De Journalist
De Journalist
De Journalist
Create successful ePaper yourself
Turn your PDF publications into a flip-book with our unique Google optimized e-Paper software.
3de Jaargang Nos. 1 -2<br />
Verschijnt maandelijks<br />
Aug./Sepi. 1948<br />
<strong>De</strong> <strong>Journalist</strong><br />
Redactie: J. J F. v. d. Bergh<br />
Mr. E. hiias - Yge Foppema<br />
ORGAAN VAN DE NEDERLANDSE JOURNALISTENKRING<br />
VERVULDE VERWACHTING<br />
EINDELIJK is het zover, dat de<br />
*-* collectieve arbeidsovereenkomst<br />
op het punt staat ingevoerd te<br />
worden. Weliswaar moet het College<br />
van Rijksbemiddelaars nog zijn<br />
formele goedkeuring aan het contract<br />
hechten, doch het staat na de met<br />
deze instantie gevoerde besprekingen<br />
en na het aanbrengen van de daaruit<br />
voortgevloeide wijzigingen wel vast,<br />
dat deze goedkeuring nu zal worden<br />
verleend. Ik kan mij voorstellen, dat<br />
sommige leden van de N.J.K. en de<br />
K.N.J.K. t.a.v. het collectieve contract"<br />
in een ietwat pessimistische<br />
stemming zijn geraakt. Zouden de<br />
gewekte verwachtingen ooit in vervulling<br />
gaan? <strong>De</strong> besturen begrijpen<br />
deze gevoelens ten volle, overtuigd<br />
als zij ervan zijn, dat de in de C.A.O.<br />
vervatte arbeidsvoorwaarden het<br />
minimum vormen van wat voor een<br />
redelijke rechtspositie van de journalist<br />
geboden is. Zij zijn dan ook voldoende<br />
diligent geweest, doch zij<br />
hadden het niet in de hand, om<br />
andere instanties de beslissing te<br />
laten nemen, welke in het journalistenkamp<br />
met zoveel ongeduld werd<br />
verbeid. Wat de wederpartij, de<br />
Vereniging „<strong>De</strong> Nederlandse Dagbladpers<br />
1945" aangaat, hebben wij<br />
ons mogen verheugen in de vlotte<br />
aanneming van het contract in zijn<br />
eerste lezing door de Algemene Vergadering;<br />
de daarbij in overweging<br />
gegeven wijzigingen konden zonder<br />
veel bezwaar door onze instanties<br />
worden aanvaard. Even vóór de<br />
finijsh dreigde onze partner echter te<br />
Struikelen. Verzet uit de Algemene<br />
Vergadering, die eind Juli de door<br />
het College van Rijksbemiddelaars<br />
gevorderde wijzigingen had te aanvaarden,<br />
tegen de — in eerste instantie<br />
aangenomen — opzet van de<br />
voorlopige pensioenregeling, had oorzaak<br />
kunnen worden, dat de zaak op<br />
de lange baan zou zijn geschoven tot<br />
heropening der onderhandelingen,<br />
ware het niet, dat het gezonde inzicht<br />
van enkele leden van de N.D.P.<br />
tenslotte de overhand wist te krijgen.<br />
Wij verheugen ons hierover. <strong>De</strong><br />
eerste onderhandelingen met de delegaties<br />
van de N.D.P. waren immers<br />
in een geest van goede verstandhouding<br />
en wederzijds begrip gevoerd;<br />
aan beide zijden was de wil<br />
aanwezig om met een voor alle partijen<br />
aanvaardbaar resultaat van dp.<br />
conferentietafel op te staan. <strong>De</strong><br />
hierboven reeds gereleveerde vlotte<br />
behandeling door de Algemene<br />
Vergadering van de N.D.P., welke<br />
vooral aan de doortastende leiding<br />
van de voorzitter, de heer Van der<br />
Klieft, was te danken, hield de<br />
belofte van een spoedige toepassing<br />
in. <strong>De</strong> vertraging echter, welke<br />
— buiten schuld van de betrokken<br />
partijen — uit de inschakeling van<br />
het College van Rijksbemiddelaars<br />
moest voortvloeien, maakte verscheidene<br />
onzer leden, niet ten onrechte<br />
wat ongeduldig, zo niet mismoedig.<br />
Indien, bij deze stand van zaken, onze<br />
wederpartij, de N.D.P., thans een<br />
definitieve beslissing had willen<br />
uitstellen, zou aan de reeds gelegde<br />
vertrouwensbasis op ernstige wijze<br />
afbreuk zijn gedaan. Dit argument<br />
was het vooral — als ik goed ben<br />
ingelicht —, dat in de N.D.P.-vergadering<br />
de balans naar de goede kant<br />
heeft laten doorslaan. En ik meen<br />
geen geheim te verklappen, indien ik<br />
mededeel, dat het de voorzitter van<br />
de N.D.P.-delegatie, de heer R. Peereboom,<br />
is geweest, die dit argument<br />
met. de meeste kracht heeft onderstreept<br />
om zijn collega's van het<br />
heilloze van hernieuwd uitstel te<br />
overtuigen. Wij begrijpen enerzijds,<br />
dat sommige dagbladdirecteuren juist<br />
de pensioenbepalingen, wegens hun<br />
vermeende verre .strekking, in het<br />
bijzonder onder de loupa wensten te<br />
nemen. Anderzijds moest in aanmerking<br />
worden genomen, dat de Ln de<br />
voorliggende C.A.O. te dezen aanzien<br />
opgenomen artikelen slechts van<br />
provisorische betekenis waren en dat<br />
op de inhoud van de definitieve<br />
pensioenovereenkomst niet werd<br />
vooruitgelopen, zodat, indien er al<br />
enig bezwaar tegerr een thans overeengekomen<br />
onderdeel mocht worden<br />
gevoeld, de aanvaarding daarvan<br />
geen onherstelbare toestand in het<br />
leven zou roepen. Zoals gezegd, het<br />
gezonde inzicht heeft het bij de<br />
N.D.P. gewonnen en aan een goedkeuring<br />
door Rijksbemiddelaars behoeft<br />
thans niets meer in de weg te<br />
staan. Ik waag mij intussen ïiiet aan<br />
het noemen van een datum, waarop<br />
de toepassing van de C.A.O. een feit<br />
zal zijn; reed,s eerder is aan bepaalde<br />
verwachtingen de bodem ingeslagen.<br />
<strong>De</strong> leden kunnen er echter van overtuigd<br />
zijn, dat de besturen in verder<br />
onnodig uitstel niet zullen bewilligen.<br />
E EN van de bezwaren, welke van<br />
de zijde van Rijksbemiddelaars<br />
waren te verwachten, was het ontbreken<br />
van een z.g. maximum-bepaling<br />
t.a.v. de salarissen. <strong>De</strong> in de<br />
C.A.O. opgenomen schaal behelst<br />
immers minimu m—salarissen,<br />
waarboven de ondernemingen mogen<br />
uitgaan. In verband met de algemene<br />
loonstop en met de dienovereenkomstig<br />
in andere collectieve contracten<br />
opgenomen maximum-begrenzing<br />
van de daarin geregelde<br />
bezoldigingen meenden Rijksbemiddelaars<br />
hun eis tot opneming van zulk<br />
een maximum-lbepailing to onzls<br />
C.A.O. niet te mogen laten vallen.<br />
Hoezeer zowel van de zijde der<br />
journalisten als van die der directeuren<br />
tegenover de vertegenwoordiger<br />
van het College, prof. Levenbach,<br />
ook werd betoogd, dat in de journalistiek<br />
de beloning van bepaalde<br />
kwaliteitsfuncties niet van een<br />
„plafond" mag worden voorzien —<br />
zulks teneinde* te voorkomen, dat de<br />
journalistiek zich de besten ziet ontgaan<br />
—, het College bleef eisen, dat<br />
enigerlei begrenzing van de salarissen<br />
moest worden bepaald. Het<br />
toonde echter begrip voor ons argument<br />
dat een bepaald maximum voor<br />
elke journalist tot ernstige moeilijkheden;<br />
in de personeelsbezetting van<br />
sommige dagbladen aanleiding zou<br />
geven; vandaar de concessie, dat het<br />
totaal van de door een onderneming<br />
uitgekeerde salarissen —<br />
waarbij dat van de hoofdredacteur<br />
volgens het College buiten beschouwing<br />
zou moeten blijven — niet meer<br />
dan 1101% van de som volgens de<br />
normen der C.A.O. mag overschrijden.
Hierbij hebben de partijen zich moeten<br />
neerleggen.<br />
Een ander bezwaar lag in de voorlopige<br />
inhouding van maximaal<br />
8 pet als reserve voor toekomistige,<br />
nader overeen te komen, pensioenverplichtingen.<br />
Het B.W. verzet er<br />
Zich n.1. tegen, dat zulke inhoudingen<br />
geschieden, indien de desbetreffende<br />
pensioenregeling van overheidswege<br />
niet is goedgekeurd. Nadat hiervoor '<br />
in overleg met het College een aanvaardbare<br />
oplossing was gezocht,<br />
brachten de hierboven reeds gereleveerde<br />
bezwaren van de Algemene<br />
Vergadering nog weer enkele wijzigingen<br />
mede, welke aan de beginselen<br />
van de aan de leden bekende<br />
bepalingen niet te zeer afbreuk<br />
hebben gedaan.<br />
Evenmin konden Rijksbemiddelaars<br />
zich verenigen met de uitgebreide<br />
bevoegdheden van de Raad van Uit-<br />
- voering, hoewel de .C.A.O. voor de<br />
typografie deze vorm van uitvoering<br />
sinds jaren kent en de meeste leden<br />
van onze wederpartij, de N.D.P., met<br />
deze uitgebreide bevoegdheden reeds<br />
ervaring hebben. <strong>De</strong> beperkingen,<br />
welke het College te dezen aanzien<br />
noodzakelijk oordeelde, hebben echter<br />
de grondslag van 's Raads bevoegdheden<br />
in stand gehouden. En zo<br />
mogen wij verwachten, dat de beslissingen<br />
van de paritair samen te<br />
stellen Raad van Uitvoering een<br />
even grote betekenis zullen krijgen<br />
als die van de Centrale Commissie<br />
voor de typografie. En naar ik hoop,<br />
ook een even groot gezag zullen<br />
genieten. .<br />
•TELEURSTELLEND was de onver-<br />
* zettelijke houding van Rijksbemiddelaars<br />
t.a.v. het* verplichte<br />
lidmaatschap, dat in onze C.A.O. was<br />
opgenomen. Ook hier kon een beroep<br />
op de door het College goedgekeurde<br />
C.A.O. voor de typografie niet baten;<br />
het wenste eerst af te wachten, wat<br />
de Stichting van de Arbeid op dit<br />
stuk zou adviseren, alvorens voor<br />
nieuwe contracten een verplicht<br />
lidmaatschap te accepteren. Ons<br />
argument, dat de bewuste bepaling<br />
niet strekte tot versterking der<br />
journalistenorganisaties, doch in de<br />
allereerste plaats ten doel had alle<br />
dagbladjournalisten langs deze weg<br />
automatisch te brengen onder de<br />
nu ingestelde verenigingstuchtrechtspraak,<br />
kon ten deze geen doorslag<br />
geven. Wij betreuren dit, omdat een<br />
althans alle dagbladjournalisten omvattende<br />
tuchtrechtspraak zulk een<br />
sprekend blijk geweest zou zijn van<br />
de vaste wil om de persvrijheid in<br />
gelouterde vorm te handhaven.<br />
Intussen, de onthouding van goedkeuring<br />
aan het verplichte lidmaatschap<br />
heeft) ook belangrijke materiële<br />
gevolgen en wel voor de dagbladjournalisten,<br />
die hun plicht tegenover<br />
de organisatie (nog) niet verstaan.<br />
<strong>De</strong> wet op de C.A.O. houdt n.1. wel de<br />
bepaling in, dat de werkgever verplicht<br />
is de overeengekomen arbeidsvoorwaarden<br />
ook voor niet-georganiseerde<br />
journalisten toe te passen,<br />
doch deze kunnen daaraan individueel<br />
geen enkel recht tegenover hun<br />
2<br />
GEBOORTE VAN HET SPLINTERNIEUWS<br />
N de dagen, waarin wij water en<br />
S bloed transpireerden, bij het uitkoken<br />
van een berg nieuws tot een<br />
extract, dat het halve velletje papier<br />
—• ons dagelijks rantsoen in het<br />
eerste halfjaar na de bevrijding —<br />
zou vullen, in die dagen, waarin de<br />
lawine der ingezonden stukken heviger<br />
was dan ooit tevoren, in die<br />
dagen is de rubriek Kort Nieuws geboren.<br />
Een geboorte, die verademing<br />
bracht.<br />
Nu was de vergaarbak van nieuws<br />
in alle variaties, gereed. Nu kon in<br />
enkele woorden gezegd worden, wat<br />
anders in grote zinnen den volke bekend<br />
zou worden gemaakt. <strong>De</strong> rubriek<br />
floreerde. Redacteuren binnenen<br />
buitenland wierpen zich er op als<br />
bokken op de haverkist. Geen blad<br />
bezat niet zijn Snippernieuws, zijn<br />
Koirt-af, zijn In Weinig Woorden of<br />
zijn Van de Hak op de Tak. Complete<br />
'binnenlandse en buitenlandse<br />
overzichten werden gecomprimeerd<br />
in Kort Nieuws, financiële (en zelfs<br />
een enkele parlementaire) redacteu-<br />
' ren vatten, hetgeen zij te zeggen<br />
hadden, in telegramstijl samen.<br />
Het had er alle schijn van dat deze<br />
jonge loot aan de journalistieke stam<br />
roemloos sterven zou, zodra de papiersituatie<br />
het levenslicht zou bieden<br />
aan een „veelheid" van normale berichten.<br />
Edoch, het viel anders uit.<br />
Toen inderdaad iets meer papier beschikbaar<br />
kwam, bleven de rubrieken,<br />
aanvankelijk voor samenvatting<br />
van veel nieuws in weinig woorden<br />
bedoeld, bestaan. Hun karakter echter<br />
wijzigde zich, of werd gewijzigd.<br />
Langs wegen van geleidelijkheid en<br />
wellicht zonder opzet groeide de rubriek<br />
tot het vrolijke oog van de<br />
krant, zoals een hoofdredacteur onlangs<br />
't driepootje in zijn eigen blad<br />
betitelde. <strong>De</strong> rubriek, laten we haar<br />
„Splinternieuws"' noemen, verheugde<br />
zich in de aanvang reeds in een grote<br />
belangstelling van de zijde der lezers.<br />
Men stelde het lezen van veel<br />
nieuws in luttele zinnen op prijs en<br />
gaf daarvan vaak ondubbelzinnig<br />
blijk, daarmee de correspondentie<br />
werkgever ontlenen. Indien deze<br />
andere, minder gunstige arbeidsvoorwaarden<br />
op de niet-georganiseerden<br />
willen toepassen, zijn deze arbeidsovereenkomsten<br />
niet nietig. Alleen de<br />
journalistenorganisaties hebben een<br />
actie tot handhaving van de bewuste<br />
arbeidsovereenkomsten. .<br />
<strong>De</strong> besturen van de journalistenorganisaties<br />
hebben echter<br />
besloten vooralsnog zulk een actie<br />
niet in te stellen; de niet-georganiseerde<br />
journalisten worden dus<br />
aan hun eigen, weinig benjjdenswaardig<br />
lot overgelaten.<br />
Tenzij zij alsnog besluiten, zich<br />
als lid aan te melden en mede de<br />
lasten, welke de belangrijke taken<br />
der organisatie meebrengen, te dragen.<br />
Doen zij dit niet, dan zijn zjj ook<br />
van de redactie (toch al zo ontstellend,<br />
omvangrijk in die dagen) aanzienlijk<br />
vergrotend. <strong>De</strong>ze interesse<br />
van de lezers echter zal er zeker toe<br />
hebben bijgedragen, dat de hoofdredacteuren<br />
ongaarne hun Splinterternieuws<br />
zouden hebben zien verdwijnen.<br />
Ongemerkt sloop in de voor die<br />
tijd uitsluitend met binnenlandse berichten<br />
gevulde rubriek, het berichtje<br />
met een buitenlands kleurtje binnen<br />
(en omgekeerd, hoewel dit zeldzaam<br />
voorkwam) en toen het hek eenmaal<br />
van de dam was, was het karakter<br />
van het Splinternieuws vrijwel ineens<br />
een gans ander geworden als wat in<br />
opzet bedoeld werd. Humor en curiosa,<br />
namen steeds meer de overhand<br />
en de eigenlijke nieuwsgeving kwam<br />
hoe langer hoe meer op de achtergrond.<br />
Als vuilnisbak — men vergeve<br />
mij het woord —• behield de rubriek<br />
echter haar betekenis. Veel<br />
niet actuele berichten, die om een<br />
of andere reden tóch — zij het in<br />
luttele woorden — mee moesten, vonden<br />
hun plaats in het Splinternieuws,<br />
dat er in aantrekkelijkheid aan won.<br />
<strong>De</strong> rubriek veroverde zich in haar<br />
vernieuwde vorm een even grote en<br />
misschien nog grotere plaats in de<br />
welwillende aandacht van de lezers,<br />
die vaak op begrijpende, soms op<br />
volkomen onbegrijpende wijze reageerden.<br />
Naast de dagelijkse portie,<br />
die de glimlachende philosoof van elk<br />
blad, het lezerscorps presenteert,<br />
(men mist Grimbeert de ^ Das nog<br />
immer in <strong>De</strong> Maasbode!) werd de<br />
rubriek Splinternieuws een onderdeel<br />
van het journalistieke werk, dat zich<br />
een vaste plaats op de pagina en in<br />
het dagelijks werk veroverde.<br />
<strong>De</strong> rubriek nestelde zich muurvast<br />
in de krant en zal daaruit, zo wij het<br />
goed zien, niet spoedig verdreven<br />
worden. Want als het waar is, dat<br />
de Nederlandse krant, te weinig aan<br />
humor biedt, dan maakt de rubriek<br />
Splinternieuws, zoals zij door meerdere<br />
collega's verzorgd wordt, daarop<br />
in ieder geval een gunstige uitzondering.<br />
HENRI KERKHOFFS.<br />
verstoken van 't beroep op de Raad<br />
van Uitvoering, indien enig geschil<br />
over de arbeidsovereenkomst ontstaat.<br />
En dit betekent, dat zij van de<br />
deskundige rechtspraak van eigen<br />
vakgenoten blijven verstoken.<br />
Allemaal redenen voor degenen, die<br />
nog afzijdig bleven staan, zich ten<br />
spoedigste aan te melden. En evenzeer<br />
voor de leden om collega's, die<br />
nog geen lid zijn, tot aanmelding op<br />
te wekken. Waarbij onze leden de<br />
anderen er op kunnen wijzen, dat hun<br />
vertegenwoordiging in het overleg<br />
binnen de onderneming (door<br />
middel van de redactiecommissies) al<br />
evenzeer op losse schroeven staat.<br />
Ik verwacht, dat degenen, die nog<br />
geen lid zijn, over hun bezwaren<br />
zullen heenstappen en dat de laatste<br />
vrijbuiters zich zullen aanmelden.<br />
ROOY.
