Thermische isolatie en dichtheid van een plat dak-version ... - IBGE
Thermische isolatie en dichtheid van een plat dak-version ... - IBGE
Thermische isolatie en dichtheid van een plat dak-version ... - IBGE
You also want an ePaper? Increase the reach of your titles
YUMPU automatically turns print PDFs into web optimized ePapers that Google loves.
<strong>Thermische</strong> <strong>isolatie</strong><br />
<strong>en</strong><br />
<strong>dichtheid</strong> <strong>van</strong> e<strong>en</strong> <strong>plat</strong><br />
<strong>dak</strong><br />
C a s e : S a i n t - L o u i s c o l l e g e t e B o r g w o r m<br />
De herstelling <strong>van</strong> e<strong>en</strong> beschadigd <strong>plat</strong> <strong>dak</strong> of het<br />
ontwerp <strong>van</strong> e<strong>en</strong> nieuw <strong>dak</strong>complex is e<strong>en</strong> belangrijke<br />
vraag voor vele instelling<strong>en</strong>, meer bepaald de schol<strong>en</strong> <strong>en</strong><br />
het is onontbeerlijk deze tot e<strong>en</strong> goed einde te br<strong>en</strong>g<strong>en</strong>.<br />
Inderdaad, de beschadiging <strong>van</strong> e<strong>en</strong> <strong>dak</strong> kan ernstige<br />
schade veroorzak<strong>en</strong>. De herstelling, waarvoor vaak e<strong>en</strong><br />
groot budget nodig is, laat toe de problem<strong>en</strong> met e<strong>en</strong><br />
globale visie aan te pakk<strong>en</strong> :<br />
• De waterdichting <strong>van</strong> het gebouw verzeker<strong>en</strong> <strong>en</strong> schade<br />
door ev<strong>en</strong>tuele infiltraties vermijd<strong>en</strong><br />
• Het thermisch <strong>en</strong> akoestisch comfort <strong>van</strong> de lokal<strong>en</strong> verbeter<strong>en</strong><br />
• De <strong>en</strong>ergiefactuur <strong>van</strong> het gebouw verminder<strong>en</strong><br />
• De budgettaire voorschrift<strong>en</strong> eerbiedig<strong>en</strong><br />
Het voorbeeld <strong>van</strong> het Saint-Louis college toont aan<br />
dat de herstelling <strong>en</strong> de <strong>isolatie</strong> <strong>van</strong> e<strong>en</strong> <strong>dak</strong> e<strong>en</strong><br />
belangrijke stap naar rationeel <strong>en</strong>ergiegebruik toelaat.<br />
Dit is in ieder geval de ervaring <strong>van</strong> Dhr. JAMAER, econoom<br />
<strong>van</strong> het Saint-Louis college; hij zal onze leidraad<br />
zijn.
P2<br />
<strong>Thermische</strong> <strong>isolatie</strong> <strong>en</strong> <strong>dichtheid</strong> <strong>van</strong> e<strong>en</strong> <strong>plat</strong> <strong>dak</strong>
INHOUDSTAFEL<br />
HOOFDSTUK 1<br />
Bestaande situatie<br />
Onderdel<strong>en</strong> <strong>van</strong> e<strong>en</strong> <strong>plat</strong><br />
<strong>dak</strong><br />
Aanwezige kracht<strong>en</strong> <strong>en</strong><br />
doelstelling<strong>en</strong><br />
HOOFDSTUK 2<br />
Platte <strong>dak</strong><strong>en</strong> –<br />
Beschikbare techniek<strong>en</strong><br />
Soort<strong>en</strong> <strong>dak</strong><strong>en</strong><br />
Dichtingsmembran<strong>en</strong><br />
E<strong>en</strong> andere techniek<br />
HOOFDSTUK 3<br />
Beslissing <strong>en</strong> prijsofferte<br />
indi<strong>en</strong><strong>en</strong><br />
In het geval <strong>van</strong> e<strong>en</strong> nietgeïsoleerd<br />
<strong>dak</strong><br />
In het geval <strong>van</strong> e<strong>en</strong><br />
koud<strong>dak</strong><br />
In het geval <strong>van</strong> e<strong>en</strong> warm/<br />
omgekeerd <strong>dak</strong><br />
HOOFSTUK 4<br />
De werf<br />
HOOFDSTUK 5<br />
Het gro<strong>en</strong><strong>dak</strong><br />
Helling <strong>van</strong> het <strong>dak</strong><br />
Dampscherm<br />
Isolatielaag<br />
Dichtingslaag<br />
Behaalde resultat<strong>en</strong><br />
CONCLUSIES EN<br />
BIJLAGEN<br />
Woord<strong>en</strong>lijst<br />
Nuttige Adress<strong>en</strong><br />
<strong>Thermische</strong> <strong>isolatie</strong> <strong>en</strong> <strong>dichtheid</strong> <strong>van</strong> e<strong>en</strong> <strong>plat</strong> <strong>dak</strong> P3
P4<br />
><br />
HOOFDSTUK 1<br />
Bestaande situatie<br />
Het Saint-Louis college maakt deel uit <strong>van</strong> het Vrije<br />
Onderwijs C<strong>en</strong>trum <strong>van</strong> Borgworm. Dit c<strong>en</strong>trum hergroepeert<br />
e<strong>en</strong> kleuterschool, e<strong>en</strong> basisschool <strong>en</strong> e<strong>en</strong><br />
middelbare school. We gaan ons conc<strong>en</strong>trer<strong>en</strong> op<br />
het gebouw <strong>van</strong> de middelbare school; de andere<br />
gebouw<strong>en</strong> zijn rec<strong>en</strong>ter <strong>en</strong> verton<strong>en</strong> niet dezelfde<br />
problem<strong>en</strong>.<br />
Het gebouw heeft e<strong>en</strong> parallellepipedum-volume met<br />
e<strong>en</strong> gelijkvloers <strong>en</strong> drie verdiep<strong>en</strong>. Het hoofdgebouw<br />
dateert <strong>van</strong> 1966.<br />
Het <strong>plat</strong> <strong>dak</strong> is volg<strong>en</strong>s de to<strong>en</strong> gangbare techniek<strong>en</strong><br />
overdekt met e<strong>en</strong> waterdicht membraan op hellingsbeton,<br />
die zelf geplaatst is op de draagstructuur in<br />
gewap<strong>en</strong>d beton <strong>van</strong> het <strong>dak</strong>. Dit waterdicht membraan<br />
wordt beschermd door e<strong>en</strong> laag rolgrind <strong>van</strong><br />
ongeveer 50 mm. Het <strong>dak</strong> heeft e<strong>en</strong> totale oppervlakte<br />
<strong>van</strong> 810 m² <strong>en</strong> bevindt zich op e<strong>en</strong> hoogte <strong>van</strong> 16 m<br />
t<strong>en</strong> opzichte <strong>van</strong> het gelijkvloers.<br />
Ondanks verschill<strong>en</strong>de plaatselijke herstelling<strong>en</strong> is het<br />
<strong>dak</strong> niet volledig waterdicht <strong>en</strong> word<strong>en</strong> regelmatig<br />
waterlekk<strong>en</strong> vastgesteld die sommige lokal<strong>en</strong> soms<br />
onbruikbaar mak<strong>en</strong>.<br />
Wat do<strong>en</strong>?<br />
Dhr. JAMAER is in di<strong>en</strong>st sinds september 1993 <strong>en</strong><br />
weet dat hij de zak<strong>en</strong> niet mag lat<strong>en</strong> achteruitgaan. Hij<br />
is er zich <strong>van</strong> bewust dat de thermische <strong>isolatie</strong> <strong>van</strong> het<br />
gebouw nag<strong>en</strong>oeg onbestaande is <strong>en</strong> kan verbeterd<br />
word<strong>en</strong>. Ook di<strong>en</strong>t ‘de investering’ in e<strong>en</strong> aanvaardbare<br />
tijd er weer uitgehaald te word<strong>en</strong>. Hij vraagt<br />
zich af hoe hij moet reager<strong>en</strong> <strong>en</strong> hoe hij het probleem,<br />
complexer dan eerst gedacht, moet aanpakk<strong>en</strong>.<br />
Hij krijgt de kans om met Dhr. Pascal ONS <strong>van</strong> het<br />
WAALS Instituut, die het gebouw bezoekt in het kader<br />
<strong>van</strong> e<strong>en</strong> REG-programma (Rationeel Energiegebruik),<br />
te sprek<strong>en</strong>. Deze laatste stelt zijn hulp voor <strong>en</strong> versterkt<br />
Dhr. JAMAER in zijn m<strong>en</strong>ing om te reager<strong>en</strong> met e<strong>en</strong><br />
grondige interv<strong>en</strong>tie.<br />
Vooraleer te sprek<strong>en</strong> over oplossing<strong>en</strong>, zull<strong>en</strong> we in het<br />
kort de verschill<strong>en</strong>de elem<strong>en</strong>t<strong>en</strong> <strong>van</strong> het <strong>dak</strong> voorstell<strong>en</strong>.<br />
Daarna besprek<strong>en</strong> we de sterke punt<strong>en</strong> <strong>en</strong> de doelstelling<strong>en</strong><br />
die elke goede uitvoering moet toelat<strong>en</strong>.<br />
<strong>Thermische</strong> <strong>isolatie</strong> <strong>en</strong> <strong>dichtheid</strong> <strong>van</strong> e<strong>en</strong> <strong>plat</strong> <strong>dak</strong><br />
?
Onderdel<strong>en</strong> <strong>van</strong> e<strong>en</strong> <strong>plat</strong> <strong>dak</strong><br />
Principeschema<br />
3<br />
BINNENSTE<br />
2<br />
1<br />
4<br />
5<br />
1. Isolatie<br />
2. Waterdicht membraan<br />
3. Hellingsvorm<br />
4. Draagstructuur<br />
5. Plafond<br />
BUITENKANT<br />
• Vooreerst is er de draagstructuur, ook geraamte of<br />
constructie g<strong>en</strong>aamd. Verschill<strong>en</strong>de material<strong>en</strong> kunn<strong>en</strong><br />
voor e<strong>en</strong> <strong>plat</strong> <strong>dak</strong> gebruikt word<strong>en</strong>: hout, gewap<strong>en</strong>d<br />
beton of staal. Er kan ook e<strong>en</strong> onderscheid gemaakt<br />
word<strong>en</strong> tuss<strong>en</strong> lichte (lage thermische inertie) <strong>en</strong> zware<br />
constructies (hoge thermische inertie).<br />
De bijdrage <strong>van</strong> de structuur tot de thermische <strong>isolatie</strong><br />
<strong>van</strong> het gebouw is over het algeme<strong>en</strong> zeer klein. De<br />
<strong>en</strong>ige uitzondering<strong>en</strong> zijn holle elem<strong>en</strong>t<strong>en</strong> in licht beton<br />
(cellulair beton).<br />
De constructies in hout di<strong>en</strong><strong>en</strong> in het bijzonder be-<br />
schermd te word<strong>en</strong>. Het aangew<strong>en</strong>de hout di<strong>en</strong>t<br />
efficiënt behandeld te word<strong>en</strong> teg<strong>en</strong> houtkevers <strong>en</strong><br />
schimmel. M<strong>en</strong> moet ev<strong>en</strong>e<strong>en</strong>s cond<strong>en</strong>satievorming<br />
in de constructie voorkom<strong>en</strong>, want deze heeft het nat<br />
word<strong>en</strong> <strong>van</strong> het hout <strong>en</strong> het gevoelig word<strong>en</strong> <strong>van</strong> hout<br />
aan houtkever <strong>en</strong> schimmel tot gevolg.<br />
De keuze <strong>van</strong> de steun<strong>plat</strong><strong>en</strong> (onderstell<strong>en</strong>) is belangrijk:<br />
deze di<strong>en</strong><strong>en</strong> hiervoor perfect aangew<strong>en</strong>d te zijn,<br />
met andere woord<strong>en</strong> het vocht teg<strong>en</strong>houd<strong>en</strong> <strong>en</strong> niet<br />
overdrag<strong>en</strong> aan de drag<strong>en</strong>de elem<strong>en</strong>t<strong>en</strong>.<br />
• Onder de draagstructuur vind<strong>en</strong> we het plafond.<br />
Deze bestaat ofwel uit de onderzijde <strong>van</strong> de draag-<br />
structuur, ofwel uit e<strong>en</strong> supplem<strong>en</strong>taire laag al dan niet<br />
hang<strong>en</strong>d aan de draagstructuur. De rol <strong>van</strong> het plafond<br />
is hoofdzakelijk esthetisch, soms vervult deze ook<br />
akoestische of thermische functies.<br />
• Op de draagstructuur hebb<strong>en</strong> we de hellingsvorm.<br />
De hellingsvorm kan op verschill<strong>en</strong>de manier<strong>en</strong> uitgevoerd<br />
word<strong>en</strong>. De rol <strong>van</strong> de hellingsvorm wordt soms<br />
onderschat, deze is nochtans belangrijk daar e<strong>en</strong> goed<br />
<strong>dak</strong> waterstagnatie moet vermijd<strong>en</strong> <strong>en</strong> het opge<strong>van</strong>g<strong>en</strong><br />
water zo snel mogelijk moet afvoer<strong>en</strong>. De hellingsvorm<br />
is echter onbestaande als de draagstructuur zelf hell<strong>en</strong>d<br />
is.<br />
• T<strong>en</strong> laatste hebb<strong>en</strong> we het waterdicht membraan <strong>en</strong><br />
vaker ook e<strong>en</strong> thermische <strong>isolatie</strong>laag. In paragraaf 2<br />
zull<strong>en</strong> we zi<strong>en</strong> dat de positie <strong>van</strong> deze twee elem<strong>en</strong>t<strong>en</strong><br />
varieert in functie <strong>van</strong> de gekoz<strong>en</strong> techniek.<br />
Naast de verschill<strong>en</strong>de lag<strong>en</strong> die de basis vorm<strong>en</strong> <strong>van</strong><br />
e<strong>en</strong> <strong>plat</strong> <strong>dak</strong> hebb<strong>en</strong> we de bijhor<strong>en</strong>de werk<strong>en</strong> zoals<br />
<strong>dak</strong>afvoer<strong>en</strong>, afvoerbuiz<strong>en</strong>, lichtkoepels, schoorst<strong>en</strong><strong>en</strong>,<br />
voeg<strong>en</strong>, opkant<strong>en</strong>, <strong>en</strong>z. Om e<strong>en</strong> catastrofe te vermij-<br />
d<strong>en</strong> di<strong>en</strong><strong>en</strong> deze werk<strong>en</strong> met dezelfde zorgvuldigheid<br />
te geschied<strong>en</strong> als de plaatsing <strong>van</strong> de verschill<strong>en</strong>de<br />
basislag<strong>en</strong>.<br />
We zoud<strong>en</strong> ook kunn<strong>en</strong> sprek<strong>en</strong> over specifieke toepassing<strong>en</strong><br />
zoals parkings, gro<strong>en</strong><strong>dak</strong><strong>en</strong> of terrass<strong>en</strong>.<br />
Deze gevall<strong>en</strong> mak<strong>en</strong> niet deel uit <strong>van</strong> de huidige<br />
case, maar m<strong>en</strong> moet wet<strong>en</strong> dat de techniek <strong>van</strong> het<br />
<strong>plat</strong> <strong>dak</strong> met e<strong>en</strong> gepaste keuze <strong>van</strong> de material<strong>en</strong> <strong>en</strong><br />
e<strong>en</strong> zorgvuldige uitvoering zulke toepassing<strong>en</strong> mogelijk<br />
maakt.<br />
<strong>Thermische</strong> <strong>isolatie</strong> <strong>en</strong> <strong>dichtheid</strong> <strong>van</strong> e<strong>en</strong> <strong>plat</strong> <strong>dak</strong> P5
P6<br />
Voordel<strong>en</strong> <strong>en</strong> doelstelling<strong>en</strong><br />
De belangrijkste taak <strong>van</strong> e<strong>en</strong> <strong>dak</strong> is de bescherming<br />
<strong>van</strong> het gebouw <strong>en</strong> de ruimte die ze afbak<strong>en</strong>t teg<strong>en</strong><br />
klimatologische invloed<strong>en</strong>. Door de integratie <strong>van</strong> e<strong>en</strong><br />
thermische <strong>isolatie</strong> in het <strong>dak</strong>, neemt het <strong>dak</strong> deel<br />
aan de optimalisatie <strong>van</strong> het <strong>en</strong>ergieverbruik <strong>en</strong> aan<br />
het comfort <strong>van</strong> de gebruiker. In de winter wordt de<br />
warmte binn<strong>en</strong>gehoud<strong>en</strong> <strong>en</strong> in de zomer wordt over-<br />
verhitting vermed<strong>en</strong>.<br />
We di<strong>en</strong><strong>en</strong> ons eraan herinner<strong>en</strong> dat het <strong>dak</strong> de vijfde<br />
gevel is <strong>van</strong> het gebouw. Doordat het <strong>dak</strong> minder<br />
zichtbaar is dan de vier andere, wordt deze vaak<br />
stiefmoederlijk behandeld <strong>en</strong> krijgt deze niet dezelfde<br />
aandacht (startinvestering, onderhoud,...). Ze ondergaat<br />
niet minder dezelfde aanvall<strong>en</strong>. Dit deel <strong>van</strong> de<br />
gebouwschil krijgt het soms zwaar te verdur<strong>en</strong> door de<br />
reg<strong>en</strong>, de wind, de zon, de vorst, de UV-stral<strong>en</strong>, de<br />
mechanische last<strong>en</strong>,... in onze regio.<br />
Lat<strong>en</strong> we ze ev<strong>en</strong> doornem<strong>en</strong>:<br />
Temperatuur<br />
Het <strong>dak</strong> wordt soms blootgesteld aan temperatur<strong>en</strong><br />
die variër<strong>en</strong> <strong>van</strong> – 6°C in de winter tot + 25°C in<br />
de zomer (gemiddelde temperatur<strong>en</strong>). Deze luchttemperatur<strong>en</strong><br />
kunn<strong>en</strong> vertaald word<strong>en</strong> naar de temperatuur<br />
<strong>van</strong> het waterdicht membraan variër<strong>en</strong>d tuss<strong>en</strong> – 40°C<br />
<strong>en</strong> + 90°C. Deze temperatuurschommeling<strong>en</strong> kunn<strong>en</strong><br />
<strong>Thermische</strong> <strong>isolatie</strong> <strong>en</strong> <strong>dichtheid</strong> <strong>van</strong> e<strong>en</strong> <strong>plat</strong> <strong>dak</strong><br />
?<br />
<strong>plat</strong>te <strong>dak</strong><strong>en</strong> beschadig<strong>en</strong>, vooral als deze bruusk<br />
zijn.<br />
E<strong>en</strong> typisch geval is e<strong>en</strong> zomerdag waarbij de zwarte<br />
<strong>dak</strong>bekleding e<strong>en</strong> temperatuur <strong>van</strong> meer dan 80 °C<br />
bereikt. Bij e<strong>en</strong> stormachtige reg<strong>en</strong>bui daalt de temperatuur<br />
<strong>van</strong> de bekleding drastisch, soms met 50 °C. Het<br />
waterdicht membraan <strong>en</strong> zijn drager zull<strong>en</strong> sam<strong>en</strong>trekk<strong>en</strong>,<br />
maar natuurlijk met verschill<strong>en</strong>de verhouding<strong>en</strong>.<br />
Wanneer de zon terugkeert, beginn<strong>en</strong> het membraan<br />
<strong>en</strong> zijn drager de omgekeerde beweging (uitzetting)<br />
met nog altijd verschill<strong>en</strong>de verhouding<strong>en</strong>. Deze thermische<br />
schokk<strong>en</strong> kunn<strong>en</strong> dan loslating<strong>en</strong>, plooiing<strong>en</strong>,<br />
microscheur<strong>en</strong>,... teweegbr<strong>en</strong>g<strong>en</strong>. Naargelang de<br />
gekoz<strong>en</strong> techniek voor de plaatsing <strong>van</strong> <strong>dak</strong><strong>en</strong> zal dit<br />
f<strong>en</strong>ome<strong>en</strong> versterkt word<strong>en</strong> of juist beter gecontroleerd<br />
word<strong>en</strong>.<br />
Vochtigheid<br />
Dit omvat, in al<br />
zijn vorm<strong>en</strong>, e<strong>en</strong><br />
zeer zware belasting<br />
<strong>van</strong> het <strong>dak</strong>. Of die<br />
nu onder de vorm<br />
<strong>van</strong> neerslag (reg<strong>en</strong>,<br />
hagel of sneeuw),<br />
ijs, nevel of dauw<br />
voorkomt, de vochtigheid<br />
kan de oor-sprong<br />
zijn <strong>van</strong> belangrijke<br />
schade aan het<br />
<strong>dak</strong> <strong>en</strong> aan het volledig<br />
gebouw.<br />
• Water staat vaak aan de basis <strong>van</strong> e<strong>en</strong> tekort in<br />
<strong>dichtheid</strong> <strong>van</strong> het <strong>dak</strong>. Jammer g<strong>en</strong>oeg vormt het<br />
tastbaar bewijs, zoals bijvoorbeeld e<strong>en</strong> vlek op het<br />
plafond <strong>van</strong> e<strong>en</strong> lokaal, zich pas heel lang na het<br />
optred<strong>en</strong> <strong>van</strong> het gebrek <strong>en</strong> m<strong>en</strong> rest <strong>en</strong>kel het vaststell<strong>en</strong><br />
<strong>van</strong> de om<strong>van</strong>g <strong>van</strong> de schade.<br />
• De waterstagnatie op e<strong>en</strong> <strong>plat</strong> <strong>dak</strong> kan ook de vorming<br />
<strong>van</strong> mos, wier <strong>en</strong> zelfs plant<strong>en</strong> tot gevolg hebb<strong>en</strong>.<br />
De wortels <strong>van</strong> de plant<strong>en</strong> kunn<strong>en</strong> e<strong>en</strong> indrukwekk<strong>en</strong>d<br />
doorbor<strong>en</strong>d effect hebb<strong>en</strong>. De toevlucht tot onkruidverdelger<br />
kan overwog<strong>en</strong> word<strong>en</strong>, maar deze mag<br />
dan ook ge<strong>en</strong> invloed hebb<strong>en</strong> op het waterdicht<br />
membraan…<br />
• Vandaag is het reg<strong>en</strong>water meer <strong>en</strong> meer vervuild<br />
naargelang de regio: het vervuild reg<strong>en</strong>water <strong>en</strong> meer<br />
bepaald de zure reg<strong>en</strong>s kunn<strong>en</strong> het <strong>plat</strong> <strong>dak</strong> beschadig<strong>en</strong>.
