2009-4 Laat de Bijbel tot je spreken - Groei
2009-4 Laat de Bijbel tot je spreken - Groei
2009-4 Laat de Bijbel tot je spreken - Groei
Create successful ePaper yourself
Turn your PDF publications into a flip-book with our unique Google optimized e-Paper software.
Geestelijke vorminG, vernieuwinG & missionaire Gemeenteopbouw<br />
Jaargang 13 | Nummer 4 | Prijs e 2,25<br />
Materiaal voor 13 weken geloofsopbouw<br />
4<br />
Winter <strong>2009</strong><br />
<strong>Laat</strong> <strong>de</strong><br />
<strong>Bijbel</strong> <strong>tot</strong> <strong>je</strong><br />
<strong>spreken</strong>
Suggesties voor gespreksgroepen<br />
op basis van vier ontmoetingen<br />
1. God is een <strong>spreken</strong><strong>de</strong> God<br />
In het eerste blok, bestaan<strong>de</strong> uit drie artikelen,<br />
wordt allereerst nagedacht over God,<br />
<strong>de</strong> Schepper, die ook een relationele God<br />
wil zijn. Een God die spreekt en verlangt<br />
dat we antwoord geven op zijn <strong>spreken</strong> en<br />
Hem leren vertrouwen. Wel wordt benadrukt<br />
dat dit inhoudt dat we dan apathie,<br />
trots en vooroor<strong>de</strong>len moeten afleggen en<br />
leren met verwachting Gods Woord te lezen.<br />
We mogen bid<strong>de</strong>n voor oren die horen<br />
en ogen die zien.<br />
2. Achtergron<strong>de</strong>n van <strong>de</strong> <strong>Bijbel</strong><br />
In dit twee<strong>de</strong> on<strong>de</strong>r<strong>de</strong>el (opnieuw drie<br />
artikelen) krijgt het ontstaan van <strong>de</strong> <strong>Bijbel</strong><br />
aandacht en <strong>de</strong> vraag hoe wij persoonlijk<br />
<strong>de</strong> betrouwbaarheid hiervan kunnen ont<strong>de</strong>kken.<br />
Wat doen we bijvoorbeeld met ons<br />
wantrouwen? En wat is <strong>de</strong> geschie<strong>de</strong>nis<br />
Inhoudsopgave<br />
4<br />
8<br />
16<br />
22<br />
28<br />
God stelt zich aan ons voor<br />
Ds. o. bottenbley<br />
Als we niet zoeken, zullen<br />
we ook niet vin<strong>de</strong>n<br />
Dr. john s<strong>tot</strong>t<br />
U hebt mijn oren voor U geopend<br />
Drs. Yme Horjus<br />
Het ontstaan van <strong>de</strong> <strong>Bijbel</strong><br />
leo en rina van <strong>de</strong>n Heuvel<br />
Waar gaat <strong>de</strong> <strong>Bijbel</strong> over?<br />
mr. drs. timon ramaker<br />
van <strong>de</strong> verschillen<strong>de</strong> bijbelvertalingen?<br />
Wat is belangrijk om te weten?<br />
3. Het Ou<strong>de</strong> en het Nieuwe<br />
Testament<br />
Het Ou<strong>de</strong> en het Nieuwe Testament hebben<br />
met elkaar te maken maar hoe moeten<br />
we bei<strong>de</strong> testamenten leren lezen?<br />
Waarom is Jezus <strong>de</strong>gene die <strong>de</strong> verbinding<br />
legt en hoe kunnen we meer zicht krijgen<br />
op het meest belangrijke? Zie <strong>de</strong> artikelen<br />
7-9.<br />
4. Gods Woord in <strong>de</strong> praktijk<br />
In <strong>de</strong> artikelen 10-13 wordt vooral ingegaan<br />
op <strong>de</strong> dagelijkse omgang met<br />
Gods Woord. Willen we erdoor veran<strong>de</strong>rd<br />
wor<strong>de</strong>n en er tijd voor nemen zodat Gods<br />
Geest ons <strong>tot</strong> een ‘leven<strong>de</strong> brief’ van Jezus<br />
kan omvormen?<br />
32<br />
38<br />
42<br />
48<br />
54<br />
Wegwijs in verschillen<strong>de</strong> bijbelvertalingen<br />
Drs. nico van velzen<br />
Twee testamenten<br />
Ds. arenda Haasnoot<br />
Jezus verbindt Oud en Nieuw<br />
Ds. tim vreug<strong>de</strong>nhil<br />
Tijd nemen om te luisteren naar<br />
God<br />
Herman van wijngaar<strong>de</strong>n<br />
<strong>Groei</strong>en in geloof<br />
Dr. billy Graham<br />
<strong>Laat</strong> <strong>de</strong> <strong>Bijbel</strong><br />
<strong>tot</strong> <strong>je</strong> <strong>spreken</strong><br />
In <strong>de</strong> <strong>Bijbel</strong> komen we vaak <strong>de</strong> uitspraak<br />
tegen: ‘Zo zegt <strong>de</strong> Here…’ God spreekt en<br />
han<strong>de</strong>lt met gezag. Ook blijkt dat Hij als<br />
<strong>spreken</strong><strong>de</strong> God een vertrouwensrelatie<br />
wil, waarbij God <strong>de</strong> Schepper als een hemelse<br />
Va<strong>de</strong>r met ons kan omgaan.<br />
In het Nieuwe Testament lezen we over<br />
Jezus, Gods Zoon, die ook wel het leven<strong>de</strong><br />
woord van God genoemd wordt. Hij liet<br />
zien wie God is en was volkomen aan het<br />
Woord van zijn Va<strong>de</strong>r toegewijd.<br />
Kijk eens wat vaker in <strong>de</strong><br />
spiegel van Gods Woord<br />
paul abspoel<br />
Ons leven: een leven<strong>de</strong> brief<br />
van Christus?<br />
marleen ramaker<br />
De smaak te pakken krijgen<br />
Henk binnendijk<br />
ver<strong>de</strong>r in dit nummer:<br />
Overzicht hulpmid<strong>de</strong>len bij<br />
het bijbellezen<br />
Voor elke dag<br />
90-dagen-dagboek<br />
naar <strong>je</strong>zus kijken en luisteren<br />
Van <strong>de</strong> redactie<br />
Dit boek is voor ie<strong>de</strong>reen die op zoek<br />
is naar een antwoord als het gaat om<br />
vragen die mensen God zou<strong>de</strong>n willen<br />
stellen. (Ga voor informatie over<br />
dit boek naar pagina 78.) Het maakt<br />
<strong>de</strong>el uit van het materiaalpakket in<br />
het ka<strong>de</strong>r van <strong>de</strong><br />
missionaire cursus<br />
Christianity<br />
Explored.<br />
Ark Media i.s.m.<br />
GROEI |166 pag. |<br />
E 12,95 | ISBN<br />
9789033818981<br />
2 3<br />
60<br />
64<br />
68<br />
74<br />
80<br />
In zijn <strong>spreken</strong> en zijn manier van leven.<br />
Hij <strong>de</strong>ed niets zon<strong>de</strong>r <strong>de</strong> Va<strong>de</strong>r. Daarom<br />
heeft Hij het recht ons op te roepen om<br />
Hem en zijn Woord lief te hebben en te<br />
gehoorzamen. Daarbij belooft Hij zijn<br />
Geest die onze ogen en oren wil openen<br />
voor <strong>de</strong> waarheid. Een belangrijk gebed is<br />
dan: Heer, open onze ogen en oren, zodat<br />
we zien en horen.<br />
P.S. Voor ie<strong>de</strong>reen die meer zicht wil hebben op het aanbod van mogelijke hulpmid<strong>de</strong>len, stel<strong>de</strong><br />
<strong>de</strong> redactie een selectie samen, zie pagina 72.<br />
NIEUW!
