Mededeelingen
Mededeelingen
Mededeelingen
Create successful ePaper yourself
Turn your PDF publications into a flip-book with our unique Google optimized e-Paper software.
149<br />
October 1912<br />
<strong>Mededeelingen</strong><br />
van den<br />
Nederlandschen Journalistenkring.<br />
Hedacteur: ID. Hj±.p^s.<br />
Bijdragen moeten, om in 't eerstvolgend nummer te worden opgenomen, vóór den 20-n van<br />
iedere maand in 't bezit zijn van den Redacteur: De Carpentierstraat 62, 's-Gravenhage.<br />
Het secretariaat van den Nederlandschen Journalistenkring<br />
is gevestigd bij den heer A. VOOGD,<br />
Kortenaerstraat 13a, Rotterdam.<br />
INHOUD.<br />
Officieële <strong>Mededeelingen</strong>:<br />
Bestuursvergadering 28 September 1912.<br />
Ledenlijst.<br />
Binnenland:<br />
Wet op de Correspondenten.<br />
Charles Boissevain.<br />
De Hoogeschool-cursus.<br />
Een P. P.-combinatie.<br />
Een zonderlinge niet-herkiezing.<br />
De Kring als vakvereeniging.<br />
Mozaïek.<br />
I n d i ë:<br />
Een nieuwe vereeniging.<br />
Buitenland:<br />
De positie van den Engelschen journalist.<br />
Oorlogscorrespondenten in den Balkan.<br />
Een minister bij journalisten.<br />
Von Marshall en de Pers.<br />
Leerstoel aan de Columbia-universiteit.<br />
De socialistische Pers.<br />
Een nieuw arbeidersblad.<br />
Rechtzaken:<br />
De zaak-Giovannini.<br />
Het venten met dagbladen.<br />
Smaadschrift.<br />
Persdelicten.<br />
Uit de Pers:<br />
Uit den oertijd.<br />
De nieuwe Auteurswet.<br />
La sublime confrèrie.<br />
De klacht tegen mr. Wiessing.<br />
Concurrentie.<br />
Personalia en Berichten.<br />
Correspondentie.<br />
Officiëele <strong>Mededeelingen</strong>.<br />
Bestuursvergadering<br />
op Zaterdag 28 September 1912 in het Hotel Terminus,<br />
den Haag.<br />
Aanwezig de bestuursleden PLEMP VAN DUIVELAND,<br />
VOOGD, KELLER, HANS, BIEMOND, KOUWENAAR en ELOUT<br />
Afwezig met kennisgeving Jhr. A. W. G. VAN RIEMSDIJK<br />
Voorts tegenwoordig alle gedelegeerden: SCHLICK. Amsterdam,<br />
BELINFANTE, den Haag, VINKENSTEYN, Utrecht en<br />
DEKKING, Rotterdam.<br />
Ingekomen stukken.<br />
Schrijven van den heer Gos. DE VOOGT te Amsterdam<br />
betreffende een International Congres de la Presse Périodique<br />
te Parijs, einde October, naar aanleiding waarvan<br />
besloten wordt den heer DE VOOGT die derwaarts gaat<br />
in de gelegenheid te stellen daaromtrent een rapport aan'<br />
den Kring uit te brengen, tegen vergoeding van de kosten<br />
van het Congreslidmaatschap.<br />
Verschillende missives van den heer D. HANS, van 18<br />
20 en 27 Sept. In het eerste schrijven aan het bestuur<br />
wordt kennis gegeven dat hij zich genoodzaakt ziet ontslag<br />
te nemen als redacteur van de <strong>Mededeelingen</strong>, zonder dat<br />
dit besluit nader wordt gemotiveerd.<br />
In den tweeden brief — antwoord op een missive van<br />
den voorzitter - wordt als reden van het reeds vermelde<br />
besluit opgegeven, zijn niet-herkiezing tot lid van het<br />
dagelijksch bestuur in de vorige vergadering, waarvan z i<br />
de beteekenis is, „dat het bestuur hem openlijk en ten<br />
aanschouwe van den geheelen Kring het vertrouwen heeft<br />
opgezegd". Onder die omstandigheden wenscht hij den<br />
nog zooveel belangrijker vertrouwenspost van redacteur<br />
der <strong>Mededeelingen</strong> niet langer te vervullen. Hij zou zich<br />
in die positie gedrukt en geschaad gevoelen door het hem<br />
toegebracht echec, dat onder verschillende leden zeer de<br />
aandacht heeft getrokken. Schr. verklaart reeds bij voorbaat<br />
zijn houding niet te zullen wijzigen, ook al zou een volgende<br />
vergadering een besluit nemen, waardoor gepoogd<br />
zou worden den uitslag der bewuste stemming voor hem<br />
te verzachten of onschuldiger voor te stellen dan hij hem<br />
acht. Dit zou den indruk maken alsof hij een dergelijke<br />
verklaring had „afgeperst".<br />
In het schrijven van 27 Sept. deelt de heer HANS mede<br />
dat de heer MENDELL beslist heeft geweigerd als zijn<br />
plaatsvervanger op te treden, daar het z. i. nooit de bedoeling<br />
is geweest, dat hij in een geval als dit die functie<br />
zou op zich nemen. Om den Kring dus niet in moeilijkheden<br />
te brengen is de heer HANS bereid tot de eerstvolgende<br />
algemeene vergadering het redacteurschap te<br />
blijven waarnemen.<br />
Naar aanleiding van deze brieven merkt de Voorzitter<br />
op, dat ongetwijfeld het geheele bestuur het besluit van<br />
den heer HANS betreurt ter wille van den Kring en de<br />
<strong>Mededeelingen</strong>, waarvoor hij zich zoo verdienstelijk heeft<br />
gemaakt en dat te eerder wijl het verband tusschen de<br />
redactie van de <strong>Mededeelingen</strong> en de beslissing der vorige<br />
bestuursvergadering uitermate gering is, en dat niet slechts
102 MEDEDEELINGEN.<br />
omdat de redacteur van de <strong>Mededeelingen</strong> door de algemeene<br />
vergadering wordt gekozen. Het komt spr. voor,<br />
dat de heer HANS zich van die beslissing een zeer onjuiste<br />
voorstelling heeft gemaakt. Het is natuurlijk niet mogelijk<br />
hier een authentieke interpretatie te geven van de gehouden<br />
stemming, omdat natuurlijk niet bekend werd hoe gestemd<br />
is en welke motieven bij het uitbrengen der stemmen<br />
hebben voorgezeten. Wel kan gezegd worden, dat ongetwijfeld<br />
niemand van de bestuursleden er aan gedacht zal<br />
hebben, dat een beslissing van zoo uiterst geringe beteekenis<br />
zoo groote gevolgen zou hebben. Immers het zijn<br />
van het derde lid van het dagelijksch bestuur beteekent<br />
volstrekt geen post van vertrouwen of een onderscheiding,<br />
maar is niet anders dan een practische functie, teneinde<br />
zonder veel tijdverlies enkele zaken vlot te kunnen afdoen.<br />
Daarbij komt dat men hierbij uiteraard in de keuze zeer<br />
beperkt is en niet vrij. Immers voorzitter en secretaris<br />
wonen niet in dezelfde stad, zoodat het voor de hand ligt,<br />
dat men voor de derde plaats een Haagsch bestuurslid<br />
aanwijst. De heer HANS was de vorige maal de eenige in<br />
het bestuur op wien de keuze kon vallen, dit jaar waren<br />
er twee en de practische beteekenis van de genomen<br />
beslissing is geen andere dan dat de eene helft van het<br />
bestuur op den eenen beschikbaren Hagenaar en de andere<br />
op den tweeden heeft gestemd. Hierin kan volstrekt geen<br />
vermindering van vertrouwen in den heer HANS gelegen<br />
zijn. Spr. heeft er prijs op gesteld om dit hier te zeggen,<br />
nu de heer HANS van het genomen besluit een andere<br />
opvatting heeft en z. i. de indruk naar buiten ook een<br />
andere zal zijn. Na het door hem gesprokene hoopt hij<br />
dat de door den heer HANS gekozen tijd van beraad<br />
vruchtbaar zal mogen blijken. (Algemeene instemming).<br />
De heer HANS verklaart met den gedachtengang van<br />
den voorzitter niet te kunnen meegaan. Het bestuur had<br />
volkomen het recht te doen wat het deed, maar spr. kan<br />
aan die handeling niet die onschuldige beteekenis hechten.<br />
Immers daarbij wordt uit het oog verloren, dat spr. reeds<br />
een jaar lid van het dagelijksch bestuur is geweest, terwijl<br />
evenmin te voren het onschuldig karakter der beslissing<br />
op den voorgrond is gesteld. Spr. heeft daaruit voor zich<br />
de consequenties getrokken.<br />
Nadat de voorzitter er nog op gewezen heeft dat in deze<br />
natuurlijk geen votum kan uitgelokt worden, stelt hij voor<br />
de discussie te sluiten en een verslag daarvan op te nemen<br />
in de <strong>Mededeelingen</strong>.<br />
Candidaturen. Men zie de rubriek Ledenlijst.<br />
Utrechtsche Pers. Onder dit punt van de agenda zijn<br />
verschillende zaken ondergebracht.<br />
Vooreerst wordt mededeeling gedaan van uitvoerige<br />
correspondenties en besprekingen met den voorzitter der<br />
Utrechtsche Pers eener- en den hoofdredacteur van het<br />
Utrechtsen Dagblad anderzijds, waaruit blijkt dat deze<br />
laatste zich beklaagt over de behandeling die zijn blad<br />
bij verschillende gelegenheden heeft ondervonden van het<br />
bestuur der plaatselijke vereeniging. O. m. wordt daarbij<br />
op den voorgrond gesteld dat een groote fractie in de<br />
Utrechtsche Pers zou bestaan uit buitengewone leden,<br />
zoodat zuiver journalistieke belangen worden beslist door<br />
degenen die niet als bonafide journalisten zijn te beschouwen.<br />
Dit laatste wordt in zijn algemeenheid door den<br />
voorzitter der Utrechtsche Pers, als gedelegeerde aanwezig,<br />
ontkend. Deze geeft voorts zijn lezing van de oorzaak der<br />
geschillen. Over de quaestie der buitengewone leden en<br />
hun bevoegdheden ontstaat eenige discussie waaruit blijkt,<br />
dat in de verschillende plaatselijke vereenigingen hieromtrent<br />
een zeer verschillende practijk wordt gevolgd. Terwijl er<br />
vereenigingen zijn die in den geest der Kringstatuten aan<br />
hen die slechts buitengewone Kringleden kunnen zijn, ook<br />
ter plaatse alleen adviseerende stem geven, blijkt Utrecht<br />
in navolging van Amsterdam de buitengewone Kringleden<br />
in de plaatselijke vereeniging geheel als gewone leden met<br />
alle bevoegdheden der anderen te beschouwen, overeenkomstig<br />
het voorstel van het reglement dat de plaatselijke<br />
vereeniging autonoom is in eigen kring. Dit laatste erkennende,<br />
achten toch verschillende leden te dien aanzien<br />
eenige gematigdheid gewenscht en zouden bijv. willen zien<br />
dat aan die buitengewone leden geen zitting in het bestuur,<br />
dus een leidende positie in de vereeniging, werd gegeven.<br />
Overigens is dit een punt dat bij de a.s. statutenwijziging<br />
onder de oogen kan worden gezien. In afwachting daarvan<br />
meent men dat, waar te Utrecht tengevolge van de omstandigheden<br />
het contingent buitengewone leden veel belangrijker<br />
is dan elders, de voorzitter van de Utrechtsche<br />
Pers zijn invloed moet aanwenden om de zaken zoo te<br />
leiden, dat de beroepsjournalistiek niet in het gedrang komt<br />
en dat met name met het Utrechtsch Dagblad gekomen<br />
wordt tot een modus vivendi. Een bepaalde opdracht krijgt<br />
de gedelegeerde om te onderzoeken of er in de Utrechtsche<br />
Pers leden zijn — naar werd beweerd — die niet eens<br />
buitengewone leden van den Kring zijn.<br />
Een tweede punt waarbij de Utrechtsche Pers was betrokken<br />
betrof het verzoek dier vereeniging om teruggave<br />
uit de Kringkas van een klein bedrag als tekort op haar<br />
rekening bij het regelend en bemiddelend optreden bij de<br />
Utrechtsche studentenfeesten.<br />
De vergadering kan zich hiermede vereenigen. Intusschen<br />
wordt er op gewezen dat zulks geschiedt wijl de kosten<br />
nu eenmaal gemaakt zijn. Het is evenwel niet altijd noodig<br />
deze voor rekening der vereeniging te nemen. Immers zij<br />
worden gemaakt ten behoeve van de bladen die verslaggevers<br />
zenden en terecht bestaat dan ook in andere vereenigingen<br />
de praktijk zich wel met de leiding te belasten,<br />
doch de kosten hiervan om te slaan over hen die er gebruik<br />
van maken. Deze praktijk heeft nimmer tot moeilijkheden<br />
aanleiding gegeven. Integendeel, de bladen betalen<br />
gaarne de kleinigheid voor de gemakken die voor hen uit<br />
de regeling voortvloeien.<br />
Het derde punt betreft de cursorische voordrachten reeds<br />
in de vorige bestuursvergadering ter sprake gekomen. De<br />
Utrechtsche gedelegeerde heeft meegedeeld, dat de contributie<br />
van f 2 op f 2.50 per jaar is verhoogd '), terwijl<br />
van de deelnemers-leden der Utrechtsche Pers f 1 zal<br />
worden verlangd, voor niet-leden f 3.50 voor het bijwonen<br />
der voordrachten. Niettemin handhaaft Utrecht de aanvraag<br />
van f 75 subsidie, echter onder gehoudenheid jaarlijks de<br />
afzonderlijk te houden rekening van die voordrachten over<br />
te leggen, waaruit dan is na te gaan hoeveel van het<br />
toegezegde maximum van f 75 zal dienen te worden<br />
verstrekt. Besloten wordt de subsidie te verleenen.<br />
Statutenwijziging. Deze komt op de agenda voor wijl<br />
het lid der commissie, de heer DEKKING, heeft opgehouden<br />
bestuurslid te zijn en het dus de vraag is of hij deel der<br />
commissie kan blijven uitmaken. Deze vraag wordt bevestigend<br />
beantwoord.<br />
De heer HANS vraagt ontslag uit de commissie. Hem<br />
wordt er op gewezen, dat zijn geraaktheid over zijn niet<br />
herbenoeming tot lid van het dagelijksch bestuur hem er<br />
niet toe mag leiden om uit deze commissie ontslag te<br />
nemen. Hij is het die aandrang heeft uitgeoefend tot het<br />
aan de orde stellen der statutenwijziging, hij is het die in<br />
die commissie een bijzondere rol te vervullen heeft. Gaat<br />
hij heen, dan is het de vraag of de statutenwijziging nog<br />
wel urgent is te achten. Op de opmerking van den heer<br />
') In het vorig verslag stond door een schrijffout dat de<br />
Utrechtsche contributie slechts f 1 bedroeg.
HANS dat hij in de algemeene vergadering op de wijziging<br />
ook invloed kan uitoefenen door het indienen van amendementen,<br />
wordt hem tegemoet gevoerd dat dit niet zoo<br />
is, althans niet in die mate als bij zijne medewerking in<br />
de commissie, terwijl hij het daardoor ook de commissie<br />
hoogst onaangenaam zou maken.<br />
De heer HANS zwicht voor de opinie, dat zijn heengaan<br />
plichtsverzaking zou zijn en verklaart zich bereid aan te<br />
blijven.<br />
Perscongres 1913. Er worden uiteraard vooralsnog vertrouwelijke<br />
besprekingen gevoerd over de mogelijkheid of<br />
noodzakelijkheid in 1913 hier te lande een internationaal<br />
perscongres te houden.<br />
<strong>Mededeelingen</strong>. In verband met het gesprokene ter algemeene<br />
vergadering wat betreft vooral het recht der leden<br />
op de plaatsing van ingezonden stukken, wordt besloten<br />
den voorzitter de opdracht te geven tot het ontwerpen<br />
van een concept-reglement, hetwelk in een volgende vergadering<br />
een punt van bespreking zal kunnen uitmaken.<br />
Met betrekking tot de <strong>Mededeelingen</strong> wordt goedgevonden<br />
dat het voor den redacteur gereserveerde crediet van f 100<br />
tot het eventueel honoreeren van bijdragen, ook zal<br />
strekken tot het betalen van hulp bij vertalingen en hetgeen<br />
onder bureaukosten kan worden ondergebracht.<br />
De vergadering wordt hierop gesloten met bepaling dat<br />
de rest der agenda in een volgende bijeenkomst zal worden<br />
behandeld.<br />
MEDEDEELINGEN. 103<br />
De secretaris,<br />
_______ A. VOOGD.<br />
BERICHT.<br />
In dit nummer der <strong>Mededeelingen</strong>" wordt, als<br />
ieder jaar geschiedt, de ledenlijst afgedrukt met de<br />
bedoeling, dat de leden eventueel onjuiste opgaven<br />
daarin ten spoedigste, in elk geval vóór 15 November,<br />
zullen signaleeren aan den secretaris. Gelijk men<br />
weet wordt deze ledenlijst opgenomen in het jaar<br />
boekje dat binnenkort verschijnt.<br />
Verder verzoekt de secretaris elke adresverandering<br />
wat nauwkeuriger op te geven dan nu geschiedt.<br />
Menigeen, die zijn exemplaar der „<strong>Mededeelingen</strong>"<br />
niet of niet op tijd krijgt, heeft het aan eigen schuld<br />
in dezen te wijten.<br />
Gewone Leden.<br />
De secretaris,<br />
A. VOOGD.<br />
W. J. M. d'Ablaing, Het Vaderland, Jacob<br />
Gillisstraat 12, 's-Gravenhage<br />
H. Alkema, Telegraaf, Fred. Hendrikstr 106, Amsterdam<br />
J. H. Altona, Daily Telegraph, 2 e Adelheidstraat<br />
121, 's-Gravenhage<br />
J. N. J. van Amstel, Utrechtsch Nieuwsblad,<br />
Sweelinckstraat 2 bis , Utrecht<br />
*P. J. Appel, Nieuws van den Dag, Nic.<br />
Maesstraat 37, Amsterdam<br />
G. G. van As, A T ederlander, Morsestraat 10, 's-Gravenhage<br />
Mevr. Lucy d'Audretsch, Het Vaderland,<br />
Prinses Mariestraat 35,<br />
C. L. van Balen, Het Vaderland, Laan van<br />
Meerdervoort, u<br />
*J. G. Barenbroek, Algemeen Handelsblad,<br />
Emmastraat 13, Amsterdam<br />
->'•) De leden wier namen met een * zijn gemerkt, contribueeren tot het Ondersteuninjrsfonds.<br />
J. A. v. Beem, Veldpost, Vrouwensingel 46, Utrecht<br />
Mej. E. J. Belinfante, Nieuwe Courant,<br />
Sweelinckstraat 168, 's-Gravenhage<br />
*Mr. J. J. Belinfante, Ned. Correspondentie-<br />
Bureau, Danckerstraat 36,<br />
*L. V. Belinfante, Neder/. Correspondentie-<br />
Bureau, Heemskerkstraat 7, . . .<br />
*H L. Berckenhoff, Nieuwe Rotterd. Crt.,<br />
Statenlaan 55,<br />
Jhr. O. J. B. v. Beresteyn, Middelburgsche<br />
Courant, Heerengracht 6 a , . . . .<br />
> O ) . . . . „<br />
F. L. B. Berkhout, Rotterd. Nieuwsblad,<br />
Snelhnckslraat 59b, Rotterdam<br />
A. G. Biemond, Zutphensche Courant, . . Zutphen<br />
Dr. M. v. Blankenstein, Nieuwe Rott. Crt.,<br />
VV 30 Schwabische Strasse 21, . . . . Berlijn<br />
*B. Blok, Corn. Speelmanstraat 18, . . . 's-Gravenhage<br />
J. Ch. Blok, Nieuwe Arnh. Courant, enz.,<br />
Koninginnelaan, Rijswijk<br />
P. J. Blok, Dagblad v. Rotterd., Hoflaan 31, Rotterdam<br />
*M. H. L. Blokzijl,<br />
C. J. Blommendal, Schiedamsche Courant,<br />
Rotterdamsche dijk 69, Schiedam<br />
L. Bochardt, Opr. Haarl. Courant, . . . Haarlem<br />
M. A. Boer, Het Leven, Daendelstraat 78, 's-Gravenhage<br />
*J. Boersma, Nieuwsblad van het Noorden,<br />
Heereweg 20, Groningen<br />
*Ch. Boissevain, Alg. Handelsblad, (Huize<br />
Drafna, Naarden), Amsterdam<br />
Mr. J. J. van Bolhuis, N. Rott. Courant,<br />
Celebesstraat 94, 's-Gravenhage<br />
J. Bolijn Jzn., Ned. Correspondentie-Bureau,<br />
de la Reykade 58,<br />
Fokko Bos, Nieuwsblad voor Nederland,<br />
Büderdijkstraat 140 Amsterdam<br />
G. P. Bon, Residentiebode, Van Merlenstr. 43, 's-Gravenhage<br />
*A. J. v. d. Brenk, Nederlandsch Consulaat, Melbourne<br />
L. A. P. M. v. d. Broecké, De Tijd, Jacob<br />
Marisstraat 14, Amsterdam<br />
L. P. v. d. Broek, Telegraaf, Marnixstr. 198 11 , „<br />
P. N. Brouns, Het Huisgezin, Koningsweg 79, 's-Bosch<br />
A. J. Brouwer, Arnhemsche Courant, . . . Arnhem<br />
C. J. A. van Bruggen, Alg. Handelsblad, . Amsterdam<br />
E. C. H. C. Bruins, Alkmaarsche Crt., . . Alkmaar<br />
L. Brummel, De Avondpost, Weimarstr. 307, 's-Gravenhage<br />
*J. J. Bruna, Nieuwe Courant, Berlijn<br />
*M. J. Brusse, Nieuwe Rotterdamsche Crt.,<br />
Snellinckstraat 1, Rotterdam<br />
S. Bruysten, De Residentiebode, Wilhelmina<br />
straat 101, 's-Gravenhage<br />
S. W. Bunge, Rott. A T ieuwsblad, Binnenweg 4 a , Rotterdam<br />
W. E. Busselman, Makassaarsche Crt., . . Makassar<br />
H. C. Buurman, De Telegraaf, Linaeusstr. 49, Amsterdam<br />
S. M. N. Calisch, Locomotief en Javabode<br />
Delistraat 32. 's-Gravenhage<br />
B. Canter, Korte Houtstraat 20, . . . . „<br />
Clara C. Cock, Alkmaarsche Courant, Bergerhout<br />
17, Alkmaar<br />
J. Cohen, Bisschopstraat 48, Deventer<br />
H. A. Cornelissen, Vaderland, Kanaal 60, . 's-Gravenhage<br />
J. Corver, Analytisch Verslag, Frederik<br />
Hendriklaan 150,<br />
*John. Coucke, De Telegraaf, Amsterdam<br />
C. A. Crayé, Alg. Handelsblad, Marnixkade 39, „<br />
H. S. M. van Wickcvoort Crommelin, Nieuwe<br />
Courant, 's-Gravenhage<br />
G. j. v. Dalen, Rotterdamsch Nieuwsblad,<br />
Schermlaan 7, Rotterdam<br />
H. W. Danner, Delftsche Courant, Binnen<br />
Watersloot 12 Delft<br />
*Jacques Deen, Deli Crt. Heerengracht 459, Amsterdam<br />
*J. H. Deibel, Middelburgsche Courant, . . Middelburg
104 MEDEDEELINGEN.<br />
*Henri Dekking, Rotierdamsch Nieuwsblad,<br />
Nieuwe Binnenweg 9 a Rotterdam<br />
Paul Derjeu, Persbureau Vas Diaz, Elisabeth<br />
Wolffstraat 46, Amsterdam<br />
Mr. C. Th. v. Deventer, Locomotief, Surinamestraat<br />
20, 's-Gravenhage<br />
*J. Doorman, Haagsche Crt., Piet Heinstr. 40, „<br />
H. J. Doorman, Haagsche Crt. Malakkastr. 97, „<br />
N. J. M. Dresch, Nieuwe Schiedamsche Crt.<br />
St. Liduinastraat 50, Schiedam<br />
Mr. A. J. Hankes Drielsma, N Rott. Crt.,<br />
Rue des Petits Hotels 15, Parijs<br />
*U. Dronrijp Uges, Alg. Handelsblad, Valeriusstraat<br />
123 huis, Amsterdam<br />
H. Duintjer, Alg. Handelsblad, Da Costakade<br />
85, „<br />
*A. G. C. v. Duyl Jr., Havenkade 47, . . Scheveningen<br />
J. J. C. van Dijk, Stichtsche Courant, Voorstraat,<br />
Utrecht<br />
*Dr. C. Easton, Nieuws van den Dag, Joh.<br />
Verhulststraat 131, Amsterdam<br />
A. D. Ebbers, Utrechtsch Nieuwsblad, Witte<br />
Vrouwensingel 20, Utrecht<br />
J. D. Eggink, Utrechtsch Dagbl., Voetiusstr. 3, „<br />
*C. K. Elout, Algemeen Handelsblad, 't Huis<br />
Sch aider, Park Groot-Haesebroek, . . . Wassenaar<br />
L. M. H. Faust, Bataviasch Handelsblad,<br />
Gang Scott No. 5, • . . . . Weltevreden<br />
Jhr. J. Feith, Alg. Handelsblad, Hooge<br />
Naarderweg, Hilversum<br />
F. F. Frederiks, Ned. Correspondentie-Bureau,<br />
Malakkastraat 140 's-Gravenhage<br />
P. J. Frederiks, Amersfoortsche Courant,<br />
Kortegracht 9, Amersfoort<br />
Mevr. S. Frederiks—Van Cleeff, Amersfoortsche<br />
Courant, Kortegracht 9, . . . „<br />
Willem G. Galesloot, Het Centrum, Schoolstraat<br />
31, Utrecht<br />
*J. F. Gebhard Jr., Nieuws van den Dag,<br />
Prinsengracht 301, Amsterdam<br />
E. W. Geerling, Rotterd. Nieuwsblad, Bergweg<br />
235, Rotterdam<br />
C. A. Gerritsen, De Residentiebode, Daguerrestraat<br />
117, 's-Gravenhage<br />
M. A. Goedemans, De Telegraaf, Heerengracht<br />
219, Amsterdam<br />
R. J. Goddard, Sumatrapost, Kampong Dalem, Medan<br />
*C. Nannes Gorter, De Nieuwe Courant,<br />
Mient C 12, . Alkmaar<br />
W. Graadt van Roggen, Utr. Dagblad, . . Utrecht<br />
G. A. Günther, Het Centrum, Vleutenscheweg<br />
163,<br />
Mevr. A. H. de Haas, Leidsch Dagblad,<br />
Kaiserstraat 14, Leiden<br />
*P. A. Haaxman Jr., Nieuwe Crt., 2 e Schuytstraat<br />
114, 's-Gravenhage<br />
R. Baron van Haersolte van den Doorn<br />
Bezuidenhout n, „<br />
L. F. Hageman, De Telegraaf, Ceintuurbaan<br />
446, Amsterdam<br />
P. J. A. ten Hagen, Nieuwsblad Vooruit,<br />
Willem de Zwijgerlaan 37, 's-Gravenhage<br />
D. Hans, De Telegraaf, De Carpentierstr. 62, „<br />
Th. L. Harlaar, Nieuwe Courant, Hofwijckplein<br />
82, „<br />
E. A. A. v. Heekeren, Nieuwe Rotterd.<br />