Nederlandse Journa<br />
O<br />
P uitnodiging van de regering dei-<br />
Hongaarse Republiek hebben zes<br />
Nederlandse journalisten van. 1 tot<br />
12 Juni een bezoek gebracht aan het<br />
land der Magyaren. Sinds 1933 was<br />
er geen delegatie van de Nederlandse<br />
pers meer in Boedapest ontvangen.<br />
Evenals destijds had zich ook nu de<br />
in Nederland gevestigde Hongaarse<br />
journalist Pal Balazs bij de groep<br />
gevoegd, die niet alleen gaarne deze<br />
gelegenheid aangreep om zichzelf opnieuw<br />
te oriënteren in zijn vaderland,<br />
waar sedert het einde van de oorlog<br />
zoveel veranderd is, maar die ook<br />
voor zijn Nederlandse collega's als<br />
vriend, leidsman en af en toe als tolk<br />
grote efl belangrijke diensten heeft<br />
verricht, waarvoor hem hier openlijk<br />
dank wordt gebracht.<br />
<strong>De</strong> delegatie werd ontvangen door<br />
de heer Ivan Boldizsar, gewezen<br />
journalist, thans staatssecretaris van<br />
Buitenlandse Zaken en hoofd van de<br />
Inlichtingendienst voor de Buitenlandse<br />
Pers. Natuurlijk was er, gelijk<br />
te doen gebruikelijk, een programma<br />
voor ons uitgestippeld, maar toen wij<br />
de wens te kennen gaven daarin<br />
enige veranderingen aan te brengen,<br />
bleek daartegen geen enkel bezwaar<br />
te bestaan. Men had overigens van<br />
te voren reeds rekening gehouden<br />
met de ook in Nederland bestaande<br />
goede gewoonte alle dingen van twee<br />
kanten te bekijken. Zo hadden wij,<br />
om een enkel voorbeeld te noemen,<br />
niet alleen met de heer Gyula Ortutay,<br />
minister van Onderwijs en Eredienst,<br />
een gesprek over de thans zo<br />
actuele kerk- en schoolstrijd, maar<br />
ookj met kardinaal Joszef Mindszenty,<br />
de grootste tegenstander van de<br />
regering op dit gebied. Ook dit laatste<br />
gesprek was door de dienst van<br />
de heer Boldizsar georganiseerd;<br />
geen zijner vertegenwoordigers was<br />
er bij aanwezig, zodat er volkomen<br />
vrij-uit van gedachten gewisseld kon<br />
worden.<br />
Telkens weer deden wij de ervaring<br />
op, dat men niets trachtte te verbergen;<br />
geen enkele gevraagde inlichting<br />
werd ons' onthouden en nergens<br />
werd ons belemmerd zelf zonder<br />
geleide op onderzoek uit te gaan.<br />
Sommigen onzer hebben van die vrijheid<br />
in ruime mate gebruik gemaakt<br />
om de officiële voorstelling van<br />
zaken te toetsen aan de practijk.<br />
Een onzer, die kort tevoren een reis<br />
door Polen had gemaakt, had daar<br />
een geheel andere ervaring opgedaan.<br />
En toen wij op onze terugreis<br />
een halve dag te Praag overbleven,<br />
bleek, dat de Tsjechen in veel grotere<br />
mate bevreesd zijn hun persoonlijke<br />
mening te kennen te geven dan<br />
de Hongaren dat tegenover ons hadden<br />
gedaan.<br />
Het is te Boedapest en ook in het<br />
land voor privé-personen bepaaldelijk<br />
niet verboden er een andere mening<br />
op na te houden dan de officiële; in<br />
isten te Boedapest<br />
veel mindere mate geldt dat echter<br />
voor de binnenlandse pers, hoewel<br />
van een algehele gelijkschakeling<br />
niet, althans nog niet, gesproken kan<br />
worden. <strong>De</strong> grote groep der kleinhandelaren<br />
en kleinindustriëlen heeft<br />
haar eigen dagblad, „Vilag", dat<br />
onder leiding staat van redacteuren<br />
van het vroegere liberale avondblad<br />
„Az Est"; het publiceert meermalen<br />
gematigd-critische artikelen over<br />
regeringsmaatregelen. Een katholiek<br />
dagblad is er echter niet.<br />
Van Westerse cultuur is Boedapest<br />
niet afkerig. Amerikaanse, Engelse<br />
en Franse bladen en tijdschriften zijn<br />
er openlijk te koop aan de kiosken.<br />
Tijdens ons bezoek hield Kingsley<br />
Martin, hoofdredacteur van het<br />
weekblad „New Statesman and<br />
Nation" er op uitnodiging van een<br />
semi-officiële instelling een rede over<br />
de Engelse buitenlandse politiek, die<br />
door honderden parlementsleden,<br />
journalisten en zakenlieden werd<br />
aangehoord. Louis Piérard, voorzitter<br />
van de Belgische Pen-club, hield er<br />
een lezing over leven en werken van<br />
Vincent van Gogh, die in deze stad,<br />
waar meer dan duizend schilders<br />
wonen, sterk de aandacht trok. Tijdens<br />
een bezoek aan de radiostudio's<br />
trof ik er een Brits componist (zijn<br />
naam is mij ontschoten), die eigen<br />
werken voor koor en orkest dirigeerde.<br />
Ikzelf heb er een lezing gehouden<br />
over Nederland voor de Hongaarse<br />
<strong>Journalist</strong>enkring; de tekst<br />
was niet tevoren gecensureerd.<br />
Er bleek in vele kringen menig<br />
misverstand te bestaan over de toestanden<br />
in de „onder de dictatuur<br />
van Marshall" staande landen van<br />
West-Europa. Aan de andere kant is<br />
ons wel gebleken, dat wij in Nederland<br />
geen juiste voorstelling hebben<br />
van de gang van zaken in Hongarije<br />
en al heel gauw geneigd zijn alle<br />
landen achter „het IJzeren Gordijn"<br />
over één kam , te scheren, hetgeen<br />
niet juist is.<br />
GERHARD WERKMAN<br />
ENERGIEK<br />
REDACTEUR-VERSLAGGEVER,,<br />
32 j., gen., m. 12 j. erv. op alle<br />
gebieden beh. sport en muziek,<br />
momenteel werkz. bij gr. landel.<br />
dagblad (kopblad) in het centrum<br />
des lands, zag zich gaarne geplaatst<br />
op red. van prov. of stedelijk<br />
dagblad c.q. combinatie<br />
van prov. dagbladen voor het verzorgen<br />
van grote reportages, leiding<br />
nieuwsdienst o.i.d. Bekend<br />
met opmaak. Ev. uitzending naar<br />
Indonesië of West-Indië geen bezwaar.<br />
Brieven onder Nr. 36/48<br />
van „<strong>De</strong> <strong>Journalist</strong>".<br />
:<br />
Bioscoopbond tast vrijheid<br />
van critiek aan<br />
Alle Amsterdamse dagbladen hebben<br />
5 Augustus geweigerd, de gebruikelijke<br />
Donderdagse bioscoopadvertentie<br />
te plaatsen. <strong>De</strong> directies<br />
der zeven Amsterdamse kranten hebben<br />
dit besluit genomen als protest<br />
tegen een advies van de afd. Amsterdam<br />
van de Nederlandse' Bioscoopbond<br />
om voorlopig niet in „de<br />
Volkskrant" te adverteren. Zij zien<br />
dit advies als „een poging, om de<br />
vrijheid van critiek aan te tasten"<br />
(Het Parool) en menen, dat er „een<br />
aantasting in ligt van de persvrijheid"<br />
(Algemeen Handelsblad).<br />
Het bestuur der afd. Amsterdam<br />
van de Ned. Bioscoopbond had namelijk<br />
haar leden 'n circulaire toegezonden,<br />
ondertekend door de secretaris<br />
de heer Dubbeldeman, waarin het<br />
zegt van oordeel te zijn, dat het nut<br />
van een filmrecensie daarin is gelegen,<br />
dat het publiek een juiste voorlichting<br />
krijgt. „<strong>De</strong>ze kan zowel<br />
goed- als afkeurend zijn, maar vermeden<br />
dient te worden, dat de<br />
woordkeus en de toon van de recensie<br />
er op gericht zijn, om de film<br />
bespottelijk te maken en de lachlust<br />
van de lezers op te wekken en dat<br />
hierdoor het doel van de recensie niet<br />
wordt bereikt en het bedrijf ook<br />
schaadt. Dit is, naar de mening van<br />
het bestuur, de laatste tijd herhaaldelijk<br />
voorgekomen in de filmcritiek<br />
van „<strong>De</strong> Volkskrant". Het bestuur<br />
heeft daarom besloten, dringend te<br />
adviseren het adverteren in „<strong>De</strong><br />
Volkskrant" voorlopig achterwege te<br />
laten."<br />
Nadat als gevolg hiervan de wekelijkse<br />
bioscoop-advertentie aan<br />
„<strong>De</strong> Volkskrant" was onthouden,<br />
hebben de directies van alle Amsterdamse<br />
dagbladen unaniem besloten,<br />
deze advertenties eveneens niet op te<br />
nemen,<br />
Een juiste daad, gelukkig gesteld<br />
in volkomen eensgezindheid.<br />
Krantenbezorger<br />
langs de bedden<br />
In menig Nederlands hotel vindt<br />
de logeergast 's morgens het ochtendblad<br />
bij zijn ontbijtbordje. Dat is<br />
een attentie van de hotelier aan zijn<br />
gasten, ongeveer zoals de attentie in<br />
sommige Londense hotels, waar de<br />
kellner 's morgens een doosje sigaretten<br />
aanbiedt: 20 for you en 4 for<br />
your friend. <strong>De</strong>genen, die deze<br />
maand de Rolduc'se Sociale Week<br />
bezochten, ondergingen een dagbladservice,<br />
zoals die in ons land tot dusverre<br />
ongekend was: de Volkskrant<br />
werd op bed bezorgd, bij wijze van<br />
huis-aan-huis verspreiding! Helemaal<br />
tegen de Duitse igrens aan; en het<br />
was pas zeven uur in de vroege<br />
ochtend, na een korte nacht!<br />
3
„Waarom de Pers in Holland zo machtig is"<br />
Onder dit opschrift publiceerde het Italiaanse blad II Popoio van 12 Juni<br />
19Ji8 een brief uit Rotterdam van zijn correspondent Riccardo Forte. Hoewel<br />
bij enkele van gijn uitspraken wel een vraagteken zou kunnen worden gezet,<br />
leek het ons belangwekkend eens te laten zien hoe een buitenlander over ons<br />
en ons werk oordeelt. Wij laten hieronder de hoofdzaken uit het artikel van<br />
onze Italiaanse collega volgen.<br />
ALS het in Itaüë zo was als in<br />
*» Nederland (dat is nu wel heel<br />
gemakkelijk gezegd, maar laat ieder<br />
zeggen wat hij wil), zou de Corriere<br />
della Sera met een oplage van anderhalf<br />
millioen exemplaren uitkomen,<br />
en in Rome, Milaan, Napels en op Sicilië<br />
zouden bloeiende katholieke en<br />
liberale bladen bestaan, die ieder dagelijks<br />
van vier- tot achthonderdduizend<br />
kopers zouden vinden. Als liet<br />
in Italië zo was als in Holland, zouden<br />
de journalisten meer achting genieten<br />
en zekerder van hun bestaan<br />
kunnen zijn, omdat het publiek geregeld<br />
kranten zou kopen en de<br />
uitgevers meer achting zouden hebben<br />
voor de man met de vulpen, die<br />
zijn nachten doorwaakt om de krant<br />
verkoopbaar te maken.<br />
Verbaast u, gij uitgevers, directeuren<br />
en lezers: in Nederland —• een<br />
land dat nog voor meer dan de helft<br />
protestant is — heeft een uitgesproken<br />
katholiek blad als de Volkskrant<br />
173.000 abonné's, A. w. z. 173.000<br />
vaste lezers, waarop men het gehele<br />
jaar kan rekenen! Bedenk daarbij<br />
dat het Hollandse afzetgebied wordt<br />
betwist door niet minder dan 127<br />
dagbladen.<br />
Aangezien Nederland nauwelijks<br />
9% millioen inwoners heeft, waarvan<br />
minder dan de helft katholiek zijn,<br />
kan men zich gemakkelijk voorstellen<br />
hoe welvarend de pers in Italië<br />
zou zijn, als de Italianen eens niet zo<br />
veel zouden lezen als de Hollanders,<br />
en als ze zich eens even eerlijk tegenover<br />
hun krant zouden gedragen.<br />
Ik zeg eerlijk. Want het is soms niet<br />
een kwestie van waardering en eerlijkheid<br />
tegenover een krant, die men<br />
elke morgen bij zijn ontbijt vindt<br />
klaarliggen — een krant die de<br />
vrucht is van de stille en soms pijnlijke<br />
offers van honderden mensen,<br />
die bij nacht en ontij klaar staan —<br />
dat men die krant geregeld betaalt,<br />
en niet het exemplaar van zijn buurman<br />
meeleest — want dat getuigt van<br />
gebrek aan begrip en solidariteit.<br />
Als dus het publiek in Italië zich net<br />
zo gedroeg als de Nederlandse lezers,<br />
zouden wij hier in Italië algemeen<br />
oriënterende, liberale, socialistische<br />
en katholieke bladen hebben,<br />
die ieder een oplage van een millioen<br />
of meer exemplaren zouden hebben'.<br />
Het succes van de verkoop<br />
<strong>De</strong> organisatie van de Nederlandse<br />
pers is ongetwijfeld beter dan die<br />
van de onze, maar ik weet niet of<br />
de Hollandse pers ook zo goed<br />
zou zijn en ook zoveel succes zou<br />
oogsten met haar verkoop, als ze te<br />
kampen had met lezers, die zo onberekenbaar<br />
en zo weerspannig zijn<br />
wat betreft het nemen van een abonnement,<br />
als de Italianen. Maar bij<br />
4<br />
ons worden de kranten, die reeds<br />
weinig steun krijgen van hun halfonverschillige<br />
lezers, die voor een<br />
deel in de journalist nog de leegloper<br />
en dagdief anno 1910 zien, bovendien<br />
in hun* ontwikkeling geremd<br />
doordat de opvattingen van de uitgevers<br />
star-onvruchtbaar beperkt<br />
blijven tot de commerciële kant van<br />
de journalistieke zaak, zodat dit een<br />
slechte zaak is geworden — bij gebrek<br />
aan verbeelding en door de<br />
hardnekkige weigering om de journalistieke<br />
problemen nu ook eens van<br />
de journalistieke kant te bekijken.<br />
Laat ons nu zien hoe het in Holland<br />
gebeurt.<br />
Het eerste en belangrijkste verschil<br />
—• ik herhaal het —: andere<br />
mensen, andere mentaliteit. Zo trouw<br />
zijn deze lezers aan hun met zorgvuldigheid<br />
en na rijp beraad uitverkoren<br />
dagblad, dat ze slechts dan<br />
losse nummers kopen, als het eén<br />
andere krant betreft dan de hunne.<br />
<strong>De</strong> verkoop van losse nummers in de<br />
kiosken is uiterst beperkt; alleen op<br />
de drukke punten van de grote steden<br />
en op de stations worden ze gekocht.<br />
<strong>De</strong> eigenlijke lezerskring bestaat<br />
uit abonné's, die 95 %! of, zoals<br />
in het geval van de Volkskrant,<br />
97 % — van de oplage absorberen.<br />
Ook hierom is de organisatie anders<br />
dan bij ons. Aan het hoofd van<br />
de onderneming staat de directeur,<br />
wiens naam in de kop van de krant<br />
vermeld staat, en die de teugels geheel<br />
en al in handen heeft. Hij is de<br />
eigenlijke fabrikant van het journalistieke<br />
product. Door deze functie<br />
wordt .de Hollandse directeur een<br />
soort adjministratieur en uijtgever.<br />
Maar denk niet dat deze directeuradministrateur-uitgever<br />
een zakenman<br />
is die zich met redactiewerk<br />
bemoeit, of een journalist die zich op<br />
commercieel terrein waagt. Het dualisme,<br />
waardoor de Italiaanse pers<br />
gekenmerkt wordt, bestaat in Holland<br />
niet: de directeur-administrateur-uitgever<br />
is een man die zowel<br />
een politieke overtuiging heeft als<br />
een grote ervaring in het scheppen<br />
en besturen van een dagbladonderneming;<br />
een man die behalve zijn zakelijke<br />
inzichten ook geestelijke<br />
waarden erkent en handhaaft, zodat<br />
hij zijn oppermachtige functie niet<br />
alleen uitoefent op deskundige wijze,<br />
maar daarbij tevens binnen de politieke<br />
én zedelijke grenzen blijft die<br />
hij zelf heeft uitgestippeld.<br />
<strong>De</strong> organisatie<br />
Naast de directeur-uitgever staat<br />
de figuur van de hoofdredacteur, een<br />
zuiver journalistieke-functionaris, die<br />
belast is met de technische leiding<br />
van de krant. <strong>De</strong> directeur eerbiedigt<br />
de technische leiding van de hoofd-<br />
Meer papier<br />
Er bestaat veel kans, dat'<br />
de papiertoewijzing aan de<br />
dagbladen met ingang van<br />
1 October enigszins wordt<br />
verhoogd. Dit betekent, dat<br />
de landelijke dagbladen vier<br />
pagina's en de niet-landelijke<br />
dagbladen twee pagina's<br />
per week meer zouden<br />
mogen geven.<br />
redacteur in zodanige mate, dat het<br />
in dertig jaar tijds in Holland maar<br />
één keer is voorgekomen dat een redacteur<br />
op last van een directeur<br />
werd ontslagen — en in dat geval<br />
ging het om een zo beruchte, ontaarde<br />
persoonlijkheid, dat zijn aanblijven<br />
niet toelaatbaar kon worden<br />
geacht.<br />
Op technisch gebied wordt de<br />
hoofdredacteur geheel vrijgelaten.<br />
Ook is hij de man die in laatste instantie<br />
beslist over elke bevordering<br />
en over elk ontslag. <strong>De</strong> verhouding<br />
tussen redactie en directie is er trouwens<br />
een van nauwe samenwerking,<br />
gebaseerd op de erkenning van bebepaalde<br />
beginselen, die ook door de<br />
administratieve leiding met heilig<br />
vuur worden verdedigd. Zelf heb ik<br />
beleefd, dat de administratieve leiding<br />
er bij de redactie — tegen haar<br />
eigen financiële belang — met klem<br />
op aandrong, een advertentie te weigeren,<br />
die volgens deze laatste instantie<br />
wel, maar volgens de overtuiging<br />
van de directie-administratie<br />
niet toelaatbaar was. Dit zijn de dingen,<br />
waarin de Hollandse pers waarlijk<br />
groot is. Hierom is het, dat het<br />
publiek zulk een achting koestert<br />
voor zijn 'eigen krant, en het uit deze<br />
gevoelens in een ongeëvenaarde<br />
trouw. Men zou het — terecht —• als<br />
een unfairheid beschouwen als men<br />
zich anders gedroeg.<br />
REDACTEUR . . .<br />
Soms is er niets meer dat het hart<br />
nog raakt<br />
als heel de wereld en haar barre<br />
pijnen<br />
in vet, romein, cursief tussen de<br />
koperlijnen<br />
der dagelijkse krant ligt opgemaakt.<br />
<strong>De</strong> telex heeft zijn meters nieuws<br />
ontrold:<br />
de politiek, de beurs, de ongelukken,<br />
van een vertwijfeld mensdom alle<br />
dwaze nukken,<br />
het is nu al tot staal en lood gestold!<br />
Straks als de pers haar wentelingen<br />
staakt<br />
sta ik weer klaar kolommen druks<br />
te lozen.<br />
Met schaar én lijm stel ik de<br />
diagnose:<br />
soms is er.niets meer, dat het hart<br />
nog raakt<br />
OOR DENEER
DE TUCHTRAAD GEÏNSTALLEERD<br />
RIJDAGMIDDAG 23 Juli heeft<br />
V plaats gehad de installatie 'van<br />
de Raad van Tucht, ingesteld door<br />
de Federatie van Nederlandse <strong>Journalist</strong>en.<br />
<strong>De</strong>ze installatie-plechtigheid werd<br />
bijgewoond door de vertegenwoordiger<br />
van de minister van Onderwijs,<br />
Kunsten en Wetenschappen, Mr H.<br />
J. Schölvinck en de "vertegenwoordiger<br />
van de minister van Justitie, Mr<br />
B. H. Kazemier, die met de leden en<br />
plaatsvervangende leden van de Raad<br />
van Tucht en enkele andere gasten,<br />
onder wie Prof. Dr K. Baschwitz,<br />
buitengewoon hoogleraar aan de<br />
Gem. Universiteit van Amsterdam en<br />
Mr W. G. J. Veenhoven en Mr C. A.<br />
Steketee van het Secretariaat der<br />
Vereniging, de „Ned. Dagbladpers<br />
1945", de heren W. H. van Baarle en<br />
Mr N. Drost, resp. voorzitter en secretaris<br />
van de Ned. Org. van Tijdschriftuitgevers<br />
en bestuursleden der<br />
Federatie van Ned. <strong>Journalist</strong>en waren<br />
samengekomen in de vergaderzaal<br />
van het gebouw van ,,<strong>De</strong> Arbeiderspers"<br />
aan het Hekel veld te Amsterdam.<br />
Rede Mr. Kooy<br />
<strong>De</strong> voorzitter der Federatie van<br />
Ned. <strong>Journalist</strong>en, Mr M. Rooy heette<br />
in zijn openingswoord de aanwezigen<br />
hartelijk welkom, waarbij hij zich<br />
speciaal richtte tot de vertegenwoordigers<br />
van de minister van Onderwijs,<br />
Kunsten en Wetenschappen en<br />
van diens collega van Justitie en tot<br />
de andere gasten, waarbij hij hun<br />
aanwezigheid zag als een blijk van<br />
door de Federatie zeer gewaardeerde<br />
belangstelling voor de installatie van<br />
deze Raad van Tucht. Voorts richtte<br />
Mr Rooy woorden van dank tot de<br />
leden en plaatsvervangende leden van<br />
de Raad, voor hun bereidverklaring<br />
deel uit te maken van dit college,<br />
welks instelling door N.J.K. en K.N.<br />
J.K. hij ziet als een prijzenswaardig<br />
bewijs van de wens van het journalistiek<br />
organisatiewezen om naar buiten<br />
toe hun belangen als 'n eenheid<br />
te behartigen.<br />
Reeds voor de oorlog — aldus Mr<br />
Rooy — zijn pogingen gewaagd om<br />
tot de instelling van zulk een tuchtcollege<br />
te komen. Doch tot meer dan<br />
een embryonaal begin heeft dit niet<br />
geleid. Bij de tijdens de bezettingsjaren<br />
gevoerde besprekingen inzake de<br />
reconstructie der journalisten-organisatie<br />
(s) na de Bevrijding is ook van<br />
meet-af aan de instelling van zulk<br />
een tuchtcollege gedacht. En in zijn<br />
openingsrede in de vergadering, waar<br />