God stelt zich<br />
aan ons voor<br />
God spreekt, God is betrouwbaar,<br />
Gods woor<strong>de</strong>n zijn betrouwbaar.<br />
Over<strong>de</strong>nking<br />
Ds. Orlando Bottenbley<br />
God spreekt. God heeft gesproken en Hij is nog steeds een <strong>spreken</strong><strong>de</strong><br />
God. Hij heeft gesproken in het verle<strong>de</strong>n, we hebben zijn<br />
woor<strong>de</strong>n die in <strong>de</strong> <strong>Bijbel</strong> gevat zijn. Maar hoe moeten we die <strong>Bijbel</strong><br />
op zijn juiste waar<strong>de</strong> schatten? En een twee<strong>de</strong> vraag die minstens<br />
zo interessant is: spreekt God vandaag nog? Zo ja, hoe dan? Via een<br />
hoorbare stem, via intuïtie of uitsluitend via <strong>de</strong> <strong>Bijbel</strong>?<br />
Als <strong>je</strong> <strong>je</strong> aan iemand voorstelt, begin<br />
<strong>je</strong> met <strong>je</strong> naam te noemen. Je<br />
schudt elkaar <strong>de</strong> hand, <strong>je</strong> noemt <strong>je</strong><br />
naam en <strong>de</strong> an<strong>de</strong>r noemt ook zijn naam.<br />
Als <strong>je</strong> langer met elkaar gaat optrekken,<br />
vertel <strong>je</strong> elkaar daarna vast ook wel <strong>je</strong><br />
‘geschie<strong>de</strong>nis’, <strong>je</strong> verle<strong>de</strong>n. Waar kom<br />
<strong>je</strong> vandaan, waar ben <strong>je</strong> geboren, waar<br />
heb <strong>je</strong> gewoond, waar ben <strong>je</strong> naar school<br />
gegaan, wat heb <strong>je</strong> allemaal gedaan in <strong>je</strong><br />
leven <strong>tot</strong> op he<strong>de</strong>n? Zo weet <strong>je</strong> iets van<br />
elkaar en kun <strong>je</strong> elkaar een beet<strong>je</strong> ‘plaatsen’<br />
en vertrouwen geven.<br />
Eigenlijk gebeurt hetzelf<strong>de</strong> in <strong>de</strong> <strong>Bijbel</strong>:<br />
God stelt zich aan het begin van <strong>de</strong> <strong>Bijbel</strong><br />
aan ons voor. We moeten weten wie Hij is<br />
en wat Hij gedaan heeft. We moeten zijn<br />
geschie<strong>de</strong>nis leren kennen en we moeten<br />
vertrouwen krijgen in Hem.<br />
Schepping<br />
Het voorstellen gebeurt in <strong>de</strong> hele <strong>Bijbel</strong><br />
door, maar het begint in Genesis, het<br />
eerste boek van <strong>de</strong> <strong>Bijbel</strong>. God vertelt<br />
ons, eerbiedig gesproken, over zijn begin.<br />
“In het begin schiep God <strong>de</strong> hemel en <strong>de</strong><br />
aar<strong>de</strong>. De aar<strong>de</strong> was nog woest en doods, en<br />
duisternis lag over <strong>de</strong> oervloed, maar Gods<br />
geest zweef<strong>de</strong> over het water” (Genesis 1:1<br />
en 2) en “God keek naar alles wat Hij had<br />
gemaakt en zag dat het zeer goed was”<br />
(Genesis 1:31).<br />
Hij was er aan het begin. En Hij schiep<br />
<strong>de</strong> hemel en <strong>de</strong> aar<strong>de</strong>. Met <strong>de</strong>ze woor<strong>de</strong>n<br />
begint Gods introductie van Hemzelf en<br />
met <strong>de</strong>ze woor<strong>de</strong>n begint zijn <strong>spreken</strong>.<br />
Met <strong>de</strong>ze eerste verzen uit het bijbelboek<br />
Genesis vertelt God ons ook over het begin<br />
van alle dingen. Hij vertelt ons dat Hij<br />
alles gemaakt heeft en daarmee vertelt<br />
Hij ons ook over ons eigen begin. Ie<strong>de</strong>reen<br />
is nieuwsgierig naar zijn eigen begin. Wie<br />
ben ik, waar kom ik vandaan, wat doe ik<br />
hier. Dat zijn kernvragen die ie<strong>de</strong>reen zich<br />
stelt. En God vertelt ons op bladzij<strong>de</strong> een<br />
van <strong>de</strong> <strong>Bijbel</strong> waar we vandaan komen en<br />
wie we zijn. God zei: “Laten wij mensen<br />
maken die ons evenbeeld zijn, die op ons<br />
lijken. God schiep <strong>de</strong> mens als zijn evenbeeld,<br />
als evenbeeld van God schiep Hij hem, mannelijk<br />
en vrouwelijk schiep hij <strong>de</strong> mensen”<br />
(Genesis 1: 26a en 27).<br />
God vertelt ons op bladzij<strong>de</strong><br />
een van <strong>de</strong> <strong>Bijbel</strong> waar we<br />
vandaan komen en wie we zijn.<br />
Ver<strong>de</strong>rop in <strong>de</strong> <strong>Bijbel</strong> komt dit gegeven<br />
over <strong>de</strong> schepping vaker terug. “Zie ik <strong>de</strong><br />
hemel, het werk van uw vingers, <strong>de</strong> maan<br />
en <strong>de</strong> sterren door U daar bevestigd, wat is<br />
dan <strong>de</strong> sterveling dat u aan hem <strong>de</strong>nkt, het<br />
mensenkind dat U naar hem omziet? U hebt<br />
hem bijna een god gemaakt, hem gekroond<br />
met glans en glorie, hem toevertrouwd het<br />
werk van uw han<strong>de</strong>n en alles aan zijn voeten<br />
gelegd” (Psalm 8:4-7).<br />
“De hemel verhaalt van Gods ma<strong>je</strong>steit, het<br />
uitspansel roemt het werk van zijn han<strong>de</strong>n”<br />
(Psalm 19:2).<br />
Als <strong>je</strong> soms geneigd bent om te vergeten<br />
wie <strong>je</strong> bent, wie God is en dat Hij aan<br />
het begin van alles staat, dan herinneren<br />
<strong>de</strong>ze verzen <strong>je</strong> daar weer aan. Het is als<br />
het ware een herbevestiging; in <strong>de</strong> eerste<br />
plaats aan het volk van Israël, dat on<strong>de</strong>rweg<br />
is en het spoor bijster raakt. Maar<br />
4<br />
5
ook een herbevestiging aan ons vandaag,<br />
wanneer we <strong>de</strong> <strong>Bijbel</strong> lezen: God heeft<br />
alles gemaakt!<br />
God spreekt rechtstreeks <strong>tot</strong> <strong>de</strong><br />
mens<br />
In het Ou<strong>de</strong> Testament lees <strong>je</strong> regelmatig<br />
dat <strong>de</strong> Heer zich <strong>spreken</strong>d richt <strong>tot</strong> <strong>de</strong><br />
Profeten had<strong>de</strong>n vaak vermanen<strong>de</strong><br />
boodschappen, maar ook regelmatig<br />
woor<strong>de</strong>n van bemoediging en troost.<br />
mensen. Hoor<strong>de</strong> Abraham een innerlijke<br />
stem of hoor<strong>de</strong> hij God echt <strong>spreken</strong>? We<br />
weten het niet zeker, maar <strong>je</strong> krijgt wel<br />
<strong>de</strong> indruk dat het om een hoorbare stem<br />
ging. “Toen God zag dat <strong>de</strong> aar<strong>de</strong> door en<br />
door slecht was, dat ie<strong>de</strong>reen een ver<strong>de</strong>rfelijk<br />
leven leid<strong>de</strong>, zei hij tegen Noach…” (Genesis<br />
6:13).<br />
“De HEER zei tegen Abram: Trek weg uit <strong>je</strong><br />
land, verlaat <strong>je</strong> familie, verlaat ook <strong>je</strong> naaste<br />
verwanten, en ga naar het land dat ik <strong>je</strong> zal<br />
wijzen” (Genesis 12:1).<br />
“Toen sprak God <strong>de</strong>ze woor<strong>de</strong>n…” (Exodus<br />
20:1).<br />
“De HEER sprak persoonlijk met Mozes, zoals<br />