Maar er is niet <strong>en</strong>kel het water dat uit de lucht valt!<br />
We mog<strong>en</strong> het water niet verget<strong>en</strong> dat deel uitmaakt<br />
<strong>van</strong> de gebruikte material<strong>en</strong> in de bouw <strong>en</strong> het water<br />
dat voorkomt onder de vorm <strong>van</strong> waterdamp binn<strong>en</strong><br />
de gebouw<strong>en</strong>. Door het f<strong>en</strong>ome<strong>en</strong> <strong>van</strong> cond<strong>en</strong>satie<br />
is deze laatste g<strong>en</strong>iepiger daar deze het <strong>dak</strong> via de<br />
binn<strong>en</strong>kant aanvalt <strong>en</strong> dus ernstige schade kan veroorzak<strong>en</strong>.<br />
Cond<strong>en</strong>satie kan op het oppervlak optred<strong>en</strong>, in<br />
de draagstructuur of in de <strong>isolatie</strong>.<br />
Lat<strong>en</strong> we ev<strong>en</strong> over dit onderwerp uitweid<strong>en</strong>.<br />
• Waterdamp is één <strong>van</strong> de bestanddel<strong>en</strong> <strong>van</strong> het<br />
complex gas ‘lucht’. Hoe warmer de lucht, hoe meer<br />
deze vochtigheid onder de vorm <strong>van</strong> waterdamp kan<br />
bevatt<strong>en</strong>. Wanneer de waterdamp zich langs weerskant<strong>en</strong><br />
<strong>van</strong> e<strong>en</strong> wand bij verschill<strong>en</strong>de temperatuur<br />
bevindt, heeft deze de neiging zich te verplaats<strong>en</strong> <strong>van</strong><br />
de warme ruimte naar de koude ruimte om tot e<strong>en</strong><br />
ev<strong>en</strong>wichtstoestand te kom<strong>en</strong>.<br />
• Wanneer e<strong>en</strong> <strong>plat</strong> <strong>dak</strong> zich bevindt bov<strong>en</strong> e<strong>en</strong><br />
verwarmd lokaal, zal het f<strong>en</strong>ome<strong>en</strong> dampdiffusie op<br />
natuurlijke wijze optred<strong>en</strong>, vooral op koude winterdag<strong>en</strong>.<br />
• Elk materiaal heeft zijn eig<strong>en</strong> porositeiteig<strong>en</strong>schapp<strong>en</strong><br />
t<strong>en</strong> opzichte <strong>van</strong> waterdamp: deze zijn hernom<strong>en</strong><br />
in de coëfficiënt m (zie definitie in woord<strong>en</strong>lijst hierna).<br />
Glas <strong>en</strong> metal<strong>en</strong> zijn de minst poreuze, <strong>isolatie</strong>material<strong>en</strong><br />
zoals minerale wol zijn heel doorlat<strong>en</strong>d. Wanneer<br />
waterdamp zich verplaatst <strong>en</strong> e<strong>en</strong> koude of door-<br />
lat<strong>en</strong>de laag teg<strong>en</strong>komt, zal cond<strong>en</strong>satie optred<strong>en</strong>.<br />
• In het geval <strong>van</strong> e<strong>en</strong> <strong>plat</strong> <strong>dak</strong> vormt het waterdicht<br />
membraan vaak e<strong>en</strong> zo goed als dampdichte laag. Bij<br />
e<strong>en</strong> lage buit<strong>en</strong>temperatuur treedt de cond<strong>en</strong>satie aan<br />
de onderkant <strong>van</strong> het membraan op. Bij e<strong>en</strong> negatieve<br />
buit<strong>en</strong>temperatuur zull<strong>en</strong> de cond<strong>en</strong>sat<strong>en</strong> bevriez<strong>en</strong> <strong>en</strong><br />
de waterdamp in contact met deze laag zal onmiddellijk<br />
in ijs verander<strong>en</strong>. M<strong>en</strong> kan gemakkelijk de zware<br />
gevolg<strong>en</strong> <strong>van</strong> dit f<strong>en</strong>ome<strong>en</strong> rad<strong>en</strong>: bevochtiging <strong>en</strong><br />
beschadiging <strong>van</strong> de structuur, <strong>van</strong> de <strong>isolatie</strong> indi<strong>en</strong><br />
aanwezig, <strong>van</strong> het plafond, <strong>van</strong> het waterdicht membraan<br />
onderworp<strong>en</strong> aan vervorming<strong>en</strong> <strong>van</strong> het onderstel<br />
<strong>en</strong> aan de druk <strong>van</strong> de waterdamp,...<br />
M<strong>en</strong> moet alle middel<strong>en</strong> aanw<strong>en</strong>d<strong>en</strong> om vochtigheid<br />
binn<strong>en</strong> de <strong>isolatie</strong> teg<strong>en</strong> te gaan, omdat deze e<strong>en</strong><br />
vermindering <strong>van</strong> het <strong>isolatie</strong>vermog<strong>en</strong> <strong>en</strong> soms e<strong>en</strong><br />
vermindering <strong>van</strong> de cohesie <strong>van</strong> het materiaal teweegbr<strong>en</strong>gt.<br />
Inderdaad, e<strong>en</strong>s opnieuw droog vind<strong>en</strong> de<br />
meeste <strong>isolatie</strong>s hun oorspronkelijke eig<strong>en</strong>schapp<strong>en</strong><br />
terug. De droging duurt echter ontzett<strong>en</strong>d lang. M<strong>en</strong><br />
moet er op toezi<strong>en</strong> dat de verschill<strong>en</strong>de oorzak<strong>en</strong> <strong>van</strong><br />
bevochtiging <strong>van</strong> de <strong>isolatie</strong> vermed<strong>en</strong> word<strong>en</strong>.<br />
Vanuit het strikt standpunt <strong>van</strong> e<strong>en</strong> waterdicht membraan,<br />
zou m<strong>en</strong> kunn<strong>en</strong> werk<strong>en</strong> met e<strong>en</strong> <strong>dak</strong> zonder<br />
helling waarbij de waterlaag optreedt als bescherming<br />
<strong>van</strong> het membraan. Maar het risico bestaat er natuurlijk<br />
in dat de hoeveelheid water op het <strong>dak</strong> naar binn<strong>en</strong>-<br />
stroomt bij het optred<strong>en</strong> <strong>van</strong> e<strong>en</strong> defect in de<br />
dichting.<br />
E<strong>en</strong> ander facet <strong>van</strong> het probleem ‘vochtigheid’ is de<br />
afzetting <strong>van</strong> ‘vuil’ op het <strong>dak</strong>. Onder de vorm <strong>van</strong><br />
stof, dode blader<strong>en</strong>, mos, kleine takjes of humus, zijn<br />
deze vuilighed<strong>en</strong> e<strong>en</strong> dreiging voor het waterdicht<br />
membraan, vooral wanneer ze zich opstapel<strong>en</strong> op<br />
e<strong>en</strong> plaats met stagner<strong>en</strong>d water. Om die red<strong>en</strong> moet<br />
de helling <strong>van</strong> het <strong>dak</strong> voldo<strong>en</strong>de zijn om het snel<br />
wegvloei<strong>en</strong> <strong>van</strong> reg<strong>en</strong>water te veroorzak<strong>en</strong> <strong>en</strong> aldus<br />
het <strong>dak</strong> te reinig<strong>en</strong>.<br />
Of het nu om water gaat dat uit de lucht<br />
valt tijd<strong>en</strong>s de werf, of dat via lekk<strong>en</strong><br />
binn<strong>en</strong>dringt, of dat afkomstig is <strong>van</strong> de<br />
vochtigheid <strong>van</strong> de bouw of cond<strong>en</strong>satie,<br />
intern of oppervlakkig, m<strong>en</strong> moet alle<br />
middel<strong>en</strong> aanw<strong>en</strong>d<strong>en</strong> om de aanwezig-<br />
heid <strong>van</strong> water in het <strong>dak</strong>complex te<br />
bestrijd<strong>en</strong>.<br />
Wind<br />
E lk <strong>dak</strong> wordt onderworp<strong>en</strong> aan last<strong>en</strong> door de<br />
werking <strong>van</strong> de wind. De om<strong>van</strong>g <strong>van</strong> deze last<strong>en</strong><br />
hangt af <strong>van</strong> de zone waar het gebouw zich bevindt<br />
<strong>en</strong> de hoogte <strong>van</strong> het gebouw. E<strong>en</strong> overdruk in het<br />
gebouw kan e<strong>en</strong> extra last veroorzak<strong>en</strong> voor het <strong>dak</strong>:<br />
deze moet kunn<strong>en</strong> weerstaan aan het ‘opzuig<strong>en</strong>’ <strong>van</strong><br />
de wind.<br />
<strong>Thermische</strong> <strong>isolatie</strong> <strong>en</strong> <strong>dichtheid</strong> <strong>van</strong> e<strong>en</strong> <strong>plat</strong> <strong>dak</strong> P7
P8<br />
Zonder in details te will<strong>en</strong> tred<strong>en</strong>, w<strong>en</strong>s<strong>en</strong> we u erop te<br />
wijz<strong>en</strong> dat hoe hoger het gebouw, hoe groter de belasting<br />
door wind is, daar de snelheid <strong>van</strong> de wind stijgt<br />
bij grotere hoogtes. Het gebouw is e<strong>en</strong> hindernis voor<br />
het traject <strong>van</strong> de wind <strong>en</strong> zal wervel<strong>en</strong> rond <strong>en</strong> bov<strong>en</strong><br />
het gebouw waardoor de snelheid <strong>van</strong> de wind stijgt.<br />
Het zijn dus de boord<strong>en</strong> <strong>en</strong> uithoek<strong>en</strong> die het meest<br />
word<strong>en</strong> belast. De afmeting<strong>en</strong> <strong>van</strong> deze zones hang<strong>en</strong><br />
af <strong>van</strong> de vorm <strong>en</strong> afmeting<strong>en</strong> <strong>van</strong> het gebouw.<br />
Het <strong>dak</strong> is niet <strong>en</strong>kel onderhevig aan kracht<strong>en</strong> <strong>van</strong> de<br />
wind die invloed hebb<strong>en</strong> op de buit<strong>en</strong>wand<strong>en</strong> <strong>van</strong> het<br />
gebouw, maar het moet ook kunn<strong>en</strong> weerstaan aan<br />
de overdrukk<strong>en</strong> binn<strong>en</strong> het gebouw. In functie <strong>van</strong> de<br />
permeabiliteit <strong>van</strong> het gebouw aan de wind, kan deze<br />
overdruk e<strong>en</strong> aanvull<strong>en</strong>de last bedrag<strong>en</strong> <strong>van</strong> 0 tot 80<br />
% (<strong>en</strong> soms meer) op de oorspronkelijke buit<strong>en</strong>druk.<br />
Het geheel <strong>van</strong> de last<strong>en</strong> moet in rek<strong>en</strong>ing gebracht<br />
word<strong>en</strong> in de formule die toelaat de ‘last <strong>van</strong> de wind’<br />
te bepal<strong>en</strong>. Deze last gebeurt loodrecht op het <strong>dak</strong>oppervlak<br />
<strong>en</strong> oef<strong>en</strong>t e<strong>en</strong> zuigkracht op de dichting uit.<br />
De berek<strong>en</strong>ing er<strong>van</strong> laat toe bevestigingsmiddel<strong>en</strong> te<br />
bepal<strong>en</strong>.<br />
Mechanische last<strong>en</strong><br />
Deze zijn afkomstig <strong>van</strong> externe last<strong>en</strong> (bijvoorbeeld<br />
het vall<strong>en</strong> <strong>van</strong> e<strong>en</strong> object) zoals de last<strong>en</strong> <strong>van</strong> de<br />
bouw zelf. Externe last<strong>en</strong><br />
kunn<strong>en</strong> voorkom<strong>en</strong> word<strong>en</strong><br />
tijd<strong>en</strong>s de bouw, maar ook<br />
e<strong>en</strong>s het gebouw afgewerkt<br />
<strong>en</strong> in gebruik is: dit is het<br />
geval bij het voorbijgaan<br />
<strong>van</strong> e<strong>en</strong> onderhoudsploeg<br />
of het verkeer <strong>van</strong> m<strong>en</strong>s<strong>en</strong><br />
op e<strong>en</strong> <strong>dak</strong>terras.<br />
E<strong>en</strong> nauwkeurige studie<br />
naar alle mogelijke last<strong>en</strong><br />
is nodig. In functie <strong>van</strong><br />
de externe last<strong>en</strong> <strong>en</strong> <strong>van</strong><br />
de bouw zelf, moet m<strong>en</strong><br />
opter<strong>en</strong> voor e<strong>en</strong> adequate<br />
combinatie <strong>van</strong> ‘<strong>isolatie</strong> + <strong>dichtheid</strong> + uitvoering’. Om<br />
de keuze te vere<strong>en</strong>voudig<strong>en</strong> werd<strong>en</strong> verschill<strong>en</strong>de<br />
sam<strong>en</strong>drukbaarheidsklass<strong>en</strong> vooraf bepaald voor elk<br />
dichtingsmateriaal <strong>en</strong> elke <strong>isolatie</strong>.<br />
Brand<br />
<strong>Thermische</strong> <strong>isolatie</strong> <strong>en</strong> <strong>dichtheid</strong> <strong>van</strong> e<strong>en</strong> <strong>plat</strong> <strong>dak</strong><br />
De oorsprong <strong>van</strong> brand<strong>en</strong> bij <strong>plat</strong>te <strong>dak</strong><strong>en</strong> kunn<strong>en</strong><br />
we onderscheid<strong>en</strong> in 4 groep<strong>en</strong>:<br />
1. <strong>van</strong> natuurlijke oorsprong, zoals externe brand<br />
(bur<strong>en</strong>) of blikseminslag<strong>en</strong>;<br />
2. door onvoorzichtigheid; deze kunn<strong>en</strong> voorvall<strong>en</strong> bij<br />
herstellingswerk<strong>en</strong> aan de dichting, aan de <strong>dak</strong>goot of<br />
tijd<strong>en</strong>s onderhoudswerk<strong>en</strong> zoals het brand<strong>en</strong> <strong>van</strong> verf,<br />
lass<strong>en</strong>,...<br />
3. <strong>van</strong> accid<strong>en</strong>tele aard, in <strong>en</strong> rond het gebouw: bij<br />
brand of andere aanleiding<strong>en</strong> tot het verwarm<strong>en</strong> <strong>van</strong><br />
de dichting of <strong>isolatie</strong> kan er ontbranding, verspreiding<br />
<strong>en</strong>/of uitbreiding <strong>van</strong> de vlamm<strong>en</strong> optred<strong>en</strong>.<br />
4. de brandstichting binn<strong>en</strong> of buit<strong>en</strong> het gebouw die<br />
zich verspreidt naar het <strong>dak</strong>complex. Bij licht ontvlambare<br />
material<strong>en</strong> op de gevel of in het <strong>dak</strong>complex kan<br />
de brand zich snel ontwikkel<strong>en</strong> <strong>en</strong> is deze moeilijk te<br />
beheers<strong>en</strong>.<br />
Doordat de gevolg<strong>en</strong> <strong>van</strong> e<strong>en</strong> brand<br />
altijd rampzalig zijn, is het noodzakelijk<br />
niet-brandbare material<strong>en</strong> te gebruik<strong>en</strong><br />
voor het <strong>dak</strong>complex (<strong>isolatie</strong>,...) die<br />
in geval <strong>van</strong> brand niet of heel weinig<br />
bijdrag<strong>en</strong> aan de uitbreiding <strong>van</strong> vuur<br />
<strong>en</strong> aan de vorming <strong>van</strong> giftige rook <strong>en</strong><br />
gass<strong>en</strong>.<br />
De brandweerstand <strong>van</strong> e<strong>en</strong> <strong>dak</strong>constructie zal hoofdzakelijk<br />
gek<strong>en</strong>merkt word<strong>en</strong> door het type draagstructuur<br />
(beton, staal, hout), door het type <strong>isolatie</strong>materiaal<br />
<strong>en</strong> waterdicht membraan <strong>en</strong> ev<strong>en</strong>tueel door het type<br />
plafondafwerking. Er di<strong>en</strong>t opgemerkt te word<strong>en</strong> dat<br />
draagstructur<strong>en</strong> met profielstaal bijzonder gevoelig<br />
zijn voor brand aangezi<strong>en</strong> deze snel <strong>en</strong> aanzi<strong>en</strong>lijk<br />
vervorm<strong>en</strong>.
Waarom e<strong>en</strong> <strong>dak</strong> isoler<strong>en</strong>?<br />
De thermische <strong>isolatie</strong> <strong>van</strong> e<strong>en</strong> <strong>dak</strong> biedt<br />
de volg<strong>en</strong>de voordel<strong>en</strong>:<br />
• ·Het <strong>en</strong>ergieverbruik <strong>van</strong> het gebouw<br />
verminder<strong>en</strong><br />
De besparing t<strong>en</strong> opzichte <strong>van</strong> e<strong>en</strong> nietgeïsoleerd<br />
<strong>dak</strong> hangt af <strong>van</strong> de dikte <strong>en</strong><br />
het type <strong>isolatie</strong>, <strong>van</strong> de bezetting <strong>van</strong><br />
het gebouw <strong>en</strong> <strong>van</strong> het r<strong>en</strong>dem<strong>en</strong>t <strong>van</strong><br />
de verwarmingsinstallatie.<br />
Voorbeeld:<br />
In e<strong>en</strong> school (met nacht- <strong>en</strong> week<strong>en</strong>d<br />
vertraging) met e<strong>en</strong> <strong>isolatie</strong> <strong>van</strong> het <strong>plat</strong><br />
<strong>dak</strong> <strong>van</strong> ongeveer 8 cm (l = 0,035 W/<br />
mK) geeft e<strong>en</strong> besparing <strong>van</strong> ongeveer<br />
14 à 20 liter stookolie of m³ gas per jaar<br />
<strong>en</strong> per m² <strong>dak</strong>oppervlakte.<br />
Deze besparing heeft e<strong>en</strong> belangrijk<br />
effect op het globaal verbruik <strong>van</strong> het<br />
gebouw gezi<strong>en</strong> het belangrijk aandeel<br />
<strong>van</strong> het <strong>dak</strong> tot de warmteverliez<strong>en</strong><br />
<strong>van</strong> de verschill<strong>en</strong>de wand<strong>en</strong> <strong>van</strong> het<br />
gebouw.<br />
• ·Verbeter<strong>en</strong> <strong>van</strong> het comfort <strong>van</strong> de<br />
gebruikers<br />
In de winter is de temperatuur <strong>van</strong> het<br />
plafond hoger dankzij de <strong>isolatie</strong>. Dit<br />
heeft e<strong>en</strong> onmiddellijke invloed op het<br />
comfort <strong>van</strong> de gebruikers, het plafond<br />
geeft dan ge<strong>en</strong> koudestraling meer. In de<br />
zomer beschermt de <strong>isolatie</strong> de lokal<strong>en</strong><br />
teg<strong>en</strong> oververhitting veroorzaakt door de<br />
zonnestraling op het <strong>dak</strong>.<br />
• ·Het risico op cond<strong>en</strong>satie verminder<strong>en</strong><br />
De cond<strong>en</strong>satie op het plafond <strong>van</strong> de<br />
lokal<strong>en</strong> onder het <strong>dak</strong> wordt vermed<strong>en</strong><br />
door e<strong>en</strong> hogere binn<strong>en</strong>temperatuur <strong>van</strong><br />
het oppervlak.<br />
• ·De draagstructuur <strong>van</strong> het <strong>dak</strong><br />
bescherm<strong>en</strong><br />
Isolatie vermindert de invloed<strong>en</strong> <strong>van</strong><br />
dagelijkse <strong>en</strong> seizo<strong>en</strong>sgebond<strong>en</strong> temperatuursverandering<strong>en</strong><br />
op het <strong>dak</strong>complex.<br />
<strong>Thermische</strong> <strong>isolatie</strong> <strong>en</strong> <strong>dichtheid</strong> <strong>van</strong> e<strong>en</strong> <strong>plat</strong> <strong>dak</strong> P9
P10<br />
Lat<strong>en</strong> we het opnieuw hebb<strong>en</strong> over de case <strong>van</strong> Dhr.<br />
JAMAER. Er wordt contact g<strong>en</strong>om<strong>en</strong> met het architect<strong>en</strong>bureau<br />
dat het gebouw in 1966 heeft verwez<strong>en</strong>lijkt.<br />
De situatie wordt voorgelegd aan de architect<strong>en</strong> die<br />
besliss<strong>en</strong> e<strong>en</strong> voorstudie te mak<strong>en</strong> <strong>van</strong> de verschill<strong>en</strong>de<br />
mogelijke oplossing<strong>en</strong> <strong>van</strong> het probleem.<br />
Deze voorstudie zal ons de kans gev<strong>en</strong> de verschill<strong>en</strong>de<br />
beschikbare techniek<strong>en</strong> voor te stell<strong>en</strong> die<br />
<strong>van</strong>daag bestaan voor <strong>plat</strong>te <strong>dak</strong><strong>en</strong>. Naargelang de<br />
plaats <strong>van</strong> de verschill<strong>en</strong>de lag<strong>en</strong> <strong>van</strong> het <strong>plat</strong> <strong>dak</strong>,<br />
onderscheid<strong>en</strong> we drie verschill<strong>en</strong>de manier<strong>en</strong> om e<strong>en</strong><br />
<strong>plat</strong> <strong>dak</strong> te verwez<strong>en</strong>lijk<strong>en</strong>.<br />
<strong>Thermische</strong> <strong>isolatie</strong> <strong>en</strong> <strong>dichtheid</strong> <strong>van</strong> e<strong>en</strong> <strong>plat</strong> <strong>dak</strong><br />
><br />
HOOFDSTUK 2<br />
Platte <strong>dak</strong><strong>en</strong> – Beschikbare techniek<strong>en</strong><br />
Het “koud<strong>dak</strong>” systeem bestaat uit e<strong>en</strong> thermische<br />
<strong>isolatie</strong> onder de waterdichting <strong>en</strong> e<strong>en</strong> luchtspouw.<br />
Deze techniek werd 20 jaar geled<strong>en</strong> veel gebruikt <strong>en</strong><br />
wordt <strong>van</strong>daag de dag sterk afgerad<strong>en</strong> want zij kan<br />
belangrijke schade veroorzak<strong>en</strong>.<br />
Dit systeem wordt vooral gebruikt bij hout<strong>en</strong> draag-<br />
structur<strong>en</strong>; de bov<strong>en</strong>kant <strong>van</strong> de <strong>isolatie</strong>, geplaatst<br />
tuss<strong>en</strong> de liggers, kan word<strong>en</strong> gev<strong>en</strong>tileerd door e<strong>en</strong><br />
luchtstroom <strong>van</strong> buit<strong>en</strong> via e<strong>en</strong> wandop<strong>en</strong>ing of via<br />
e<strong>en</strong> op<strong>en</strong>ing met de luchtlaag tuss<strong>en</strong> de <strong>isolatie</strong> <strong>en</strong> de<br />
waterdichting.<br />
Het zwakke punt <strong>van</strong> deze oplossing blijkt de interne<br />
cond<strong>en</strong>satievorming te zijn die het rott<strong>en</strong> <strong>van</strong> de hout-<br />
structuur tot gevolg heeft. Inderdaad, gezi<strong>en</strong> de plaats<br />
<strong>van</strong> de waterdichting migreert de waterdamp <strong>van</strong><br />
binn<strong>en</strong> naar buit<strong>en</strong>, cond<strong>en</strong>seert in de ruimte tuss<strong>en</strong><br />
de waterdichting <strong>en</strong> de <strong>isolatie</strong> <strong>en</strong> slaat neer op deze<br />
laatste. Het hout<strong>en</strong> onderstel <strong>van</strong> de waterdichting<br />
<strong>en</strong> het volledige gebinte word<strong>en</strong> vochtig <strong>en</strong> de beste<br />
omgeving voor houtagressors ontstaat. De werkelijke<br />
v<strong>en</strong>tilatie is veel lager dan deze die verwacht werd;<br />
de binn<strong>en</strong>kom<strong>en</strong>de buit<strong>en</strong>lucht is soms zelfs warmer<br />
dan het onderstel <strong>van</strong> de waterdichting <strong>en</strong> draagt dan<br />
bij tot de cond<strong>en</strong>satie. Ook kan er door e<strong>en</strong> beperkte<br />
lucht<strong>dichtheid</strong> <strong>van</strong> het plafond, warme binn<strong>en</strong>lucht<br />
aangezog<strong>en</strong> word<strong>en</strong> in de ruimte bov<strong>en</strong> de <strong>isolatie</strong>,<br />
dewelke e<strong>en</strong> warmteverlies <strong>en</strong> e<strong>en</strong> stijging <strong>van</strong> het<br />
cond<strong>en</strong>saat teweegbr<strong>en</strong>gt.<br />
E<strong>en</strong> dergelijk <strong>dak</strong> wordt <strong>van</strong>daag uitsluit<strong>en</strong>d gebruikt<br />
bov<strong>en</strong> vochtvrije <strong>en</strong> voldo<strong>en</strong>de verluchte lokal<strong>en</strong> <strong>en</strong><br />
wanneer over de volledige oppervlakte <strong>van</strong> het <strong>dak</strong><br />
tuss<strong>en</strong> het plafond <strong>en</strong> de <strong>isolatie</strong> e<strong>en</strong> dampscherm<br />
zorgvuldig is geplaatst.