Courant, Rochussenstraat 197", . . . . Rotterdam<br />
M. A. van Heekeren, Algem. Handelsblad,<br />
Marnixstraat 394 boven, Amsterdam<br />
*J. W. Heimer, De Tijd, v. Oldenbarneveldtkade<br />
6, „<br />
*S. J. Hirsch Rz., Algemeen Handelsblad,<br />
Marnixstraat 362, „<br />
P. J. Hobbel, Dagblad van Gouda, Kleiweg 92, Gouda<br />
G. Hoog, Zutph. Crt., Oude Wand 17, . . Zutphen<br />
H. C. v. Houten, Nieuwe Rotterd. Crt.,<br />
Westerkade 10, Rotterdam<br />
A. A. Humme, Nieuwe Rotterd. Courant, . 's-Gravenhage<br />
H. J. Hyman, Nieuwe Rotterdamsche Crt.,<br />
Heemraadsingel 217, Rotterdam<br />
*Mr. H. Louis Israels, De Telegraaf, Weteringschans<br />
151, Amsterdam<br />
A. C. Jager, Het Nieuws Alkmaar, Oude<br />
Wand 8 Zutphen<br />
*E. W. de Jong, Algemeen Handelsblad,<br />
7 Charleville Mansions, Charleville Road,<br />
West Kensington, Londen W.<br />
Mr. H. J. C. I. de Jong, Nieuwe Courant,<br />
18 Rue Demarquay, Parijs, X<br />
Dr. J. D. de Jong, Vaderland, Paramaribostraat<br />
145, 's-Gravenhage<br />
J. G. Jonquière, Nieuwe Rotterd. Courant<br />
Burgemeester Meineszlaan 7Ó a , . . . . Rotterdam<br />
*Mr. J. Kalff Jr., Algemeen Handelsblad,<br />
Plantage Middenlaan 11, Amsterdam<br />
Albert J. M. Kaller, Het Centrum, Singel 141, Amsterdam<br />
H. Kattenburg, Correspondent van diverse<br />
bladen, 40 Pyrland Road Canonbury, . . Londen<br />
A. Kellenaars, De Voorhoede, Morschsingel 6, Leiden<br />
*Mr. G. Keiler, Nieuwsblad v. Nederland,<br />
Roelof Hartstraat 130, Amsterdam<br />
H. F. Kernkamp, Utrechtsch Nieuwsblad,<br />
Taludweg 19, Hilversum<br />
W. Kerremans, Soerab. Nieuwsblad, . . . Soerabaja<br />
A. B. Kleerekoper, Van Breestraat 47, . . Amsterdam<br />
Th. A. Koelman, Centrum, Plantage Middenlaan<br />
n, „<br />
D. Kouwenaar, Nieuwe . Rotterd. Courant.,<br />
Valeriusstraat 84, . „<br />
*Mr. C. Th. Krabbe, Nieuwe Courant, . . 's-Gravenhage<br />
J. M. A. Kroes, Utreehtsche Courant, Schoolstraat<br />
35 bis , Utrecht<br />
H. E. Stenfert Kroese, Arnhemsche Courant,<br />
Parkstraat 63, , . . Arnhem<br />
A. L. Sint Yoost de Kruyff, N. Rott. Crt.,<br />
Poste Allemande 42, Pera, Konstantinopel<br />
J. L. A. de Kruyff, De Telegraaf, Oranje<br />
Nassaulaan 81, Amsterdam<br />
*N. D. Kuiper, Dagblad van Zuid-Holland<br />
en 's-Gravenhage, 's-Gravenhage<br />
*W. F. L. Lapidoth, Nieuwe Crt., Riouwstraat<br />
63, 's-Gravenhage<br />
J. F. A. H. Later Jr., Locomotief, . . . . Semarang<br />
A. E. Leo, Maasbode, Beeklaan 279, . . . 's-Gravenhage<br />
W. J. van den Leemkolk, Soer. LLandelsblad, Soerabaja<br />
*M. D. van Lessen, Utrechtsch Dagblad, . Utrecht<br />
H. A. Lesturgeon, Nieuwe Crt. Leuvenschestraat<br />
3, Scheveningen<br />
Ant. J. Lievegoed, Sumatrapost, . . . . Medan Deli<br />
G. van Lissa, Algemee?i Hanaelsblad, Rosenheimerstrasse<br />
36 IV, Berlijn W. 30<br />
Alb. J. Luikinga, Nieuwsblad v. Nederland,<br />
Vijzelstraat 49, Amsterdam<br />
Dr. H. E. H. van Loon, Middelburgsche Crt.,<br />
Noordstraat 117, Middelburg<br />
*D. Manasse, De Fakkel, Nassaukade 175, . Amsterdam<br />
Mej. Helena van Meekren, De Telegraaf,<br />
Reguliersgracht 132, „<br />
H. D. F. Meiners, Nieuws van den Dag,<br />
Joh. Verhulststraat 182, „<br />
*A. Ed. Mendell, Analytisch Verslag, Denneweg<br />
2, 's-Gravenhage<br />
*Mr. A. Mesritz, Haagsche Ct. Stationsweg 72% 's-Gravenhage<br />
A. B. J. de Meulder, Utreehtsche Courant,<br />
Oudwijkerlaan 5 Utrecht<br />
W. C. v. Meurs, Nieuwe Courant, Blankenburgstraat<br />
117, 's-Gravenhage
Jac. C. Meijerink Jr., Haarlem's Dagblad,<br />
Bloemendaalscheweg ni b , Bloemendaal<br />
J. Meijjes, De Telegraaf, Overtoom 22 h s, . Amsterdam<br />
G. J. D. Mingelen, Leeuwarder Courant,<br />
Groote Hoogstraat, Leeuwarden<br />
*A. Moresco, Vaderland, Lubeckstraat 42, . 's-Gravenhage<br />
*M. Moresco, Buys Ballotstraat 6, . .<br />
Hendrik Mulder, Preangerbode, Bandoeng<br />
J. A. Nederbragt, De Standaard, Valkenboschlaan<br />
81, 's-Gravenhage<br />
R. Neter, Frankfurter Zeitung, 40 Rue<br />
Leonardo da Vinci, Brussel<br />
Mr. E. J. W. Nierstrasz, Alg. Handelsblad,<br />
Corneliuslaan 900, Naarden<br />
G. M. Nieuwenhuis, Saxen Weimarstraat 40, Amsterdan<br />
*Jhr. J. W. van Nispen tot Sevenaer, Residentiebode,<br />
Daendelsstraat 27, 's-Gravenhage<br />
*J. L. Nova, Reuter's Telegram Cy., . . . Amsterdam<br />
*Chr. W. J. Nuys, Algemeen Handelsblad,<br />
Valeriusstraat 137,<br />
G. J. Nijland, Algemeen Handelsblad, Binnen<br />
Oranjestraat 10,<br />
A. J. Oostdam, Leiden<br />
N. Oosterbeek, Nieuwsblad voor Deventer,<br />
A Plein 2 hoek Steenstraat, Zwolle<br />
Mr. J. C. van Oven, Nieuws vau den Dag,<br />
Joh. Verhulststraat 196, Amsterdam<br />
Mevr. M. C. van Oven—van Doorn. Nieuws<br />
van den Dag, Joh. Verhulststraat 196,<br />
G. H. Pannekoek, Het Vaderland, Columbusstraat<br />
253, 's-Gravenhage<br />
Joh. L. v. d. Pauwert, . . . . _ . . Middelburg<br />
P. E. Peaux, Nieuws v. d. Dag, Singel 30, Amsterdam<br />
J. C. Peereboom. Haarlem's Dagblad, . . Haarlem<br />
G. H. v. d. Pek, Vaderland, Edisonstraat 19, 's-Gravenhage<br />
Mr. J. F. van Hanswijk Pennink, Kamper<br />
Courant, de la Sablonièrekade . . . . Kampen<br />
F. G. van Pesch, Zwolsche Courant, . . . Zwolle<br />
Ph. Pinkhof, De Telegraaf, Singel 186, . . Amsterdam<br />
*Mr. L. J. Plemp v. Duiveland, Nieuwe Crt.<br />
Riouwstraat 152, 's-Gravenhage<br />
*C. v. d. Pol, Sumatrabode, Westerbaenstr. 447, „<br />
E. Polak, Het Volk, Amsterdam<br />
G. Polak Daniels, Vaderland, Laan van<br />
Meerdervoort 15, 's-Gravenhage<br />
*A. Prell, Deutsche Wochenzeitung für den<br />
Niederl. und Belgien, Pieter Pauwstr. 10, Amsterdam<br />
A. J. Prins, Tilburgsche Courant, Willem II<br />
stra at 88, Tilburg<br />
H. Pyttersen, Nieuwe Arnkemsche Courant, Arnhem<br />
*M. v. Raalte, van Blankenburgstraat 71, . 's-Gravenhage<br />
Dr. L. A. Rademaker, Vaderland, . . . .<br />
R. J. Raken, Vossiusstraat 7, Amsterdam<br />
L. v. d. Reis, Prov. Groninger Courant, . Groningen<br />
P. E. van Renesse, Telegraaf, i e Helmersstr. 53, Amsterdam<br />
A. K. van Riemsdijk, Nieuwe Crt., Joan<br />
Maetsuyckerstraat 85, 's-Gravenhage<br />
J. E. A. Reijnecke van Stuwe, Het Vaderland,<br />
34 Alwyne Road Wimbledon,. . . Londen S. W.<br />
Jac. Rinse. N. Z. Voorburgwal 250, . . . Amsterdam<br />
Mr. G. J. Rive, Nieuwe Rotterd. Courant,<br />
IV Möllwald Platz 2, Weenen<br />
Mr. P. J. F. H. van de Rivière, Prov.<br />
Groninger Courant, Groningen<br />
A. C. Rochat, ütrechtsch Dagblad, . . . Utrecht<br />
*J. H. Rogge, Nieuwsblad voor Nederland,<br />
Prinsengracht 657, Amsterdam<br />
H. W. de Ronde, Rotterdamsch Nieuwsblad,<br />
Henegouwerlaan 71, Rotterdam<br />
J. J. de Roode, Het Volk, Amsterdam<br />
J. H. Rössing, Nieuws van den Dag, Schotersingel<br />
17, Haarlem<br />
MEDEDEELINGEN.<br />
E. O. H. M. Ruempol, Analytisch Verslag,<br />
Verhulststraat 70 's-Gravenhage<br />
H. J. H. Rutters, Nieuwe Courant, Weimarstraat<br />
20c. . .<br />
J »<br />
Paul Sabel, De Telegraaf, Raadhuisstr. 12, Amsterdam<br />
A van 't Sant, Ütrechtsch Dagblad, Oude<br />
^ Gracht T Z. 54^, Utrecht<br />
C. L. F. Sarlet, Oprechte Haarl. Courant,<br />
Verspronckweg 13, Haarlem<br />
J. Schaap, Javabode, Batavia<br />
*A. Schabeek, Alg. Ha?idelsblad, 2 e Helmersstraat<br />
101 boven, Amsterdam<br />
W. F. M. van Schaik, Leeuwarder Courant,<br />
Spanjaardslaan 83, Leeuwarden<br />
C. M. Schilt, Rotterdamsch Nieuwsblad, Willebrordusstraat<br />
40, Rotterdam<br />
*CV Schlick, Reuter's Tel. Cy., Spuistr. 212, Amsterdam<br />
*Jhr. J. P. v. d. W. von Schmidt auf Altenstadt,<br />
2de Schuytstraat 67—69, . . . . 's-Gravenhage<br />
C. J. Schotel Fzn., Alg. Handelsblad, Joh.<br />
Verhulststraat 201, Amsterdam<br />
L. Schotting, De Telegraaf,<br />
*M. A. Sipman, Arnhemsche Courant, . . Arnhem<br />
P. J. Smink, Prov. Geld. en Nijm. Courant,<br />
Stijn Buisstraat 18, . . . . . . . . . Nijmegen<br />
C. Smit, Residentiebode, Hoogezand 102, . . 's-Gravenhage<br />
H. Smits, Rott. Nieuwsbl., Insulindestr. 52, Rotterdam<br />
C. Snabilié, Nieuws van den Dag, 19 Rue<br />
Carpeaux, Parijs<br />
*Mr. Dr. J. H. W. Q. ter Spill, Nieuwe Crt.,<br />
Vos in Tuinstraat 2, 's-Gravenhage<br />
B. C. Spoel, Haagsche Courant, Dunne<br />
Bierkade 2?, . . .<br />
*" j><br />
Mr. P. C. Swart, Nieuwe Rotterd. Courant,<br />
Mathenesserlaan 311*, Rotterdam<br />
P. H. J. Steenhoff, Het Centrum, . . . . Utrecht<br />
*J. E. Stokvis, De Locomotief, Semarang<br />
J. Stufkens Lzn., Rotterdamsche Courant, . Rotterdam<br />
Ad. Sturenberg, Nieuwe Crt., Willemstr. 91, 's-Gravenhage<br />
K. D. Sijtsma, Leidsch Dagblad, . . . . Leiden<br />
*H. Tersteeg, Java Bode, Laan de Riemer, . Weltevreden<br />
Mr. J. H. Tersteeg, Singel 492^, . . . . Amsterdam<br />
A. J. C. M. Tervooren, Het Leven, Amstelveenscheweg<br />
194,<br />
*P. J. M. van Tetering, N. Haarl. Courant,<br />
Groote Markt 4, Haarlem<br />
P. Teunissen, Nieuws van den Dag, Linnaeusstraat<br />
47a, Amsterdam<br />
J. B. Themans, Graafschapsb., Hamburgerstr., Doetinchem<br />
B. Thoënes, Nieuwe Hoornsche Courant, . Hoorn<br />
E. Thorn Prikker, Hoogeweg 39, . . . Watergraafsmeer<br />
*H. Tiedeman, Nieuwe Rotterd. Courant,<br />
47 Fitzjames Avenue, Kensington, . . . Londen W.<br />
S. H. Tjabring, Nieuwe Rotterd. Courant,<br />
Ganzenmarkt, Utrecht<br />
O. A. van Tricht, Nieuwe Courant, Prinses<br />
Mariastraat ^, 's-Gravenhage<br />
S. Vas Dias, Nederl. Correspondentie-Bureau,<br />
Pieter Bothstraat 35,<br />
*S. Maurits Vas Dias, Ned. Correspondentie-<br />
Bureau en Courrier de Schéveningue, . . Scheveningen<br />
J. Veersema, Sumatra-Post, Hotel N°. 8, Medan<br />
D. Verbeek, Javabode, Batavia<br />
C. F. C. Vergouwe, Nieuwe Arnh. Cotirant, Arnhem<br />
Mr. H. Verkouteren, De Nederlander, Prinsengracht<br />
523, Amsterdam<br />
*H. P. M. Verlinden, De Zoom, Bergen op Zoom<br />
J. F. L. de Balbian Verster, Nieuws van<br />
den Dag, Prinsengracht 279, Amsterdam<br />
R. C. Verweijck, De Standaard, Leliegr. 56,<br />
M. Vierhout, De Wereld, Heerengracht 199,<br />
*Chr. A. Vieweg, Prov. Geld. en Nijm. Crt., Nijmegen<br />
105
106<br />
J. J. Vinkesteijn, Utrechtsche Crt., Willem<br />
Barentzstraat 97, Utrecht<br />
M. J. Vies, Alg. Handelsblad, Spiegelgr. 21, Amsterdam<br />
W. H. Vliegen, Het Volk,<br />
Ch. H. de Vogel, Haarlem<br />
J. Vonk, Nieuws v. d. Dag, Dusaystraat 11, Amsterdam<br />
*A. Voogd, Scheepvaart en Alg. Handelsblad,<br />
Kortenaerstraat 13, Rotterdam<br />
Gos. de Voogt, De Padvitider, Eigen Haard,<br />
en Allen Weerbaar, Joh. Verhulststr. 66, Amsterdam<br />
W. J. de Voogt, Handelsblad, Joh. Verhulststraat<br />
66, „<br />
Mr. M. C. M. Voorbeijtel, Alg. Handelsbl.,<br />
29 Rue Custine, Parijs XVIII<br />
C. P. L. B. Voute, Nieuwe Rott. Couratit,<br />
Marconistraat 19, 's-Gravenhage<br />
B. de Vries, Korte Houtstraat i4 b , . . . „<br />
S. de Vries, Locomotief, Nieuwendijk 42, . Amsterdam<br />
*G. J. H. v. d. Vijver, Nieicwe Courant,<br />
Koningin Emmakade 51 's-Gravenhage<br />
H. W. de Wal, Deventer Dagbl., Lagestraat 5, Deventer<br />
Dr. J. L. Walch, Het Vaderland, Van Stolberglaan,<br />
200, 's-Gravenhage<br />
Dr. K. Th. Wenzelburger, Kólnische Zeitung,<br />
Heerengracht 367, Amsterdam<br />
C. D. Wesseling, De Tijd, L. Beestenmarkt n, 's-Gravenhage<br />
P. J. Westerbaan, Leidsch Dagblad, Witte<br />
Singel 31, . Leiden<br />
*H. van der Wielen, Ned. Correspo?identie-<br />
Bur., Locomotief en Javabode, Voltastr. 6, 's-Gravenhage<br />
*J. E. v. d. Wielen, Afialytisch Verslag, . „<br />
Mr. H. Wiessing, Weekblad de Amsterd.,<br />
Valeriusplein 6, Amsterdam<br />
J. A. Wolf, Provmciale Groninger Courant,<br />
Tuinbouwstraat 2, . . . . . . ... . Groningen<br />
*N. H. Wolf, De Kunst, Valeriusstraat 61, Amsterdam<br />
Mej. E. B. v. d. Wijk, Algemeen Nederl.<br />
Exportblad, Corn. Schuytstraat 18, . . . Amsterdam<br />
*D. A. Zoethout, Directeur Analytisch Verslag,<br />
Hooistraat 7, 's-Gravenhage<br />
Mej. A. E. Zuikerberg, Alg. Handelsblad, 2 e<br />
Helmersstraat 110, Amsterdam<br />
A. I. I. Zuure, Centrum, Oude Schans 52, „<br />
Buitengewone Leden.<br />
J. S. Admiraal, Administrateur Haagsche Crt.,<br />
Ant. Duyckstraat 17, 's-Gravenhage<br />
Taco H. de Beer, Jan Luykenstraat roo, . Amsterdam<br />
*D. Belinfante, Nieuwsv.d. Dag, Den Texstr. 27, „<br />
J. E. Belinfante, Courrier de Schéueningue,<br />
Frederik Hendrikkade 191, 's-Gravenhage<br />
Mr. P. Blussé van Oud-Alblas, Dord. Crt., Dordrecht<br />
*A. ten Bosch N.Jzn., Anna Paulownastr. 68, 's-Gravenhage<br />
I. E. Boutelje, Centraalblad v. Israëlieten,<br />
J. D. Meijerplein 25 bovenhuis, . . . . Amsterdam<br />
J. W. Bouwman, Huygenspark 12-13, . . . 's-Gravenhage<br />
P. W. G. Cuypers, Algemeen Handelsblad,<br />
Singel 291, Amsterdam<br />
L. van Dam Pz., Nieuwe Courant, . . . 's-Gravenhage<br />
Leon Delhez, Petit Bleu, Valeriusstraat 28, Amsterdam<br />
Mevr. W. Drucker, Evolutie, Weesperzijde 14, „<br />
*Mr. H. J. D. D. Enschedé, Opr. Haarl. Crt.,<br />
Zijlstraat 27, Haarlem<br />
Jan Fabius, Biltstraat 22, Utrecht<br />
*J. Funke, Nieuws v. d. Dag, v. Eeghenstr. 81, Amsterdam<br />
B. J. Gelder, Visscherij Crt. Stadhouderskade<br />
102, „<br />
C. A. Gerritsen Jr., Residentiebode, Sumatrastiaat<br />
232, 's-Gravenhage<br />
J. B. de Gou, Hofwijckstraat 24, . . . . „<br />
MEDEDEELINGEN.<br />
*Dr. P. F. van Hamel Roos, Maandblad<br />
tegen Vervalschingen en Revue int. des<br />
Falsifications, Keizersgracht 291, . . . Amsterdam<br />
Mevr. Th. P. Haver, Evolutie, Hondecoeterstraat<br />
17, „<br />
W. A. Holdert, De Fiets, Vondelstraat 128, „<br />
J. A. Holtrop, Boon's Geillustr. Magazijn,<br />
Weteringschans 65, . „<br />
Mevr. Thérèse Hoven, Het Dames Weekbl.<br />
voor Ned.-Indi'è, (Soerabaya), 2 e Borneostr., 's-Gravenhage<br />
G. van Hulzen, Oppert 97, Rotterdam<br />
W. J. E. H. M. de Jong, Vooruit enz.,<br />
Van der Heenstraat 8, 's-Gravenhage<br />
H. Tieks Koening, De Hotelh., Damrak 95, Amsterdam<br />
E. de Lang, Rotterdamsch Nieuwsblad, . . Rotterdam<br />
*Dan. de Lange, Nieuws van den Dag, . . Amsterdam<br />
N. W. Lienard Everts, De Noordhollander,<br />
Brinklaan 141, Bussum<br />
J. G. Mühlenfeld, Bataviaasch Nieuwsblad en<br />
Nieuws vau den Dag voor Nederl.-Indië, Djokjakarta<br />
Mr. A. H. v. Nierop, Amsterd. Ejfectenblad,<br />
Singel 512, Amsterdam<br />
A. L. H. Obreen, Hilversum<br />
A. A. van Os, De Telegraaf en Het Volk,<br />
Oosterstraat 39 bis , Utrecht<br />
J. Louis Pissuise, Valeriusstraat 75, . . . Amsterdam<br />
Dr. E. D. Pijzel, Eigen Haard, Roemer<br />
Visscherstraat 38, „<br />
Arn. van Raalte Jzn., Westkruiskade i9 b , . Rotterdam<br />
A. C. J. Raven, Grave van Solmsstraat n, Utrecht<br />
Jhr. A. W. G. van Riemsdijk, Dir. Opr.<br />
Haarlemsche Courant, Haarlem<br />
W. Ringlever, Weimarstraat 21, 's-Gravenhage<br />
F. van Rhijn, Dir. Nederl. Kiosken Mij., . Rotterdam<br />
R. A. van Sandick, De Ingenieur, Gebouw<br />
Diligentia, 's-Gravenhage<br />
F. C. J. Scheurleer, Prinsengracht 1009, . . Amsterdam<br />
Mevr. V. Schlingemann-Dittlinger, Corr. .<br />
Javabode, Heelsum<br />
M. L. C. Staring, Dordrechtsche Courant, Dordrecht<br />
A. Sijthoff, Haagsche Courant, Wagenstr. 24/28, 's-Gravenhage<br />
*A. W. Sijthoff, Leidsch Dagblad, . . . . Leiden<br />
R. J. P. Tutein Nolthenis, De Gids, Heerengracht<br />
132, Amsterdam<br />
J. B. van der Veen, De Telegraaf, i e Hel<br />
mersstraat 44, „<br />
L. J. de Vos, Het Vaderland, Koningin<br />
Emmalaan 39, 's-Gravenhage<br />
W. de Vreede, Oude Gracht Tolbr. z. 183, Utrecht<br />
J. Vriesendorp, Heerengracht 423, . . . . Amsterdam<br />
*C. D. v. Waalwijk, Nieuwsblad v. Nederl.,<br />
Van Eeghenstraat 209% „<br />
S. Warendorf Jr., De Amsterdammer, Weekbl.<br />
voor Nederland, „<br />
Mevr. Augusta de Wit, Nieuwe Rotterd. Crt., Laren (Gooi)<br />
Jac. Zahn, Het Vaderland, Nicolaïstraat 18, 's-Gravenhage<br />
Ph. Zilcken, Bezuidenhour 453, „<br />
A. W. Zonneveld, Manchester Guardian, de<br />
Clercqstraat 87, Amsterdam<br />
B. C. E. Zwart, Ned. Sport, Stadhouderskade<br />
152 „<br />
Donateurs.<br />
R. Schwarz, Princessegracht, 's-Gravenhage
Ledenlijst.<br />
G. J. NIJLAND, Algemeen Hanaelsblad, Amsterdam, is<br />
overgebracht van de lijst der buitengewone leden op die<br />
der gewone.<br />
Nieuwe leden:<br />
A. K. VAN RIEMSDIJK, Joan Maetsuyckerstraat 85, 's-Gravenhage,<br />
Red. Verslaggever Nieuwe Courant.<br />
W. E. H. VAN LOON, Middelburgsche Courant, Court<br />
Noordstraat 117, Middelburg.<br />
(Door een verzuim is dit nieuwe lid nog njet in de<br />
<strong>Mededeelingen</strong> vermeld.)<br />
Bedankt voor het lidmaatschap:<br />
wegens verandering van werkkring J. B. VAN DER VEEN,<br />
vroeger Goesche Courant te Goes;<br />
wegens vertrek naar West-Afrika, C. W. E. VAN HOEK,<br />
Nieuwe Courant, Juliana van Stolberglaan 202, den Haag.<br />
Verhuisd:<br />
J. J. VINKENSTEYN van Willem Barentszstraat41, Utrecht,<br />
naar Willem Barentszstraat 97, aldaar.<br />
D. A. ZOETHOUT van Reinkenstraat 54 naar Hooistraat 7,<br />
den Haag.<br />
H. W. DANNER van Voorstraat 42 naar Binnen Watersloot<br />
12, Delft.<br />
H. L. BERCKENHOFF van Joh. Verhulstr. 25, Amsterdam,<br />
naar Statenlaan 55, den Haag.<br />
A. G. C. VAN DUYL Jr., Havenkade 47, Scheveningen.<br />
H. TERSTEEG, Laan de Riemer, Weltevreden.<br />
Binnenland.<br />
Wet op de Correspondenten.<br />
WIJ, ONDERGETEEKENDE, BIJ DE GRATIE DER ALGEMEENE<br />
VERGADERING, REDACTEUR VAN DE MEDEDEELINGEN.<br />
Allen, die deze zullen zien of hooren, saluut! doen te<br />
weten:<br />
Alzoo wij in overweging genomen hebben, dat zeer vaak<br />
in Nederlandsche en Indische bladen artikelen, beschouwingen,<br />
berichten, mededeelingen enz. worden geplaatst,<br />
die in het orgaan van den Nederlandschen Journalisten-<br />
Kring kunnen, neen, moeten worden overgenomen, doch<br />
die aan onzen aandacht ontsnappen omdat wij niet alle<br />
bladen lezen kunnen, of die slechts toevallig ons bereiken;<br />
verder overwegende, dat, waar onder de leden van den<br />
Kring zeer zeker een toenemende medewerking aan 't orgaan<br />
te bespeuren valt, welke medewerking echter nog geenszins<br />
voldoende is, en de leden, daarop individueel gewezen,<br />
vaak antwoorden dat zij meestal geen bladen waarin<br />
bovenbedoelde artikelen enz. voorkomen aan ons zenden,<br />
dewijl zij meenen „dat een ander het wel doen zal" en wij<br />
op grond van dit alles van oordeel zijn, dat het wenschelijk<br />
is regelen vast te stellen betreffende de medewerking der<br />
leden aan het orgaan;<br />
Zoo is het, dat wij hebben goedgevonden en verstaan,<br />
gelijk wij goedvinden en verstaan bij deze:<br />
ARTIKEL 1.<br />
Door ons worden, zooveel mogelijk door het geheele<br />
Rijk, en in de Koloniën, voor bepaalde bladen leden van<br />
den Nederlandschen Journalisten-Kring aangewezen, wier<br />
taak zal zijn mede te werken aan het orgaan.<br />
ARTIKEL 2.<br />
De in het vorig artikel bedoelde leden dragen den naam:<br />
correspondenten.<br />
MEDEDEELINGEN. 107<br />
ARTIKEL 3.<br />
Door ons worden tot correspondenten benoemd voor<br />
de achter hun naam vermelde bladen:<br />
J. N. J. van Amstel . . Utrechtsch Nieuwsblad<br />
G. G. van As De Nederlander<br />
F. L. B. Berkhout . . . Rotterdamsch Nieuwsblad<br />
A. G. Biemond . . . . Zutphensche Courant<br />
P- }• Blok Dagblad van Rotterdam<br />
C. J. Blommendal . . . Schiedamsche Courant<br />
L. Bochardt Oprechte Haarlemsche Courant<br />
J. Boersma Nieuwsblad van het Noorden<br />
L. A. P. M. van de Broecke De Tijd<br />
P. W. Brouns Het Huisgezin<br />
A. J. Brouwer . . . . Arnhemsche Courant<br />
L. Brummel De Avondpost<br />
G- P- Bon De Residentiebode<br />
W. E. Busselmann . . . Makassaarsche Courant<br />
Clara C. Cock . . . . Alkmaarsche Courant<br />
H. W. Danner . . . . Delftsche Courant<br />
]• Deen Deli-Courant<br />
J. H. Deibel Middelburgsche Courant<br />
H. J. Doorman . . . . Haagsche Courant<br />
J. J. C. van Dijk . . . Stichtsche Courant<br />
J. D. Eggink Utrechtsch Dagblad<br />
Mevr. S. Frederiks— v.Cleeff Amersfoortsche Courant<br />
W. G. Galesloot. . . . Het Centrum<br />
C Nannes Gorter . . . De Nieuwe Courant (Alkmaar)<br />
Mevr. A. H. de Haas . . Leidsch Dagblad<br />
A. C. Jager Het Nieuws (Alkmaar)<br />
W. Kerremans . . . . Soerabajaasch Handelsblad<br />
J. M. A. Kroes . . . . Utrechtsche Courant<br />
H. D. F. Meiners . . . Nieuws vaa den Dag<br />
Jac. C. Meijerink Jr. . . Haarlem's Dagblad<br />
H. Mulder Preangerbode<br />
J. A. Nederbragt. . . . De Standaard<br />
Mr.J.F.v.HanswijkPennink Kamper Courant<br />
F. G. van Pesch . . . Zwolsche Courant<br />
A. Prell Deutsche Wochenzeitung i. d. N.<br />
A. J. Prins Tilburgsche Courant<br />
L. van de Reis . . . . Prov. Groninger Courant<br />
J. H. Rogge Nieuwsblad voor Nederland<br />
R. G. Rijkens De Eemlander<br />
W. F. M. van Schaik. . Leeuwarder Courant<br />
P. J. Smink Prov. Geld. en Nijm. Courant<br />
P. J. M. van Tetering. . Nieuwe Haarlemsche Courant<br />
J. B. Themans . . . . Graafschapsbode<br />
J. Veersema Sumatra-Post<br />
C. F. C. Vergouwe. . . Nieuwe Arnhemsche Courant<br />
H. P. M. Verlinden . . De Zoom<br />
H. W. de Wal . . . . Deventer Dagblad<br />
H. van der Wielen . . . Locomotief en Java-Bode<br />
J. A. Wolf Prov. Groninger Courant<br />
ARTIKEL 4.<br />
De bladen, waarvoor door ons geen correspondent aangewezen<br />
is, worden door ons nagegaan, of op andere<br />
wijze verzorgd, of zijn niet in den Kring vertegenwoordigd.<br />
ARTIKEL 5.<br />
Wanneer in het blad of in de bladen, waarvoor zij als<br />
correspondent aangewezen zijn, artikelen, beschouwingen,<br />
berichten, mededeelingen enz. voorkomen over journalistieke<br />
aangelegenheden, of daarmede in verband staande, zullen<br />
onze correspondenten verplicht zijn, dat blad, of die bladen,<br />
of een uitknipsel, of uitknipsels ervan, onverwijld aan ons<br />
toe te zenden. Dit geldt niet voor zoodanige berichten of<br />
mededeelingen, waarvan met reden vermoed kan worden<br />
dat zij in de geheele pers de ronde zullen doen.