een mens met een an<strong>de</strong>r mens spreekt” (Exodus<br />
33:11).<br />
God spreekt door mid<strong>de</strong>l van<br />
leefregels<br />
Als <strong>je</strong> met God kennisgemaakt hebt en<br />
weet dat Hij alles geschapen heeft en ook<br />
aan het begin van jouw leven staat, is dat<br />
belangrijke informatie voor <strong>je</strong>. Maar het<br />
is niet voldoen<strong>de</strong> om ook te weten hoe <strong>je</strong><br />
leven moet en hoe <strong>je</strong> met God moet omgaan.<br />
Daarvoor is meer kennis nodig.<br />
Al vroeg lees <strong>je</strong> in <strong>de</strong> <strong>Bijbel</strong> dat God zich<br />
voorstelt als een betrouwbare, machtige<br />
en grote God. En <strong>je</strong> leest over <strong>de</strong> leefregels<br />
die Hij <strong>de</strong> mens voorhoudt. Ten tij<strong>de</strong> van<br />
Mozes krijgt het volk een uitgebreid pak-<br />
ket van leefregels. De God die ons geschapen<br />
heeft, gaat ons vertellen hoe dit leven<br />
geleefd moet wor<strong>de</strong>n. Bij ‘leefregels’ of<br />
‘gebo<strong>de</strong>n’ moet <strong>je</strong> niet alleen <strong>de</strong>nken aan<br />
do’s en don’ts, maar meer aan afspraken<br />
over een relatie. God wil allereerst een<br />
relatie aangaan met zijn volk (let eens op<br />
<strong>de</strong> eerste vijf leefregels) en daarna vertelt<br />
Hij hun hoe ze het beste kunnen leven en<br />
<strong>tot</strong> hun recht kunnen komen.<br />
God spreekt door mid<strong>de</strong>l van<br />
profeten<br />
Halverwege <strong>de</strong> geschie<strong>de</strong>nis van het volk<br />
van Israël zien we profeten optre<strong>de</strong>n. Het<br />
volk is doof gewor<strong>de</strong>n voor <strong>de</strong> woor<strong>de</strong>n<br />
van God en voor zijn uitsteken<strong>de</strong> leefregels.<br />
Ze leven naar hun eigen goedvin<strong>de</strong>n<br />
en lij<strong>de</strong>n ne<strong>de</strong>rlaag op ne<strong>de</strong>rlaag. Maar<br />
God laat hen niet vallen. Zijn lief<strong>de</strong> brengt<br />
Hem ertoe om zich op een an<strong>de</strong>re manier<br />
<strong>tot</strong> hen te richten: <strong>de</strong> profeten, mannen<br />
uit het mid<strong>de</strong>n van het volk, staan op en<br />
<strong>spreken</strong> woor<strong>de</strong>n van God.<br />
“Maar”, zo sprak <strong>de</strong> HEER bij mon<strong>de</strong> van<br />
<strong>de</strong> profeet Haggai, “is <strong>de</strong> tijd dan wel gekomen<br />
om zelf in mooi afgewerkte huizen<br />
te wonen? En dat terwijl mijn huis nog een<br />
ruïne is! Dit zegt <strong>de</strong> HEER van <strong>de</strong> hemelse<br />
machten: Welke weg zijn jullie eigenlijk ingeslagen?<br />
Ga naar <strong>de</strong> bergen, haal daar hout<br />
en bouw mijn huis weer op. Met vreug<strong>de</strong> zal<br />
ik het aanvaar<strong>de</strong>n en er Mij in al mijn luister<br />
tonen – zegt <strong>de</strong> HEER” (Haggai 1:3,4,7,8).<br />
Deze profeet heeft een waarschuwing<br />
voor het volk. Profeten had<strong>de</strong>n vaak<br />
vermanen<strong>de</strong> boodschappen, maar ook<br />
regelmatig woor<strong>de</strong>n van bemoediging en<br />
troost.<br />
God spreekt door zijn Zoon<br />
In het Nieuwe Testament zie <strong>je</strong> het hoogtepunt<br />
in het <strong>spreken</strong> van God: Hij stuurt<br />
zijn Zoon. “Op velerlei wijzen en langs<br />
velerlei wegen heeft God in het verle<strong>de</strong>n <strong>tot</strong><br />
<strong>de</strong> voorou<strong>de</strong>rs gesproken door <strong>de</strong> profeten,<br />
maar nu <strong>de</strong> tijd ten ein<strong>de</strong> loopt heeft Hij <strong>tot</strong><br />
ons gesproken door zijn Zoon” (Hebreeën<br />
1:1 en 2).<br />
De Here Jezus heeft ruim <strong>de</strong>rtig jaar op<br />
aar<strong>de</strong> rondgewan<strong>de</strong>ld en Hij heeft in die<br />
tijd veel gesproken en geleerd. Dit is allemaal<br />
opgetekend in <strong>de</strong> evangeliën. Maar<br />
niet alleen zijn woor<strong>de</strong>n vorm<strong>de</strong>n het<br />
<strong>spreken</strong> van God. Zijn da<strong>de</strong>n waren eveneens<br />
een heel krachtig <strong>spreken</strong>.<br />
God spreekt vandaag<br />
Met Gods <strong>spreken</strong> in het Ou<strong>de</strong> en het<br />
Nieuwe Testament is <strong>de</strong> openbaring afgesloten.<br />
We weten nu wie God is, Hij heeft<br />
zich uitvoerig voorgesteld: Hij heeft ons<br />
verteld dat Hij aan het begin van <strong>de</strong> wereld<br />
staat, dat Hij alles geschapen heeft.<br />
Hij heeft ons lessen over zichzelf geleerd<br />
door <strong>de</strong> geschie<strong>de</strong>nis van het volk van<br />
Israël. Hij heeft ons zijn onweerstaanbare<br />
lief<strong>de</strong> getoond in <strong>de</strong> komst en <strong>de</strong> rondwan<strong>de</strong>ling<br />
van Jezus op <strong>de</strong>ze aar<strong>de</strong>. En Hij<br />
heeft ons in <strong>de</strong> overige nieuwtestamentische<br />
brieven en boeken gesproken over<br />
<strong>de</strong> manier waarop wij moeten leven als<br />
christen. En last but not least: al dit bovenstaan<strong>de</strong><br />
is voor ons op schrift gesteld.<br />
We hebben het <strong>tot</strong>ale <strong>spreken</strong> van God<br />
vervat in één boek: <strong>de</strong> <strong>Bijbel</strong>. Schepping,<br />
leefregels van Mozes, profeten, komst<br />
en leven van Jezus, het staat voor ons te<br />
lezen in dit boek van God: voor ons <strong>de</strong><br />
allerbelangrijkste bron en gids en handleiding<br />
voor dit leven.<br />
In het bovenstaan<strong>de</strong> heb <strong>je</strong> in grote lijnen<br />
gelezen dat God in het verle<strong>de</strong>n gesproken<br />
heeft en dat Hij nog altijd spreekt,<br />
meestal door mid<strong>de</strong>l van <strong>de</strong> <strong>Bijbel</strong>, zijn<br />
Woord. In dit artikel is niet dieper ingegaan<br />
op <strong>de</strong> inhoud van Gods <strong>spreken</strong>. Dat<br />
gaat in <strong>de</strong> komen<strong>de</strong> artikelen wel gebeuren.<br />
Maar als <strong>je</strong> regelmatig Gods Woord<br />
leest, kom <strong>je</strong> daarin een lief<strong>de</strong>volle God<br />
tegen, die door alles heen niets an<strong>de</strong>rs<br />
zoekt dan het welzijn van zijn volk. De<br />
God die spreekt blijkt een liefhebben<strong>de</strong><br />
Va<strong>de</strong>r te zijn, die ondanks veelvuldig<br />
falen en blun<strong>de</strong>ren van zijn volk, toch<br />
weer opnieuw begint, hen vergeeft en<br />
hen bijstaat op <strong>de</strong> weg door dit leven. We<br />
ontmoeten bovendien een God die woord<br />
houdt en die betrouwbaar is. Zijn ja is ja,<br />
zijn neen is neen.<br />
Om over na te <strong>de</strong>nken / gespreksvragen:<br />