Bij e<strong>en</strong> “warm<strong>dak</strong>” systeem zit de <strong>isolatie</strong>laag tuss<strong>en</strong><br />
de waterdichting <strong>en</strong> <strong>dak</strong>vloer. Het warm<strong>dak</strong> is de<br />
vaakst voorkom<strong>en</strong>de <strong>dak</strong>opbouw. De <strong>dak</strong>vloer wordt<br />
beschermd teg<strong>en</strong> sterke temperatuursschommeling<strong>en</strong><br />
door de <strong>isolatie</strong>laag <strong>en</strong> bijgevolg verkleint het risico op<br />
verschuiving<strong>en</strong> <strong>en</strong> scheur<strong>en</strong>.<br />
In het bijzonder bij <strong>dak</strong><strong>en</strong> met zware structur<strong>en</strong> (gewap<strong>en</strong>d<br />
beton of beton<strong>plat</strong><strong>en</strong>) heeft deze techniek e<strong>en</strong><br />
groot voordeel, namelijk de stijging <strong>van</strong> de thermische<br />
inertie <strong>van</strong> het verwarmd lokaal: de massa <strong>van</strong> de<br />
structuur zal de temperatuur behoud<strong>en</strong> waardoor e<strong>en</strong><br />
hoger comfort in het lokaal wordt verkreg<strong>en</strong> zowel in<br />
de zomer <strong>en</strong> als in de winter.<br />
Voor deze techniek<strong>en</strong> di<strong>en</strong>t de draagvloer vlak <strong>en</strong><br />
gelijkmatig te zijn. E<strong>en</strong> delicaat aspect is de keuze <strong>van</strong><br />
het waterdicht membraan. Geplaatst op de <strong>isolatie</strong>laag<br />
ondergaan deze echter alle temperatuursschommeling<strong>en</strong><br />
(soms heel bruuske in onze regio’s): cycli<br />
<strong>van</strong> vriez<strong>en</strong> – dooi<strong>en</strong>, reg<strong>en</strong> – zon, ... De waterdichte<br />
membran<strong>en</strong> di<strong>en</strong><strong>en</strong> bijzonder best<strong>en</strong>dig te zijn.<br />
Het effect <strong>van</strong> de klimatologische invloed<strong>en</strong> kan<br />
ev<strong>en</strong>wel word<strong>en</strong> verminderd door e<strong>en</strong> schutlaag aan te<br />
br<strong>en</strong>g<strong>en</strong> (zoals rolgrind bijvoorbeeld) op de dichtingslaag.<br />
Er bestaan e<strong>en</strong> beperkt aantal membran<strong>en</strong><br />
die bestand zijn teg<strong>en</strong> UV-stral<strong>en</strong>, zelfs zonder lichte<br />
schutlaag.<br />
Het gebruik <strong>van</strong> e<strong>en</strong> dampscherm is noodzakelijk voor<br />
bepaalde functies <strong>van</strong> de lokal<strong>en</strong> onder het <strong>dak</strong>; deze<br />
wordt aan de warme zijde geplaatst, met andere<br />
woord<strong>en</strong> onder de thermische <strong>isolatie</strong>.<br />
Het dampscherm bestaat vaak uit bitum<strong>en</strong> gewap<strong>en</strong>d<br />
met e<strong>en</strong> glasvlies waar<strong>van</strong> de voeg<strong>en</strong> zijn gelast of<br />
gelijmd <strong>en</strong> di<strong>en</strong><strong>en</strong> over de rand<strong>en</strong> <strong>van</strong> het <strong>dak</strong> te kom<strong>en</strong><br />
om ervoor te zorg<strong>en</strong> dat e<strong>en</strong> waterdichte kom wordt<br />
gerealiseerd waarin de <strong>isolatie</strong> wordt geplaatst. De<br />
correcte plaatsing <strong>van</strong> het dampscherm moet de doortocht<br />
<strong>van</strong> waterdamp <strong>van</strong> het onderligg<strong>en</strong>d verwarmd<br />
lokaal, het risico op cond<strong>en</strong>satie, bevochtiging <strong>van</strong> de<br />
<strong>isolatie</strong> <strong>en</strong> blaz<strong>en</strong> in het membraan vermijd<strong>en</strong>.<br />
T<strong>en</strong>slotte moet de keuze <strong>van</strong> de <strong>isolatie</strong> gebeur<strong>en</strong> in<br />
functie <strong>van</strong> de volg<strong>en</strong>de elem<strong>en</strong>t<strong>en</strong>: deze di<strong>en</strong>t stabiel<br />
gedim<strong>en</strong>sioneerd te word<strong>en</strong> (weinig gevoelig aan<br />
uitzetting <strong>en</strong> sam<strong>en</strong>trekking) <strong>en</strong> e<strong>en</strong> goede sam<strong>en</strong>drukbaarheid<br />
of d<strong>en</strong>siteit te hebb<strong>en</strong>.<br />
Ter informatie: wanneer e<strong>en</strong> <strong>isolatie</strong> in e<strong>en</strong> ‘warm<strong>dak</strong>’<br />
uit cell<strong>en</strong>glas bestaat spreekt de fabrikant over e<strong>en</strong><br />
‘compact’ <strong>dak</strong> doordat de verschill<strong>en</strong>de lag<strong>en</strong> aan<br />
elkaar vastgekleefd zijn.<br />
Bij e<strong>en</strong> ‘omkeer<strong>dak</strong>’ systeem wordt de thermische <strong>isolatie</strong><br />
bov<strong>en</strong> de dichting <strong>en</strong> de <strong>dak</strong>vloer geplaatst.<br />
Het omgekeerd <strong>dak</strong> is e<strong>en</strong> variante <strong>van</strong> het warm<strong>dak</strong>systeem<br />
<strong>en</strong> onderscheidt zich door de plaats <strong>van</strong> de<br />
thermische <strong>isolatie</strong>; de <strong>isolatie</strong> is vrij <strong>en</strong> onmiddellijk op<br />
het waterdicht membraan geplaatst.<br />
De keuze <strong>van</strong> de <strong>isolatie</strong> moet in dat geval voldo<strong>en</strong> aan<br />
twee belangrijke eis<strong>en</strong>: het mag ge<strong>en</strong> vocht opnem<strong>en</strong><br />
<strong>en</strong> bij aanwezigheid <strong>van</strong> vocht aan de oppervlakte<br />
mag deze niet aangetast word<strong>en</strong>. Op voorwaarde<br />
dat aan deze twee eis<strong>en</strong> wordt voldaan, ligt de <strong>isolatie</strong>waarde<br />
<strong>van</strong> het omgekeerd <strong>dak</strong>, in teg<strong>en</strong>stelling<br />
tot vele vooroordel<strong>en</strong>, slechts e<strong>en</strong> klein beetje lager<br />
dan die <strong>van</strong> het warm<strong>dak</strong>. Inderdaad, bij het gebruik<br />
<strong>van</strong> aanslag<strong>plat</strong><strong>en</strong> zal maar e<strong>en</strong> klein deel <strong>van</strong> het<br />
reg<strong>en</strong>water binn<strong>en</strong>dring<strong>en</strong> via de plaatdichting<strong>en</strong> <strong>en</strong><br />
op het waterdicht membraan vloei<strong>en</strong>. Anderzijds zull<strong>en</strong><br />
bij temperatur<strong>en</strong> onder de 0 °C ge<strong>en</strong> voorzorg<strong>en</strong><br />
moet<strong>en</strong> g<strong>en</strong>om<strong>en</strong> word<strong>en</strong> vermits er ge<strong>en</strong> water sijpelt<br />
op het waterdicht membraan: de globale K-waarde<br />
<strong>van</strong> e<strong>en</strong> “omgekeerd <strong>dak</strong>” is dan gelijk aan deze <strong>van</strong><br />
e<strong>en</strong> “warm <strong>dak</strong>”…<br />
Ter bescherming teg<strong>en</strong> UV-stral<strong>en</strong> <strong>en</strong> teg<strong>en</strong> de wind,<br />
di<strong>en</strong>t de <strong>isolatie</strong> <strong>van</strong> e<strong>en</strong> ballast te word<strong>en</strong> voorzi<strong>en</strong>.<br />
Er zijn twee oplossing<strong>en</strong> mogelijk: e<strong>en</strong> laag grind<br />
<strong>van</strong> minimum 5 cm (dit stemt overe<strong>en</strong> met 80 kg/m²),<br />
tegels op contactplaatjes, drainer<strong>en</strong>de of isoler<strong>en</strong>de<br />
<strong>plat</strong><strong>en</strong> overdekt met e<strong>en</strong> dunne laag mortel (e<strong>en</strong> ballast<br />
di<strong>en</strong>t toch te word<strong>en</strong> voorzi<strong>en</strong> voor <strong>dak</strong>zones die sterk<br />
onderhevig zijn aan wind).<br />
<strong>Thermische</strong> <strong>isolatie</strong> <strong>en</strong> <strong>dichtheid</strong> <strong>van</strong> e<strong>en</strong> <strong>plat</strong> <strong>dak</strong> P11
P12<br />
Het omgekeerd <strong>dak</strong>systeem heeft als voordel<strong>en</strong> de<br />
bescherming <strong>van</strong> het waterdicht membraan teg<strong>en</strong><br />
thermische schokk<strong>en</strong> <strong>en</strong> UV-stral<strong>en</strong> (br<strong>en</strong>gt besparing<strong>en</strong><br />
mee in het onderhoud <strong>van</strong> het <strong>dak</strong>) <strong>en</strong> de afwezigheid<br />
<strong>van</strong> cond<strong>en</strong>satie binn<strong>en</strong>in, behalve bijzondere gevall<strong>en</strong>.<br />
Inderdaad, het risico op oppervlakte <strong>en</strong> interstitiële<br />
cond<strong>en</strong>satie is beduid<strong>en</strong>d kleiner doordat de draagstructuur<br />
e<strong>en</strong> temperatuur heeft die dicht ligt bij de temperatuur<br />
<strong>van</strong> het lokaal eronder <strong>en</strong> dit gedur<strong>en</strong>de het<br />
ganse jaar. Er wordt echter aangerad<strong>en</strong> in dat geval<br />
het bestaan <strong>van</strong> cond<strong>en</strong>satie te controler<strong>en</strong>.<br />
Het is echter vaak moeilijk om het bestaan <strong>van</strong> koudebrugg<strong>en</strong><br />
langs de boord<strong>en</strong> <strong>van</strong> het <strong>dak</strong> te vermijd<strong>en</strong>.<br />
Deze koudebrugg<strong>en</strong> houd<strong>en</strong> e<strong>en</strong> risico op het verschijn<strong>en</strong><br />
<strong>van</strong> cond<strong>en</strong>satie in. M<strong>en</strong> moet ook rek<strong>en</strong>ing houd<strong>en</strong><br />
met het verlies <strong>van</strong> r<strong>en</strong>dem<strong>en</strong>t <strong>van</strong> de thermische<br />
<strong>isolatie</strong> door het vloei<strong>en</strong> <strong>van</strong> reg<strong>en</strong>water of smelt<strong>en</strong>de<br />
sneeuw tuss<strong>en</strong> de <strong>isolatie</strong> <strong>en</strong> de waterdichting. Om<br />
het verlies <strong>van</strong> r<strong>en</strong>dem<strong>en</strong>t te comp<strong>en</strong>ser<strong>en</strong> moet m<strong>en</strong><br />
opter<strong>en</strong> voor e<strong>en</strong> dikkere <strong>isolatie</strong> (+ 20 %).<br />
E<strong>en</strong> ander gevolg <strong>van</strong> de keuze voor dit systeem is de<br />
noodzaak <strong>van</strong> e<strong>en</strong> helling <strong>van</strong> het <strong>dak</strong> die voldo<strong>en</strong>de<br />
is opdat het water snel afloopt <strong>en</strong> bijgevolg het verlies<br />
<strong>van</strong> r<strong>en</strong>dem<strong>en</strong>t <strong>van</strong> de <strong>isolatie</strong> vermindert.<br />
M<strong>en</strong> mag in ge<strong>en</strong> geval e<strong>en</strong> plastiek<strong>en</strong> folie plaats<strong>en</strong><br />
op de <strong>isolatie</strong>, omdat deze de diffusie <strong>van</strong> water verhindert<br />
wat nadelige gevolg<strong>en</strong> heeft voor de <strong>isolatie</strong>.<br />
De praktijk leert ons dat het plaats<strong>en</strong> <strong>van</strong> twee <strong>isolatie</strong>lag<strong>en</strong><br />
op elkaar te vermijd<strong>en</strong> is. Het gevolg is het<br />
optred<strong>en</strong> <strong>van</strong> e<strong>en</strong> film water tuss<strong>en</strong> de lag<strong>en</strong> die zich<br />
moeilijk omzet in waterdamp <strong>en</strong> tot e<strong>en</strong> ope<strong>en</strong>stapeling<br />
<strong>van</strong> vocht tuss<strong>en</strong> de <strong>plat</strong><strong>en</strong> <strong>van</strong> de onderste laag leidt.<br />
Om volledig te zijn, w<strong>en</strong>s<strong>en</strong> we jullie nog te vermeld<strong>en</strong><br />
dat er nog twee method<strong>en</strong> bestaan om e<strong>en</strong> <strong>plat</strong> <strong>dak</strong><br />
te isoler<strong>en</strong>:<br />
De eerste methode is e<strong>en</strong> m<strong>en</strong>geling <strong>van</strong> de techniek<strong>en</strong><br />
<strong>van</strong> e<strong>en</strong> warm- <strong>en</strong> omgekeerd <strong>dak</strong>: het gecombineerd<br />
<strong>dak</strong>. Deze wordt toegepast wanneer e<strong>en</strong><br />
belangrijke <strong>isolatie</strong> nodig is <strong>en</strong> dus dikke <strong>isolatie</strong>lag<strong>en</strong><br />
di<strong>en</strong><strong>en</strong> geplaatst te word<strong>en</strong>. De <strong>isolatie</strong> wordt in twee<br />
lag<strong>en</strong> aangebracht: de eerste laag bevindt zich onder<br />
het waterdicht membraan, de tweede op het waterdicht<br />
membraan. De waterdichting is vrij geplaatst. De<br />
schutlaag mag hierdoor smaller zijn <strong>en</strong> er di<strong>en</strong>t ge<strong>en</strong><br />
dampscherm te word<strong>en</strong> geplaatst als de thermische<br />
weerstand <strong>van</strong> de onderste <strong>isolatie</strong>laag kleiner is dan<br />
1/3 <strong>van</strong> de totale thermische weerstand. Dit systeem<br />
is bijzonder toepasselijk voor de <strong>isolatie</strong> <strong>van</strong> e<strong>en</strong> <strong>dak</strong><br />
met stal<strong>en</strong> of hout<strong>en</strong> draagstructuur.<br />
<strong>Thermische</strong> <strong>isolatie</strong> <strong>en</strong> <strong>dichtheid</strong> <strong>van</strong> e<strong>en</strong> <strong>plat</strong> <strong>dak</strong><br />
De tweede methode bestaat erin de thermische <strong>isolatie</strong><br />
te plaats<strong>en</strong> ter hoogte <strong>van</strong> het plafond.<br />
Behalve bij hout<strong>en</strong> zolderbalk<strong>en</strong> is deze methode af te<br />
rad<strong>en</strong> daar het binn<strong>en</strong>klimaat niet kan profiter<strong>en</strong> <strong>van</strong><br />
de thermische inertie <strong>van</strong> de draagstructuur<br />
Buit<strong>en</strong>kant<br />
Binn<strong>en</strong>kant<br />
1<br />
1<br />
GECOMBINEERD DAK<br />
2<br />
1 <strong>isolatie</strong><br />
2 waterdichtingsmembraan<br />
Bij deze methode is de draagstructuur onderhevig<br />
aan belangrijkere thermische schokk<strong>en</strong>, deze grote<br />
belasting<strong>en</strong> word<strong>en</strong> overgebracht op de zijwand<strong>en</strong> <strong>en</strong><br />
leid<strong>en</strong> tot het optred<strong>en</strong> <strong>van</strong> scheur<strong>en</strong> <strong>en</strong> andere schade.<br />
Temeer bij e<strong>en</strong> nieuwbouw kan het vocht afkomstig <strong>van</strong><br />
de bouw in contact kom<strong>en</strong> met de thermische <strong>isolatie</strong><br />
<strong>en</strong> de prestaties er<strong>van</strong> verminder<strong>en</strong>.
In het geval <strong>van</strong> het Saint-Louis College stelt het architect<strong>en</strong>bureau<br />
twee technische oplossing<strong>en</strong> voor:<br />
• ofwel de realisatie <strong>van</strong> e<strong>en</strong> warm<strong>dak</strong><br />
• ofwel de realisatie <strong>van</strong> e<strong>en</strong> omgekeerd <strong>dak</strong><br />
Inderdaad, de <strong>dak</strong>vloer in gewap<strong>en</strong>d beton is in staat<br />
om de overbelasting door het plaats<strong>en</strong> <strong>van</strong> e<strong>en</strong> ballast,<br />
nodig in het geval <strong>van</strong> e<strong>en</strong> omgekeerd <strong>dak</strong>, te drag<strong>en</strong><br />
vermits deze in het begin al aanwezig was.<br />
MAAR WELK SYSTEEM KIEZEN?<br />
Vooraleer op deze delicate vraag te beantwoord<strong>en</strong>,<br />
gaan we de verschill<strong>en</strong>de material<strong>en</strong> onderzoek<strong>en</strong><br />
die kunn<strong>en</strong> meeding<strong>en</strong> bij de realisatie <strong>van</strong> de twee<br />
system<strong>en</strong>.<br />
We legg<strong>en</strong> de nadruk op het feit dat de material<strong>en</strong><br />
<strong>en</strong> hun aangew<strong>en</strong>de techniek<strong>en</strong> compatibel di<strong>en</strong><strong>en</strong> te<br />
zijn. Het heeft ge<strong>en</strong> zin om e<strong>en</strong> kwaliteitsvol waterdicht<br />
membraan te plaats<strong>en</strong> op e<strong>en</strong> onderstel dat slecht<br />
ontworp<strong>en</strong> is <strong>en</strong> na <strong>en</strong>kele maand<strong>en</strong> al vervorming<strong>en</strong><br />
voortoont. M<strong>en</strong> moet er dus op toezi<strong>en</strong> de product<strong>en</strong> te<br />
combiner<strong>en</strong> die zich niet opheff<strong>en</strong> <strong>en</strong> al hun functionele<br />
eig<strong>en</strong>schapp<strong>en</strong> behoud<strong>en</strong>.<br />
Dichtingsmembran<strong>en</strong><br />
E<strong>en</strong> moderne bitum<strong>en</strong> waterdichting bestaat uit<br />
twee membran<strong>en</strong>. Het eerste membraan is op<br />
basis <strong>van</strong> geoxideerd bitum<strong>en</strong> <strong>en</strong> e<strong>en</strong> bewap<strong>en</strong>ing<br />
in glasvlies; deze di<strong>en</strong>t als onderlaag. Het<br />
tweede membraan is e<strong>en</strong> oppervlaktelaag die aan<br />
twee eis<strong>en</strong> moet voldo<strong>en</strong>: e<strong>en</strong> polyester bewap<strong>en</strong>ing<br />
bezitt<strong>en</strong>, bestaan uit bitum<strong>en</strong> polymeer (APP<br />
of SBS) <strong>en</strong> moet over e<strong>en</strong> technische goedkeuring<br />
UBAtc (zie woord<strong>en</strong>lijst) beschikk<strong>en</strong>.<br />
Door de hoge kwaliteit <strong>van</strong> de nieuwe membran<strong>en</strong>,<br />
mog<strong>en</strong> deze als <strong>en</strong>kele laag geplaatst word<strong>en</strong>. In<br />
het geval <strong>van</strong> e<strong>en</strong> nieuw <strong>dak</strong> is het plaats<strong>en</strong> <strong>van</strong> één<br />
<strong>en</strong>kele laag echter afgerad<strong>en</strong> gezi<strong>en</strong> het risico op het<br />
optred<strong>en</strong> <strong>van</strong> fout<strong>en</strong> bij het uitvoer<strong>en</strong> <strong>van</strong> de overdekking<br />
<strong>en</strong> de afwerking.<br />
Het aanbr<strong>en</strong>g<strong>en</strong> <strong>van</strong> e<strong>en</strong> onderlaag wordt sterk aangerad<strong>en</strong><br />
omdat deze de kwaliteit <strong>van</strong> de dichting verbetert<br />
<strong>en</strong> het risico op fout<strong>en</strong> bij de uitvoering verkleint.<br />
De waterdichte membran<strong>en</strong>, ook “roofing” g<strong>en</strong>aamd,<br />
verouder<strong>en</strong> op natuurlijke wijze. De olie, die deel uitmaakt<br />
<strong>van</strong> het bitum<strong>en</strong>, verdampt <strong>en</strong> de UV-stral<strong>en</strong> <strong>van</strong><br />
de zon verander<strong>en</strong> geleidelijk hun chemische sam<strong>en</strong>stelling.<br />
De UV-stral<strong>en</strong> werk<strong>en</strong> op het bitum<strong>en</strong> membraan<br />
zoals op onze huid; ze drog<strong>en</strong> uit <strong>en</strong> word<strong>en</strong> hierdoor<br />
broos <strong>en</strong> scheurtjes verschijn<strong>en</strong>. Op dat mom<strong>en</strong>t kan<br />
het effect <strong>van</strong> e<strong>en</strong> scherm door het plaats<strong>en</strong> <strong>van</strong> e<strong>en</strong><br />
schutlaag bijzonder interessant word<strong>en</strong>…<br />
• Traditionele geoxideerd bitum<strong>en</strong> membran<strong>en</strong><br />
(of geblaz<strong>en</strong>) hebb<strong>en</strong> op het eind <strong>van</strong> de vorige<br />
eeuw het vilt op basis <strong>van</strong> teer ver<strong>van</strong>g<strong>en</strong>. Ze blek<strong>en</strong><br />
onaangepast als overdekking <strong>en</strong> zijn <strong>van</strong>daag voorbijgestok<strong>en</strong>.<br />
Gevoelig aan vorst <strong>en</strong> UV-stral<strong>en</strong> word<strong>en</strong><br />
ze <strong>van</strong>daag <strong>en</strong>kel als onderlaag of als dampscherm<br />
gebruikt. Alle roofings met de naam “bitum<strong>en</strong> product<strong>en</strong><br />
geïmpregneerd of gevlakt <strong>en</strong> “lasbare gewap<strong>en</strong>de<br />
bitum<strong>en</strong>” mog<strong>en</strong> dus niet meer gebruikt word<strong>en</strong> als<br />
waterdichte membran<strong>en</strong>.<br />
<strong>Thermische</strong> <strong>isolatie</strong> <strong>en</strong> <strong>dichtheid</strong> <strong>van</strong> e<strong>en</strong> <strong>plat</strong> <strong>dak</strong> P13
P14<br />
• Gemodificeerde polymer<strong>en</strong> bitum<strong>en</strong> membran<strong>en</strong><br />
(APP <strong>en</strong> SBS) zijn bitum<strong>en</strong> membran<strong>en</strong> waar<strong>van</strong> de<br />
sam<strong>en</strong>stelling aangepast is door toevoeging <strong>van</strong> hars<br />
op basis <strong>van</strong> polymer<strong>en</strong>. Deze product<strong>en</strong> hebb<strong>en</strong> e<strong>en</strong><br />
hogere lev<strong>en</strong>sduur dan roofings <strong>van</strong> geblaz<strong>en</strong> bitum<strong>en</strong><br />
omdat ze beter best<strong>en</strong>dig zijn teg<strong>en</strong> lage <strong>en</strong> hoge<br />
temperatur<strong>en</strong> <strong>en</strong> het risico op blaasvormig in het geval<br />
<strong>van</strong> de volledige bedekking is veel kleiner. Membran<strong>en</strong><br />
op basis <strong>van</strong> plastomer<strong>en</strong> (APP) word<strong>en</strong> het vaakst<br />
gebruikt. De plaatsing gebeurt op traditionele manier<br />
(behalve deze <strong>van</strong> het lijm<strong>en</strong> <strong>van</strong> warm bitum<strong>en</strong>) <strong>en</strong> ze<br />
zijn de <strong>en</strong>ige die kunn<strong>en</strong> weerstaan aan de directe UVstral<strong>en</strong>.<br />
Ze kunn<strong>en</strong> het stell<strong>en</strong> zonder lichte of zware<br />
bescherming.<br />
• Synthetische membran<strong>en</strong> zijn hoofdzakelijk product<strong>en</strong><br />
afkomstig <strong>van</strong> de polymerisatie <strong>van</strong> e<strong>en</strong> derivaat<br />
<strong>van</strong> onverzadigde koolwaterstoff<strong>en</strong> <strong>van</strong> de petrochemie.<br />
Voorbeeld<strong>en</strong> <strong>van</strong> deze familie die ge<strong>en</strong> bitum<strong>en</strong><br />
inhoudt zijn PVC-membram<strong>en</strong>, PIB, EPDM, ...<br />
Deze product<strong>en</strong> word<strong>en</strong> aangew<strong>en</strong>d met speciale<br />
techniek<strong>en</strong>; het plaats<strong>en</strong> <strong>en</strong> het ev<strong>en</strong>tueel herstell<strong>en</strong> <strong>van</strong><br />
deze dichting<strong>en</strong>, meestal bestaande uit één laag, di<strong>en</strong>t<br />
door specialist<strong>en</strong> te word<strong>en</strong> uitgevoerd. Deze membran<strong>en</strong><br />
zijn interessant om hun mechanische karakteristiek<strong>en</strong>,<br />
hun houding t<strong>en</strong> opzichte <strong>van</strong> koude <strong>en</strong> warmte,<br />
hun goede weerstand teg<strong>en</strong> chemische product<strong>en</strong>. Ze<br />
zijn ook goed best<strong>en</strong>dig teg<strong>en</strong> klimatologische condities<br />
<strong>en</strong> hebb<strong>en</strong> ge<strong>en</strong> beschermlaag nodig.<br />
Voor de anekdote w<strong>en</strong>s<strong>en</strong> we jullie te vermeld<strong>en</strong> dat<br />
er waterdichte membran<strong>en</strong> bestaan met e<strong>en</strong> gekleurde<br />
afwerking door de aanwezigheid <strong>van</strong> vlokjes in lei op<br />
de oppervlakte…<br />
T<strong>en</strong>slotte moet ook gezegd word<strong>en</strong> dat dichtingsmaterial<strong>en</strong><br />
op basis <strong>van</strong> teer of product<strong>en</strong> op basis <strong>van</strong><br />
solv<strong>en</strong>t<strong>en</strong> niet geschikt zijn voor “omgekeerde <strong>dak</strong><strong>en</strong>”<br />
daar deze material<strong>en</strong> <strong>en</strong> product<strong>en</strong> “agressief” zijn<br />
voor het isoler<strong>en</strong>d materiaal dat het vaakst gebruikt<br />
word<strong>en</strong> bij deze techniek (geëxtrudeerd polystyre<strong>en</strong>schuim).<br />
De bekleding met bewap<strong>en</strong>ing in organische<br />
vezels (vilt, jute, ...) is te vermijd<strong>en</strong>.<br />
<strong>Thermische</strong> <strong>isolatie</strong> <strong>en</strong> <strong>dichtheid</strong> <strong>van</strong> e<strong>en</strong> <strong>plat</strong> <strong>dak</strong>