108 MEDEDEELINGEN.<br />
ARTIKEL 6.<br />
Ongeacht het hun in het vorig artikel meer bepaaldelijk<br />
opgedragene, blijven onze correspondenten, en voorts alle<br />
leden van den Kring die niet als zoodanig aangewezen<br />
zijn, in het algemeen tot medewerking aan het orgaan<br />
verplicht.<br />
ARTIKEL 7.<br />
De buitenlandsche leden van den Kring zullen ten opzichte<br />
van de buitenlandsche bladen, die zij lezen, in het algemeen<br />
dezelfde taak hebben als in artikel 5 voor onze<br />
correspondenten aangegeven.<br />
ARTIKEL 8.<br />
Onze correspondenten genieten voor hun werkzaamheden<br />
een vergoeding per jaar, waarvan het bedrag nader bij de<br />
wet wordt vastgesteld.<br />
ARTIKEL 9.<br />
Bezwaren en protesten tegen de in artikel 3 door ons<br />
gedane benoemingen worden niet toegelaten. Beroep daartegen<br />
is niet mogelijk.<br />
ARTIKEL 10.<br />
De lijst der in artikel 3 door ons gedane benoemingen<br />
wordt telken jare in de maand October door ons herzien.<br />
ARTIKEL 11.<br />
Overtreding of niet-nakoming van artikel 5 door de<br />
correspondenten wordt gestraft door openlijke bekendmaking<br />
daarvan, met vermelding van naam en kwaliteit<br />
in de <strong>Mededeelingen</strong>, tenzij zulke omstandigheden in het<br />
spel waren, dat redelijkerwijze de nakoming van bedoeld<br />
artikel niet kon worden verlangd.<br />
ARTIKEL 12.<br />
Deze wet kan worden aangehaald als: Correspondenten-wet.<br />
ARTIKEL 13.<br />
Deze wet treedt in werking op den dag harer afkondiging,<br />
behoudens artikel 7, waarvan de inwerkingtreding<br />
nader bij afzonderlijke wet zal worden geregeld.<br />
Lasten en bevelen, dat deze in de <strong>Mededeelingen</strong> zal<br />
worden geplaatst en dat.allen, wie zulks aangaat, aan de<br />
nauwkeurige uitvoering de hand zullen houden.<br />
De Redacteur van de <strong>Mededeelingen</strong>,<br />
D. HANS.<br />
Charles Boissevain.<br />
Op den afgeloopen Maandag, 28 October, heeft CHARLES<br />
BOISSEVAIN z'n 70 en verjaardag gevierd, onder een vloed<br />
van sympathie- en vriendschaps-blijken, die een denkbeeld<br />
gaven van hoe in het land van de krant deze journalist<br />
wordt geacht en geëerd.') Wij meenen niet beter te kunnen<br />
doen dan over te nemen het volgend artikeltje, dat wij<br />
over den jubilaris vonden in De Fakkel, geschreven door<br />
collega D. MANASSEN:<br />
„Bijna een halve eeuw heeft hij zich gewijd aan de<br />
Nederlandsche journalistiek en steeds aan het Algemeen<br />
Handelsblad, welks directeur-hoofdredacteur hij is, de laatste<br />
qualiteit deelende met zijn zoon, den heer A. G. BOISSEVAIN<br />
en Mr. J. KALFF. Hoogstaande journalisten zijn voor een<br />
land en zijn cultuur van bijzondere beteekenis. Aan hen<br />
peilt men de beschaving, waarvan zij tevens dragers zijn.<br />
Zij zullen het idealisme, dat in elk onafhankelijk volk een<br />
') Een ons toegezegd artikel over den jubilaris bleef op 't laatste<br />
oogenblik helaas achterwege. Red.<br />
dienen. Zij zullen, geaccentueerde individualisten, gelijk<br />
krachtig leven leiden moet, tot uiting brengen en aanwakkeren,<br />
den vaderlandschen zin schragen, den vooruitgang<br />
leidende dagbladschrijvers meestal zijn, hun overtuigend<br />
streven onafgebroken richten op een hoogere en bovenal<br />
krachtiger vorming van het individu, zonder nogthans de<br />
zorg voor het aanwakkeren van den gemeenschapszin, het<br />
gevoel van saamhoorigheid bij de kinderen van eenzelfde<br />
Volk uit het oog te verliezen. Hoe heeft CHARLES BOISSEVAIN<br />
zich steeds de drager van zulk een hooge politiek getoond,<br />
daarbij aan een onverwoestbaar idealisme een zeldzaam<br />
scherpen blik op maatschappelijke toestanden parend.<br />
BoiSSEVAlN's werk getuigde zóo van een onuitsprekelijke<br />
liefde voor de menschheid, wier hooge idealen hij begreep<br />
en bij wie hij nimmer moede werd liefde, zelfverloochening<br />
en zelfoverwinning te prediken, zóó stuwend naar een<br />
innerlijke versterking van het individueele wezen. „Ons<br />
innerlijk leven" — zoo schreef hij in een van zijn Van<br />
Dag tot Dag's, waarmede wij thans meer dan twintig jaren<br />
verrijkt zijn — „ons innerlijk leven is de eenige grondslag<br />
voor maatschappelijke en nationale herlevingen vernieuwing.<br />
Het maatschappelijk leven en het individueele leven zijn<br />
onafscheidelijk verbonden". Naast het individu begrijpt<br />
BOISSEVAIN niet minder goed de massa, wier psychologie<br />
hij ons in menig treffend beeld geschetst heeft. En wat in<br />
tijden van bijzondere gebeurtenissen of beroering ons<br />
bezielde, heeft hij even zoovele malen in woorden voor<br />
ons uitgestort. En hoe! Meester van stijl en taal, begaafd<br />
met een rijkdom van weten als weinigen zijner collega's,<br />
hartstochtelijk schrijver en onversaagd, waar hij — als<br />
steeds — de pen opnam, om voor een goed en edel doel<br />
den strijd te strijden, onderwijzend en overtuigend, zonder<br />
aan duidelijkheid en logica te offeren, hield hij zijn lezers<br />
geboeid tot het einde. Moeten wij b.v. nog herinneren aan<br />
den waarlijk grootschen kamp, dien deze journalist tijdens<br />
den Z.-Afrikaanschen oorlog gevoerd heeft voor het goed<br />
recht van onze stamverwanten, aan zijn „Open letter to<br />
the Duke of Devonshire" van 7 Januari 1900? Tal van<br />
landgenooten, onder wie vele mannen van uiteenloopende<br />
richting en hoogen rang en stand, gaven toen uiting aan<br />
hunne gevoelens voor CHARLES BOISSEVAIN, door hem een<br />
oorkonde aan te bieden „als bewijs van hunne groote<br />
waardeering voor zijn welsprekend getuigenis en krachtig<br />
pleidooi, ten gunste van het Recht der Boeren, bij den<br />
ongelijken strijd van Groot-Brittannië tegen Transvaal en<br />
Oranje-Vrijstaat." En thans mogen wij van dit jubilee<br />
gebruik maken, om een mededeeling te doen, welke de<br />
waarde van dit alles nog bijzonder verhoogt. Men hei innert<br />
zich de groote plechtigheid in 1907 in de Nieuwe Kerk te<br />
Amsterdam, ter herdenking van De Ruijter's 300 en geboortedag,<br />
waarbij H. M. de Koningin, de ministers en vele<br />
gezanten tegenwoordig waren. CHARLES BOISSEVAIN hield<br />
de herdenkingsrede. Na afloop vond een dejeuner ten<br />
Paleize plaats, bij welke gelegenheid de toenmalige<br />
Engelsche gezant bij ons Hof, Sir HENRY HOWARD, zich<br />
aan den heer BOISSEVAIN liet voorstellen. Dit geschiedde<br />
met een vooropgezette bedoeling, want op de kennismaking<br />
liet Sir HOWARD, voor de omstanders duidelijk verstaanbaar<br />
deze toespraak volgen: „Ik spreek namens mijn regeering,<br />
die, toen zij vernam, dat ik U heden op het Paleis ontmoeten<br />
zou, mij opdroeg U te melden, dat het haar verheugt<br />
op te merken, hoe de oude vriendschap tusschen<br />
Engeland en Nederland herleefd is. Ik kan niet ontkennen,<br />
dat U tijdens den oorlog in Zuid-Afrika mij een doorn in<br />
het vleesch zijt geweest, maar gij hebt gehandeld uit<br />
loyale geestdrift voor uw rasgenooten. Ik heb alles gelezen,<br />
wat gij in dien bewogen tijd geschreven hebt en ik stel<br />
er prijs op te verklaren, dat, terwijl gij voor uw rasgenooten<br />
en hun zaak streed, gij niet één woord geschreven hebt
waarover gij U behoeft te schamen." Dit lijkt ons de meest<br />
eervolle getuigenis, die een journalist ooit ontvangen kan.<br />
Wij hebben haar voor deze gelegenheid bewaard, omdat<br />
voorwaar dit testimonium, na zulk een strijd door BOISSEVAIN<br />
gevoerd, van zooveel meer beteekenis is, dan wat wij<br />
vermogen te zeggen. Het is een eer voor heel de Nederlandsche<br />
journalistiek. En het doet ons sterker nog het<br />
voorrecht beseffen, dat wij, na de school van den eminenten<br />
PLEMP VAN DUIVELAND te hebben doorloopen, nog enkele<br />
jaren onder BOISSEVAIN hebben mogen dienen. Al mag<br />
hierbij het meermalen opgekomen en geuite spijtige gevoel<br />
niet verzwegen, dat hooge leeftijd hem belette zich méér<br />
met de courant en zijn medewerkers te bemoeien. Van<br />
een Meester voelt men gaarne de zweep! Onze beste<br />
gelukwenschen bieden wij den heer BOISSEVAIN op zijn<br />
zeventigsten verjaardag aan. Aan rust denkt — en gelukkig<br />
— de onvermoeibare werker niet. Moge het hem dan<br />
gegeven zijn nog jaren zijn arbeid voort te zetten, waarmede<br />
hij heel de natie reeds zoo lang aan zich heeft verplicht<br />
en welke in 1905, bij zijn 40-jarig journalisten-jubilee,<br />
uit alle kringen van het Nederlandsche volksleven — naar<br />
het Comité in een album van Handelsblad-lezers neerschreef<br />
— hulde deed brengen „aan den man, wiens<br />
gezonde werkkracht, veelvormig talent en bemoedigend<br />
optimisme aller bewondering en sympathie wekt. Hulde<br />
aan den geleider van zooveel zonnige uren, voor wien<br />
niet alleen „iederen dag een gedachte" brengt, maar van<br />
wien iederen dag een frissche blijmoedige gedachte uitgaat,<br />
een ruime beschouwing, een veerkrachtige vooruitstrevende<br />
impulsie."<br />
En uit de Groene knippen wij nog dit:<br />
„CHARLES BOISSEVAIN is een Nederlandsche journalistieke<br />
figuur, als bij de Engelsch sprekende volken WILLIAM STEAD<br />
geweest is, zijn vriend. CHARLES BOISSEVAIN is in Nederland<br />
een baken van geestdrift. Jonge mannen van Holland, die<br />
's morgens eenige moeite hebben hun bed te verlaten,<br />
moeten vragen om het Handelsblad en een der artikelen<br />
lezen van CHARLES BOISSEVAIN. Nog beter dan een prikkelend<br />
bad, verfrischt hen zijn woordenstroom: kloeke actie,<br />
mannentaak, nobel doel, zelfopoffering, bezielend voorbeeld,<br />
warmte van geloof, Romeinenplicht. Van kracht getuigen<br />
is BOISSEVAIN een behoefte. Ook kan hij teeder zijn. Niet<br />
alleen gewone menschen, maar ook commissarissen van<br />
Cremers Deli-Mij., waren zeker ontroerd, toen hij sprak<br />
van de Javaansche koelies te Medan, „die eerbiedig en<br />
teeder, met droomzachte vingers de kostbare Deli-tabak<br />
neervlijen en zoetelijk stuwen en instoppen gelijk een<br />
Javaansche baboe dit haar blanken lieveling doet." CHARLES<br />
BOISSEVAIN is sterk en week, groot en klein, opgewonden<br />
en vredelievend, zelfgenoegzaam en mild. Hij is veelzijdig<br />
... als een courant."<br />
Terwijl mr. J. A. LEVY, eveneens in de Groene, o. a.<br />
't volgende schreef:<br />
„Niet op de lauweren eener even vlugge als wufte<br />
oordeelvelling is hij belust. Wat hem voor den geest zweeft<br />
sterkt en steunt, drijft of weerhoudt, is het besef eener<br />
tegenwoordige of verwijderde, maar altoos diep gevoelde<br />
verantwoordelijkheid. Hij is zich bewust, voor zijn deel,<br />
bouwmeester te zijn van het broze en vergankelijke,<br />
wispelturige en toch standvastige wezen, dat men: openbare<br />
meening heet. Die meening, naar beste weten, te<br />
helpen stevigen, haar te plaatsen, kan het zijn, op een<br />
voetstuk van graniet, is, van zijn pogen en streven, het<br />
nimmer falende oogmerk, en dat oogmerk wordt bereikt,<br />
door een gelukkigen karaktertrek. Van ARMAND CARREL,<br />
den stichter van het dagblad Le National, dat de politiek<br />
van Louis PHILIPPE onophoudelijk bestreed, getuigt JOHN<br />
STUART MILL, hoe diens woord als vlijmend staal doordrong.<br />
Van PAUL LOUIS COURIER, verklaren tijdgenooten,<br />
MEDEDEEL INGE N. 109<br />
dat de lichtgewiekste schichten van zijn vernuft, rond den<br />
wereldpartijder zwierend, dezen neervelden. Noch het een,<br />
noch het ander kan, naar waarheid, van BOISSEVAIN worden<br />
verkondigd. Niet, omdat hem de gave ontbreekt om den<br />
degen te kruisen, dien hij vaardig, op koddebeierswijze<br />
nooit, hanteert. Ook niet, omdat het Hollandsche hart het<br />
Gallische bloed, dat zijn naam verraadt, in de aderen zou<br />
hebben doen stollen. Maar omdat, bij zijn woord, op den<br />
voorgrond staat het gemoed, dat waakt als een wachter<br />
bij zijne lippen, en over den schouder heenziet op het<br />
maagdelijk papier. Aan dat gemoed draagt hij, in hoogste<br />
instantie, de beslissende stem op. Zoodra het vijandig zich<br />
toont tegen eene opwelling, of ook maar noode zich verdraagt<br />
met eene aanvechting, wordt gene tot de orde<br />
geroepen en deze tot zwijgen gebracht. Niets is ten volle<br />
waar, en ook dit niet, zeide MULTATULI eens in de leer,<br />
een toetssteen voor wikken en wegen gevend, die hij, in<br />
het leven vergat. Aan deze lijfspreuk verleende BOISSEVAIN<br />
gehoor. Vandaar, zijne behoedzaamheid ook jegens den<br />
andersgezinde, zijne bedachtzaamheid bij het kiezen van<br />
partij, op het wijdvertakte veld van zakelijke gissingen of<br />
menschelijke bedoelingen."<br />
De Hoogeschool-cursus.<br />
In de <strong>Mededeelingen</strong> van De Nederlandsche Dagbladpers<br />
lezen wij, nadat herinnerd is aan 't besluit der directeurenvergadering<br />
om als voorwaarde voor toetreding tot de<br />
Hoogeschool-cursus de eisch te stellen dat ook niet-leden<br />
van den Kring zullen kunnen deelnemen:<br />
„ . . . Bij de na den 10 en Juli gevoerde correspondentie<br />
bleek de voorzitter van den Kring het te betreuren, dat<br />
zijn vereeniging, welke de gelegenheid voor journalisten<br />
om speciaal hooger onderwijs had te ontvangen, had geschapen,<br />
deze niet voor haar leden alleen zou kunnen<br />
reserveeren, en hij meende, dat wij wel geen bezwaren<br />
zouden hebben tegen een voorwaarde, die zijnerzijds zou<br />
worden gesteld, in geval de cursus voor alle vakjournalisten<br />
zou worden opengesteld; namelijk, dat de toch reeds niet<br />
hooge bijdrage, welke van de deelnemers aan den cursus<br />
gevorderd zal worden, verhoogd wordt met f 5.— voor nietleden<br />
van den Kring, een bedrag, 't welk gelijk is aan dat der<br />
contributie dier organisatie. Tegen deze tegenvoorwaarde<br />
mag onze vereeniging, — zoo meenden in de Bestuursvergadering<br />
van 10 September j.1. alle zes aanwezigen —<br />
zich niet verzetten. Met de volmacht, aan het Bestuur<br />
gegeven, is dus hierin toegestemd. . . ."<br />
Vervolgens neemt het orgaan over wat wij in ons voorlaatste<br />
nummer schreven en vervolgt dan:<br />
„ . . . Hier valt een misverstand weg te nemen. De<br />
redacteur van de <strong>Mededeelingen</strong> van den Ned. Journalistenkring<br />
legt veel te veel nadruk op de positie van de leden<br />
der Ned. Katholieke Journalistenvereniging. Hij had hooren<br />
luiden, zooals hij zelf zegt, dat over deze vereeniging bij<br />
ons in het bijzonder gesproken is. Dat er over gesproken<br />
werd is waar, maar het geschiedde zeer ter loops, slechts<br />
als een voorbeeld van lieden, onder wie velen wellicht<br />
aan één organisatie genoeg hebben. Niet méér dan als een<br />
voorbeeldje. Dan mag het volkomen zeker zijn, dat de<br />
poort van den neutralen Kring wijd voor hen openstaat,<br />
toch kunnen zij en kunnen óók nog anderen bezwaren<br />
hebben tegen het lidmaatschap van den Kring. Nog onlangs<br />
zijn wegens een zeker voorval, — daarvoor mag voldoende<br />
reden bestaan hebben of niet, wij matigen ons hierover<br />
geen oordeel aan —, eenige redacteuren van de N.<br />
Roti. Crt. tegelijk uit den Kring getreden, en ook voor<br />
dezen moet de hooger-onderwijs-cursus open blijven. Het<br />
had niets bekrompens of benepens, het was niet het tegen-
110 MEDEDEELINGEN.<br />
overgestelde van „breed en royaal genoeg", dat onze<br />
Vereeniging haar voorwaarde stelde. Had de Kring niet<br />
onze medewerking gevraagd, dan stond het hem volkomen<br />
vrij, den cursus te doen dienen „tot versterking van den<br />
Kring", zooals de schrijver zegt. Zoodra men echter ons<br />
aandeel geven wilde in de onderneming, gold voor ons<br />
alléén: „de verhooging van het peil der Nederlandsche<br />
journalisten in het algemeen". Dit is voor onze Vereeniging<br />
het eenig mogelijke beginsel en dit heeft niet te maken<br />
met „een vraag van erkenning" van den Kring. Wat „de<br />
naam en het prestige" van den Kring zouden kunnen lijden<br />
door toelating van niet-leden tot den cursus, — in het<br />
bovenstaande citaat ook aangevoerd —, is ons niet duidelijk.<br />
De eer, de instelling in het leven te hebben geroepen,<br />
blijft voor den Ned. Journalistenkring alleen. Dit wordt<br />
door niemand aangevochten. Het bestuur van den Kring<br />
was dan ook „breed en royaal genoeg", om aan ons<br />
bezwaar tegemoet te komen. Wij verheugen ons, omdat<br />
thans, indien de algemeene vergadering van den Kring met<br />
het bestuur zal medegaan, op dit belangrijke punt overeenstemmig<br />
tusschen onze twee organisaties zal zijn verkregen."<br />
* #<br />
*<br />
Onzerzijds een paar opmerkingen. Allereerst deze: wij<br />
hebben niet hooren „verluiden" dat er over de Katholieke<br />
Journalistenvereeniging gesproken was, maar wij hebben<br />
het gelezen in het orgaan der directeuren zelf. Voorts deze<br />
andere: dat wij er De Nederlandsche Dagbladpers geen<br />
verwijt van gemaakt hebben, de voorwaarde te hebben<br />
gesteld. Ons verwijt geldt thans het Kringbestuur, hetwelk<br />
er in bewilligd heeft. Het plukt reeds thans de vruchten<br />
van z'n besluit. In het bovenstaande zegt de redactie der<br />
directemen-<strong>Mededeelingen</strong>, dat de cursus ook open moet<br />
zijn voor journalisten, die „aan èén organisatie genoeg<br />
hebben", en die ééne organisatie is dan de vereeniging<br />
waarin ze krachtens hun geloof bijeenzijn. Niet de Kring.<br />
Verder diende de voorwaarde te worden gesteld, vernemen<br />
we, b.v. ook voor heeren als onze collega's van de N. R. Crt.,<br />
die manifesteerend den Kring verlieten, ontevreden over 'n<br />
bestuursbesluit. Het bestuur heeft dat openlijk afgekeurd.<br />
Maar De Nederlandsche Dagbladpers stelde een voorwaarde,<br />
ten doel hebbend, naar we thans lezen, om ook<br />
dergelijke collega's toegang tot den cursus te geven, m.a.w.<br />
te profiteeren van het werk der organisatie die zij demonstratief<br />
verlieten, en het Kringbestuur gaat er op in, haast<br />
schreven we: vliegt er in. Met het gevolg dat het als<br />
„breed en royaal" geprezen wordt, en het ééne lid, dat<br />
zich er tegen verzette, als bekrompen en klein. Wat zegt<br />
ons bestuur er nu wel van? Zeker, ook wij zullen ons<br />
steeds „verheugen" wanneer er „overeenstemming tusschen<br />
onze twee organisaties verkregen zal zijn". Maar wij zullen<br />
ons ook steeds afvragen, voor welken prijs zij moet worden<br />
gekocht. Want die overeenstemming is ons niet eiken prijs<br />
waard. En wij vinden het verdrietig, wanneer men steeds<br />
de leiding van een belangrijke zaak heeft gehad, op<br />
't laatste oogenblik, en op één der hoofdpunten, eenvoudig<br />
op zij te worden gezet, ook al blijft ons „de eer, de instelling<br />
in het leven te hebben geroepen."<br />
Een P. P.-eombinatie.<br />
Er is in den laatsten tijd in belanghebbende kringen<br />
een strooming merkbaar die kan doen voorspellen dat in<br />
ons lang 't nu eindelijk er toch ook toe komen zal, dat<br />
de Periodieke Pers, tot nog toe bestaande uit honderde<br />
losse „schaapjes", zich tot een „kudde" gaat vereenigen.<br />
Dit is, niet alleen voor die belanghebbenden, maar ook<br />
voor het geheele lezend publiek in den lande van belang.<br />
Vooreerst: wat verstaat men onder de Periodieke Pers?<br />
Daartoe behooren letterlijk alle bladen die niet dagelijks<br />
verschijnen, dus zoowel week- en maandbladen als alle<br />
categoriën van geïllustreerde en niet geillustreerde, vaken<br />
niet-vakbladen, revues, sport-, vereenigingsorganen en<br />
zelfs z. g.: advertentiebladen. Het wil mij voorkomen dat<br />
het wenschelijk is direct deze laatste categorie uit te<br />
schakelen waar sprake is of zal zijn van de periodieke<br />
pers. Onder 't woord „pers" toch is te verstaan alles wat<br />
beoogt de denkende en gevoelende menschheid lezenswaardige<br />
stof voor te zetten voor zijn ontwikkeling, ontspanning<br />
of nut.<br />
Die stof bestaat uit lectuur al of niet van letterkundige<br />
waarde en gemaakt door de zamenstellers, al of nietberoeps-persmenschen.<br />
Advertenties worden echter gemaakt<br />
door een geheel andere categorie werkers, die absoluut<br />
niet tot de „Pers" behooren en advertentiebladen schakelen<br />
we dus geheel en bij voorbaat reeds uit bij hetgeen volgt.<br />
Met die zuivering is echter nog volstrekt niet een algeheelen<br />
filtratie van het groote mengelmoes periodieken en<br />
periodiekjes, van club- en vereenigingsorgaantjes, van<br />
verkapte reclameblaadjes, prijscouranten in den vorm van<br />
krantjes, tijdelijke verkiezingsorganen, plotseling verschijnende<br />
en verdwijnende krantjes enz. enz. bereikt.<br />
Wanneer echter er sprake is, zooals nu 't geval schijnt<br />
te zijn, van een combinatie of vereeniging van periodieken,<br />
dan blijven er nog zeer veel degelijke nuttige en mooie<br />
periodieken over — hun getal loopt óók in de honderden —<br />
die zeer zeker onder de vlag van de „Pers" zich mogen<br />
scharen, en door strekking en inhoud der Nederlandsche<br />
Pers ter eere strekken. Waar het parool „vereenigen"<br />
klinkt, daar moet een doel voorop gezet worden. Dat doel<br />
is of eigenbelang of algemeen belang. In 't eerste geval<br />
treden de vakbelangen op den voorgrond en ontegenzeggelijk<br />
zijn er voor de uitgevers of eigenaars van vele<br />
periodieken vakbelangen in 't spel.<br />
Maar in negen van de tien gevallen zijn het niet de<br />
uitgevers en meestal ook niet de eigenaars die de periodieken<br />
samenstellen. Dat doen de redacties, hetzij zelfstandig,<br />
vrij-zelfsfandig of min of meer afhankelijk en<br />
volgens den wil van eerstgenoemden, hetzij uitgevers,<br />
directeuren of vereenigingen.<br />
Het publiek, de abonne's, de leden eener vereeniging<br />
die er een periodiek op nahoudt, kunnen niet anders dan<br />
gebaat worden door de resultaten die voortspruiten zullen<br />
wanneer er een combinatie ontstaat van de eigenlijke<br />
zamenstellers dier bladen. Als echter uitsluitend vakbelangen<br />
op den voorgrond komen, dan zullen de baten voor het<br />
lezend publiek niet heel groot zijn. De zamenstellers die<br />
hun vaktoestanden willen verbeteren hebben alleen te<br />
doen met de uitgevers, eigenaars, of vereenigingen en<br />
deze laatsten, hun eigen vakbelangen beoogende door een<br />
combinatie van de periodieke pers (hetgeen zeer lastig is<br />
uit een concurrentie-oogpunt), zoeken die verbetering in<br />
een richting die ook buiten het publiek omgaat.<br />
Er is nog geen combinatie en dus is er ook nog niets<br />
te voorspellen, maar door het bovenstaande meenden wij toch<br />
op klippen te wijzen die ingewijden, o. a. bij de dagbladpers,<br />
reeds lang in hun levensvaarwater hebben kunnen<br />
zien en nog steeds zien grooter worden. Het is juist door<br />
de eigenaardige verhouding die er tusschen den werkgever<br />
(directie, uitgever, eigenaar) en werknemer (redacteuren,<br />
medewerkers) bestaat in de Pers, dat elke vereeniging<br />
van dien aard te kiezen heeft tusschen twee<br />
richtingen: eigen vakbelangen of algemeene persbelangen<br />
rakende datgene wat beiden produceeren, n.1. de bladen.<br />
Laatstgenoemde richting is die van het algemeen belang<br />
en mag dus in 't publiek besproken worden.<br />
De soort van arbeid te leveren voor en het product
verkregen in den vorm van periodieken is, wat de Periodieke<br />
Pers betreft, niet steeds van zuiver journalistieken<br />
aard.<br />
Er is onderscheid te maken tusschen letterkundigen<br />
en journalisten. Auteurs en letterkundigen zijn geen journalisten<br />
en omgekeerd zijn beroeps-journalisten geen<br />
auteurs en geen letterkundigen, vele uitzonderingen daargelaten.<br />
Dus is er ook een groot onderscheid te maken tusschen<br />
de journalistieke periodieke pers en de letterkundige pers.<br />
Laatstgenoemde heeft, uit een arbeids- of nuttigheidsoogpunt<br />
beschouwd, minder behoefte aan een combinatie,<br />
alhoewel de uitgevers van zulke periodieken wèl dezelfde<br />
belangen (zuiver vakbelangen) hebben als die van 't andere<br />
soort.<br />
Twee groote categoriën echter van eerstgenoemde soort,<br />
de geillustreerde pers en de vakpers, hebben wel groote<br />
gezamelijke belangen bij een combinatie en daar voor het<br />
meerendeel daaraan vaste medewerkers (redacties) zijn<br />
verbonden waaronder veel bona-fide jonrnalisten, kan een<br />
combinatie groot nut, gemak en algemeen (publiek) belang<br />
bevorderen en tot resultaten hebben.<br />
Het is 't direct belang van uitgevers of eigenaars dier<br />
soorten periodieken, dat ze het beste leveren wat te<br />
leveren is, de beste werkknechten aan hun bladen verbinden<br />
en slechts dan is 't mogelijk om dat beste of<br />
superieure te leveren volgens de eischen des tijds, wanneer<br />
zij die dat werk produceeren (de redacties) alle faciliteiten<br />
krijgen en bronnen voor zich geopend zien die de pers<br />
toekomt.<br />
Want èn de dagbladpers èn de goede (journalistieke)<br />
periodieke pers moet zitten in de stalles van het levenstheater<br />
en wel op de eerste rij.<br />
De journalistiek in het algemeen en met ruimen blik<br />
bezien, is niet meer een industrie, maar zij is geworden<br />
de beheerscheresse van het sociale en politieke leven, en<br />
door haar invloed, die een macht is geworden, heeft zij<br />
het recht te eischen dat haar die stallesplaatsen in het<br />
leven der wereld gegeven worden.<br />
Van de tact, de eerlijkheid, de smaak en de inzichten<br />
van de Pers hangt de volksopinie, het volksleven, de toekomst<br />
af, en dit geldt evenzeer voor de goede periodieke<br />
pers als voor de groote dagbladpers. Laatstgenoemde werkt<br />
snel met onmiddellijke indrukken, eerstgenoemde langzamer<br />
met constanter en meestal blijvender kracht. De dagbladpers<br />
werkt op de massa, de periodieke pers influenceert<br />
groepsgewijze.<br />
* *<br />
*<br />
Welke belangen heeft nu de Periodieke Pers, in het<br />
bijzonder in ons land?<br />
Dat is niet zoo maar in twee woorden te zeggen.<br />
Eenigermate is hiervoor als schema te gebruiken wat op<br />
het aanstaande derde Internationaal Congres „de la Presse<br />
Périodique" te Parijs besproken zal worden.<br />
Men is in het buitenland n.1. alweer verder dan hier en<br />
in verschillende landen bestaan reeds lang vereenigingen<br />
van de Periodieke Pers. Deze vereenigingen hebben zich<br />
reeds gecombineerd tot een „Federation internationale des<br />
associations de presse périodique" en dit aanstaande<br />
congres zal thans hoofdzakelijk beproeven de internationale<br />
verbindingen en verhoudingen te verbeteren tusschen allen<br />
die hetzelfde doel beoogen op dat terrein en die te kampen<br />
hebben met dezelfde vakbezwaren of moeilijkheden.<br />
Daarbij zal besproken worden: het doel, het nut en de<br />
werkwijze der P. P; de positie, de plichten, de rechten en<br />
de belangen der redacteuren in de P. P; de relaties met<br />
en de verhoudingen tusschen de P.P. en autoriteiten,<br />
uitgevers, boekhandel en dagbladpers; de eischen waaraan'<br />
de P. P. te voldoen heeft wat betreft de techniek, de op<br />
MEDEDEELINGEN.<br />
voedende kracht, den socialen invloed en de gevaren uit<br />
een zedelijk oogpunt, die de P. P. kan doen ontstaan door<br />
een slechte keuze van onderwerpen, illustraties of door<br />
sensatie wekkenden inhoud.<br />
Voorts de belangen van snelle en goedkoope verzending<br />
per post in binnen- en buitenland, de abonnements-voorwaarden<br />
voor openbare bibliotheken en leesgezelschappen,<br />
de „losse verkoop per nummer", het auteursrecht enz:<br />
Vermoedelijk komt ook ter sprake, (en dat zou ook<br />
voor ons land wel de moeite waard zijn!) de kwestie van<br />
het al of niet opnemen van betaalde reclatne-artikelen,<br />
het opnemen van kwakzalvers-advertenties en het reproduceeren<br />
van foto's, of vermenigvuldigen van één orgineele<br />
foto ten dienste van vele geillustreerde bladen en ten<br />
nadeele van den rechtmatigen eigenaar: den fotograaf!<br />
Door de auteurswet is in de meeste landen paal en perk<br />
gesteld aan de hier te lande nog heerschende haarstraübende<br />
anarchie op het gebied van illustratie-reproducties<br />
en foto-misbruik. Op het Parijsche congres zal dus<br />
misschien daarover niet veel te hooren zijn, maar uit<br />
bovenstaande is al een en ander te leeren aangaande<br />
datgene wat de belangen van de P.P. raakt en een<br />
combinatie wenschelijk maakt.<br />
* *<br />
*<br />
Wat nu ons land betreft zoo zal wel, niettegenstaande<br />
de enorme hoeveelheid, laat ons maar gerust zeggen<br />
wegens de veel te groote massa of Unmenge van periodieken,<br />
begonnen moeten worden met een ruwe scheiding<br />
te maken tusschen rijp, groen en onkruid. De zuiver-vakbladen<br />
P. P. kan gecombineerd worden met geillustreerde<br />
pers daar deze elkaar niet bijten zullen en laatstgenoemde,<br />
afzonderlijk blijvende, onmogelijk een groot lichaam kan<br />
vormen of ooit in ons kleine landje dat kan worden.<br />
De z.g. literaire P. P. zal waarschijnlijk, verder staande<br />
van de journalistiek (n.1. technisch beschouwd) niet zoo<br />
spoedig zich kunnen aanmelden voor aansluiting. Hier en<br />
daar kijkt de letterkundige als zoodanig neer op den journalist.<br />
Dit is een feit, hoe onaangenaam 't ook moge<br />
klinken.<br />
En dan is er een derde categorie: de vereenigingsorganen<br />
die eigenlijk ook onder de P. P. te rangschikken zijn.<br />
Zoo dezulken vakbladen zijn, komen ze direct in aanmerking<br />
voor een combinatie, maar zoo ze alleen vereenigings-belangen<br />
behartigen dan valt over aansluiting nog wel<br />
te debatteeren ....<br />
't Blijkt dus wel dat een Nederlandsche P. P.-combinatie<br />
die journalistieke belangen bevorderen wil en niet zuiver<br />
een uitgevers-vereeniging zal worden, niet heel gemakkelijk<br />
in elkaar te zetten is. Het publiek zal slechts gebaat<br />
zijn door een combinatie op journalistieken basis.<br />
En is de uitgever eigenlijk dat dan ook niet?<br />
Een der oudste Nederlandsche journalisten heeft eens<br />
verkondigd: „Het is journalisten strikt verboden vervelend<br />
te zijn!"<br />
Welnu, als de redacties der P. P. zich als journalisten<br />
gaan combineeren, dan komt dat den inhoud der P.P. ten<br />
goede en daalt de vervelendheidskans dier bladen veel<br />
meer dan wanneer alleen door een uitgevers-combinatie<br />
uitgeversbelangen worden beoogd. En, wij herhalen 't,<br />
het zijn de samenstellers, de redacties der P. P., die het<br />
eigenlijke werk leveren voor meneer en mevrouw Publiek.<br />
Aan hun dus zich te combineeren!<br />
GOS. DE VOOGT.<br />
Een zonderlinge niet-herkiezing.<br />
Het verslag der faits et gestes van het Kringbestuur<br />
dwingt tot een opmerking die, naar ik hoop, reeds van<br />
Ill
112 MED.E DEELINGEN.<br />
andere zijde de redactie zal hebben bereikt, in dat gevaj<br />
kan dit mijn stukje gevoegelijk naar de papiermand verhuizen.<br />
Maar mocht geen der andere Kringleden getroffen<br />
zijn geweest door het merkwaardige feit der niet-herkiezing<br />
van collega HANS tot lid van het Dagelijksch Bestuur'<br />
dan acht ik het mijn plicht daarover mijn groote verwondering<br />
en leedwezen uit te spreken.<br />
Sinds lang heb ik afgeleerd mij te verbazen over de<br />
zonderlinge inzichten die journalisten er nu en dan blijken<br />
op na te houden in zake van wat ik zou willen noemen:<br />
vereenigingszeden. In onze organisaties komen herhaaldelijk<br />
dingen voor, waarover men elders zich zou verbazen.<br />
Maar dit stukje, de niet-herkiezing van HANS, is toch wel<br />
bijzonder kras.<br />