de wederoprichting van de Ned.<br />
<strong>Journalist</strong>en Kring haar beslag kreeg,<br />
heeft spr. drie punten genoemd, welke<br />
de nieuwe organisatie zo spoedig<br />
mogelijk moest trachten te verwezenlijken,<br />
nl.: 1. Verzekering der sociale<br />
positie van de Ned. journalisten.<br />
2. Instelling van een tuchtcollege<br />
en 3. Het in het leven roepen van<br />
een journalistieke opleiding. Het sub<br />
1 genoemde zal binnenkort door de<br />
afsluiting der Collectieve Arbeidsovereenkomst<br />
verwezenlijkt worden.<br />
Wat het sub 3 genoemde betreft,<br />
heeft de K.N.J.K. reeds een belangrijk<br />
resultaat bereikt, terwijl ook bij<br />
de N.J.K. plannen in voorbereiding<br />
zijn. En het sub 2 genoemde wordt<br />
thans door de installatie van deze<br />
Raad van Tucht verwezenlijkt.<br />
<strong>De</strong> instelling van dit college —• aldus<br />
vervolgde Mr Rooy — bewijst,<br />
dat de Nederlandse journalisten hun<br />
positie in het maatschappelijk leven<br />
zien als een dienende functie. Reeds<br />
in de Statuten der beide organisaties,<br />
welke deze Raad van Tucht hebben<br />
ingesteld, is voor de leden als norm<br />
gesteld, dat zij zich hebben te onthouden<br />
van elke handeling, welke de<br />
waardigheid van de journalistenstand<br />
zou kunnen schaden.<br />
<strong>De</strong> Raad van Tucht zal in zijn<br />
praktijk rechtsvindend kunnen optreden<br />
en uit de door dit college te vormen<br />
jurisprudentie zal zich op den<br />
duur een aantal regelen voor een<br />
erecode der journalisten kristalliseren.<br />
Bovendien zal het bestaan van zulk<br />
een Raad op zichzelf reeds een preventieve<br />
werking hebben. <strong>De</strong> samenstelling<br />
van de Raad waarborgt een<br />
juiste vervulling van zijn taak en in<br />
de personen van zijn leden ligt de<br />
waarborg voor rijpe ervaring op juridisch<br />
gebied en deskundigheid op<br />
het terrein van het perswezen.<br />
Mr Rooy zeide niet te willen vooruitlopen<br />
op de beslissingen van de<br />
Raad. Doch wellicht zal h'et de leden<br />
van de Raad interesseren te vernemen,<br />
wat de journalisten denken over<br />
de eisen, welke de waardigheid van<br />
de stand stelt, nl. dat van deze publicatie<br />
de inhoud feitelijk juist en<br />
naar de vorm veranwoord is, doch<br />
particuliere noden ontzien en dat het<br />
optreden van de journalist, zowel tegenover<br />
collega's als tegenover derden<br />
behoorlijk is.<br />
Na nog als zijn verwachting te<br />
hebben uitgesproken, dat de verenigingstucht-rechtspraak,<br />
die thans is<br />
ingesteld, straks — mede door de arbeid<br />
der Commissie-Pompe — een<br />
wettelijke grondslag zal • krijgen,<br />
sprak hij de wens uit, dat de Raad<br />
van Tucht zo weinig mogelijk zaken<br />
te behandelen zal krijgen. Helemaal<br />
gerust is hij echter daarop niet. Want<br />
er zijn verschijnselen, die 'erop wijzen,<br />
dat de Raad niet werkloos zal<br />
blijven.<br />
Met de wens, dat de Raad, onder<br />
de beproefde leiding van zijn voorzitter,<br />
tot zegen van de Nederlandse<br />
journalistiek werkzaam zal zijn, verklaarde<br />
Mr Rooy het nieuwe college<br />
voor geïnstalleerd.<br />
Prof. Van Hamel 'antwoordt<br />
<strong>De</strong> voorzitter van de Raad, Prof.<br />
Mr J. A. van Hamel, dankte namens<br />
allen, die deel. van de Raad uitmaken<br />
voor het hun geschonken vertrouwen<br />
en gaf de verzekering, dat<br />
elk lid zijn taak met alle verantwoordelijkheid<br />
zal opvatten. <strong>De</strong> Raad<br />
krijgt een zeer kiese en verantwoordelijke<br />
opdracht. Kies, omdat het leven<br />
van de pers rust op de individuele<br />
karakters van de journalisten.<br />
Daarom mag voor hen geen beambtenrecht<br />
gelden en hun geen eng<br />
keurslijf worden aangelegd.<br />
<strong>De</strong> essentie van het drukperswezen<br />
is vrije verantwoordelijkheid en verantwoordelijke<br />
vrijheid. Verantwoordelijk<br />
ook, om het besef van de grote<br />
invloed van de drukpers op alle lagen<br />
van de bevolking. <strong>De</strong> journalist<br />
heeft daarom zulk een invloedrijke en<br />
betekenisvolle taak omdat hij denkt<br />
voor honderden andere mensen. Het<br />
is zaak met een gezonde pers een invloed<br />
ten goede uit te oefenen op<br />
onze een beetje bandeloos geworden<br />
tijd.<br />
Prof. van Hamel hoopt met Mr<br />
Rooy dat het werk van de Raad<br />
schaars zal zijn en dat door zijn aanwezigheid<br />
de journalisten zich tweemaal<br />
rekenschap zullen geven van<br />
hun verantwoordelijkheid. Ereregels<br />
zijn reeds latent in hen aanwezig.<br />
Het zal minder nodig zijn deze te<br />
codificeren dan wel de naleving daarvan<br />
te waarborgen.<br />
Prof. van Hamel bracht de fanfare<br />
in herinnering, waarmee voor de oorlog<br />
een internationaal perstuchtcollege<br />
werd geïnstalleerd, dat slechts<br />
zeer kort bestond. Hij verheugde<br />
zich, dat deze tuchtraad in alle eenvoud<br />
is geïnstalleerd en besloot met<br />
het uitspreken van de hoop, dat men<br />
over 5 a 10 jaar zal zeggen, dat dit<br />
een nuttig begin is geweest.<br />
Hiermede was de installatiepleehtigheid<br />
geëindigd.<br />
Do Raad hield hierna zijn eerste<br />
vergadering.<br />
Voor ervaren<br />
REDACTEUR-BUITENLAND<br />
is een plaats beschikbaar bij een<br />
groot dagblad. Brieven no. 39/48,<br />
aan de <strong>Journalist</strong>.<br />
ALL ROUND JOURNALIST,<br />
35 jaar, P.G., zeer gevarieerde*<br />
journalistieke en organisatorische<br />
ervaring bij grote dag- en weekbl.,<br />
zoekt verantwoordelijke functie.<br />
Brieven onder no. 40/48 van<br />
<strong>De</strong> <strong>Journalist</strong>.<br />
EEN JONG, AMBITIEUS<br />
JOURNALIST,<br />
thans verbonden aan een landelijk<br />
dagblad, wil van werkkring<br />
veranderen. Hij heeft een voorkeur<br />
voor de redactie Buitenland. Wie<br />
kan hem gebruiken? Brieven onder<br />
Nr. 35/48 van „<strong>De</strong> <strong>Journalist</strong>".<br />
5
PERS IN DUITSLAND (I)<br />
Thans telt Berlijn 16 kranten en<br />
ongeveer 190 week- en maandbladen,<br />
tijdschriften en vakbladen.<br />
<strong>De</strong>.oplagen van deze bladen steken<br />
ver boven die van voor de oorlog uit,<br />
hoewel de bevolking van de Duitse<br />
hoofdstad nu toch circa een millioen<br />
zielen minder telt. En nog zijn de<br />
oplagen — althans van de niet onder<br />
Russische invloed staande bladen —<br />
te klein.<br />
<strong>De</strong> oplagen zijn trouwens altijd<br />
kleiner geweest dan men, naar het<br />
voorbeeld van de Franse, Engelse en<br />
Amerikaanse bladen, zou verwachten.<br />
<strong>De</strong> bladen van werkelijk wereldbetekenis,<br />
die trouwens in geen enkel<br />
land een grote oplaag hebben — men<br />
denke maar aan de Londense „Times"<br />
(350.000) —, hadden een oplaag, die<br />
al heel weinig boven die van de<br />
grootste Nederlandse kranten uitstak.<br />
<strong>De</strong> zestien, te Berlijn verschijnende<br />
kranten zijn — met daarachter vermeld<br />
de oplaag, voor zover bekend<br />
— Berliner Zeitung (450.000), <strong>De</strong>r<br />
Abend (100.000), <strong>De</strong>r Freie Bauer<br />
(Wochenzeit.), <strong>De</strong>r Kurier (250.000),<br />
<strong>De</strong>r Morgen (250.000), <strong>De</strong>r Sozialdemokrat<br />
(65.000), <strong>De</strong>r Tagesspiegel<br />
(315.000), Nacht-Express (250.000),<br />
Neues <strong>De</strong>utschl., Neue Zeit (100.000),<br />
Spandauer Volksblatt (30.000), Tagliche<br />
Rundschau, Telegraf (550.000),<br />
Tribune (Tageszeitung des Freien<br />
<strong>De</strong>utschen (Gewerkschaftbund)<br />
(300.000), Tribune (Wochenzeitung<br />
des FDGB) en Vorwarts.<br />
Tot 29 Februari van dit jaar verscheen<br />
ook nog de sterk anti-westerse,<br />
onder Russische controle<br />
staande, „Berlin a. Mittag" (150.000)<br />
maar dit blad werd wegens heftige<br />
critiek op de Franse regering en de<br />
Franse bezettingsautoriteiten verboden.<br />
Van de 16 bladen verschijnen er<br />
8 in de Sowjet-sector, 4 in de Britse,<br />
3 in de Amerikaanse en 1 in de<br />
Franse. Partijbladen zijn „Neues<br />
<strong>De</strong>utschlarïcï" en „Vorwarts" (Soc.<br />
Eenheidspartij), „<strong>De</strong>r Sozialdemokrat"<br />
(soc.-dem. partij), „Neue Zeit"<br />
(Chr.-<strong>De</strong>m. Unie) en „<strong>De</strong>r Morgen"<br />
(Lib. <strong>De</strong>m. Partij).<br />
Het meeste gezag heeft de in de<br />
Amerikaanse sector verschijnende<br />
„<strong>De</strong>r Tagesspiegel". Het blad<br />
verzet zich voortdurend openlijk tegen<br />
de in rood-Berlijn gevolgde politiek.<br />
Het wordt geredigeerd door<br />
voormalige redacteuren van de<br />
„Frankfurter Zeitung".<br />
<strong>De</strong> Engelsen stichtten „<strong>De</strong>r<br />
Berliner", een socialistisch getint,<br />
naar Britse opvattingen geredigeerd<br />
en opgemaakt blad. Wij weten echter<br />
niet of het nog bestaat.<br />
Onder Brits toezicht verschijnen<br />
o.m. nog de „Telegraf" en het „Spandauer<br />
Volksblatt".<br />
Onder Russisch toezicht verschijnen<br />
O.m. de „Neue Zeit", „<strong>De</strong>r<br />
6<br />
Morgen", de „Vorwarts", „Neues<br />
<strong>De</strong>utschland", „<strong>De</strong>r Sozialdemokrat"<br />
en de communistisch georiënteerde<br />
„Berliner Zeitung".<br />
Interessant is de in de Franse<br />
zone verschijnende „Kurier", die vrijwel<br />
uitsluitend uit Parijs van nieuws<br />
wordt voorzien. Het blad neemt een<br />
zo onafhankelijk mogelijke houding<br />
aan ten opzichte van de grote politieke<br />
problemen.<br />
<strong>De</strong> vroegere kapitalistische concerns<br />
zoals Hugenberg, Mosse en<br />
Ullstein zijn niet weer opgedoken.<br />
<strong>De</strong> Berlijnse pers heeft weer vorm<br />
en kleur gekregen. Er zijn zuivere<br />
partijbladen, meer of minder onafhankelijke<br />
kranten en interessant opgemaakte<br />
boulevard-bladen met het<br />
Be toestand in de<br />
ET ingang van 6 Juli hebben de<br />
Franse kranten hun verkoopsprijs<br />
vóór Parijs en omgeving op<br />
6 Franse francs gebracht. In het<br />
overige deel van Frankrijk zullen zij,<br />
evenals de provinciale pers, de prijs<br />
cp 5 Franse francs houden. Het lijkt<br />
ons de moeite waard om de oorzaken<br />
van dit prijsverschil te onderzoeken.<br />
Een studie van de toestand der<br />
Franse pers brengt de volgende<br />
punten aan het lic'ht:<br />
1. <strong>De</strong> globale oplaag van de Franse<br />
pers is tussen 1939 en 1948 gestegen<br />
met meer dan 1 millioen<br />
exemplaren (12.050.000 tegen<br />
10.990.000).<br />
2. <strong>De</strong>ze stijging is het gevolg van<br />
de opkomst van de provinciale<br />
pers (8.000.000 tegen 5.250.000).<br />
3. <strong>De</strong> oplaag van de Parijse pers is<br />
daarentegen teruggelopen van<br />
5.740.000 tot 4.050.000.<br />
4. <strong>De</strong> verkoop van de Parijse bladen<br />
is in Parijs hetzelfde gebleven als<br />
vóór de oorlog (1.500.000). Maar<br />
hun verkoop in de provincie is<br />
aanzienlijk gedaald (2.550.000 inplaats<br />
van 4.240.000).<br />
5. Het gemiddelde totaal van onverkochte<br />
exemplaren van de<br />
Parijse pers is aanzienlijk gestegen:<br />
19,5% i.p.v. 14,5% voor de<br />
expeditie in Parijs; 24% i.p.v.<br />
18% voor de expeditie in de provincie.<br />
(Percentages van Febr.<br />
1948 met betrekking tot die van<br />
Maart 1939.)<br />
<strong>De</strong>ze toestand heeft de volgende<br />
consequenties met zich gebracht.<br />
Het aantal Parijse dagbladen, 28 in<br />
1939 en 38 in 1945, bedraagt nu<br />
slechts 17. Geen van deze 17 heeft<br />
laatste nieuws en uitgebreide sport-,<br />
verslagen.<br />
Het formaat is even verscheiden<br />
als de inhoud. Meer dan ooit wordt<br />
de tekst met foto's verlucht. Ook<br />
partijbladen bevatten interessante<br />
reportages en goede, vaak uitgebreide<br />
sportrubrieken.<br />
<strong>De</strong> huidige Berlijnse pers is niet<br />
vrij in haar doen en laten. Zolang de<br />
bezettende machlen regeren, kunnen<br />
de journalisten — vooral in de Sowjet-sector<br />
— zich niet uiten zoals zij<br />
dat wel zouden willen. Met „tact en<br />
overleg" moeten zij hun werk verrichten.<br />
Maar als overgangsverschijning<br />
is de Berlijnse pers aller aandacht<br />
waard.<br />
Dat sommige van hun bladen niet<br />
in een andere sector of zone gelezen<br />
mogen worden, is niet van de journalisten<br />
uitgegaan ....<br />
(Het Vrije Volk).<br />
Franse Perswereld<br />
een groter oplage dan 1.000.000,<br />
waar twee kranten van voor de oorlog<br />
zich op konden beroemen. Het<br />
merendeel heeft een oplage, die ligt<br />
tussen de 50.000 en de 500.000. Het<br />
meest opmerkelijke feit is wel, dat,<br />
terwijl vóór de oorlog de Parijse<br />
kranten een uitstekende bestaansmogelijkheid<br />
hadden bij een oplaag<br />
van minder dan 50.000, de laatste,<br />
die zich op het huidige moment in<br />
die positie bevond, zo juist het strijdperk-<br />
heeft moeten verlaten.<br />
<strong>De</strong> verklaring van deze bestaansmoeilijkheden<br />
is gelegen in twee<br />
feiten, n.1. dat de ontvangsten ongeveer<br />
met 2/3 in absolute waarde<br />
verminderd en dat de productiekosten<br />
voor een krant aanzienlijk gestegen<br />
zijn.<br />
Wanneer een krant met een grote<br />
oplage voor 5 Franse francs verkocht<br />
wordt, dan calculeert men de<br />
verdeling van dit bedrag als volgt:<br />
Verspreidingsorganen = 2,10<br />
Productie<br />
(papier en vervaardiging) — 1,25<br />
Administratie = 0,95<br />
Redactie = 0,70<br />
<strong>De</strong> stand van zaken bij de periodieken<br />
zou een bijzondere bestudering<br />
vergen. Negen er van hebben<br />
een oplage boven de 100.000. Het<br />
record houdt een weekblad met een<br />
grote opzet, dat op een miniem aantal<br />
onverkochte nummers kan bogen,<br />
en de 600.000 exemplaren verre overschrijdt.<br />
Gevraagd<br />
van<br />
no.<br />
voor Encyclopedie<br />
JAARVERSLAGEN<br />
Nederlandse Dagbladen.<br />
41/48 aan <strong>De</strong> <strong>Journalist</strong>.<br />
Br.
Mijnheer de Redacteur....<br />
BAZEN-CURSUS NODIG<br />
Wordt het aantal bazen in de<br />
journalistiek langzamerhand niet wat<br />
al te groot ? ».<br />
<strong>De</strong>ze vraag houdt geen critiek in<br />
op het beleid van hoofdredacteuren<br />
en directeuren. Integendeel, ze is bedoeld<br />
als een waarschuwing. Want<br />
er lopen in ons lieve land allerlei<br />
heren rond, die zich sterren wanen<br />
in de journalistiek en dus recht menen<br />
te hebben op stoelen, bestemd<br />
voor hoofdredacteuren en directeuren,<br />
te gaan zitten.<br />
Een paar voorbeelden:<br />
Een journalist krijgt opdracht een<br />
babbeltje te maken met graaf Bernadotte,<br />
die uit New York terugkomt.<br />
Hij gaat naar Schiphol, praat<br />
met de K.L.M.-persdienst, die z'n<br />
best heeft gedaan om een goede regeling<br />
te ontwerpen en komt terecht<br />
in de wachtkamer voor passagiers.<br />
Daar staat dan z'n baas in de uniform<br />
van een korporaal der Kon. Marechaussee.<br />
—! Bernadotte spreken? Ik zal wel<br />
eens zien, of hij iemand ontvangen<br />
wil!<br />
Prompt wordt de tussendeur gesloten<br />
en de hoogmogende heer<br />
draagt de jeugdige kellner een<br />
bleeks..;... van een jaar of zestien,<br />
zeventien — op te zorgen, dat niemand<br />
die deur openmaakt. Zelfs kijken<br />
naar het gezelschap van Bernadotte<br />
is verboden. <strong>De</strong> baas beveelt!<br />
Op zo'n moment mogen journalisten<br />
elkaar vertellen, dat een zekere<br />
minister Lieftinck opdracht heeft<br />
gegeven de journalisten op Schiphol<br />
faciliteiten te verlenen En als<br />
dan de AVRO met haar reportagedienst<br />
stukken te laat arriveert, mogen<br />
ze er getuige van zijn, dat deze<br />
vorm van publieke voorlichting zo<br />
maar zonder briefje van hele hoge<br />
bazen het „platform" op wandelt. Och<br />
ja, rangen en standen zijn. er.<br />
Ander geval:<br />
Een krant geeft opdracht foto's te<br />
maken van Christiansen. Mag niet!<br />
<strong>De</strong> advocaat-fiscaal heeft beslist, dat<br />
Christiansen een dag te voren zal<br />
poseren. Fotograaf van de krant<br />
wordt dus geweerd.<br />
Nou ja, wat doe je als je een opdracht<br />
hebt ? Je maakt toch een<br />
plaat. En wordt officieel gearresteerd<br />
met alle gevolgen van dien: in<br />
beslagneming van toestel, van film,<br />
proces-verbaal. Met aan 't slot een<br />
onderhoud met de advocaat-fiscaal,<br />
die betoogt, dat het in hoge mate onbehoorlijk<br />
is en oncollegiaal een<br />
foto te maken als de anderen er niet<br />
zijn. Hij zal dus de film zenden aan<br />
het A.N.P.<br />
Weer een baas in de journalistieke<br />
wereld er bij. Een hele hoge, wien<br />
het alleen maar ontbreekt aan kennis<br />
van ons vak en aan 'begrip voor<br />
wat een krant nodig heeft. Maar hij<br />
zit toch maar eventjes breed-uit op<br />
de stoel van de hoofdredactie, totdat<br />
er na wat heen en weer praten overeenstemming<br />
wordt bereikt. Voor<br />
het zo ver is, zijn echter vijf politiemannen<br />
en de advocaat-fiscaal in<br />
hevige actie geweest.<br />
Of dit:<br />
Je hebt iets gezegd in de krant<br />
over een hoogedelachtbaar politiecorps.<br />
Het was geen politienieuws,<br />
maar een bericht over de interne organisatie.<br />
Dan zegt de hoofdcommissaris:<br />
„Meneer, dat verbied ik. U<br />
hebt zich 't-e onthouden van allle<br />
nieuws, dat U Aiet van mijn dienst<br />
krijgt."<br />
Weer een baas ontdekt. Een hoge<br />
en een beste, als tot hem doordringt,<br />
dat een journalist in laatste instantie<br />
alleen orders aanneemt van zijn<br />
hoofdredacteur. Doch je moet eerst<br />
heel correct en toch een beetje parmantig<br />
zeggen: „Ik zal met Uw wensen<br />
en bevelen stipt rekening houden,<br />
zodra U hoofdredacteur bent geworden<br />
van mijn krant!"<br />
Al die directeuren en hoofdredacteuren<br />
buiten ons vak worden zo-etjes-aan<br />
een tikkeltje irriterend. Zou<br />
de Kring niet eens in overweging<br />
kunnen nemen een cursus te organiseren<br />
voor al die buiten het vak<br />
staande bazen. Een schriftelijke cursus,<br />
die langer duurt dan de beroemde<br />
cursus in bezettingstijd, waar<br />
ze iemand in een week klaarstoomden<br />
voor een belangrijk ambt. Want<br />
de heren zijn verduveld hardleers.<br />
HEIN VAN DE WEG<br />
SLECHTE rKKSMAJNLEBJflJN.<br />
Met enige ophef maakt de redactie<br />
van „<strong>De</strong> Nederlander" in haar nummer<br />
van 20 Juli gewag van een onjuiste<br />
propaganda-methode, welke<br />
door een colporteur van „Trouw"<br />
zou zijn toegepast. In grote opmaak<br />
signaleert zij enkele weken later (5<br />
Aug.) een soortgelijk geval van een<br />
colporteur van „<strong>De</strong> Rotterdammer",<br />
waarbij de naam van „Trouw" opnieuw<br />
in het geding wordt gebracht.<br />
<strong>De</strong> zaak is, dat een colporteur van<br />
„Trouw" tegen een abonné van „<strong>De</strong><br />
Nederlander" gezegd moet hebben,<br />
dat dit blad nog hoogstens één maand<br />
kon verschijnen en slechts 7000<br />
abonné's had. Een brief van deze<br />
abonné wordt in extenso gepubliceerd<br />
met een opschrift van de redactie,<br />
dat zij deze wijze van con<br />
curreren „hoogst bedenkelijk vindt<br />
en opheldering verwacht van de directie<br />
van Trouw".<br />
Wij weten niet, hoe de verhoudingen<br />
bij „<strong>De</strong> Nederlander" liggen, maar de<br />
kolommen van „Trouw" staan niet<br />
open voor een polemiek, die de<br />
directie zou willen voeren. Evenmin<br />
zou de redactie zich inlaten met<br />
zaken, die niet de redactie maar de<br />