1. Denk eens na over iemand met wie <strong>je</strong><br />
kortgele<strong>de</strong>n kennis hebt gemaakt. Hoe<br />
verliep die kennismaking? Wat weet <strong>je</strong><br />
van <strong>je</strong> nieuwe kennis en wat weet hij/<br />
zij van jou? Hoe is het contact ver<strong>de</strong>rgegaan,<br />
heeft het zich verdiept en zo ja,<br />
langs welke weg?<br />
2. Verdiept <strong>je</strong> relatie met God zich? Maakt<br />
Hij zich ver<strong>de</strong>r aan <strong>je</strong> bekend? Hoe? Lees<br />
bijvoorbeeld Psalm 119. Valt het <strong>je</strong> op<br />
dat <strong>de</strong> psalmist zich niet alleen naar<br />
theoretische kennis over God richt, maar<br />
dat hij zielsgraag God wil dienen en zich<br />
wil hou<strong>de</strong>n aan Gods woord?<br />
GROEI – JAARGANG <strong>2009</strong> – NR. 4<br />
6 7<br />
Info<br />
Over<strong>de</strong>nking<br />
Ds. Orlando Bottenbley is voorganger van <strong>de</strong><br />
Vri<strong>je</strong> Baptistengemeente in Drachten, een<br />
snelgroeien<strong>de</strong> gemeente, die het Woord van<br />
God en <strong>de</strong> prediking daarvan centraal heeft<br />
staan. Hij heeft een sterke gemeentevisie.<br />
Daar waar mogelijk wor<strong>de</strong>n <strong>de</strong> ervaringen die<br />
hij in Drachten opdoet, met an<strong>de</strong>re gemeenten<br />
en voorgangers ge<strong>de</strong>eld. Orlando is getrouwd<br />
en heeft vier kin<strong>de</strong>ren, in <strong>de</strong> leeftijd<br />
tussen <strong>de</strong> 21 en 30 jaar.<br />
Citaat<br />
De zon<strong>de</strong> kan alleen wor<strong>de</strong>n gebagatelliseerd<br />
wanneer <strong>de</strong> heiligheid van God<br />
luchtig wordt opgevat; wanneer van<br />
God min<strong>de</strong>r gemaakt wordt dan Hij<br />
werkelijk is.<br />
Prof. Dr. Paul Wells<br />
Uit: De ergernis van het kruis, De Banier –<br />
Bunnik
8<br />
Als we niet zoeken,<br />
zullen we<br />
ook niet vin<strong>de</strong>n<br />
“In <strong>de</strong>n beginne schiep God”. De eerste vijf woor<strong>de</strong>n van <strong>de</strong><br />
<strong>Bijbel</strong> zijn meer dan een inleiding <strong>tot</strong> het scheppingsverhaal of<br />
het boek Genesis. Zij vormen <strong>de</strong> sleutel <strong>tot</strong> het verstaan van <strong>de</strong><br />
<strong>Bijbel</strong> in zijn <strong>tot</strong>aliteit. Zij vertellen ons dat <strong>de</strong> religie van <strong>de</strong><br />
<strong>Bijbel</strong> <strong>de</strong> religie van het initiatief van God is.<br />
U<br />
kunt God nooit overrompelen.<br />
U kunt Hem nooit voor zijn. Hij<br />
doet altijd <strong>de</strong> eerste stap. Hij is er<br />
altijd ‘in <strong>de</strong>n beginne’. Voordat <strong>de</strong> mens<br />
zelfs maar bestond, heeft God gehan<strong>de</strong>ld.<br />
Voordat <strong>de</strong> mens aanstalten maakt<br />
God te gaan zoeken, heeft God <strong>de</strong> mens<br />
al gezocht. In <strong>de</strong> <strong>Bijbel</strong> zien we niet <strong>de</strong><br />
mens tastend zoeken naar God, maar zien<br />
we God zijn han<strong>de</strong>n uitstrekken naar <strong>de</strong><br />
mens.<br />
Veel mensen stellen zich God voor als<br />
Iemand die heel ver weg op een comfortabele<br />
troon zit, gereserveerd, ongeïnteresseerd<br />
en onverschillig ten opzichte<br />
van <strong>de</strong> nood van <strong>de</strong> stervelingen, en die<br />
misschien alleen na lang aandringen ertoe<br />
gebracht kan wor<strong>de</strong>n iets voor hen<br />
te doen. Dat is een volkomen verkeerd<br />
beeld. In <strong>de</strong> <strong>Bijbel</strong> openbaart God zich als<br />
Iemand die, lang voordat <strong>de</strong> mens zelfs<br />
maar op <strong>de</strong> gedachte komt zich <strong>tot</strong> God te<br />
wen<strong>de</strong>n en nog steeds in zon<strong>de</strong> en diepe<br />
duisternis is, het initiatief neemt, opstaat<br />
van zijn troon, zijn glorie aflegt en afdaalt<br />
om <strong>de</strong> mens net zolang te zoeken <strong>tot</strong>dat<br />
Hij hem vindt.<br />
God nam het initiatief<br />
Dit soevereine han<strong>de</strong>len van God openbaart<br />
zich op vele manieren. Hij was het<br />
die het initiatief nam in <strong>de</strong> schepping,<br />
toen Hij het heelal en al wat daarin is <strong>tot</strong><br />
aanzijn riep. “In <strong>de</strong>n beginne schiep God <strong>de</strong><br />
hemel en <strong>de</strong> aar<strong>de</strong>” (Genesis 1:1). Hij was<br />
het die het initiatief nam in <strong>de</strong> openbaring,<br />
door zowel zijn wezen als zijn wil<br />
aan <strong>de</strong> mensheid kenbaar te maken: “Nadat<br />
God eertijds vele malen en op vele wijzen<br />
<strong>tot</strong> <strong>de</strong> va<strong>de</strong>ren gesproken had in <strong>de</strong> profeten,<br />
heeft Hij nu in het laatst <strong>de</strong>r dagen <strong>tot</strong> ons<br />
gesproken in <strong>de</strong> Zoon” (Hebreeën 1:1-2).<br />
Hij was het die het initiatief nam in <strong>de</strong><br />
verlossing, door in <strong>de</strong> persoon van Jezus<br />
Christus mannen en vrouwen te komen<br />
verlossen van hun zon<strong>de</strong>n: “God… heeft<br />
omgezien naar zijn volk en heeft verlossing<br />
gebracht” (Lucas 1:68).<br />
God heeft geschapen. God heeft gespro-<br />
God leren vertrouwen<br />
Dr. John S<strong>tot</strong>t<br />
ken. God heeft gehan<strong>de</strong>ld. Deze uiteenzetting<br />
van Gods initiatief op drie verschillen<strong>de</strong><br />
gebie<strong>de</strong>n geeft in het kort <strong>de</strong> godsdienst<br />
van <strong>de</strong> <strong>Bijbel</strong> weer. (…)<br />
God heeft gesproken en gehan<strong>de</strong>ld in<br />
Jezus Christus. Hij heeft iets gezegd.<br />
Hij heeft iets gedaan. Dat houdt in dat<br />
christen-zijn geen vroom gekwezel is. Het<br />
is niet een verzameling religieuze i<strong>de</strong>eën,<br />
noch een opsomming van voorschriften.<br />
Het is een evangelie (blij<strong>de</strong> boodschap) -<br />
om met Paulus te <strong>spreken</strong>: “Het evangelie<br />
van God … aangaan<strong>de</strong> zijn Zoon Jezus<br />
Christus, onze Heer” (Romeinen 1:1-4). Het<br />
is niet in <strong>de</strong> eerste plaats een uitnodiging<br />
aan <strong>de</strong> mens iets te doen, maar bovenal<br />
een proclamatie van datgene wat God in<br />
Christus gedaan heeft voor mensen zoals<br />
wij.<br />
God heeft gesproken<br />
De mens heeft een niet te bevredigen<br />
nieuwsgierigheid, zijn verstand is zo gemaakt,<br />
dat het niet kan rusten. Het gluurt<br />
altijd in het onbeken<strong>de</strong>. De mens jaagt<br />
met enorme energie naar kennis. Zijn<br />
leven is een ont<strong>de</strong>kkingsreis. Hij is altijd<br />
In <strong>de</strong> <strong>Bijbel</strong> zien we niet <strong>de</strong> mens<br />