Isolatiematerial<strong>en</strong><br />
De keuze <strong>van</strong> het <strong>isolatie</strong>materiaal moet rek<strong>en</strong>ing<br />
houd<strong>en</strong> met de andere material<strong>en</strong> <strong>van</strong> het <strong>dak</strong>, met<br />
de belasting <strong>en</strong> het gebruik <strong>van</strong> het <strong>dak</strong> (toegankelijk<br />
of niet…). Op de markt bestaan er e<strong>en</strong> groot aantal<br />
product<strong>en</strong>. Vooraleer deze snel te over lop<strong>en</strong>, zull<strong>en</strong><br />
we de verschill<strong>en</strong>de eis<strong>en</strong> waaraan deze moet<strong>en</strong> voldo<strong>en</strong>,<br />
herhal<strong>en</strong>.<br />
Eis<strong>en</strong><br />
• De basiskarakteristiek is de “<strong>isolatie</strong>waarde” <strong>van</strong> het<br />
materiaal <strong>en</strong> wordt uitgedrukt in de warmtegeleiding-<br />
coëfficiënt l. Hoe lager de geleiding, hoe beter de<br />
<strong>isolatie</strong>waarde <strong>van</strong> het materiaal (zie woord<strong>en</strong>lijst). E<strong>en</strong><br />
eis waaraan het <strong>isolatie</strong>materiaal moet voldo<strong>en</strong> is het<br />
constant behoud<strong>en</strong> <strong>van</strong> de <strong>isolatie</strong>waarde in de tijd.<br />
• In geval <strong>van</strong> brand zal het ideaal <strong>isolatie</strong>materiaal<br />
onbrandbaar zijn, e<strong>en</strong> lage rookcoëfficiënt hebb<strong>en</strong>,<br />
niet toxisch zijn bij blootstelling aan warmte, ge<strong>en</strong><br />
agressieve deeltjes lat<strong>en</strong> vrijkom<strong>en</strong> <strong>en</strong> ge<strong>en</strong> bijdrage<br />
aan de brand vorm<strong>en</strong>. In functie <strong>van</strong> de gekoz<strong>en</strong><br />
techniek voor het aanw<strong>en</strong>d<strong>en</strong> <strong>van</strong> het waterdicht membraan,<br />
kan het smeltpunt <strong>van</strong> het <strong>isolatie</strong>materiaal ook<br />
e<strong>en</strong> belangrijke rol spel<strong>en</strong> (in contact br<strong>en</strong>g<strong>en</strong> <strong>van</strong> de<br />
oppervlakte <strong>van</strong> de <strong>isolatie</strong> met warm bitum<strong>en</strong> of met<br />
de vlam <strong>van</strong> de brander): e<strong>en</strong> hoog smeltpunt kan het<br />
risico op brand bij de aanw<strong>en</strong>ding verminder<strong>en</strong>. De<br />
keuze <strong>van</strong> de <strong>isolatie</strong> kan gevolg<strong>en</strong> hebb<strong>en</strong> voor de<br />
kwaliteit <strong>van</strong> de omgeving door bijvoorbeeld de mogelijke<br />
schadelijke gasontwikkeling afkomstig <strong>van</strong> de<br />
brandvertragers toegevoegd aan sommige <strong>isolatie</strong>s.<br />
Verschill<strong>en</strong>de testmethod<strong>en</strong> werd<strong>en</strong> ontwikkeld voor<br />
het bestuder<strong>en</strong> <strong>van</strong> het brandgedrag <strong>van</strong> materiaal:<br />
brandreactie, ontvlambaarheid, voortplantingssnelheid<br />
<strong>van</strong> de vlamm<strong>en</strong>, calorisch pot<strong>en</strong>tieel, brandindex,<br />
agressiviteit <strong>en</strong> toxiciteit <strong>van</strong> de rookgass<strong>en</strong>,… de vele<br />
parameters in rek<strong>en</strong>ing gebracht lat<strong>en</strong> toe verschill<strong>en</strong>de<br />
classificaties te mak<strong>en</strong>. De meest bek<strong>en</strong>de is de testmethode<br />
<strong>van</strong> ontvlambaarheid <strong>van</strong> het materiaal. Deze<br />
methode controleert wanneer het materiaal bij brand<br />
gas ontwikkelt met eig<strong>en</strong>schapp<strong>en</strong> <strong>en</strong> hoeveelhed<strong>en</strong><br />
die in staat zijn e<strong>en</strong> chemische verbranding teweeg<br />
te br<strong>en</strong>g<strong>en</strong> <strong>en</strong> dus kan ontvlamm<strong>en</strong>. Aan de hand<br />
<strong>van</strong> deze test word<strong>en</strong> de material<strong>en</strong> in 4 categorieën<br />
onderverdeeld: onontvlambaar materiaal (M1), moeilijk<br />
ontvlambaar (M2), gemiddeld ontvlambaar (M3) of<br />
licht ontvlambaar (M4).<br />
• De stabiliteit <strong>van</strong> het materiaal, de permeabiliteit aan<br />
waterdamp, uitgedrukt in de coëfficiënt m (hoe kleiner<br />
de coëfficiënt, hoe meer doorlat<strong>en</strong>d aan waterdamp,<br />
zie woord<strong>en</strong>lijst), waterafstot<strong>en</strong>dheid <strong>en</strong> naargelang<br />
de plaatsingswijze <strong>van</strong> het waterdicht membraan de<br />
weerstand teg<strong>en</strong> het loskom<strong>en</strong> <strong>van</strong> het <strong>isolatie</strong>materiaal<br />
(belangrijk voor het weerstand bied<strong>en</strong> teg<strong>en</strong><br />
het zuigeffect <strong>van</strong> de wind) zijn ev<strong>en</strong>zeer belangrijke<br />
karakteristiek<strong>en</strong>.<br />
• T<strong>en</strong>slotte kan het belangrijk<br />
zijn dat <strong>dak</strong><strong>isolatie</strong> kan<br />
betred<strong>en</strong> word<strong>en</strong> vlak na<br />
de plaatsing. Hiervoor<br />
di<strong>en</strong>t het gebruikt <strong>isolatie</strong>materiaal<br />
e<strong>en</strong> voldo<strong>en</strong>de<br />
weerstand teg<strong>en</strong> sam<strong>en</strong>drukking<br />
te hebb<strong>en</strong>. Volg<strong>en</strong>s<br />
deze eig<strong>en</strong>schap kunn<strong>en</strong><br />
we verschill<strong>en</strong>de <strong>isolatie</strong><br />
onderscheid<strong>en</strong>: harde (cellulair glas, perliet, geëxtrudeerd<br />
polystyre<strong>en</strong> <strong>en</strong> composietmaterial<strong>en</strong>), semi-harde<br />
(polyurethaan, polyisocyanuraat, f<strong>en</strong>ol, kurk, geëxpandeerd<br />
polystyre<strong>en</strong>) <strong>en</strong> soepele <strong>isolatie</strong>s (rotswol). De<br />
harde <strong>isolatie</strong>s word<strong>en</strong> gebruikt bij <strong>dak</strong><strong>en</strong> die grote<br />
last<strong>en</strong> moet<strong>en</strong> drag<strong>en</strong> (parkings, terrass<strong>en</strong>,…). De semiharde<br />
<strong>isolatie</strong>s word<strong>en</strong> aangerad<strong>en</strong> voor <strong>dak</strong><strong>en</strong> met<br />
regelmatige circulatie (vaak het geval voor het onderhoud<strong>en</strong><br />
<strong>van</strong> installaties, airconditioningtoestell<strong>en</strong>,…).<br />
De soepele <strong>isolatie</strong>s word<strong>en</strong> vooral gebruikt voor<br />
onderstell<strong>en</strong> onderworp<strong>en</strong> aan beweging<strong>en</strong> (<strong>dak</strong><strong>en</strong><br />
met stal<strong>en</strong> profiel<strong>en</strong>,…).<br />
Types <strong>isolatie</strong><br />
Lat<strong>en</strong> we nu de verschill<strong>en</strong>de beschikbare material<strong>en</strong><br />
overlop<strong>en</strong> die overig<strong>en</strong>s e<strong>en</strong> technische goedkeuring<br />
bezitt<strong>en</strong>:<br />
• De panel<strong>en</strong> uit minerale wol hebb<strong>en</strong> vezels gesmolt<strong>en</strong><br />
uit vulkanische rots (diabaas) die gebond<strong>en</strong> zijn<br />
met behulp <strong>van</strong> gepolymeriseerd kunsthars. Hier<strong>van</strong><br />
bestaan verschill<strong>en</strong>de oppervlakte-afwerking<strong>en</strong>: onbe-<br />
w e r k t e panel<strong>en</strong>,<br />
p a n e l e n bedekt met<br />
e<strong>en</strong> water- d a m p<br />
d o o r l a - t e n d e<br />
glasfilm, p a n e l e n<br />
l a n g s één kant<br />
b e d e k t met e<strong>en</strong><br />
b i t u m e n oppervlakt<br />
e l a a g , p a n e l e n<br />
bedekt met e<strong>en</strong> bitum<strong>en</strong><br />
glas- film <strong>en</strong> e<strong>en</strong><br />
wegbrandfolie. Rotswol wordt gek<strong>en</strong>merkt door e<strong>en</strong><br />
goed gedrag teg<strong>en</strong> brand <strong>en</strong> e<strong>en</strong> goede thermische stabiliteit.<br />
Zijn goede sam<strong>en</strong>drukbaarheid <strong>en</strong> weerstand<br />
aan delaminatie kunn<strong>en</strong> verbeterd word<strong>en</strong> door het<br />
vervaardigingprocédé <strong>en</strong> de aangew<strong>en</strong>de techniek<strong>en</strong>.<br />
<strong>Thermische</strong> <strong>isolatie</strong> <strong>en</strong> <strong>dichtheid</strong> <strong>van</strong> e<strong>en</strong> <strong>plat</strong> <strong>dak</strong> P15
P16<br />
• De panel<strong>en</strong> bestaande uit microcellulair glas hebb<strong>en</strong><br />
hun eig<strong>en</strong>schapp<strong>en</strong> te dank<strong>en</strong> aan het grote aantal<br />
kleine cell<strong>en</strong> met e<strong>en</strong> geslot<strong>en</strong> glasoppervlakte gevuld<br />
met e<strong>en</strong> inert gas. Cell<strong>en</strong>glas is anorganisch, niet<br />
brandbaar (A0), heeft e<strong>en</strong> zeer goede sam<strong>en</strong>drukkingsweerstand<br />
zonder verbrijzeling <strong>en</strong> bevat ge<strong>en</strong><br />
bindmiddels. De cell<strong>en</strong>glaspanel<strong>en</strong> zijn waterdicht<br />
voor waterdamp wat toelaat ge<strong>en</strong> dampscherm te<br />
moet<strong>en</strong> plaats<strong>en</strong> <strong>en</strong> de <strong>isolatie</strong>waarde aan te houd<strong>en</strong>.<br />
• Sommige panel<strong>en</strong> bestaan uit perliet (aluminiumsilicaat<br />
<strong>van</strong> vulkanische geste<strong>en</strong>t<strong>en</strong>); onderworp<strong>en</strong> aan<br />
hoge temperatur<strong>en</strong> verandert perliet in schuim <strong>en</strong> ont-<br />
staan glasbell<strong>en</strong>. De cell<strong>en</strong>structuur wordt verbond<strong>en</strong><br />
met vezels, geperforeerd <strong>en</strong> gedroogd. Er bestaan<br />
verschill<strong>en</strong>de oppervlakte-afwerking<strong>en</strong>. Perliet heeft<br />
e<strong>en</strong> goede sam<strong>en</strong>drukkingsweerstand, e<strong>en</strong> goede<br />
vuurvastheid <strong>en</strong> hittebest<strong>en</strong>digheid<br />
<strong>en</strong> e<strong>en</strong> goede<br />
delaminatieweerstand<br />
(gedrag t<strong>en</strong> opzichte<br />
<strong>van</strong> wind). Weerstaat<br />
echter slecht langdurige<br />
bevochtiging <strong>en</strong> heeft e<strong>en</strong><br />
lagere <strong>isolatie</strong>waarde<br />
dan andere material<strong>en</strong>.<br />
• De panel<strong>en</strong> bestaande uit e<strong>en</strong> homoge<strong>en</strong> <strong>en</strong> stijf<br />
schuim <strong>van</strong> geëxtrudeerd polystyre<strong>en</strong> hebb<strong>en</strong> e<strong>en</strong> geslot<strong>en</strong><br />
cell<strong>en</strong>structuur met e<strong>en</strong> gladde hermetische ‘huid’.<br />
Deze is gevoelig aan UVstral<strong>en</strong><br />
<strong>en</strong> moet<strong>en</strong> word<strong>en</strong><br />
beschermd. Zijn geslot<strong>en</strong><br />
structuur belet echter<br />
vochtopname waardoor<br />
de <strong>isolatie</strong>waarde wordt<br />
behoud<strong>en</strong>. Deze panel<strong>en</strong><br />
verton<strong>en</strong> e<strong>en</strong> goede thermische<br />
<strong>isolatie</strong> (coëfficiënt<br />
l), hebb<strong>en</strong> e<strong>en</strong> minieme<br />
<strong>Thermische</strong> <strong>isolatie</strong> <strong>en</strong> <strong>dichtheid</strong> <strong>van</strong> e<strong>en</strong> <strong>plat</strong> <strong>dak</strong><br />
wateropname <strong>en</strong> e<strong>en</strong> grote drukweerstand voor verschill<strong>en</strong>de<br />
volumemassa’s. De panel<strong>en</strong> word<strong>en</strong> gebruikt<br />
in omgekeerde <strong>dak</strong><strong>en</strong> <strong>en</strong> niet in warme <strong>dak</strong><strong>en</strong>, gezi<strong>en</strong><br />
de grote uitzettingscoëfficiënt (0,06 mm/mK).<br />
• De panel<strong>en</strong> bestaande uit hard polyurethaanschuim<br />
zijn soms langs beide kant<strong>en</strong> bedekt met e<strong>en</strong> bitum<strong>en</strong><br />
glasfilm, speciaal ontworp<strong>en</strong> voor de halfvrije plaatsing<br />
<strong>van</strong> e<strong>en</strong> waterdicht membraan. Andere gelijkaardige<br />
panel<strong>en</strong> zijn bedekt langs één zijde met e<strong>en</strong> bitum<strong>en</strong><br />
glasfilm <strong>en</strong> e<strong>en</strong> wegbrandfolie voor volledige gekleef-<br />
de, gelaste waterdichting<strong>en</strong>.<br />
• De panel<strong>en</strong> bestaande<br />
uit geëxpanseerd<br />
polystyre<strong>en</strong><br />
zijn sam<strong>en</strong>gesteld<br />
uit stijf polystyre<strong>en</strong>-<br />
schuim. Voor het<br />
gebruik als <strong>isolatie</strong> in<br />
<strong>dak</strong><strong>en</strong> hebb<strong>en</strong> ze e<strong>en</strong><br />
voldo<strong>en</strong>de stabiliteit,<br />
zijn ze bedekt met<br />
e<strong>en</strong> bitum<strong>en</strong> glasfilm<br />
langs weerskant<strong>en</strong>.<br />
Ze word<strong>en</strong> ook in roll<strong>en</strong><br />
geleverd.<br />
• Ook kurkpanel<strong>en</strong> zijn beschikbaar op de markt. Kurk<br />
is e<strong>en</strong> natuurlijk organisch <strong>isolatie</strong>materiaal afkomstig<br />
<strong>van</strong> de schors <strong>van</strong> kurkeik. Kurk bezit na expansie<br />
<strong>en</strong> sam<strong>en</strong>drukking bij hoge temperatur<strong>en</strong> (zonder toevoeging<br />
<strong>van</strong> e<strong>en</strong> bindmiddel) e<strong>en</strong> gemiddelde <strong>isolatie</strong>waarde<br />
<strong>en</strong> ontvlamt niet bij contact met e<strong>en</strong> vlam.<br />
• Er bestaan t<strong>en</strong>slotte <strong>isolatie</strong>panel<strong>en</strong> sam<strong>en</strong>gesteld uit<br />
schuim met resol<strong>en</strong> hars met geslot<strong>en</strong> microcell<strong>en</strong> <strong>en</strong><br />
<strong>isolatie</strong>panel<strong>en</strong> sam<strong>en</strong>gesteld uit stijf schuim <strong>van</strong> gro<strong>en</strong><br />
getint polyisocyanuraat voorzi<strong>en</strong> <strong>van</strong> e<strong>en</strong> glasfilm met<br />
e<strong>en</strong> minerale coating. Composietpanel<strong>en</strong> werd<strong>en</strong> ook<br />
vervaardigd om de beste eig<strong>en</strong>schapp<strong>en</strong> <strong>van</strong> beide te<br />
combiner<strong>en</strong>. Zo bestaan er panel<strong>en</strong> met in de kern stijf<br />
polyurethaanschuim versterkt met e<strong>en</strong> metal<strong>en</strong> wap<strong>en</strong>ing,<br />
één zijde bedekt met e<strong>en</strong> perlietpaneel <strong>en</strong> de<br />
andere met gelamineerd aluminiumcomplex.<br />
Isolatiemateriaal Massa <strong>Thermische</strong><br />
Sam<strong>en</strong>drukkings-<br />
geleidingscoëfficiënt<br />
weerstand<br />
Kg/m3<br />
µ<br />
(droog) Kg/cm2<br />
Mineraal wol<br />
(rotswol) 150 à 175 0,037<br />
1 à 2 ?<br />
Multicellulair glas 120 à 135 0,042<br />
gr<strong>en</strong>zeloos 6 à 8<br />
Perliet 150 0,05<br />
5 à 10 ?<br />
Geëxtrudeerd<br />
polystyre<strong>en</strong> 32 à 45 0,028<br />
150 à 300 3 à 7<br />
Polyurethaan 30 0,025<br />
20 à 185 1<br />
Geëxpanseerd<br />
polystyre<strong>en</strong> 20 à 30 0,04<br />
20 à 150 1<br />
Kurk 100 à 120<br />
W/mK<br />
0,044 5 à 30 1<br />
Tabel 1: Belangrijkste eig<strong>en</strong>schapp<strong>en</strong> <strong>van</strong> verschill<strong>en</strong>de beschikbare<br />
<strong>isolatie</strong>material<strong>en</strong>
We hebb<strong>en</strong> nu e<strong>en</strong> beter idee over de talrijke<br />
mogelijkhed<strong>en</strong> die zijn voorgesteld aan Dhr.<br />
JAMAER. Maar waarom het <strong>en</strong>e bov<strong>en</strong> het andere<br />
kiez<strong>en</strong>?<br />
Om de keuze nog moeilijker te mak<strong>en</strong>, moet m<strong>en</strong><br />
ook vermeld<strong>en</strong> dat de keuze <strong>van</strong> het <strong>isolatie</strong>materiaal<br />
is zonder gevolg<strong>en</strong> voor het akoestisch comfort <strong>van</strong><br />
het gebouw, vooral voor gebouw<strong>en</strong> met e<strong>en</strong> lichte<br />
draagstructuur. Sommige <strong>isolatie</strong>material<strong>en</strong> isoler<strong>en</strong><br />
beter teg<strong>en</strong> geluid afkomstig <strong>van</strong> reg<strong>en</strong> of hagel dan<br />
andere.<br />
Er bestaan curv<strong>en</strong> die de luchtakoestiek <strong>van</strong> de <strong>isolatie</strong><br />
<strong>van</strong> verschill<strong>en</strong>de <strong>dak</strong>constructies k<strong>en</strong>merk<strong>en</strong>. Deze<br />
<strong>isolatie</strong>curv<strong>en</strong> gev<strong>en</strong> nauwkeurig de <strong>en</strong>ergie weer die<br />
door het materiaal gaat bij verschill<strong>en</strong>de frequ<strong>en</strong>ties.<br />
In functie <strong>van</strong> het type onderstel <strong>en</strong> de gekoz<strong>en</strong> <strong>isolatie</strong><br />
moet de meest aangepaste oplegging word<strong>en</strong><br />
bepaald.<br />
E<strong>en</strong> antwoord gev<strong>en</strong> op deze vraag wordt nog moeilijker,<br />
zeker omdat dan e<strong>en</strong> andere techniek wordt<br />
voorgesteld aan de econoom.<br />
E<strong>en</strong> andere techniek<br />
Deze techniek bestaat erin e<strong>en</strong> thermische <strong>isolatie</strong> te<br />
verwez<strong>en</strong>lijk<strong>en</strong> (zonder dichting<strong>en</strong>) die ev<strong>en</strong>e<strong>en</strong>s<br />
de dichting <strong>van</strong> het <strong>dak</strong> verzekert.<br />
De thermische <strong>isolatie</strong> is het resultaat <strong>van</strong> het spuit<strong>en</strong><br />
<strong>van</strong> verschill<strong>en</strong>de lag<strong>en</strong> <strong>van</strong> hard polyurethaanschuim<br />
verkreg<strong>en</strong> door e<strong>en</strong> m<strong>en</strong>geling <strong>van</strong> twee vloeibare<br />
sam<strong>en</strong>stelling<strong>en</strong> <strong>en</strong> vergt de aanw<strong>en</strong>ding <strong>van</strong> e<strong>en</strong><br />
ingewikkelde pompinstallatie. Dit originele procédé<br />
wordt door één <strong>en</strong>kele firma voorgesteld.<br />
Gezi<strong>en</strong> aangew<strong>en</strong>de grote hoeveelhed<strong>en</strong> schuim is<br />
e<strong>en</strong> dunne laag voldo<strong>en</strong>de voor e<strong>en</strong> goede thermische<br />
<strong>isolatie</strong> <strong>van</strong> het <strong>dak</strong> terwijl de toegang tot het <strong>dak</strong> voor<br />
onderhoud mogelijk blijft.<br />
Deze spuittechniek is aanpasbaar voor alle mogelijke<br />
vorm<strong>en</strong> <strong>van</strong> het <strong>dak</strong> <strong>en</strong> constructies: het risico op koudebrugg<strong>en</strong><br />
is daardoor beperkt. Door de homog<strong>en</strong>iteit,<br />
de dikte, de stijfheid <strong>en</strong> de lichtheid <strong>van</strong> het procédé<br />
wordt bij oude <strong>dak</strong><strong>en</strong>, die reeds broos zijn, de demontage<br />
<strong>en</strong> ver<strong>van</strong>ging <strong>van</strong> de constructie vaak vermed<strong>en</strong>.<br />
E<strong>en</strong> ander voordeel is het feit dat het aanbr<strong>en</strong>g<strong>en</strong><br />
langs de buit<strong>en</strong>kant gebeurt waardoor de activiteit<strong>en</strong><br />
in het gebouw niet word<strong>en</strong> verstoord. Bij e<strong>en</strong> latere<br />
aanpassing <strong>van</strong> het <strong>dak</strong> (liftschacht, technische groep,<br />
<strong>en</strong>z.) zal het t<strong>en</strong>slotte mogelijk zijn e<strong>en</strong> laag schuim te<br />
spuit<strong>en</strong> op het nieuwe elem<strong>en</strong>t om opnieuw e<strong>en</strong> homog<strong>en</strong>e<br />
<strong>isolatie</strong> <strong>van</strong> het <strong>dak</strong> te verkrijg<strong>en</strong>.<br />
Na de aanw<strong>en</strong>ding <strong>en</strong> snelle stabilisatie, zal het hard<br />
geword<strong>en</strong> polyurethaanschuim bedekt word<strong>en</strong> met e<strong>en</strong><br />
beschermingslaag (verf) teg<strong>en</strong> UV-straling. Op deze<br />
manier is de <strong>isolatie</strong>- <strong>en</strong> dichtingslaag beschermd<br />
teg<strong>en</strong> externe factor<strong>en</strong> in onze regio’s.<br />
Er zijn echter wel e<strong>en</strong> paar niet te verwaarloz<strong>en</strong> nadel<strong>en</strong>:<br />
de aanw<strong>en</strong>ding is delicaat <strong>en</strong> afhankelijk <strong>van</strong> de<br />
klimatologische omstandighed<strong>en</strong>, de veroudering <strong>van</strong><br />
de beschermingslaag vergt e<strong>en</strong> regelmatige ver<strong>van</strong>ging,<br />
schade mogelijk door vogels, materiaal is niet<br />
recycleerbaar, gevoelig voor brand,...<br />
<strong>Thermische</strong> <strong>isolatie</strong> <strong>en</strong> <strong>dichtheid</strong> <strong>van</strong> e<strong>en</strong> <strong>plat</strong> <strong>dak</strong> P17
P18<br />
De twee belangrijkste aanw<strong>en</strong>dtechniek<strong>en</strong> voorgesteld,<br />
e<strong>en</strong> ‘alternatieve’ techniek, verschill<strong>en</strong>de<br />
types <strong>van</strong> waterdichte membran<strong>en</strong> <strong>en</strong> vele beschikbare<br />
<strong>isolatie</strong>material<strong>en</strong>: de beste oplossing vind<strong>en</strong> voor het<br />
probleem begint voor Dhr. JAMAER meer <strong>en</strong> meer e<strong>en</strong><br />
kopbreker te word<strong>en</strong>.<br />
Maar in plaats <strong>van</strong> de moed te lat<strong>en</strong> zakk<strong>en</strong> beslist<br />
Dhr. JAMAER, dankzij de raad <strong>van</strong> het Waals Instituut<br />
<strong>en</strong> het eerste advies <strong>van</strong> het geconsulteerde architect<strong>en</strong>bureau,<br />
om e<strong>en</strong> opleiding te volg<strong>en</strong> aan de<br />
Katholieke Universiteit <strong>van</strong> Leuv<strong>en</strong> in het kader <strong>van</strong> het<br />
REG-programma.<br />
Vergezeld door de verantwoordelijke <strong>van</strong> het Comité<br />
<strong>van</strong> Veiligheid <strong>en</strong> Hygiëne <strong>van</strong> het schoolgebouw, ook<br />
overtuigd dat e<strong>en</strong> volledige herstelling <strong>van</strong> het <strong>dak</strong> nood-<br />
zakelijk is, kan de econoom zich vorm<strong>en</strong> betreff<strong>en</strong>de<br />
de problematiek <strong>van</strong> het <strong>en</strong>ergiebeheer.<br />
Voor hem is deze tweedaagse opleiding ook e<strong>en</strong> unieke<br />
kans om zijn probleem aan verschill<strong>en</strong>de specialist<strong>en</strong><br />
voor te legg<strong>en</strong> <strong>en</strong> gegev<strong>en</strong>s <strong>en</strong> ervaring<strong>en</strong> te wissel<strong>en</strong><br />
met andere verantwoordelijk<strong>en</strong> <strong>van</strong> gebouw<strong>en</strong>.<br />
Op basis <strong>van</strong> de geleerde notities <strong>en</strong> de vergaarde<br />
informatie onthoudt Dhr. JAMAER, op het einde <strong>van</strong> de<br />
opleiding, de techniek <strong>van</strong> het warm<strong>dak</strong>. Hij beslist<br />
dan ook om over te gaan naar de volg<strong>en</strong>de fase: het<br />
aanvrag<strong>en</strong> <strong>van</strong> prijsoffertes bij verschill<strong>en</strong>de gespecialiseerde<br />
bedrijv<strong>en</strong>.<br />
In navolging <strong>van</strong> zijn aanvraag, ont<strong>van</strong>gt Dhr. JAMAER<br />
drie complete offertes. Hij kan dus nu de inhoud <strong>van</strong><br />
de offertes vergelijk<strong>en</strong> <strong>en</strong> vaststell<strong>en</strong> welke de beste<br />
prijs-kwaliteitsverhouding biedt.<br />
Lat<strong>en</strong> we prober<strong>en</strong> de grote fas<strong>en</strong> die bij de r<strong>en</strong>ovatie<br />
<strong>van</strong> e<strong>en</strong> <strong>dak</strong> hor<strong>en</strong>, te omschrijv<strong>en</strong>.<br />