Daar is een collega die van bijzonderen ijver voor vakbelangen<br />
is bezield, in wien de Kring dan ook bijzonder<br />
vertrouwen meende te mogen stellen, toen hem de eenhoofdige<br />
redactie van ons orgaan werd opgedragen. Een<br />
volkomen gewettigd vertrouwen na de schitterende wijze,<br />
waarop HANS in het voorafgaande jaar voor het grootste<br />
deel de <strong>Mededeelingen</strong> had gevuld. En als dan het Kringbestuur<br />
de gelegenheid heeft, hem zijnerzijds waardeering<br />
te betuigen of, laat mij liever zeggen de meest eenvoudige<br />
vereenigingshoffelijkheid jegens hem te betrachten, zet het<br />
hem op onwaardige wijze in den hoek.<br />
Ik begrijp dit niet. Het vorig jaar achtte het Kringbestuur<br />
HANS geschikt om zitting te nemen in het Dagelijksch<br />
Bestuur. Wat wij sindsdien van HANS zagen is voortreffelijk<br />
werk als redacteur. Was hij als lid van het<br />
Dagelijksch Bestuur dan zulk een brekebeen, dat vervanging<br />
door ELOUT noodig was? Het is moeilijk aan te<br />
nemen, vooral omdat er m. i. geen reden is de taak van<br />
het Dagelijksch Bestuur zoo geweldig hoog te schatten,<br />
dat wèl zeer bijzondere qualiteiten aanwezig behooren te<br />
zijn bij den man die er zitting in neemt. En ook al worden<br />
daarvoor meer dan gewone eigenschappen noodig geacht, —<br />
wat wij van HANS weten, is dat hij een bekwaam, zeer<br />
ijverig, warm voor journalistieke belangen voelend Kringlid<br />
is. Nog niet genoeg voor lid van het Dagelijksch<br />
Bestuur? M'n hemel, is het werk daar dan zóó gewichtig?<br />
Ik heb geen reden voor een persoonlijke voorkeur. ELOUT<br />
of HANS in het Dagelijksch Bestuur — mij is het wel.<br />
Zelfs dat HANS een wat jongere richting vertegenwoordigt,<br />
is in deze niet een moment van beteekenis. Als ELOUT<br />
reeds zitting had gehad in het Dagelijksch Bestuur, zou<br />
ik het even ergerlijk hebben gevonden, wanneer men hem,<br />
mir nichts dir nichts, door HANS had vervangen.<br />
Waartegen ik alleen opkom is dat men, zonder een<br />
zeer dringende reden, een verdienstelijk en ijverig Kringlid<br />
aldus behandelt. Als iets geschikt is om den lust te<br />
dooden, dan is zulk een behandeling het zeker. Als HANS<br />
er den boel bij neer gooide — wat toch héél jammer zou<br />
zijn — zou ik het hem niet kwalijk nemen.<br />
A. E. MENDELL.<br />
De Kring als vakvereeniging.<br />
De voorzitter van De Nederlandsche Dagbladpers heeft<br />
in de jongste algemeene vergadering dier vereeniging in<br />
zijn openingsrede o. a. gezegd:<br />
„Anders was het, waar de Kring optrad om de belangen van<br />
de journalisten te verdedigen, m. a. w. optrad als zuivere vakvereeniging.<br />
Eensdeels was de oorzaak hiervan wellicht, dat ook<br />
thans de Kring als zuivere v ak ver e en i ging slecht georganieerd<br />
is — hij telt onder de buitengewone leden werkgevers en ondede<br />
gewone leden hoofdredacteurs, die dichter bij den werkgever<br />
dan bij den werknemer staan — terwijl b. v. in een gewone vakr<br />
vereeniging geen meesterknechts als leden worden toegelaten. Als<br />
vakvereeniging is de Kring een zeer zwak lichaam. Wij, als<br />
werkgevers, kunnen en moeten dit betreuren! De nadeelige gevolgen<br />
daarvan hebben wij o. a. reeds bij de behandeling van het<br />
arbeidscontract ondervonden. Indien de Kring een sterke vakvereeniging<br />
ware geweest, met een opgewekt en vertrouwensvol<br />
leven, ware er, veronderstellen wij, nooit eenige aanleiding geweest<br />
tot de booze woorden, daarover door ons bestuur gesproken. Wij,<br />
dagblad-directeuren, kunnen slechts wenschen, dat de journalistenkring<br />
als vereeniging van werknemers in de Journalistiek in<br />
eenheid en kracht om contracten te sluiten en na te komen, moge<br />
groeien."<br />
Hierover schreven wij:<br />
„Curieus is, dat 't voorbeeld, door den heer Boissevain genoemd<br />
als bewijs, hoe zwak de Kring als vakvereeniging staat, er absoluut<br />
naast is. De verwerping van 't voorgestelde arbeidscontract toch<br />
geschiedde op 'n oogenblik, dat de meerderheid der vergadering<br />
zich eindelijk bewust werd: wij moeten toonen, dat wij toch als<br />
vakvereeniging ook wel wat beteekenen. Ware de Kring toen<br />
zwak geweest, 't arbeidscontract zou aangenomen zijn. Maar de<br />
vergadering wilde toen, bij het eerste belangrijke economisch<br />
contact met de Directeuren-vereeniging, sterk zijn. Wij geven toe,<br />
dat de commissie uit de journalisten, die onderhandelde, zich niet<br />
sterk heeft getoond. Maar de Kring zelf deed toen beter."<br />
In verband hiermede schrijft nu de redactie der <strong>Mededeelingen</strong><br />
van de directeuren vereeniging:<br />
„Dit is „er absoluut naast"! Ware de Ned. Journalistenkring<br />
bij de behandeling van het model-arbeidscontract een krachtige<br />
vak-organisatie geweest, dan zou hij öf niet aan zijn bestuur<br />
volmacht gegeven hebben om met onze vereeniging van directeuren<br />
te onderhandelen en tot overeenstemming te komen, óf,<br />
nadat die gegeven was, haar tot het einde toe hebben erkend.<br />
Men zou, na korten tijd, immers, wijziging hehben kunnen vragen<br />
in het „model", dat dan toch dadelijk, — d.i. nu reeds twee<br />
jaren —, eenig nut zou hebben gesticht. Nu eischte men, uit<br />
zwakheid, alles op eens. Men liet zijn eigen Bestuur en het onze<br />
een dwaas figuur slaan, en men stootte onderhandelingen af, ook<br />
voor de toekomst. Was de organisatie toen krachtig geweest en<br />
had zij een „opgewekt en vertrouwensvol leven" geleid, dan zou<br />
niet een zoo belangrijke zaak als het model-arbeidscontract,, bij<br />
het „eerste contact met de Directeuren-vereeniging", eerst in<br />
een algemeene vergadering zijn blijven steken en zou niet een<br />
half jaar later het voorstel van het eigen Bestuur, door een<br />
vereeniging van 270 leden, in een tweede vergadering, zijn verworpen<br />
met . . , . 15 tegen 13 stemmen. Deze twee feiten gaven<br />
aan onzen voorzitter, die de vakvereeniging van journalisten<br />
terecht hoopt krachtig te zullen zien opgroeien, aanleiding om te<br />
spreken, zooals hij gesproken haeft."<br />
Wij gelooven niet dat ooit de bedoeling van den Kring<br />
is geweest, het Bestuur een opdracht te geven om de<br />
zaak geheel en al zelf, zonder verdere tusschenkomst der<br />
algemeene vergadering, te be-eindigen. Een contract aanvaarden<br />
dat men, zooals het daar ligt, verwerpelijk acht,<br />
zou belachelijk zijn geweest. Door de aanvaarding van<br />
zulk een contract zou de Kring te kennen hebben gegeven,<br />
dat hij het daarin opgenomene als normaal beschouwde,<br />
en dat was niet het geval. Wij vinden het een wonderlijk<br />
soort economische „kracht", om een slecht contract te<br />
aanvaarden, en dan later wijziging te ... . „vragen". Een<br />
daad van wil en van moed: te kennen te geven dat men<br />
zich met de nog minder dan minimale bepalingen niet kon<br />
vereenigen, noemt de geachte redactie van 't directeurenorgaan<br />
nota bene „zwakheid", 't Is kras! Wij blijven't besluit<br />
toejuichen als een bewijs van een krachtiger bewustheid<br />
als vakorganisatie, dan de Kring te voren ooit had<br />
getoond.<br />
Mozaïek.<br />
Jeanne Reyneke van Stuwe, wier 25 e roman dezer dagen<br />
verschenen is, schreef, naar wij in De Hofstad lezen, als jong<br />
meisje in Ons Belang, (een blaadje van de coöperatieve<br />
vereeniging Eigen Hulp), onder den schuilnaam Hans von<br />
Rhenieck. Angstige oogenblikken bezorgde haar eens<br />
't schrijven van een schetsje, waarin de lotgevallen van<br />
een naaister beschreven werden. Zij had het vrouwtje zelf<br />
't verhaal hooren doen, het verwerkt en ingezonden bij de<br />
redactie van Ons Belang. Het was geplaatst, met dit<br />
onverwachte gevolg, dat de naaister, die er zich zelf in<br />
herkend had, een woedende brief aan de redactie schreef,<br />
omdat zij „in de krant" was gekomen. Jeantje werd ver-
zocht op het redactiebureau te komen. Doodsbenauwd voor<br />
de vermoedelijke gevolgen van processen en gerechtelijke<br />
vonnissen kwam zij op het kantoor, om er geen politie<br />
met paternosters en dreigende kerkerholen te vinden, maar<br />
alleen een vriendelijken en lachenden redacteur, die uiterst<br />
verbaasd was in zulk een jong, bedeesd en angstig kind<br />
zijn medewerkster te ontdekken, 't Liep goed af!<br />
* *<br />
*<br />
Uit een weekblad: „Wegens plaatsgebrek moeten een<br />
aantal geboorten en gevallen van overlijden tot de volgende<br />
week uitgesteld worden".<br />
* *<br />
*<br />
Nederland is 't land van de uitstekend opgestelde dagbladen.<br />
Zeker wordt er in andere landen hier en daar<br />
'n krant aangetroffen die de beste Hollandsche bladen<br />
overtreft. Maar geen land is er - zelfs Zweden niet —<br />
waar in 't algemeen de pers zoo hoog staat.<br />
(Het Volk). CAM. HUYSMANS.<br />
* *<br />
*<br />
Whitelaw Reid, de Amerikaansche gezant te Londen<br />
vertelde onlangs een aardige anecdote in verband met de<br />
vaak onleesbare handschriften van journalisten. De Amerikaansche<br />
journalist Horace Greeley wordt door een vriend<br />
aan tafel genoodigd en neemt die uitnoodiging schriftelijk<br />
aan. De vriend kan het onmogelijke handschrift van<br />
Greeley niet ontcijferen; hij toont het aan vrienden en<br />
bekenden; maar niemand is in staat de ware beteekenis<br />
van het hieroglyphenstel te doorgronden. Half schertsend<br />
loopt de vriend een apotheek binnen en reikt den apotheker<br />
zwijgend het papier over. Deze zet zijn bril op, poogt te<br />
lezen, staart zijn bezoeker aan, poogt nogmaals te lezen.<br />
De vriend van Greeley verbergt zijn lach achter een gehuichelde<br />
hoestbui. Tenslotte schijnt den apotheker een licht<br />
op te gaan. En blijkbaar tevreden over zijn speurtalent<br />
zegt hij: „O juist! — wilt u er misschien even op wachten"?"<br />
De bezoeker - zeer in zijn schik - betuigt'levendig zijn<br />
instemming. Na vijf minuten wachtens geeft de apotheker<br />
hem een zorgvuldig in papier gewikkeld fleschje, waarin<br />
het vermeende toebereide recept. „Een dollar!" zegt de<br />
man, „het is een uitmuntend middel tegen verkoudheid."<br />
Zoo speelde een journalist als dokter!<br />
Een nieuwe Vereeniging.<br />
In verband met de mededeeling op bladzijde 85 van het<br />
vorige nummer der <strong>Mededeelingen</strong> over de plannen, die te<br />
Batavia zouden bestaan om voor Indië een nieuwen Journalistenbond<br />
op te richten, wil de ondergeteekende nog<br />
even in herinnering brengen, dat door hem bij zijn vertrek<br />
uit Bandoeng als boedelbeheerder van den „Indische Journalistenkring",<br />
de stukken en bescheiden van dien Kring<br />
op het redactiebureau der Preangerbode zijn achtergelaten<br />
benevens een deposito bij het agentschap Bandoeng van<br />
de Ned.-Indische Escompto-Maatschappij, dat destijds<br />
18 Augustus 1910, f 825,95 bedroeg.<br />
LEEUWARDEN, 30-9-12. W. F. M. VAN SCHAIK.<br />
* *<br />
*<br />
Uit Indië bereikt ons de tijding, dat de Nederlandsch-Indische<br />
Journalistenkring is gereconstitueerd. In Batavia zijn de<br />
meeste journalisten toegetreden. Het bestuur is aangevuld<br />
en bestaat nu uit de heeren ZAALBERG (Bat Nieuwsblad)<br />
voorzitter; H. TERSTEEQ (Java-Bode), ondervoorzitter en'<br />
J. SCHAAP (Java-Bode), secretaris. Men zal probeeren er<br />
MEDEDEELIN/GEN.<br />
113<br />
wat leven in te houden, want een Kring is in Indië zeer<br />
noodig. Wij roepen de vernieuwde en verjongde vereeniging<br />
een hartelijk welkom toe en hopen dat het bestuur<br />
aan de <strong>Mededeelingen</strong> denken zal.<br />
Buitenland.<br />
De positie van den Engelsehen journalist.<br />
Nu en dan werd mij door collega's in het vaderland<br />
gevraagd of ik in de <strong>Mededeelingen</strong> niet eens een en ander<br />
zou kunnen vertellen van de positie van den Engelschen<br />
journalist; over zijn opleiding in het vak; over zijn bezoldiging,<br />
aanstelling, ontslag e.d.<br />
Telkens nam ik mij voor aan dat verzoek gevolg te geven<br />
doch telkens ook bleven de aanteekeningen, die ik in verband<br />
met de tot mij gerichte vraag verzameld had, onuitgewerkt,<br />
omdat ik dan door dit, dan door dat verhinderd<br />
werd. Maar, eindelijk is het er dan toch van gekomen dat<br />
ik tijd kan vinden om te gaan neerschrijven hetgeen volgen<br />
zal en dat naar ik hoop, voor mijn vrienden in het vaderland<br />
belangrijk genoeg zal zijn.<br />
Zij allereerst gezegd dat ik de meeste gegevens omtrent<br />
de positie van den Engelschen journalist te danken heb<br />
aan de vriendelijkheid van den heer HORACE SANDERS<br />
den secretaris van de Central London Commithee van de<br />
„National Union of Journalists", een vereeniging, die op<br />
dit oogenblik veilig genoemd mag worden de belangrijkste<br />
journalisten-vereeniging in Engeland en die vooral groote<br />
beteekenis kreeg, en het aantal harer leden belangrijk zag<br />
vermeerderen, sedert de Insurance Act in Engeland in<br />
werking kwam. Het aantal leden dezer vereeniging die<br />
erkend is als een der Engelsche Trade Unions is binnen<br />
enkele maanden tijds gestegen van 2500 tot 3300, omdat<br />
zij erkend is als een der Approved Societies onder de<br />
genoemde verzekeringswet, waardoor het voor journalisten<br />
voordeeliger is daarbij aangesloten te zijn, dan verzekerd<br />
te worden door bemiddeling van een postkantoor. Journalisten,<br />
die minder dan £ 160 's jaars verdienen, moeten<br />
volgens de Insurance Act verzekerd zijn. De „Union of<br />
Journalists", die thans ongeveer vijf jaar bestaat, wordt<br />
alleen gevormd door bona-fide journalisten, eigenaars van<br />
nieuwsbladen, administrateurs of directeuren kunnen er<br />
geen lid van worden. Leden kunnen zijn degenen, die drie<br />
jaren aan de redactie van een blad verbonden zijn geweest<br />
of die gedurende drie jaren afhankelijk zijn geweest van'<br />
hun journalistieken arbeid. Het doel van de Union iste<br />
beschermen en te behartigen de belangen der leden ten<br />
opzichte van salaris en vakaangelegenheden; het oprichten<br />
van fondsen tegen werkloosheid, voor ondersteuning en<br />
pensioenen; het behandelen van vragen, die zich voordoen<br />
in verband met het gedrag der leden in het bedrijf. De<br />
Union heeft afdeelingen over het geheele land en elk lid<br />
moet lid eener afdeeling zijn.<br />
Dit ten aanzien der vereeniging. Hoe kan men daar nu<br />
lid van worden, of beter hoe wordt men in Engeland journalist?<br />
J<br />
Zooals ik destijds reeds mededeelde aan de Commissie<br />
der vakopleiding van onzen Kring, heeft men hier te lande<br />
geen journalisten-scholen. Wel is waar bestaan er particuliere<br />
inrichtingen, waar iemand die zich tot de journalistiek<br />
voelt aangetrokken stenographic kan leeren — zonder<br />
kennis van stenographic is men hier beslist in de journalistiek<br />
onbruikbaar - talen kennis kan opdoen, enz., doch de<br />
meeste journalisten maken van die inrichtingen geen gebruik.<br />
De beste Engelsche journalisten hebben allen hun leerschool<br />
gehad in de dagblad-bureaux en begonnen dan
114 MEDEDEELINGEN.<br />
nagenoeg allen aan een provinciaal blad of aan een locaal<br />
blad in een der Londensche voorsteden.<br />
Een jongmensch, die zich tot de journalistiek voelt aangetrokken,<br />
brengt allereerst een paar, soms tot vijf, leerjaren<br />
door aan een klein blad. Soms betaalt hij daarvoor<br />
aan de dirictie een klein leergeld, ofschoon dit laatste<br />
hoogst zelden voorkomt. Na het einde dier leerjaren wordt<br />
de leerling, die in den regel tot dusverre zonder salaris<br />
gewerkt had, of slechts een klein zak-geld ontving, aangesteld<br />
als jongste verslaggever of jongste redacteur (subeditor).<br />
Heeft de aspirant-journalist, wanneer hij zich als<br />
leerling aanmeldt, reeds voldoende kennis van stenographic,<br />
dan wordt hij soms dadelijk aan een provinciaal blad of<br />
aan een blad in de Londensche voorsteden (subusban<br />
paper) als jongste reporter aangesteld en krijgt dan een<br />
aanvangs-salaris van tien tot vijftien shillings, hetwelk<br />
spoedig verhoogd wordt als hij blijken geeft de techniek<br />
van reportage en schrijven voor een dagblad meester te<br />
zijn. Algemeen wordt aangenomen dat die opleiding aan<br />
een dagblad de beste opleiding is voor den journalist, beter<br />
dan eenige school voor journalistiek hem ooit zou kunnen<br />
geven.<br />
Daar zijn er ook in de Engelsche journalistiek — precies<br />
als in ons vaderland — die op rijper leeftijd „aan de krant"<br />
komen, omdat zij in het vak, waarvoor zij oorspronkelijk<br />
opgeleid werden, geen bevrediging konden vinden, dezulken<br />
hebben dan meestal hun aanleg voor de journalistiek getoond<br />
door het schrijven van boek-beoordeelingen; korte<br />
verhalen; artikelen over dit of dat, waardoor zij de aandacht<br />
op zich vestigden en hun een plaats aan een of<br />
ander dagblad werd aangeboden. Er zijn ook journalisten,<br />
die een universiteit-opleiding gehad hebben, doch deze<br />
alleen opende hen volstrekt niet goede vooruitzichten bij<br />
de dagbladpers; de quaestie is allereerst of de aspirantjournalist<br />
zijn universitaire kennis weet toe te passen. Tal<br />
van Engelsche journalisten hebben een grooten naam in<br />
het vak, zonder dat zij ook aan een universiteit geweest<br />
zijn.<br />
Het salaris van den reporter is in de kleine provinciesteden<br />
ongeveer 20 a 35 shillings per week, in de grootere<br />
provincie-steden bedraagt het van 30 sh. tot £ 3.10 per<br />
week, en aan de beste provinciale bladen komt het voor<br />
dat reporters minstens 4 guinjes (een guinje = f 12.60)<br />
per week verdienen. Sommige hoofd-verslaggevers aan<br />
groote provinciale bladen verdienen 5, 6, 7 tot 8 guinjes<br />
per week, doch de twee laatstgenoemde cijfers zijn toch<br />
wel uitzonderingen. In het algemeen kan gezegd dat er<br />
buiten Londen een aantal reporters zijn, die per jaar betaald<br />
worden met £ 160 en ook velen, die minder krijgen<br />
dan dit bedrag.<br />
Het cijfer £ 160 wordt meer speciaal genoemd omdat<br />
men in Engeland geen inkomsten-belasting betaalt, wanneer<br />
men niet meer dan die som per jaar verdient. Iemand, die<br />
niet meer verdient dan £ 400 per jaar, mag voor de berekening<br />
zijner inkomsten-belasting £ 160 aftrekken en<br />
betaald dus belasting van, b.v. £ 240 als hij £ 400 verdient.<br />
Te Londen kan gezegd worden dat een goede reporter<br />
gemiddeld 6 guinjes per week verdient; bij sommige correspondentie-bureaux<br />
krijgt hij niet meer dan £2.10, maar<br />
de salarissen wisselen over 't algemeen tusschen de 4 en<br />
10 guinjes. De hoogste salarissen worden dan betaald aan<br />
de reporters, die de beste beschrijvende verslagen kunnen<br />
leveren en dergelijke salarissen gelden meestal ook voor<br />
de redacteuren. Natuurlijk dat er speciale salarissen zijn<br />
voor hoofd-redacteuren, schrijvers van hoofd-artikelen,<br />
speciale correspondenten, e.d.<br />
Journalisten, die een betrekking wenschen, melden zich<br />
daarvoor aan bij de directie van een of ander blad, of<br />
krijgen die ook vaak door het betrekking-bureau der jour<br />
nalistenvereniging, o.a. door dat van de „National Union<br />
of Journalists", of door het schrijven op advertentiën.<br />
Advertentiën, waarin journalistieke vacaturen worden aangekondigd,<br />
vindt men in den regel in de Daily Telegraph<br />
of Daily News.<br />
Schriftelijke contracten zijn in de Engelsche journalistiek<br />
uitzondering. Zij worden alleen gemaakt in bijzondere<br />
gevallen voor hoofdredacteuren, speciale redacteuren,<br />
buitenlandsche correspondenten enz. Regel is dat de aanstelling<br />
mondeling geschiedt en het is een gewoonte geworden<br />
dat de opzegging der betrekking van weerskanten<br />
op drie maanden is bepaald. Wel is waar moet de werkgever<br />
bij ontslag aan den journalist een maand salaris<br />
uitbetalen, doch men kan gerust zeggen dat drie maanden<br />
regel is. De vacantietijden aan provinciale bladen zijn<br />
meestal veertien dagen per jaar met behoud van vol salaris;<br />
aan de Londensche bladen is het bijna overal drie of vier<br />
weken.<br />
Bijkans overal is regel dat de journalist gedurende ziekte<br />
zijn volle salaris behoudt en mij is door den heer SANDERS<br />
en ook door andere journalisten verzekerd dat te Londen<br />
vooral, de dagblad-directies in geval van ziekte hoogst<br />
vrijgevig zijn.<br />
Ziehier de voornaamste gegevens, die ik kreeg. Er blijkt<br />
uit dat de toestanden over 't algemeen met die bij ons te<br />
lande overeenkomen; alleen kan gezegd dat de salarissen<br />
voor goede reporters, vooral voor hen, die goede beschrijvende<br />
verslagen kunnen leveren, veel hooger zijn dan in<br />
Nederland. Dit is begrijpelijk voor ieder, die hier nader<br />
met de Engelsche reporters in aanraking kwam, want de<br />
verslaggever die hier een goed beschrijvend verslag kan<br />
maken, neemt een afzonderlijke plaats in. De verslaggevers<br />
op vergaderingen, die ik ontmoette, zijn veelal uitnemende<br />
stenografen, doch daarmede is vaak alles gezegd. Meermalen<br />
heb ik opgemerkt dat zij, met name op internationale<br />
congressen, totaal „vast liepen" als er iets anders dan<br />
Engelsch werd gesproken, omdat hun de meest elementaire<br />
kennis van Fransen en Duitsch ontbraken.<br />
Ik noemde in den aanvang van deze mededeelingen de<br />
„National Union of Journalists". Daarnevens bestaat nog<br />
„The Institute of Journalists", waarvan ook directeuren lid<br />
kunnen zijn. Deze vereeniging bestaat reeds meer dan 20<br />
jaren, doch hoe langer, hoe meer gaan èn directeuren èn<br />
journalisten inzien, dat het voor geen van beiden aanbevelenswaardig<br />
is samen in één vereeniging zitting te hebben.<br />
Dan heeft men nog de „Nothern Society of Journalists",<br />
waarvan de hoofdzetel te Newcastle is, doch die van<br />
weinig beteekenis is, terwijl in Ierland nog bestaat „The<br />
Irish Journalists Association".<br />
De „National Union" bezit een maandblad, evenals onze<br />
Kring, getiteld The National Union Journal.<br />
Ik kan er aan toevoegen dat de heer SANDERS mij zeide<br />
dat hij gaarne zou zien dat er een soort „entente" zou<br />
tot stand komen tusschen de journalistieke vereenigingen<br />
in verschillende landen en dat b.v. de vereenigingen elkander<br />
voor hun organen op de hoogte zouden houden van<br />
nieuws, dat voor vakgenooten van belang kan heeten.<br />
Ten allen tijde is hij bereid aan onzen Kring die mededeelingen<br />
te doen, welke voor het vak nuttig kunnen zijn<br />
en zouden kunnen bevorderen een broeder-band tusschen<br />
zijne en de Nederlandsche vereeniging. En, natuurlijk,<br />
gaarne bracht ik deze vriendelijke mededeeling aan de<br />
collega's in ons land over.<br />
LONDEN, October 1912. E. W. DE JONG.
Oorlogscorrespondenten in den Balkan.<br />
De Van Dag tot £>a^-schrijver in 't Handelsblad had<br />
dezer dagen 't volgend opstel over oorlogscorrespondenten<br />
in den Balkan:<br />
Zeer voortreffelijke inlichting over wat Montenegro doet,<br />
verwacht ik van de vertegenwoordigster van The Daily<br />
Chronicle in Groot Tsernogora, in Montenegro.<br />
Het zal alom den vrouwen belang inboezemen te hooren,<br />
dat een vrouw als oorlogsverslaggever van dit Britsche<br />
blad optreedt in den Balkan en het strijdbare bergvolk<br />
zal vergezellen. Miss Mary Durham heeft, naar wij vernemen,<br />
zich daartoe sinds lang voorbereid door de talen der<br />
Balkan-volken te leeren spreken. En 't is een les van het<br />
verleden, dat de correspondent, die dit niet vermag, voor<br />
inlichting geheel afhankelijk is van wat officieren, die<br />
Fransch, Engelsch of Duitsch verstaan, hem gelieven te<br />
vertellen. Trouwens correspondenten zullen, al kunnen ze<br />
de taal van het volk spreken, toch reeds grooter bezwaren<br />
dan voorheen te overwinnen hebben.<br />
De toestanden zijn nu niet meer als in 1870 en 1877.<br />
Oorlogscorrespondenten worden tegenwoordig zooveel<br />
mogelijk geweerd en hun berichten aan strenge censuur<br />
onderworpen. Maar in de groote oorlogen in Frankrijk<br />
en den Balkan beleefden zij hun heldentijd. En het zal<br />
wellicht velen belang inboezemen van een correspondent<br />
uit deze oorlogen iets te hooren.<br />
* *<br />
*<br />
In De Gids van December 1877 gaf ik in een opstel:<br />
„Be getuigen in het Oosten" verslag van wat enkele<br />
oorlogscorrespondenten gezien en gehoord hadden.<br />
Ik had Mac Gahan leeren kennen, die mijn vriend<br />
Koolemans Beynen tot kameraad was op de Pandora van<br />
Sir Allen Young, op welk schip ze ervaring in de Poolzee<br />
opdeden. Hij en Archibald Forbes waren ideëele oorlogscorrespondenten.<br />
Forbes was evenals Mac Gahan een<br />
vertegenwoordiger van de Daily News op het oorlogsterrein.<br />
Hij verhaalde mij van zijn wedervaren in vele oorden der<br />
wereld.<br />
Een kijkje in zijn paspoorten en in de officieele documenten,<br />
welke hem als dagbladcorrespondent wettigen, zou iedereen<br />
als mij verbaasd hebben. Onder deze opmerkelijke papieren<br />
was er een gedateerd Coblentz, 23 Juli 1870, en geteekend<br />
von Goeben; een ander was van den koninklijken — toen<br />
nog niet de keizerlijke — „Generalstab" en geteekend<br />
door generaal Podbielski. Er was een pas „von St. Denis<br />
nach Paris," geteekend door generaal Schlotheim, en hij<br />
had een geheelen bundel legitimatie-papieren en passen<br />
van de verschillende regeeringen, waarmede Spanje in de<br />
laatste jaren gezegend was geworden. Men trof er b.v.<br />
een aan hem verleend door generaal Contreras, den held<br />
der intransigenten te Cartagena. Het Carlistische opperhoofd<br />
Dorerguray schonk hem er een; en een derde is geteekend<br />
door den chef van den staf van koning Alfonso. De tweede<br />
dezer passen verwierf Forbes ten gevolge van zijn ongeduld<br />
over de werkeloosheid van generaal Contreras. Hij was<br />
het moede langer toeschouwer te zijn van niets doen, en<br />
besloot de blokkade van Vich in Catalonië te breken.' De<br />
poging mislukte en hij werd gevangen genomen door<br />
generaal Dorerguray, die hem echter weldra weer vrijheid<br />
en een vrijgeleide schonk. * *<br />
*<br />
Een andere pas, die historische waarde heeft, was het<br />
laatste document, dat kolonel Henri van de Commune<br />
teekende, een paar uren voordat de troepen van Versailles<br />
Parijs binnenrukten. Van 1876 waren de vergunningen<br />
hem verleend in Servië, en het Russische paspoort. Dit<br />
bestond uit het photographisch portret van den special<br />
correspondent, van het keizerlijk zegel voorzien en geën-<br />
MEDEDEELINGEN.<br />
115<br />
dosseerd door de verschillende autoriteiten. Behalve al<br />
deze documenten, had de heer Forbes een aantal paspoorten<br />
gereed liggen, geviseerd voor de verschillende<br />
landen. Hij bewaarde ze in een kamertje, dat hij zijn<br />
equipment-room noemde. Aldaar stonden steeds gereed<br />
twee porte-manteaux en een bullock-trunk. De eerste<br />
bevatte zomer-, de tweede winterkleederen en de koffer<br />
een volkomen uitrusting naar Indië. Boven deze koffers<br />
hingen de rijlaarzen, de veldflesch en een revolver, terwijl<br />
een zak met sovereigns en napoleons op een veilige plaats<br />
in dezelfde kamer gereed lag. Forbes was dus gereed om<br />
onmiddellijk te vertrekken, wanneer de order om te<br />
marcheeren kwam, en dat zijn voorzorgsmaatregelen niet<br />
overbodig waren, kan o. a. hieruit blijken, dat hij vier uur<br />
nadat hij zijn aanstelling kreeg als correspondent naar<br />
lndie vertrok met den prins van Wales, en eens een half<br />
uur na het ontvangen van de order naar Dover stoomde<br />
op weg naar Spanje.<br />
* #<br />
*<br />
Hij nam in het begin van den Pransch-Duitschen oorlog<br />
de benoeming aan van oorlogscorrespondent van den<br />
Morning Advertiser. Zijne brieven trokken de aandacht<br />
van den heer J. R. Robinson, den directeur van de Daily<br />
News. Forbes wenschte, uit Frankrijk weer in Engeland<br />
teruggekeerd, in een der groote dagbladen een brief te<br />
plaatsen, waarin hij de juiste positie der Duitsche en<br />
Fransche legers duidelijk uiteenzette. Hij stond in Fleetstreet<br />
met zijn kopij, aarzelende aan welk van de drie<br />
redactiebureelen in de onmiddellijke nabijheid hij zijn<br />
brief zou toevertrouwen. Hij liet het lot beslissen, en toen<br />
hij het papiertje waarop Daily News stond, trok, wierp<br />
hij zijn brief in de bus van dit vooral in dien tijd zoo<br />
voortreffelijk dagblad. Den volgenden dag was zijn brief<br />
reeds geplaatst. Hierdoor aangemoedigd, bracht hij onmiddellijk<br />
den directeur een bezoek. Tot zijn niet geringe<br />
verwondering werd hij door den heer Robinson ontvangen<br />
als werd hij door hem verwacht. De directeur reikte hem<br />
zoodra hij binnenkwam, zijn aanstelling over als oorlogscorrespondent<br />
van de Daily News, en vestigde er zijn<br />
aandacht op, dat dienzelfden avond een mailtrein van<br />
Calais vertrok, die hem in staat zou stellen binnen twee<br />
dagen te Metz te zijn. Hij vertrok een uur later. De<br />
instructies, welke de heer Robinson hem gaf, verdienen<br />
aandacht, want zij openden een nieuw tijdperk in de<br />
geschiedenis der journalistiek. Forbes zou geen gewone<br />
telegrammen zenden, met het korte bericht van het belangrijkste<br />
dat plaats had, maar hij zou zijn brieven in hun<br />
geheel overseinen.<br />
* *<br />
*<br />
Hij had de nauwkeurigste kennis van alle wegen en<br />
middelen van gemeenschap, waardoor hij van het slagveld<br />
de opmerkingen, aldaar neergeschreven, zoo spoedig naar<br />
het naastbijgelegen telegraafkantoor brengen kon. Hij wist<br />
steeds het punt te kiezen, waar hij in staat was het<br />
nauwkeurigst zich een denkbeeld te vormen van hetgeen<br />
plaats had; hij wist te zien en op te merken, en had de<br />
verwonderlijke vaardigheid om onmiddellijk, nu rustende<br />
op een gebroken kanon, dan voortsjokkend op een ammunitiewagen,<br />
een aanschouwelijke juiste beschrijving in<br />
gespierd Engelsch te geven van den veldslag, die onder<br />
zijn oogen plaats had. Meestal was hij bij eiken veldslag<br />
een poos bij de voorhoede; hij ontzag gevaar noch vermoeienis;<br />
hij werd een paar keer gewond, doch, zegt hij<br />
steeds, „I always found the front the safest place"; hij<br />
was, als de slag beslist en de beschrijving geschreven<br />
was, zijn eigen koerier en bracht zijn brief uren en uren<br />
ver, zonder te rusten en te slapen of te eten, om er maar<br />
voor te zorgen, dat zijn blad het eerste en het beste was<br />
ingelicht. Het geluk diende hem vaak, gelijk het trouwens
116 MEDEDEELINGEN.<br />
meestal moedige mannen, die hun plicht doen, helpt — en<br />
door geluk en handigheid slaagde Forbes er onder anderen<br />
in op de plaats tegenwoordig te zijn, toen Napoleon III<br />
zijn zwaard overgaf aan keizer Wilhelm. Zijn beschrijvingen<br />
van de veldslagen bij Metz maakten hem dra beroemd.<br />
Ofschoon hij zijn oordeel in de onmiddellijk verzonden<br />
brieven nooit controleeren kon door de opmerkingen van<br />
anderen, hebben vele Duitsche officieren zijn beschrijvingen<br />
der veldslagen telkens aangehaald als de nauwkeurigste<br />
en onpartijdigste.<br />
* *<br />
*<br />
Toen Parijs zich moest overgeven aan de Duitschers,<br />
slaagde Forbes er in het eerst van alle journalisten in de<br />
stad te zijn. Hij had al zijn maatregelen genomen. Op<br />