tastend zoeken naar God, maar zien<br />
we God zijn han<strong>de</strong>n uitstrekken<br />
naar <strong>de</strong> mens.<br />
aan het speuren, ont<strong>de</strong>kken, on<strong>de</strong>rzoeken,<br />
navorsen. Hij zal het eeuwig ‘waarom?’<br />
van een kind nooit ontgroeien.<br />
Als het menselijk verstand zich bezig gaat<br />
hou<strong>de</strong>n met God, is het echter verbijsterd.<br />
Het tast in het donker. Het ploetert<br />
hulpeloos en machteloos rond. (…) En <strong>de</strong><br />
situatie zou zo gebleven zijn als God niet<br />
het initiatief had genomen er verbetering<br />
in te brengen. De mens zou voor altijd<br />
agnostisch zijn gebleven en in<strong>de</strong>rdaad<br />
9
met Pontius Pilatus gevraagd hebben:<br />
“wat is waarheid?” zon<strong>de</strong>r ooit te wachten<br />
op een antwoord, omdat hij niet zou<br />
durven hopen er één te krijgen. Hij zou<br />
aanbid<strong>de</strong>n, omdat dat in zijn aard ligt;<br />
maar al zijn altaren zou<strong>de</strong>n, net zoals dat<br />
in Athene, het opschrift dragen: “Aan een<br />
onbeken<strong>de</strong> God.”<br />
Maar God heeft gesproken. Hij heeft het<br />
initiatief genomen om zichzelf te openbaren.<br />
Het christelijk dogma van <strong>de</strong> openbaring<br />
is in wezen re<strong>de</strong>lijk. God heeft voor<br />
ons verstand ‘ontsluierd’ wat an<strong>de</strong>rs een<br />
geheimenis zou zijn gebleven. Hij heeft<br />
zich ge<strong>de</strong>eltelijk geopenbaard in <strong>de</strong> natuur:<br />
“De hemelen vertellen Gods eer, en het<br />
uitspansel verkondigt het werk zijner han<strong>de</strong>n”<br />
(Psalm19:2).<br />
“Hetgeen van God gekend kan wor<strong>de</strong>n, is<br />
in hen openbaar, want God heeft het hun<br />
geopenbaard. Want hetgeen van Hem niet<br />
gezien kan wor<strong>de</strong>n, zijn eeuwige kracht en<br />
god<strong>de</strong>lijkheid, wordt se<strong>de</strong>rt <strong>de</strong> schepping<br />
God heeft gesproken. God heeft<br />
gehan<strong>de</strong>ld. Van <strong>de</strong>ze god<strong>de</strong>lijke woor<strong>de</strong>n<br />
zijn het verslag en <strong>de</strong> verklaring in<br />
<strong>de</strong> <strong>Bijbel</strong> te vin<strong>de</strong>n. En voor <strong>de</strong><br />
meeste mensen blijft het daarbij.<br />
<strong>de</strong>r wereld uit zijn werken met het verstand<br />
doorzien, zodat zij geen verontschuldiging<br />
hebben” (Romeinen 1:19-20).<br />
Dit wordt gewoonlijk Gods ‘algemene’<br />
openbaring genoemd (omdat ze overal<br />
aan alle mensen geschiedt) of ‘natuurlijke’<br />
openbaring (omdat ze in <strong>de</strong> natuur<br />
geschiedt). Maar dat is niet genoeg. Zij<br />
maakt zeker zijn bestaan bekend, en ook<br />
iets van zijn god<strong>de</strong>lijke macht, glorie en<br />
trouw. Maar als <strong>de</strong> mens God persoonlijk<br />
wil leren kennen, zijn zon<strong>de</strong>n vergeven<br />
wil zien, en wil komen <strong>tot</strong> een persoonlijke<br />
relatie met God, heeft hij meer uitgebrei<strong>de</strong><br />
en praktische openbaring nodig.<br />
In Gods openbaring van zichzelf moeten<br />
ook zijn heiligheid, lief<strong>de</strong> en macht om te<br />
verlossen van <strong>de</strong> zon<strong>de</strong> zichtbaar wor<strong>de</strong>n.<br />
Het heeft God behaagd ook dit te geven.<br />
Het is een ‘bijzon<strong>de</strong>re’ openbaring, omdat<br />
ze gegeven werd aan één volk in het bijzon<strong>de</strong>r<br />
(Israël), door mid<strong>de</strong>l van speciale<br />
boodschappers (<strong>de</strong> profeten in het Ou<strong>de</strong><br />
en <strong>de</strong> apostelen in het Nieuwe Testament).<br />
Het is ook een ‘bovennatuurlijke’ openbaring,<br />
omdat ze kwam door mid<strong>de</strong>l van een<br />
proces dat over het algemeen ‘inspiratie’<br />
wordt genoemd; en ze kwam voornamelijk<br />
<strong>tot</strong> uiting in <strong>de</strong> persoon en het werk<br />
van Jezus.<br />
De manier waarop <strong>de</strong> <strong>Bijbel</strong> <strong>de</strong>ze openbaring<br />
uitlegt en beschrijft is zeggen dat<br />
God ‘gesproken’ heeft. De eenvoudigste<br />
manier om contact met elkaar te hebben<br />
is door mid<strong>de</strong>l van het gesprek. In onze<br />
woor<strong>de</strong>n onthullen we wat er in ons<br />
omgaat. Dat geldt nog veel meer voor<br />
God, die zijn oneindige Geest aan onze<br />
begrens<strong>de</strong> geest heeft willen openbaren.<br />
(…)<br />
Openbaring<br />
De mens leert God niet kennen door zijn<br />
eigen wijsheid, maar door Gods Woord.<br />
Niet door mid<strong>de</strong>l van het menselijk verstand,<br />
maar door <strong>de</strong> god<strong>de</strong>lijke openbaring.<br />
Omdat God zichzelf in Christus geopenbaard<br />
heeft, kan <strong>de</strong> christen vrijmoedig<br />
naar agnostici en bijgelovigen gaan en<br />
tegen hen zeggen zoals Paulus tegen <strong>de</strong><br />
Atheners op <strong>de</strong> Areopagus, “Wat gij dan,<br />
zon<strong>de</strong>r het te kennen vereert, dat verkondig<br />
ik u” (Han<strong>de</strong>lingen 17:23-24).<br />
Het geschil tussen wetenschap en religie<br />
komt hieruit voort dat men dit belangrijke<br />
punt niet heeft ingezien. De empirische<br />
metho<strong>de</strong> is voor het grootste ge<strong>de</strong>elte<br />
niet te hanteren op het gebied van <strong>de</strong> religie.<br />
De wetenschappelijke kennis neemt<br />
toe door observatie en experiment. Dit is<br />
mogelijk door waarnemingen van <strong>de</strong> vijf<br />
zintuigen. Maar als we het bovennatuurlijke<br />
on<strong>de</strong>rzoeken, zijn er niet onmid<strong>de</strong>llijk<br />
gegevens voorhan<strong>de</strong>n. God is noch<br />
tastbaar, noch zichtbaar, noch hoorbaar.<br />
Toch is er een tijd geweest dat Hij verkoos<br />
te <strong>spreken</strong> en een lichamelijke gestalte<br />
aan te nemen die gezien en betast kon<br />
wor<strong>de</strong>n. Daarom begon Johannes zijn<br />
brief met <strong>de</strong> verklaring: “Hetgeen was van<br />
<strong>de</strong>n beginne, hetgeen wij gehoord hebben,<br />
hetgeen wij gezien hebben met onze eigen<br />
ogen, hetgeen wij aanschouwd hebben en<br />
onze han<strong>de</strong>n getast hebben... verkondigen<br />
wij ook u...” (1 Johannes 1:1 en 2).<br />
God heeft gehan<strong>de</strong>ld<br />
De blij<strong>de</strong> boodschap van het christendom<br />
beperkt zich niet <strong>tot</strong> een verklaring dat<br />
God gesproken heeft. Zij bevestigt ook dat<br />
God gehan<strong>de</strong>ld heeft. God heeft in bei<strong>de</strong><br />
gevallen het initiatief genomen vanwege<br />
<strong>de</strong> aard van <strong>de</strong> nood van <strong>de</strong> mens. Want<br />
we zijn niet alleen onwetend; we zijn<br />