directie behoort te behandelen. Dit,<br />
om de verhouding directie-redactie,<br />
zo zuiver mogelijk te houden. Wél<br />
hebben wij ons — wat ook de<br />
directie maar niet de redactie van<br />
<strong>De</strong> Nederlander vóór haar publicatie<br />
had kunnen doen, — tot de directie<br />
van „Trouw" gewend, die ons verzekerde,<br />
dat alle colporteurs in haar<br />
dienst uitdrukkelijk opdracht hebben<br />
ontvangen de naam van „<strong>De</strong><br />
Nederlander" bij hun werving zelfs<br />
niet te noemen. Er blijkt bij oWerzoek<br />
één zwart schaap te zijn geweest.<br />
<strong>De</strong> schuldige is inmiddels ter<br />
verantwoording geroepen.<br />
Veel belangrijker en — van journalistiek<br />
standpunt bezien — zéér<br />
gevaarlijk, lijkt ons de door de redactie<br />
van „<strong>De</strong> Nederlander" gevolgde<br />
methode. Wij zouden zelfs de<br />
woorden „hoogst bedenkelijk", die<br />
deze redactie in de mond neemt, hier<br />
willen herhalen.<br />
<strong>De</strong> redactie van „<strong>De</strong> Nederlander"<br />
schrijft, dat het nauwelijks mogelijk<br />
is zich tegenover de toegepaste<br />
methode (van één colporteur!) te -<br />
verweren, maar inmiddels gebruikt<br />
zij de opening van de krant voor<br />
een verweer, dat die naam niet meer<br />
mag hebben, met een onderschrift,<br />
waarin zij zegt overtuigd te zijn, dat<br />
hier sprake is van een systematische<br />
campagne. Een verweer en een insinuatie<br />
dus, waartegenover de<br />
directie van „Trouw" machteloos<br />
staat, omdat zij hiervoor haar krant<br />
niet kan en mag misbruiken.<br />
Zou ooit de directie van „Trouw"<br />
zich met een soortgelijk geval tot<br />
haar redactie wenden met het verzoek<br />
tot publicatie hiervan over te<br />
gaan, dan zou de redactie van dit<br />
blad haar ongetwijfeld het advies<br />
geven, zich met haar klacht tot de<br />
directie van „<strong>De</strong> Nederlander" te<br />
wenden, een methode, die ons zowel<br />
fatsoenlijk als juist lijkt.<br />
A. A. K.<br />
„peRSBeUnQen" •<br />
VRAAGT<br />
L \WJM-JM- t_>
H<br />
VERGADERING MET RADIO<br />
MEDEWERKERS.<br />
r>i3 afdeling Gooi van de N.J.K.<br />
*^7 en de afdi i Midden-Nederland<br />
van de K.N.J.K. hebben op Vrijdag<br />
16 Juli j.1. een vergadering belegd<br />
te Hilversum in ,,Hof van Holland",<br />
speciaal voor de medewerkers aan<br />
de iradio-omroep, wier arbeidsveld<br />
op journalistiek gebied ligt.<br />
j<strong>De</strong> bedoeling was na te gaan of<br />
het niet mogelijk en wenselijk was,<br />
dat bovengenoemde functionarissen<br />
in de journaHistJenorganisaties worden<br />
opgenomen.<br />
<strong>De</strong> vergadering was uitstekend bezocht.<br />
Ongeveer 30 belangstellenden<br />
hadden aan de uitnodiging van K.N.<br />
J.K. en N.J.K. gehoor gegeven. Een<br />
vijftiental omroepmedewerkers, wegens<br />
werkzaamheden verhinderd,<br />
had bericht van instemming en belangstelling<br />
gezonden. Namens de<br />
K.N.J.K. was collega van Oorschot<br />
aanwezig. Voorzitter van de vergadering<br />
was collega van Looi (afd.<br />
Gooi N.J.K), tevens initiatiefnemer.<br />
Mr. M. Rooy, Federatie-voorzitter<br />
en N.J.K.-praeses, hield een inleiding,<br />
waarin hij een uiteenzetting<br />
van doel en streven der journalistenorganisaties<br />
gaf. Spr. wees op de<br />
concrete resultaten van het werk<br />
dier organisaties, meer speciaal de<br />
collectieve arbeidsovereenkomst voor<br />
het dagbladbedrijf, de tuchtrechtuitspraak<br />
en de vakopleiding, en wees<br />
op de vele belangrijke zaken, die<br />
door de journalistenorganisaties behartigd<br />
worden of nog behartigd<br />
zullen worden.<br />
<strong>De</strong> inleider nam voorts de positie<br />
der omroepmedewerkers onder de<br />
loupe en uitte de mening, dat er<br />
onder hen velen waren, wier hoofdzakelijke<br />
arbeid op journalistiek terrein<br />
lag, b.v. radio-reporters, commentators,<br />
kortom allen, waarop de<br />
door collega van Looi, gevonden benaming<br />
„woord-publicisten" van toepassing<br />
was. Hun arbeid is inderdaad<br />
journalistiek werk, dat nu eens<br />
niet gedrukt, maar voor de microfoon<br />
uitgesproken in het publiek verschijnt.<br />
En voor zover deze arbeid<br />
de werkelijk voornaamste taak van<br />
een omroep-functionaris vormt, bestaat<br />
aanleiding te onderzoeken of<br />
zijn plaats niet in de journalistenorganisaties<br />
is.<br />
Vele aanwezigen maakten gebruik<br />
van de gelegenheid tot gedachtenwisseling<br />
of het stellen van vragen.<br />
Op deze wijze kwam al spoedig<br />
vast te staan, dat het omroepbedrijf<br />
nieuwe wegen in de journalistiek<br />
heeft geopend. Van sommige omroepmedewerkers<br />
kan zander aarzelen<br />
gezegd worden, dat zij volledig<br />
journalistiek werk doen. Anderen<br />
weer doen dit slechts ten dele. Er<br />
zijn b.v. vele omroepers, die zelf hun<br />
teksten en commentaren schrijven<br />
en daarvoor verantwoordelijkheid<br />
dragen. Nog andere omroepmedewerkers<br />
hebben gemengde functies.<br />
8<br />
E-NIEUWS<br />
In elk geval kwam vast te staan,<br />
dat de omroepmedewerkers geenszins<br />
afwijzend staan tegenover aansluiting<br />
bij de journalistenorganisaties<br />
voor zover hun functies en werkzaamheden<br />
dit wettigen, doch tevens<br />
bleek duidelijk, dat er ook functionarissen<br />
waren, die stellig niet tot<br />
de journalisten gerekend mogen<br />
worden. Daarenboven waren er heel<br />
wat z.g. „grensgevallen".<br />
<strong>De</strong> vergadering besloot, dat de<br />
betrokken regionale afdelingen van<br />
K.N.J.K. en N.J.K. een commissie<br />
zullen benoemen, waarin ook een<br />
aantal omroepmedewerkers wordt<br />
opgenomen. <strong>De</strong>ze commissie zal op<br />
korte termijn, na onderzoek, rapporteren<br />
welke categorieën omroepmedewerkers<br />
journalisten zijn of<br />
hoofdzakelijk journalistieke arbeid<br />
verrichten. <strong>De</strong> commissie zal omtrent<br />
de mogelijk- en wenselijkheden<br />
van opneming van deze functionarissen<br />
in de journalistenorganisaties<br />
prae-advies uitbrengen aan het<br />
Federatiebestuur.<br />
Alvorens bedoeld rapport uit te<br />
brengen zal de commissie eerst nog<br />
eens bijeenkomen met de omroepmedewerkers,<br />
zodat deze hun mening<br />
over het prae-advies kunnen<br />
kenbaar maken.<br />
Collega Rooy wees nog op de mogelijkheid<br />
van een eigen sectie of<br />
vakgroep van omroep-journalisten<br />
binnen de kringen, resp. federatie.<br />
Belangwekkend was tevens, dat<br />
onder de omroepmedewerkers bebelangsteliing<br />
bleek te bestaan voor<br />
de arbeid op 't gebied van vakopleiding.<br />
Men hoopte, dat dit t.z.t. ook<br />
voor de journalistieke medewerkers<br />
bij de omroep mogelijk zou worden.<br />
Uiteraard zou dit een speciale opleiding<br />
moeten worden.<br />
Indien de journalistieke medewerkers<br />
bij de radio-omroep zich<br />
inderdaad bij de journalistenorganisaties<br />
kunnen aansluiten zullen de<br />
afdelingen Noord-Holland van de<br />
K.N.J.K. en Gooi van de N.J.K. hiermede<br />
een aanzienlijke uitbreiding<br />
ondergaan en doet een belangwekkende<br />
groep collegae zijn intrede in<br />
ons organisatieleven.<br />
M. G. HARINGMAN<br />
Secretaris afd. Gooi N.J.K.<br />
AUSTRALISCHE COLLEGA<br />
ZOEKT CONTACT.<br />
Coll. Keith H. Hooper, sub-editor<br />
van het Australische blad de National<br />
Advocate, zou gaarne in contact<br />
komen met een Nederlands journalist,<br />
teneinde elkaar door een geregelde<br />
correspondentie op de hoogte<br />
te houden van de omstandigheden in<br />
beider landen. Nederlandse collega's,<br />
die^ voor een dergelijke briefwisseling<br />
gouden voelen, kunnen zich rechtstreeks<br />
tot hem wenden. Het adres<br />
van de heer Hooper is: Falmouth, 128<br />
Lambert Street, Bathurst, N.S.W.<br />
(Australië).<br />
OPRICHTING SECTIE<br />
TIJDSCHRIFTJOURNALISTEN<br />
<strong>De</strong> collega's: P. M. S. Donders,<br />
(lid K.N.J.K.), Mr E. Elias (lid<br />
N.J.K.) en J. Jasper Pzn., (lid N.J.<br />
K.) hebben het initiatief genomen<br />
tot oprichting van een Sectie Tijdschriftjournalisten.<br />
Aan de leden tijdschriftjournalisten,<br />
die lid zijn van de N.J.K. of<br />
de K.N.J.K., zonden zij onderstaande<br />
circulaire:<br />
Zeer geachte Collega,<br />
Wij achten het van belang, dat door<br />
de Federatie van Nederlandse <strong>Journalist</strong>en<br />
en de daarbij aangesloten<br />
organisaties meer aandacht dan<br />
voorheen wordt besteed aan de<br />
vraagstukken waarbij in het bijzonder<br />
de tijdschriftjournalisten betrokken<br />
zijn.<br />
Hierbij denken wij zowel aan de<br />
verbetering van de sociale positie<br />
van de tijdschriftjournalist, in de<br />
gevallen waarin deze nodig is, als<br />
aan een bestudering en behandeling<br />
van de verschillende problemen welke<br />
met de verheffing van het peil der<br />
periodieke pers samenhangen.<br />
Tot dusver kwamen deze aangelegenheden<br />
slechts incidenteel aan<br />
de orde. Een oorzaak daarvan is<br />
ongetwijfeld, dat de tijdschriftjournalisten,<br />
die lid zijn van de N.J.K.<br />
of van de K.N.J.K., slechts een betrekkelijk<br />
kleine minderheid in de<br />
Federatie vormen en er tussen hen<br />
geen georganiseerd contact bestaat.<br />
Bovendien hebben allerlei organisatorische<br />
en algemeen-journalistieke<br />
aangelegenheden, zo mede de voorbereiding<br />
en de afsluiting van een<br />
collectieve arbeidsovereenkomst voor<br />
dagbladjournalisten, in de afgelopen<br />
periode de aandacht der besturen<br />
opgeëist.<br />
Het is ons bekend dat het Bestuur<br />
der Federatie voornemens is thans<br />
ook t.a.v. daarvoor in aanmerking<br />
komende categorieën tijdschriften<br />
onderhandelingen te openen om de<br />
afsluiting van collectieve arbeidsovereenkomsten<br />
voor te bereiden en<br />
dat het daarbij gaarne de medewerking<br />
en de steun zou hebben van<br />
een goed georganiseerde en zo groot<br />
mogelijke groep tijdschriftjournalisten.<br />
Teneinde deze en de andere genoemde<br />
belangen der tijdschriftjournalisten<br />
te behartigen, achten wij<br />
het wenselijk over te gaan tot oprichting<br />
van een sectie Tijdschriftjournalisten<br />
binnen het verband der<br />
Federatie.<br />
Het ligt in de bedoeling om, wanneer<br />
de bedoelde sectie tot stand is<br />
gekomen, zo spoedig mogelijk op<br />
grote schaal de niet aangesloten tijdschriftjournalisten<br />
op te wekken<br />
zich bij de N.J.K. of de K.N.J.K. als<br />
lid aan te melden teneinde een krachtige<br />
en representatieve sectie te<br />
kunnen vormen.<br />
Er zijn vele en zeer uiteenlopende<br />
categorieën tijdschriften. Wanneer<br />
met de voorgestelde sectie een begin<br />
is gemaakt, zal nagegaan dienen
te worden of en in hoeverre de betrokken<br />
redacteuren voor aansluiting<br />
bij de sectie in aanmerking<br />
komen. Indien dit op den duur nodig<br />
mocht blijken, kan voorts overwogen<br />
worden om de sectie in enkele groepen—<br />
naar gelang van de aard van<br />
de tijdschriften — te splitsen. Doch<br />
dit is van later zorg. Eerst dient<br />
de sectie te worden opgericht, -wat<br />
alleen mogelijk is indien een voldoende<br />
aantal collega's hun instemming<br />
met ons streven betuigt.<br />
Tot zover de circulaire.<br />
Leden die in deze Sectie belang<br />
stellen en om de een of andere reden<br />
de circulaire niet mochten hebben<br />
ontvangen, kunnen onder opgave van<br />
het tijdschrift of de tijdschriften,<br />
waaraan zij verbonden zijn, hun<br />
adhaesie-betuiging doen toekomen<br />
p.a. Federatie van Nederlandse <strong>Journalist</strong>en,<br />
N.Z. Kolk 28, Amsterdam-C.<br />
ONTSLAGGEV ALLEN,<br />
VORDERINGEN ENZ.<br />
In de afgelopen periode verleende<br />
het Federatiebureau wederom zijn<br />
bemiddeling bij de behandeling van<br />
aanspraken van leden, die wegen,s<br />
hun gegeven ontslag nog salaris tegoed<br />
hadden of recht hadden op<br />
honorarium voor verleende medewerking,<br />
in enkele gevallen met<br />
bevredigend resultaat. Helaas kon<br />
slechts weinig worden bereikt voor<br />
een groep collega's, die door een<br />
onlangs opgeheven dagblad werden<br />
ontslagen. Ondanks de veelvuldige<br />
bemoeiingen van Federatiezijde en de<br />
medewerking van het Gewestelijk<br />
Arbeidsbureau, dat t.a.v. enkele<br />
dezer gevallen advies vroeg aan de<br />
Ontjslagcommissie van de N.D.P. en<br />
de Federatie, moesten de betrokkenen<br />
genoegen nemen met een hun aangeboden<br />
accoord, dat slechts ten dele<br />
aan hun aanspraken tegemoet kwam.<br />
<strong>De</strong> financiële situatie van de opgeheven<br />
onderneming was van zodanige<br />
aard, dat een faillissementsaanvrage<br />
waarschijnlijk tot een geringere uitkering<br />
zou hebben geleid.<br />
In de toekomst zal de Raad van<br />
Uitvoering, welke krachtens de<br />
CA.O. zal worden ingesteld, de aangewezen<br />
instantie zijn voor de behandeling<br />
van de salaris-aanspraken<br />
van dagbladjournalisten in ontslaggevallen,<br />
voorzover tenminste het in<br />
de C.A.O. voorziene overleg tussen<br />
journalisten en directie binnen de<br />
dagbladonderneming niet tot een<br />
gunstig resultaat heeft geleid. Verwacht<br />
mag worden dat te dezen<br />
aanzien slechts bij uitzondering een<br />
beroep op de Raad van Uitvoering<br />
zal behoeven te worden gedaan.<br />
Anders is het gesteld met de<br />
tijdschrift- en de nieuwsblad journalisten,<br />
die ontslagen worden zonder<br />
dat met de gebruikelijke opzegtermijnen<br />
van twee maanden bij een<br />
diensttijd korter dan een jaar en van<br />
drie maanden bij een langer dienstverband<br />
is rekening gehouden. Onder<br />
verwijzing naar de berichten hierover<br />
in vorige nummers, zij is er nogmaals<br />
op gewezen, dat de betrokkenen<br />
terstond bij hun directie tegen het<br />
ontslag dienen te protesteren en aan<br />
het Gewestelijk Arbeidsbureau ter<br />
plaatse moeten verzoeken geen toestemming<br />
tot het ontslag te verlenen,<br />
aangezien de in de journalistiek<br />
gebruikelijke termijnen voor opzegging<br />
niet in acht zijn genomen. Het<br />
is in hun belang onverwijld het<br />
Federatiebureau op de hoogte te<br />
stellen. Meermalen komt het voor,<br />
dat ontslagen collega's geruime tijd<br />
laten voorbijgaan, aleer zij tegen het<br />
ontslag in verzet komen of dat zij<br />
beginnen met een getuigschrift te<br />
vragen. In dergelijke gevallen stellen<br />
de Gewestelijke Arbeidsbureaux zich<br />
op het standpunt, dat de betrokkenen<br />
stilzwijgend met het gegeven ontslag<br />
zijn accoord gegaan, zodat hun toestemming<br />
dan niet vereist i,s. Indien<br />
het eenmaal zover is, valt er in de<br />
regel weinig meer te bereiken.<br />
Of het gegeven ontslag op zichzelf<br />
onredelijk moet worden geacht, wordt<br />
door de Arbeidsbureaux in het algemeen<br />
buiten beschouwing gelaten.<br />
Zolang er terzake geen wettelijke<br />
regeling bestaat (zoals men weet is<br />
een dergelijke regeling in voorbereiding),<br />
welke een beroep op de<br />
^rechter mogelijk maakt, zijn er<br />
•— behalve dan minnelijk overleg —<br />
geen middelen, waarmede een onredelijk<br />
ontslag ongedaan kan worden<br />
gemaakt.<br />
Hoewel het hier geen gewone<br />
vordering betreft, willen wij aan het<br />
slot van deze rubriek nog vermelden,<br />
dat aan de nagelaten betrekkingen<br />
van een overleden collega, die geen<br />
pensioenverzekering had, mede na<br />
tussenkomst van de Federatie, door<br />
de betrokken directie een jaarlijkse<br />
vrijwillige uitkering is toegezegd.<br />
INLICHTINGENDIENST VOOR DE<br />
VERENIGDE NATDES.<br />
i<br />
<strong>De</strong> Federatie zal haar medewerking<br />
verlenen aan de binnenkort op te<br />
richten Stichting Nederlandse Inlichtingendienst<br />
voor de Verenigde<br />
Naties (adres: Oranjestraat 7 te<br />
's-Cravenhage). <strong>De</strong>ze stichting stelt<br />
'zich ten doel het verbreiden van<br />
•kennis aangaande de Verenigde<br />
Naties en haar werkzaamheden onder<br />
het Nederlandse volk. In het bestuur<br />
der stichting zullen vertegenwoordigers<br />
van verschillende organisaties<br />
l(o.a. de Nederlandse Dagbladpers<br />
1945) zitting nemen. <strong>De</strong> Federatie<br />
zal daarin vertegenwoordigd worden<br />
door haar secretaris, Mr. A. E. van<br />
Riantwijk.<br />
JONG ONDERWIJZER,<br />
23 jaar, ongehuwd, zoekt werkkring<br />
teneinde opgeleid te worden<br />
voor journalist. Enig inzicht in<br />
politieke en culturele zaken door<br />
jeugdbeweging en andere organisaties.<br />
Geruime tijd reeds medewerker<br />
aan diverse bladen.<br />
Brieven met graag zo uitv. mog.<br />
inl. onder Nr. 33/48 van <strong>De</strong> <strong>Journalist</strong>,<br />
N.Z. Kolk 28, A'dam-C.<br />
VERGADERING VAN DE<br />
EXECUTIEVE DER I.O.J.<br />
Volgens van de I.O.J. ontvangen<br />
mededeling zal de Executieve der<br />
internationale organisatie binnenkort<br />
bijeenkomen. In deze bijeenkomst,<br />
welke waarschijnlijk te Luxemburg<br />
zal worden gehouden, zullen naar te<br />
verwachten valt de moeilijkheden in<br />
de I.O.J., welke een gevolg zijn van<br />
de bestaande tegenstellingen, aan de<br />
orde komen. <strong>De</strong> Federatie zal zich op<br />
dit congres door een of meer afgevaardigden<br />
laten vertegenwoordigen.<br />
Bijzonderhede» omtrent de agenda<br />
der vergadering zijn nog niet bekend.<br />
DE IDENTITEITSKAARTEN I.O.J.<br />
<strong>De</strong> lang verwachte indentiteitskaarten<br />
I.O.J. zijn thans op het Federaüebureau<br />
ontvangen. Zij zijn of<br />
worden zo spoedig mogelijk aan de<br />
betrokkenen doorgestuurd.<br />
Charivaria<br />
Het liggende kabinet<br />
Het gaat in ieder geval om de beste<br />
mensen en die zó gekozen dat ze in één<br />
vlak liggen en in staat zijn een team te<br />
vormen. (Tijd).<br />
Maar dan toch wel een erg plat<br />
team.<br />
Dubbel-op<br />
Doch dan diene men zijn pathologisch<br />
wantrouwen te verliezen. (Elsevier).<br />
<strong>De</strong> regie viel in het vijfde bedrijf weer<br />
terug naar de fouten van haar aanvang.<br />
(Elsevier).<br />
Voor de zoveelste keer.<br />
Tot voor drie maanden terug heeft de<br />
Republiek nooit om Nederlandse bijstand<br />
gevraagd. (Alg. Dagbl.).<br />
Gevaarlijk vaarwater<br />
Het verrassende nu is, dat er in deze<br />
opdracht iets lijkt te zitten, wat doet<br />
denken aan de dubbel-openslaande-portebrisée-deur..-..<br />
Maar dan komen we weer in het vaarwater<br />
van dat dubbel-openslaande geval.<br />
(Volkskr.).<br />
Literaire stijl<br />
Menno ter Braak was misschien een<br />
vent, maar in elk geval een heer. In<br />
een discussie over hem met Paul<br />
Rodenko schrijft J. B. Charles in<br />
Podium:<br />
Een eigen, gepassioneerd verteren of<br />
uitkotsen van het verworven ,quod erat<br />
demonstrandum'. — <strong>De</strong> vergulde hoerekastpaleizen,<br />
die de bouwmeesters der<br />
Barok hun machtige Europese vorsten<br />
bouwden. — Op zichzelf al kolder. —<br />
Dat is toch allemaal geklier met begrippen,<br />
polariteiten en antithesen. — Hektor<br />
komt als overwinnaar Troye binnen<br />
en zegt: ik verdom het langer. — <strong>De</strong><br />
Rodenko, die als maar aandringt op een<br />
engagement, op kiezen en beslissen,<br />
kliert er zelf meesterlijk in om. — Kiele<br />
"kiele. Ik begrijp er geen bliksem van. —<br />
Ik verdom het. — Ik duld niet dat zij<br />
hun bek opendoen over het lynchen van<br />
negers. —<br />
En de redactie van Podium laat<br />
dat allemaal maar drukken. Is ze<br />
besodemieterd ?<br />
9
EEN KLEIN KRANTJE<br />