een krachtig paard gezeten reed hij Parijs van de Noordzijde<br />
binnen; hij zag alles wat er te zien was, en na met<br />
goed humeur, tact en moed honderden zwarigheden overwonnen<br />
te hebben, gelukte het hem eenige uren later de<br />
stad weer uit te komen. In galop ging het nu naar Lagny,<br />
waar hij juist bijtijds aankwam om in een sneltrein te<br />
stappen, die hem naar Carlsruhe bracht. In den trein<br />
schreef hij een brief, welke drie kolommen van de Daily<br />
News vulde, en dien hij van Carlsruhe aan zijn blad<br />
seinde. Onmiddellijk keerde hij naar Parijs terug, waar hij<br />
een paar dagblad-correspondenten ontmoette, die juist hun<br />
beschrijvingen per post verzonden hadden — want er was<br />
geen gelegenheid tot seinen. Zij beklaagden hem, dat hij<br />
eerst een dag later dan zij Parijs had weten binnen te<br />
komen, en ze verhieven er zich niet weinig op, dat zij<br />
hem toch eens de baas geweest waren. Hij antwoordde<br />
niets, zoodat ze dachten, dat hij zich zijn ongeluk bitter<br />
aantrok. Men kan zich hun verwondering voorstellen, toen<br />
ze later ontdekten, dat de Daily News alle Europeesche<br />
dagbladen drie dagen was voorgeweest met een uitvoerige<br />
dramatische beschrijving van de overgave van het uitgehongerde<br />
Parijs aan keizer Wilhelm.<br />
* *<br />
*<br />
Niet minder goed overlegde hij het bij de tweede<br />
inneming van Parijs. Tijdens de Commune wist hij natuurlijk<br />
weer juist op het kritieke oogenblik in Parijs te zijn. In<br />
den namiddag van den bekenden Zondag at hij salade<br />
met generaal Dombrowski en verkreeg van hem al de<br />
inlichtingen, die hij noodig had. Een poos later, het vechten<br />
aanschouwende, werd hij beetgepakt door een troep<br />
Communisten, die een barricade oprichtten voor het Palais<br />
Royal. Hij wist zich echter vrij te koopen door hun een<br />
goeden raad te geven. De Communisten, wier moed en<br />
de kracht van wier overtuiging grooter waren dan hun<br />
krijgskunde, hadden een barricade gemaakt en daarachter<br />
twee stukken veldgeschut geplaatst. Ze hadden echter<br />
vergeten schietgaten te maken. Hun gevangene maakte<br />
hen hierop opmerkzaam en werd onmiddellijk in vrijheid<br />
gesteld als waardeering van zijn militaire bekwaamheid. Toen<br />
de strijd het felst was, werd hij echter door andere<br />
Communisten opnieuw aangegrepen, en hij had te kiezen<br />
tusschen onmiddellijken dood en het deelnemen aan de<br />
verdediging van een barricade, welke van drie zijden door<br />
de troepen uit Versailles werd aangevallen. Toen men<br />
hem voor een oogenblik geen aandacht schonk, wist hij<br />
in een huis te vluchten en te ontsnappen. Parijs stond nu<br />
in brand, en bij het zien der vlammen, die uit het Hotel<br />
de Ville en de Tuilerieën sloegen, besloot Forbes een<br />
wanhopende poging te doen om de ontzettende tijding<br />
aan zijn blad te melden. Hij maakt onmiddellijk zijn plan.<br />
Gewapend met een officieele enveloppe met groote letters<br />
geadresseerd aan koningin Victoria, weet hij de brandende<br />
stad uit te komen. Met honderden wachtend op een pont<br />
om de Seine over te steken, wist hij zich door de Duitschers<br />
het eerst te laten overzetten door het vertoonen van een<br />
anderen quasi-officieelen brief van den Britschen gezant<br />
aan lord Granville, minister van buitenl. Zaken, gericht.<br />
Hij maakte zich meester van een paard en reed naar St.<br />
Denis. Hij schreef zijn prachtige aanschouwelijke beschrijving<br />
van het brandende Parijs in de mailboot tusschen Calais<br />
en Dover, waarop hij de eenige passagier was. Van Calais<br />
had hij aan de Daily News geseind vier kolommen plaats<br />
open te houden; om zes uur 's morgens kwam hij te<br />
Londen aan het bureel, en om acht uur verschenen honderdduizend<br />
exemplaren van de Daily News met het bewonderenswaardig<br />
verhaal van een ooggetuige. Toen de heer<br />
Robinson om half tien de redactiekamer binnentrad, vond<br />
hij Forbes in diepen slaap, met een Londensch adresboek<br />
tot hoofdkussen. Daar de brief van Forbes het eerste<br />
bericht gaf van den toestand in Parijs, was de opwinding<br />
in Londen buitengewoon groot. Dienzelfden middag werd<br />
den eersten minister in het parlement gevraagd of hij ook<br />
kon mededeelen of het ontzettend verhaal van de Daily<br />
News waarheid bevatte. De heer Gladstone antwoordde<br />
dat H. M.'s regeering verstoken was van alle berichten<br />
uit Parijs, doch dat hij ernstig hoopte, dat het verhaal<br />
van de Daily News onjuist, ten minste overdreven was.<br />
Twee dagen later bleek, dat Forbes de waarheid en niets<br />
dan de waarheid medegedeeld had. — Welke ontzaglijke<br />
som de oorlogscorrespondenties aan Daily News en Times<br />
kostten, weet ik niet precies meer. Maar ze was zeer groot!<br />
* *<br />
*<br />
Forbes woonde 1877 den Servischen oorlog bij, en<br />
stelde alle lezers van de Daily News in staat om een juist<br />
inzicht van den toestand te krijgen. Van den aanvang<br />
toonde hij aan hoe Servië niet bestand was tegen de<br />
de Muzelmannen. Na den slag bij Djunis, die den oorlog<br />
besliste, was hij op een afstand van 137 Engelsche mijlen<br />
van de „basis zijner operaties," gelijk hij de telegraafkantoren<br />
pleegt te noemen. Even voor zonsondergang<br />
vertrekkende, reed hij in 14 uur van Deligrad naar<br />
Semendria — een afstand van 100 Engelsche mijlen. Hij<br />
had zijn eigen zadel en reed op een gewoon postpaard,<br />
dat hij op elk station tegen een nieuw verwisselde. Te<br />
Semendria aangekomen, wist hij een tilbury te krijgen en<br />
reed naar Belgrado, vanwaar hij overstak naar Semlin.<br />
. Dus gelukte het hem zijn allerbelangrijkste beschrijving<br />
den morgen na den veldslag te verzenden. Gedurende den<br />
oorlog in Bulgarije heeft hij letterlijk in den zadel geleefd,<br />
overdag overal rondrijdende en 's nachts zijn berichten<br />
wegbrengend. Vernemende, dat de eerste aanval op Plevna<br />
plaats zou hebben, reed hij tachtig mijlen ver naar het<br />
slagveld; den geheelen strijd — die een dag duurde —<br />
woonde hij bij; hij werd een paar keer door Bashi-Bazouks<br />
achternagezet, doch hij zag alles. Ten laatste konden paard<br />
en ruiter niet meer, en zoo moede was het dier, dat het<br />
zich aan de zijde van zijn meester uitstrekte, de kop op<br />
zijn knie leggend. Ze sliepen tot een nieuw alarm hen<br />
wekte. Zoodra het licht aanbrak, aanvaarde Forbes den<br />
tocht naar Sistova (een afstand van zestig mijlen). Toen<br />
zijn paard neerviel van vermoeienis, nam hij den zadel<br />
op zijn hoofd mede en liep naar Sistova, vanwaar hij<br />
zich naar Bucharest spoedde. Van Ploesti naar Cronstad<br />
in Transylvanië reed hij weder op postpaarden, totdat hij<br />
van het telegraafbureel in deze laatste stad de bewonderenswaardige<br />
beschrijving en beoordeeling van den geduchten<br />
slag van Plevna afzond, welke drie dagen na den<br />
slag in Engeland zoo groote aandacht trok.<br />
# *<br />
*<br />
Na den slag van 24 Augustus in den Shipka-pas, reed<br />
Forbes zonder ophouden, telkens versche paarden nemend,<br />
naar het Russische hoofdkwartier. Hij was er lang voor<br />
een der talrijke boodschappers en aides-decamp aankwamen.<br />
Daar hij de eerste getuige van den slag was, werd hij
opgehouden, om aan den Tzaar en den Grootvorst verslag<br />
te geven van wat hij gezien had, en zette toen de reis<br />
voort naar Bucharest, vanwaar hij alle lezers van de<br />
Daily News weder in staat stelde om te zien wat hij<br />
gezien had. Ten laatste bezweek hij onder zijn taak; een<br />
kwaadaardige koorts greep hem aan, en hij was gedwongen<br />
naar Engeland te gaan om zijn geknakte gezondheid te<br />
herstellen.<br />
Een minister bij journalisten.<br />
De Londensche correspondent van het Handelsblad schreef<br />
14 October o.a. het volgende:<br />
Wij, journalisten, maken er schier dagelijks melding van<br />
als „broeders van verschillende gilden" samen komen in hun<br />
jaarvergaderingen of op hun feestvergadermgen, getrouwelijk<br />
onder de oogen van het publiek brengende wat zij beraadslaagden<br />
of hoe zij feestten — waarom zouden wij dan af<br />
en toe onzen lezers niet eens vertellen hoe wij, broeders van<br />
het pers-gilde, samen waren? Mij dunkt, daar kan niets tegen<br />
zijn, allerminst niet, wanneer zulk een samenkomst van<br />
journalisten werd bijgewoond door een der meest bekende<br />
Ministers der Kroon, die bovendien een belangrijke redevoering<br />
hield.<br />
Het was gisteravond in de groote feestzaal van het Hotel<br />
Cecil in het Strand, dat ongeveer een paar honderd journalisten<br />
samen aan den disch zaten. Natuurlijk, het moest op een<br />
Zaterdagavond zijn, dat zooveel pers-broeders samen konden<br />
komen, want de Zondagochtend is de eenige ochtend, dat<br />
de groote Londensche bladen niet verschijnen. Wij hebben<br />
hier wel Zondagochtendbladen, verscheidene en zeer goede<br />
ook, doch zij verschijnen onder andere namen dan de gewone<br />
ochtendbladen in de week, en hebben hun afzonderlijke<br />
redacties. Welnu, de samenkomst van gisteravond ging uit<br />
van de National Union of Journalists, een vereeniging, die<br />
eerst vijf jaren geleden werd opgericht en er nu reeds eene<br />
van beteekenis is geworden. Voordien bestond reeds jaren<br />
The Institute of Journalists, maar dat was niet een vakvereeniging<br />
in de eigenlijke beteekenis van het woord. Uitgevers,<br />
directeuren, journalisten waren er lid van en zijn er nog lid<br />
van, doch de Engelsche journalisten achtten het toch noodig<br />
ook een vakvereeniging te hebhen in den geest der bij de<br />
Engelsche wet erkende trade-unions, en zoo werd de National<br />
Union of Journalists opgericht, die haar afdeelingen heeft<br />
over het geheele land en in den aanvang des jaars reeds<br />
2500 leden telde. Kort voor de ziekteverzekeringswetten in<br />
werking kwamen, besloot de Union gedaan te krijgen, dat<br />
zij ook erkend zou worden als een Approved Society onder<br />
die wet, dus dat de leden onafhankelijk zouden zijn van<br />
andere ziekenfondsen of verzekering bij het postkantoor.<br />
Dit gelukte en sedert nam het ledental tot 3600 toe, feit<br />
van beteekenis genoeg om eenigszins feestelijk te worden<br />
gevierd. Zóó werd het feestmaal van gisteravond aangericht<br />
en de „vader" der Insurance Act, Minister Lloyd George,<br />
Chancellor of the Exchequer, beloofde te zullen komen.<br />
Daar zaten aan de hoofdtafel nevens den president van<br />
de Union, den heer J. H. Harley, M. A. en den Minister,<br />
een aantal bekende journalisten en Parlementsleden aan;<br />
daar was een feestkrant gemaakt, die den eigenaardigen titel<br />
droeg van „The Nujjers Gloat" (de N(ational) U(nion)<br />
J(ournalists) uiting van genot, die naar op de titelpagina<br />
werd medegedeeld, had „The smallest circulation in the<br />
world" en zou verschijnen voor „one night only."<br />
Het menu werd vlug afgewerkt — naar Engelschen trant;<br />
't was feitelijk bijzaak: men verbeidde het oogenblik, dat<br />
de onontbeerlijke City-toast-master, die in zijn rooden rok en<br />
kuitbroek, zijn staf in de hand, zich zijner waardig bewust,<br />
staande achter den stoel van den president, aandacht zou<br />
MEDEDEELINGEN. 117<br />
vragen voor den „Right Honourable David Lloyd George."<br />
Maar voor 't zoover was, deelde de secretaris nog mede, dat<br />
eenige bekende eigenaren van dagbladen gelukwenschen<br />
hadden gezonden en zich tot hun spijt moesten verontschuldigen.<br />
Het belangrijkste was wel een brief van Lord NorthclifTe, den<br />
bekenden eigenaar van Daily Mail enz. enz., die schreef tot<br />
zijn spijt verhinderd te zijn, te meer, omdat hij trots alle<br />
verschil in politieke meening, een groot bewonderaar van<br />
Lloyd George was, en die tevens mededeelde, dat hij het<br />
zulk een gelukkig verschijnsel vond dat de journalisten een<br />
krachtige vakvereeniging hadden gevormd, waarin geen plaats<br />
was voor direeteuren en dagblad-eigenaren; dat hij er trotsch<br />
op was, dat het gilde der journalisten 111 de laatste twintig<br />
jaren zulk een eervolle plaats had verworven in de groote<br />
maatschappij, en die tevens als zijn meening te kennen gaf<br />
„dat het noodig is dat journalisten zich vereenigen voor het<br />
verkrijgen van langer vacantie-tijden en betere salarissen."<br />
Natuurlijk, het voorlezen van dien brief, vooral wat betreft<br />
vacantie en salaris, had heel wat applaus.<br />
En toen, nadat een der bestuursleden van de Union, de<br />
heer J. O'Donovau, een Ier, den toost had uitgebracht op<br />
de „Imperial Parliament" en den heer Lloyd George, stond<br />
de Minister op.<br />
De eerste vijf minuten was er geen sprake van dat hij<br />
aan het woord kon komen, want de journalisten hielden<br />
niet op hem toe te juichen. Maar eindelijk, nadat hem het<br />
„For he is a jolly good fellow" was toegezongen, kon de<br />
heer Lloyd George dan toch gaan spreken. Pas had hij<br />
eenige woorden gezegd of een der persmannen ging over<br />
„Votes for women" schreeuwen. Er was slechts één damejournalist,<br />
die of geen suffragette was, of het althans dezen<br />
avond niet toonde, maar twee feministische broeders kwamen<br />
voor de politieke belangen hunner zusters op, werden echter<br />
door collega's oogenblikkelijk voor goed verwijderd.<br />
,,'k Zou gedacht hebben dat er iets niet in den haak was<br />
geweest" zeide de Minister toen de beide rustverstoorders<br />
verwijderd waren, „als er tenminste niet een paar op de<br />
gebruikelijke manier geïnterrumpeerd hadden." Toen gaf hij<br />
er zijn vreugde over te kennen, dat een Ier gedronken had<br />
op het „Imperial Parliament," wat hem moed gaf te denken,<br />
dat eens Sir Edward Curson op het „Iersche Parlement"<br />
zou drinkeu, en betuigde zijn ingenomenheid met het schrijven<br />
van Lord NorthclifTe. — Lloyd George herinnerde er aan,<br />
dat ook hij zélf jaren geleden een en ander aan journalistiek<br />
had gedaan en soms voor een dagblad naar nieuws had<br />
moeten zoeken. Wie daarvan meer mocht willen weten en<br />
bovendien belangstelt in den levensloop van dezen Engelschen<br />
staatsman, raad ik aan te lezen het eerste deel van zijn<br />
biographie, geschreven door Herbert du Parcq, M. A., dat<br />
onlangs hier verschenen is — een lezenswaardig boek.<br />
„Evenwel," vervolgde de Minister, „er is op dit oogenblik<br />
voor de journalisten geen gebrek aan kopij," en hij sprak<br />
m verband daarmee eenige woorden over den toestand in<br />
den Balkan en vervolgens uitvoerig over de verzekeringswet.<br />
Met daverende toejuichingen werd de Minister voor zijn<br />
rede beloond en nog geruimen tijd bleef Minister Lloyd<br />
George aangezeten met de journalisten, blijkbaar erg veel<br />
pret hebbende van voordrachten door eenige specialiteiten<br />
uit Londensche music-halls ten beste gegeven en hartelijk<br />
lachende om een der journalisten, die in een komische<br />
voordracht op geestige wijze met veel uit de loopbaan van<br />
dezen Britschen Minister den draak stak.<br />
De „National Union of Journalists" had het eerste lustrum<br />
van zijn bestaan als vakvereeniging, schitterend herdacht.<br />
# *<br />
*<br />
13e in bovenstaande correspondentie bedoelde brief van<br />
Lord Northcliffe luidde letterlijk als volgt:<br />
„I am sorry that a long-standing engagement in Norfolk<br />
prevents my accepting your invitation to meet the Chancellor
118 MEDEDEELINGEN.<br />
of the Exchequer on October 12, for, like most of his political<br />
opponents and critics, I am a great admirer of Mr. Lloyd<br />
George, and, moreover, as one who worked for some six<br />
years as a reporter, descriptive note and leader writer for<br />
most of the London morning and evening papers, I have<br />
watched the growth of yoar much-needed society with<br />
interest. In the last twenty years our craft has risen from<br />
a humble, haphazard and badly paid occupation to a regular<br />
profession, which must, in the future offer increasing opportunities<br />
to men and women of ability. It has therefore become<br />
all the more necessary that newspaper workers should adopt<br />
the methods of other professions and form a society for<br />
mutual protection and encouragement. The introduction<br />
of all manner of timesaving machinery within the last few<br />
years has made the work less arduous, but more nerve<br />
exhausfing, and it is incumbent that journalists should unite<br />
for the obtaining of longer annual holidays and better pav.<br />
It is my proudest boast that the changes and competition<br />
which I have introduced into English journalism have had<br />
the effect of increasing the remuneration of almost every<br />
class of newspaper writer, as well as greatly adding to the<br />
number of those engaged in journalism. It is not, in my<br />
opinion, wise or politic for newspaper proprietors and<br />
journalists to belong to the same institution, and I have been<br />
much pleased to notice that there is nothing of the cap-inhand<br />
and beanfeast business about your society. There are<br />
times, of course, when newspaper proprietors and those who<br />
work with them, should co-operate to uphold the dignity of<br />
the Fourth Estate, as on the recent occasion when the staff<br />
of the „Sydney Daily Telegraph" were expelled from the<br />
New South Wales Legislative Assembly. It seems to me<br />
that a self-respecting society like yours has te opportunity<br />
of doing much for your members. Will you permit me to<br />
add that I am more gratified at receiving your invitation,<br />
because I know your properly independent attitude towards<br />
those who own newspapers."<br />
„Yours very truly.<br />
„NORTHCLIFFE".<br />
* *<br />
*<br />
Onze Kringvoorzitter zond aan de Union op den avond<br />
van haar feest het volgende telegram:<br />
„Association of Dutch journalists expresses fraternal feelings<br />
to National Union; rejoices in success, confirmed by presence<br />
member Cabinet; sends best withes for permanent flourishing."<br />
Door een misverstand van het Londensche telegraafkantoor<br />
terzake van het opgegeven telegram-adres, bereikte deze<br />
gelukwensch (evenmin als die uit verscheidene Engelsche<br />
koloniën) de Vereeniging niet op den avond van haar feest.<br />
De secretaris der Union verzocht evenwel onzen collega<br />
De Jong te Londen den Kring zijn broederlijken groet over<br />
te brengen en zijn levendigen spijt dat de wensch niet op<br />
tijd werd werd ontvangen. Hij vroeg alsnog van den tekst<br />
van het Nederlandsche telegram op de hoogte gesteld te<br />
worden, teneinde dezen in het orgaan van de Union te<br />
kunnen publiceeren. Aan dit verzoek is bij nader schrijven<br />
voldaan.<br />
Von Marschall en de Pers.<br />
Het is bekend dat de onlangs overleden gezant.van<br />
Duitschland te Londen, baron Von Marschall, steeds een<br />
zeer handige aanraking met de pers heeft weten te onderhouden.<br />
In het Berliner Tageblatt werd daarop dezer<br />
dagen nog gewezen. Hij beschouwde elke courant voor<br />
wat ze waard was en verstrekte haar, indien hij het noodig<br />
oordeelde, inlichtingen, zonder zich ook maar eenigszins<br />
over de politieke kleur van het blad te bekommeren. Aan<br />
kritiek hierover heeft het hem niet ontbroken; de ambtelijke<br />
wereld in Duitschland nam in de negentiger jaren een<br />
eenigszins ander standpunt in wat de beoordeeling van<br />
journalisten betrof. Toen Von Marschall aan het hoofd van<br />
Buitenlandsche Zaken stond is hem eens in den Rijksdag<br />
door graaf Van Limburg Stirum verweten, dat hij mededeelingen<br />
gedaan had aan een courant, die oppositie tegen<br />
de Regeering voerde.<br />
Het antwoord van Von Marschall is te merkwaardig om<br />
het hier niet te laten volgen.<br />
„ . . . . De afgevaardigde heeft waarschijnlijk willen<br />
zeggen, dat het niet te pas komt als Buitenlandsche Zaken<br />
inlichtingen verstrekt aan bladen, die ook artikels tegen<br />
ministers geschreven hebben. Ik heb geen reden met<br />
betrekking tot deze zaak iets geheim te houden. Ik heb<br />
aan bladen die oppositie voerden inlichtingen gegeven. Ik<br />
heb echter nog iets veel ergers gedaan en dat weet de<br />
geachte afgevaardigde, graaf Van Limburg Stirnm, blijkbaar<br />
nog niet; ik heb zelfs mededeelingen gedaan aan bladen<br />
die, toen de handelstractaten vastgesteld werden, scherp<br />
tegen mij zijn opgetreden. Maar het allerergste is dat ik<br />
er werkelijk niet aan denken kan, een andere houding te<br />
gaan aannemen. De geachte afgevaardigde, graaf Van<br />
Limburg Stirum, heeft ons verschillende vormen meegedeeld,<br />
waaraan z.i. een courant moet voldoen, opdat haar<br />
de „onderscheiding" van de ontvangst in een ministerie te<br />
beurt zal mogen vallen. Een dergelijk blad moet „wetenschappelijk,<br />
zakelijk en degelijk" zijn, en mag er niet op<br />
uit zijn om sensatie te maken en evenmin om abonne's<br />
te vangen. Dat mag in theorie voortreffelijk klinken, inde<br />
praktijk kan ik daar niets mee beginnen, en de hoofdzaak<br />
is door den geachten afgevaardigde geheel en al vergeten.<br />
Met betrekking tot het verstrekken van inlichtingen van<br />
buitenlandsche politiek komt het in de eerste plaats daarop<br />
aan, dat het blad in het binnenland en vooral ook in het<br />
buitenland gelezen wordt en men rekening houdt met<br />
hetgeen het schrijft. De inlichtingen, die ik plichmatig over<br />
buitenlandsche politiek geven moet, zoolang alle buitenlandsche<br />
kabinetten dat ook doen, hebben met ons partijleven<br />
niets te maken. Ik zal er mij nooit toe leenen met<br />
deze inlichtingen een soort handel te drijven om invloed<br />
op de houding van de bladen te kunnen uitoefenen. Ik<br />
zal de inlichtingen niet verstrekken als belooning voor<br />
goede artikels en ze inhouden als straf voor slechte. Ging<br />
ik dezen weg op, dan zou ik voor de houding van deze<br />
bladen een verantwoordelijkheid moeten aanvaarden, die<br />
ik op het oogenblik niet draag, en spoedig zou geen enkel<br />
blad zich meer met mij in verbinding willen stellen, want<br />
een blad dat ook maar eenigszins op zijn eer gesteld is,<br />
zou zich zulk een behandeling niet laten welgevallen. En<br />
wat zouden de gevolgen zijn? Dat niet alleen het buitenland,<br />
maar zelfs het binnenland zijn inlichtingen betreffende<br />
de Duitsche buitenlandsche politiek uit die bronnen zou<br />
betrekken, welke in het buitenland officieus van nieuws<br />
voorzien worden. En de geachte afgevaardigde graaf Van<br />
Limburg Stirum zal toch moeten toegeven, dat zulk een<br />
toestand niet in het belang van Duitschland zijn zou."<br />
Ach, waren alle diplomaten zoo. . . . !<br />
* *<br />
*<br />
De oud-correspondent van de A^. ƒ?. Crt. te Berlijn<br />
schrijft nog:<br />
Marschall heeft van het begin van zijn optreden in het<br />
openbaar af aan in het politieke leven altoos een zeer<br />
verstandige en handige, persoonlijke aanraking met de<br />
pers weten te onderhouden. Dat was al het geval, toen<br />
hij de opvolger van Herbert v. Bismarck van buitenlandsche<br />
zaken werd. Hij was bovendien zoo verstandig, om dadelijk<br />
met Bismarck's stelsel te breken, dat van zijn perskozakken<br />
verlangde, dat zij zich met ziel en verstand,<br />
zonder wil en eigen meening, aan hem overleverden.
Marschall liet elk journalist en diens blad op eigen wijze<br />
zalig worden en nam hen voor zich in, door vriendelijke<br />
manieren en voorzichtige inblazingen, zoo handig, dat hij<br />
voor zijn politieke oogmerken zelfs bladen, die de regeering<br />
bestreden, met goed gevolg omstrikte. Vooral was hij, de<br />
conservatief in zijn hart, geenszins bang voor omgang<br />
met liberale en democratische persmannen. Onder hen<br />
kreeg hij menig warm aanhanger. Was dit reeds te Berlijn<br />
het geval, deze handigheid ontwikkelde hij nog meer te<br />
Konstantinopel. Hij verstond de kunst, die in de Duitsche<br />
diplomatie aanvankelijk zeer weinig verspreid was, om<br />
een nuttigen omgang met de pers te onderhouden, waarbij<br />
beide partijen in de gelegenheid bleven, om aan hun<br />
waardigheid niets te kort te doen.<br />
Beter dan eenig ander Duitsch staatsman (zoo voegt<br />
de tegenwoordige correspondent van 't blad hier nog aan<br />
toe) wist Marschall met de pers te werken. Het was hem<br />
bekend dat een verstandig en fatsoenlijk journalist zich<br />
niet laat gebruiken, als men bij hem komt omdat, en<br />
alleen omdat, men hem noodig heeft. Hij trachtte met<br />
journalisten van alle richtingen op goeden voet te staan,<br />
en volgde niet de even verkeerde als onwaardige taktiek,<br />
die ook nu nog niet alle autoriteiten hier vreemd is, om<br />
alleen die bladen nieuwtjes toe te stoppen, die zoet zijn,<br />
of daarvoor tegendiensten willen verrichten. In den Rijksdag<br />
heeft hij daar eens een belangwekkende rede over<br />
gehouden; het kwam er voor hem niet op aan of een blad<br />
de regeering of misschien wel hem zelf bestreed, maar<br />
wel of het in binnen- en buitenland gelezen werd. Marschall<br />
heeft dit beginsel altijd gevolgd. Hij wist zich zoo<br />
geliefd te maken onder de journalisten, dat de Engelschen<br />
hem tot in den laatsten tijd als een gevaarlijk sujet op<br />
dat punt beschouwden, en meenden dat tegenover hem<br />
een driedubbel gepantserd hart, zelfs voor een goed<br />
Engelschman, onmisbaar was. Marschall's menschenkennis<br />
en geheugen kwamen hem daarbij te pas. Iemand die hem<br />
duidelijk genoeg voorgesteld was, vergat hij niet licht<br />
meer. Men denke zich welk een indruk het maakt, als<br />
een bescheiden journalist bij een officieele gelegenheid<br />
plotseling Marschall op zich toe ziet stevenen, en de<br />
groote man hem de hand komt drukken, met de herinnering<br />
aan een kort interview of gesprek, dat zij jaren<br />
geleden gehouden hebben. Men herinnert zich misschien<br />
dat hij op zijn reis naar Engeland op een fotograaf toeliep<br />
onder de velen die hem kiekten, en den man er terecht<br />
aan herinnerde, dat deze hem op de vredesconferentie<br />
ook gekiekt had. Zulke kleinigheden kwamen vaak bij<br />
hem voor. Marschall was zijn eigen nomenclator, en het<br />
middel heeft in onzen tijd nog niets van zijn werking<br />
verloren.<br />
Leerstoel aan de Columbia-Universiteit.<br />
Binnen enkele dagen zullen (aldus schreef de correspondent<br />
te New York van de N. R. Crt. op 21 Sept. j.1.)<br />
de van heinde en ver hierheen gekomen gegadigden<br />
gelegenheid bekomen tot het volgen der colleges aan de<br />
Pulitzer School voor Journalistiek, die als een onderdeel<br />
der Columbia Universiteit is opgericht, dank zij de schenking<br />
van wijlen Joseph Pulitzer, in leven eigenaar der<br />
N. Y. World en van andere dagbladen. Reeds in 1903<br />
had hij $ 1,000,000 als gift voor een dergelijke leerstoel<br />
beschikbaar gesteld onder beding, dat hij levenslang de<br />
rente van dit geld zoude blijven genieten. Bij zijn dood<br />
in October 1.1. werd de schenking met $ 1,000,000 vermeerderd.<br />
Uit het fonds zal tevens de bouw worden bekostigd<br />
van de z. g. Pulitzer Hall. Evenals met de overige<br />
faculteiten het geval is, wordt n. 1. de leerstoel voor<br />
journalistiek in een afzonderlijk gebouw, aan de 116e<br />
MEDEDEELINGEN. 119<br />
straat en Broadway, gevestigd. In afwachting hiervan zal<br />
voorloopig onderricht worden gegeven in de rondom het<br />
Columbia-veld (de zg. campus) aanwezige gebouwen, voor<br />
andere doeleinden bestemd, terwijl de met den naam van<br />
deken (dean) aangeduide bestuurder, prof Talcott Williams,<br />
zijn hoofdkwartier zal houden in de met een domkoepel<br />
bekroonde Columbia-bibiotheek, welke, reeds heel uit de<br />
verte zichtbaar, boven de z.g. Harlem Heights uitsteekt.<br />
Er hebben zich, ongerekend tal van onbevoegde personen,<br />
tot dusver 75 aannemelijke studenten aangemeld. Voordat<br />
a. s. Vrijdag de inschrijvingen worden gesloten, verwacht<br />
men, dat het aantal van 100, hetgeen ten hoogste kan<br />
worden toegelaten, ten volle zal zijn bereikt. De kosten<br />
voor een leergang bedragen $ 180 per jaar.<br />
Onder degenen, welke nu reeds zijn ingeschreven,<br />
bevinden zich een jonkman, Geo. Miller, uit Bloemfontein<br />
(Z.-A.), en de zoon van den leider van een in het Hongaarsch<br />
verschijnend dagblad te Temesvar, genaamd Geo.<br />
Pados, die op 20-jarigen leeftijd Geo. Bernard Shaw's<br />
tooneelstukken in zijn moedertaal heeft overgezet. Onder<br />
de ingeschrevenen bevinden zich velen, die reeds een<br />
doctoralen graad hebben gehaald, of wel den z.g. titel<br />
van bachelor of arts mogen voeren, hetzij gedurende een<br />
of meer jaren tot dusver andere universiteitstudiën hadden<br />
gevolgd. Van de 75 is minister Vs gedeelte reeds aan<br />
persorganen werkzaam geweest of daaraan nog steeds<br />
of daaraan nog steeds verbonden onder beding van verlof<br />
gedurende den studietijd. Ofschoon over het algemeen<br />
door laatstbedoelden behoorlijke salarissen worden verdiend,<br />
betoonen velen hunner maar al te vaak veel gebrek aan<br />
spaarzaamheid, hetgeen menigeen thans verplichtte, deken<br />
Williams toestemming te verzoeken tot het verrichten van<br />
bijwerkzaamheden, teneinde in geleidelijke afbetaling der<br />
vereischte $ 180 te kunnen voorzien. Hiertoe ondervinden<br />
onbemiddelden doorgaans ruimschoots medewerking. Zelfs<br />
van de Columbia Universiteit, die onder de drie voornaamste<br />
hoogescholen des lands pleegt te worden gerekend,<br />
blijkt pi. m. 5 pet. der studenten buiten de studiemaanden<br />
geld te verdienen als leeraar, repetitor, hotelbediende,<br />
landbouwer, varensgezel, enz., omtrent welk bijwerk telkenjare<br />
geregeld statistieken worden uitgegeven door tusschenkomst<br />
van het universiteitsbestuur. Hoe het echter<br />
mogelijk is om, zooals enkele ingeschrevenen voornemens<br />
zijn, 's nachts hun vroegere werkzaamheden aan een of<br />
ander dagblad vol te houden en overdag met aandacht de<br />
lessen bij te wonen, is moeilijk te begrijpen. Degenen<br />
hunner, welke verbonden zijn aan een Pittsburgsch en<br />
een Philadelphiaasch dagblad, waartoe zij kantoren hebben<br />
betrokken in het reuzengebouw der N. Y. World, schijnen<br />
zich bijv. niet te laten afschrikken door het voorbeeld<br />
van wijlen den Stichter van den eersten leerstoel voor<br />
journalistiek en den opbouwer van laatstgenoemd blad.<br />
Doordat Joseph Pulitzer zich nacht en dag overgaf aan<br />
ingespannen persarbeid, was hij immers de laatste jaren<br />
zijns levens ten prooi aan zenuwoverspanning en blindheid,<br />
welke hem noopten te leven op een stoomjacht buiten<br />
alle gewoel der wereld in de grootste afzondering.<br />
In de Columbia University Quarterly heeft deken Williams<br />
een en ander medegedeeld betreffende de wijze,<br />
waarop hij het onderwijs wenscht in te richten. Hiervan<br />
verdient o. m. het volgende vermelding. Voor hen, die de<br />
hoogere burgerschool (high school) ') hebben afgeloopen,<br />
dient het eerste jaar te worden gewijd aan een zelfde<br />
onderricht als de leergang van een eerste universiteitsjaar<br />
inbegrijpt. Eerst in het tweede jaar kan aan technische<br />
vorming worden gedacht. Aan deze laatste wordt voorts<br />
J ) Ook op een z. g. high school wordt hier te lande in den<br />
regel latijn onderwezen. Z.g. colleges gelijken veel op Nederlandsche<br />
gymnasia en ten deele op de vroegere atheneeën.