zondig. Daarom is het niet voldoen<strong>de</strong><br />
dat God zich aan ons openbaart om een<br />
ein<strong>de</strong> te maken aan onze onwetendheid.<br />
Hij moest ook iets doen om ons van onze<br />
zon<strong>de</strong>n te verlossen. Hij begon daarmee<br />
in <strong>de</strong> tijd van het Ou<strong>de</strong> Testament. Hij<br />
riep Abraham weg uit Ur, maakte hem en<br />
zijn afstammelingen <strong>tot</strong> een volk, verloste<br />
hen van <strong>de</strong> slavernij in Egypte, sloot een<br />
verbond met hen op <strong>de</strong> Sinaï, bracht hen<br />
door <strong>de</strong> woestijn naar het beloof<strong>de</strong> land,<br />
en leid<strong>de</strong> en on<strong>de</strong>rwees hen als zijn uitverkoren<br />
volk. Maar dit alles was slechts<br />
een voorbereiding op zijn veel grotere<br />
daad, namelijk <strong>de</strong> verlossing in Christus.<br />
De mens moest bevrijd wor<strong>de</strong>n, niet uit<br />
<strong>de</strong> Egyptische slavernij, of uit <strong>de</strong> Babylonische<br />
ballingschap, maar uit <strong>de</strong> ballingschap<br />
en <strong>de</strong> slavernij <strong>de</strong>r zon<strong>de</strong>. Dit was<br />
Jezus’ belangrijkste doel hier op aar<strong>de</strong>. Hij<br />
kwam als Verlosser.<br />
“Gij zult Hem <strong>de</strong> naam Jezus geven. Want<br />
Hij is het die zijn volk zal red<strong>de</strong>n van hun<br />
zon<strong>de</strong>n” (Matteüs 1:21).<br />
“Dit is een getrouw woord en alle aanneming<br />
waard, dat Christus Jezus in <strong>de</strong> wereld<br />
God leren vertrouwen<br />
gekomen is om zondaren te behou<strong>de</strong>n...”<br />
(1 Timoteüs 1:15).<br />
“Want <strong>de</strong> Zoon <strong>de</strong>s mensen is gekomen om<br />
het verlorene te zoeken en te red<strong>de</strong>n” (Lucas<br />
19: 10).<br />
Hij was als <strong>de</strong> her<strong>de</strong>r die het ene schaap<br />
dat <strong>de</strong> kud<strong>de</strong> kwijt was geraakt miste, en<br />
die eropuit ging om het te zoeken <strong>tot</strong>dat<br />
Hij het vond (Lucas 15:3-7). Het christendom<br />
is een verlossingsgeloof, en in <strong>de</strong><br />
niet-christelijke godsdiensten is er niets<br />
wat vergeleken kan wor<strong>de</strong>n met <strong>de</strong>ze<br />
boodschap van een God die liefhad en die<br />
kwam <strong>tot</strong> een wereld van verloren zondaren,<br />
en ervoor stierf.<br />
Het antwoord van <strong>de</strong> mens<br />
God heeft gesproken. God heeft gehan<strong>de</strong>ld.<br />
Van <strong>de</strong>ze god<strong>de</strong>lijke woor<strong>de</strong>n zijn<br />
het verslag en <strong>de</strong> verklaring in <strong>de</strong> <strong>Bijbel</strong><br />
te vin<strong>de</strong>n. En voor <strong>de</strong> meeste mensen<br />
blijft het daarbij. Wat hen betreft hoort<br />
wat God gezegd en gedaan heeft thuis in<br />
<strong>de</strong> geschie<strong>de</strong>nis; <strong>de</strong> <strong>Bijbel</strong> leeft niet voor<br />
hen. God heeft gesproken, maar hebben<br />
wij naar Hem geluisterd? God heeft gehan<strong>de</strong>ld,<br />
maar hebben wij daar iets aan<br />
gehad? (…)<br />
We moeten bereid zijn Gods wil te<br />
doen als Hij <strong>de</strong>ze openbaart.<br />
Toch heeft Jezus beloofd: “Zoekt en gij zult<br />
vin<strong>de</strong>n.” Als we niet zoeken, zullen we ook<br />
niet vin<strong>de</strong>n. De her<strong>de</strong>r zocht <strong>tot</strong>dat hij het<br />
verloren schaap gevon<strong>de</strong>n had. De vrouw<br />
zocht <strong>tot</strong>dat ze haar verloren penning<br />
gevon<strong>de</strong>n had. Waarom zou<strong>de</strong>n wij er<br />
min<strong>de</strong>r voor moeten doen? God verlangt<br />
ernaar gevon<strong>de</strong>n te wor<strong>de</strong>n, maar alleen<br />
door diegenen die Hem zoeken.<br />
We moeten ijverig zijn in het zoeken. “De<br />
mens is zo lui als hij durft te zijn,” schreef<br />
Emerson. Maar het gaat hier om een zo<br />
10<br />
11
ernstige zaak dat we onze aangeboren<br />
luiheid en lusteloosheid moeten overwinnen<br />
en op on<strong>de</strong>rzoek uitgaan. God heeft<br />
weinig geduld met beuzelaars, maar “Hij<br />
beloont hen die Hem ernstig zoeken” (Hebreeën<br />
11:6).<br />
Apathie en trots afleggen<br />
We moeten ne<strong>de</strong>rig zijn in het zoeken.<br />
Apathie is voor sommigen misschien een<br />
struikelblok, trots is een nog veel groter<br />
en vaker voorkomend struikelblok. We<br />
moeten erkennen dat onze geest, omdat<br />
<strong>de</strong>ze beperkt is, niet in staat is God uit<br />
eigen kracht te ont<strong>de</strong>kken zon<strong>de</strong>r dat<br />
Hij zichzelf openbaart. Dit wil niet zeggen<br />
dat we moeten ophou<strong>de</strong>n rationeel<br />
te <strong>de</strong>nken. Integen<strong>de</strong>el, we wor<strong>de</strong>n door<br />
Stel u dus open voor <strong>de</strong> mogelijkheid<br />
dat u het bij het verkeer<strong>de</strong><br />
eind zou kunnen hebben en Christus<br />
het bij het juiste.<br />
<strong>de</strong> psalmist gemaand niet te zijn als een<br />
paard of een muildier zon<strong>de</strong>r verstand,<br />
We moeten ons verstand gebruiken, maar<br />
we moeten ook <strong>de</strong> beperkingen ervan<br />
erkennen. Jezus heeft gezegd: “Ik dank<br />
U, Va<strong>de</strong>r, Heer van hemel en aar<strong>de</strong>, dat Gij<br />
<strong>de</strong>ze dingen voor <strong>de</strong> wijzen en verstandigen<br />
verborgen hebt, doch aan kin<strong>de</strong>ren hebt<br />
geopenbaard.”<br />
Dat is een van <strong>de</strong> re<strong>de</strong>nen waarom Jezus<br />
van kin<strong>de</strong>ren hield. Je kunt hun iets leren.<br />
Ze zijn niet trots, verwaand en kritisch.<br />
Wij hebben <strong>de</strong> open, ne<strong>de</strong>rige en ontvankelijke<br />
geest van een klein kind nodig.<br />
We moeten eerlijk zijn in het zoeken. We<br />
moeten na<strong>de</strong>ren <strong>tot</strong> datgene wat zegt <strong>de</strong><br />
openbaring van God zelf te zijn, niet alleen<br />
zon<strong>de</strong>r trots, maar ook zon<strong>de</strong>r vooroor<strong>de</strong>len;<br />
niet alleen ne<strong>de</strong>rig, maar ook<br />
open. Elke stu<strong>de</strong>nt weet hoe gevaarlijk<br />
het is een on<strong>de</strong>rwerp te bena<strong>de</strong>ren met<br />
vooropgezette i<strong>de</strong>eën. Toch staan veel<br />
vragenstellers klaar met hun oor<strong>de</strong>el over<br />
<strong>de</strong> <strong>Bijbel</strong>. Maar Gods belofte geldt alleen<br />
voor wie Hem oprecht zoekt: “Dan zult gij<br />
Mij zoeken en vin<strong>de</strong>n, wanneer gij naar Mij<br />
vraagt met uw ganse hart” (Jeremia 29:13).<br />
We moeten ons vooroor<strong>de</strong>el dus opzijzetten<br />