<strong>Thermische</strong> <strong>isolatie</strong> <strong>en</strong> <strong>dichtheid</strong> <strong>van</strong> e<strong>en</strong> <strong>plat</strong> <strong>dak</strong><br />
><br />
Beslissing <strong>en</strong> prijsofferte indi<strong>en</strong><strong>en</strong><br />
Zoals we hebb<strong>en</strong> gezi<strong>en</strong> in de vorige hoofdstukk<strong>en</strong>,<br />
gaat het om het opmak<strong>en</strong> <strong>van</strong> de balans <strong>van</strong> de<br />
bestaande situatie, de relatieve balans <strong>van</strong> het type<br />
<strong>van</strong> de drag<strong>en</strong>de structuur, balans <strong>van</strong> de te bedekk<strong>en</strong><br />
oppervlakte, de elem<strong>en</strong>t<strong>en</strong> die op het <strong>dak</strong> word<strong>en</strong><br />
gepres<strong>en</strong>teerd, de lokal<strong>en</strong> die zich onder het <strong>dak</strong><br />
bevind<strong>en</strong> (functie <strong>en</strong> periode <strong>van</strong> gebruik), aan het<br />
<strong>en</strong>ergieverbruik <strong>van</strong> gebouw (de berek<strong>en</strong>ing <strong>van</strong> de<br />
verliez<strong>en</strong> via het <strong>dak</strong>)…<br />
In ieder geval zal de uitvoering <strong>van</strong> e<strong>en</strong> steekproef het<br />
mogelijk mak<strong>en</strong> om de reële sam<strong>en</strong>stelling <strong>van</strong> het te<br />
r<strong>en</strong>over<strong>en</strong> <strong>dak</strong> te bepal<strong>en</strong>.<br />
M<strong>en</strong> moet ook duidelijk bepal<strong>en</strong> welke de te behal<strong>en</strong><br />
doel<strong>en</strong> zijn:<br />
• Lekk<strong>en</strong> wegwerk<strong>en</strong><br />
• Energiefactuur verminder<strong>en</strong><br />
• Beter comfort voor de gebruiker<br />
• Beschikbaar budget respecter<strong>en</strong>, welke de moge-<br />
lijkhed<strong>en</strong> verkleint<br />
• ...<br />
HOOFDSTUK 3<br />
Er bestaan twee manier<strong>en</strong> <strong>van</strong> handel<strong>en</strong> bij de r<strong>en</strong>ovatie<br />
<strong>van</strong> de <strong>dak</strong>bekleding:<br />
• Hetzij door e<strong>en</strong> nieuwe bekleding op de oude bekleding<br />
te plaats<strong>en</strong><br />
• Hetzij door e<strong>en</strong> nieuwe bekleding op de bestaande<br />
<strong>dak</strong>opbouw te plaats<strong>en</strong> nadat de oude bekleding er<br />
werd afgehaald<br />
Deze tweede mogelijkheid wordt zeld<strong>en</strong> gebruikt aangezi<strong>en</strong><br />
de lokal<strong>en</strong> onder het <strong>dak</strong> dan voor e<strong>en</strong> zekere<br />
tijd (afwezigheid <strong>van</strong> <strong>dichtheid</strong>) niet meer kunn<strong>en</strong> word<strong>en</strong><br />
gebruikt. Daarbij komt nog dat de prijs hoog is<br />
aangezi<strong>en</strong> het afschur<strong>en</strong> <strong>van</strong> de oude bekledingslaag<br />
moeilijk is <strong>en</strong> de afvalkost<strong>en</strong> steeds hoger word<strong>en</strong>.<br />
$$
Beeld<strong>en</strong> we ons eerst in dat het bestaande <strong>dak</strong> ge<strong>en</strong><br />
<strong>en</strong>kele <strong>isolatie</strong>laag bevat, zoals dit het geval is voor het<br />
college <strong>van</strong> Saint-Louis te Borgworm.<br />
Is het nodig om in het kader <strong>van</strong> de r<strong>en</strong>ovatiewerk<strong>en</strong><br />
<strong>van</strong> de dichting over te gaan tot de plaatsing <strong>van</strong> e<strong>en</strong><br />
<strong>isolatie</strong>laag, <strong>en</strong> indi<strong>en</strong> ja, welke is dan de aangerad<strong>en</strong><br />
techniek?<br />
In het geval <strong>van</strong> e<strong>en</strong> niet-geïsoleerd<br />
<strong>dak</strong><br />
Als we wet<strong>en</strong> dat 20% <strong>van</strong> de warmteverliez<strong>en</strong><br />
<strong>van</strong> e<strong>en</strong> gebouw via het <strong>dak</strong><br />
gebeur<strong>en</strong>, is de plaatsing <strong>van</strong> e<strong>en</strong> <strong>isolatie</strong>laag<br />
<strong>van</strong>daag onontbeerlijk.<br />
Zonder er <strong>van</strong> uit te gaan dat het om de beste<br />
A techniek gaat, veronderstell<strong>en</strong> we eerst dat e<strong>en</strong><br />
omgekeerd <strong>dak</strong> realiseerbaar is. Het basiscriterium is<br />
hierbij de draagkracht <strong>van</strong> de bestaande structuur.<br />
• Indi<strong>en</strong> deze draagkracht e<strong>en</strong> voldo<strong>en</strong>de reserve vertoont,<br />
is het omgekeerd <strong>dak</strong>systeem de e<strong>en</strong>voudigste<br />
methode omdat deze techniek kan word<strong>en</strong> aangebracht<br />
zonder de bestaande <strong>isolatie</strong> te verwijder<strong>en</strong><br />
(indi<strong>en</strong> deze zich nog in e<strong>en</strong> goede staat bevindt) <strong>en</strong><br />
dit in bijna alle weersomstandighed<strong>en</strong>.<br />
Er di<strong>en</strong>t nog beslist te word<strong>en</strong> of het <strong>dak</strong> nog bereikbaar<br />
hoeft te zijn. In het eerste geval, is de plaatsing<br />
<strong>van</strong> tegels de beste oplossing. In het tweede geval,<br />
beantwoordt de plaatsing <strong>van</strong> e<strong>en</strong> ballast aan de<br />
behoeft<strong>en</strong>.<br />
• Indi<strong>en</strong> de draagkracht <strong>van</strong> de structuur onvoldo<strong>en</strong>de<br />
groot is, kan e<strong>en</strong> onbereikbaar omgekeerd <strong>dak</strong> gerealiseerd<br />
word<strong>en</strong> aan de hand <strong>van</strong> lichte panel<strong>en</strong>. Het<br />
zijn geëxtrudeerd polystyre<strong>en</strong>panel<strong>en</strong> bedekt met e<strong>en</strong><br />
fijne laag (10 mm dikte) <strong>van</strong> aangepaste mortel. Er is,<br />
op de perimeter na, ge<strong>en</strong> ballast met tegels of grind<br />
nodig bij gebruik <strong>van</strong> dergelijke panel<strong>en</strong>.<br />
De panel<strong>en</strong> zijn gemakkelijk te vervoer<strong>en</strong> <strong>en</strong> te plaats<strong>en</strong>,<br />
e<strong>en</strong> correcte oppervlakte-afwerking wordt verkreg<strong>en</strong><br />
<strong>en</strong> het betek<strong>en</strong>t voor de bestaande structuur maar<br />
e<strong>en</strong> overlast <strong>van</strong> 25 kg per meter. Dit systeem heeft<br />
e<strong>en</strong> technische goedkeuring gekreg<strong>en</strong>. De nodige<br />
aandacht di<strong>en</strong>t echter g<strong>en</strong>om<strong>en</strong> te word<strong>en</strong> voor de<br />
afwerking <strong>van</strong> de rand<strong>en</strong> aangezi<strong>en</strong> <strong>en</strong>erzijds de<br />
panel<strong>en</strong> teg<strong>en</strong> UV-straling moet<strong>en</strong> word<strong>en</strong> beschermd<br />
<strong>en</strong> anderzijds de rand <strong>van</strong> het <strong>dak</strong> de bov<strong>en</strong>kant <strong>van</strong><br />
de panel<strong>en</strong> met minimum 5 cm moet overstek<strong>en</strong> om te<br />
vermijd<strong>en</strong> dat wind onder de panel<strong>en</strong> kan binn<strong>en</strong>dring<strong>en</strong>.<br />
Het is ook steeds mogelijk om e<strong>en</strong> schuim op basis <strong>van</strong><br />
polyurethaan te spuit<strong>en</strong> op de te behoud<strong>en</strong> bestaande<br />
structuur. Het schuim speelt de rol <strong>van</strong> thermische<br />
<strong>isolatie</strong> <strong>en</strong> dichtingsmembraan. In elk geval zull<strong>en</strong> de<br />
<strong>dak</strong>opstand<strong>en</strong> (rand<strong>en</strong>,...) gecontroleerd moet<strong>en</strong> word<strong>en</strong><br />
om de plaatsing <strong>van</strong> de nieuwe voorzi<strong>en</strong>e lag<strong>en</strong><br />
mogelijk te mak<strong>en</strong> met behoud <strong>van</strong> de <strong>dichtheid</strong> <strong>van</strong><br />
het <strong>dak</strong> <strong>en</strong> zijn bijgebouw<strong>en</strong>.<br />
BIndi<strong>en</strong> het ‘omgekeerd <strong>dak</strong>’ systeem niet kan word<strong>en</strong><br />
aangew<strong>en</strong>d, di<strong>en</strong>t e<strong>en</strong> ‘warm<strong>dak</strong>’ systeem<br />
gerealiseerd te word<strong>en</strong>, die goede resultat<strong>en</strong> oplevert.<br />
Dit systeem werd door Dhr. JAMAER gekoz<strong>en</strong>.<br />
In hoofdstuk 4 zal meer in detail word<strong>en</strong> ingegaan op<br />
de realisatie in het Saint-Louis College.<br />
• Verwijder<strong>en</strong> <strong>van</strong> ballast<br />
• Plaatsing <strong>van</strong> de nieuwe <strong>isolatie</strong> op geëgaliseerde<br />
structuur<br />
• Plaatsing <strong>van</strong> e<strong>en</strong> nieuwe dichting<br />
• Herplaatsing <strong>van</strong> ballast<br />
B eeld<strong>en</strong> we ons nu e<strong>en</strong> ander geval in: e<strong>en</strong> <strong>dak</strong><br />
uitgevoerd volg<strong>en</strong>s het koud<strong>dak</strong>systeem vertoont<br />
e<strong>en</strong> aantal problem<strong>en</strong>. Lat<strong>en</strong> we nagaan hoe we deze<br />
problem<strong>en</strong> kunn<strong>en</strong> oploss<strong>en</strong>. Er zijn opnieuw twee<br />
mogelijkhed<strong>en</strong>.<br />
<strong>Thermische</strong> <strong>isolatie</strong> <strong>en</strong> <strong>dichtheid</strong> <strong>van</strong> e<strong>en</strong> <strong>plat</strong> <strong>dak</strong> P19
P20<br />
In het geval <strong>van</strong> e<strong>en</strong> koud<strong>dak</strong><br />
Indi<strong>en</strong> de draagkracht <strong>van</strong> de structuur voldo<strong>en</strong>de<br />
A groot is, zijn verschill<strong>en</strong>de oplossing<strong>en</strong> mogelijk.<br />
Als de bestaande <strong>isolatie</strong>laag dun is, kan e<strong>en</strong> aanvull<strong>en</strong>de<br />
<strong>isolatie</strong>laag word<strong>en</strong> aangebracht op de<br />
draagstructuur, waarna de nieuwe <strong>isolatie</strong>laag met<br />
e<strong>en</strong> nieuwe dichting wordt bedekt. De bedoeling is het<br />
dauwpunt te verplaats<strong>en</strong> bov<strong>en</strong> de bestaande dichting<br />
(deze fungeert dan als dampscherm); e<strong>en</strong>s dit bereikt,<br />
zal er ge<strong>en</strong> cond<strong>en</strong>satie meer optred<strong>en</strong> in de draag-<br />
structuur <strong>van</strong> het <strong>dak</strong>.<br />
De bepaling <strong>van</strong> de dikte <strong>van</strong> de nodige <strong>isolatie</strong><br />
gebeurt aan de hand <strong>van</strong> e<strong>en</strong> thermische berek<strong>en</strong>ing<br />
rek<strong>en</strong>ing houd<strong>en</strong>d met alle parameters <strong>van</strong> de bestaande<br />
situatie. De uitleg <strong>van</strong> deze berek<strong>en</strong>ing maakt<br />
niet deel uit <strong>van</strong> deze brochure *: we onthoud<strong>en</strong> <strong>en</strong>kel<br />
dat de <strong>isolatie</strong>waarde <strong>van</strong> de nieuwe <strong>isolatie</strong> 1,5 keer<br />
groter moet zijn dan deze <strong>van</strong> de bestaande <strong>isolatie</strong>.<br />
We herinner<strong>en</strong> er aan dat in de meeste gevall<strong>en</strong> e<strong>en</strong><br />
sondering <strong>van</strong> het <strong>dak</strong> moet word<strong>en</strong> uitgevoerd om<br />
de juiste sam<strong>en</strong>stelling <strong>van</strong> het <strong>dak</strong> te k<strong>en</strong>n<strong>en</strong>, meer<br />
bepaald de dikte <strong>van</strong> de <strong>isolatie</strong>. Ook alle verluchtingsop<strong>en</strong>ing<strong>en</strong><br />
di<strong>en</strong><strong>en</strong> te word<strong>en</strong> verwijderd.<br />
E<strong>en</strong> andere, meer radicale, oplossing bestaat erin de<br />
bestaande <strong>isolatie</strong> te verwijder<strong>en</strong> <strong>en</strong> e<strong>en</strong> ‘warm<strong>dak</strong>’ of<br />
‘omgekeerd <strong>dak</strong>’ systeem te realiser<strong>en</strong>. In de meeste<br />
gevall<strong>en</strong>, heeft deze oplossing als nadeel de ver<strong>van</strong>ging<br />
<strong>van</strong> het volledige plafond tot gevolg: ook zal<br />
m<strong>en</strong> moet<strong>en</strong> kijk<strong>en</strong> of deze volledige ver<strong>van</strong>ging <strong>van</strong><br />
het bestaand plafond niet nodig is voor esthetische<br />
red<strong>en</strong><strong>en</strong>…<br />
Het bestaand plafond kan na controle <strong>en</strong> ev<strong>en</strong>tuele<br />
kleine herstelling<strong>en</strong> ev<strong>en</strong>tueel funger<strong>en</strong> als dampscherm<br />
<strong>van</strong> het nieuw systeem.<br />
<strong>Thermische</strong> <strong>isolatie</strong> <strong>en</strong> <strong>dichtheid</strong> <strong>van</strong> e<strong>en</strong> <strong>plat</strong> <strong>dak</strong><br />
Indi<strong>en</strong> de draagkracht <strong>van</strong> de structuur echter onvol-<br />
B do<strong>en</strong>de groot is, zal m<strong>en</strong> in de meeste gevall<strong>en</strong><br />
moet<strong>en</strong> overgaan tot de volledige afbraak <strong>van</strong> het<br />
bestaande <strong>dak</strong> <strong>en</strong> de realisatie <strong>van</strong> e<strong>en</strong> nieuw <strong>dak</strong>complex<br />
volg<strong>en</strong>s het ‘warm<strong>dak</strong>’ of het ‘omgekeerd<br />
<strong>dak</strong>’ overweg<strong>en</strong>.<br />
We herinner<strong>en</strong> er aan dat voor de realisatie <strong>van</strong> e<strong>en</strong><br />
licht omgekeerd <strong>dak</strong> speciaal ontworp<strong>en</strong> panel<strong>en</strong><br />
bestaan.<br />
Op de markt bestaan ev<strong>en</strong>e<strong>en</strong>s isoler<strong>en</strong>de tegels,<br />
bedekt door e<strong>en</strong> laag vezelbeton <strong>van</strong> 20mm dik <strong>en</strong> die<br />
e<strong>en</strong> oppervlakte type ‘gewass<strong>en</strong> silex’ (gewicht <strong>van</strong> de<br />
tegels ongeveer 45kg per m²) verteg<strong>en</strong>woordigt.<br />
Soms is het mogelijk e<strong>en</strong> structuur te behoud<strong>en</strong> waar<strong>van</strong><br />
de draagkracht niet meer voldo<strong>en</strong>de is door er<br />
bov<strong>en</strong>op zelfdrag<strong>en</strong>de <strong>isolatie</strong>panel<strong>en</strong> te plaats<strong>en</strong>. De<br />
dikte <strong>van</strong> deze panel<strong>en</strong> zull<strong>en</strong> aan twee voorwaard<strong>en</strong><br />
beantwoord<strong>en</strong>: berek<strong>en</strong>de bewap<strong>en</strong>ing in functie <strong>van</strong><br />
het te hal<strong>en</strong> draagvermog<strong>en</strong> tuss<strong>en</strong> twee steunpunt<strong>en</strong>,<br />
<strong>isolatie</strong> te berek<strong>en</strong><strong>en</strong> in functie <strong>van</strong> de dikte <strong>van</strong> de<br />
te behoud<strong>en</strong> bestaande <strong>isolatie</strong> (probleem <strong>van</strong> de<br />
verplaatsing <strong>van</strong> het dauwpunt: zie hierbov<strong>en</strong>). In dit<br />
geval zal bijvoorbeeld gebruik word<strong>en</strong> gemaakt <strong>van</strong><br />
panel<strong>en</strong> <strong>van</strong> hard polyurethaanschuim met e<strong>en</strong> metal<strong>en</strong><br />
bewap<strong>en</strong>ing in de kern, de bov<strong>en</strong>kant in perliet <strong>en</strong> de<br />
onderkant in gelamineerd aluminiumcomplex.<br />
* zie norm NBN B62-301: globaal thermisch <strong>isolatie</strong>niveau.<br />
Berek<strong>en</strong>ing <strong>van</strong> de coëfficiënt K70 gerelateerd aan de algem<strong>en</strong>e<br />
thermische <strong>isolatie</strong>voorwaard<strong>en</strong> voor logem<strong>en</strong>tsgebouw<strong>en</strong> (! Weldra<br />
nieuwe uitgebreidere <strong>en</strong> str<strong>en</strong>gere reglem<strong>en</strong>tering in het Waals<br />
Gewest in voege die K55 zal oplegg<strong>en</strong>, zoals reeds in Vlaander<strong>en</strong><br />
<strong>van</strong> toepassing) .
Indi<strong>en</strong> het bestaande <strong>dak</strong> e<strong>en</strong> warm<strong>dak</strong><br />
of omgekeerd <strong>dak</strong> is, kan de r<strong>en</strong>ovatie<br />
<strong>van</strong> de dichting de uitgelez<strong>en</strong> kans zijn<br />
om de staat <strong>van</strong> de <strong>isolatie</strong> te contoler<strong>en</strong><br />
(dikte <strong>van</strong> de laag, gebruikt materiaal,<br />
aanwezigheid <strong>van</strong> e<strong>en</strong> dampscherm,...).<br />
Deze controle kan toelat<strong>en</strong> de betrouwbaarheid<br />
<strong>van</strong> de <strong>isolatie</strong> te verbeter<strong>en</strong><br />
indi<strong>en</strong> deze beschadigd of onvoldo<strong>en</strong>de<br />
is (nieuwe <strong>isolatie</strong>, ev<strong>en</strong>tuele extra dikte,<br />
realisatie <strong>van</strong> e<strong>en</strong> gecombineerd <strong>dak</strong>).<br />
<strong>Thermische</strong> <strong>isolatie</strong> <strong>en</strong> <strong>dichtheid</strong> <strong>van</strong> e<strong>en</strong> <strong>plat</strong> <strong>dak</strong> P21
P22<br />
En waarom ge<strong>en</strong> “gro<strong>en</strong><strong>dak</strong>”?<br />
HHet sted<strong>en</strong>bouwkundige grauwe landschap mag<br />
de toedracht <strong>van</strong> vegetatie niet meer verzuim<strong>en</strong>.<br />
Het is e<strong>en</strong> doorslaggev<strong>en</strong>d elem<strong>en</strong>t voor de kwaliteit<br />
<strong>van</strong> het klimaat <strong>van</strong> onze sted<strong>en</strong>, e<strong>en</strong> uitstek<strong>en</strong>d hulpmiddel<br />
teg<strong>en</strong> bov<strong>en</strong>matige zonnestraling <strong>en</strong> stroming<br />
<strong>van</strong> water, <strong>en</strong> de vegetatie bevochtigt de lucht, fixeert<br />
het stof <strong>en</strong> produceert zuurstof.<br />
De gro<strong>en</strong><strong>dak</strong><strong>en</strong> zijn al duiz<strong>en</strong>d<strong>en</strong> jar<strong>en</strong> gek<strong>en</strong>d, de<br />
herontdekking dateert <strong>van</strong> e<strong>en</strong> vijfti<strong>en</strong>tal jar<strong>en</strong> geled<strong>en</strong>.<br />
De technische betrouwbaarheid <strong>van</strong> de gebruikte<br />
material<strong>en</strong> is <strong>van</strong>daag verzekerd <strong>en</strong> de teelt- <strong>en</strong><br />
aanpassingstechniek<strong>en</strong> <strong>van</strong> zulke vegetatie staat op<br />
punt. Gro<strong>en</strong><strong>dak</strong><strong>en</strong> word<strong>en</strong> <strong>van</strong>daag in grote project<strong>en</strong><br />
geïntegreerd <strong>en</strong> sted<strong>en</strong> zoals STUTTGART legg<strong>en</strong> deze<br />
zelf in hun sted<strong>en</strong>bouwkundig reglem<strong>en</strong>t op.<br />
De beslissing voor de plaatsing <strong>van</strong> e<strong>en</strong> “gro<strong>en</strong><strong>dak</strong>”<br />
kan word<strong>en</strong> gerechtvaardigd door verschill<strong>en</strong>de red<strong>en</strong><strong>en</strong>:<br />
nuttige oppervlakte is groter door het feit dat deze<br />
toegankelijk wordt, aang<strong>en</strong>amer zicht voor deg<strong>en</strong><strong>en</strong><br />
die hoger werk<strong>en</strong>, het herstell<strong>en</strong> <strong>van</strong> het ev<strong>en</strong>wicht tuss<strong>en</strong><br />
ondoordringbare <strong>en</strong> andere oppervlakt<strong>en</strong> (in sted<strong>en</strong><br />
<strong>van</strong> Duitsland zijn meer dan 50 % <strong>van</strong> de oppervlakt<strong>en</strong><br />
ondoordringbaar!), de verbetering <strong>van</strong> de akoestische<br />
<strong>isolatie</strong> <strong>van</strong> de naastligg<strong>en</strong>de lokal<strong>en</strong>, betere regeling<br />
<strong>van</strong> de binn<strong>en</strong>temperatuur <strong>van</strong> deze lokal<strong>en</strong>… Zelfs het<br />
budgettair aspect kan in het voordeel spel<strong>en</strong> <strong>van</strong> e<strong>en</strong><br />
gro<strong>en</strong><strong>dak</strong> omdat de lev<strong>en</strong>sduur <strong>van</strong> dit systeem hoog is<br />
<strong>en</strong> maar e<strong>en</strong> gering onderhoud nodig is.<br />
Lat<strong>en</strong> we eerst e<strong>en</strong> misverstand uit te weg ruim<strong>en</strong>: het<br />
“gro<strong>en</strong><strong>dak</strong>” (ook ext<strong>en</strong>sief g<strong>en</strong>aamd) is ge<strong>en</strong> “tuin<strong>dak</strong>”<br />
(ook int<strong>en</strong>sief g<strong>en</strong>aamd), waar u misschi<strong>en</strong> al <strong>van</strong> zou<br />
hebb<strong>en</strong> gehoord!<br />
• E<strong>en</strong> “tuin<strong>dak</strong>” vraagt e<strong>en</strong> speciaal <strong>dak</strong>ontwerp <strong>en</strong><br />
draagstructuur, omdat e<strong>en</strong> brede grondlaag wordt<br />
gebruikt <strong>en</strong> e<strong>en</strong> regelmatig onderhoud <strong>en</strong> besproeiing<br />
vergt.<br />
• In het geval <strong>van</strong> e<strong>en</strong><br />
“gro<strong>en</strong><strong>dak</strong>” zal de aanwezigheid<br />
<strong>van</strong> e<strong>en</strong> laag <strong>van</strong><br />
10 cm <strong>van</strong> drainer<strong>en</strong>de<br />
elem<strong>en</strong>t<strong>en</strong> de ontwikkeling<br />
<strong>van</strong> speciale vegetatie toelat<strong>en</strong><br />
op basis <strong>van</strong> vetkruid,<br />
laag <strong>en</strong> helemaal esthetisch,<br />
die ge<strong>en</strong> onderhoud<br />
<strong>en</strong> besproeiing vraagt <strong>en</strong><br />
maar e<strong>en</strong> overbelasting<br />
<strong>van</strong> de grootteorde <strong>van</strong><br />
maximum 90 kg per m²<br />
heeft (vochtig gewicht).<br />
<strong>Thermische</strong> <strong>isolatie</strong> <strong>en</strong> <strong>dichtheid</strong> <strong>van</strong> e<strong>en</strong> <strong>plat</strong> <strong>dak</strong><br />
Ter vergelijking: voor e<strong>en</strong> ‘tuin<strong>dak</strong>’ moet de draagstructuur<br />
e<strong>en</strong> overbelasting aankunn<strong>en</strong> <strong>van</strong> 110 kg/m² tot<br />
meer dan 400 kg/m² in functie <strong>van</strong> de dikte <strong>van</strong> de<br />
aardelaag die e<strong>en</strong> meer gevarieerde <strong>en</strong> meer volumineuze<br />
vegetatie toelaat. M<strong>en</strong> mag ook niet verget<strong>en</strong><br />
dat deze overbelasting nog groter kan word<strong>en</strong> in functie<br />
<strong>van</strong> het watergehalte…<br />
De correcte uitvoering <strong>van</strong> e<strong>en</strong> gro<strong>en</strong><strong>dak</strong> omvat de<br />
lag<strong>en</strong> hernom<strong>en</strong> in de onderstaande figuur:<br />
1. Substraat<br />
2. Filterlaag<br />
3. Laag<br />
4. <strong>Thermische</strong> <strong>isolatie</strong>laag<br />
5. Laag teg<strong>en</strong> wortels<br />
6. Dichtingslaag<br />
Groeihoogte 5 – 15cm<br />
Bouwhoogte 9 cm<br />
Oppervlaktelast 0,9 kN/m²<br />
Of 90 kg/m²<br />
Watergehalte ong. 30 l/m²<br />
Beplanting ext<strong>en</strong>sief
De nadruk wordt gelegd op de absolute noodzaak<br />
<strong>van</strong> elke laag. Elke laag heeft e<strong>en</strong> specifieke functie<br />
te verzeker<strong>en</strong>. De beplantingslaag (substraat) moet de<br />
diffusie <strong>van</strong> waterdamp toelat<strong>en</strong> <strong>en</strong> moet zo licht mogelijk<br />
zijn. Zijn dikte <strong>en</strong> sam<strong>en</strong>stelling moet<strong>en</strong> aangepast<br />
zijn in functie <strong>van</strong> de plant<strong>en</strong> die we w<strong>en</strong>s<strong>en</strong> te zi<strong>en</strong><br />
groei<strong>en</strong>. In alle gevall<strong>en</strong> di<strong>en</strong>t het dichtingsmembraan<br />
te word<strong>en</strong> beschermd teg<strong>en</strong> de beschadiging<strong>en</strong> als<br />
gevolg <strong>van</strong> tuinier<strong>en</strong>.<br />
De nadruk moet ook word<strong>en</strong> gelegd op de sam<strong>en</strong>wer-<br />
king <strong>van</strong> de verschill<strong>en</strong>de deelnemers (projectverantwoordelijke,<br />
aannemer <strong>van</strong> de dichting, aannemer<br />