120 MEDEDEELINGEN.<br />
in het derde en in het vierde jaar verdere uitbreiding<br />
gegeven. Voor ijverige studenten rest er intusschen nog<br />
voldoende tijdsruimte voor vorming tot latinist en om<br />
toegepaste, eigenlijk journalistieke werkzaamheden in allen<br />
deele te beoefenen. Met betrekking tot de studie der<br />
moderne talen wordt tot eisch gesteld, dat elk student<br />
zich vooral vertrouwd heeft te maken met Fransch of<br />
Duitsch of met beide talen. Zij moeten den inhoud van<br />
nieuwsbladen in deze talen vlot in het Engelsch kunnen<br />
overzetten. Deken Williams verlangt het besef te wekken<br />
bij de studenten, dat het Amerikaansche dagblad volstrekt<br />
niet behoort te worden beschouwd als het eenige<br />
voortbrengsel van beteekenis der hedendaagsche journalistiek,<br />
maar zelfs in vele opzichten alles behalve als de<br />
beste vrucht op dat gebied. Daaromtrent bestaat bij tal<br />
zijner landgenooten een zeer onjuiste voorstelling, waartegen<br />
hij van den aanvang af verlangt maatregelen te<br />
nemen.<br />
Overeenkomstig Pulitzer's bedoelingen zal de school<br />
voor journalistiek door een jongmensch met einddiploma<br />
eener z. g. high school in vijf achtereenvolgende jaren<br />
kunnen worden afgeloopen. Aan het eind van het derde<br />
jaar zal hij bedreven dienen te wezen in het schrijven<br />
van levensberichten, van opstellen over gebeurtenissen<br />
van den dag, het bespreken van verschenen boekwerken,<br />
enz., alles in z. g. drukschrift (typewritten) te leveren.<br />
Gedurende de beide laatste jaren moet hij zich bovenal<br />
beijveren in het leveren van kopy. Speciaal komt het er<br />
op aan binnen vooraf bepaalden tijd eenig stuk te voltooien.<br />
De Socialistische Pers.<br />
In het periodieke bulletin van het Internationaal Socialistisch<br />
Bureau komt een opgave voor van de titels der<br />
dag-, halfwekelijksche-, week- en maandbladen van socialistische<br />
richting, die door de sociaal-democratische partijen<br />
in de verschillende landen worden uitgegeven. De lijst<br />
dateert van 1910. Het Volk geeft er het volgend overzicht van:<br />
Groot-Brittanje komt in die lijst voor met een totaal<br />
van 34 periodieken. Een partij-dagblad had het niet.<br />
Gelijk men weet is er echter pas één verschenen en<br />
wel op 8 Oktober onder den titel van The Daily Citizen.<br />
— Dan volgt Duitschland met het enorme aantal<br />
van 102, zegge en schrijve: 102! Niet minder dan 74<br />
hiervan zijn dagbladen. — Het groot-hertogdom Luxemburg<br />
figureert in de lijst slechts met één blad: een dagblad. —<br />
Oostenrijk heeft 18 periodieken, waarvan 2 dagbladen;<br />
Bohemen 45, waarvan 3 dagbladen en Hongarije 13,<br />
waarvan 1 dagblad. — Frankrijk volgt dan met 56 periodieken,<br />
hiervan 5 dagbladen. — Italië telt in genoemde<br />
lijst niet minder dan 111 periodieken; 4 van deze zijn<br />
dagbladen. Sindsdien zijn 2 van deze, Avanti van Rome<br />
en Iltempo van Milaan samengesmolten. — Spanje had<br />
bij het opmaken der lijst nog geen dagblad. Thans heeft<br />
het er wel een, El socialista, daarnaast nog 7 andere<br />
periodieken. — Portugal moet het tot dusver stellen met<br />
zijn eenig weekblad Avante. — Finland telt 5 dagbladen;<br />
daarnaast nog 17 weekbladen en maandschriften. — Rusland<br />
heeft de beschikking over 18 periodieken. Maar van deze<br />
18 staat bij niet minder dan 9 een redaktie-adres te Parijs;<br />
1 heeft zijn redaktie-adres in Lemberg (Oostenrijk); 1 te<br />
Brussel; 2 te Genève in Zwitserland. Bij één wordt geen<br />
redaktie-adres vermeld; van de 3 overige verschijnen dan<br />
2 te Bakoe, 1 te Simferopol. — Het eenige blad, dat in<br />
onze lijst voorkomt voor Pruisisch Polen, werd onlangs<br />
opgeheven. — In Oostenrijksch Polen verschijnen 2 dagbladen;<br />
daarnaast nog 3 weekbladen en een veertiendaagsch<br />
vrouwenblad. — In Russisch Polen hebben de 4 daar<br />
bestaande partijen samen 9 + 6+1 + 10 organen. Van<br />
deze zijn 3 periodieken, nl. maandschriften; de andere<br />
staan alle aangegeven als verschijnend „onregelmatig en<br />
klandestien" — De naar Amerika emigreerende Polen<br />
hebben zich daar in het nieuwe land niet minder dan 4<br />
periodieken gesticht: 1 dagblad, 2 weekbladen en 1 maandschrift.<br />
— Dan komen in de lijst de 3 Noorsche landen<br />
aan de beurt: Noorwegen met 24 periodieken, w. o. 8<br />
dagbladen; Zweden met 20, w. o. 9 dagbladen, terwijl<br />
bovendien nog opgegeven worden Sl-Maj', en „Julfachlan"<br />
die beide alleen op 1 Mei verschijnen; Denemarken met<br />
37. Van deze is slechts 1 een weekblad; 1 is een driemaandelijks<br />
verschijnend orgaan. De overige 35 zijn dagbladen,<br />
op 1 na zelfs 7 maal 's weeks verschijnend. —<br />
Daarop volgt Nederland met 22 periodieken voor de soc. dem.<br />
partij. De lijst is echter van 1910, gelijk wij hierboven<br />
waarschuwden. Ons jongste jaarboekje geeft er reeds 27;<br />
en reeds deze maand zal de Gooische Toorts als het 28 ste<br />
partij-orgaan in de rij komen. — Dan komt België. Het<br />
telt 27 organen, w. o. 6 dagbladen. 4 Fransche en 2 Vlaamsche.<br />
— Zwitserland heeft 6 dagbladen; daarnaast 11 eens<br />
of meermalen per week verschijnende. — Voor Griekenland<br />
staat één blad opgegeven, zonder aanduiding evenwel of<br />
het een dagblad of een andersoortig periodiek is. — Servië<br />
en Bulgarije hebben elk 3 bladen, geen van die 6 is echter<br />
dagblad. — Evenmin is een der beide Rumeensche periodieken<br />
dagblad. — Japan heeft slecht een maandschrift.<br />
— Dan komt de Nieuwe Wereld aan de beurt. Allereerst<br />
Kanada met 1 maandschrift en 2 weekbladen. — De<br />
Vereenigde Staten tellen 68 periodieken, meest in het<br />
Engelsch geschreven; maar ook in verschillende andere<br />
talen, één in het Yiddisch. Van deze 68 (de Poolsche zijn<br />
hier niet bij geteld; zijn 9 dagbladen. Sindsdien heeft de<br />
socialistische pers in dit deel der nieuwe wereld zich<br />
sterk uitgebreid. — Australië heeft 1 maand- en 2 weekbladen.<br />
— En zelfs Engelsch Indië heeft een periodiek,<br />
een te Parijs verschijnend maandblad.<br />
Een nieuw Engelsch arbeidersblad.<br />
De Londensche correspondent van De Telegraaf schreef<br />
8 October:<br />
De Daily Herald, het jonge, kleine dagblad der Engelsche<br />
transportwerkers, heeft tobben om zijn hoofd boven water<br />
te houden. Dat zal er nu niet beter op worden. De Herald<br />
heeft namelijk een concurrent gekregen, door de verschijning<br />
van het nieuwe orgaan der Labour Party The Daily Citizen<br />
geheeten. Flink en hoogst fatsoenlijk ziet deze dagelijks<br />
verschijnende courant er uit. Haar toon is hoogst gematigd,<br />
zij predikt niet den klassenstrijd. Zij zal geen kapitalist<br />
schrik aanjagen en alleen maar den mantel uitkloppen,<br />
als hij het al te bont tegenover de arbeiders maakt. Want<br />
voor hunne belangen op te komen, is het doel van dit<br />
nieuwe Engelsche arbeidersblad, dat kleiner dan de Daily<br />
Telegraph is, maar grooter dan de Daily News en Daily<br />
Mail. Van formaat, althans. De pagina's van deze courant<br />
zijn 64 bij 50 c M. groot en in acht daarvan vindt men<br />
allerhande nieuws, over sport en wedrennen incluis, doch<br />
zonder berichten omtrent het wedden, in de kleine Daily<br />
Herald wel aangetroffen. Hoofdredacteur en directeur<br />
van dit nieuwe blad is de heer Frank Dilnot, die tot voor<br />
kort parlementair berichtgever van de Daily Mail was.<br />
Lord Northcliffe, de bekende stichter en hoofdeigenaar<br />
van dat Engelsche dagblad, begroette de verschijning van<br />
dit nieuwe. Hij verklaart het zeer noodig voor de welvaart<br />
van het Britsche rijk te vinden, dat de arbeid een behoorlijk
nieuwsblad heeft. Doch de Engelsche arbeiders zullen<br />
daarom niet ophouden lord Northcliffe's bladen te lezen.<br />
Nog een aantal andere welkomstgroeten publiceert de<br />
Daily Citizen, o.a. van de bekende Engelsche schrijvers<br />
Thomas Hardy, Jerome K. Jerome en sir Quiller-Cough,<br />
van de redacteurs der Daily Chronicle en de Star van<br />
Eduard Bernstein, van Ramsay Mac Donald, den leider<br />
der Labour Party, alsmede van eenige harer afgevaardigden.<br />
Dit eerste nummer bevat een artikel van Hall Caine over<br />
„het gebrek van gegeid in de politiek," terwijl ook Bernard<br />
Shaw zijn medewerking heeft toegezegd.<br />
Dit nieuwe arbeidersblad ziet er degelijk uit, zoodat we<br />
het een voorspoedig bestaan toewenschen. Het kost een<br />
halve stuiver, wordt te Manchester gedrukt en heeft een<br />
specialen expeditiedienst ingericht, per trein en stoomboot,<br />
om des morgens door het gansche land deze nieuwe<br />
courant bij het ontbijt te doen verschijnen van kleine en<br />
groote luyden.<br />
Uit de Nieuwe Courant:<br />
Rechtzaken.<br />
De zaak-Giovannini.<br />
üe voormalige zaakgelastigde van de pauselijke internuntiatuur<br />
te s'-Gravenhage, monseigneur Giovannini, heeft zijn<br />
beklag gedaan, naar aanleiding van hetgeen een journalist<br />
over hem schreef. Dat betrof niet hetgeen er een paar jaar<br />
geleden gebeurd is, toen, in Maart 1910, mgr. Giovannini,<br />
„om gezondheidredenen" met verlof ging, om niet meer als<br />
zaakgelastigde in de Residentie terug te keeren, maar dat<br />
er van hem beweerd werd, dat hij zou gaan trouwen. Dit<br />
is inderdaad de quintessence van de aanklacht door hem<br />
ingediend tegen jhr. B. J. O. van Beresteyn, die voor de<br />
Middelburgse he Courant Haagsche brieven schrijft. En dat<br />
die trouwplannen-veronderstelling de kern van zijn aanklacht<br />
uitmaakt, dat heeft mgr. Giovannini zelf verklaard in een<br />
briefje uit Brussel, aan bovengenoemden journalist gezonden,<br />
't Is te interessant dus, om er hier niet iets uit over te<br />
nemen:<br />
„Non seulement je n'ai pas porté plainte uniquement<br />
pour Ie mot „snijboon", mais au contraire, j'ai declare que<br />
je n'avais aucune intention de porter plainte pour ce mot<br />
la. Je porte plainte pour la fausse et calomnieuse nouvelle<br />
relative a mon prétendu mariage, et je porte en question<br />
aussi tout Ie reste de 1'article (et non seulement Ie mot<br />
„snijboon") et parce que vous affirmez dans votre 2de correspondance<br />
que vous n'auriez pas 1'intention de m'offenser,<br />
mais de donner un simple renseignement a vos lecteurs,<br />
tandis que tout 1'article prouve votre intention de m'offenser.<br />
Done les phrases en question (et je Ie répète: non seulement<br />
Ie mot „snijboon") ne forment pas 1'objet de ma plainte,<br />
mais les preuves de vos intentions".<br />
Ook in de dagvaarding is dat trouwplan vooropgesteld,<br />
jhr. v. B. wordt hierin ten laste gelegd:<br />
„dat hij ongeveer in het begin van April 1912 te Middelburg<br />
in No. 84 van de te Middelburg en omstreken algemeen<br />
verspreide Middelburgs e he Courant heeft doen opnemen een<br />
door hem gesteld stuk getiteld: „Van den Haagschen Toren"<br />
en onderteekend: „uw getrouwe torenwachter", in welk stuk hij<br />
opzettelijk de eer en goeden naam aanrandt van Rudolph<br />
Giovannini, vroeger vertegenwoordiger van den Paus bij de<br />
Nederlandsche regeering, door dezen ten laste te leggen, dat<br />
deze als Roomsch Katholiek priester zou van plan zijn te<br />
trouwen met de weduwe, die hem indertijd het hof maakte<br />
met het kenlijk doel om daaraan ruchtbaarheid te geven;<br />
MEDEDEELINGEN. 121<br />
althans dat hij op tijd en plaats voornoemd in bovengenoemd<br />
stuk bovengenoemden Rudolph Giovannini opzettelijk<br />
heeft beleedigd met de volgende woorden:<br />
„In de stille week is hier niets te doen. Alle publieke<br />
vermakelijkheden zijn gesloten; wij hebben nu allen tijd<br />
onze zonden te overdenken. Daaronder vallen natuurlijk<br />
ook de zonden van anderen, want wat zou het saai<br />
worden indien wij ons alleen met onze eigen zonden<br />
mochten bezighouden. Zoo is onlangs hier vernomen,<br />
dat de gewezen internuntius Monseigneur Giovannini,<br />
die een paar jaar geleden zooveel van zich deed<br />
spreken, door zijn galante avonturen met enkele Haagsche<br />
dames, weldra van plan is met de weduwe, die hem<br />
indertijd het hof maakte, te trouwen. Na zijn vertrek<br />
uit Den Haag heeft hij de pauselijke diplomatie verlaten,<br />
en is meer in België „in zaken", hetgeen zoo goed<br />
marcheert dat hij met de Haagsche vrouw zijner keuze<br />
kan trouwen. Men begrijpt dat dit nieuwtje furore doet<br />
in de Haagsche salon, waar men dezen priester-diplomaat<br />
nog niet vergeten is. Met dit slot der Giovannini-klucht<br />
voor oogen kan men intusschen begrijpen, dat onze<br />
roomsche medeburgers indertijd niets van dezen vertegenwoordiger<br />
van den Paus wilden weten.<br />
Het was een rare snijboon, die pauselijke monseigneur."<br />
Den il?» October diende deze zaak voor de rechtbank te<br />
Middelburg.<br />
Als getuigen waren gedagvaard: J. H. Deibel, redacteur<br />
van de Middelburgsche Courant, en Rudolphe Giovannini,<br />
pauselijk zaakgelastigde te Rome. Als verdediger trad op<br />
mr. dr. J. H. W. Q. ter Spill, uit den Haag. Er waren verscheidene<br />
belangstellenden in de Middelburgsche rechtzaal,<br />
toen deze zaak begon.<br />
Na voorlezing van stukken wordt als eerste getuige gehoord<br />
de heer Deibel, hoofdredacteur van de Middelburgsche Courant,<br />
die de gebruikelijke inlichtingen geeft omtrent opneming<br />
van het bewuste stuk en omtrent de verspreiding van het<br />
blad waarin dat stuk werd opgenomen.<br />
Dan komt mgr. Giovannini voor, die, verklarende<br />
Italiaansch te spreken, als tolk wordt bijgestaan door ds.<br />
Oberman, Engelsen predikant te Vlissingen. Get., die opgeeft<br />
te Rome woonachtig te zijn, deelt op een vraag van den<br />
president, mr. Van Bel, mede waarom hij zijn klacht<br />
indient. Het artikel in de Middelburgsche Courant noemt get.<br />
deels beleedigend, deels lasterlijk, op de gronden ook in<br />
bovenstaand briefje en 111 de dagvaarding aangegeven. In zijn<br />
kwaliteit van r. k. priester zou het voor hem de grootste<br />
misdaad zijn te trouwen. Vandaar dat hij zich beleedigd<br />
gevoelde over het huwelijksplan, maar al was get. zulks van<br />
plan, dan zou dat nog een privézaak zijn, waarvoor hij geen<br />
verantwoording schuldig is aan anderen. Maar de bewering<br />
is onjuist.<br />
Jhr. Van Beresteyn erkent het stuk geschreven te<br />
hebben. Hij had volstrekt niet den opzet te beleedigen. Mgr.<br />
Giovannini kende hij niet persoonlijk; hij kon niet vermoeden<br />
dat zijn artikel beleedigend zou zijn, omdat mgr. Giovannini<br />
niet meer bij de pauselijke nuntiatuur behoorde. Bekl. wist<br />
ook niet dat getuige Giovannini priester was.<br />
De president: Maar u spreekt toch van een priesterdiplomaat<br />
!<br />
Bekl.: Daarmede is bedoeld: een priesterlijk diplomaat<br />
dat is een diplomaat van de priesters. Er zijn trouwens leden<br />
van de pauselijke diplomatie die geen priester zijn, b. v.<br />
Rampolla, die diaken is. Get. Giovannini geeft dit niet<br />
toe. Rampolla is priester en diaken.<br />
De verdediger, mr. Ter Spill, vraagt of getuige nog<br />
in dienst is van de pauselijke diplomatie.<br />
Mgr. Giovannini: Ik ben nog ter beschikking.<br />
Get. kon hierna vertrekken.
122<br />
Het O. M., waargenomen door mr. V a n L i d t h d e J e u d e,<br />
begint met op te merken dat de eerste vraag, welke zich<br />
hier voordoet, is: of het stuk in kwestie beleedigend is.<br />
Woorden, voor den een beleedigend, behoeven dat voor een<br />
ander niet te zijn. Iemand een trouwplan toe te schrijven<br />
kan onaangenaam zijn, maar behoeft niet beleedigend te<br />
zijn. Wel echter is dat hoogst grievend, wanneer men het<br />
van een priester zegt. Dus acht spr. het stuk beleedigend.<br />
Een tweede vraag is, of men te doen heeft met smaadschrift<br />
of met eenvoudige beleediging. Z. i. was 't minder te doen,<br />
mgr. Giovannini een bepaald feit ten laste te leggen, dan<br />
wel hem eens in het zonnetje te zetten. Daarom is het stuk<br />
beleedigend. Wegens eenvoudige beleediging eischte spr. dan<br />
schuldigverklaring en veroordeeling tot een boete van<br />
f IO of io dagen hechtenis.<br />
De verdediger, mr. dr. J. H. W. Q. ter Spill, zegt dat<br />
hij aanvankelijk gedacht had, dat de oude zaken weer opgerakeld<br />
zouden worden, al was 't voor mgr. Giovannini beter<br />
dat zijn naam hier te lande niet meer genoemd werd. Te<br />
elfder ure vernamen we echter, dat de civiele partij niet<br />
verschenen is. Mgr. Giovannini ziet dus af van de actie<br />
tot schadevergoeding en we hebben dus alleen te doen, met<br />
de strafzaak. Wat het requisitoir betreft, waar gaan we heen<br />
wanneer niet alleen meer een objectieve maatstaf geldt van<br />
wat mag en wat niet mag en men rekening moet houden<br />
met iemands religieuse overtuiging, wanneer men hem huwelijksplannen<br />
toeschrijft! Moet een radicaal 't nu beleedigend<br />
achten als hij een volgeling van S. van Houten genoemd<br />
wordt? En was Luther ook niet een katholieke priester die<br />
huwde? Waar gaan we op die manier heen! Voor een r.k.<br />
geestelijke kan misschien een beleediging zijn, als men zegt<br />
dat hij geen goed voorbeeld stelt, maar toch niet als<br />
men hem huwelijksplannen toeschrijft! Moeten geestelijken<br />
nu voorschrijven tot hoever de vrijheid van spreken mag<br />
gaan; want daarop komt 't neer. Wij uit den Haag, die de<br />
faits et gestes van mgr. Giovannini wat beter kennen, wij<br />
zouden er eerder een beleediging in hebben gezien, wanneer<br />
gezegd was, dat mgr. Giovannini van plan was niet te trouwen.<br />
Uit den Almanach de Gotha —• aldus spr. verder —<br />
blijkt, dat er pauselijke diplomaten zijn die geen priester<br />
zijn. Dat jhr. van Beresteyn de hoedanigheid van priester<br />
opzettelijk genoemd heeft, is niet bewezen. Maar bovendien<br />
is in de dagvaarding meer gezegd dan in het stuk. In de<br />
dagvaarding toch leest men, dat mgr. Giovannini als r. k.<br />
priester huwelijksplannen had. Aldus staat het echter niet<br />
in het artikel. PI. beroept zich voorts op een arrest van<br />
den Hoogen Raad, waarbij overwogen werd, dat het woord<br />
„kraai" niet van beleedigenden aard was. De uitdrukking<br />
„rare snijboon" is misschien frivool, maar iemands karakter<br />
wordt er niet door aangetast, beleedigend is die uitdrukking<br />
niet. Daarmede werd slechts uiting gegeven aan een common<br />
feeling als in den Haag algemeen was. Met te erkennen, dat<br />
mgr. Giovannini in het zonnetje werd gezet, deed het O.<br />
M. afbreuk aan zijn requisitoir. Mgr. Giovannini had erger<br />
kunnen overkomen dan deze vermakelijke uitdrukking. PI.<br />
concludeert dat de rechtbank niet anders kan doen dan<br />
vrijspreken.<br />
Het O. M., repliceerend, merkt op, dat de kwestie of een<br />
woord beleedigend is, ook verband houdt met dengeen tot<br />
wien men zich richt. Tegenover een dergelijken hoogwaardigheidsbekleeder<br />
moeten zulke uitdrukkingen, ook die als<br />
„rare snijboon", niet gebruikt worden. Spr. zal daarbij natuurlijk<br />
niet beoordeelen of mgr. Giovannini er aanleiding<br />
toe gaf. Maar deze uitdrukkingen passen niet tegenover<br />
iemand die tot de diplomatie behoort.<br />
Mr. Ter Spill merkt hier tegenover op, dat mgr. Giovannini<br />
reeds lang niet meer tot de diplomatie behoorde, toen het<br />
stuk geschreven werd. Volkenrechtelijk had hij ook niet de<br />
MEDEDEELINGEN.<br />
functie van diplomatiek vertegenwoordiger. Het zeer overhaast<br />
vertrek van Monseigneur geschiedde, omdat niet alleen<br />
hij, maar ook het karakter van zijn ambt in ongelegenheid<br />
zou zijn gekomen. Pleiter herinnert aan hetgeen in de dagbladen<br />
geschreven werd, zonder dat er eenige tegenspraak<br />
op kwam, nl. dat hij weggaan moest. Zegt men nu van zoo<br />
iemand, dat hij een „rare snijboon" is, dan is dat nog 't<br />
allerbeste. Een journalist, de feiten releveerend, had heel<br />
wat meer kunnen zeggen zonder met den strafrechter in<br />
aanraking te komen.<br />
Wegens eenvoudige beleediging werd de beklaagde 19<br />
October, overeenkomstig den eisch van het O. M., veroordeeld<br />
tot f 10 boete, subsidiair 2 dagen hechtenis, met<br />
vrijspraak van het ten laste gelegde misdrijf van smaadschrift.<br />
Het vonnis overwoog:<br />
dat bij de beoordeeling, of een geschrift is beleedigend, de<br />
inhoud daarvan in zijn geheel moet worden beschouwd, en<br />
dat het geincrimineerde stuk zoodanig beschouwd, vooral<br />
in verband met de wijze, waarop de daarin vervatte mededeelingen<br />
zijn ingekleed, zeer zeker beleedigend is;<br />
dat toch, na te hebben vooropgesteld, „dat thans de tijd<br />
is aangebroken om andermans zonden te overdenken", de<br />
beklaagde op smalende en minachtende wijze over den klager<br />
spreekt, hem een voornemen ten laste legt, hetwelk door<br />
hem als een misdaad moet worden beschouwd, en eindigt<br />
met er op te wijzen, dat het begrijpelijk is, dat de klager<br />
door diens medeburgers en geloofsgenooten in Den Haaggeminacht,<br />
althans ontweken werd;<br />
dat de beklaagde nu wel heeft beweerd, bij het schrijven<br />
van het stuk niet geweten te hebben, dat de getuige Giovannini<br />
Roomsch-Katholiek priester was, doch dat dit beweren<br />
aan de rechtbank onaannemelijk voorkomt, daar de beklaagde<br />
in het stuk spreekt van een „priester-diplomaat";<br />
dat eindelijk uit den geheelen inhoud van het stuk blijkt<br />
dat bij den schrijver het voornemen heeft voorgezeten, den<br />
getuige Giovannini in de algemeene achting te doen dalen<br />
en dat beklaagde mitsdien bij het vervaardigen daarvan het<br />
opzet heeft gehad, dien getuige te beleedigen.<br />
Het venten met dagbladen.<br />
Voor het Kantongerecht 's-Gravenhage hadden zich op 27<br />
September te verantwoorden de Gemeenteraadsleden L.<br />
Hoejenbos en J. Bleeker, beklaagd dat zij op 12 Aug. j. 1.<br />
op den strandmuur te Scheveningen, des avonds te 8 uur<br />
5 m. hebben gevent met een dagblad zonder vergunning<br />
van B. en W.<br />
De heer Hoejenbos erkende de ten laste gelegde feiten,<br />
doch meende geen vergunning noodig te hebben voor het<br />
colpoteeren met het dagblad Het Volk. Hij lichtte dit<br />
uitvoerig toe, met een beroep op een uitlating in een<br />
Raadsvergadering van den heer mr. Bik, voorzitter van de<br />
commissie voor de strafverordeningen, die op een vraag<br />
van het Raadslid Vas Dias antwoordde, dat het nieuwe<br />
art. 255, waar het hier om gaat, niet sloeg op het venten<br />
van dagbladen, maar bedoelde het tegengaan van bedelarij<br />
op den strandmuur. Zich beroepende op arresten van den<br />
Hoogen Raad, betoogde spr., dat hij blijvende binnen art.<br />
12 der politie-verordening, art. 255 niet had overtreden.<br />
De ambtenaar van het O. M., mr. Duval Slothouwer,<br />
had toen hij op zijn parket kwam ernstig overwogen, of<br />
hij wel tot vervolging zou overgaan. Maar waar het hier<br />
gaat om een quaestie, die veel belangstelling heeft in Den<br />
Haag en een uitspraak van den kantonrechter gewenscht<br />
is, heeft spr. gemeend deze zaak aan 's kantonrechters<br />
oordeel te moeten onderwerpen. Ook spr. meende, dat<br />
het 's Raads bedoeling niet kan geweest zijn, het venten
met bladen en gedrukten te verbieden. Pogingen om dit<br />
duidelijk in de verordening te doen blijken, leden schipbreuk<br />
en de verordening werd aangenomen zooals zij door<br />
B. en W. was voorgesteld. De kantonrechter zal dus<br />
hebben uit te maken, of dit art. niet in strijd is met de<br />
vrijheid van drukpers. De Hooge Raad heeft steeds het<br />
standpunt ingenomen, dat het venten met gedrukte<br />
stukken niet onvoorwaardelijk mag worden beperkt of<br />
van toestemming mag worden afhankelijk gemaakt. Wel<br />
mag dit aan regelen in het belang der openbare orde<br />
worden gebonden. Spr. acht art. 155 Pol. Ver. dus, voor<br />
zoover het 't venten met gedrukte stukken betreft, niet<br />
vereenigbaar met art. 7 der Grondwet. De conclusie van<br />
het O. M. strekte derhalve, dat het aan bekl. ten laste<br />
gelegde bewezen zal worden verklaard, doch niet strafbaar<br />
en de beklaagden dus van alle rechtsvervolging zullen<br />
worden ontslagen.<br />
De kantonrechter mr. Boudewijnse, bepaalde de uitspraak<br />
op 5 October.<br />
Overeenkomstig de vordering van den ambtenaar van<br />
het Openbaar Ministerie mr. Duval Slothouwer heeft de<br />
kantonrechter, hoewel de feiten bewezen achtende, beide<br />
beklaagden ontslagen van alle rechtsvervolging.<br />
Hierbij overwoog de kantonrechter:<br />
dat het tweede lid van art. 255 der Algemeene Politieverordening<br />
van 's Gravenhage bepaalt: „Behoudens<br />
vergunning van B. en W. is het verboden te venten op<br />
den strandweg, op het Gevers Deijnootplein, op de verbindingswegen<br />
tusschen beide plaatsen, op den Gevers<br />
Deynootweg en aan den Zeekant";<br />
dat, blijkens het voorstel van deze bepaling door de<br />
commissie voor de verordeningen tegen wier overtreding<br />
straf is bedreigd en de behandeling van dit voorstel in<br />
den Gemeenteraad van 's-Gravenhage, de bedoeling van<br />
den gemeentewetgever met deze bepaling is geweest, om<br />
ter aangeduide plaatsen, een einde te maken aan de<br />
bedelnegotie, speciaal aan het venten met prentbriefkaarten,<br />
ten einde de vreemdelingen tegen overlast te vrijwaren;<br />
dat bij de behandeling van dit voorstel in den voornoemden<br />
gemeenteraad, door het lid van dien Raad, Vas<br />
Dias, is gewezen op de wenschelijkheid om zich bij het<br />
tegengaan van den straatverkoop van prentbriefkaarten,<br />
te beperken tot toepassing van art. 12 van de voormelde<br />
politieverordening, op grond dat, zooals genoemd lid zich<br />
uitdrukte, „volgens de Grondwet geen voorafgaand verlof<br />
noodig (zou zijn) om afbeeldingen en drukwerken in<br />
het openbaar te verspreiden", en, naar aanleiding hiervan,<br />
door het lid van dien dien Raad, mr. Bik, is opgemerkt,<br />
dat in de voorgestelde wijziging niet zou zijn vermeld<br />
„dat het hier betreft het venten van gedrukten" doch<br />
door den Raad niet in eene nadere beschouwing is getreden<br />
van de vraag of de toepassing van de bepaling, zooals<br />
die toen werd voorgesteld en ook door den Raad werd<br />
aangenomen, strijd zou kunnen opleveren met het bepaalde<br />
bij art. 7 van de Grondwet, zoodat van een uitgesproken<br />
bedoeling van den Gemeenteraad van 's-Gravenhage om<br />
art. 255 lid 2 der Algemeene Politieverordening van 's-Gravenhage<br />
ook van toepassing te doen zijn op den verkoop<br />
van een dagblad, als thans bewezen is verklaar sprake is;<br />
dat echter, welke ook de bedoeling van den gemeentewetgever<br />
moge geweest zijn, art. 7 van de Grondwet niet<br />
toelaat, art. 255 lid 2 voormeld, van toepassing te doen<br />
zijn op hen, die dergelijke gedrukte stukken als bij de<br />
dagvaarding zijn aangeduid, zonder verlof van B. en W.<br />
zouden venten ter plaatse in de verordening aangeduid;<br />
dat immers art. 7 van de Grondwet verbiedt, het door<br />
de drukpers openbaren van gedachten of gevoelens, afhankelijk<br />
te stellen van een voorafgaand verlof van het<br />
openbaar gezag;<br />
MEDEDEELINGEN.<br />
123<br />
dat, hoewel deze bepaling van de Grondwet, niet belet<br />
dat de gemeentewetgever, in het belang van de openbare<br />
orde, voorschriften geeft, waaraan het bekendmaken van<br />
dagbladen op de openbare straat zal zijn onderworpen,<br />
deze voorschriften echter het bekend maken van dergelijke<br />
gedrukte stukken niet in het algemeen mogen verbieden<br />
of van een voorafgaand verlof afhankelijk doen zijn;<br />
dat deze bepaling van art. 7 van de Grondwet is algemeen<br />
en mitsdien geldt voor alle middelen van<br />
openbaarmaking, zooals het te koop aanbieden (venten)<br />
van een dagblad, ook al wordt in art. 255 lid 2 A. P. V.<br />
het voorafgaand verlof alleen noodig geacht voor een<br />
bepaalde plaats zooals de strandweg te Scheveningen,<br />
zoodat, welk rechtsgevolg ook overigens aan het verbod<br />
van art. 255 lid 2 meergemeld, moge verbonden zijn, het<br />
zonder vergunning van B. en W. venten van een dagblad<br />
op den strandweg te Scheveningen, als thans bewezen is<br />
verklaard niet strafbaar is; dat dit feit ook niet getroffen<br />