en ons openstellen voor <strong>de</strong> mogelijkheid<br />
dat er in het christelijk geloof toch<br />
wel iets waars zon kunnen zitten. We<br />
moeten in gehoorzaamheid zoeken. Dat<br />
is <strong>de</strong> moeilijkste opdracht die we hebben.<br />
We moeten er tij<strong>de</strong>ns het zoeken<br />
op bedacht zijn niet alleen onze i<strong>de</strong>eën<br />
te moeten herzien, maar ook ons leven<br />
te moeten veran<strong>de</strong>ren. De bijbelse boodschap<br />
bevat een morele uitdaging. Als<br />
die boodschap waar is, moet <strong>de</strong> uitdaging<br />
aangenomen wor<strong>de</strong>n. U kunt God<br />
niet vrijblijvend aan een nauwkeurig<br />
on<strong>de</strong>rzoek on<strong>de</strong>rwerpen. U kunt Hem<br />
niet on<strong>de</strong>r een microscoop leggen of een<br />
telescoop op Hem richten en zeggen: ‘Wat<br />
interessant!’ God is niet interessant. Hij<br />
brengt iets in <strong>je</strong> teweeg. Hetzelf<strong>de</strong> geldt<br />
voor Jezus Christus.<br />
Kleur bekennen<br />
We had<strong>de</strong>n gedacht Hem intellectueel te<br />
kunnen on<strong>de</strong>rzoeken; en we komen <strong>tot</strong> <strong>de</strong><br />
ont<strong>de</strong>kking dat Hij ons geestelijk on<strong>de</strong>rzoekt.<br />
De rollen zijn omgedraaid... we bestu<strong>de</strong>ren<br />
Aris<strong>tot</strong>eles en wor<strong>de</strong>n daardoor<br />
intellectueel verrijkt; we bestu<strong>de</strong>ren Jezus<br />
en wor<strong>de</strong>n op <strong>de</strong> meest radicale wijze<br />
in geestelijke verwarring gebracht... We<br />
wor<strong>de</strong>n gedwongen innerlijk een moreel<br />
standpunt in te nemen ten opzichte van<br />
Jezus… Een mens kan Jezus misschien<br />
bestu<strong>de</strong>ren met intellectuele ob<strong>je</strong>ctiviteit,<br />
maar hij kan dit niet doen vanuit een<br />
moreel neutraal standpunt. We moeten<br />
kleur bekennen. Daar komen we na onze<br />
ontmoeting met Jezus niet meer on<strong>de</strong>ruit.<br />
We zijn begonnen in <strong>de</strong> rust van <strong>de</strong> stu<strong>de</strong>erkamer;<br />
we wor<strong>de</strong>n opgeroepen naar<br />
het veld van <strong>de</strong> morele beslissing.<br />
Dat bedoel<strong>de</strong> Jezus toen Hij, zich richtend<br />
<strong>tot</strong> enkele ongelovige Jo<strong>de</strong>n, zei: “indien<br />
iemands diens wil doen wil, zal hij van <strong>de</strong>ze<br />
leer weten, of zij van God komt, dan of Ik uit<br />
Mijzelf spreek.” De belofte is dui<strong>de</strong>lijk: we<br />
kunnen te weten komen of Jezus Christus<br />
<strong>de</strong> waarheid sprak of niet, of wat Hij<br />
leer<strong>de</strong> uit <strong>de</strong> mens was of niet. Maar aan<br />
die belofte is een morele voorwaar<strong>de</strong> verbon<strong>de</strong>n.<br />
We moeten bereid zijn niet alleen<br />
te geloven maar ook te gehoorzamen. We<br />
moeten bereid zijn Gods wil te doen als<br />
Hij <strong>de</strong>ze openbaart. (…)<br />
Zoeken ongeacht consequenties<br />
We moeten alle apathie, trots, vooroor<strong>de</strong>el<br />
en zon<strong>de</strong> afleggen, en God zoeken,<br />
ongeacht <strong>de</strong> consequenties. Van alle hin<strong>de</strong>rnissen<br />
die we, als we gericht zoeken,<br />
op onze weg tegen kunnen komen, zijn<br />
<strong>de</strong> laatste twee het moeilijkst te nemen:<br />
intellectueel vooroor<strong>de</strong>el en morele koppigheid.<br />
Het zijn bei<strong>de</strong> uitingen van<br />
angst, en angst is <strong>de</strong> grootste vijand van<br />
<strong>de</strong> waarheid. Angst werkt verlammend<br />
op het zoeken. We weten dat het een<br />
onwelkome ervaring zou zijn als we God<br />
zou<strong>de</strong>n vin<strong>de</strong>n en Jezus Christus zou<strong>de</strong>n<br />
aannemen. Het zou betekenen dat we<br />
onze levensbeschouwing en onze levenswijze<br />
geheel zou<strong>de</strong>n moeten herzien. En<br />
een mengeling van intellectuele en morele<br />
lafheid doet ons aarzelen. We vin<strong>de</strong>n niet,<br />
omdat we niet zoeken. En we weten dat<br />
<strong>de</strong> enige zekere manier om niet te vin<strong>de</strong>n<br />
is: niet zoeken.<br />
Stel u dus open voor <strong>de</strong> mogelijkheid dat<br />
u het bij het verkeer<strong>de</strong> eind zou kunnen<br />
hebben en Christus het bij het juiste. En<br />
als u eerlijk, ne<strong>de</strong>rig en gehoorzaam God<br />
wilt zoeken, ga dan naar het boek dat<br />
preten<strong>de</strong>ert zijn openbaring te zijn. Ga<br />
dan in het bijzon<strong>de</strong>r naar <strong>de</strong> evangeliën,<br />
die het verhaal van Jezus Christus vertellen.<br />
Geef Hem <strong>de</strong> kans een ontmoeting<br />
met u te hebben en te bewijzen dat Hij<br />
echt is. Kom met volledige openheid van<br />
hart en geest, bereid om God te geloven<br />
en te gehoorzamen als Hij u overtuigt.<br />
Lees het Evangelie van Marcus of dat van<br />
God leren vertrouwen<br />
Johannes. U zou zo’n evangelie in een ruk<br />
moeten lezen, bij voorkeur in een mo<strong>de</strong>rne<br />
vertaling, om het ten volle op u te<br />
laten inwerken. Dan zou u het langzaam<br />
kunnen herlezen, een hoofdstuk per dag.<br />
Voor u gaat lezen, bid dan ongeveer in<br />
<strong>de</strong>ze trant: “God, als u bestaat (wat ik niet<br />
weet) en dit gebed kunt horen (wat ik ook<br />
niet weet), wil ik U zeggen dat ik eerlijk<br />
op zoek ben naar <strong>de</strong> waarheid. <strong>Laat</strong> me<br />
zien of Jezus uw Zoon is en <strong>de</strong> Verlosser<br />
van <strong>de</strong> wereld. En als U me overtuigt, wil<br />
ik me aan Hem toevertrouwen, als mijn<br />
Heiland, en Hem volgen als mijn Heer”.<br />
Niemand kan zoiets bid<strong>de</strong>n en dan teleurgesteld<br />
wor<strong>de</strong>n. God is aan niemand nog<br />
iets verschuldigd. Hij antwoordt allen<br />
die oprecht en eerlijk zoeken. Christus’<br />
belofte is dui<strong>de</strong>lijk genoeg: “Zoekt en gij<br />
zult vin<strong>de</strong>n.”<br />
Om over na te <strong>de</strong>nken / gespreksvragen:<br />
1. Welke struikelblokken kunnen in ons<br />
<strong>de</strong>nken en gevoelsleven een belemmering<br />
zijn in het zoeken van <strong>de</strong> waarheid?<br />
2. Wat is mijn ervaring met Jezus’ belofte<br />
‘Zoekt en gij zult vin<strong>de</strong>n?’ en met zijn<br />
uitspraak in Johannes 7:17?<br />
GROEI – JAARGANG <strong>2009</strong> – NR. 4<br />
12 13<br />
Info<br />
Dit fragment uit het<br />
boek De basis van het<br />
bijbelse geloof van<br />
dr. John S<strong>tot</strong>t is met<br />
toestemming van <strong>de</strong><br />
uitgever (Novapres<br />
– Hoen<strong>de</strong>rloo, 188<br />
pag., € 6,90, ISBN<br />
9789063187033) overgenomen.<br />
Lezing van het hele boek is van<br />
harte aanbevolen.
