het drentse heideschaap is een tevreden schaap - Noorderbreedte
het drentse heideschaap is een tevreden schaap - Noorderbreedte
het drentse heideschaap is een tevreden schaap - Noorderbreedte
You also want an ePaper? Increase the reach of your titles
YUMPU automatically turns print PDFs into web optimized ePapers that Google loves.
HET DRENTSE HEIDESCHAAP<br />
IS EEN TEVREDEN SCHAAP<br />
Pouwel Mos wordt binnenkort 75 jaar en <strong>is</strong> al<br />
sinds 1960 <strong>schaap</strong>herder van de kudde bij Ruinen.<br />
De laatste tien jaar heeft zijn zoon Jan Mos<br />
<strong>het</strong> dagelijkse beheer van de kudde overgenomen.<br />
Vader Mos fungeert enkele malen per<br />
maand als invaller. Maar ook dat <strong>is</strong> nu afgelopen:<br />
vanaf 1 januari 1991 ïs er <strong>een</strong> nieuwe vervanger<br />
in dienst. Scheper Mos denkt wel, dat hij<br />
nog regelmatig samen met zijn zoon de hei op<br />
zal gaan. 'Ik hou van de natuur, 't Is zo lekker<br />
rustig hier, g<strong>een</strong> auto's, g<strong>een</strong> trekkers. En als er<br />
teveel bezoekers komen ga ik wat verder <strong>het</strong><br />
veld in, daar mogen zij niet komen.'<br />
Een klein borreltje<br />
Toch vindt Pouwel Mos <strong>het</strong> prachtig om met<br />
groepjes mensen die over <strong>het</strong> fietspad de hei<br />
doorkru<strong>is</strong>en even <strong>een</strong> praatje te maken. De<br />
toer<strong>is</strong>ten uit Rotterdam vinden <strong>het</strong> schitterend en<br />
vragen of hij de honden even aan <strong>het</strong> werk wil<br />
zetten. Mos antwoordt dat daar dan wel <strong>een</strong><br />
klein borreltje tegen over moet staan. De groep<br />
heeft de jeneverfles toevallig thu<strong>is</strong>gelaten en<br />
Mos neemt quasi teleurgesteld afscheid. De<br />
honden, twee zwart-witte Schotse collies, lopen<br />
steeds in de buurt van de herder en hebben <strong>het</strong><br />
bepaald niet druk. Mos: 'De kudde loopt uit<br />
zichzelf langzaam in de richting van die weilanden<br />
daar. Daar <strong>is</strong> sappig gras en daar willen<br />
ze naar toe. Het spreekwoord zegt wel 'zo dom<br />
als <strong>een</strong> <strong>schaap</strong>', maar dat <strong>is</strong> niet zo hoor. Als ze<br />
de kans krijgen dan zoeken ze direkt lekker gras<br />
of graan op.'<br />
'De <strong>schaap</strong>herder bepaalt waar de kudde h<strong>een</strong><br />
gaat. Hij moet er voor zorgen dat de dieren in<br />
goede konditie komen. De heide <strong>is</strong> ook niet<br />
overal gelijk: de oude, dode hei, daar zit lang<br />
niet zoveel voeding in als de afgebrande hei. We<br />
Kees Siderius<br />
"Wanneer we cle <strong>schaap</strong>skooi<br />
naderen, <strong>is</strong> er g<strong>een</strong> geluid te<br />
horen. Onze eerste reaktie <strong>is</strong>:<br />
de kudde <strong>is</strong> al weg. JVf aar als<br />
we over de halve deuren naar<br />
binnen kijken, kijken 496 scha-<br />
peogen terug. Doodse stilte.<br />
Ook als scheper Mos even later<br />
arriveert met zijn honden hiaat<br />
er g<strong>een</strong> <strong>schaap</strong>. 'Het Drentse<br />
<strong>heide<strong>schaap</strong></strong> <strong>is</strong> <strong>een</strong> <strong>tevreden</strong><br />
<strong>schaap</strong>, dat weinig zegt', vertelt<br />
Mos.<br />
gaan langzaam grazend naar <strong>een</strong> goede plek<br />
toe, zodat ze onderweg ook wat kunnen eten.<br />
Schapen vreten ook allerlei onkruid en rommel<br />
tussen de hei weg.'<br />
Plaggen of branden<br />
Terwijl we verder lopen door <strong>het</strong> veld wijst Mos<br />
op plekken waar de heide afgeplagd <strong>is</strong>. 'Dat<br />
afplaggen kost enorm veel geld; afbranden <strong>is</strong><br />
beter. Maar dan zou er in dit gebied van 1300<br />
hektare eigenlijk nog <strong>een</strong> kudde bij moeten om<br />
alles intensief te begrazen. Bij Kraloo zou wel<br />
weer <strong>een</strong> <strong>schaap</strong>skudde kunnen komen. Afgebrande<br />
heide levert beter voedsel. Dan komt er<br />
weer jong leven uit de bodem, er komt lucht bij<br />
en in dat jonge groen zit veel eiwit. Stukken hei<br />