Maar een goed krantje<br />
In de Nederlandse Nieuwsbladpers<br />
(N.N.P.), het orgaan van de Vereniging<br />
van in Nederland verschijnende<br />
Nieuwsbladen, is een interessante polemiek<br />
ontstaan over de betekenis en<br />
de journalistieke leiding van de<br />
nieuwsbladen. Het lijkt mij niet ondienstig,<br />
dat ook in ons orgaan, al is<br />
dit in hoofdzaak voor dagbladjournalisten<br />
bestemd, daarop de aandacht<br />
gevestigd wordt, vooreerst omdat de<br />
nieuwsbladpers een belangrijk onderdeel<br />
van de Nederl. pers is, maar ook<br />
omdat het gaat over een principiële<br />
strijd die, mutatis mutandis, ook in<br />
de dagbladjournalistiek nog niet geheel<br />
is uitgevochten. Er schijnen ook<br />
nog wel uitgevers van dagbladen te<br />
zijn, die de journalistieke leiding van<br />
hun blad dienstplichtig zouden willen<br />
zien aan hun commerciële belang, zoals<br />
zij dat begrijpen, en de hoofdredactie<br />
liefst in handen zouden willen<br />
stellen van hun adverteerders. Ik<br />
weet wel dat de meesten niet zo denken,<br />
zo goed als ik weet, dat het „ex<br />
uno disce omnes" onbillijk is en onwaar.<br />
Aanleiding tot de pennestrijd was<br />
een artikel van collega Lodewijk in<br />
N.N.P. van Mei. <strong>De</strong> schijver constateert,<br />
dat bij de nieuwsbladpers het<br />
commerciële belang veelal het journa-'<br />
listieke belang overheerst, en dat vele<br />
uitgevers - drukkers - redacteuren dit<br />
laatste op grond van te eng begrensde<br />
commerciële overwegingen lager<br />
waarderen dan juist voor het zakelijk<br />
belang van hun nieuwsblad gewenst<br />
moet worden geacht. Hij betoogt, dat<br />
men, door de redactionele inhoud<br />
van het blad op hoger peil te brengen,<br />
ook de zakelijke waarde er van,<br />
niettegenstaande mogelijk hogere uitgaven,<br />
zal dienen. Coll. Lodewijk<br />
pleit er voor, de journalistieke leiding<br />
van het nieuwsblad in handen te geven<br />
van een journalist, een vakman<br />
dus, die zijn verantwoordelijke taak<br />
in volle vrijheid, door goede journalistieke<br />
beginselen geleid, . vervult, en<br />
onafhankelijk staat van zuiver commerciële<br />
invloeden, van de adverteerders<br />
vooral, doch uiteraard niet buiten<br />
beschouwing mag laten, dat het<br />
uitgeven van een krant wel degelijk<br />
ook zijn commerciële zijde heeft.<br />
Dit betoog lokte in het Juni-nummer<br />
van N.N.P. een ingezonden stuk<br />
uit van een der persbureaux, die de<br />
nieuwsbladpers van artikelen voorzien,<br />
en waarover coll. Lodewijk, bij<br />
alle waardering voor hun werk, toch<br />
ook enkele critische opmerkingen<br />
maakte. Op dit gedeelte van de pennestrijd<br />
zal ik niet ingaan, omdat het<br />
minder principiële 'betekenis heeft en<br />
meer een oratio pro domo is, hetgeen<br />
ook de schrijver van het artikel niet<br />
betwist.<br />
Van meer belang £cht ik de rechtstreekse<br />
bestrijding die de opvatting<br />
van coll. Lodewijk en de journalistieke<br />
waarde van het nieuwsblad bij een<br />
10<br />
uitgever van een nieuwsblad zelf vonden.<br />
<strong>De</strong>ze zou het blijkbaar wel een<br />
„ideale toestand in ons dorpswereldje"<br />
vinden, wanneer aan het plaatselijk<br />
nieuwsblad inderdaad de mogelijkheid<br />
gegeven ware voor zijn mening uit te<br />
komen, de kleine krant tot een echte<br />
krant te maken, en toch het bedrijf<br />
commercieel verantwoord te doen zijn.<br />
Maar „die concurrentie, geachte<br />
collega, die alles tot de onmogelijkheden<br />
voert."<br />
<strong>De</strong> opponent van coll. Lodewijk<br />
daagt de uitgever van zulk een plaatselijk<br />
nieuwsblad uit, het maar eens<br />
te proberen „met een eerlijk critisch<br />
verslag van de dorpstoneel-vereniging<br />
aan te komen, als de collega niets<br />
dan goeds weet te vertellen van het<br />
stuk en de „sublieme" wijze waarop<br />
alle spelers (met naam en toenaam<br />
vermeld) hun rol vervulden".<br />
„Waag het eens," zo gaat hij voort,<br />
„Uw gemeentebestuur te verwijten,<br />
dat het deze of gene zaak niet democratisch<br />
aanpakt en signaleer eens<br />
het feit, dat uw burgemeester de belangen<br />
van de kleine gemeente over<br />
het hoofd zag, toen hij de bouw van<br />
de nieuwe brug per se aan de stadsfirma<br />
wilde gunnen. Ik zeg U, dat<br />
't nieuwsblad onmiddellijk alle abonnees,<br />
lid of donateur der toneelvereniging,<br />
en alle raadsleden mitsgaders<br />
hun aanhang kan afschrijven."<br />
Wat de ongebreideldheid der concurrentie<br />
betreft mag deze uitgever<br />
van een nieuwsblad misschien gelijk<br />
hebben, — zij is een zaak die de Vereniging<br />
van Nieuwsbladen, niet ons,<br />
aangaat. Over de vrees voor vrijmoedige<br />
critiek plaatste de redactie van<br />
N.N.P. onder het stuk een opmerking.<br />
Zij schreef, zich niet te kunnen voorstellen,<br />
dat een amateur-toneelgezelschap<br />
het de uitgever of de redacteur<br />
van een plaatselijk nieuwsblad<br />
kwalijk zou nemen, dat hij in zijn<br />
blad opbouwende critiek over het gebodene<br />
opneemt, en zij meent, dat<br />
ook de burgemeester en de raad in<br />
objectieve, correct gestelde critiek op<br />
hun beleid in de regel waarlijk geen<br />
aanleiding zullen vinden als abonné<br />
te bedanken. Het komt de redactie<br />
dan ook voor, dat de schrijver van<br />
het stuk wellicht als gevolg van enige<br />
persoonlijk teleurstellende ervaringen<br />
op dit gebied
Hulde gebracht aan „Gouden Schotel"<br />
Het grapje van „de kop en de<br />
schotel" heeft ruimschoots opgeld<br />
gedaan bij het gouden jubileum van<br />
onze verdienstelijke collega J. C.<br />
Schotel Fzn. <strong>De</strong> velen, die Schotel<br />
kennen, weten wel, dat hij een kop<br />
heeft en dat er nog wat in zit ook.<br />
Niet alleen de journalistiek -heeft dat<br />
ervaren, maar ook de Kring weet<br />
er van mee te praten en zeker de<br />
plaatselijke . joumalistenorganisatie<br />
„<strong>De</strong> Amsterdamse Pers", welker<br />
ijverige secretaris hij dertien jaar<br />
lang is geweest.<br />
Daarom was het niet te verwonderen,<br />
dat zijn grote broeder J. J. F.<br />
van den Bergh, wiens eerste schreden<br />
op het pad der journalistiek hij<br />
nog heeft geleid, de eerste spreker<br />
was op de ontvangst, die hem Dinsdag<br />
3 Augustus in Krasnapolsky<br />
werd bereid. Collega Van den Bergh<br />
liet niet na, dit in zijn toespraak te<br />
memoreren en daaraan een overzicht<br />
vast te knopen van de verdienstelijke<br />
staat van dienst, waarop de jubilaris<br />
in zijn vak mag wijzen.<br />
„Schotel was er vroeg bij", zo vertelde<br />
collega Van den Bergh. ,,Op<br />
zijn zeventiende jaar diende hij het<br />
vak reeds bij het „Nieuwsblad voor<br />
Nederland" en daarna legde het<br />
„Algemeen Handelsblad" 33 jaar<br />
lang beslag op zijn activiteit. Hier<br />
was hij in de verslaggeving met zijn<br />
hulpvaardigheid en hartelijkheid een<br />
steun voor velen en een waardig<br />
ambassadeur voor het „Handelsblad",<br />
binnen welks muren hij zich later op<br />
de Redactie Buitenland verschanste.<br />
Hoewel officieel „met pensioen",<br />
staat hij nog in het journalistieke<br />
leven als correspondent van Scandinavische<br />
bladen en als actief functionaris<br />
van en propagandist voor<br />
het Persmuseum." Onder aanbieding<br />
van een geschenk onder couvert<br />
wenste collega Van den Bergh de<br />
jubilaris nog tal van jaren in ge-<br />
(Foto E. 3. Noordhoff, Amsterdam)<br />
waardeerde werkzaamheid en daarna<br />
hopelijk ook nog in welverdiende rust.<br />
Mr H. M. Planten maakte zich tot<br />
tolk van directie en hoofdredactie<br />
van het „Handelsblad", toen hij er<br />
aan herinnerde, hoezeer men daar<br />
Schotel's werk altijd op hoge prijs<br />
heeft gesteld. „Verwonderlijk", aldus<br />
deze woordvoerder, „is de pit, die<br />
bedaagde journalisten kenmerkt, in<br />
wier naam „Schot" zit en die het<br />
„Handelsblad" nog steeds beslag doet<br />
leggen op uw krachten, zij het dan<br />
in een niet-journalistieke functie".<br />
Als afgezant van burgemeester<br />
Arn. dAilly en als voorzitter van<br />
het Persmuseum sprak mr P. J.<br />
Mijksenaar de jubilaris toe. „Gij hebt<br />
de stad grote diensten bewezen" was<br />
het woord uit Vondel's „Gysbrecht",<br />
dat spreker op collega Sciotel toepasselijk<br />
maakte en dat hij^ergezeld<br />
deed gaan van een autobiografie van<br />
een collega met dezelfde „gouden"<br />
staat van dienst. Als voorzitter van<br />
het Persmuseum, dat in het die dag<br />
juist gestichte Persinstituut nog een<br />
grote rol zou kunnen spelen, wenste<br />
mr Mijksenaar collega Schotel toe,<br />
dat deze ook daarin zijn steentje<br />
zou mogen bijdragen.<br />
Namens de Buitenlandse Persvereniging<br />
bood collega M. S. Vaz Dias<br />
de jubilaris met een toepasselijk<br />
woord een boekwerk over Amsterdam<br />
aan. „<strong>De</strong> arbeid", aldus spreker, ,,in<br />
een periode van rust verricht, kan<br />
vaak nog veel meer voldoening geven<br />
dan die in officiële activiteit".<br />
In overeenstemming met zijn<br />
tegenwoordige functies dook Collega<br />
Schotel bij de beantwoording der<br />
sprekers in het archief van .zijn<br />
loopbaan en vroeg zich af, of hij het<br />
wel was, over wie deze middag al<br />
deze lof werd uitgestort. Maar hij<br />
erkende, dat de totstandkoming dor<br />
tegenwoordige federatieve journalistenorganisatie<br />
ook voor hem een<br />
Hulde aan „<strong>De</strong> Witte"<br />
„<strong>De</strong> Witte" (zo schrijft <strong>De</strong> Nieuwe<br />
Courant) heeft in de afgelopen dagen<br />
van de Haagse conferentie der Vijf,<br />
het' werkelijk alle journalisten,<br />
buitenlanders en landgenoten, voor<br />
wie zij voor deze gelegenheid haar<br />
deuren had opengesteld, ten volle naar<br />
de zin gemaakt. Daar, vlak bij, ja<br />
met het gezicht op het Ministerie van<br />
Buitenlandse Zaken op het Plein,<br />
hebben de dienaressen en dienaren<br />
van 'de pers volop gelegenheid gekregen<br />
hun werk op even practische<br />
als aangename wijze te verrichten.<br />
<strong>De</strong> geboden gastvrijheid is, naar wij<br />
weten, door allen die hiervan hebben<br />
kunnen genieten, op buitengewoon<br />
hoge prijs gesteld. Vandaar dat er<br />
aanleiding bestaat voor grote erkentelijkheid<br />
tegenover het Bestuur van<br />
„<strong>De</strong> Witte", alsook tegenover de leiding<br />
van de Dienst Buitenlandse<br />
Voorlichting van het Ministerie van<br />
Buitenlandse Zaken, waar men het<br />
uitermate gelukkige initiatief had<br />
genomen om aan dat bestuur gastvrijheid<br />
voor de pers te vragen. Op<br />
deze wijize heeft „<strong>De</strong> Witte" de openbare<br />
zaak ten zeerste gediend.<br />
Wist Lldat.,,-<br />
= Het Batavia's Nieuwsblad weer is<br />
verschenen ?<br />
=; „Mandril" niet — zoals wij abusievelijk<br />
schreven — een maandblad,<br />
doch een weekblad zal worden?<br />
= In <strong>De</strong>n Haag een weekblad (ad<br />
20 pagina's) zal verschijnen, dat<br />
Groen en Geel zal heten ?<br />
=z Collega S. Davids geen lid van de<br />
hoofdredactie van „<strong>De</strong> Groene" meer<br />
is?<br />
= In Nederland een krant (2 maal<br />
per week) is verschenen met een<br />
bloemlezing uit de in Indonesië verschijnende<br />
bladen en<br />
= „<strong>De</strong> Zakenwereld" daarvan de<br />
directie voert en<br />
= Dat blad in flans naar Nederland<br />
gezonden zal worden?<br />
= <strong>De</strong> naam Algemeen Handelsblad<br />
toch gehandhaafd mag blijven?<br />
grote persoonlijke voldoening is. In<br />
zijn antwoord aan mr Planten herinnerde<br />
hij er aan, dat ook de „voortreffelijke<br />
verslaggever" altijd nog<br />
wel een steekje kan laten vallen. Mr<br />
Mijksenaar verzocht hij, de burgemeester<br />
zijn dank over te brengen<br />
voor zijn vriendelijke woorden en<br />
collega Vaz Dias voegde hij toe: „Er<br />
is maar één mooi vak: de journalistiek".<br />
Daarna werd ruimschoots gebruik<br />
gemaakt van de gelegenheid, de gehuldigde<br />
en zijn familie- en huisgenoten<br />
persoonlijk geluk 'te wensen<br />
en dit hield het gezelschap nog<br />
«•eruime tijd in gezellig samenzijn<br />
11
JOURNALISTIEK JOURNAAL<br />
• Eerst de balk uit het eigen<br />
oog: Vorige maal schreven wij twee<br />
maal journeaux in plaats van journaux<br />
en wij kregen twee briefjes<br />
daarover: een charmante, collegiale<br />
terechtwijzing van onze oude polyglotte<br />
vriend Edouard de Nève en<br />
een bits, zuur en schoolmeesterend<br />
snauwtje van een jonge collega wiens<br />
naam wij maar niet zullen noemen.<br />
Het ergste is dat het geen zetfout,<br />
geen drukfout, geen tikfout en geen<br />
schrijffout was, doch gewoon: een<br />
fout.<br />
0 Dat verschil tussien die beide<br />
briefjes, in vorm, in toon, in aard en<br />
vooral: in beschaving is niet zó onbelangrijk<br />
als het lijkt. Wij geloven<br />
niet dat dit verschil in de leeftijd<br />
zit, maair wel in de aard van het<br />
beestje. Met Edouard zouden wij<br />
graag de kermis op gaan. Met die<br />
andere knaap niet. En juist dat dekermis-opgaan<br />
is (voor ons) een<br />
maatstaf.<br />
• En nu even een splinter uit<br />
andermans kijkers: Leidsch Dagblad<br />
schreef: ,, Fanny Blankers „the<br />
flying Dutch girl, mother from two<br />
children" zoals een Londense krant<br />
het so typisch zei " Ja, typisch<br />
zeker voor een Londense krant.<br />
Wanneer een Leidse courant from<br />
in plaats van off zou schrijven zou<br />
dat zo typisch niet zijn, maar een<br />
Londense<br />
0 Over Fanny geschreven<br />
Zo maar een vraag: hoeveel krantenlezers<br />
zouden alles over haar gelezen<br />
hebben ®n hoeveel alles over<br />
de kabinetsformatie?<br />
0 Wij nemen onmiddellijk aan<br />
dat Fanny honderden procenten meer<br />
belangstellenden heeft dan alle 'excellenties<br />
bij elkaar. Dat is begrijpelijk<br />
en niet eens betreurenswaardig. Een<br />
snob, die daar een traan om zou laten.<br />
Maar hier dringt zich onmiddellijk<br />
een andere vraag op: hoeveel,<br />
laten wij zeggen: intellectuelen hebben<br />
de voor. en nabeschouwingen<br />
over die kabinetsformatie gelezen?<br />
Wij hebben zo'n vaag idee dat dit<br />
aantal niet zou meevallen. Dat de<br />
tijd van wikken-en-wegen-op-voorhand<br />
voorbij is. Dat de wereldgebeurtenissen<br />
te dynamisch zijn geworden<br />
voor (grauwe) theorie. En dat men<br />
wacht op feiten • en daden. Wij geloven<br />
met name dat de waardebepaling<br />
van de beschouwende functie<br />
van de krant sterk gedaald is. En<br />
dat meer dan ooit nieuws en feiten<br />
de belangstelling der lezers hebben.<br />
Met andere woorden: • wij geloven<br />
dat onze hoofdartikels véél te lang<br />
zijn vooir het „rhythme van de tijd".<br />
Dit is overigens onze persoonlijke<br />
mening die wij voor beter geven<br />
12<br />
wanneer een opinie-onderzoek ons in<br />
het ongelijk zou stellen.<br />
0 Elders in dit blad wordt gewaagd<br />
van het conflict-met-de-bioscopen<br />
in Amsterdam. Wij hebben<br />
ons verheugd oveir de solidariteit<br />
der dagbladen die daarbij is gebleken.<br />
Omdat wij ons altijd verheugen<br />
wanneer de eer van ons vak wordt<br />
hoog gehouden.<br />
0 Er stond in <strong>De</strong> Volkskrant<br />
een (gissend) berichtje over een mogelijke<br />
samensmelting van drie<br />
Amsterdams-landelijke weekbladen.<br />
Waaruit blijkt dat het sommige dezer<br />
weekbladen niet naar den vleze<br />
gaat. En dit betreuren wij. Vooral<br />
omdat dit naar onze stellige overtuiging<br />
niet zo had behaetven te zijn.<br />
Uiteraard spreekt de' conjunctuur<br />
een woordje mee. En uiteraard was<br />
het korte bloeitijdperk voor alle bladen<br />
dat na de bevrijding inzette geen<br />
maatstaf. Maar wij geloven stellig<br />
dat hier ook de factor van het vakmanschap<br />
in het spel is. Dat met<br />
name wat wij zouden willen noemen:<br />
„de kunst der dosering'' niet<br />
voldoende beoefend is. Elk algemeen<br />
weekblad, hoe waardig en belangrijk<br />
en respectabel zijn idealen ook zijn;<br />
hoe belangwekkend zijn standpunten<br />
ook, moet nu eenmaal „voor elk wat<br />
wils" bieden, hoe gemeenplaatsig<br />
en „burgerlijk" dit ook klinkt. En of<br />
men dit betreurt of niet. En hieraan<br />
schort het dikwijls, met gevolgen die,<br />
om méér dan één reden, te betreuren<br />
zijn. Zowel materialiter als idealiter.<br />
0 Aan een onwaardige vertoning,<br />
aan een onwaarachtig fenomeen is<br />
een eindtógekomen. <strong>De</strong> geïllustreerde<br />
weekbladen worden weer tveekbla,den.<br />
En de (gedwongen) flauwiteit<br />
van één en het zelfde blad, dat om de<br />
andere week een andere naam had,<br />
kan worden nagelaten. <strong>De</strong> Week<br />
wordt weer ronduit <strong>De</strong> Wereldkroniek<br />
en <strong>De</strong> Beiaard der Lage Landen heet<br />
weeir Ons Vrije Nederland. Wat heeft<br />
dit kinderachtig gedoe voor nut gehad?<br />
0 Over kinderachtig gesproken:<br />
wij houden nu zeker op met de grapjes<br />
over Heinekens Bier? Dat (gedoe)<br />
ligt ons even zwaar op de maag<br />
als het perpetueel gezeur over de<br />
new look.<br />
Sit modus in rebus journalisticis.<br />
Nederlandse Dagbladen in<br />
België<br />
Aan „Benelux-Handelsbelangen",<br />
officieel orgaan van het Comité van<br />
deze naam, dat de vorige maand voor<br />
het eerst uitkwam ontlenen wij het<br />
volgende:<br />
Terwijl men in Nederland dagelijks<br />
de Belgische dagbladen kan kopen,<br />
zijn de Nederlandse dagbladen in<br />
België vrijwel niet te koop.<br />
Alleen te Antwerpen kan men een<br />
bekend Nederlands dagblad van dezelfde<br />
dag verkrijgen, doch niet vóór<br />
10 uur 's avonds en dan nog maar<br />
op één enkel adres.<br />
Te Brussel kan men datzelfde dagblad<br />
ook kopen, doch dan is 't reeds<br />
twee dagen oud.<br />
<strong>De</strong>ze toestand is in alle opzichten<br />
ongewenst. Niet alleen .voor de Nederlanders,<br />
die in België tijdelijk of<br />
permanent verblijven, speciaal voor<br />
de zakenlieden onder hen, maar ook<br />
omdat het op het Belgische publiek<br />
een indruk van laksheid maakt.<br />
Indien nu de Belgische dagbladen<br />
op de dag van verschijning kans zien<br />
in alle grote steden van Nederland<br />
op straat te komen, waarom kunnen<br />
de Nederlandse dagbladen dit dan<br />
niet op hun beurt in België?<br />
<strong>De</strong> Nederlandse afdeling van het<br />
„Comité Benelux-Handelsbelangen",<br />
heeft voor deze aangelegenheid de<br />
bijzondere aandacht van het bestuur<br />
van de Vereniging „<strong>De</strong> Nederlandse<br />
Dagbladpers'' gevraagd.<br />
„Hogeschoor'-<strong>Journalist</strong>iek<br />
|_JET Wit-Gele Kruiscongres liep<br />
T. ten einde. Achter in de zaal<br />
reikte men een krant uit, met het<br />
volgende gedrukte opschrift van het<br />
bandje: "„<strong>De</strong> Tijd — actueel —<br />
brengt U het verslag van Uw vergadering".<br />
En zó actueel was dit<br />
verslag, dat de congressisten er het<br />
uittreksel in vonden van een rede,<br />
die .... niet gehouden was. Immers,<br />
enkele minuten tevoren had de voorzitter<br />
meegedeeld, dat deze rede<br />
(van dr. Mol) wegens het vergevorderde<br />
uur niet kon worden uitgesproken!<br />
Dat komt er van, als men, vanwege<br />
de „actualiteit" gemakshalve<br />
steunt op voorverslagen, zoals perschef<br />
Edmond Nicolas, goedbedoeld,<br />
die had uitgereikt. Helaas moest het<br />
een dagblad van formaat zijn, blunderend<br />
op een wijze, die wij ons herinneren<br />
uit de slechtste dagen der<br />
voor-oorlogse concurrentie-journalistiek.