<strong>van</strong> de tuin) t<strong>en</strong>einde de afwerkingdetails op punt<br />
te stell<strong>en</strong> die ervoor zull<strong>en</strong> zorg<strong>en</strong> dat e<strong>en</strong> realisatie<br />
wordt behaald aangepast aan deze techniek (hoogte<br />
<strong>van</strong> de rand<strong>en</strong>, <strong>van</strong> de voeg<strong>en</strong>, ev<strong>en</strong>tuele buiz<strong>en</strong> voor<br />
besproeiing, keuze <strong>van</strong> de helling <strong>van</strong> het <strong>dak</strong>, ...).<br />
<strong>Thermische</strong> <strong>isolatie</strong> <strong>en</strong> <strong>dichtheid</strong> <strong>van</strong> e<strong>en</strong> <strong>plat</strong> <strong>dak</strong> P23
P24<br />
><br />
HOOFDSTUK 4<br />
De werf<br />
Het nieuwe <strong>dak</strong> <strong>van</strong> het Saint-Louis College te<br />
Borgworm<br />
Op het einde <strong>van</strong> het reflectie- <strong>en</strong> beslissingsprocédé,<br />
na akkoord <strong>van</strong> de directie <strong>van</strong> de vestiging <strong>en</strong> het<br />
kiez<strong>en</strong> <strong>van</strong> e<strong>en</strong> aannemer <strong>van</strong> de werk<strong>en</strong>, moet Dhr.<br />
JAMAER overgaan tot de realisatiefase <strong>van</strong> de werk<strong>en</strong>.<br />
Het probleem <strong>van</strong> de werkkal<strong>en</strong>der is snel opgelost.<br />
In het belang <strong>van</strong> alle partij<strong>en</strong> wordt overe<strong>en</strong>gekom<strong>en</strong><br />
met de aannemer om de werk<strong>en</strong> tijd<strong>en</strong>s de schoolvakantie<br />
uit te voer<strong>en</strong>. Hierdoor verdwijn<strong>en</strong> de zorg<strong>en</strong><br />
om de bescherming <strong>van</strong> de kinder<strong>en</strong> <strong>en</strong> de bezoekers<br />
<strong>van</strong> het gebouw.<br />
Door de keuze <strong>van</strong> techniek <strong>en</strong> materiaal <strong>en</strong> het<br />
behoud <strong>van</strong> de bestaande dichting word<strong>en</strong> gedur<strong>en</strong>de<br />
het bouwproces de problem<strong>en</strong> voor de bescherming<br />
<strong>van</strong> het gebouw t<strong>en</strong> opzichte <strong>van</strong> slechte weersomstandighed<strong>en</strong><br />
sterk verminderd.<br />
Maar lat<strong>en</strong> we sam<strong>en</strong> het werkverloop bekijk<strong>en</strong>.<br />
De weerhoud<strong>en</strong> techniek voor het Saint-Louis College is<br />
die <strong>van</strong> het warm<strong>dak</strong>systeem.<br />
<strong>Thermische</strong> <strong>isolatie</strong> <strong>en</strong> <strong>dichtheid</strong> <strong>van</strong> e<strong>en</strong> <strong>plat</strong> <strong>dak</strong><br />
Na installatie <strong>van</strong> zijn materiaal <strong>en</strong> het nodige veilig-<br />
heidsmateriaal verwijdert de weerhoud<strong>en</strong> aannemer<br />
eerst de schutlaag in rolgrind. Hij zet de laag opzij om<br />
het opnieuw te gebruik<strong>en</strong> e<strong>en</strong>maal de nieuwe lag<strong>en</strong><br />
zijn geïnstalleerd.<br />
Na verwijdering <strong>van</strong> de bestaande v<strong>en</strong>tilatieop<strong>en</strong>ing<strong>en</strong>,<br />
het snijd<strong>en</strong> <strong>en</strong> het drog<strong>en</strong> <strong>van</strong> de ev<strong>en</strong>tuele uitzetting<strong>en</strong><br />
<strong>en</strong> het afdicht<strong>en</strong> <strong>van</strong> de ev<strong>en</strong>tuele beschadiging<strong>en</strong> <strong>en</strong><br />
splet<strong>en</strong> in de bestaande dichting, word<strong>en</strong> panel<strong>en</strong> in<br />
hard polyurethaanschuim (dikte <strong>van</strong> 50 mm, panel<strong>en</strong><br />
aan weerskant<strong>en</strong> bedekt met e<strong>en</strong> bederfwer<strong>en</strong>d bitum<strong>en</strong><br />
glasvlies) aangebracht op e<strong>en</strong> bitum<strong>en</strong> laag die<br />
50 % <strong>van</strong> de oppervlakte bedekt (half gelast).<br />
Vervolg<strong>en</strong>s wordt e<strong>en</strong> laag roofing gewap<strong>en</strong>d met<br />
polyestervezels (dikte <strong>van</strong> 4 mm <strong>en</strong> gewicht <strong>van</strong> 180<br />
kg/m²) los geplaatst op de <strong>isolatie</strong>panel<strong>en</strong> om te<br />
di<strong>en</strong><strong>en</strong> als dampscherm. Het dichtingsmembraan, bestaande<br />
uit roofing gewap<strong>en</strong>d met glasvezels (dikte <strong>van</strong><br />
4 mm <strong>en</strong> gewicht <strong>van</strong> 250 kg/m²) wordt vervolg<strong>en</strong>s<br />
geplaatst.<br />
Vóór de herplaatsing <strong>van</strong> het rolgrind wordt t<strong>en</strong>slotte<br />
e<strong>en</strong> scheidingslaag bestaande uit e<strong>en</strong> vlies uit ongewev<strong>en</strong><br />
polyester uitgerold op het dichtingsmembraan.<br />
Voor alle verticale ophoging<strong>en</strong> wordt de oude roofing<br />
eerst weggehaald <strong>en</strong> daarna <strong>van</strong> de werf geëvacueerd.<br />
Op de gekuiste oppervlakte wordt e<strong>en</strong> laag <strong>van</strong> vasthecht<strong>en</strong>de<br />
lak aangebracht, dan e<strong>en</strong> bitum<strong>en</strong>laag <strong>en</strong><br />
t<strong>en</strong>slotte e<strong>en</strong> laag <strong>van</strong> roofing gewap<strong>en</strong>d met glasvezels<br />
(dikte <strong>van</strong> 4 mm <strong>en</strong> gewicht <strong>van</strong> 250 kg/m², met<br />
arduin<strong>en</strong> vlokjes). De opvulling tuss<strong>en</strong> de balk<strong>en</strong> wordt<br />
verwijderd <strong>en</strong> ver<strong>van</strong>g<strong>en</strong> door aluminium profiel<strong>en</strong> die<br />
mechanisch word<strong>en</strong> gefixeerd <strong>en</strong> met e<strong>en</strong> mastiek op<br />
basis <strong>van</strong> silicon<strong>en</strong> word<strong>en</strong> gevoegd. T<strong>en</strong>slotte word<strong>en</strong><br />
de acht lod<strong>en</strong> <strong>dak</strong>afvoer<strong>en</strong> ver<strong>van</strong>g<strong>en</strong>.<br />
De werf heeft iets langer dan e<strong>en</strong> week geduurd. De<br />
kost situeert zich rond 1800 F/m², BTW inbegrep<strong>en</strong>.
Lat<strong>en</strong> we na de beschrijving <strong>van</strong> de specifieke case<br />
<strong>van</strong> het Saint-Louis college, de verschill<strong>en</strong>de fas<strong>en</strong><br />
<strong>van</strong> de r<strong>en</strong>ovatie <strong>van</strong> e<strong>en</strong> bestaand <strong>plat</strong> <strong>dak</strong> op e<strong>en</strong><br />
algem<strong>en</strong>e manier <strong>van</strong> naderbij bekijk<strong>en</strong>.<br />
We hebb<strong>en</strong> de verschill<strong>en</strong>de mogelijkhed<strong>en</strong> <strong>van</strong> de<br />
r<strong>en</strong>ovatie <strong>van</strong> e<strong>en</strong> <strong>plat</strong> <strong>dak</strong> onderzocht. We moet<strong>en</strong><br />
er ons vervolg<strong>en</strong>s aan herinner<strong>en</strong> dat zelfs de beste<br />
dichtingsplaatser <strong>van</strong> het land ge<strong>en</strong> kwaliteitswerk kan<br />
lever<strong>en</strong> als de structuur slecht wordt voorbereid. Als het<br />
dus noodzakelijk blijkt moet<strong>en</strong> we e<strong>en</strong> investering in de<br />
correctie <strong>van</strong> de structuur tijd<strong>en</strong>s de r<strong>en</strong>ovatie <strong>van</strong> e<strong>en</strong><br />
<strong>plat</strong> <strong>dak</strong> aanvaard<strong>en</strong>.<br />
Daarom is de aanwezigheid <strong>van</strong> e<strong>en</strong> bestaande helling<br />
voor waterafvoer één <strong>van</strong> de elem<strong>en</strong>t<strong>en</strong> die de<br />
keuze <strong>van</strong> e<strong>en</strong> systeem kan stur<strong>en</strong>. Is deze helling voldo<strong>en</strong>de?<br />
Hoe is deze opgebouwd? Is deze regelmatig<br />
<strong>en</strong> in goede staat?<br />
Helling <strong>van</strong> het <strong>dak</strong><br />
Net zoals de elem<strong>en</strong>t<strong>en</strong> <strong>van</strong> de drag<strong>en</strong>de structuur<br />
of de <strong>isolatie</strong> moet ook de waterafvoer <strong>van</strong> het<br />
<strong>dak</strong> grondig bestudeerd word<strong>en</strong>. Er zijn eig<strong>en</strong>lijk<br />
twee elem<strong>en</strong>t<strong>en</strong> die aangew<strong>en</strong>d moet<strong>en</strong> word<strong>en</strong> om<br />
het water op het <strong>dak</strong> te begeleid<strong>en</strong> <strong>en</strong> het te lat<strong>en</strong><br />
afvloei<strong>en</strong>: de helling <strong>van</strong> het <strong>dak</strong> <strong>en</strong> de afvoer<strong>en</strong>.<br />
Dankzij de helling <strong>van</strong> <strong>dak</strong>, loopt het water <strong>van</strong> het<br />
<strong>dak</strong> in de got<strong>en</strong> of andere verzamelpunt<strong>en</strong>. Het zijn<br />
vervolg<strong>en</strong>s de afvoer<strong>en</strong> die het water naar de riol<strong>en</strong><br />
br<strong>en</strong>g<strong>en</strong>.<br />
• De helling <strong>van</strong> het <strong>dak</strong> moet zo bestudeerd <strong>en</strong> gerealiseerd<br />
word<strong>en</strong> dat op elk punt <strong>van</strong> het <strong>dak</strong> het water<br />
geëvacueerd kan word<strong>en</strong>, want water op het <strong>dak</strong><br />
betek<strong>en</strong>t ook ijs op het <strong>dak</strong> <strong>en</strong> dit ijs kan de oorzaak<br />
zijn <strong>van</strong> belangrijke schade. Dit betek<strong>en</strong>t onder andere<br />
dat bij de bepaling <strong>van</strong> de helling <strong>van</strong> het <strong>dak</strong> rek<strong>en</strong>ing<br />
moet word<strong>en</strong> gehoud<strong>en</strong> met de onvermijdelijke<br />
doorbuiging <strong>van</strong> de drag<strong>en</strong>de constructie: in het geval<br />
<strong>van</strong> lichte constructies, kan e<strong>en</strong> doorbuiging in ver-<br />
schill<strong>en</strong>de richting<strong>en</strong> leid<strong>en</strong> tot e<strong>en</strong> nul aan efficiëntie<br />
<strong>van</strong> de helling.<br />
• E<strong>en</strong> helling <strong>van</strong> 2% is door de meeste technische<br />
richtlijn<strong>en</strong> aangerad<strong>en</strong>. Als de helling dit cijfer niet<br />
haalt, zal m<strong>en</strong> e<strong>en</strong> verbetering <strong>van</strong> de waterdichting<br />
moet<strong>en</strong> overweg<strong>en</strong>, bijvoorbeeld door het toevoeg<strong>en</strong><br />
<strong>van</strong> e<strong>en</strong> supplem<strong>en</strong>taire laag.<br />
• Als de structuur zelf ge<strong>en</strong> helling kan verton<strong>en</strong>, moet<br />
er e<strong>en</strong> ‘hellingsvorm’, die het profiel <strong>van</strong> het <strong>plat</strong>te<br />
<strong>dak</strong> realiseert, geplaatst word<strong>en</strong>. Er zijn verschill<strong>en</strong>de<br />
mogelijkhed<strong>en</strong> om deze hellingsvorm te realiser<strong>en</strong>:<br />
A. het hellingsbeton is e<strong>en</strong> eerste mogelijkheid: sam<strong>en</strong>gesteld<br />
uit zware korrels, zand, cem<strong>en</strong>t <strong>en</strong> water stelt<br />
hij e<strong>en</strong> gedrag voor dat sterk lijkt op dat <strong>van</strong> e<strong>en</strong> drag<strong>en</strong>de<br />
betonn<strong>en</strong> structuur.<br />
Het hellingsbeton kan ook sam<strong>en</strong>gesteld zijn uit lichte<br />
korrels (klein, slak, <strong>isolatie</strong>materiaal): dit kan goede<br />
resultat<strong>en</strong> gev<strong>en</strong> (betere thermische <strong>isolatie</strong>) maar kan<br />
ook e<strong>en</strong> groot deel <strong>van</strong> het cond<strong>en</strong>saat op<strong>van</strong>g<strong>en</strong><br />
wanneer de <strong>isolatie</strong> die het bedekt onvoldo<strong>en</strong>de dik<br />
is. Het resultaat is e<strong>en</strong> belangrijker gewicht <strong>en</strong> e<strong>en</strong><br />
vermindering <strong>van</strong> de <strong>isolatie</strong>waarde. Deze oplossing<br />
wordt afgerad<strong>en</strong>.<br />
<strong>Thermische</strong> <strong>isolatie</strong> <strong>en</strong> <strong>dichtheid</strong> <strong>van</strong> e<strong>en</strong> <strong>plat</strong> <strong>dak</strong> P25
P26<br />
B. We wijz<strong>en</strong> nogmaals op e<strong>en</strong> verbeterde variante<br />
<strong>van</strong> de voorgaande oplossing: de mogelijkheid om<br />
e<strong>en</strong> helling te verwez<strong>en</strong>lijk<strong>en</strong> door middel <strong>van</strong> <strong>isolatie</strong>panel<strong>en</strong><br />
(in polyurethaan of geëxtrudeerd polystyre<strong>en</strong>-<br />
schuim) met variër<strong>en</strong>de dikte omhuld in cem<strong>en</strong>t op<br />
basis <strong>van</strong> lichte korrels.<br />
C. In het geval <strong>van</strong> de ver<strong>van</strong>ging <strong>van</strong> het <strong>dak</strong>, moet<br />
m<strong>en</strong> eerst de verschill<strong>en</strong>de niveaus opmet<strong>en</strong> t<strong>en</strong>einde<br />
na te gaan of de bestaande helling<strong>en</strong> voldo<strong>en</strong>de zijn.<br />
Indi<strong>en</strong> dit niet het geval is, zal m<strong>en</strong> de bestaande situatie<br />
moet<strong>en</strong> verbeter<strong>en</strong>. Het is echter niet gemakkelijk!<br />
E<strong>en</strong> andere mogelijke oplossing is de plaatsing <strong>van</strong><br />
panel<strong>en</strong> met geïntegreerde helling op de bestaande<br />
structuur.<br />
De techniek <strong>van</strong> panel<strong>en</strong> met geïntegreerde helling<br />
heeft als belangrijkste voordeel de uitvoering <strong>van</strong> <strong>isolatie</strong><br />
<strong>en</strong> helling in één <strong>en</strong>kele operatie. Er bestaan op de<br />
markt e<strong>en</strong> heel gamma panel<strong>en</strong> met variër<strong>en</strong>de dikte<br />
<strong>en</strong> één of twee helling<strong>en</strong>. Het studiebureel <strong>van</strong> deze<br />
produc<strong>en</strong>t<strong>en</strong> zet het ‘plaatsingsplan’ op punt dat nauwkeurig<br />
di<strong>en</strong>t gevolgd te word<strong>en</strong>. De kost <strong>van</strong> zulke<br />
panel<strong>en</strong> is natuurlijk veel hoger dan deze <strong>van</strong> klassieke<br />
panel<strong>en</strong> aangezi<strong>en</strong> ze e<strong>en</strong> studie ‘op maat’ verg<strong>en</strong>.<br />
• Het type oppervlakte <strong>van</strong> het dichtingsmembraan<br />
zal ook in rek<strong>en</strong>ing gebracht word<strong>en</strong>: hoe ruwer de<br />
oppervlakte, hoe moeilijk het water zal wegvloei<strong>en</strong>…<br />
De aanwezigheid <strong>van</strong> e<strong>en</strong> ballast in grind of andere<br />
hinderniss<strong>en</strong> zoals koepels, schouw<strong>en</strong>, technische<br />
installaties, zull<strong>en</strong> het wegvloei<strong>en</strong> <strong>van</strong> water ook<br />
belemmer<strong>en</strong> <strong>en</strong> zull<strong>en</strong> bijdrag<strong>en</strong> tot de accumulatiepunt<strong>en</strong><br />
<strong>van</strong> stagner<strong>en</strong>d water. M<strong>en</strong> moet ook wet<strong>en</strong> dat<br />
e<strong>en</strong> te kleine helling bij ontwerp waardeloos kan zijn<br />
door de onnauwkeurighed<strong>en</strong> bij uitvoering.<br />
• De evacuatie <strong>van</strong> reg<strong>en</strong>water moet het onderwerp<br />
mak<strong>en</strong> <strong>van</strong> e<strong>en</strong> dim<strong>en</strong>sionering. De berek<strong>en</strong>ing <strong>van</strong> de<br />
binn<strong>en</strong>diameter <strong>van</strong> de afvoer <strong>van</strong> reg<strong>en</strong>water in functie<br />
<strong>van</strong> de oppervlakte <strong>van</strong> het <strong>dak</strong> is onvoldo<strong>en</strong>de,<br />
<strong>Thermische</strong> <strong>isolatie</strong> <strong>en</strong> <strong>dichtheid</strong> <strong>van</strong> e<strong>en</strong> <strong>plat</strong> <strong>dak</strong><br />
m<strong>en</strong> moet ook de verdeling <strong>van</strong> deze waterafvoer<strong>en</strong> in<br />
rek<strong>en</strong>ing br<strong>en</strong>g<strong>en</strong>. Hun plaats moet zodanig gekoz<strong>en</strong><br />
word<strong>en</strong> dat het water er naartoe kan lop<strong>en</strong> zonder hinderniss<strong>en</strong>.<br />
Hoe groter de afstand tuss<strong>en</strong> de afvoer<strong>en</strong>,<br />
hoe groter de kans op waterplass<strong>en</strong>. M<strong>en</strong> moet t<strong>en</strong>slotte<br />
het onderhoud <strong>van</strong> deze afvoer<strong>en</strong> verzeker<strong>en</strong>. Deze<br />
kunn<strong>en</strong> verstopt gerak<strong>en</strong>, vooral in beboste gebied<strong>en</strong>.
M<strong>en</strong> moet nadi<strong>en</strong> d<strong>en</strong>k<strong>en</strong> aan de plaatsing <strong>van</strong> het<br />
dampscherm. Het is e<strong>en</strong> aanvaardbaar <strong>en</strong> soms<br />
onontbeerlijk antwoord op e<strong>en</strong> bron <strong>van</strong> problem<strong>en</strong><br />
<strong>van</strong> e<strong>en</strong> <strong>plat</strong> <strong>dak</strong>: in het bijzonder de migratie <strong>van</strong><br />
waterdamp.<br />
Dampscherm<br />
De drukk<strong>en</strong> <strong>van</strong> waterdamp zijn <strong>en</strong>erzijds het gevolg<br />
<strong>van</strong> klimatologische omstandighed<strong>en</strong> binn<strong>en</strong> (bezettingsvoorwaard<strong>en</strong><br />
<strong>van</strong> het gebouw <strong>en</strong> vochtigheid <strong>van</strong><br />
de constructie) <strong>en</strong> anderzijds het gevolg <strong>van</strong> klimatologische<br />
omstandighed<strong>en</strong> buit<strong>en</strong> het gebouw<br />
De klimatologische omstandighed<strong>en</strong> binn<strong>en</strong> het gebouw<br />
zijn in 4 klimaatklass<strong>en</strong> onderverdeeld:<br />
• Klasse I : gebouw zonder of lage vochtproductie<br />
(kerk<strong>en</strong>, ...);<br />
• Klasse II : gebouw met beperkte vochtproductie met<br />
goede v<strong>en</strong>tilatie (schol<strong>en</strong>, ...);<br />
• Klasse III : gebouw met int<strong>en</strong>s gebruik (hospital<strong>en</strong>,<br />
...)<br />
• Klasse IV : gebouw met hoge vochtproductie (zwembad<strong>en</strong>,<br />
...).<br />
Naast het vochtgehalte door de naastligg<strong>en</strong>de lokal<strong>en</strong>,<br />
kan het vocht <strong>van</strong> de constructie e<strong>en</strong> hoog gehalte<br />
betek<strong>en</strong><strong>en</strong> voor de <strong>isolatie</strong> <strong>en</strong> het dichtingsmembraan.<br />
De hoeveelhed<strong>en</strong> water geaccumuleerd tijd<strong>en</strong>s de<br />
fabricage, opslag, transport <strong>en</strong> plaatsing <strong>van</strong> sommige<br />
material<strong>en</strong> (beton <strong>en</strong> andere material<strong>en</strong> gebruikt voor<br />
draagstructur<strong>en</strong>) zijn soms heel belangrijk. Het duurt<br />
soms e<strong>en</strong> hele tijd vooraleer m<strong>en</strong> opnieuw in e<strong>en</strong><br />
ev<strong>en</strong>wichtssituatie met het binn<strong>en</strong>klimaat verkeert.<br />
<strong>Thermische</strong> <strong>isolatie</strong> <strong>en</strong> <strong>dichtheid</strong> <strong>van</strong> e<strong>en</strong> <strong>plat</strong> <strong>dak</strong> P27
P28<br />
Wanneer moet e<strong>en</strong> dampscherm word<strong>en</strong><br />
voorzi<strong>en</strong>?<br />
Maar welk dampscherm moet word<strong>en</strong><br />
geplaatst?<br />
<strong>Thermische</strong> <strong>isolatie</strong> <strong>en</strong> <strong>dichtheid</strong> <strong>van</strong> e<strong>en</strong> <strong>plat</strong> <strong>dak</strong><br />
Bij ‘omgekeerde <strong>dak</strong><strong>en</strong>’ is de plaatsing <strong>van</strong> e<strong>en</strong><br />
dampscherm overbodig daar de <strong>isolatie</strong>laag op het<br />
dichtingsmembraan wordt geplaatst <strong>en</strong> dermate bedekt<br />
wordt dat vocht kan verdamp<strong>en</strong>.<br />
Bij ‘warme <strong>dak</strong><strong>en</strong>’ is, met de meteorologische omstandighed<strong>en</strong><br />
in ons land, de plaatsing <strong>van</strong> e<strong>en</strong> damp-<br />
scherm verplicht voor <strong>dak</strong><strong>en</strong> met e<strong>en</strong> draagstructuur<br />
bestaande uit verschill<strong>en</strong>de ste<strong>en</strong>achtige material<strong>en</strong><br />
daar deze e<strong>en</strong> hoog vochtgehalte insluit<strong>en</strong>, behalve<br />
indi<strong>en</strong> heel speciale maatregel<strong>en</strong> kunn<strong>en</strong> garander<strong>en</strong><br />
dat het product droog zal zijn. Voor <strong>dak</strong><strong>en</strong> met e<strong>en</strong><br />
hout<strong>en</strong> structuur bov<strong>en</strong> bewoonde lokal<strong>en</strong> moet ook<br />
steeds e<strong>en</strong> dampscherm word<strong>en</strong> geplaatst.<br />
Dak<strong>en</strong> met e<strong>en</strong> metal<strong>en</strong> structuur bov<strong>en</strong> bewoonde<br />
lokal<strong>en</strong>, moet<strong>en</strong> zich in de klimaatklasse III bevind<strong>en</strong><br />
vooraleer e<strong>en</strong> dampscherm verplicht is.<br />
Als algem<strong>en</strong>e regel geldt voor <strong>dak</strong><strong>en</strong> voor lokal<strong>en</strong> met<br />
klimaatklasse IV de plaatsing <strong>van</strong> e<strong>en</strong> dampscherm.<br />
De dampscherm<strong>en</strong> zijn in 4 categorieën geklasseerd<br />
volg<strong>en</strong>s hun weerstand aan diffusie. Het r<strong>en</strong>dem<strong>en</strong>t<br />
<strong>van</strong> e<strong>en</strong> dampscherm wordt bepaald door verschill<strong>en</strong>de<br />
factor<strong>en</strong> zoals de lucht<strong>dichtheid</strong> <strong>van</strong> voeg<strong>en</strong>.<br />
De kwaliteit <strong>van</strong> de plaatsing is inderdaad belangrijk<br />
<strong>en</strong> moet in alle gevall<strong>en</strong> de splet<strong>en</strong>, onderbreking<strong>en</strong>,<br />
op<strong>en</strong> voeg<strong>en</strong>,... vermijd<strong>en</strong>. Daarom wordt er voorkeur<br />
gegev<strong>en</strong> aan e<strong>en</strong> dampscherm gekleefd op de structuur.<br />
Langs de rand<strong>en</strong> <strong>en</strong> de ophoging<strong>en</strong> <strong>van</strong> het <strong>dak</strong><br />
moet het dampscherm deel uitmak<strong>en</strong> <strong>van</strong> het dichtingsmembraan.<br />
Het dampscherm moet zich steeds aan de warme zijde<br />
bevind<strong>en</strong>, met andere woord<strong>en</strong> onder de <strong>isolatie</strong> maar<br />
bov<strong>en</strong> de structuur. Het moet e<strong>en</strong> zo hoog mogelijke<br />
oppervlaktetemperatuur hebb<strong>en</strong> om cond<strong>en</strong>satie <strong>van</strong><br />
waterdamp te vermijd<strong>en</strong>.<br />
We moet<strong>en</strong> vermeld<strong>en</strong> dat bij de <strong>isolatie</strong>material<strong>en</strong><br />
<strong>en</strong>kel cellulair glas ge<strong>en</strong> waterdamp doorlaat <strong>en</strong> hierbij<br />
dus ge<strong>en</strong> dampscherm vereist is.<br />
In de praktijk <strong>en</strong> rek<strong>en</strong>ing houd<strong>en</strong>d met ons sterk variër<strong>en</strong>d klimaat <strong>en</strong> vele reg<strong>en</strong>,<br />
is de plaatsing <strong>van</strong> e<strong>en</strong> dampscherm e<strong>en</strong> delicate handeling omdat het insluitsel <strong>van</strong><br />
vocht tuss<strong>en</strong> het dampscherm <strong>en</strong> het dichtingsmembraan nag<strong>en</strong>oeg moeilijk te vermijd<strong>en</strong><br />
is. Deze vochtigheid, ingeslot<strong>en</strong> in de <strong>isolatie</strong>, kan de oorzaak zijn <strong>van</strong> de vorming<br />
<strong>van</strong> zwelling<strong>en</strong> <strong>en</strong> uitzetting<strong>en</strong> ter hoogte <strong>van</strong> het dichtingsmembraan.