werden vroeger met opzet afgebrand en dat heb
ik ook veel gedaan. Het afbranden gebeurde in<br />
januari, dan <strong>is</strong> er g<strong>een</strong> wild in de hei. De bedoeling<br />
<strong>is</strong> om <strong>het</strong> pijpestrootje tegen te houden. Als<br />
de jonge scheuten van <strong>het</strong> pijpestrootje opgegeten<br />
worden en <strong>het</strong> wordt niet meer uitgezaaid,<br />
dan wordt de hei stukken beter.'<br />
Scheper Mos vertelt dat hij al in <strong>het</strong>zelfde jaar<br />
weer met de <strong>schaap</strong>skudde naar de afgebrande<br />
stukken ging. 'Je moet ook niet langer wachten,<br />
want anders heeft 't g<strong>een</strong> zin. Zo kregen de jonge<br />
heideplantjes weer lucht. Ik moest dat met de<br />
kudde regelmatig bijhouden. En na <strong>een</strong> jaar of 2,<br />
3 was de heide zover ontwikkeld dat je mooie<br />
paarse hei kreeg. Je kon dan wel 10 jaar wachten<br />
voor er weer opnieuw afgebrand moest<br />
worden.'<br />
Moderne d<strong>is</strong>kussies<br />
Mos <strong>is</strong> niet helemaal gelukkig met de moderne<br />
d<strong>is</strong>kussies over <strong>het</strong> heidebeheer. 'Dan komen er<br />
van die jongelui met allemaal diploma's, maar<br />
ze moeten iets meer lu<strong>is</strong>teren naar de mensen in<br />
Mos aan <strong>het</strong> schapenscheren<br />
de praktijk. Ik vind dit: er zijn nu teveel bazen en<br />
er wordt te weinig gewerkt. Er gaat veel te veel<br />
tijd h<strong>een</strong> met overleg en dan na 4 maanden<br />
besluiten ze om iets toch maar niet te doen. (Met<br />
deftig stemmetje:) 'Dat bloemetje <strong>is</strong> heel zeldzaam,<br />
laten we daar maar niet komen met de<br />
kudde.' Onzin, want dat bloemetje komt wei<br />
terug, omdat de wortels in de grond blijven. Met<br />
dieren kun je in de natuur weinig vernielen.'<br />
Vlak voor ons springt <strong>een</strong> haas op en rent weg.<br />
Eén woord van Mos <strong>is</strong> voldoende om de honden<br />
bij zich te houden. Omdat <strong>het</strong> publiek niet in dit<br />
gebied mag komen zit hier heel veel wild, waaronder<br />
reeën en vossen. Je hoort all<strong>een</strong> <strong>het</strong> geritsel<br />
van de schapen en af en toe klinkt er <strong>een</strong><br />
schot in de verte. Mos, zelf fervent jager, spitst de<br />
oren. 'Twee knallen, dan was <strong>het</strong> eerste schot<br />
zeker m<strong>is</strong>.'<br />
Bij de kudde van Ruinen lopen g<strong>een</strong> geiten mee.<br />
Mos vertelt dat hij nooit geiten erbij heeft gehad.<br />
'Sommige mensen menen dat dat erbij hoort,<br />
maar <strong>een</strong> geit <strong>is</strong> <strong>een</strong> dier dat met regen helemaal<br />
niet buiten kan. Die schreeuwt en die blaat, die<br />
voelt zich all<strong>een</strong> maar thu<strong>is</strong> in die warme landen.<br />
Daar heb je ook wel hele kuddes geiten. Dat<br />
hebben we in Nederland nooit gehad. Soms liep<br />
er wel één met de kudde mee, maar dat was dan<br />
<strong>een</strong> bokje voor de kinderen om mee te spelen.<br />
Een enkele herder had wel <strong>een</strong> paar geiten thu<strong>is</strong><br />
voor de melk.'<br />
Dat <strong>is</strong> gezond<br />
'Ik ben in 1960 gekomen en toen ging ik alle<br />
dagen van de week op pad. Tot 1968, toen kwam<br />
er af en toe <strong>een</strong> vervanger. Nu <strong>is</strong> <strong>het</strong> nog beter<br />
geregeld, want mijn zoon heeft twee vervangers<br />
en elke twee weken <strong>een</strong> vrij weekeind. Deze<br />
kudde <strong>is</strong> sinds 1960 alle dagen buiten geweest.<br />
All<strong>een</strong> tijdens één hele strenge winter lag de<br />
sneeuw zo hoog als de dakgoot. Toen hebben ze<br />
met grote schuivers <strong>een</strong> pad naar de kooi gemaakt<br />
om te kunnen voeren. Maar zo snel mogelijk<br />
ging ik met de kudde weer naar buiten. Een<br />
<strong>schaap</strong> <strong>is</strong> <strong>een</strong> dier dat buiten hoort; verder all<strong>een</strong><br />
<strong>een</strong> beetje water en wat voer. Dat <strong>is</strong> gezond, ook<br />
voor de mens.' •