UIT DE NJ.K.<br />
NIEUW AANGENOMEN LEDEN<br />
PER 1 AUGUSTUS 1948<br />
Azimal A., Celelbeslaan 8, Hilversum<br />
(iRadio Ned. Wereldomroep).<br />
Barkey Wolf A. G., Zeestraat 66 b.,<br />
<strong>De</strong>n Haag (Weekblad Timotheus).<br />
v. d. Bergh J. A. A., Kokosnootstraat<br />
57, <strong>De</strong>n Haag (Elsevier,<br />
Het Dagblad).<br />
Beukman M. A. C, Lindelaan 28,<br />
Rijswijk (Het Daglblad', <strong>De</strong> Nederlander,<br />
e.a.).<br />
Beijersbergen C, Burg. iv. Tuylïkadie<br />
20 bis, 'Zuilen (<strong>De</strong> Sportwereld).<br />
Bresser P., Utrechtsestraat 2, Arnhem<br />
(Het Vrije Volk, Arnhem).<br />
de Bruin K. J., Melis Stokelaan 61,<br />
<strong>De</strong>n Haag (Haagse Courant).<br />
Bunste E. H., Simon Stevinstraat 2,<br />
Utrecht (Dagblad Trouiw).<br />
Dane H. P., Floralaan 180, Eindhoven<br />
(<strong>De</strong> Arbeiderspers).<br />
Duif A„ Loosdiuinseweg 641, <strong>De</strong>n<br />
Haag (Het Lichtspoor).<br />
van Emmenes, Ir. A., Pauwenlaan<br />
116, <strong>De</strong>n Haag (N.V. Olympus,<br />
Sportweekbladen).<br />
Fris B. J., Prof. Ritzama Beslaan 99,<br />
Tuindorp Maartensdijk, posit<br />
Utrecht (Het Parool)..<br />
Fuchs J. M., Herengracht 276, Amsterdam<br />
(Het Parool').<br />
Houwaart D. P., Uddelstraat 103,<br />
<strong>De</strong>n Haag (N.V. Cetenum Censo).<br />
lsselman J. C, Tollenskade 29, Voorburg<br />
(<strong>De</strong> Nieuwe Courant).<br />
Jans P. G., Keizersgracht 30, Meppel<br />
(Meppeler Courant).<br />
Kienhuis P. Th., Malakkastraat 38,<br />
<strong>De</strong>n Haag (Haags Daglblad).<br />
Kiers J. E. A., •Naohtiegaaïstraat 32,<br />
Almelo (Dagblad v. h. Oosten).<br />
Martens P., Barjonetstraat 101, Rotterdam<br />
(<strong>De</strong> Waarheid).<br />
Mahieu C. J. E., Gevers <strong>De</strong>ynootiweg<br />
36, Sdheveningen (Algemeen Dagblad).<br />
Mokveld D. E.,, Sdhaikseweg 2, Leerdam<br />
(<strong>De</strong> Gecombineerde).<br />
Nolet J. A. M., p/a Haagse Courant,<br />
<strong>De</strong>n Haag (Haagse Courant).<br />
Polak K., Hunizestraat 43, Hilversum<br />
(<strong>De</strong> Arbeiderspers).<br />
Russchen Jan, Etamastraat 59, Meppel<br />
(Meppeler Courant).<br />
Russel P. W. H. D., Staringplein 81,<br />
Amsterdam (<strong>De</strong> Nieuwe Post).<br />
v. d. Sandt C. G. R., Burg. Meineszlaan<br />
79, Rotterdam (Algemeen<br />
Dagblad).<br />
Schuurman A., Victoria Hotel, Am-<br />
Sterdam (Het Lichtspoor, <strong>De</strong> Spiegel,<br />
e.a.).<br />
Sluyser M., Gabrdëllaan 1, Bussum<br />
(<strong>De</strong> Arbeiderspers).<br />
Smith N. J. P., Middenweg 200, Amsterdam<br />
(Onafh. Persbureau).<br />
Steehouwer H. J., Stationsstraat 15,<br />
Alphen a/d Rijn (<strong>De</strong> Pers, Dagbl.<br />
van R* en Gouwe).<br />
van 't Veer P., Appelstraat 139, <strong>De</strong>n<br />
Haag (<strong>De</strong> Telegraaf).<br />
de Vos J., Diephiuisstraat 4öa, Groningen<br />
(Het Vrije Volk).<br />
Vreedenburgh C, Rochussenötraait<br />
317 b, Rotterdam (Lawn Tennis,<br />
Edelmetaal).<br />
van Wamelen Ir. J. W., Laan van<br />
Meerdervoort 399, <strong>De</strong>n Haag<br />
.(K.iN.A.C., <strong>De</strong> Auto).<br />
Weemhoff R., Hoofdstraat 30, Emmen<br />
(Emmer Courant).<br />
Wiersma J. P., Lekkumerweg 38,<br />
Leeuwarden ('Nwe Rotterdamse<br />
Courant).<br />
de Wit |H., PI. Pank'laan 5IH, Amsterdam<br />
(Aflig. Handelsblad).<br />
LEDEN VERGADERING G.D.J.V.<br />
Acht leden en twee bestuursleden<br />
in een holle zaal in de nok van „<strong>De</strong><br />
Faun'' te Groningen. Dat was het<br />
beeld van de op 3 Juni gehouden ledenvergadering<br />
van de Gron. Drentse<br />
journalistenvereniging.<br />
<strong>De</strong> G.D.J.V. telt momenteel een<br />
dertig leden, van wie ruim de helft in<br />
de stad Groningen, de rest verspreid<br />
in de provincies Groningen, Drente<br />
wonen. Het contact is, mede gezien de<br />
geringe middelen waarover de afdeling<br />
beschikt, uiterst gering, zodat<br />
van een opgewekt verenigingsleven<br />
geen sprake is.<br />
<strong>De</strong> voorzitter, coll. Bonder kon op<br />
deze vergadering zegge en schrijve<br />
twee leden van buiten de stad Groningen<br />
welkom heten. Aan de orde<br />
was de verkiezing van een nieuw bestuurslid<br />
in de vacature coll. E. Evenhuis,<br />
onze ijverige secretaris, aan<br />
wiens activiteit het voor een belangrijk<br />
deel te danken is geweest, dat er<br />
ondanks de weinig ten dienste staande<br />
middelen in de afdeling belangrijk<br />
organisatorisch werk kon worden<br />
verricht.<br />
<strong>De</strong> voorzitter deelde mee, dat hem<br />
kort voor zijn vertrek naar Indonesië,<br />
waar hij thans als eerste-redacteur<br />
van de Nieuwe Courant te Soerabaja<br />
werkzaam is, als blijk van waardering<br />
namens de G.D.J.V. een zilveren<br />
potlood met inscriptie werd overhandigd.<br />
.<br />
Tot zijn opvolger werd met algemene<br />
stemmen gekozen coll. R. K.<br />
Hèys van de N. Prov. Gron. Crt, die<br />
in zijn bed, waarin hij na een zware<br />
nachtdienst op deze Zaterdagmiddag<br />
nog toefde, van de benoeming op de<br />
hoogte werd gebracht. Waarna hij<br />
met een snelheid, alsof het een uitslaande<br />
brand betrof, zich naar het<br />
toneel van de vergadering spoedde en<br />
er nog tijdig verscheen om de gelukwensen<br />
van de voorzitter in ontvangst<br />
te nemen.<br />
In deze vergadering werden voorts<br />
nog enige vertegenwoordigers voor<br />
de Kringraad gekozen, zulks eveneens<br />
in verband met het vertrek van<br />
collega Evenhuis en met dat van collega<br />
Vink naar <strong>De</strong>n Haag. Gekozen<br />
werden de collega's R. H. Heys plv.<br />
J. U. Reinders en P. H. Barkema plv.<br />
C. W. H. van Twisk.<br />
Een huishoudelijk reglement werd<br />
vastgesteld overeenkomstig het door<br />
het Kringbestuur toegezonden model.<br />
Enkele leden waagden een schuchtere<br />
opmerking over enige activering der<br />
vereniging, waarop de voorzitter toezegde,<br />
dat het 'bestuur nog eens diepzinnig<br />
zal bepeinzen wat er gaan kan<br />
worden.<br />
R.<br />
DRINGEND VERZOEK AAN<br />
G.D.J.V.-LEDEN.<br />
In de vergadering van 14 Febr. '48<br />
werd besloten om jaarlijks een contributie<br />
van ƒ 2.50 per afdelingslid te<br />
heffen ten bate van de afdelingskas.<br />
Verschillende leden, speciaal in de<br />
provincie, hebben deze contributie<br />
nog niet voldaan. Willen zij thans het<br />
verschuldigde bedrag zo spoedig mogelijk<br />
overmaken aan de penningmeester<br />
per postwissel of giro 42469 ?<br />
<strong>De</strong> Penningmeester der G.D.J.V.<br />
J. U. REINDERS,<br />
Oranjesingel 20, Groningen.<br />
„HET OOSTEN".<br />
In een 19 Juni j.1. te Almelo gehouden<br />
bijeenkomst is besloten tot<br />
oprichting van de <strong>Journalist</strong>envereniging<br />
„Het Oosten", omvattende de<br />
provincie Overijsel en de gemeente<br />
Apeldoorn.<br />
Het bestuur is als volgt samengesteld:<br />
J. C. Visser, Apeldoorn, voorzitter;<br />
J. C. Rugaart, Prins Mauritslaan<br />
21, Apeldoorn, secretaris. Telef.<br />
2436; C. J. Rotteveel, Zwolle, H.<br />
KKlaassen, Almelo, H. van Heerde,<br />
Kampen, leden.<br />
Als lid van de Kringraad werden<br />
aangewezen: J. C. Visser, Apeldoorn<br />
en C. J. Rotteveel, Zwolle.<br />
Als plv. lid J. T. Brinkerhof, <strong>De</strong>venter<br />
en N. Lulofs, Apeldoorn.<br />
Getracht zal worden een provinciale<br />
bijeenkomst te organiseren voor<br />
dagbladdirecties, journalisten, industriëlen<br />
en anderen, ter belichting van<br />
de positie van het dagblad en de<br />
journalist in het maatschappelijk leven.<br />
BIJEENKOMST H.J.V. EN K.N.J.K.<br />
Op 31 Mei j.1. hebben de Haagse<br />
<strong>Journalist</strong>en Vereniging en de Kring<br />
Zuid-Holland van de Kath. Ned. <strong>Journalist</strong>en-Kring,<br />
onder leiding van collega<br />
P- van der Valk, een gecombineerde<br />
vergadering gehouden, waarin<br />
collega Mr. Jan <strong>De</strong>rks op zeer onderhoudende<br />
wijze heeft gesproken<br />
over de Geneefse Conferentie over de<br />
vrijheid van informatie. <strong>De</strong> talrijke<br />
afwezigen hebben veel gemist; met<br />
enig recht kunnen zij zich verontschuldigen<br />
met een beroep op het<br />
overladen conferentie- en vergaderprogramma<br />
van <strong>De</strong>n Haag in die dagen.<br />
Voordat aan Mr. <strong>De</strong>rks het woord<br />
werd verleend, herdacht de voorzitter<br />
der H.J.V., collega Lambooy, in een<br />
kort woord onze overleden persbroeder<br />
C. Wildenberg. Hij schetste hem<br />
als een voortreffelijk journalist, een<br />
algemeen geachte figuur op de pers-<br />
13
Het recht op de waarheid<br />
Feiten zijn heilig<br />
Het onderstaande nemen<br />
wij over uit PSF, het<br />
orgaan der Studievereniging<br />
van de faculteit<br />
der Politieke en Sociale<br />
"Wetenschappen van de<br />
Universiteit van Amsterdam.<br />
jT%E directeur-generaal van het<br />
^-' „Agence France-Presse", Paul<br />
Louis Bret, heeft zich eens laten interviewen<br />
door C. H. Lecomte van<br />
„Le Monde" (6-3-'48). Onderwerp van<br />
gesprek was het „recht op waarheid"<br />
en in verband daarmee de eisen,<br />
waaraan de voorlichting moet voldoen,<br />
't Interview lijkt ons van meer<br />
dan actueel belang' voor Frankrijk<br />
alleen; vandaar een verkorte weergave.<br />
Het vraaggesprek met de man<br />
— jurist en philosoof — die „slechts<br />
één passie kent — de objectiviteit"<br />
—, begint met diens opvatting<br />
over de voorlichting, thans en in de<br />
toekomst.<br />
,,<strong>De</strong> voorlichting is tot nu toe vooral<br />
empirisch en voor een te groot<br />
deel subjectief geweest. <strong>De</strong> voorlichting<br />
van morgen, die zich op objec-<br />
(Vervolg van pag. 13).<br />
tribune in de Kamers, als penningmeester<br />
van de H.J.V., als verdienstelijk<br />
secretaris der N.J.K. en beminnelijk<br />
mens. Wijlen Wildenberg is in de<br />
bezettingstijd met Mr. Rooy al bezig<br />
geweest om de N.J.K. weer op poten<br />
te zetten. Als een prettige vriend en<br />
een goed collega zal Wildenberg in<br />
onze herinnering blijven voortleven.<br />
Vervolgens hield Mr. <strong>De</strong>rks zijn<br />
causerie. Hij zette in korte trekken,<br />
in beelden en termen, die aan duidelijkheid<br />
niets te wensen overlieten de<br />
tegengestelde standpunten uiteen,<br />
van waaruit men te Genéve moest<br />
trachten te komen tot een positief resultaat.<br />
En. over dit resultaat was hij<br />
niet ontevreden, daar men een begin<br />
heeft kunnen maken aan een positief<br />
internationaal recht van informatie.<br />
Men had te maken met de opvatting<br />
van het Slavische blok op het gebied<br />
van de persvrijheid: vrijheid slechts<br />
om het publiek te waarschuwen tegen<br />
fascisme, nazisme en oorlogsgevaar;<br />
met de Amerikaanse opvatting<br />
van het „laisser faire, laisser passer".<br />
Dan was er de derde opvatting, bij<br />
welke die der Nederlandse delegatie<br />
zich aansloot: aan elke vrijheid is<br />
verantwoordelijkheid inhaerent. Dit<br />
standpunt houdt een zekere beperking<br />
in, welke de Nederlandse delegatie<br />
wilde ontlenen aan wat in 't Charter<br />
der 'U.N.O. is vastgelegd omtrent de<br />
rechten van de mens.<br />
Wij -menen, met deze hoofdlijnen te<br />
mogen volstaan. Op prettige wijze is<br />
met de inleider van gedachten gewisseld.<br />
14<br />
tiviteit als regel en ideaal zal stellen,<br />
moet voortkomen uit strenge methoden<br />
en een techniek, die zoveel mogelijk<br />
getoetst is aan wetenschappelijke<br />
werkwijzen."<br />
<strong>De</strong> heer Bret wijst erop, dat de<br />
democratie pas functionneert bij kennis<br />
van de juiste feiten en dat, als<br />
men de democratie voor een recht<br />
houdt, de kennis van het feit een<br />
ander recht is.<br />
„Of men erkent het recht van de<br />
mens om te weten wat er gebeurt,<br />
of men dwingt hem te geloven wat<br />
men hem zegt. <strong>De</strong>ze twee criteria<br />
verdelen thans onze wereld en alle<br />
mensen zullen eens moeten overgaan<br />
tot de keuze tussen die twee."<br />
Het „feit", definieert hij: „C'est<br />
simplement 1'événement". Ik meen<br />
dus dat de weergave van het feit<br />
moet zijn als de fotografie van de<br />
gebeurtenis zonder retouche. <strong>De</strong><br />
moeilijkheid, komt daarvan, dat men<br />
de weergave van feiten tot 'n winstgevend<br />
bedrijf of middel van beïnvloeding,<br />
heeft willen maken.<br />
Maar ,het werktuig heeft zijn krachten<br />
sterk verbruikt. Het verschaft<br />
noch winst noch invloed meer. Het<br />
gebruik ervan heeft volslagen achterdocht<br />
opgewekt. Bet is heus geen<br />
grote verdienste om terug te keren<br />
tot de eenvoudige eerlijkheid. Dat is<br />
namelijk de enige weg, die open<br />
blijft.<br />
Maar, zo volgt de vraag, hoe wilt<br />
U de berichtgever weerhouden van<br />
het verzwijgen van feiten of het kiezen<br />
hieruit. En hoe wilt U voorkomen,<br />
dat de feiten op hun weg van<br />
het agentschap naar de kranten in<br />
commentaren gehuld en. de strekkingen<br />
aldus vervalst' worden ? Langs<br />
een omweg komt 't antwoord: „Men<br />
werpt mij dikwijls tegen: „zuivere<br />
objectiviteit is niet te verwezenlijken."<br />
Het streven naar objectiviteit<br />
vereist een geloof in de democratie<br />
(foi civique), een zelfverloochening<br />
en een techniek, steunend op beroepsvaardigheid.<br />
Het uitgangspunt<br />
van dit streven is de aanhankelijkheid<br />
van de uitvoerders aan de gedachte,<br />
dat zij zonder commentaar<br />
WIST U DAT....<br />
= Nenni is afgetreden als hoofdredacteur<br />
van „Avanti" ?<br />
== <strong>De</strong> commissie voor de perszuivering<br />
heeft bepaald, dat gedurende<br />
tien jaar geen persorgaan mag worden<br />
uitgegeven onder de naam Rotterdams<br />
Nieuwsblad, Goudse Courant<br />
of Dordrechts Nieuwsblad en<br />
gedurende twintig jaar geen persorgaan<br />
onder de naam van Dagblad<br />
van het Zuiden, overwegende „dat de<br />
bladen zich in zeer ernstige mate aan<br />
propaganda voor nationaal-socialistische<br />
en vijandelijke denkbeelden<br />
hebben schuldig gemaakt" ?<br />
hunnerzijds, uitsluitend de feiten<br />
rapporteenden, zoals deze ontstaan<br />
door waargenomen gebeurtenissen —<br />
de visu et auditu —, maar ook zoals<br />
deze ontstaan door verklaringen en<br />
meningen, op de formele voorwaarde,<br />
dat zij hun zegsman citeren.<br />
In de weergave van tegenstellingen<br />
past het de argumenten van de<br />
twee partijen evenveel ruimte te geven;<br />
steeds dient men daarbij het<br />
essentiële van het pro en contra te<br />
zoeken. Wat de keuze van. 't nieuws<br />
betreft, deze moet alleen voorgeschreven<br />
worden door het onderscheid<br />
tussen het essentiële en het<br />
secundaire. Op dit terrein valt nog<br />
een hele techniek te perfectionneren,<br />
ja zelfs te scheppen."<br />
<strong>De</strong> heer Bret wil de naam Havas<br />
weer invoeren, ondanks de associaties,<br />
die deze naam wekt aan liet begrip<br />
reclame. „<strong>De</strong> juiste voorlichting<br />
kan slechts plaats vinden, als ze<br />
beveiligd is tegen elke mogelijkheid<br />
van pressie door de staat, de partijen<br />
of* andere belanghebbenden. Daarom<br />
kan er in de nieuwsvoorziening geen<br />
verband zijn tussen reclame en voorlichting.<br />
<strong>De</strong>ze kwestie lijkt me voorgoed<br />
afgedaan." En omdat bijna alle<br />
buitenlandse afnemers de naam<br />
Havas terugwensen, was zijn voorstel:<br />
„Institut Havas d'information".<br />
<strong>De</strong> financiering hiervan en de vrijwaring<br />
van regeringsinmenging<br />
komt aan de orde. Aangezien nieuwsverspreiding<br />
over de gehele wereld<br />
onvermijdelijk een tekort meebrengt,<br />
wil de heer Bret in de toekomst een<br />
financiering door publieke fondsen<br />
zonder inmenging van de staat. Voorlopig<br />
zou het tekort gedekt moeten<br />
worden door de kranten (die ook nu<br />
betalen) en de radioluisteraars. Een<br />
raad van trustees zal toezicht houden<br />
op de werkzaamheden van het voorgestelde<br />
Institut Hava*s, en zo nodig<br />
als tuchtrechter optreden.<br />
Het vraaggesprek eindigt: „Dit<br />
plan is werkelijk uitsluitend geplaatst<br />
op het ,,plan civique et collectif", en<br />
het belaagt natuurlijk ieder, die zich<br />
laat leiden door materiële belangen<br />
van zichzelf, een economische groep<br />
of een politieke partij."<br />
W. F. S.<br />
=2 <strong>De</strong>zelfde commissie heeft bepaald,<br />
dat gedurende vijftien jaar<br />
geen persorganen mogen worden uitgegeven<br />
onder de naam Het Dagblad<br />
"van Rotterdam, Het Dagblad van<br />
Gouda, <strong>De</strong> Dordtse Courant of het<br />
Maandagochtendblad ?<br />
— <strong>De</strong> Courant Het Vaderland, <strong>De</strong><br />
Courant Het Vaderland mag blijven<br />
heten, doch dat er geen Courant Het<br />
Vaderland meer bestaat (althans niet<br />
dagelijks-tastbaar) ?<br />
= J. M. Pattist een kwart-eeuw<br />
werkzaam was bij de N.R.C, en deswege<br />
(terecht) hartelijk is gehuldigd?
Rehabilitatie van coll R* Kiek<br />
Het door coll. R. Kiek voor het<br />
persbureau Aneta gemaakte verslag<br />
van de persconferentie, welke de<br />
Commissie "van Goede Diensten in<br />
Februari te Lake Success hield, heeft<br />
destijds, zowel in officiële als in<br />
journalistieke kringen, de gemoederen<br />
nogal in beweging gebracht. Coll.<br />
Kiek werd verweten, dat hij bij het<br />
uitbrengen van zijn verslag geen<br />
rekening zou hebben gehouden met<br />
het vertrouwelijk karakter der conferentie<br />
en bovendien de behandelde<br />
punten ten dele onjuist of zonder<br />
voldoende nuances zou hebben weergegeven.<br />
Zoals bekend, heeft de<br />
Federatie van Ned. <strong>Journalist</strong>en, gezien<br />
het bijzonder belang van deze<br />
aangelegenheid, in overleg met en na<br />
verkregen medewerking van de betrokkenen,<br />
een commissie van onderzoek<br />
ingesteld, teneinde rapport uit<br />
te brengen omtrent de journalistieke<br />
gerechtvaardigdheid van het verslag<br />
van coll. Kiek. In deze commissie<br />
namen zitting: prof. mr A.' J. P.<br />
Tammes, hoogleraar aan de Universiteit<br />
van Amsterdam, voorzitter;<br />
coll. R. W. P. Peereboom, directeurhoofdredacteur<br />
van het Haarlems<br />
Dagblad en coll. dr E. van Raalte,<br />
lid van de redactie van-de Nieuwe<br />
Rotterdamse Courant; mr A. E. van<br />
Rantwijk, secretaris van de Federatie<br />
van Ned. <strong>Journalist</strong>en, trad als<br />
secretaris van de commissie op.<br />
In haar rapport heeft de Commissie<br />
uitvoerige beschouwingen gewijd<br />
aan de vraag van de vertrouwelijkheid,<br />
en over die van de juistheid<br />
van de inhoud van het verslag;<br />
tevens heeft zij naar een verklaring<br />
gezocht van de ontstane opschudding<br />
over Kiek's verslag. Gaarne<br />
hadden wij dit belangwekkende rapport<br />
in extenso gepubliceerd; daar<br />
dit document twaalf compact getypte<br />
foliovellen beslaat, moeten wij hier-<br />
= Het Lichtspoor onder nieuwe leiding<br />
komt?<br />
= Mr. Dr. J. G. van Maasdijk persofficier<br />
wordt van Koningin Juliana ?<br />
=± En kapitein Gerand Rutten zijn<br />
huidige functie na de 'kroningsfeesten<br />
zal neerleggen?<br />
= Het bulletin van de Voorlichtingsdienst<br />
der Franse Ambassade feestelijkerwijs<br />
zijn nieuwe vorm heeft ingewijd<br />
en<br />
= de voormalige Attaché d'Information,<br />
de heer Berveiller een hoge<br />
Nederlandse onderscheiding heeft<br />
gekregen ?<br />
= Arnold (de baard) Vas Dias,<br />
N.R.C.'s correspondent in de V.S.,<br />
bestuurslid werd van de Vereniging<br />
van Correspondenten bij de V.N. ?<br />
== Het aantal betalende abonné's der<br />
Nederlandse dagbladen op 1 Juni j.1.<br />
2.846.000 bedroeg tegen 2.841.000 een<br />
jaar geleden ?<br />
= Rusland de drie intenna)tïonale<br />
conventies, .die dn April te Genève<br />
van wegens gebrek aan plaatsruimte<br />
noodgedwongen afzien en ons tot het<br />
weergeven van conclusies beperken.<br />
Wel willen wij uit het rapport nog<br />
aanstippen de door de Commissie<br />
geheel in ihet algemeen uitgesproken<br />
wenselijkheid ,,dat bij iedere persconferentie<br />
het karakter daarvan<br />
duidelijk geformuleerd worde". Gezien<br />
de misverstanden, die zich in de<br />
practijk nog wel eens voordoen,<br />
achten wij het uitspreken van deze<br />
wenselijkheid allerminst overbodig!<br />
Hier volgen dan de conclusies van<br />
het rapport:<br />
„<strong>De</strong> Commissie is van oordeel:<br />
a. dat de heer Kiek geen blaam<br />
treft als zou hij gehandeld hebben<br />
in strijd met de journalistieke<br />
ere-code door de publicatie van<br />
iets wat als vertrouwelijk („off<br />
the record") zou zijn medegedeeld<br />
en daarom niet gepubliceerd had<br />
mogen worden;<br />
b. dat de heer Kiek geen blaam treft<br />
als zou de inhoud van zijn verslag<br />
uit een oogpunt van goede, betrouwbare,<br />
weergave, onvoldoende<br />
of onjuist genoemd moeten<br />
worden.<br />
<strong>De</strong> Commissie is dan ook tot de<br />
slotsom gekomen, dat de heer Kiek<br />
het slachtoffer is geworden, buiten<br />
zijn schuld, van een ongelukkige<br />
samenloop van omstandigheden. Zijn<br />
werk en optreden als journalist zijn<br />
aan ernstige critiek blootgesteld geweest<br />
en deze critiek is ook in de<br />
openbaarheid gekomen. <strong>De</strong> Commissie<br />
heeft zich ervan overtuigd, dat<br />
voor deze critiek onvoldoende grond<br />
heeft bestaan en heeft er ook zelf<br />
geen toereikende grond voor kunnen<br />
\ inden. Men zou kuxii.en menen, dat<br />
de heer Kiek, ook in de volle overtuiging<br />
van zijn vrijheid om het ver-<br />
door de conferentie van 55 landen<br />
over de vrijheid van berichtgeving<br />
werden opgesteld, heeft verworpen?<br />
— en dat ons dit helemaal niet verbaast<br />
?<br />
= Paul de Groot als hoofdredacteur<br />
van <strong>De</strong> Waarheid moest plaatsmaken<br />
voor Fred Schooneberg en dat<br />
= deze de eerste hoofdredacteur is<br />
die zo maar Fred ;heet?, en<br />
= dat wij dit echt-plezierig-familiair<br />
vinden ?<br />
= <strong>De</strong> eis van de A'damse Off. van<br />
Justitie tegen de hoofdred. van „<strong>De</strong><br />
Nieuwe Post", L. A. Rodrigues Lopes,<br />
wegens smaadschrift jegens de<br />
Haagse politieman H. P. Huisman<br />
ƒ 500 inplaats van ƒ 250 zou zijn geweest,<br />
als verdachte niet reeds ƒ 4000<br />
aan beledigde had moeten betalen bij<br />
civiele vordering?<br />
Wanneer U dit allemaal niet bekend<br />
was, vindt U het dan niet fijn,<br />
dat wij dat allemaal voor U hebben<br />
uitgezocht ?<br />
slag aan een persconferentie van de<br />
Cie. van Goede Diensten toe te schrijven<br />
en van de feitelijke juistheid van<br />
zijn weergave en samenvatting van<br />
het gesprokene, niettemin toch eigener<br />
beweging meer indirecte, vage<br />
en diplomatieke toeschrijvingen en<br />
formuleringen had kunnen kiezen,<br />
gezien de gevoeligheid van het onderwerp.<br />
<strong>De</strong> Commissie van Onderzoek<br />
meent hiertoe te kunnen opmerken,<br />
dat het in deze de taak en<br />
de opdracht van de heer K.ek is geweest<br />
zo juist mogelijk verslag uit<br />
te brengen onder inachtneming van<br />
de publicatievoorwaarden, zoals hij<br />
deze voorwaarden had moeten verstaan.<br />
Het beleggen van deze persconferentie<br />
kan geen andere bedoeling<br />
hebben gehad, dan dat de aanwezige<br />
leden van de Cie. van Goede<br />
Diensten hun meningen op juiste<br />
wijze in de pers wilden zien weergegeven,<br />
sommige van welke meningen,<br />
enige dagen nadien nogmaals<br />
in de Veiligheidsraad publiekelijk tot<br />
-uiting zouden komen. Uit niets is<br />
gebleken, dat de aanwezige leden van<br />
de Commissie hun uitgesproken meningen<br />
op vage wijze weergegeven<br />
wilden zien. <strong>De</strong> heer Kiek had dit<br />
dus niet behoeven te doen; hij had<br />
het kunnen doen, maar hij heeft het<br />
niet willen doen wegens het belang<br />
door hem gehecht aan deze meningen.<br />
<strong>De</strong> Commissie van Onderzoek<br />
meent derhalve dat de heer Kiek hier<br />
geen verwijt kan treffen. <strong>De</strong> Commissie<br />
twijfelt alleen omtrent de<br />
vraag, of het punt van de uitbreiding<br />
van de bevoegdheden geheel<br />
adequaat is weergegeven; zij acht<br />
dit onderdeel echter zo onzeker en in<br />
eventuele toerekenbaarheid zo weinig<br />
in evenredigheid staande tot het<br />
op het werk van de heer Kiek uitgeoefende<br />
critiek,- dat de Commissie<br />
meent, dat dit onderdeel niet kan<br />
verhinderen om de schade, toegebracht<br />
aan de naam van de heer<br />
Kiek als journalist, ongedaan te maken.<br />
<strong>De</strong> Commissie wenst de resultaten<br />
van haar onderzoek beschouwd<br />