wordt door eenige andere strafbepaling, speciaal niet door<br />
artikel 12 der meergemelde politieverordening;<br />
zoodat beklaagden moeten worden ontslagen van alle<br />
rechtsvervolging.<br />
Smaadschrift.<br />
Reeds meermalen deed de redacteur van het hier te<br />
lande verschijnende blad Deutsche Zeitung, de heer<br />
Heinrich Poeschl van zich spreken door zijn publicaties<br />
in zijn orgaan. Met name de redacteur van de eveneens<br />
hier verschijnende Deutsche Wochenzeitung für die Niederlande<br />
und Belgien, de heer A. Prell, had het in den<br />
laatsten tijd zwaar te verantwoorden. Zoo verscheen in<br />
Poeschl's blad in het voorjaar van dit jaar een artikel,<br />
waarin stond, dat de heer Prell een dreigbrief geschreven<br />
had aan de directie van de Nord-Deutsche Lloyd, teneinde<br />
deze instelling te bewegen, advertenties te plaatsen<br />
in Prell's blad. Terstond schreef de heer dr. van Hoogerwoerd,<br />
Nederlandsch gevolmachtigde der Nord-Deutsche<br />
Loyd in de Deutsche Wochenzeitung, dat het hem een<br />
raadsel was, hoe Poeschl den brief van Prell als een<br />
dreigbrief had kunnen qualificeeren. Deze heer veroordeelde<br />
dan ook zonder voorbehoud de handelwijze van<br />
Poeschl. Ook de Nederlandsche Journalistenkring bemoeide<br />
zich met deze zaak en stelde in de zitting van 2 Maart<br />
1912 den heer Prell in het gelijk en noemde Poeschl's<br />
aanklacht valsch. Hierop heeft de heer Prell een onderzoek<br />
ingesteld naar het verleden van Poeschl en het resultaat<br />
van dit onderzoek in de Deutsche Wochenzeitung<br />
gepubliceerd. Het bleek nu, dat Poeschl vroeger redacteur was<br />
van een Oostenrijksch blad Hypothekmarkt en als zoodanig<br />
geld trachtte af te persen van groote bankinstellingen. Op 21,<br />
22 en 23 Augustus 1910 werd Poeschl's zaak voor het'<br />
Wiener Gerichtshof behandeld en zoo werd hij wegens<br />
beroepsmatige afpersing tot 8 maanden tuchthuisstraf veroordeeld<br />
met verzwaring van één vastendag in de week.<br />
Met borgstelling van 2000 kronen werd hij op 23 Aug.<br />
1910 uit de preventieve hechtenis ontslagen en week naar<br />
Nederland uit met achterlating der borgsom.<br />
Het Oostenrijksche consulaat bevestigde deze mededeeling<br />
van den heer Prell in de Duitsche Wochenzeitung.<br />
Op dit artikel reageerde de heer Poeschl in zijn blad<br />
Deutsche Zeitung met te zeggen, dat hij te hoog stond,<br />
om zich tegen zulk een beschuldiging te verdedigen en<br />
voegde daarbij een verhaal omtrent het verleden van den<br />
heer Prell. Volgens dit verhaal zou de justitie van Bamberg,<br />
Prell wegens vermogensdelicten achtervolgd hebben, aan'<br />
welke vervolging Prell zich onttrokken had door naar<br />
Nederland te vluchten, als koloniaal dienst te nemen en
124 MEDEDEELINGEN.<br />
zich te laten naturaliseeren. Het Duitsche consulaat te<br />
Amsterdam verklaarde echter, dat van dit heele verhaal<br />
niets waar was en dat ook de Duitsche consul, de heer<br />
Rienacker, nooit zooiets aan den heer Poeschl had<br />
verteld.<br />
Wegens beide artikelen van de Deutsche Zeitung werd<br />
tegen Poeschl een strafproces wegens smaadschrift aanhangig<br />
gemaakt en 7 October diende deze zaak voor de<br />
5 de kamer der rechtbank.<br />
De beklaagde was niet verschenen en liet verstek gaan.<br />
Er wordt gezegd, dat hij als oorlogscorrespondent naar<br />
den Balkan is vertrokken.<br />
De heer Prell, als getuige gehoord, deelt aan de rechtbank<br />
het hierboven gerelateerde mede en voegt daar nog<br />
bij, dat hij van getuigen vernomen heeft, dat de heer<br />
Poeschl van het Duitsche consulaat geld ontving, om een<br />
campagne tegen hem, Prell, te openen. Zelf had getuige<br />
dit niet van Poeschl gehoord, maar aan den drukker had<br />
Poeschl dit verteld.<br />
De ambtenaar O. M. eischte f 25 boete of 25 dagen<br />
hechtenis.<br />
De Rechtbank heeft overeenkomstig den eisch van het<br />
Openbaar Ministerie den heer H. P. redacteur van de<br />
Deutsche Zeitung veroordeeld tot f 25 boete subs. 25<br />
dagen hechtenis.<br />
(Tel.)<br />
Persdelicten.<br />
Naar de heer H. A. van Dalsum te Hulst in het door<br />
hem geredigeerde weekblad De Volkswil mededeelt, is<br />
door hem te Amsterdam een klacht ingediend tegen de<br />
redactie van het dagblad De Tijd, wegens beleediging en<br />
laster in het nummer van 1 October. Klager heeft dit<br />
gedaan voor zijn eigen eer en goeden naam, maar ook<br />
voor de eer van de bevolking van het district. „Als wij<br />
werkelijk zouden zijn" — aldus De Volkswil — „onder<br />
andere bezield met „een jansenistischen papenhaat van een<br />
afvallige" als wij werkelijk zouden zijn „een politieke en<br />
priesterhatende volksbederver", zooals zeer lieflijk was<br />
geschreven, dan moet ook onze bevolking zijn een volk<br />
van groote schooiers en deugnieten, door aan ons vertrouwen<br />
te schenken, dan moet ons volk door te zingen<br />
„zijn woorden zijn edel, zijn daden zijn groot", ongelooflijk<br />
verblind zijn."<br />
* *<br />
*<br />
"Voor de 5 e kamer der Rechtbank te Amsterdam is 16 October<br />
behandeld de zaak tegen den heer T. Edelman, redacteur van<br />
De Nieuwe Volkonderwijzer, onafhankelik Onderwijsblad,<br />
beklaagd van beleediging van het Amsterdamsche schoolhoofd<br />
L. Nooter, door in het eerste nummer (Mei 1912),<br />
van genoemd maandblad onder het opschrift „Een 25-jarig<br />
jubileum" (van genoemden heer Nooter) uitdrukkingen te<br />
bezigen, als: „onbetrouwbaarheid .... hij broeide er op,<br />
slachtoffers broodeloos te maken .... het heeft het personeel<br />
niet aan pogingen ontbroken om aan de hyenagedragingen<br />
een einde te maken . . . leeft van ruzie . . .<br />
is sluipwesp enz. enz."<br />
Bekl. was niet verschenen; tegen hem werd verstek<br />
verleend.<br />
De griffier deed voorlezing van het zeer omvangrijke<br />
artikel, waaraan de dagvaarding slechts een kleine bloemlezing<br />
heeft ontleend.<br />
De heer Nooter verklaarde 23'/2 jaar hoofd te zijn van<br />
school 46 aan de Roggeveenstraat. Hij achtte, door verschillende<br />
uitdrukkingen in het artikel, zijn eer en goeden<br />
naam aangetast. Als getuigen werden verder gehoord de<br />
drukker, de administrateur van het blad en een onderwijzer,<br />
die het blad had ontvangen.<br />
Uit het voorgelezen proces-verbaal van den rechtercommissaris<br />
bleek, dat beklaagde had ontkend het artikel<br />
te hebben geschreven, doch hij weigerde den schrijver te<br />
noemen.<br />
Het O. M., mr. baron Van Lamsweerde, vorderde bekl.'s<br />
veroordeeling tot f 50 boete subs. 50 dagen hechtenis.<br />
Als verdediger was wel verschenen mr. Mendels, doch<br />
wegens het niet verschijnen van bekl. verviel vanzelf het<br />
pleidooi.<br />
*<br />
De heer E. van Everdingen, te Haarlem, de candidaat<br />
van de S.D.A.P. bij de jongste raadsverkiezing in district<br />
III aldaar, heeft een aanklacht ingediend tegen de Nieuwe<br />
Haarlemsche Courant. Het nummer van dit blad van Zaterdag<br />
19 October bevatte, naar aanleiding van de raadsverkiezing<br />
van den vorigen dag, twee artikelen, die de heer Van<br />
Everdingen beleedigend en in strijd met de waarheid acht.<br />
In een hoofdartikel wordt in den aanhef omtrent den<br />
heer Van Everdingen geschreven:<br />
„De meerderheid der stemmende kiezers in district III<br />
— een meerderheid van 6 stemmen — heeft den Haarlemschen<br />
raad bewaard voor de schande, den agitator<br />
van den beruchten Matrozenbond, die onze marine ondermijnt,<br />
den uit 's lands zeedienst verwijderden opruier van<br />
het personeel der oorlogsschepen, in zijn midden te moeten<br />
ontvangen."<br />
En in een feuilleton heet het van den heer Van Everdingen:<br />
„Gelukkig is de opruier van het zeevolk, de man, die<br />
uit de marine is weggejaagd, niet in den raad gekozen.<br />
Onze raad was dan toch blijkbaar net even te goed om<br />
zulk een heerschap onder z'n leden te tellen!"<br />
De heer Van Everdingen verklaart dat hij ontslag heeft<br />
genomen uit den zeedienst en niet is ontslagen.<br />
Dat is in 1899 geweest, lang voor de Matrozenbond zich<br />
begon te roeren.<br />
* *<br />
*<br />
De heer K. Wybrands, hoofdredacteur van het Nieuws<br />
van den Dag van N.-I. kondigt een gerechtelijke vervolging<br />
aan van den heer Tersteeg, hoofdredacteur der Javabode,<br />
naar aanleiding van een artikel in de Javabode van 28<br />
Augustus, waarin het Nieuws van den Dag wordt beschuldigd,<br />
dat het door een verkeerde voorstelling en het verdraaien<br />
van feiten den geest der mindere militairen tracht<br />
te vergiftigen.<br />
* *<br />
*<br />
De zaak betreffende het gebeurde in den Plantentuin<br />
tusschen den hoofdredacteur van het N. v. d. D. v. N.I.,<br />
den heer K. Wybrands, en den hoofdcommissaris van politie<br />
te Batavia, den heer Ruempol, is 15 October j.1. door den<br />
Raad van Justitie in behandeling genomen.<br />
* *<br />
*<br />
De procureur-generaal heeft er, naar het Soer. Hbld.<br />
verneemt, bij den officier van justitie te Soerabaja op aangedrongen,<br />
dat de verhooren inzake de aanklacht tegen<br />
Zentgraaf, betreffende het beweerde onderzoek naar de<br />
antecedenten van sommige journalisten spoedig af te doen.<br />
Mr. Ducloux antwoordde, dat spoedige afdoening niet wel<br />
mogelijk was in verband met het verhoor van een inmiddels<br />
overgeplaatsten commssaris van politie.<br />
* *<br />
*<br />
De heer Redan, redacteur van Onze West, is wegens<br />
beleediging van den heer O'Ferrall, driemaal gepleegd,<br />
veroordeeld tot twee boeten van f 10 en een van f 3.<br />
De eisch tot schadevergoeding is afgewezen.<br />
* *<br />
*
Te Kolmar is in behandeling gekomen een lasterproces,<br />
ingesteld door pastoor Weterlé, afgevaardigde in den<br />
Rijksdag, tegen het pangermanistische blad te Berlijn, de<br />
Tüglische Rundschau. Dit blad had op 8 Mei 1.1. een<br />
artikel gepubliceerd, waarin Weterlé, Blumenthal en Preiss,<br />
advocaat en oud-afgevaardigde, beschuldigd werden, reizen<br />
naar Parijs te hebben gemaakt, om er geld in te zamelen<br />
voor den verkiezingsveldtocht in Elzas Lotharingen. Het<br />
artikel sprak van 130.000 frs., die zouden ingezameld zijn<br />
en gediend hebben voor de nationalistische propaganda.<br />
Van de 12 getuigen, die het blad had doen dagvaarden,<br />
onder wie verscheiden afgevaardigden en hooge personages,<br />
kon geen enkele bewijzen tegen Weterlé, Blumenthal en<br />
Preiss overleggen. Het blad verklaarde zich nu bereid,<br />
zijn beschuldiging in te trekken, erkende zijn dwaling en<br />
bood den drie eischers zijn verontschuldiging aan. Het<br />
verbond zich, alle kosten van het proces te betalen alsmede<br />
de openbaarmaking der intrekking in negen Duitsche<br />
bladen waaronder vier pangermanistische.<br />
Uit de Pers.<br />
Uit den oertijd. - In Het Volk vertelt collega<br />
J. J. DE ROODE, ter gelegenheid van 't koperen jubileum<br />
van z'n blad, een en ander „uit den oertijd". Hier volgt<br />
het aardige schetsje:<br />
„Ik wil wat vertellen van de krant die er was, vóór de krant<br />
er was. In den voor-zomer van 1897, het eerste verkiezingsjaar<br />
voor onze partij, kreeg ik de vereerende opdracht, het orgaan<br />
van de S. D. A. P. te redigeeren. Het was geen kongresbesluit,<br />
het was zelfs geen of'ficieele papieren opdracht van het Partijbestuur.<br />
In den oer-tijd ging alles gemoedelijk. Ik zelf<br />
behoorde niet tot de oude garde. Ik was van den ouden<br />
Sociaal-Demokratischen Bond nooit lid geweest; ik was zelfs<br />
geen lid van de jonge S. D. A. P. Mijn aanbeveling voor deze<br />
hoogst gewichtige funktie was mijn beroep: jonrnalist, en de<br />
omstandigheid, dat ik mij veel „in partijkringen bewoog". Dat<br />
wil zeggen: ik was een vrij trouw komparant aan de damtafel<br />
in Mast, waar een vast gezelschap, grootendeels diamantbewerkers,<br />
iederen avond de feiten van den dag in streng dogmatisch<br />
historisch-materialistisch marxistischsociaaldemokratisch<br />
licht zette, onder het hoogepriesterschap van Loopuit en De<br />
Levita. Ik was catechisant, en werkte thuis aan mijn belijdenis.<br />
Het partij-orgaan werd eenmaal per week gedrukt, te Rotterdam.<br />
De redakteur Troelstra zwierf in het Noorden, verdedigde<br />
avond aan avond in de „zalen" van Friesehe en Groningsche<br />
negorijen zijn driedubbele kandidatuur, — het partij-orgaan<br />
lag verlaten als een weeskind. Er werd gezocht naar hulp, en<br />
Ankersmit, die wel was aangesloten, maar vast zat aan het<br />
Volksdagblad, bood mij aan, het spoorkaartje te betalen, als ik<br />
Donderdags naar Rotterdam wilde gaan om De Sociaal-Dtmokraat<br />
in elkaar te zetten.<br />
Aldus geschiedde.<br />
De bureelen van redaktie en administratie van De Sociaal-<br />
Demokraat te Rotterdam waren destijds gelegen aan een breeden<br />
verkeersweg, in het hart van de oude stad. Geen aanzienlijke<br />
wijk echter: geen centrum van handelsverkeer, en ook niet een<br />
pantoffel-parade. Het voornaamste verkeer waren hier en<br />
zijn nog — de talrijke treinen, die op hun weg van Delftsche<br />
Poort naar Beurs en viceversa met dof geweld over de Binnenrotte<br />
bonken, 's Avonds werden de donkere bogen van het<br />
viadukt bevolkt met sinister vrouwvolk uit den omtrek dat<br />
lonkt en lispelt naar boeren, schippers en matrozen die deze<br />
buurt uit komen voor hun pleizier. Meergenoemde bureelen<br />
waren ondergebracht in de bel-étage van een gebouw, waarvan<br />
het gelijkvloersche deel werd geëxploiteerd door een hondenkoopman.<br />
Kortom, langs een kaal trapje kwam je één-hoog<br />
direkt in de zetterij, die tegelijk bureau van redaktie en<br />
administratie van De Sociaal-Demokraat was. Masereeuw liet<br />
daar zijn veldheersblik gaan over een dozijn zet-kasten; achter<br />
één ervan stond Spiekman, met opgestroopte hemdsmouwen,<br />
te zetten en te zingen, en aan een geïmproviseerd stuk tafel,<br />
tegen een zetkast aan, kreeg de waarnemende redakteur de<br />
proeven, om te zien wat er was .... en wat er ontbrak. Voor<br />
een artikel en wat polemiek had Troelstra gezorgd; ook lager<br />
wel een briefkaart met de mededeeling, dat hier- of daarover<br />
moest worden geschreven. Het uitvoeren van zoo'n bestelling,<br />
in deze omgeving, waar bibliotheek en archief samen bestonden<br />
uit een hoopje oude proeven in den vuilnisbak, was niet altijd<br />
MEDEDEELINGEN.<br />
125<br />
zonder bezwaar; enfin, er werd met Masereeuw en Spiekman<br />
krijgsraad gehouden, en als alle kopij binnen was, werd er<br />
gemeten. Als er nu op de zetterij wordt gemeten, is het om te<br />
weten hoeveel kolommen er moeten worden uitgesteld tot den<br />
volgenden dag. Op de Binnenrotte maten wij, om te zien hoeveel<br />
er te kort was, en hielden daarna opnieuw krijgsraad.<br />
Het eind placht te zijn, dat Spiekman mee in de redaktie<br />
betrokken werd, en beurtelings een stuk schrijvende en zettende,<br />
een Rotterdamsche „brief" vervaardigde. Of ook wel bleef hij<br />
lustig aan zijn bok staan, en zette uit vrije fantasie een verlengstuk<br />
aan het feuilleton. Boven ons hoofd dreunde de snelpers<br />
....<br />
Anderhalfjaar later. — Masereeuw is verhuisd naarden<br />
overkant. De affaire is belangrijk uitgedijd. Zij beslaat nu een<br />
kolosaal benedenhuis, dat voor en achter uitkomt aan de straat.<br />
Er is nu een officieel redaktielokaal voor De Sociaal-Demokraat<br />
nadat eerst een tijdlang de kantoren van drukkerij, administratie,<br />
expeditie, redaktie, samen hadden . . . gehokt. Masereeuw heeft<br />
een schut laten zetten, en een deur laten breken in den gevel.<br />
Want men kan van Masereeuw veel kwaad zeggen, maar hij is<br />
altijd een geweldig bouwer geweest voor het aangezicht des<br />
Heeren. Geen Nederlander heeft zooveel oude muren weggebroken<br />
en nieuwe opgetrokken als hij. Hij heeft zijn onderneming<br />
gehuisvest in een bovenwoning, in een volksgebouw,<br />
in een koopmanshuis dat tot dropfabriek had gediend, in een<br />
deftig heerenhuis, — maar nooit in een gebouw, dat als drnkkerij<br />
was opgetrokken. Ik vrees, dat een kongres-besluit, om<br />
een nieuwe drukkerij te stichten, op te trekken van den grond<br />
af, hem ongelukkig zou maken. Want hij zou niet meer kunnen<br />
passen en meten, hoe hij, met het wegbreken van een binnenmuur<br />
hier, het verplaatsen van een trap daar, met het bij huren<br />
van een stuk pakhuis, of het verdeelen van een salon in twee<br />
of drie vertrekken, van iets anders een drukkerszaak kon<br />
maken. Het redaktie-bureau op de Binnenrotte. Je viel met de<br />
expres voor ons uitgebroken deur in huis. Viel je werkelijk,<br />
dan kwam je met je neus op den gaskachel, een vernuftig verwarmingsapparaat,<br />
dat tegen dat het hitte begon te geven, nog<br />
meer stank verspreidde: een stank van gezengd caoutchouc.<br />
Heel veel meer ruimte om te vallen was er niet; want het<br />
lokaal strekte zich verder uit in de hoogte dan in de diepte.<br />
Hier troonde Vliegen — hoofdredakteur! — aan een iets grootere,<br />
ik, nummer twee en laatst, aan een iets kleinere tafel. Hier<br />
kwam Helsdingeu uit den linnenzaak ons iederen Zaterdag het<br />
weekloon uitbetalen. Maar wij bleven hier niet: Masereeuw<br />
was reeds toen altijd aan het uitbreiden. Hij bracht den heelen<br />
redaktiestaf op een goeden dag over naar de eerste étage van<br />
het belendende huis; hij liet expresselijk voor het partijorgaan<br />
een groote dubbele schrijftafel vervaardigen, door een wónderbaarlijken<br />
timmerman, die niet altijd even vast op de beenen<br />
stond, en die ook aan de soliditeit van schrijftafelpooten geen<br />
al te hooge eischen stelde. Sedert zaten Vliegen en ik waarlijk<br />
in een soort bureau. Een voormalige bedstee of alkoof diende<br />
voor bibliotheek en archief, — de achterkamer-keuken met<br />
gootsteen en waterleiding werd het depot van den brochurenhandel.<br />
In den winter van '99 op 1900 had Troelstra de redaktie<br />
overgenomen, en zag het er op de redaktie soms Spaansch uit.<br />
In den begrootingstijd moest ik naar Den Haag, de krant moest<br />
in enkele uitgespaarde morgen- en avonduren in elkaar worden<br />
getimmerd. In vliegende haast, en met kunst- en vliegwerk<br />
kwam het in orde; maar op iedere andere drukkerij zou het<br />
zijn misgeloopen. Nu mag ik wel verklappen, dat menigmaal<br />
de drukker zelf de redaktie waarnam. Want heb ik mij zooeven<br />
veroorloofd, onzen vriend Masereeuw er een beetje tusschen<br />
te nemen, zoo iets doet men alleen met menschen aan<br />
wie men denkt met een dankbaar gemoed. Moest ik halfweg<br />
het werk in den steek laten, dan kon ik met een gerust gemoed<br />
de zaken overgeven aan Masereeuw; met een waar journalistenoog<br />
zag hij, wat in de krant kon, en wat er uit moest blijven,<br />
en wat hij bedisselde kwam altijd goed uit. Er kwam alleen<br />
gevaar voor ongelukken, toen wij een hulp erbij kregen. Een<br />
rampzalig gesternte bracht op een Zondag Troelstra en mij<br />
samen te Amsterdam, en toen wij naar huis gingen hadden wij<br />
voor „versterking van de Tedaktie" gezorgd. Wij hadden een<br />
derden man opgescharreld, die bij mijn afwezigheid de zaken<br />
zou waarnemen. Hij was speciaal belast met de rubriek Vakbeweging,<br />
en het in elkander zetten van de krant. Het voornaamste<br />
resultaat van zijn aanwezigheid op het redaktiebureau<br />
was .... een geweldige laag roet op alle boeken en papieren.<br />
Met een hoofd vol onverteerde geleerdheid, en een hart vol<br />
goedheid, ging hij 's middags naar huis, altijd voornemens, den<br />
volgenden dag te gaan schrijven. Was het koud, dan dacht hij<br />
vol medelijden aan mij, die 's avonds moest komen werken,<br />
gaf de petroleumlamp eu de petroleumkachel een zetje en meer<br />
dan eens, als ik aan kwam zetten, sloeg mij bij het openen<br />
van de deur de roetwalm om het hoofd en de wanhoop om<br />
het hart. Den volgenden morgen was onze hulp dan diep<br />
teleurgesteld over het droevig resultaat van zijn goedhartigheid;<br />
maar weldra was hij weer vervuld van vergelijkende<br />
beschouwingen over Marx en Spencer, of dergelijke wijsgeerig-
126 MEDEDEELINGEN.<br />
heden, die door zijn hoofd spookten op de meest ongelegen<br />
tijden, en die hem van grooter beteekenis schenen voor het<br />
Nederlandsche proletariaat dan de drukfouten in de proeven<br />
van De Sociaal-Demokraat. Dan vluchtte ik, om noodelooze<br />
debatten te ontgaan, maar weer naar Masereeuw, droeg aan<br />
hem het gezag |van den chef Binnenland over, en dank zij de<br />
handigheid en den takt van onzen drukker kwam toch alles<br />
nog op zijn pooten terecht. Maar in de bedstee, die het archief<br />
bevatte, waagde ik mij niet meer: daar lag alles in vette, roetzwarte<br />
duisternis, en zoo bleef het, tot de heele inventaris, de<br />
schrijftafel met de slappe pooten inkluis, mitsgaders ondergeteekende,<br />
werd opgeladen naar Amsterdam, ten behoeve van<br />
het dagblad.<br />
Geen sterveling, of hij spreekt graag over den goeden ouden<br />
tijd; maar het heden heeft toch ook zijn voordeelen."<br />
#<br />
* *<br />
De nieuwe Auteurswet. — Het Nieuwsblad van<br />
den Boekhandel schrijft:<br />
„Onder de voorstellen, die in de laatst gehouden algemeene<br />
vergadering van den Nederlandschen Uitgeversbond zijn aangenomen,<br />
behoort dat van het bestuur, ter benoeming van eene<br />
commissie, met de opdracht eene practische handleiding voor de<br />
Nederlandsche uitgevers bij de toepassing der Auteurswet 1912<br />
en der Berner conventie saam te stellen. De bedoeling vermeenen<br />
we aldus te mogen opvatten: in het boek zal worden<br />
aangeduid, welke voortaan rechtens de verhouding zijn zal van<br />
den uitgever in Nederland tegenover den auteur hier en elders.<br />
Eene omschrijving van wat in Duitschland onder „Verlagsrecht'<br />
wordt verstaan. Tusschen auteurs en uitgevers ontbrandt zelden<br />
anders strijd dan door 't schuren en botsen der rechten van<br />
den een en van den aêr. Het recht des uitgevers is uit het<br />
recht des auteurs afgeleid, of ook: het drukt daarop als een<br />
last. Maar de uitgever kan treden in de aan de auteur toegekende<br />
rechten; ten eerste, natuurlijk, wanneer hij is de maker<br />
van een openbaar gemaakt werk, als zoodanig hierop wordt<br />
aangeduid, of, zonder die aanduiding, als maker toch bekend<br />
is, (Auteurswet 1912, art. 3); ten tweede wanneer hij het<br />
auteursrecht op een niet openbaar gemaakt werk, van den<br />
overleden auteur bij erfenis heeft aanvaard, (Auteurswet 1912,<br />
art. 2), ten derde, wanneer hij voldoet aan de eischen, in art.<br />
4, 5 en 6 derzelfde wet gesteld. Immers gebeurt het niet zelden,<br />
mogelijk ook vaak, dat de uitgever zich de idee schept tot een<br />
werk, en in het vormen daarvan zelf dermate deel neemt, dat<br />
het werk, zonder zijn arbeid, niet ter openbaarmaking gereed<br />
zou zijn gekomen. In zoo'n geval voorziet het 5e wetsartikel;<br />
waardoor aanleiding bestaat, op dat punt onze nieuwe wet te<br />
prijzen. Want, gelijk een jurist in het Börsenblatt onlangs heeft<br />
aangetoond, ontbreekt zulk eene bepaling in de Duitsche wet<br />
op het auteursrecht, en werd iets, dat er naar zweemt, achter<br />
in de wet op het uitgeversrecht geplakt (Verlagsgesetz § 47).<br />
Derhalve was het voor dien jurist noodig, de vraag te stellen:<br />
„Wanneer heeft een redacteur of schrijver niet, de uitgever wèl<br />
recht op het auteurschap van een werk?" En hij heeft deze<br />
vraag, volgens zijn opvatting, te beantwoorden."<br />
*<br />
* *<br />
La sublime confrerie. — Onder dit opschrift schrijft<br />
één der medewerkers van Het Vaderland:<br />
„Dezer dagen heb ik Brusse's laatst verschenen bundeltje<br />
verzamelde opstellen gelezen, waarin hij vertelt van ,,die kleine<br />
stad aan de haven van Rotterdam, waar de Chineesche muur<br />
van het fatsoen omheen staat, en wier verdachte reputatie dooide<br />
zeelui al wel een paar eeuwen achtereen gretig over heel de<br />
wereld verspreid is als een besmuikte verlokking, een uitkomst<br />
voor hun dolle buien na de lange reis", maar ook hoe heel<br />
die kleine stad werd gesloten om weg gebroken te worden,<br />
wijl Rotterdam daar een stadhuis wilde zetten en het Rijk een<br />
postkantoor, daar, waar de schoonheidminnenden hadden rondgezworven<br />
„op zoek naar die vertrouwelijk ingeleefde interieurtjes;<br />
naar die diepe ets-silhouetten van de gammele geveltjes<br />
tegen elkander geleund in donkere stegen en sloppen, waarlangs<br />
de roode en groene schijnsels toortsten en de regen als bloed<br />
van de natte pothuizen droop. Dan, zoo'n enkel vensterruitje<br />
stil van avondlicht: op 't ivoorbleeke kozijn de potjes graniums<br />
bloeiend uit de zwartigheid van 't puitje, dat met z'n topmuts<br />
op tegen de nachtlucht aan stond te droomen. En hooger nog<br />
die geheimzinnigheid over de daken heen, waar de rustige<br />
schoorsteengestalten langs gingen spoken, als de maan soms<br />
scheen, — terwijl de meisjes heel beneden daar gelukkig<br />
niemedal van wisten achter 't loenzende transparant-gordijn'' ').<br />
En nu wou ik wel graag iets naar aanleiding van dit boekje<br />
zeggen. Niet om te betoogen waarom ik het een zoo héél mooi<br />
boekje vind, — het werk van Brusse heeft waarachtig van mij<br />
dergelijk betoog niet noodig, — maar omdat de lezing ervan<br />
') Het rosse leven en sterven van de Zandstraat.<br />
mij zoo buitengemeen heeft verheugd en mij heeft gegeven een<br />
gevoel van trots, dat ik nu maar niet onder mij kan houden.<br />
Ja, waarlijk, ik ben trotsch op dit boekje, schoon ik er part<br />
noch deel aan heb, helaas. Maar ik ben er trotsch op, omdat<br />
de schrijver er van maar zoo gewoon weg een collega van mij<br />
is, en omdat wat hij in dit boekje geeft, niet meer of anders<br />
is dan zijn gewone dagelijksche werk, journalistiek, de soort<br />
van arbeid waarmee ook ik mij bezig houd. Nu wil ik niet<br />
zeggen, dat er niet nog heel wat meer journalisten zijn wier<br />
werk de trots hunner collega's waard is, — 't waar onduldbaar<br />
pedant indien ik, die toch altijd nog maar jong-maatje<br />
ben in het vak, dit beweerde, — maar tóch, maar tóch<br />
Tjonge, de journalistiek is in deze wonderlijke tijden wel danig<br />
in de déconfiture geraakt. Zooals weemoediglijk ervaart wie<br />
zich wel eens 't genoegen kan gunnen van die goeie, oude<br />
kranten uit heel, heel veel jaren terug op te slaan. Tóen was<br />
nog de krant — en zij werd als zoodanig aanvaard — de<br />
gezellige, maar tóch wel deftige huisvriendin, die op gezetten<br />
tijd, geregeld, haar opwachting maakte en gretig werd binnen<br />
genood, omdat zij op zoo prettigen trant aan de huisliên kon<br />
vertellen van wat er op de wereld gaande was, en er zoo den<br />
rechten slag van had om aan haar verhalen goedmoedig wijze<br />
lessen vast te knoopen; omdat zij wist vaak den weg te wijzen<br />
aan wie dien bijster waren en raad te geven aan de wankelmoedigen;<br />
omdat zij haai' ernstig en wél gezegd woord steeds<br />
wist te kruiden met geest van goeden huize; omdat zij zich<br />
niet bemoeide met wat haar niet aan ging en nooit te lang<br />
van slof was, maar altijd juist genoeg en het rechte gaf.<br />
Bezadigd was zij en haai woord wél overwogen; rustig zag zij<br />
de dingen aan en zij sprak geen meening uit vóór zij er een<br />
had, zeker en overtuigd. En wat haar niet beviel, wat haar<br />
kwaad scheen of ondeugdelijk of wat zij onbelangrijk achtte,<br />
dat liet zij ongemoeid. Maar nu ? De krant is een noodzakelijk<br />
kwaad geworden. Zij is een overvloed, een chaos van alle<br />
nieuws, goed en slecht. Zij is een praatmoer, een klappei, een<br />
naloopster van 's gansenen werelds chronique scandaleuse, die<br />
zóó veel te vertellen heeft, dat zij tijd te kort komt om een<br />
ernstig woord te spreken. Zij moet vertellen— en liefst denzelden<br />
dag — van een verren Japanees, die harakiri pleegde,<br />
hoe diep de wond was, en of het zwaard waarin hij met zijn<br />
buik zich stortte, er aan zijn rug weer uit kwam bij geval;<br />
van hoe de koersen waren in Londen of New-York: van titeels<br />
en Wabash en fondsen in den wind; van felle brand in Leuterburg<br />