En de <strong>isolatie</strong>laag?<br />
• De keuze <strong>van</strong> de dikte <strong>van</strong> de te plaats<strong>en</strong> thermische<br />
<strong>isolatie</strong>laag kan bepaald word<strong>en</strong> aan de hand <strong>van</strong> de<br />
volg<strong>en</strong>de criteria:<br />
➢ E<strong>en</strong> minimum thermische weerstand die we oplegg<strong>en</strong><br />
of moet<strong>en</strong> bereik<strong>en</strong> om te kunn<strong>en</strong> g<strong>en</strong>iet<strong>en</strong> <strong>van</strong><br />
subsidies;<br />
➢ E<strong>en</strong> economische verantwoorde dikte <strong>van</strong> de <strong>isolatie</strong>;<br />
➢ De geometrie <strong>van</strong> het <strong>dak</strong> in het geval e<strong>en</strong> <strong>isolatie</strong><br />
met helling;<br />
➢ De nodige dikte om de holte <strong>van</strong> de golv<strong>en</strong> te overschrijd<strong>en</strong><br />
in geval <strong>van</strong> <strong>dak</strong><strong>en</strong> met metal<strong>en</strong> profiel<strong>en</strong>.<br />
• De bepaling <strong>van</strong> de optimale dikte <strong>van</strong> de te plaats<strong>en</strong><br />
<strong>isolatie</strong>laag moet het onderwerp uitmak<strong>en</strong> <strong>van</strong> e<strong>en</strong><br />
nauwkeurige berek<strong>en</strong>ing*. We kunn<strong>en</strong> onthoud<strong>en</strong> dat<br />
het hal<strong>en</strong> <strong>van</strong> e<strong>en</strong> k-waarde <strong>van</strong> 0,3 W/m²K e<strong>en</strong><br />
goed resultaat is voor e<strong>en</strong> <strong>plat</strong> <strong>dak</strong>.<br />
* zie NBN B62-301: globale thermische <strong>isolatie</strong><br />
• De plaatsingswijze <strong>van</strong> de <strong>isolatie</strong> hangt af <strong>van</strong> die<br />
<strong>van</strong> het dichtingsmembraan. Wanneer de dichting<br />
mechanisch of via e<strong>en</strong> ballast wordt bevestigd, kan de<br />
<strong>isolatie</strong> vrij word<strong>en</strong> geplaatst.<br />
Indi<strong>en</strong> de plaatsing onafhankelijk <strong>van</strong> de <strong>isolatie</strong>laag<br />
mogelijk is, leert de ervaring ons dat het fixer<strong>en</strong> <strong>van</strong> de<br />
<strong>isolatie</strong> op de structuur beter is.<br />
Welke ook de plaatsing is, de eerste dichtingslaag<br />
moet onmiddellijk geplaatst word<strong>en</strong> na de plaatsing<br />
<strong>van</strong> de <strong>isolatie</strong> t<strong>en</strong>einde deze volledig te bescherm<strong>en</strong>.<br />
• Om de <strong>isolatie</strong>panel<strong>en</strong> te klev<strong>en</strong> op hun structuur is<br />
de meest gebruikte lijm geoxideerde bitum<strong>en</strong> die warm<br />
wordt aangebracht (ongeveer 200 °C). M<strong>en</strong> moet<br />
ervoor zorg<strong>en</strong> dat voldo<strong>en</strong>de bitum<strong>en</strong> wordt gegot<strong>en</strong><br />
<strong>en</strong> de panel<strong>en</strong> word<strong>en</strong> geplaatst voordat het bitum<strong>en</strong><br />
verhardt. Deze techniek wordt weinig gebruikt wanneer<br />
de structuur bestaat uit geprofileerde staal<strong>plat</strong><strong>en</strong> omdat,<br />
in dit geval, het bitum<strong>en</strong> te snel opdroogt.<br />
Het klev<strong>en</strong> door middel <strong>van</strong> koud bitum<strong>en</strong>lijm wordt<br />
meer <strong>en</strong> meer gebruikt, maar de compatibiliteit tus-<br />
s<strong>en</strong> de structuur, de lijm <strong>en</strong> de <strong>isolatie</strong> alsook de<br />
aanhechting moet word<strong>en</strong> verzekerd. Zoals voor alle<br />
synthetische lijm<strong>en</strong> is de plaatsing in semi-onafhankelijkheid.<br />
In het geval <strong>van</strong> e<strong>en</strong> isoler<strong>en</strong>d paneel gefixeerd door<br />
middel <strong>van</strong> lijm over de volledige oppervlakte of e<strong>en</strong><br />
gedeelte er<strong>van</strong>, zal de<br />
weerstand teg<strong>en</strong> de losmaking<br />
<strong>van</strong> het paneel<br />
bijzonder groot moet<strong>en</strong><br />
zijn. De dichting zal<br />
volledig gelijmd word<strong>en</strong><br />
op het isoler<strong>en</strong>de<br />
paneel aan de hand<br />
<strong>van</strong> warm bitum<strong>en</strong>, <strong>van</strong><br />
bitum<strong>en</strong>lijm, <strong>van</strong> koud<br />
bitum<strong>en</strong>lijm of via het lass<strong>en</strong>.<br />
• Wanneer mechanische bevestiging<strong>en</strong> word<strong>en</strong><br />
gebruikt voor het aanbr<strong>en</strong>g<strong>en</strong> <strong>van</strong> de <strong>isolatie</strong> (nag<strong>en</strong>oeg<br />
exclusief in het geval de draagstructuur in metal<strong>en</strong><br />
profiel<strong>en</strong> of in tegels uit cellulair beton bestaat), zull<strong>en</strong><br />
de aangew<strong>en</strong>de middel<strong>en</strong> zonder vermoeidheid best<strong>en</strong>dig<br />
zijn teg<strong>en</strong> de mechanische last<strong>en</strong> <strong>en</strong> teg<strong>en</strong> corrosie<br />
bij contact. Het aantal bevestigingspunt<strong>en</strong> hangt<br />
af <strong>van</strong> de werking <strong>van</strong> de wind, <strong>van</strong> de mechanische<br />
eig<strong>en</strong>schapp<strong>en</strong> <strong>van</strong> de<br />
<strong>isolatie</strong> alsook <strong>van</strong> het<br />
type <strong>en</strong> afmeting<strong>en</strong> <strong>van</strong><br />
de bevestiging.<br />
• Er bestaat e<strong>en</strong> andere<br />
techniek om de thermische<br />
<strong>isolatie</strong> <strong>van</strong> e<strong>en</strong><br />
<strong>plat</strong> <strong>dak</strong> te verbeter<strong>en</strong><br />
aan de hand <strong>van</strong> isoler<strong>en</strong>d hellingsbeton. Doordat<br />
gebruik wordt gemaakt <strong>van</strong> e<strong>en</strong> m<strong>en</strong>geling <strong>van</strong> geëxtrudeerde<br />
klei, cellulair glas, perliet of geëxpanseerd<br />
polystyre<strong>en</strong> is deze techniek af te rad<strong>en</strong> daar grote<br />
dikt<strong>en</strong> nodig zijn om e<strong>en</strong> aanvaardbare k-waarde te<br />
verkrijg<strong>en</strong> (30 tot 40 cm voor e<strong>en</strong> k <strong>van</strong> 0,3 W/m²K)<br />
<strong>en</strong> dit licht beton vaak water vasthoudt (soms gedur<strong>en</strong>de<br />
jar<strong>en</strong>) waardoor de <strong>isolatie</strong>waarde niet kan word<strong>en</strong><br />
gegarandeerd.<br />
• Betreff<strong>en</strong>de de thermische <strong>isolatie</strong> moet m<strong>en</strong> absoluut<br />
aandacht bested<strong>en</strong> aan het feit dat het niet voldo<strong>en</strong>de<br />
is het <strong>isolatie</strong>materiaal neer te legg<strong>en</strong> op e<strong>en</strong> <strong>plat</strong><br />
<strong>dak</strong> om de situatie definitief te verbeter<strong>en</strong>. Inderdaad,<br />
indi<strong>en</strong> het probleem <strong>van</strong> ev<strong>en</strong>tuele ‘koudebrugg<strong>en</strong>’ niet<br />
correct wordt opgelost, kunn<strong>en</strong> de getroff<strong>en</strong> maatregel<strong>en</strong><br />
volledig word<strong>en</strong> geruïneerd…<br />
We herinner<strong>en</strong> ons dat ‘koudebrugg<strong>en</strong>’ plaats<strong>en</strong> zijn<br />
<strong>van</strong> de schil <strong>van</strong> het gebouw waar de <strong>isolatie</strong> is onderbrok<strong>en</strong>:<br />
de warmteweerstand is op die plaats lager…<br />
<strong>Thermische</strong> <strong>isolatie</strong> <strong>en</strong> <strong>dichtheid</strong> <strong>van</strong> e<strong>en</strong> <strong>plat</strong> <strong>dak</strong> P29
P30<br />
En de dichting?<br />
Voor wat betreft het dichtingsmembraan bestaan er<br />
verschill<strong>en</strong>de bevestigingstechniek<strong>en</strong>.<br />
We onderscheid<strong>en</strong> over het algeme<strong>en</strong>:<br />
• Mechanische bevestiging;<br />
• Losse plaatsing met ballast (onafhankelijke plaatsing);<br />
• De dichting deels gelijmd (semi-onafhankelijke plaatsing);<br />
• De dichting volledig gelijmd of gelast (plaatsing met<br />
volledige hechting).<br />
Deze twee laatste kunn<strong>en</strong><br />
op hun beurt word<strong>en</strong><br />
opgesplitst in drie<br />
plaatsingstechniek<strong>en</strong><br />
die vergelijkbaar zijn<br />
qua kwaliteit: lijm<strong>en</strong> met<br />
warm bitum<strong>en</strong>, lasmethode<br />
met vlam <strong>en</strong> het koud<br />
lijm<strong>en</strong> (deze kan niet<br />
word<strong>en</strong> toegepast voor<br />
de semi-onafhankelijke<br />
plaatsing).<br />
koud lijm<strong>en</strong><br />
lijm<strong>en</strong> met warm bitum<strong>en</strong><br />
• Indi<strong>en</strong> het ‘omgekeerd <strong>dak</strong>’ systeem wordt weerhoud<strong>en</strong>,<br />
zal de dichting eerst word<strong>en</strong> geplaatst. De<br />
plaatsing zal bij voorkeur gebeur<strong>en</strong> met volledige<br />
hechting omdat bij infiltratie het water niet onder het<br />
dichtingsmembraan loopt, wat de lokalisatie <strong>van</strong> het<br />
probleem bemoeilijkt. We herhal<strong>en</strong> dat voor de correcte<br />
plaatsing <strong>van</strong> deze dichting de structuur perfect<br />
gelijkmatig moet zijn zonder oneff<strong>en</strong>hed<strong>en</strong>.<br />
E<strong>en</strong>s de dichting geplaatst, zull<strong>en</strong> de <strong>isolatie</strong>panel<strong>en</strong><br />
moet<strong>en</strong> geplaatst word<strong>en</strong> met daarna de ballast. De<br />
ballast, onder de vorm <strong>van</strong> rolgrind of betontegels,<br />
di<strong>en</strong>t niet <strong>en</strong>kel als weerstand teg<strong>en</strong> het zuigeffect <strong>van</strong><br />
de wind. Deze mog<strong>en</strong> niet wegvlieg<strong>en</strong> of roll<strong>en</strong> over<br />
<strong>Thermische</strong> <strong>isolatie</strong> <strong>en</strong> <strong>dichtheid</strong> <strong>van</strong> e<strong>en</strong> <strong>plat</strong> <strong>dak</strong><br />
het <strong>dak</strong>: daarom moet<br />
het grind e<strong>en</strong> minimum<br />
diameter hebb<strong>en</strong> (kaliber<br />
16 / 32 mm minimum)<br />
<strong>en</strong> de tegels e<strong>en</strong><br />
minimum afmeting <strong>en</strong><br />
minimum gewicht per<br />
m². Indi<strong>en</strong> nodig, kan<br />
het grind bevestigd word<strong>en</strong><br />
door toevoeging<br />
<strong>van</strong> e<strong>en</strong> polymeeremulsie. Om het dichtingsmembraan<br />
te bescherm<strong>en</strong> teg<strong>en</strong> het grind (vooral bij de plaatsing)<br />
<strong>en</strong> teg<strong>en</strong> de infiltratie <strong>van</strong> stof of zand die de voeg<strong>en</strong><br />
tuss<strong>en</strong> de panel<strong>en</strong> zoud<strong>en</strong> verbred<strong>en</strong>, kan tuss<strong>en</strong> de<br />
<strong>isolatie</strong>laag <strong>en</strong> de ballastlaag e<strong>en</strong> film met polyestervezels<br />
of polypropyle<strong>en</strong>vezels geplaatst word<strong>en</strong> (ge<strong>en</strong><br />
glasvezel vermits deze film<strong>en</strong> rott<strong>en</strong> <strong>en</strong> ge<strong>en</strong> polyethyle<strong>en</strong>vezels<br />
vermits deze werkt als dampscherm). Deze<br />
film is permeabel aan waterdamp met gewicht <strong>van</strong><br />
minimum 140 g/m².<br />
In functie <strong>van</strong> de omgeving <strong>van</strong> het gebouw (aanwezig-<br />
heid <strong>van</strong> bom<strong>en</strong>, zand, industrieel stof,...), wordt er<br />
aangerad<strong>en</strong> de ballastlaag na 5 à 7 jaar te reinig<strong>en</strong><br />
of te ver<strong>van</strong>g<strong>en</strong>.<br />
• Over het algeme<strong>en</strong> krijgt de semi-onafhankelij-<br />
ke plaatsing voorkeur op de plaatsing met volledige<br />
hechting omdat de onnauwkeurighed<strong>en</strong> <strong>van</strong> de structuur<br />
minder invloed hebb<strong>en</strong> op het behoud <strong>van</strong> de<br />
nieuwe laag <strong>en</strong> het risico op blaasvorming <strong>van</strong> het<br />
nieuwe dichtingsmembraan door aanwezigheid <strong>van</strong><br />
vocht in de vorige laag is kleiner.
Alle afwerkingsdetails di<strong>en</strong><strong>en</strong> t<strong>en</strong>slotte de nodige<br />
aandacht te krijg<strong>en</strong> <strong>en</strong> moet<strong>en</strong> met veel zorg uitgevoerd<br />
word<strong>en</strong> <strong>en</strong> dit volg<strong>en</strong>s de regels <strong>van</strong> de kunst.<br />
In het geval <strong>van</strong> de r<strong>en</strong>ovatie <strong>van</strong> e<strong>en</strong> bestaand <strong>plat</strong><br />
<strong>dak</strong>, zull<strong>en</strong> alle bijhor<strong>en</strong>de werk<strong>en</strong> zoals rand<strong>en</strong>, uitzettingsvoeg<strong>en</strong>,<br />
<strong>dak</strong>afvoer<strong>en</strong>, lichtkoepels,... aangepast<br />
moet<strong>en</strong> zijn aan de gekoz<strong>en</strong> techniek.<br />
<strong>Thermische</strong> <strong>isolatie</strong> <strong>en</strong> <strong>dichtheid</strong> <strong>van</strong> e<strong>en</strong> <strong>plat</strong> <strong>dak</strong> P31
P32<br />
De rand<strong>en</strong> <strong>van</strong> het <strong>dak</strong> di<strong>en</strong><strong>en</strong> steeds volledig<br />
bedekt te zijn, deze di<strong>en</strong><strong>en</strong> e<strong>en</strong> lichte helling te<br />
verton<strong>en</strong> naar de binn<strong>en</strong>kant.<br />
De uitzettingsvoeg<strong>en</strong> di<strong>en</strong><strong>en</strong> zorgvuldig behandeld te<br />
word<strong>en</strong>: ze zull<strong>en</strong> uitgevoerd word<strong>en</strong> in de zin <strong>van</strong> de<br />
helling <strong>en</strong> voorzi<strong>en</strong> word<strong>en</strong> <strong>van</strong> e<strong>en</strong> verhoging <strong>van</strong> de<br />
structuur opdat de afwatering deze niet zou kunn<strong>en</strong><br />
overschrijd<strong>en</strong>.<br />
Er moet steeds e<strong>en</strong> afkanting word<strong>en</strong> voorzi<strong>en</strong> langs reliëfs <strong>en</strong><br />
andere uitstek<strong>en</strong>de del<strong>en</strong>!<br />
De waterafvoer<strong>en</strong> moet<strong>en</strong> op het juiste niveau word<strong>en</strong><br />
geplaatst. Dit is vooral het geval bij ‘omgekeerde<br />
<strong>dak</strong><strong>en</strong>’ die de afwatering bov<strong>en</strong> <strong>en</strong> onder de <strong>isolatie</strong><br />
toelat<strong>en</strong>: er moet vermed<strong>en</strong> word<strong>en</strong> dat water onder<br />
de <strong>isolatie</strong> ingeslot<strong>en</strong> blijft door e<strong>en</strong> te hoge plaatsing<br />
<strong>van</strong> de zuigkof.<br />
Er moet steeds e<strong>en</strong> overloop voorzi<strong>en</strong> word<strong>en</strong> ter<br />
hoogte <strong>van</strong> de onderkant <strong>van</strong> de verhoging<strong>en</strong> <strong>van</strong><br />
de dichting<strong>en</strong>: deze onontbeerlijke veiligheid kan<br />
gebeur<strong>en</strong> onder de vorm <strong>van</strong> e<strong>en</strong> afwateringsbuis of<br />
voldo<strong>en</strong>de lage rand<strong>en</strong> zodat overtollig water kan<br />
word<strong>en</strong> afgevoerd.<br />
E<strong>en</strong> geperforeerde onderbreking voor grind di<strong>en</strong>t in dit geval te<br />
word<strong>en</strong> geplaatst rond de waterafvoer<strong>en</strong>.<br />
<strong>Thermische</strong> <strong>isolatie</strong> <strong>en</strong> <strong>dichtheid</strong> <strong>van</strong> e<strong>en</strong> <strong>plat</strong> <strong>dak</strong><br />
Om het hoofd te bied<strong>en</strong> teg<strong>en</strong> verschill<strong>en</strong>de<br />
werk<strong>en</strong>de kracht<strong>en</strong> zoals zon, reg<strong>en</strong>, wind,...<br />
werd<strong>en</strong> e<strong>en</strong> heleboel middel<strong>en</strong> ontworp<strong>en</strong> in de loop<br />
der jar<strong>en</strong>.<br />
Zo zijn er verschill<strong>en</strong>de method<strong>en</strong> om de lev<strong>en</strong>sduur<br />
<strong>van</strong> het dichtingsmembraan te vergrot<strong>en</strong>.<br />
De eerste methode bestaat erin de oppervlakte <strong>van</strong> het<br />
membraan te bescherm<strong>en</strong> teg<strong>en</strong> de zonnestraling <strong>en</strong><br />
teg<strong>en</strong> thermische schokk<strong>en</strong>.<br />
Het is inderdaad mogelijk om over het membraan e<strong>en</strong><br />
lichte bescherming aan te br<strong>en</strong>g<strong>en</strong> bestaande uit e<strong>en</strong><br />
dunne laag <strong>van</strong> lichte kleur met synthetische granulat<strong>en</strong><br />
of vermal<strong>en</strong> lei in vlokjes. Deze bescherming, ter<br />
plaatse of in de fabriek vervaardigd, kan onder de<br />
vorm <strong>van</strong> verf of weerspiegel<strong>en</strong>de coating op basis<br />
<strong>van</strong> aluminium voorkom<strong>en</strong>. Deze zijn echter niet eindig,<br />
om de 5 jaar di<strong>en</strong>t e<strong>en</strong> nieuwe laag te word<strong>en</strong> aangebracht,<br />
<strong>en</strong> ze hebb<strong>en</strong> e<strong>en</strong> slecht regel<strong>en</strong>d effect teg<strong>en</strong><br />
thermische schokk<strong>en</strong>.<br />
Als de draagstructuur het toelaat, kan e<strong>en</strong> zware<br />
bescherming word<strong>en</strong> aangebracht. Deze kan bestaan<br />
uit e<strong>en</strong> laag rolgrind met e<strong>en</strong> minimumdikte <strong>van</strong> 5 cm<br />
(de ballast vooraf besprok<strong>en</strong>) of uit vloertegels. Deze<br />
betontegels <strong>van</strong> natuurlijke ste<strong>en</strong>, bakste<strong>en</strong>,... word<strong>en</strong><br />
aan elke kant <strong>van</strong> de tegel geplaatst op regelbare<br />
steun<strong>en</strong> in plastiek. Er moet extra aandacht besteed<br />
word<strong>en</strong> aan ge<strong>en</strong> afdrukk<strong>en</strong> te lat<strong>en</strong> op het dichtingsmembraan.<br />
Er bestaan op de markt ook betontegels aan de onder-<br />
kant in e<strong>en</strong> vorm vervaardigd die afwatering toelaat:<br />
deze drainer<strong>en</strong>de tegels kunn<strong>en</strong> onmiddellijk op het<br />
dichtingsmembraan word<strong>en</strong> geplaatst.<br />
Het is t<strong>en</strong>slotte ook mogelijk om e<strong>en</strong> behandelde hout<strong>en</strong><br />
vloer te plaats<strong>en</strong>. Deze kan echter niet di<strong>en</strong><strong>en</strong> als<br />
ballast voor sterk blootgestelde <strong>dak</strong><strong>en</strong>.<br />
Alle zware bescherming<strong>en</strong> mak<strong>en</strong> de <strong>dak</strong><strong>en</strong> ‘toegankelijk’<br />
<strong>en</strong> lat<strong>en</strong> soms andere functies toe (terras,<br />
parking,...).