te zien als een rehabilitatie van de<br />
heer Kiek.<br />
Wegens het onrecht, dat door de<br />
bovengenoemde samenloop van omstandigheden<br />
aan de heer Kiek is<br />
aangedaan, meent de Commissie aan<br />
het Bestuur van de Federatie van<br />
Nederlandse <strong>Journalist</strong>en met klem<br />
te moeten aanbevelen, dat dit rehabiliterende<br />
rapport volledig ter kennis<br />
worde gebracht van meer personen<br />
dan het Bestuur aanvankelijk<br />
op het oog heeft gehad. Allen, die in<br />
enigerlei hoedanigheid met deze zaak<br />
in aanraking zijn gekomen, behoren<br />
van de volledige overwegingen door<br />
de Commissie eenstemmig in aanmerking<br />
genomen, te kunnen kennis<br />
nemen. Dit rapport draagt om geen<br />
reden een vertrouwelijk karakter; er<br />
wordt geen-critiek op bepaalde personen<br />
geoefend en het bevat geen<br />
aanhalingen, waarvan de bekendheid<br />
thans nog enig belang zou kunnen<br />
benadelen".<br />
15
DE FREE<br />
Nadat in uw kolommen één onzer<br />
collegae wees op de volgens hem onjuiste<br />
uitdrukking „free lancer", is<br />
„<strong>De</strong> <strong>Journalist</strong>" zo aan een schuldcomplex<br />
gaan lijden, dat onder Charivaria<br />
de uitdrukking Free Lancer<br />
vermeld wordt als „net niet Engels".<br />
Als free lancer nu kan ik niet<br />
gedogen, dat onze goede oude <strong>Journalist</strong><br />
(hij had nota bene zelf deze<br />
uitdrukking gebruikt) gaat lijden<br />
onder een misplaatst gevoel van<br />
schuld en schaamte. Daarom het<br />
volgende:<br />
Lance betekent zowel speer als ook<br />
speerdrager.<br />
Lancer duidt alléén de drager aan<br />
(lancier, Lanzer).<br />
Wil men dus een onafhankelijk<br />
man, een. vrije lansdrager of lancier,<br />
aanduiden, of overdrachtelijk, een los<br />
journalist, dan kan men zeggen hetzij<br />
free lance, hetzij free lancer. <strong>De</strong> Bengaalse<br />
lanciers hadden dus óók de<br />
Bengal Lances kunnen heten en mijn<br />
collegae kunnen dus met evenveel<br />
vrucht betiteld worden met free<br />
lancers als met free lances, eyenals<br />
men kan spreken over een gentlemans<br />
agreement en een gentlemens<br />
agreement.<br />
<strong>De</strong> uitdrukking free lance bestond<br />
echter reeds voordat men nog nooit<br />
van een krant, laat staan van een<br />
linotype, gedroomd had. Ja, de uitdrukking<br />
in haar journalistieke betekenis<br />
is waarschijnlijk volgens analogie<br />
ontstaan uit de oude betekenis,<br />
welkd was: onafhankelijk parlementslid,<br />
een „wilde".<br />
Zette ik boven uiteen, dat men in<br />
goed Engels de „r" al of niet kan<br />
gebruiken, het is idiomatisch juister,<br />
waarde collega, om de „r" wèl te<br />
gebruiken. Men spreekt n.1. algemeen<br />
in de Angelsaksische landen over onafhankelijke<br />
of wilde journalisten als<br />
free lancers, zoals U trouwens vrijwel<br />
wekelijks hebt kunnen lezen in<br />
, het vaak geciteerde weekblad, dat ik<br />
zelf graag betitel als „the best bad<br />
weekly in the world", n.1. Time.<br />
Mr. K.,<br />
free lancer.<br />
[Discipulus, door de redactie onderhanden<br />
genomen, erkende dat hij<br />
gesoesd had toen hij zijn kritiek op<br />
„free lancer" (die was blijven overstaan)<br />
niet schrapte nadat een ander<br />
er in <strong>De</strong> <strong>Journalist</strong> het zijne van had<br />
gezegd. Waarop de redactie gestrengelijk<br />
sprak: „Indignus, quandoque<br />
bonus dormitat Discipulus", hetgeen<br />
de toegesprokene des te deemoediger<br />
het hoofd deed buigen omdat hij het<br />
niet helemaal verstond.<br />
Daarna echter vatte hij moed en<br />
kwam met vele kilogrammen Universal<br />
English Dictionary van professor<br />
Wyld aandragen, waaruit hij het<br />
volgende voorlas:<br />
„Freelance, n. a (hist.) Soldier who<br />
fought as mercenary for any one<br />
who would pay him for his service;<br />
b (fig.) one who acts as his principles<br />
16<br />
LANCE(R)<br />
or inclinations prompt; one not controlled<br />
bij a particular party, or body<br />
of authority; c journalist, writer on<br />
miscellaneous subjects, not attached<br />
to a particular paper &c."<br />
— En free lancer? vroeg de redactie.<br />
— Staat er niet in, zei Discipulus,<br />
Waarop de redactie op haar beurt<br />
begon voor te lezen:<br />
„Men spreekt n.1. algemeen in de<br />
Angelsaksische landen over onafhankelijke<br />
of wilde journalisten als free<br />
lancers ...."<br />
— Wacht even, zei Discipulus. Hij<br />
graaide in een stapeltje weekbladen<br />
met blauwe omslagen en vertoonde<br />
triomfantelijk de World's Press News<br />
van 15 April 1948. — Een weekblad<br />
uit een Angelsaksisch land, als ik<br />
me niet vergis, zei hij alvorens hij<br />
begon voor te lezen:<br />
„Institute Freelances Back Merger.<br />
Reginald M. Lester, chairman of the<br />
Institute Freelance Section and<br />
member of the Council, has issued<br />
the following statement: —<br />
„Institute freelance members, have<br />
<strong>De</strong> schrobbering van de President<br />
van een Bijzonder Gerechtshof en een<br />
wrevelig stukje in ,)<strong>De</strong> Nieuwe<br />
Eeuw" van mr. v. d. Putt hebben de<br />
redactie de vraag doen stellen of de<br />
kunstbroeders met hun rechtbankverslagen<br />
op de verkeerde weg zijn.<br />
Ter verbetering, althans als punten<br />
van discussie, doet zij een paar suggestief<br />
aan de hand in de vorm van<br />
een aantal alternatieven, waarvan de<br />
uitersten elkander niet uitsluiten, en<br />
naar mijn smaak daarom liever te<br />
vermijden zijn. Aan de nationale<br />
opvoedingsdrift wordt al meer toegegeven<br />
dan menigeen lief is, terwijl<br />
het prikkelen van de sensatielüst ook<br />
al een erkende ondeugd van de pers<br />
is.<br />
Mr. v. d. Putt vraagt om meer<br />
„objectiviteit". Maar dan blijven we<br />
toch zitten met de vraag, welke<br />
objectiviteit: die van de raadsman,<br />
waarmee hij de naar de bekende<br />
formule van Trapman de subjectieve<br />
positie van verdachte'a geval beoordeelt,<br />
of die van de zaak, waarover<br />
het O.M. subjectief het oordeel velt?<br />
Of moet de verslaggever zich tenslotte<br />
vermeten aansluiting te zoeken<br />
bij de rechter, die de objectieve<br />
positie objectief te beoordelen<br />
tracht? En trouwens, waarom zou<br />
hij, bij nadere beschouwing, helemaal<br />
objectief moeten zijn? Het wil er bij<br />
mij niet in, dat een journalist de heer<br />
Rauter, ondanks de mogelijke juridische<br />
mérites van diens zaak, niet nog<br />
eens aan zijn publiek mag voorstellen<br />
al|s een weinig gevierde<br />
persoonlijkheid in den lande, zo goed<br />
als zijn collega van de toneelrubriek<br />
mag herinneren aan de geringe<br />
not, as a whole .. .."<br />
— Spaar ons de rest, wil je ? vroeg<br />
de redactie.<br />
Discipulus begon genadeloos aan<br />
een andere rubriek: „Obituary. Herbert<br />
W. Gadsden, aged 65. Born in<br />
Bournemouth, where he received his<br />
early training.... For some years<br />
he worked as a freelance ...."<br />
<strong>De</strong> rbdactie is' atilletjes weggegaan;<br />
Discipulus leest vermoedelijk nog, de<br />
man is ietwat hardnekkig. Tussendoor<br />
heeft hij tijd gevonden om de<br />
redactie op te bellen met de mededeling<br />
dat „a free lance is a gentleman<br />
who may be described as one<br />
who was once a reporter, but who<br />
now only works when the right thing<br />
tumbles his way and when he has no<br />
beer into which to dip his beak" —<br />
waarop de redactie hem vroeg of dit<br />
citaat (uit F. J. Mansfield: Gentlemen,<br />
the Press!) persoonlijk bedoeld<br />
was.<br />
— Persoonlijk tegen wie? vroeg<br />
hij. Hij was de aanleiding van zijn<br />
opzoekingen al lang vergeten.<br />
Overigens kan die definitie niet op<br />
mr. K. slaan, want die is free lancer<br />
(met een R). En hij zal óók wel gelijk<br />
hebben, want hij leest Time.]<br />
Over Rechtbankverslagen<br />
zedelijke voortreffelijkheid van de<br />
heer Macbeth. Nu we van Huizinga<br />
weten, dat ook de openbare strafzitting<br />
een spel is, geloof ik, dat we<br />
het verschil niet zo scherp mogen<br />
stellen. En zomin t als er een vast<br />
schema bestaat voor de toneelbespreking,<br />
zomin is er, dunkt me,<br />
een voor het rechtbankverslag. Of<br />
het moest dat zijn van het wetboek<br />
van strafvordering; een nauwelijks<br />
volmaakt en zeker een saai schema.<br />
Een schema nochtans, dat de<br />
rechtbankverslaggever moet kennen,<br />
zo goed als de toneelcriticus het<br />
schema van het klassieke drama<br />
kent. En daar is het, naar het me<br />
voorkomt, dat de schoen wringt, die<br />
President en verdediger zulke lelijke<br />
gezichten deed trekken. Ik geloof<br />
niet, dat mr. v. d. Putt er principieel<br />
bezwaar tegen kan maken, wanneer<br />
een journalist hem zegt: „Alles bij<br />
elkaar genomen vind ik uw cliënt<br />
toch maar een nare jongen". Wanneer<br />
hij evenwel in zijn krant leest,<br />
dat een of andere verdachte een<br />
gitzwarte ziel heeft, zal hij terecht<br />
boos worden. Hij wenst namelijk niet<br />
bedot te worden. <strong>De</strong> verslaggever nu,<br />
die zulke dwaze dingen neerschrijft,<br />
doet dit uit ondeskundigheid.<br />
Het gaat er namelijk niet op dè<br />
eerste plaats om, of een verdachte<br />
een nare jongen is; het gaat erom, of<br />
het gedrag van verdachte strafbaar<br />
is naar bepaalde rechtsnormen. Die<br />
gedraging van verdachte wordt in het<br />
algemeen ter openbare terechtzitting<br />
ampel besproken, doch de verslag-<br />
(Sldt op pag, 19)
VAN ALLERLEI KANTEN EN KRANTEN<br />
BAARDEN OF JOURNALISTEN<br />
The Foreign Press News<br />
is het gestencilde maandblad van de<br />
(New Yorkse) Foreign Press Association<br />
(pres.: onze landgenoot Simon<br />
Koster; lid van het bestuur o.a.:<br />
onze - landgenoot Fred Vas Dias).<br />
Ons bereikte het Mei-nummer van<br />
dit blad, waarin een artikel <strong>Journalist</strong>s<br />
and Beards, geschreven door<br />
N.R.C.'s Arnold Vas Dias, zelf een<br />
baardman van-uw-welste. Wij nemen<br />
dat gehele stuk over, voorzien van<br />
een (daarin voorkomend) portret<br />
van de schrijver, getekend door de<br />
befaamde Hongaar Kelen:<br />
JOURNALISTS AND BEARDS<br />
by Arnold Vas Dias<br />
In an unguarded moment J promised<br />
the untiring editor of THE<br />
FOREIGN PRESS NEWS a contribution<br />
on „The Beard in Journalism'".<br />
I did not realize what I let myself<br />
in for. This subject is too "vast —<br />
and too important — to be treated<br />
in a superficial and, may be, flippant<br />
manner. Contrary to my friends and<br />
to my detractors, who like to use<br />
the beard as an element for ridicule,<br />
I take my beard seriously. It has<br />
been my mainstay in times of stress,<br />
the firm rock (covered by fertile<br />
vegetation) on which my reputation<br />
has been built.<br />
Several other members of the<br />
Dutch journalistic community bear<br />
the same last name as myself and<br />
any reference to my person is always<br />
accompanied by a graphic description:<br />
"Vas Dias, you mean the man<br />
with ....", here the hand is brought<br />
toward the chin in a waving movement.<br />
"Yes, yes", is the reply and<br />
another hand is raised, making a<br />
stroking movement along both<br />
cheeks. It is the same kind of<br />
compelling gesture, which underlines<br />
the description of a spiral staircase.<br />
"The Beard in Journalism" can<br />
only be the subject for a book, which<br />
I yet hope to write when I shall<br />
have retired from active newspaperwork.<br />
I shall dedicate it to Reuters'<br />
Michael Fry, that brilliant<br />
young journalist who, some months<br />
ago, saw the light and whose steadily<br />
maturing beard — although not yet<br />
quite in its full flowering — has<br />
already made its mark in the lounges<br />
and at the bars at Lake Success and<br />
Flushing. He readily recognizes that<br />
he found inspiration in my example.<br />
He calls me reverently: "My Master".<br />
I have trained many young journaliats<br />
in my time, but none of them<br />
ever showed such a degree of vener<br />
ation. This proves what the beard<br />
can do.<br />
The present article can, therefore,<br />
only raze the surface of this engrossing<br />
subject. In my book I shall surely<br />
treat of illustrious precursors. There<br />
was a time when the editor of any<br />
well established newspaper, whose<br />
opinions were held in great esteem,<br />
had to have a beard. The beard<br />
stood for- well-founded views, for<br />
stability and ripeness. That was the<br />
time when readers first opened their<br />
papers at the editorial page, when<br />
leading articles made news. Now'the<br />
newspapers, edited by beardless indi-<br />
Arnold Vas Dias<br />
viduals, seek their strength in facts,<br />
as bare and naked as the chins of<br />
the journalists, who are supposed to<br />
marshall them.<br />
There are few great newspapers<br />
on which bearded journalists have<br />
not left their mark. I like to remember<br />
my good friend Frederick Birchall,<br />
who contributed so greatly to<br />
building up the world news service<br />
of the New York Times. Was<br />
it not because he gave free, though<br />
well-clipped, scope to all the hairs<br />
that are fit to grow, that he was so<br />
successful in gathering in the capitals<br />
of Europe all the news that is fit to<br />
print ?<br />
Who can say how much the<br />
Christian Science Monitor<br />
has owed to Sisley Huddleston's<br />
beard? And, coming to British journalism,<br />
dit not George Slocombe's<br />
red beard become one of the land<br />
marks of Paris? In Dutch journalism,<br />
too, we had a famous redbeard<br />
in the person of J. C. Schroder, a<br />
much read commentator and much<br />
feared theatrical critic, whose nomde-plume,<br />
Barbarossa, made many a<br />
playwright and actor or actress<br />
miss a heartbeat.<br />
I have some hesitation in dealing<br />
with the case of Wickham Steed. His<br />
was a timorous approach, it was a<br />
beard and yet not a beard, a compromise<br />
which made one doubt<br />
whether he had the full courage of<br />
his convictions. In fact, there was a<br />
suggestion that he was trying to<br />
split hairs.<br />
It is true that some- journalists<br />
have made a success of their career<br />
and a mark on their profession without<br />
this adornment, which James<br />
Reston in a historic article on the<br />
San Francisco conference once called<br />
"magnificent". A spiteful colleague<br />
suggested that in this category I<br />
should mention in the first place<br />
Madame Tabouis. This, I think, is<br />
ungenerous. Let us leave the ladies<br />
out of this, they surely are ' hors<br />
concours". Confining myself to men,<br />
I am willing to concede that some<br />
beardless correspondents did not do<br />
too badly. But who can tell how<br />
much better they would have done<br />
if only they would have sported this<br />
additional attraction? Dit not<br />
Hemingway and Steinbeck find it<br />
an indispensable attribute to the<br />
make-up of a war correspondent?<br />
In my experience the beard has<br />
proved its worth. It made people<br />
remember me and single me out<br />
where other colleagues went unnoticed.<br />
At least two British Prime<br />
Ministers gave me their confidence<br />
because of it.<br />
When the ill-fated World Economic<br />
Conference was assembled in London,<br />
the British government gave a reception<br />
for the delegates in-Lancaster<br />
House. It was a dazzling affair. At<br />
the head of the monumental staircase<br />
stood Prime Minister Ramsay Mac-<br />
Donald, flanked by his daughter<br />
Ishbel, receiving the thousands of<br />
guests, shaking hands, uttering formal<br />
greetings until I came<br />
within his field of vision. I could see<br />
his face reflect his innermost<br />
thoughts. They must have been<br />
something like this: "I have seen<br />
this man before. Who the devil is<br />
he ? He looks like somebody. I m u s t<br />
know him!" And so, to cut the<br />
dilemma short and be sure to do the<br />
right thing, he advanced with outstretched<br />
hands two steps down the<br />
17
stairs, took both my hands in his<br />
and, with a great show of cordiality,<br />
exclaimed: 'How do you do!" Later<br />
he must have realized that this exuberance<br />
on his part was not called<br />
for, but he has never forgotten me<br />
since.<br />
And there was Winston Churchill.<br />
That was during an election campaign<br />
in the thirties when the principal<br />
plank in his program was antibolshevism.<br />
Three of us, foreign<br />
correspondents, decided to follow<br />
Churchill during a night of campaigning.<br />
It was, I must own, a<br />
remarkable combination: Svenska<br />
Dagbladet's Eric Swenne, tall,<br />
lank, fair, and very Scandinavian;<br />
A. B. C. ' s Pedro Castro, Spanish,<br />
dark en somehow sinister looking;<br />
finally your bearded Hollander,<br />
whose black frontispiece was plastered<br />
all over his front-page. Together,<br />
armed with bulging briefcases<br />
which might have contained<br />
anything — even bombs, we could<br />
not fail to attract attention.<br />
Churchill was campaigning in his<br />
Epping district, which is partly rural<br />
and partly London suburban. He<br />
held three meetings that night. The<br />
first was in an outlying villageschool.<br />
Here we made a spectacular<br />
entry, when he was already addressing<br />
his constituents, making the<br />
blood of placid farmers and old<br />
maids curdle. He gave us one black<br />
look and went on. At the secondmeeting,<br />
where we followed him by<br />
car, we were already In our seats on<br />
a front bench, when Churchill appeared<br />
on the platform. Another<br />
grim look in our direction. When at<br />
the third meeting our mysterious<br />
trio bobbed up again, it became too<br />
much, even for such a seasoned<br />
campaigner as Winston. While the<br />
chairman introduced the speaker to<br />
this torbulent meeting in the heart<br />
of industrial London, Churchill bent<br />
over to his secretary and whispered<br />
something in his ear.<br />
Duly his emissary arrived. Would<br />
we mind telling who we were? The<br />
message, with which the secretary<br />
returned, clearly brought much relief<br />
to the candidate, who with his accustomed<br />
gusto threw himself into<br />
the fray and, within ten minutes,<br />
forced an uproarious audience to<br />
silence and rapt attention. Meanwhile<br />
the emissary had come back<br />
to us. Would we accept Mr. Churchill's<br />
invitation to join him, after the<br />
meeting, in his temporary home in<br />
Epping Forest? Of course we would<br />
be delighted.<br />
It was a long drive at the hour<br />
of midnight through the dark lanes<br />
of tjhe forest. Finally we arrived<br />
before a stately mansion in the<br />
woods. Churchill, who had stepped<br />
out of his car, was waiting for us on<br />
the portico. There were smiling<br />
introductions, followed by cocktails<br />
18<br />
inside. A candlelight supper round<br />
an oval table, with Churchill's<br />
daughter Sarah as hostess, ensued.<br />
For a long time we remained<br />
talking over our brandies, served in<br />
huge bowls, and Churchillian cigars.<br />
Winston was in one of his best<br />
moods. . He painted an engrossing<br />
picture of the political situation at<br />
home and the international stresses<br />
abroad, highlighted by an inexhaustible<br />
store of anecdotes. It was a rare<br />
feast for a journalist. When we got<br />
back to Whitehall, Big Ben struck<br />
four.<br />
I am inclined to believe that the<br />
peculiar combination of our incongruous<br />
types made that singular<br />
impression, which prompted Churchill<br />
to get to the bottom of what we<br />
were and why we followed him like<br />
shadows.<br />
But my friends disagreed. "Arnold",<br />
they said, "we have your<br />
beard to thank for this".<br />
So here you have an illustration<br />
of the role of the beard in journalism.<br />
Some think that they can do without<br />
it. Well, let them. I shall not discourage<br />
their views, for it is the<br />
lone beard which is most effective.<br />
I know what I owe to it. I shall<br />
never shave it off.<br />
PLUIMPJE (I)<br />
Het Lichtspoor schreef:<br />
VER de aanwezigheid van de vele<br />
O voorlichtingsdiensten is menig<br />
woordje gesproken en geschreven;<br />
in het eerste na-oorlogse jaar vaak<br />
in niet-prijzenswaarójige bewoordingen.<br />
Als paddestoelen uit de grond verrezen<br />
na de bevrijding voorlichtingsen<br />
persdiensten, die ieder door het<br />
uitschrijven van een ,,persconferentie"<br />
van hun — vaak nutteloos —<br />
bestaan blijk wensten te geven. Aan<br />
het einde van zo'n bijeenkomst werd<br />
dan een gestencild communiqué aangeboden,<br />
waaruit dan ten overvloede<br />
duidelijk bleek, dat de gehele persconferentie<br />
overbodig was geweest.<br />
Particuliere instellingen volgden dat<br />
voorbeeld van de overheid en „concurreerden"<br />
door het aanbieden van<br />
uitgebreide lunches, borreluurtjes, en<br />
wat dies meer zij.<br />
In de loop der na-oorlogse jaren is<br />
gelukkig — door ingrijpen van de<br />
Nederlandse <strong>Journalist</strong>enkring — veel<br />
gereorganiseerd en verbeterd: tal<br />
van overheids- en particuliere persdiensten<br />
en -dienstjes zijn verdwenen<br />
en de thans nog bestaande voorlichtingsorganen<br />
leggen veelal op<br />
lofwaardige wijze getuigenis af van<br />
de opvatting hunner taken.<br />
In het bijzonder willen wij de aandacht<br />
vestigen op de Legervoorlichtingsdienst,<br />
die door het organiseren<br />
van de legertentoonstelling op voortreffelijke<br />
wijze het begrip „voorlichting"<br />
tot uiting heeft gebracht. Van<br />
de „Sherman-tank", die — zoals al<br />
les op deze expositie — van onder tot<br />
boven en van buiten tot b'innen bekeken<br />
kan worden, tot de dagelijkse<br />
broodbelegging van de soldaat toe<br />
wordt getoond. Onvolkomenheden<br />
worden ronduit erkend; soms is de<br />
oorzaak van een misstand geld-,<br />
soms materiaalgebrek, maar ook<br />
worden zonder meer klachten geaccepteerd<br />
en voor verbetering genoteerd.<br />
Voorlichting op deze wijze billijkt<br />
niet alleen het bestaan van een voorlichtingsdienst<br />
als die van ons leger,<br />
doch bewijst de noodzakelijkheid<br />
daarvan. Hetgeen nog niet van alle<br />
persdiensten kan worden gezegd!<br />
Ter navolging dus!<br />
Ni.<br />
PLUIMPJE (II)<br />
In de memorie van antwoord betreffende<br />
de begroting 1948 van het<br />
ministerie van Algemene Zaken<br />
komt o.m. ter sprake het werk van<br />
de commissie-Van Heuven Goedhart<br />
inzake de regeringsvoorlichtingsdienst<br />
en de persdiensten der departementen.<br />
Volgens de memorie stelt<br />
de later ingestelde ambtlijke reorganisatie-commissie<br />
voor, het voorlichtingsbeleid<br />
omtrent de verschillende<br />
takken van overheidsdienst<br />
onder de verantwoordelijkheid der<br />
onderscheiden ministers te doen<br />
vallen.<br />
Wat de kostenbecijfering betreft,<br />
kwam de ambtelijke reorganisatiecommissie<br />
tot veel gunstiger resultaten<br />
dan de commissie-Van Heuven<br />
Goedhart. Becijferde deze een bedrag<br />
van ruim negen millioen plus enkele<br />
memorieposten voor het begrotingsjaar<br />
1946 en meende zij een tendenz<br />
tot stijging waar te nemen, de reorganisatiecommissie<br />
heeft alles overgecijferd<br />
en is tot de conclusie gekomen,<br />
dat ondanks twee salarisverhogingen<br />
de kosten met bijna twee millioen<br />
waren verminderd. Volgens haar<br />
komen de totale kosten aan voorlichting<br />
in de strikte zin van het woord<br />
slechts op ruim drie millioen. Verder<br />
becijferde zij de verhouding tussen de<br />
kosten voor de buitenlandse en voor<br />
de binnenlandse voorlichting niet op<br />
2 : 7 gelijk de commissie-Van Heuven<br />
Goedhart meende, doch op 3:2.<br />
Ernstige klachten over de regeringsvoorlichtingsdienst<br />
hebben de<br />
regering niet bereikt; integendeel<br />
constateert de minister van Algemene<br />
Zaken, na de reorganisatie, een toenemende<br />
waardering voor het werk<br />
van de regeringsvoorlichtingsdienst.<br />
PLUIMPJE (III)<br />
Het is nu eenmaal zo, dat <strong>De</strong> Gooien<br />
Eemlander (zo schrijft <strong>De</strong> Gooien<br />
Eemlander) redactioneel niet<br />
onder doet voor de z,g. grote bladen<br />
en zulks nog wel ondanks alle zuiveringsmanipulaties,<br />
die .ons blad heeft<br />
meegemaakt en waarvan sommige<br />
bladen om voor ons niet Iheldere<br />
redenen gevrijwaard zijn gebleven. <strong>De</strong><br />
vrucht van onze uitstekende redact!»