of elders, een koe, een geit en nog een kippenhok verbrand;<br />
van politiek en hoe men daarin sjachert en knoeit en<br />
konkelt in het buitenland; van . . . van wat niet? Maar<br />
vooral van wat beweerd is in lezing of bijeenkomst, door A,<br />
door B, door C, door 't heele rijtje, tot Z en Z de X-ste toe.<br />
De krant ontkomt niet aan den geest die gansch de wereld<br />
beheerscht, den geest van koopmanschap, die alles verzakelijkt,<br />
en nuchter maakt en koud en stug. De krant, en de krant in<br />
de eerste plaats, moet meê in den vaart die het leven loopen<br />
gaat. 't Is alles haast, krankzinnig woeste haast. De meterdikke<br />
rollen wit papier vliegen door rustelooze persen en vragen om<br />
inkt die het tot kranten maken zal. De inkt, gespreid op<br />
slingerende rollen, zoekt altijd door naar zetsel, de heete letterspecie<br />
trilt glinsterend in de potten, gereed om uit te vloeien<br />
tot regels, tien, twintig regels, een bericht, honderd regels, een<br />
verslag, een overzicht, 'n excerpt, duizend regels een pagina,<br />
drie, vier, vijf, tienduizend regels een krant, en zoo maar voort,<br />
steeds meer, steeds meer, opdat het lood niet stolt, de inkt niet<br />
droogt, de pers niet rust — want voor een krantenpers is rust<br />
de dood — opdat vooral 't publiek nooit zonder nieuws zij,<br />
nieuws van heel ver, nieuws van dichtbij, nieuws van een uur<br />
geleden, neen, van 'u kwartier, van tien, van vijf minuten oud,<br />
nieuws dat verbijstert, nieuws dat verheugt, nieuws, dat gelezen<br />
wordt en tegelijk vergeten is alweer, maar, hoe ook, nieuws,<br />
altijd weer nieuws, en nieuwer nieuws, en 't allernieuwste<br />
nieuws. En de arme journalist wordt een nieuwsmachine. De<br />
verslaggever, in plaats van de bescheiden en eerbiedige bladzijvan-het-boek-des-levens-opslaander<br />
dien hij zou kunnen zijn,<br />
wordt een eeuwig racende zwerver, die zonder omzien naar wat<br />
hem treft als mooi of lief of grappig op zijn weg, hals over<br />
kop maar duikelt van een dor debat in 'n duffe plechtigheid,<br />
spijs voor de zetmachine daaruit brouwt onder weg, en inderhaast<br />
weer verder snelt, om hier of daar wat nieuwtjes weg te<br />
grissen, opdat niet anderen vroeger zijn dan hij en 't fel begeerde<br />
nieuws wat eerder kunnen hebben. Zoo wordt de beste journalist<br />
die in den kortsten tijd het meeste nieuws kan geven.<br />
Van welk gehalte en smakelijk opgediend — wie vraagt daarnaar!<br />
't Moet nieuws zijn, krom of recht, — als 't kan, maar<br />
liefst wat krom — maar nieuws, vóór alles nieuws. Een moord<br />
is klokspijs voor den nieuwtjes-hongerige. Maar 't is hem niet<br />
een opperste uiting van opgezweepte passie, en niet een wanhoopsdaad<br />
van een door 't leven fel vervolgde en geplaagde . . .<br />
't is een bericht, een nieuwtje. Van elk gebeuren gaat de<br />
diepere tragiek verloren — voor de krant. Er blijft slechts het<br />
bericht met echte of aangemaakte sensationeele franje. O, ik<br />
kan met een gerust hart dit alles zeggen, omdat — gelukkig! —
de Nederlandsche journalistiek nog niet zoo ver is. En onze<br />
volksaard is er niet naar, dat ooit de kranten bij ons zoo zullen<br />
wórden. Maar voor zoover dat dan mogelijk is, begint ook bij<br />
ons toch reeds de journalistiek te veramerikaniseeren. Het<br />
krantenschrijven is niet meer de fijne kunst die het eens was,<br />
waarbij iederen dag weer nieuwe vondsten werden gedaan van<br />
geest, van zinsbouw en van stijl, — nu de haastigheid van het<br />
bedrijf het den niet zeer sterken onmogelijk maakt te werken<br />
anders dan naar eenmaal aangenomen cliché's, met stereotype<br />
zinnen en uitdrukkingen en woorden, omdat er geen tijd is, en<br />
bij velen — die toch immers net evengoed boekhouder of<br />
administrateur van een spoorweg-maatschappij hadden kunnen<br />
worden — geen macht, om naar fijner, naar zuiverder woorden<br />
te zoeken, waar een zoo groote voorraad van, zij 't dan ook<br />
wat versleten en vergroofde en verhandelde woorden voor<br />
't grijpen ligt. (En ja, dan kan 't zoo wel eens gebeuren, dat<br />
in de haast juist gegrepen wordt naar woorden die wat al te<br />
veel hebben gezworven in de achterbuurten van de taal.) En<br />
dan, ook bij ons moet nu ook wel een krant zijn in de eerste<br />
plaats een nieuwsblad. Zoo komt het, dat de krantenschrijver<br />
die wel eens poogt wat anders te geven dan 't nuchtere verslag,<br />
dan 't koude bericht, die, zonder zich nu ook altijd te storen<br />
aan de zucht naar nieuws, een enkele maal het waagt het leven<br />
wat dieper te bekijken dan waar de nieuwtjes te plukxen zijn<br />
en dat diepere tracht weer te geven in zijn geschrijf, die daarbij<br />
zoekt naar woorden waarmee hij zijn vertelsel hoopt te illustreeren<br />
en te verlevendigen, — dat zoo'n schrijvere dat doende<br />
zich wat verlegen beschaamd voelt, zooals een ijverig klerk op<br />
een druk cargadoovskantoor zich zou voelen wanneer hij zich<br />
er op betrapte, dat hij op zijn kantoor, aan zijn lessenaar,<br />
versjes maakte of zoete briefjes aan zijn liefje schreef, fiet<br />
krantenschrijven, denkt hij, is geworden een administratief<br />
bedrijf, waarbij geen versjes passen nóch een minnend hart.<br />
Maar zie, dan komt daar in eens een boekje als dat van Brüsse<br />
nu, en als de stuk of tien andere, die er vroeger al van hem<br />
uitkwamen, waarin zoo maar, zonder verandering, zonder verfraaiing<br />
of later ingesmokkelde bijvoeging, zijn bij elkaar<br />
gebracht wat opstellen die in de krant hebben gestaan, zoo<br />
waarachtig in de krant! Dat geeft dan weer een vreugdige<br />
opklaring in je bij geval wat pessimistisch geworden stemming<br />
Want dan blijkt 't weer zoo duidelijk, dat 't toch kan, dat een<br />
krant nog wat anders is dan een zakelijk, nuchter nieuwsblad,<br />
en dat de journalistiek toch nog geen vak is voor wie evengoed<br />
administrateur van een stoombootreederij of bekwaam<br />
leeraar in de oude geschiedenis of ambtenaar ter secretarie had<br />
kunnen worden. En dan voel je je toch wel gelukkig en trotsch,<br />
dat je mee mag werken aan een taak, waarbij zóó mooie dingen<br />
te doen zijn. . . ."<br />
* *<br />
*<br />
De klacht tegen mr. Wiessing. — Uit de officiëele<br />
berichten in ons vorig nummer (bestuursvergadering<br />
14 September) heeft men kunnen lezen van een klacht,<br />
door onzen collega J. W. HELMER van De Tijd ingediend<br />
tegen mr. H. L. WIESSINQ, hoofdredacteur van de Groene<br />
Amsterdammer, inzake de plaatsing in dat blad van een<br />
onder pseudoniem geschreven artikel, dat de klager beleedigend<br />
achtte voor enkele vakgenooten. De Tijd nam<br />
geheel over, wat het Kringbestuur in de officiëele berichten<br />
had gepubliceerd en schreef er bij:<br />
//Onze lezers, die zich herinneren, wat over deze zaak in ons<br />
blad is geschreven, zullen het bovenstaande ongetwijfeld met<br />
belangstelling hebben gevolgd. Ook voor ons is het standpunt<br />
wel aannemelijk, dat een redactie haat blad tot zekere hoogte<br />
als een //vrije tribune" wil beschouwd zien, waarin verschillenden<br />
schrijvers gelegenheid wordt gegeven, hnn opinie openbaar te<br />
maken, ook al strijdt deze met de hare. Daarbij behoort evenwel<br />
de verantwoordelijkheid voor de plaatsing van artikelen onder<br />
schuilnamen door haar te worden aanvaard. Derhalve draagt<br />
de heer Wiessing de verantwoordelijkheid voor hetgeen «/Noctua<br />
Catholica" schreef en heeft hij nu zijn vonnis thuis gekregen.<br />
In de bestuursvergadering van den Ned. Journalistenkring<br />
waren aanwezig de bestuursleden mi - . L. J. Plemp van Duivenland,<br />
mr. G. Keller, G. K. Elout, jhr. A. W. G. van Riemsdijk,<br />
D. Kouwenaar, D. Hans, A. G. Biemond en A. Voogd, benevens<br />
de gedelegeerden uit Amsterdam, 's Gravenhage en Utrecht, de<br />
heeren C. Schlick, mr. Joh. J. Belinfante en J. J. Vinkesteyn."<br />
De Groene had in verband met de houding van het<br />
bestuur volgend artikel:<br />
»Wij meenen, dat het Bestuur van den Journalistenkring<br />
thans bezig is de aandacht te trekken door iets zeer bijzonders<br />
en in geheel Nederland nieuws. Het bereidt, met één woord<br />
gezegd, een geheel nieuwe methode van rechtspleging voor, die<br />
wel eens een kans zou hebben (indien er maar genoeg sympathie<br />
MEDEDEELINGEN. 127<br />
voor ontstaat) de oude grondslagen van het Recht eenigzins te<br />
verplaatsen! Onze bijzondere betrekkingen tot het Bestuur<br />
van de Vereeniging, waar wij tegenwoordig, nu eenige zwartondankbare<br />
elementen haar verlieten, meer dan ooit den hoogsten<br />
prijs op stellen lid van te zijn, mogen ons niet, wat wij liefst<br />
deden, verleiden tot zwijgen — wij worden als het ware<br />
gedwongen te spreken — door de belangrijkheid van het nieuwe<br />
Principium van Rechtspleging. Ziehier wat het Bestuur van •<br />
den Ned. Journalistenkring heeft uitgevonden. Zooals ieder<br />
Bestuur, beschikt ook dit Bestuur over z.g. tuchtmiddelen,<br />
waarmede het in eigen Kring alles kan tegengaan wat aan de<br />
waardigheid van, den Journalistenstand schade berokkent. Het<br />
Bestuur kan royeeren, het kan schorsen en het kan berispen.<br />
Maar nu is dit recht der rechtspraak, evenals in de grootere<br />
maatschappij, van waarborgen omgeven voor wat men zou<br />
kunnen noemen: de patiënten: nimmer wordt iemand veroordeeld,<br />
zelfs niet tot de simpele berisping, zonder dat men<br />
hem, in aansluiting bij het Reglement van den Journalistenkring,<br />
de gelegenheid bood te worden gehoord, en is hij veroordeeld,<br />
zoo heeft hij den tweeden waarborg van een hooger beroep.<br />
Dit stel waarborgen nu had verscheidene bezwaren: het<br />
hooren van een beschuldigde neemt tijd, soms veel tijd in<br />
beslag, getuigen-oproep, die dikwijls volgt gaat met onkosten<br />
gepaard (de trein, logies, ontbijt, diner, enz. enz.) en wat erger<br />
is: beschuldigden zijn meestal menschen, die er behoefte aan<br />
hebben tegen te spreken (dit kan zeer hinderlijk zijn), kortom<br />
er is een ander, dat aan het handhaven der waarborgen eene<br />
schaduwzijde geeft. Het Bestuur van den Ned. Journalistenkring<br />
volgde nu eene methode, die aan dit euvel verhelpen kan. Het<br />
heeft zich er zorgvuldig voor gewacht recht te doen op de<br />
ouderwetsche manier (met de waarborgen), maar het heeft<br />
eenvoudig gepubliceerd wat het ten opzichte van eene geïncrimineerde<br />
daad dacht, overwoog, meende en beprakkizeerd had,<br />
eene publicatie, die men volkomen met een vonnis van //berisping"<br />
gelijk kan stellen en die dan ook daarmee door zelfs de minst<br />
snuggere vrienden van het Bestuur gelijk gesteld is (zie De Tijd<br />
van 30 Sept.) Aldus krijgt het afkeurenswaardige Kringlid, dat<br />
die geïncrimineerde daad gedaan heeft, een goed geprepareerd,<br />
uitvoerig vonnis thuis, een vonnis om van te watertanden,<br />
vóórdat hij van het bestaan eener beschuldiging gehoord heeft,<br />
en zonder dat men dus al de moeite en rompslomp lieefd gehad van<br />
't aardworm van zijn ongetwijfeld nuttelooze verdediging. Dit is<br />
op 't gebied van rechtspleging (meenen wij) iets nieuws. Bij<br />
bekwame rechtsgeleerden, waarmee wij in den breede het geval<br />
hebben gesproken, vonden wij pertinente bestrijding van de<br />
veronderstelling, dat dan toch misschien bij de overoude Boeotische<br />
Justitia of in de rijke en veelzijdige Laplandsche rechtsboeken<br />
iets dergelijks voorkwam. Hier is dus, stellen wij met iets als<br />
broedertrots vast, een bloem van eigen bodem, en wij durven<br />
aan de eerstvolgende Juristenvergadering eene ampele discussie<br />
over deze nieuwe opvatting van rechtsspraak ten zeerste aan te<br />
bevelen. Zeker! eene discussie! Uitgemaakt schijnt ons de<br />
zaak, hoe aanlokkelijk ze er uit ziet, immers nog niet geheel.<br />
Bij de geniaalste invallen moet men realiteiten niet uit het oog<br />
verliezen, en die doen het ons vragen of aan de, door het<br />
Kringbestuur nieuw toegepaste methode niet ook een (wij vragen<br />
maar) gevaar verbonden is? Stel — men moet alles stellen<br />
kunnen — dat men eens teen keer te maken hebben met iets<br />
anders dan een honorabel bestuur, waar men zich algemeen<br />
gaarne aan toevertrouwt, — stel dat ver buiten den Haag, ver<br />
buiten Nederland zelfs, een Bestuur of eene Rechtbank tegen<br />
een bepaald persoon //wat had," en hem daarom eens gaarne<br />
(het is heel erg slecht, maar ook zoo gezellig menschelijk) een<br />
/.poets bakte," of, zooals het alweer culinair heet: een //kool<br />
stoofde" — dunkt het u dan niet (wij spreken geheel theoretisch)<br />
mogelijk, dat zulk een Bestuur, zulk een Rechtbank, volgens het<br />
nieuwe Kringsche Rechtsprincipium handeld, van deze erg bijzonder<br />
vereenvoudigde rechtspleging ook ereis misbruik maakte? — Hoe<br />
het zij, de Ned. Juristenvereeniging, die te 's-Hertogenbosch zal<br />
vergaderen, zette dit geval op haar agenda. Het schijnt ons een<br />
mooi onderwerp!"<br />
# *<br />
*<br />
Concurrentie. — De directeuren-vereeniging De<br />
Nederlandsche Dagbladpers staat niet meer alleen als<br />
organisatie op haar terrein. Er is — gelijk ook wij al<br />
gemeld hebben — opgericht een vereeniging onder den<br />
naam De Periodieke Pers en bovendien een andere, reeds<br />
wat vroeger, als Bond van Courantiers. Wij lezen over<br />
een en ander in de <strong>Mededeelingen</strong> van De Nederlandsche<br />
Dagbladpers:<br />
„Door verscheidenen onzer was meer dan eens besproken,<br />
hoe noodig het was, dat ook de uitgevers van couranten,<br />
die niet dagelijks verschijnen, zich in een organisatie naast<br />
de onze zouden vereenigen. Deze noodzakelijkheid kwam wel<br />
het scherpst voor den dag, toen, na vroegeren tegenstand<br />
in onze Algemeene Vergadering van den loden Juli j. 1. be-
128 MEDEDEELINGEN.<br />
sloten was, ons officieel iu verbinding te stellen met de<br />
houders der best bekend staande advertentiebureaux. Hoeveel<br />
meer invloed zou die actie verkrijgen, zoo daarbij niet alleen<br />
wij, uitgevers van dagbladen, met onze speciale belangen en<br />
behoeften, maar ook alle uitgevers van periodieken naast en<br />
tegenover de kooplieden, die handelen in onze advertentiën,<br />
zouden samenwerken! Toch zou misschien de vereeniging<br />
//De Periodieke Pers", waarvan wij thans het bestaan kunnen<br />
aankondigen, nog niet zoo dadelijk ten leven geroepen zijn,<br />
zoo niet hetgeen met een //Bond van Courantiers" geschied<br />
is en door ons hier reeds eenige malen besproken werd, het<br />
besluit tot oprichting van een zustervereniging had verhaast.<br />
Een achttal uitgevers van niet-dagbladen, uit Amsterdam,<br />
Rotterdam, Den Haag en utrecht, onder wie twee, die ook<br />
lid zijn van onze vereeniging, kwamen den leden Augustus<br />
te Amsterdam samen om de eerste plannen tot stichting van<br />
een ^vereeniging als hier besproken wordt, te beramen. Zij<br />
stelden zich in verbinding met onzen Eersten Secretaris, die<br />
ook weekbladen uitgeeft, en in samenwerking met dezen<br />
werd een tweede, meer algemeene vergadering voorbereid,<br />
die den 29 Augustus te Amsterdam werd gehouden in het<br />
„American Hotel", waar de vereeniging „De Periodieke Pers"<br />
werd opgericht, statuten ervan vastgesteld en een voorloopig<br />
bestuur aangewezen. In onze Bestuursvergadering van den<br />
lOden September werd het denkbeeld van samenwerking met<br />
de nieuwe organisatie bijzonder gunstig ontvangen en met<br />
algemeene instemming omhelsd .... Inmiddels zit de „Bond<br />
van Courantiers'-' niet stil. In de vergadering van „De<br />
Periodieke Pers" werd reeds door een bijzonderen vriend<br />
van de Courantiers de wensch uitgesproken, dat „niet verdeeldheid<br />
zou worden gesticht", zooals het heette, maar dat<br />
de aanwezigen allen zouden toetreden tot den „Bond van<br />
Courantiers". Hierop werd geantwoord, dat terwijl „De<br />
Periodieke Pers" reeds den 29sten Augustus haar statuten<br />
zat vast te stellen, de „Bond van Courantiers" eerst den<br />
16den September /voor dat doel zou vergaderen, maar voornamelijk<br />
werd het bezwaar in het licht gesteld, dat gelegen<br />
is in de wordingsgeschiedenis en in het karakter van den<br />
Bond, in verband met het Haagsche Kartelbureau Veraart-<br />
Nijst, waardoor de Bond op zoo ongezonden grondslag is<br />
gebouwd. Het Kartelbureau heeft zorg gedragen, dat de Bond<br />
werd opgericht, maar met een zoogenaamden „vertrouwensman",<br />
dte staat buiten het vak. Onze bloeiende vereeniging<br />
G,De Nederlandsche Dagbladpers'), die haar vertrouwensmannen,<br />
in het meervoud, in het Bestuur heeft geplaatst,<br />
heeft alle vrijheid van beweging voor zich behouden. Het<br />
Bestuur voert zelf zijn correspondentie, laat alleen, tegen<br />
zeer matige vergoeding, door een volstrekt ondergeschikten<br />
bediende van den secretaris het zoogenaamde „vuile werk"<br />
verrichten. Onze Vereeniging is uiet door een contract<br />
gebonden aan een „ambtenaar", die niet binnen zes maanden<br />
mag worden ontslagen, en dan nog alleen op voorstel van<br />
het bestuur, of, — verbeeldt U! — van een derde der leden,<br />
die natuurlijk nooit saam te brengen zijn; die — dat is<br />
billijk —, bonorarhim geniet en vergoeding van reis- en<br />
verblijf- en andere onkosten. De Bond begint dan ook met<br />
een contributie van f 25.— en verklaart in zijn Statuten, dat<br />
„de leden behalve contributie en eventueelen hoofdelijken<br />
omslag, bij besluit van de algemeene vergaderingvastgesteld,<br />
verschuldigd zijn den door het Bestuur opgelegde<br />
bijslag als gevolg van uitgesproken boete". Er is in de vergadering<br />
van 16 September j.1. al vast besloten aan het<br />
bureau van den „vertrouwensman" beschikking te geven<br />
over ƒ 150.— per maand .... Van de „administratie en correspondentie"<br />
van den secretaris moet een gedeelte worden<br />
afgestaan aan den „vertrouwensman". In het orgaan van den<br />
Bond staat rondweg: „Het Centraal Bureau in Den Haag<br />
(d.i. de vertrouwensman") wordt het middelpunt, waarheen<br />
men zendt en vanwaar men ontvangt: klachten en plannen,<br />
instructies en adviezen", De leden ontvangen instructies van<br />
mr. J. Veraart! Het is aan de oprichters van „De Periodieke<br />
Pers" in de eerste Algemeene Vergadering voorgekomen,<br />
dat toetreding tot den „Bond van Courantiers" onmogelijk<br />
was, ook en voornamelijk, omdat die Bond, opgericht door<br />
het Kartelbureau, ook door deze instelling, door ons eenmaal<br />
„de Haagsche fabriek van vakvereenigingen" genoemd, zal<br />
worden geëxploiteerd, aan welk woord men dan geen al te<br />
slechte beteekenis wilde hechten. .,De Periodieke Pers" zal<br />
het stellen zonder leiding „van buiten-af", in één lijn<br />
loopende met onze „Ned. Dagbladpers" en met deze samenwerkende,<br />
overal, waar éénzelfde doel na te streven en wellicht<br />
te treffen valt."<br />
Personalia en Berichten.<br />
Buitengewone algemeene vergadering.<br />
De Voorzitter van onzen Kring deelt ons mede,<br />
dat het zijn plan is, in de bestuursvergadering van<br />
2 November a.s. voor te stellen, in verband met de<br />
dezer dagen verschenen brochure, getiteld: „De zaak<br />
Alexander Cohen — Hankes Drielsma — Plemp van<br />
Duiveland", een buitengewone algemeene vergadering<br />
van den Kring bijeen te roepen.<br />
— De commissie, door 't Kringbestuur benoemd tot<br />
voorbereiding van de statutenherziening, bestaande uit de<br />
heeren A. VOOGD, HENRI DEKKING en D. HANS, is na de<br />
jongste bestuursvergadering direct aan 't werk getogen.<br />
Zij koos collega VOOGD tot voorzitter, collega HANS tot<br />
rapporteur en heeft op 26 October j.1. reeds haar Verslag<br />
bij 't Bestuur ingezonden.<br />
— Het artikel, in ons vorig nummer onder den titel<br />
„De Hollandsche Pers over Indiê" overgenomen, en waarvan<br />
wij toen zeiden niet precies de herkomst te weten, was<br />
ontleend aan de Leeuwarder Courant.<br />
— De nieuwe Auteurswet treedt 1 November a.s. in<br />
werking.<br />
— Het Bestuur van De Nederlandsche Dagbladpers is<br />
thans als volgt geconstitueerd: A. G. BOISSEVAIN (A\g.<br />
Handelsblad) voorzitter: CHR. A. VIEWEG (Prov. Geld. en<br />
Nijmeegsche Crt.) ondervoorzitter; F. J. A. M. WIERDELS<br />
(De Tijd) eerste secretaris; H. G. W. SPRENGER (Leeuw.<br />
Crt.) tweede secretaris; J. C. PEEREBOOM (Haarl. Dagblad)<br />
penningmeester; W. GAADE (Delftsche Crt.) en F. J. VAN<br />
PAASSCHEN (Avondpost).<br />
— Thans zijn ook het Arnhemsch Dagblad, de Nieuwe<br />
Prov. Groningsche Courant, de Bredasche Courant en De<br />
Zoom toegetreden tot de vereeniging De Nederlandsche<br />
Dagbladpers.<br />
— De heer MAURITS UYLDERT is benoemd tot redacteur<br />
van het Nieuws van den Dag.<br />
— Benoemd tot redacteur van De Wereldkroniek en<br />
De Week de heer HENRI VAN WERMESKERKEN.<br />
— De heer jhr. mr. B. C. DE SAVORNIN LOHMAN is, in<br />
verband met zijn benoeming tot hoogleeraar te Utrecht,<br />
afgetreden als redacteur van De Nederlander.<br />
— Te 's-Gravenhage is overleden de letterkundige P. A. M.<br />
BOELE VAN HENSBROEK, buitengewoon lid van den Kring.<br />
— Verschenen: De Toorts, veertiendaagsch socialistisch<br />
orgaan voor 't Gooi. Redacteur HENRI POLAK.<br />
— Op 9 October j.1. bestond de Provinciale Groninger<br />
Courant 125 jaar.<br />
— Het Volk heeft op 1 October z'n koperen bruiloft<br />
gevierd. Het redactie-bureau was door vriendenhanden<br />
groen gemaakt. Er kwamen bloemen, kransen, mitsgaders<br />
„een reuzentaart". Van de tegenwoordige redactie hebben<br />
onze collega's J. J. DE ROODE en J. F. ANKERSMIT al dien<br />
tijd meegedaan.
— Het blad De Zoom is sinds Augustus j.1. dagblad<br />
geworden.<br />
— Het bericht, dat er in Indië „een christelijk dagblad"<br />
zal verschijnen, wordt door De Banier tegengesproken.<br />
— Onlangs werd de oprichting gemeld eener vereeniging<br />
van uitgevers van één- of meermalen per week of per<br />
maand verschijnende couranten en tijdschriften. Thans<br />
wordt gemeld, dat reeds een zestigtal uitgevers zich bij<br />
haar hebben aangesloten. In afwachting van de definitieve<br />
bestuurskeuze werd eene commissie benoemd om de bestuursfunctie<br />
voorloopig waar te nemen. In deze commissie<br />
werden benoemd de heeren A. B. HOLKEMA, FR. W. SCHÖT-<br />
TELNDREIËR, F. J. A. M. WlERDELS en B. C. E. ZWART. —<br />
De statuten werden door de vergadering vastgesteld en<br />
zijn opgezonden ter Koninklijke bewilliging.<br />
— Zondag 6 October hield de Ned. R. K. Journalistenvereniging<br />
haar negende jaarvergadering in de feestzaal<br />
van het Grand hotel du Soleil aan den Graafschen weg<br />
te Nijmegen.<br />
Na opening door den voorzitter en het uitbrengen van<br />
jaarverslagen door Secretaris en penningmeester, had de<br />
verkiezing van bestuursleden plaats. Herkozen werden de<br />
heeren J. R. VAN DER LANS en J. W. HELMER door en uit<br />
de gewone leden. Door de buitengewone leden werd<br />
herkozen het aftredend lid F. WIERDELS en in de plaats<br />
van den heer A. C. A. VAN VUUREN gekozen de heer<br />
J. DE KROON. — Besloten werd tot aansluiting bij de<br />
Kath. Sociale Actie en tot afgevaardigde aangewezen de<br />
voorzitter en tot diens plaatsvervanger de ondervoorzitter. —<br />
Een voorstel om de vergadering vroeger te doen plaats<br />
hebben dan October vond aan de bestuurstafel de meest<br />
mogelijke tegemoetkoming. — Naar aanleiding van een<br />
bespreking over „Tooneelkritieken" werd besloten het<br />
bestuur op te dragen een commissie te benoemen, die te<br />
dezer zake een rapport zal uitbrengen. Aan het bestuur<br />
werd overgelaten de zaak in bijzonderheden te regelenen<br />
uit te werken. — Besprekingen hadden plaats over het<br />
oprichten van een R. K. Correspondentiebureau. Aan het<br />
bestuur werd opgedragen de zaak te overwegen en van<br />
zijn bevinding mededeeling te doen. — Nadat bij de<br />
rondvraag eenige critische bemerkingen over het samenstellen<br />
der agenda gemaakt en beantwoord waren, sloot<br />
de voorzitter de vergadering.<br />
Om 5 uur vereenigden zich nagenoeg alle deelnemers<br />
aan den gemeenschappelijken disch, die op keurige wijze<br />
was bereid.<br />
— Op een dorp in Zuid-Holland — welk doet niet ter<br />
zake, — werd een vergadering belegd over een kwestie,<br />
die weken en maanden niet alleen het dorp, maar een<br />
gansche streek in rep en roer had gebracht. Ons werd<br />
een uitnoodingskaart toegezonden, welke we aan onzen<br />
correspondent ter plaatse overmaakten. Toen de vergadering<br />
had plaats gehad, gewerd ons zijn verslag, begeleid van<br />
het volgend schrijven: — „Op Uwe geëerde uitnoodiging<br />
ben ik ter vergadering gegaan; anders ware ik zeker thuis<br />
gebleven, want ik wist dat 't er spannen zou en ik ben<br />
ongaarne bij dergelijke disputen."<br />
Ziet, dat is toch precies de verkeerde wereld! Een dagbladcorrespondent,<br />
die dan toch al jaren meewerkt in de<br />
journalistiek, vindt in de wetenschap, dat 't er ergens<br />
„spannen" zal, reden om alles op zij te zetten en er bij<br />
zijn... mis, reden om thuis te blijven!<br />
{Residentiebode.)<br />
MEDEDEELINGEN. 129<br />
GEDRUKT BIJ A. DK LA MAR AZN., AMSTERDAM.<br />
— Bij de verschijning van het 40.000 ste nummer van de<br />
Times kon men den ouderdom van de andere Londensche<br />
bladen daarmede vergelijken door de volgende getallen:<br />
Morning Post 43.779; Globe 36.576; Standard 27.534;<br />
Evening Standard 27.511; Daily News and Leader 27.750;<br />
Daily Telegraph 17.905; Daiiy Chronicle 15.777; Pall Mall<br />
14.780; Star 7627; Westminster Gazette 6018; D&ily Mail<br />
5126; Daily Express 3877.<br />
— Vijf Birminghamsche bladen, de Gazette and Express<br />
de Evening Despatch, de Sporting Buff, de Sports Argus<br />
en de Illustrated Weekly Mercury zijn eenige weken geleden<br />
in openbare veiling gekocht door mr. STARMER, die<br />
ten behoeve van de heeren ROWNTREE ook reeds de<br />
Northern Echo en de Sheffieldsche Independent beheert.<br />
De vijf bladen, die in één koop geveild werden, behooren<br />
aan de Midland Express Cy. In 't begin van dit jaar<br />
werden de aandeelen der heeren ROWNTREE in de Morning<br />
Leader en de Star door den heer CADBURY, van de Daily<br />
News gekocht.<br />
De Servische regeering paste bij den aanvang van de<br />
Balkansche troebelen een buitengewoon scherpe percensuur<br />
toe. Brieven worden geopend en telegrammen met politieken<br />
inhoud niet verzonden. Telefoon-gesprekken mogen slechts<br />
in het Servisch, in het Duitsch of in het Fransch gevoerd<br />
worden en zoodra een woord over politiek valt wordt de<br />
verbinding verbroken. De buitenlandsche journalisten, die<br />
te Belgrado verblijf hielden, ongeveer 30 te zamen, gaven er<br />
weldra de voorkeur aan naar Semlin te gaan om te seinen.<br />
De Servische regeering gaf nu echter last, dat de journalisten<br />
die naar Semlin gaan, niet meer naar Belgrado mochten<br />
terugkeeren. Daarover is groote opgewondenheid ontstaan<br />
onder de buitenlandsche correspondenten. Een van hen is<br />
zelfs aangehouden, maar op dringend verzoek van zijn<br />
collega's ten slotte weer in vrijheid gesteld.<br />
— Iedere redactie krijgt wel eens bezoek, lastig of prettig,<br />
al naar der aard. Maar een bijzonder soort bezoek werd<br />
eenige weken geleden bij een Italiaansch blad gebracht.<br />
Op de eerste verdieping van een huis in de Via Ripette<br />
te Rome bevindt zich het redactiebureau van het blad<br />
Givilta Cattolica, op het tweede het atelier van den<br />
Spaanschen schilder Galegos. Dezer dagen nu stortte<br />
plotseling de vloer van het schildersatelier in en een model,<br />
een geheel naakt meisje, kwam zoo midden in het redactiebureau<br />
terecht. Een ingezonden stuk in optima forma!<br />
Correspondentie.<br />
E. W. d. J., Londen. — Zeer hartelijk dank voor al het<br />
gezondene.<br />
S. d. V., Amsterdam. — Dank voor uw schrijven.<br />
J. F. H. P., Kampen. — Wij hebben uw briefkaart niet<br />
recht begrepen. Was die eigenlijk niet voor het Bestuur<br />
bestemd?<br />
W. F. M. v. S., Leeuwarden. — Vriendelijk dank.<br />
Aan velen. — Adresveranderingen naar den secretaris a. u. b.<br />
Een aantal artikelen moeten tot het volgend nummer<br />
wachten.