Vermits het nieuwe <strong>dak</strong> <strong>van</strong> het gebouw <strong>van</strong> het<br />
Saint-Louis College al meer dan e<strong>en</strong> jaar (werk<strong>en</strong><br />
uitgevoerd in 1994) in gebruik is, kunn<strong>en</strong> we de eerste<br />
less<strong>en</strong> trekk<strong>en</strong> uit deze ervaring. Dankzij de plaatsing<br />
<strong>van</strong> e<strong>en</strong> <strong>isolatie</strong>, hebb<strong>en</strong> we e<strong>en</strong> meetbaar resultaat<br />
ter hoogte <strong>van</strong> de besparing <strong>van</strong> de brandstof voor<br />
verwarming <strong>en</strong> het comfort <strong>van</strong> de inwoners.<br />
Voor wat betreft het budget, werd aan de hand <strong>van</strong><br />
e<strong>en</strong> theoretische berek<strong>en</strong>ing de jaarlijkse besparing<br />
geschat op 150 BEF/m² <strong>dak</strong> per jaar. Voor het Saint-<br />
Louis college stemt dit overe<strong>en</strong> met 120.000 BEF per<br />
jaar. Vergelek<strong>en</strong> met de investering <strong>van</strong> de <strong>isolatie</strong> <strong>van</strong><br />
390.000 BEF, betek<strong>en</strong>t dit dat de <strong>isolatie</strong> in drie jaar<br />
kan word<strong>en</strong> terugverdi<strong>en</strong>d.<br />
De theoretische berek<strong>en</strong>ing di<strong>en</strong>t nog te word<strong>en</strong> bevestigd<br />
in de praktijk, maar als we rek<strong>en</strong>ing houd<strong>en</strong> met<br />
de door het Waals Gewest toegek<strong>en</strong>de subsidies door<br />
de plaatsing <strong>van</strong> e<strong>en</strong> <strong>isolatie</strong> (<strong>en</strong>ergetische r<strong>en</strong>ovatie),<br />
is de investering in minder dan e<strong>en</strong> jaar terugverdi<strong>en</strong>d.<br />
Dit is e<strong>en</strong> mooi resultaat, maar andere parameters<br />
di<strong>en</strong><strong>en</strong> idealiter in rek<strong>en</strong>ing gebracht te word<strong>en</strong> op het<br />
mom<strong>en</strong>t <strong>van</strong> de beslissing. Vaak wordt <strong>en</strong>kel de initiële<br />
investering door de beheerder in rek<strong>en</strong>ing gebracht<br />
wanneer deze met e<strong>en</strong> r<strong>en</strong>ovatie <strong>van</strong> e<strong>en</strong> <strong>dak</strong> wordt<br />
geconfronteerd. Hij zou echter ook de lev<strong>en</strong>sduur, de<br />
onderhoudskost<strong>en</strong>, de herstellingswerk<strong>en</strong>, de verwarmingskost<strong>en</strong>,<br />
de evolutie <strong>van</strong> de <strong>en</strong>ergieprijz<strong>en</strong>,... in<br />
aanmerking<strong>en</strong> moet<strong>en</strong> nem<strong>en</strong>. En dit zonder te sprek<strong>en</strong><br />
over de r<strong>en</strong>tevoet <strong>van</strong> de ev<strong>en</strong>tuele l<strong>en</strong>ing nodig voor<br />
de financiering <strong>van</strong> de werk<strong>en</strong> <strong>en</strong> de effect<strong>en</strong> <strong>van</strong><br />
inflatie…<br />
Het is natuurlijk niet e<strong>en</strong>voudig om al deze elem<strong>en</strong>t<strong>en</strong><br />
te integrer<strong>en</strong>, maar m<strong>en</strong> kan steeds beroep do<strong>en</strong> op<br />
specialist<strong>en</strong> <strong>en</strong> hulpprogramma’s om te help<strong>en</strong> bij het<br />
nem<strong>en</strong> <strong>van</strong> beslissing<strong>en</strong>.<br />
Het comfort <strong>van</strong> de gebruikers is natuurlijk aanzi<strong>en</strong>lijk<br />
verbeterd omdat er <strong>van</strong>daag ge<strong>en</strong> lekk<strong>en</strong> meer zijn<br />
<strong>en</strong> het ‘klimaat’ in de lokal<strong>en</strong> onder het <strong>dak</strong> minder<br />
‘variabel’ is.<br />
Voor dieg<strong>en</strong><strong>en</strong> die aan de basis stond<strong>en</strong> <strong>van</strong> deze<br />
operatie zijn, naast de financiële beschouwing<strong>en</strong>, ook<br />
positieve psychologische aspect<strong>en</strong>. Vandaag hebb<strong>en</strong><br />
ze e<strong>en</strong> goed besef <strong>van</strong> de geslaagde wedd<strong>en</strong>schap<br />
<strong>en</strong> zijn ze <strong>van</strong> plan andere project<strong>en</strong> op te start<strong>en</strong> met<br />
dezelfde globale doelstelling<strong>en</strong>.<br />
Hun volg<strong>en</strong>de doelwit is de <strong>isolatie</strong> <strong>van</strong> e<strong>en</strong> zuidwest<br />
gericht gebouw. Het op punt stell<strong>en</strong> <strong>van</strong> e<strong>en</strong> <strong>en</strong>ergieboekhouding<br />
<strong>en</strong> het weer ter discussie stell<strong>en</strong> <strong>van</strong> de<br />
elektrische installatie <strong>van</strong> de gebouw<strong>en</strong> zijn de orde<br />
<strong>van</strong> de dag…<br />
><br />
HOOFDSTUK 5<br />
Behaalde resultat<strong>en</strong><br />
Enkele cijfers:<br />
Oppervlakte <strong>van</strong> het <strong>dak</strong> 800 m²<br />
Dikte <strong>van</strong> de <strong>isolatie</strong> 50 mm<br />
Coëfficiënt K <strong>van</strong> het <strong>dak</strong> 0,3W/m²K<br />
Kost<strong>en</strong> <strong>van</strong> de werk<strong>en</strong> (BTW Incl.)<br />
Voorbereidingswerk<strong>en</strong> 219.000 BEF<br />
<strong>Thermische</strong> <strong>isolatie</strong> 390.000 BEF<br />
Dichting 735.000 BEF<br />
Ballast 126.000 BEF<br />
TOTAAL 1.470.000 BEF<br />
of 1837 BEF/m²<br />
Geschatte besparing 20 l stookolie/m²/j<br />
of 150 BEF/m²/jaar<br />
(met 7,5 BEF/l)<br />
Meerkost <strong>isolatie</strong>* 466 BEF/m²<br />
Terugverdi<strong>en</strong>tijd op 3,25 jaar<br />
investering <strong>isolatie</strong><br />
Subsidies <strong>van</strong> WG voor 300.000 BEF<br />
<strong>en</strong>ergetische r<strong>en</strong>ovatie**<br />
Netto terugverdi<strong>en</strong>tijd 9 maand<strong>en</strong><br />
Op meerkost <strong>isolatie</strong><br />
* d<strong>en</strong>kwerk <strong>van</strong> de dichting verplicht<br />
** verkreg<strong>en</strong> dankzij de plaatsing <strong>van</strong> e<strong>en</strong> thermische <strong>isolatie</strong><br />
<strong>Thermische</strong> <strong>isolatie</strong> <strong>en</strong> <strong>dichtheid</strong> <strong>van</strong> e<strong>en</strong> <strong>plat</strong> <strong>dak</strong> P33
P34<br />
Er blijft nu het onderhoud <strong>van</strong> het nieuwe <strong>dak</strong> correct<br />
te verzeker<strong>en</strong>. We sprek<strong>en</strong> hier over de regelmatige<br />
controle <strong>van</strong> het dichtingsmembraan, de waterafvoer<strong>en</strong>,<br />
de <strong>dak</strong>got<strong>en</strong>,...<br />
Regelmatig onderhoud kan de lev<strong>en</strong>sduur <strong>van</strong> het <strong>dak</strong><br />
duidelijk verl<strong>en</strong>g<strong>en</strong>: deze kan via e<strong>en</strong> contract verzekerd<br />
word<strong>en</strong> door de aannemer die de werk<strong>en</strong> heeft<br />
uitgevoerd (inspectie om de zes maand<strong>en</strong> bijvoorbeeld).<br />
Indi<strong>en</strong> het ‘omgekeerd <strong>dak</strong>’ systeem weerhoud<strong>en</strong> zou<br />
zijn geweest, zou de <strong>isolatie</strong> ev<strong>en</strong>e<strong>en</strong>s gecontroleerd<br />
moet<strong>en</strong> word<strong>en</strong> <strong>en</strong> het groei<strong>en</strong> <strong>van</strong> plant<strong>en</strong> op het<br />
<strong>dak</strong> belet moet<strong>en</strong> word<strong>en</strong> door gebruik <strong>van</strong> onkruidverdelgers.<br />
<strong>Thermische</strong> <strong>isolatie</strong> <strong>en</strong> <strong>dichtheid</strong> <strong>van</strong> e<strong>en</strong> <strong>plat</strong> <strong>dak</strong>
De bescherming <strong>van</strong> ons milieu<br />
Vooraleer over te gaan tot de conclusies <strong>van</strong> deze<br />
case studie, will<strong>en</strong> we nog ev<strong>en</strong> de aandacht trekk<strong>en</strong><br />
op e<strong>en</strong> ander facet <strong>van</strong> het probleem, dat voor u misschi<strong>en</strong><br />
bijzaak is <strong>en</strong> vergezocht, maar voor ons toch<br />
belangrijk lijkt: de bescherming <strong>van</strong> het milieu.<br />
Minder verwarm<strong>en</strong> door <strong>isolatie</strong> <strong>van</strong> zijn <strong>dak</strong>, is inderdaad<br />
deelnem<strong>en</strong> aan de bescherming <strong>van</strong> het milieu.<br />
Andere niet minder belangrijke aspect<strong>en</strong> moet<strong>en</strong> in<br />
aanmerking g<strong>en</strong>om<strong>en</strong> word<strong>en</strong>.<br />
We hebb<strong>en</strong> het bijvoorbeeld over de <strong>isolatie</strong>. Welke<br />
zijn de grondstoff<strong>en</strong> nodig tot zijn vervaardiging? Welk<br />
is het fabricageproces <strong>en</strong> zijn ze vervuil<strong>en</strong>d? Zijn er<br />
risico’s voor de gezondheid <strong>van</strong> de m<strong>en</strong>s<strong>en</strong> die deze<br />
zull<strong>en</strong> plaats<strong>en</strong>? Wat gebeurt er met de <strong>isolatie</strong> e<strong>en</strong>s<br />
weggehaald <strong>van</strong> het <strong>dak</strong> <strong>en</strong> op de stortplaats terechtgekom<strong>en</strong>?<br />
Zijn ze recycleerbaar?<br />
Sommige <strong>isolatie</strong>material<strong>en</strong> word<strong>en</strong> vervaardigd op<br />
basis <strong>van</strong> natuurlijke product<strong>en</strong> <strong>en</strong> bevatt<strong>en</strong> ge<strong>en</strong> vervuil<strong>en</strong>de<br />
product<strong>en</strong> voor het milieu. Onder druk <strong>van</strong> de<br />
publieke opinie hebb<strong>en</strong> bijvoorbeeld sommige fabrikant<strong>en</strong><br />
voor de vervaardiging <strong>van</strong> isoler<strong>en</strong>de panel<strong>en</strong><br />
op basis <strong>van</strong> geëxtrudeerd polystyre<strong>en</strong> of polyurethaan<br />
substanties op punt gesteld die ze gebruik<strong>en</strong> als ‘bol<br />
staande ag<strong>en</strong>tia’ (probleem voor het behoud <strong>van</strong> de<br />
ozonlaag).<br />
Cell<strong>en</strong>glas is biologisch neutraal <strong>en</strong> laat ge<strong>en</strong> gass<strong>en</strong><br />
vrij gedur<strong>en</strong>de gans zijn lev<strong>en</strong>sduur. Cell<strong>en</strong>glas<br />
is recycleerbaar <strong>en</strong> onschadelijk voor m<strong>en</strong>s <strong>en</strong> milieu<br />
gedur<strong>en</strong>de het productieproces. Er bestaat ev<strong>en</strong>e<strong>en</strong>s<br />
e<strong>en</strong> recycleerkanaal voor rotswol.<br />
We vermeld<strong>en</strong> ev<strong>en</strong>e<strong>en</strong>s dat voor het ‘omgekeerd <strong>dak</strong>’<br />
de <strong>isolatie</strong>panel<strong>en</strong> na herstelling of geschikte aanpassing<br />
<strong>van</strong> het <strong>dak</strong> kunn<strong>en</strong> word<strong>en</strong> hergebruikt.<br />
Verder dan de keuze <strong>van</strong> de gebruikte material<strong>en</strong>,<br />
kan de keuze <strong>van</strong> de techniek ‘milieu’ parameters<br />
integrer<strong>en</strong>. Zo zal het ‘gro<strong>en</strong><strong>dak</strong>’ deelnem<strong>en</strong> aan het<br />
behoud <strong>van</strong> e<strong>en</strong> gunstige klimatologische omgeving.<br />
Inderdaad, elke plant vormt e<strong>en</strong> ware ‘zuurstoffabriek’;<br />
deze zuivert de lucht door absorptie <strong>van</strong> CO 2 <strong>en</strong><br />
accumuleert ook het reg<strong>en</strong>water, fixeert stofdeeltjes <strong>en</strong><br />
vermindert de windsnelheid.<br />
De plaatsing <strong>van</strong> e<strong>en</strong> ‘gro<strong>en</strong><strong>dak</strong>’ laat ev<strong>en</strong>e<strong>en</strong>s toe de<br />
lev<strong>en</strong>sduur <strong>van</strong> het dichtingsmembraan te vergrot<strong>en</strong>,<br />
wat gunstig is vermits we ons herinner<strong>en</strong> dat deze<br />
membran<strong>en</strong> hoofdzakelijk gefabriceerd word<strong>en</strong> op<br />
basis <strong>van</strong> koolwaterstoff<strong>en</strong>.<br />
Door de verbetering <strong>van</strong> de thermische prestaties <strong>van</strong><br />
het <strong>dak</strong> zal het ‘gro<strong>en</strong><strong>dak</strong>’ t<strong>en</strong>slotte de behoeft<strong>en</strong> in<br />
<strong>en</strong>ergie <strong>van</strong> het gebouw verminder<strong>en</strong> <strong>en</strong> deze teg<strong>en</strong><br />
lawaai <strong>van</strong> buit<strong>en</strong> bescherm<strong>en</strong> <strong>en</strong> dus ook deelnem<strong>en</strong><br />
aan het akoestische comfort <strong>van</strong> zijn inwoners.<br />
<strong>Thermische</strong> <strong>isolatie</strong> <strong>en</strong> <strong>dichtheid</strong> <strong>van</strong> e<strong>en</strong> <strong>plat</strong> <strong>dak</strong> P35
P36<br />
Voorlopig besluit<br />
We kom<strong>en</strong> aan het eind <strong>van</strong> het verhaal…<br />
We hop<strong>en</strong> dat u na lectuur <strong>van</strong> deze <strong>en</strong>kele bladzijd<strong>en</strong><br />
ook meer aandacht zal sch<strong>en</strong>k<strong>en</strong> aan <strong>plat</strong>te <strong>dak</strong><strong>en</strong> die<br />
u bescherm<strong>en</strong>.<br />
Het wordt inderdaad tijd dat deze oppervlakt<strong>en</strong> als<br />
vijfde gevel <strong>van</strong> e<strong>en</strong> gebouw word<strong>en</strong> gezi<strong>en</strong> <strong>en</strong> niet<br />
meer slecht word<strong>en</strong> beschermd.<br />
Omdat deze e<strong>en</strong> belangrijke rol spel<strong>en</strong> in het ‘globaal<br />
comfort’ dat e<strong>en</strong> gebouw kan bezorg<strong>en</strong> aan zijn inwoners,<br />
moet<strong>en</strong> ze het onderwerp mak<strong>en</strong> <strong>van</strong> serieuze<br />
studies wanneer het gaat over de investering voor<br />
vernieuwing er<strong>van</strong> <strong>en</strong> over de nodige zorg<strong>en</strong> voor het<br />
onderhoud <strong>en</strong> de nodige herstelling<strong>en</strong>.<br />
Jullie hebb<strong>en</strong> kunn<strong>en</strong> vaststell<strong>en</strong> dat het probleem complex<br />
is <strong>en</strong> de nodige aandacht vraagt, <strong>en</strong> als gevolg<br />
<strong>van</strong> de snelle evolutie in de scheikunde de variëteit aan<br />
product<strong>en</strong> <strong>en</strong> beschikbare techniek<strong>en</strong> anderzijds, e<strong>en</strong><br />
adequaat antwoord kunn<strong>en</strong> bied<strong>en</strong> aan elk probleem.<br />
Vooraleer e<strong>en</strong> keuze te mak<strong>en</strong>, moet<strong>en</strong> verschill<strong>en</strong>de<br />
oplossing<strong>en</strong> vergelek<strong>en</strong> word<strong>en</strong> <strong>en</strong> moet<strong>en</strong> verschill<strong>en</strong>de<br />
gespecialiseerde aannemers aangesprok<strong>en</strong> word<strong>en</strong>.<br />
Voor het verkrijg<strong>en</strong> <strong>van</strong> duidelijke <strong>en</strong> vergelijkbare kost<strong>en</strong>raming<strong>en</strong><br />
di<strong>en</strong><strong>en</strong> de oplossing<strong>en</strong> die u interessant<br />
lijk<strong>en</strong> voorafgaand goed gek<strong>en</strong>d te zijn. Hierbij blijkt<br />
de raad <strong>van</strong> e<strong>en</strong> architect of e<strong>en</strong> ing<strong>en</strong>ieur bekwaam<br />
in het vak vaak heel nuttig. Ze zull<strong>en</strong> u kunn<strong>en</strong> help<strong>en</strong><br />
het probleem globaal te b<strong>en</strong>ader<strong>en</strong> <strong>en</strong> de keuze te<br />
mak<strong>en</strong> <strong>van</strong> de techniek<strong>en</strong> <strong>en</strong> de overe<strong>en</strong>stemm<strong>en</strong>de<br />
product<strong>en</strong>.<br />
We wijz<strong>en</strong> ook op het belang <strong>van</strong> sommige stimuli<br />
<strong>van</strong> de overheid, of het nu gaat over de hulp onder de<br />
vorm <strong>van</strong> technische raadgeving of subsidies.<br />
<strong>Thermische</strong> <strong>isolatie</strong> <strong>en</strong> <strong>dichtheid</strong> <strong>van</strong> e<strong>en</strong> <strong>plat</strong> <strong>dak</strong><br />
Woord<strong>en</strong>lijst<br />
De coëfficiënt λ is de warmtegeleidbaarheid. Deze<br />
karakteriseert de kwaliteit <strong>van</strong> de <strong>isolatie</strong>. Hoe lager<br />
de warmtegeleidbaarheid <strong>van</strong> e<strong>en</strong> materiaal, hoe<br />
beter deze isoleert. De warmtegeleidbaarheid <strong>van</strong><br />
e<strong>en</strong> materiaal is de hoeveelheid warmte die door e<strong>en</strong><br />
één meter dikke wand gaat in één uur <strong>en</strong> in stationair<br />
regime, per m² oppervlakte <strong>en</strong> voor één graad verschil<br />
tuss<strong>en</strong> de kant<strong>en</strong>. Deze wordt uitgedrukt in Watt per<br />
meter <strong>en</strong> graad Kelvin (W/mK). E<strong>en</strong> materiaal wordt<br />
als isoler<strong>en</strong>d beschouwd wanneer de coëfficiënt l lager<br />
is dan 0,08 W/mK.<br />
Het symbool R staat voor warmteweerstand. Het is het<br />
vermog<strong>en</strong> om de warmteflux in hem te remm<strong>en</strong>. Deze<br />
weerstand wordt uitgedrukt in m² <strong>en</strong> graad Kelvin per<br />
Watt (m²K/W).<br />
De coëfficiënt K is de warmtedoorgangscoëfficiënt<br />
<strong>van</strong> e<strong>en</strong> sam<strong>en</strong>gestelde wand; het is de omgekeerde<br />
<strong>van</strong> de totale warmteweerstand verkreg<strong>en</strong> door de<br />
som <strong>van</strong> de warmteweerstand<strong>en</strong> <strong>van</strong> de <strong>en</strong>kelvoudige<br />
wand<strong>en</strong> rek<strong>en</strong>ing houd<strong>en</strong>d met het warmtetransport<br />
door convectie <strong>en</strong> straling tuss<strong>en</strong> de wand<strong>en</strong> <strong>en</strong> de<br />
omgeving<strong>en</strong>. Deze wordt uitgedrukt in Watt per m² <strong>en</strong><br />
graad Kelvin (W/m²K).<br />
De permeabiliteit aan waterdamp <strong>van</strong> e<strong>en</strong> materiaal is<br />
de hoeveelheid waterdamp die door e<strong>en</strong> oppervlakte<br />
<strong>van</strong> 1m² materiaal dringt per seconde met e<strong>en</strong> drukverschil<br />
<strong>van</strong> 1 Pascal tuss<strong>en</strong> de kant<strong>en</strong>. De weerstand<br />
aan diffusie <strong>van</strong> waterdamp is het omgekeerde <strong>van</strong><br />
de permeabiliteit: deze wordt gemet<strong>en</strong> in vergelijking<br />
met lucht waaraan de waarde 1 is toegek<strong>en</strong>d. Deze<br />
weerstand drukt dus de moeilijkheid uit die waterdamp<br />
heeft om e<strong>en</strong> materiaal te doordring<strong>en</strong>: de coëfficiënt<br />
m drukt deze waarde uit.
<strong>Thermische</strong> <strong>isolatie</strong> <strong>en</strong> <strong>dichtheid</strong> <strong>van</strong> e<strong>en</strong> <strong>plat</strong> <strong>dak</strong> P37
Nuttige adress<strong>en</strong><br />
De technische goedkeuring<strong>en</strong> word<strong>en</strong> in België uitgereikt<br />
door:<br />
• De Belgische Unie voor Technische Goedkeuring<strong>en</strong><br />
in de Bouw (-)<br />
Ministerie <strong>van</strong> Communicatie <strong>en</strong> Infrastructuur<br />
Tel: 02/287.33.33<br />
• Wet<strong>en</strong>schappelijk <strong>en</strong> Technisch C<strong>en</strong>trum voor het<br />
Bouwbedrijf<br />
Maatschappelijke zetel: Violettestraat, 21-23 - te<br />
1000 Brussel<br />
Tel: 02/502.66.90<br />
Dit c<strong>en</strong>trum die zich hoofdzakelijk ter beschikking stelt<br />
<strong>van</strong> bedrijv<strong>en</strong> heeft onder andere de technische voorlichting<br />
opgesteld gewijd aan <strong>plat</strong>te <strong>dak</strong><strong>en</strong> (TV 183)<br />
alsook diverse artikel<strong>en</strong>. Voor publicaties, gelieve zich<br />
te w<strong>en</strong>d<strong>en</strong> tot 02/511.33.14.<br />
Het Belgische Instituut voor Normalisatie (BIN) publiceert<br />
de norm<strong>en</strong> <strong>van</strong> toepassing voor overheidsopdracht<strong>en</strong><br />
in België. De NBN B46-101, NBN B46-<br />
201, NBN B46-301 <strong>en</strong> NBN B46-401 behandel<strong>en</strong><br />
de <strong>dak</strong><strong>en</strong>.<br />
De Europese Unie voor Technische Goedkeuring<strong>en</strong> in<br />
de Bouw (-) heeft ook verschill<strong>en</strong>de richtlijn<strong>en</strong> gepubliceerd<br />
betreff<strong>en</strong>de dichtingsbedekking<strong>en</strong>.<br />
Hulp <strong>en</strong> bijstand inzake rationeel <strong>en</strong>ergiegebruik:<br />
Waals Instituut<br />
Bd Frère Orban, 4 – 5000 Namur<br />
Tél: 081/25 04 80<br />
Architecture et Climat (UCL)<br />
Place du Le<strong>van</strong>t, 1 – 1348 Louvain-La-Neuve<br />
Tel: 101/47 21 42<br />
Andere adress<strong>en</strong>:<br />
Belgische Federatie <strong>van</strong> Polystyre<strong>en</strong> Fabrikant<strong>en</strong><br />
Sq Marie-Louise, 49 – 1040 Brussel<br />
Belgische Federatie <strong>van</strong> Bedrijv<strong>en</strong> Dichting<br />
Grote Veld<strong>en</strong>laan, 152 – 1150 Brussel<br />
Onderzoeks- <strong>en</strong> studiec<strong>en</strong>trum Minerale Isolaties<br />
E. Jacqmainlaan, 162 – WTC1 (bus 13) – 1020<br />
Brussel<br />
Informatiec<strong>en</strong>trum Bitum<strong>en</strong><br />
Bockstaellaan, 351 (bus 2) – 1020 Brussel<br />
Om te help<strong>en</strong> bij de diagnose <strong>van</strong> de belangrijkste<br />
ziekt<strong>en</strong> <strong>van</strong> bouwkunde, is e<strong>en</strong> praktisch werk<br />
versch<strong>en</strong><strong>en</strong> bij De Boeck <strong>van</strong> de serie ‘Perspectives<br />
Immobilières’. Het is de derde editie <strong>van</strong> e<strong>en</strong> <strong>en</strong>gels<br />
werk vertaald door J. BLONDIAU <strong>en</strong> heeft als titel ‘Les<br />
Défauts de la construction’.<br />
Het magazine <strong>van</strong> het <strong>dak</strong> DIM, uitgegev<strong>en</strong> door<br />
PEKA (02.3753918) heeft ons bijzondere interessante<br />
informatie opgeleverd doorhe<strong>en</strong> de verschill<strong>en</strong>de<br />
artikels.<br />
De verschill<strong>en</strong>de informatiebrochures uitgegev<strong>en</strong> door<br />
de fabrikant<strong>en</strong> <strong>van</strong> materiaal (<strong>isolatie</strong>material<strong>en</strong> <strong>en</strong><br />
dichtingsmembran<strong>en</strong>) zijn ook hulpzaam geweest voor<br />
het opstell<strong>en</strong> <strong>van</strong> het huidige docum<strong>en</strong>t.<br />
Illustraties: BASF, BRAAS, ESSEBEL, ICOPAL-SIPLAST,<br />
PERMALITE EUROPE, PITTSBURGH CORNING<br />
EUROPE, ROCKWOOL, LAPINUS, THIERS-HORIZON<br />
ISOLATION<br />
Realisatie: Waals Instituut in sam<strong>en</strong>werking met Alain<br />
Mariage, Ir architect.<br />
Verantwoordelijke uitgever: Ministerie <strong>van</strong> het Waals<br />
Gewest<br />
DGTRE – Di<strong>en</strong>st Energie<br />
Av. Prince de Liège, 7 – 5100 Jambes<br />
Met dank aan:<br />
St-Louis College<br />
Av<strong>en</strong>ue Prince Rég<strong>en</strong>t, 30<br />
4300 Borgworm