weerspiegelt zich duidelijk in de<br />
dagelijkse groei van onze lezerskring.<br />
(WIT) PLUIMPJE (IV)<br />
„As a journalist I salute him for<br />
having produced a newspaper which<br />
is among the 12 greatest newspapers<br />
in the world, although near the hottorn<br />
of the list. As a Britisher, I<br />
would not weep if he got caught up<br />
in his own presses and added a fifth<br />
colour to the cartoons."<br />
(Beverly Baxter, MP, over<br />
Robert Mc.Cormick, directeur<br />
Chicago Tribune).<br />
ROBOT NODIG?<br />
Telephonoigraphy is a word which<br />
appears likely to come into the average<br />
vocabulary goon through the inventive<br />
powers of Willi Mueller, a<br />
German-born Swiss expert in the<br />
science. When he -leaves for New<br />
York this month he will take with<br />
him plans for the commercial development<br />
of his "Notaphonie", 'an instrument<br />
which combines the functions<br />
of telephone and phonograph<br />
for the purpose of talking messages<br />
in the subscriber's absence.<br />
Writing to World's Press News<br />
Frederick Sands describes the ad>vantages<br />
the Notaphone would have<br />
for a newspaperman. He hired such<br />
a machine after it had been demonstrated<br />
in Switzerland and refers to<br />
it now as his "robot secretary." The<br />
Notaphone answers all telephone<br />
calls if the receiver has not been lifted<br />
after three rings, takes whatever<br />
messages are dictated to it, recording<br />
them on a 12-inch disc with a<br />
capacity of nearly half an hour, and<br />
will then play them back in response<br />
to a secret code known only to its<br />
owner. The owner may phone his<br />
own office and by uttering a code of<br />
vowel sounds have 'the recording<br />
played back to hitm.<br />
Earlier technical achievements in<br />
this field have failed in a commercial<br />
sense because of high rental and installation<br />
costs, (but the (Mueller machine<br />
is expected to be within reach<br />
of average incomes. Mr. Sands says<br />
the cost of his robot secretary is<br />
about 2 guineas a month.<br />
R.D.B.<br />
Dat waren de initialen van Ralph<br />
D. Btamenfeld, onlangs overleden,<br />
voonmalïg hoofdredacteur van de<br />
(Londense) Daily Express. — Dit<br />
schrijft Roy Johnson over hem in<br />
Inky Way Annual:<br />
"To the young journalist of today<br />
he is merely a name; to the old<br />
hand, a happy memory. To Fleet<br />
Street he is, and ought to foe, a tradition;<br />
so much that is good about<br />
the profession of journaMsim—and<br />
nothing that is bad about it—derives<br />
from him.<br />
"That phrase 'the profession 1 of<br />
journalism' is not to him a vain and<br />
bombastic piece of self-assertion. He<br />
envisages a journalist as a man or<br />
woman with this equipment: Sound<br />
and thorough education; knowledge<br />
of life; wit, and, if possible, humour;<br />
a keen but kindly scepticism—a<br />
swift perception of the bogus, whether<br />
in a person or in a story; social<br />
an!d (mental culture; practical knowledge<br />
of every technical stage in the<br />
making of a newspaper; and, of<br />
course, a flair for mews.<br />
"These were the qualities he required<br />
of his men. He did not mind verymuch<br />
in what order they were acquired<br />
... .<br />
Set Type<br />
"R.D.B. himself .had learned his alphabet<br />
by setting it in type, in the<br />
composing room of the rustic newspaper<br />
his father edited and printed.<br />
He learned world geography by sending<br />
news despatches at 40 words a<br />
minute as stand-in for the local telegraph<br />
clerk. Between times he read<br />
everything he could lay his hands, on,<br />
from Marx to Thackeray. Be could<br />
not only sell a 'Linotype machine, he<br />
could erect lone. (His only 'deflection<br />
from journalism was a lucrative spell<br />
at this; but when Alfred Harmsworth<br />
called him, from the adjoining<br />
chair in Carter's hairdiressing saloon,<br />
to come back to the craft and be<br />
news editor of the Daily Mail, he<br />
recanted gladly.)<br />
"After .two years (19O0-2) at Carmelite<br />
House he came to Shoe Lane<br />
to edit the Daily Express, gathered<br />
his mixed crew and 'made them the<br />
happiest ship Fleet Street has ever<br />
known.<br />
"He proved himself the finest<br />
journalist of his day. It is a tenable<br />
opinion—I, for one, hold it—that<br />
Fleet Street has never seen his equal.<br />
He knew more people, and more secrets,<br />
than any man in the newspaper<br />
world. He was the Ambassador<br />
of Journalism; the best [Public Relations<br />
Officer the Press has ever<br />
had<br />
"I think R.D.B. was outstanding<br />
for four reasons.<br />
'IHe had the keenest sense of prestige.<br />
Salisbury's biting comment on<br />
the Daily Mail—'a paper written by<br />
office boys for office boys'—was unjust<br />
and untrue; but it stuck. R.D.B.<br />
meant to make sure it never stuck to<br />
the Daily Express. He chose men<br />
who would be 'in the picture' as he<br />
always was himself; whether the<br />
picture was Lansdowne House or<br />
Llmehouse.<br />
"He treated 1 his readers with the<br />
same tact as he treated his guests.<br />
He did not instruct them. Still less<br />
did he take the line 'Let us find out<br />
about this together.' He assumed they<br />
knew—as, of course, the Daily Express<br />
did. If they did not, how flattering<br />
to foe reminded, as if you did.<br />
' "He could discern a faker—social,<br />
political, philahthropical or journalistic<br />
— with the shrewdness' of<br />
a beagle. However clever their piece,<br />
fakers did not iget into the Daily Express;<br />
or, if they did, they were<br />
sorry. He was as canny with a fake<br />
story<br />
"Finally, R.D.B. was as kind as an<br />
editor as he was as a man. He shot<br />
no lines about the sacred duty of<br />
printing all the news. 'Take that bit<br />
out. That girl's really nothing to do<br />
with the ease, and it'll only upset<br />
her. Yes, I know. It does brighten<br />
'the story. All the same, cut it out.'<br />
"Happy memories, R.D.B.! Fleet<br />
Street owes you more than it<br />
knows."<br />
OVER RECHTBANKVERSLAGEN<br />
(Slot van pag. 16)<br />
gever zal er goed aan doen in alle<br />
bescheidenheid te bedenken, dat<br />
rechter, O.M. en verdediger door<br />
bestudering van persoon en dossier<br />
van verdachte in die gedraging een<br />
beter inzicht hebben dan hij. Eén<br />
weinig kennis van de criminologie,<br />
samen met de beroepsmatige oplettendheid<br />
en snel verwerken der<br />
gegevens, zou hem die voorsprong<br />
enigszins doen inhalen.<br />
Ook enige bekendheid met de<br />
normen, waarnaar en volgens welke<br />
die gedraging getoetst wordt, zou de<br />
verslaggever niet ontsieren. Hij zou<br />
dan bijvoorbeeld weten, dat de verdediging<br />
in onze rechtspleging een zo<br />
wezenlijk deel uitmaakt, dat het<br />
weglaten ervan uit een rechtbankverslag<br />
een even grote dwaasheid is<br />
als het weglaten van de hoofdrol uit<br />
de „Lucifer", uit zedelijke verontwaardiging<br />
over diens wangedrag.<br />
<strong>De</strong> verslaggever, die min of meer<br />
deskundig is, zal zulk een blunder<br />
niet begaan; ook als hij tenslotte<br />
de partij van het O.M. kiest. Hij zal<br />
dan ook aan andere blunders ontkomen;<br />
van de kleine onzin om het<br />
O.M. een straf op te laten leggen<br />
— zulke dingen staan er soms in<br />
kranten! — tot de ten top gevoerde<br />
belachelijkheid om een verdediger,<br />
die — en hoe voortreffelijk soms —<br />
zijn vaderlandse plicht staat te vervullen,<br />
aan te vallen. Zulke dingen<br />
zijn weinig geschikt om bij het publiek,<br />
dat ook niet helemaal van<br />
gisteren is, de eerbied voor het<br />
krantenvak op te wekken.<br />
Geloof ik dus niet aan de „objectie<br />
viteit" van mr. v. d. Putt, noch aan de<br />
vaste regels, die de redactie voor het<br />
rechtbankverslag zoekt, wel meen ik,<br />
dat enige deskundigheid de bezwaren<br />
kan wegnemen, die tegen de verslagen-<br />
van sommige strafzittingen<br />
terecht worden aangevoerd. En hoe<br />
meer eigen oordeel, hoe meer deskundigheid.<br />
Helaas zou ik niet weten, waar de<br />
minder ervaren journalist die zou<br />
moeten halen; of het zou uit de gebruikelijke,<br />
te uitvoerige handboeken<br />
moeten zijn. Misschien schrijft eens<br />
een oudere vakbroeder het handige<br />
boekje, dat de jongere collegae<br />
wegwijs maakt in de belangrijkste<br />
problemen van strafrecht, strafprocesrecht<br />
en criminologie. Of is het<br />
iets voor'de bekende strafpleiter mr.<br />
v. d. Putt, om daarmee de journalistiek<br />
een dienst te bewijzen ?<br />
mr. W. S.<br />
19
Lagere school<br />
CHARIVARIA<br />
D» IJffeltoren in stroomlicht.<br />
(Alg. HM.)<br />
<strong>De</strong>ze dappere mannen, die eens hun<br />
leven en gezondheid feil hadden voor<br />
Nederland. (Voorwaarts).<br />
Een deel van de pers is daarvan blijkbaar<br />
zo verschrikt (N.R.C.).<br />
Parijs' commentaar (Elsevier).<br />
Voorbereidend hoger onderwijs<br />
<strong>De</strong> Volkskrant heeft in de zesde<br />
druk van de Winkler Prins verschillende<br />
„ïapsi" ontdekt. Na de va-,<br />
cantie zal ze aan de vierde declinatie<br />
heginnen.<br />
„Melk voorlopig vrij' , kondigde<br />
Het Vrije Volk aan en zijn tekenaar<br />
zette daarbij een melkfles met het<br />
opschrift VRY. Waarschynlyk volgde<br />
hy tydelyk de schryfwyze van wylen<br />
Multatuli.<br />
Hetzelfde blad beschrijft 't afscheid<br />
van een hoogste klas lagere school:<br />
afscheid van de school en van de<br />
ïïl&GStGr •<br />
Drie jaar zijn ook zij samen opgetrokken<br />
<strong>De</strong> meester kent zijn kinderen ....<br />
<strong>De</strong> meester heeft over enkele weken een<br />
nieuwe derde klas.<br />
Hoeyeel klassen heeft een lagere<br />
school ?<br />
Trouw aan de naamvals-n<br />
waarin hij den nabestaanden de<br />
verzekering gaf dat, dank zij den goeden<br />
zorgen van den directeur.... — wu zijn<br />
onzen doden onwaardig.<br />
.... tot in het vrouwelijke<br />
Wh vlogen bij helderen maan hoog<br />
over de stad. (Trouw).<br />
Na vijf jaar Duits<br />
Een plicht die een actieve stellingname<br />
vereist. (Alg. Hbl.).<br />
Opname van gedemobiliseerden in het<br />
•^reSEJSSSSi- door generaal<br />
«gSFSJEFSttf voorstellen de<br />
besprekingen doorkruiste. (Alg. HblJ.<br />
Wij zijn vóór gelijkberechtiging. (Tijd).<br />
In toneelmatige vorm. (Tijd).<br />
Het personeel, dat verschillende rijksdiensten<br />
afstoten. (Volkskr.).<br />
Het beste is hij er aan toe, die zich<br />
de baan zoekt, die hem het b^ 1 ^*;^.<br />
<strong>De</strong> zaak is al misselijk genoeg. (Tijd).<br />
Een verdwijnende minderheid.<br />
Een uitputtende opsomming.<br />
<strong>De</strong> margarine-industrie zal haar belangen<br />
veilig gesteld zien. - Een ordening<br />
die de waarachtige vrijheid veiligstelt.<br />
Het karakter van raamwet. (Parool).<br />
Veesmokkel ontdekt. (Tijd).<br />
Veesmokkel per pantserauto. (Trouw).<br />
Het betreffende artikel. (Alg. Hbl.).<br />
<strong>De</strong> betreffende socialistische verklaring.<br />
(Volkskr.).<br />
Nederland, we voelen het dagelijks, is<br />
niet meer „steenrijk". (Volkskr.).<br />
Dit is daarom belangrijk, omdat<br />
(Volkskr.)<br />
Even later vraagt de president: lag er<br />
een gerechtelijk vonnis voor? (Alg. Hbl.).<br />
<strong>De</strong> z.g. Woltersomse organisaties.<br />
(schrijft de Voskuilse krant).<br />
Tussen de perioden van zaaien, ver-<br />
20<br />
plegen en oogsten heeft de kleine boer<br />
weinig te doen. (Parool).<br />
Een aardigheid, die de Duitsers eerst<br />
recht arm zal maken. (Elsevier).<br />
Toen wilde het eerst recht niet meer.<br />
(Parool).<br />
Dora Paulsen is een vrouw, die— de<br />
zin van een tekst moeiteloos over hét<br />
voetlicht weet te brengen. (Parool).<br />
Da stellt ein Wort<br />
zur rechten Zeit sich ein<br />
<strong>De</strong> E.H.B.O.'ers zullen zich instellen<br />
voor de Roode-Kruis-Campagne.<br />
, (Trouw)<br />
Het Parool vindt dat Dora Paulsen<br />
„liever in zuiver Duits dan in gebroken<br />
Nederlands" zou moeten<br />
zeggen. wat zij te zeggen heeft.<br />
Discipulus denkt wel eens hetzelfde<br />
van sommigen onder zijn collega's.<br />
Engels<br />
<strong>De</strong> vraag is hoe dit precies uit te vin-,<br />
den. — Gallup vond dit uit. (Trouw).<br />
Een tripartite conferentie. (N.R.C.).<br />
<strong>De</strong> editorialist van het Eindhovensch<br />
Dagblad. (Spectator).<br />
En al moet het bedrijfsleven dan nog<br />
,,organisatie-minded" worden (Parool).<br />
<strong>De</strong> Belgische liberalen realiseren zich<br />
gevaren voor de monarchie. (N.R.C.).<br />
dat de huidige impasse nauwelijks<br />
veel langer kan duren. (N.R.C.)<br />
Voorstel Baiidoengconferentie voor<br />
overgangsbestuur. — Bondowoso-transport<br />
voor de krijgsraad. (Vrije Volk).<br />
Operatie broodwinner. (Groene).<br />
Een straat met nondescript© huizen.<br />
(Elsevier).<br />
Daar hebben we in Nederland nu practisch<br />
veel te veel van. (Volkskr.).<br />
Accoord.<br />
Geen Engels<br />
Happy ending. (Elsevier).<br />
Frans<br />
Britten heeft een muziek doen klinken<br />
van ontroerende schoonheid; soms<br />
is deze muziek van een sombere grootheid.<br />
(Vrije Volk).<br />
Half Duits, half Engels<br />
<strong>De</strong> zware dieptrommen van de Arnhem-band.<br />
(Volkskr.).<br />
Half Duits, half Frans<br />
Het zijn alleen de geschoolde krachten,<br />
die nog behoorlijke kansen krijgen.<br />
Hachelijk experiment<br />
dat de door hem behandelde instrumenten<br />
— wat klankzuiverte betreft<br />
— die van Stradivari evenaren. (Parool).<br />
Als de speelbaarte van het instrument<br />
er nu maar niet onder geleden<br />
heeft.<br />
Hogere literatuur<br />
<strong>De</strong> zondoorschoten aula van het Velsense<br />
crematorium. (N.R.C.).<br />
<strong>De</strong> vrouw die voor hem d e vrouw versymboliseert.<br />
(Ned. BiM.).<br />
<strong>De</strong> schrijver verinterpreteert hiermee<br />
natuurlijk alleen zijn eigen<br />
opvatting.<br />
Hogere meetkunde<br />
<strong>De</strong>kens van langwerpig vierkante<br />
vorm. (Elsevier).<br />
In tegenstelling tot kleedjes, die<br />
soms ovaal rond zijn.<br />
Hogere rekenkunde<br />
<strong>De</strong> statistiek leert ons voorts dat er<br />
nog geen duizend Nederlanders in Paramaribo<br />
verblijven (700 mannen en 350<br />
vrouwen). (Oost en West).<br />
Hogere physiologie<br />
Hersenen, niet op de hoogte van<br />
E.H.B.O., kunnen deze methode gemakkelijk<br />
nadoen door afkijken.<br />
(Ned. Rode Kruis).<br />
Het dwaselijke adjectief<br />
Geen waarlijke verzetslieden. (Elsevier).<br />
Onze regering bewijst haar waarlijke<br />
progressiviteit. (Vrije Volk).<br />
<strong>De</strong> bezittende klassen<br />
Een vak waarvan zelfs de primitiefste<br />
volken enige kennis bezaten. — Doornspij<br />
k bezit een fabriek voor het drogen<br />
van kruiden. — <strong>De</strong> kruidenzoeker moest<br />
de onverklaarbare eigenschap bezitten.<br />
(Parool).<br />
Het geheel bezat routine. (Elsevier).<br />
Mislukte poging<br />
Ik had getracht vrij zuiver in te stellen.<br />
(Elsevier).<br />
Discipulus heeft tevergeefs getracht<br />
zich zuiver voor te stellen<br />
wat de schrijver nu eigenlijk gedaan<br />
heeft.<br />
Nog een mislukte poging<br />
Het chic Ostende. (Volkskr.).<br />
Discipulus gaat liever naar het<br />
coquet Le Coq.<br />
Het halve woord<br />
Een goed verstaander heeft maar een<br />
half woord nodig: uranium. (Volkskr.).<br />
Hoe luidt de'andere helft?<br />
Mulder, wiens kind twee dagen' na zijn<br />
arrestatie geboren werd en dat hij nog<br />
nooit had gezien<br />
Dit zinnetje, welks stijl miserabel<br />
is en die ik daarom moet veroordelen,<br />
stond in Het Vrije Volk.<br />
In wat?<br />
<strong>De</strong> trailer werd doormidden gereden,<br />
waarbij de cabine in tact bleef.<br />
Kecept<br />
Men neme:<br />
vlees,<br />
bloed,<br />
vakmanschap,<br />
en spanning,<br />
en wat krijgt men ? U raadt het<br />
nooit — regie:<br />
Een opera-regie van vlees en bloed en<br />
van uitmuntend vakmanschap en grote<br />
spanning. (Elsevier).<br />
Stijl-onderwijs<br />
Natuurlijk zijn de technische grondslagen<br />
zuivere spelling, zinsvorming, interpunctie,<br />
alinering, uiterlijke woordenkeus<br />
en de vermijding van stijlfouten<br />
belangrijk en onontbeerlijk. Daartoe<br />
moet de basis in de drie eerste cursusjaren<br />
worden gelegd. (Alg. Hbl.).<br />
Met het eerste is Discipulus het eens,<br />
maar hij vindt het overdreven, de<br />
leerlingen daarvoor drie jaar in de<br />
eerste klas te laten zitten.<br />
Discipulus zegt de inzenders van<br />
knipsels dank voor hun steun bij het<br />
zware werk. Wie helpt (mee?