Accent<br />
Een pleidooi voor eerlijkheid<br />
Als <strong>je</strong> met vragen over religie op <strong>de</strong> proppen<br />
komt en iemand antwoordt: “O, maar alle godsdiensten<br />
lei<strong>de</strong>n naar God.”, tien tegen een dat<br />
hij bijna niets over zijn eigen religieuze achtergrond<br />
weet, en nog min<strong>de</strong>r over an<strong>de</strong>re. Als<br />
hij zegt: “Ik ben niet zo’n godsdienstig type”,<br />
kun <strong>je</strong> er gerust van uitgaan dat hij er zich<br />
helemaal niet in verdiept heeft of er wel een<br />
godsdienstig type bestaat en hoe zo iemand<br />
eruit zou moeten zien. Als hij zegt: “Jezus<br />
was gewoon een fantastische leraar, maar ook<br />
niet meer dan dat”, <strong>de</strong>nk dan niet dat hij ooit<br />
on<strong>de</strong>rzocht heeft wat Jezus precies beweer<strong>de</strong>.<br />
Wanneer <strong>je</strong> iemand hoort zeggen: “Ik doe mijn<br />
best – meer kan ik toch niet doen?”, dan weet<br />
<strong>je</strong> één ding zeker: hij doet z’n best niet (wie<br />
van ons doet dat wel?) maar is niet eerlijk<br />
genoeg om daarvoor uit te komen. Begrijp <strong>je</strong><br />
waarom ik niet zo erg on<strong>de</strong>r <strong>de</strong> indruk ben van<br />
<strong>de</strong>ze uitvluchten? Ze zijn zo oppervlakkig. Ze<br />
laten zien dat mensen er, in het algemeen,<br />
tevre<strong>de</strong>n mee zijn om niet na te <strong>de</strong>nken over <strong>de</strong><br />
echt belangrijke vragen van leven en dood.<br />
Wil jij <strong>je</strong> on<strong>de</strong>rschei<strong>de</strong>n van <strong>de</strong> massa en <strong>je</strong><br />
eigen mening vormen? Durf jij het bewijs te<br />
on<strong>de</strong>rzoeken? Durf jij <strong>je</strong> af te vragen hoe betrouwbaar<br />
<strong>je</strong> i<strong>de</strong>eën zijn over God en <strong>de</strong> re<strong>de</strong>n<br />
van <strong>je</strong> bestaan, over leven en dood? Kunnen<br />
ze het gewicht van <strong>je</strong> leven en toekomst<br />
dragen? Tenslotte zijn dit wel <strong>de</strong> wezenlijke<br />
vragen. Het maakt een enorm verschil of er<br />
een God is of niet. Of Hij zichzelf bekendgemaakt<br />
heeft of niet. Of Hij ons zal accepteren<br />
of niet. Of we een toekomst na <strong>de</strong> dood hebben<br />
of niet.<br />
Je hoofd in het zand steken, <strong>je</strong> uitvluchten<br />
keer op keer herhalen zon<strong>de</strong>r ze kritisch te<br />
toetsen, is gewoonweg niet voldoen<strong>de</strong>. Het<br />
Ou<strong>de</strong> Testament<br />
zegt een paar<br />
rake dingen over<br />
mensen die zich<br />
verbergen in<br />
leugens, en hoe<br />
<strong>de</strong> schuilhoek van<br />
hun bedrog door<br />
hagel wordt vernietigd<br />
(zie Jesaja<br />
28:15-17). Heb jij<br />
ook zo’n schuilplaats?<br />
Het Nieuwe<br />
Testament (Matteüs 7:24-27) beschrijft het<br />
verschil tussen <strong>de</strong> man die het huis van zijn<br />
leven op een rots bouw<strong>de</strong> en <strong>de</strong>gene die op<br />
het zand bouw<strong>de</strong>. De regen en <strong>de</strong> wind en <strong>de</strong><br />
vloed bestormen bei<strong>de</strong> huizen, maar alleen het<br />
huis op <strong>de</strong> rots is bestand tegen <strong>de</strong> aanval.<br />
Zou het kunnen dat jij op het zand aan het<br />
bouwen bent?<br />
Mensen willen eigenlijk niet te veel over God<br />
weten en het is heel slim om het agnosticisme<br />
aan te hangen, of God in ie<strong>de</strong>r geval<br />
op afstand te hou<strong>de</strong>n. Het zou te veel van <strong>je</strong><br />
vragen en te ongemakkelijk voor <strong>je</strong> zijn als hij<br />
dichterbij kwam. Maar zijn nabijheid lijkt juist<br />
datgene wat we on<strong>de</strong>r ogen moeten zien. Jezus<br />
confronteert ons ermee. En <strong>je</strong> komt er niet<br />
mee weg Jezus over een kam te scheren met<br />
<strong>de</strong> grote profeten of <strong>de</strong> goe<strong>de</strong> mensen van <strong>de</strong><br />
wereld. Het ou<strong>de</strong> dilemma blijft: óf hij is God<br />
óf hij is niet goed. Geen ‘goed mens’ claimt <strong>de</strong><br />
dingen die hij claim<strong>de</strong>. Geen ‘goed mens’ staat<br />
op uit <strong>de</strong> dood.<br />
Michael Green<br />
Uit: Dat geloof <strong>je</strong> toch niet?, Plateau –<br />
Barneveld<br />
Echt of onecht?<br />
Ds. C.G. Geluk schreef<br />
over het ‘leren on<strong>de</strong>rschei<strong>de</strong>n<br />
van <strong>de</strong><br />
geesten’, over dat wat<br />
van God is en dat wat<br />
niet overeenkomstig<br />
Hem en zijn Woord<br />
is. Met <strong>de</strong> titel wil hij<br />
weergeven dat naast <strong>de</strong><br />
werkelijkheid van God<br />
er ook een werkelijkheid<br />
is waarbij mislei<strong>de</strong>n<strong>de</strong><br />
geesten en krachten een schijnwereld<br />
bewerken die aantrekkelijk lijkt maar toch<br />
een vertekend beeld geeft en <strong>de</strong> waarheid<br />
weerspreekt. Wat is dan van <strong>de</strong> Geest en hoe<br />
kan on<strong>de</strong>rscheidingsvermogen ontwikkeld en<br />
ontplooid wor<strong>de</strong>n? Wijst <strong>de</strong> <strong>Bijbel</strong> er ook niet<br />
op dat gelovigen waakzaam moeten zijn en<br />
dat allerlei inzichten en ervaringen vragen om<br />
bezinning en toetsing? De auteur benadrukt<br />
dat <strong>de</strong> Geest hierin wil lei<strong>de</strong>n en dat <strong>de</strong> Geest<br />
nooit het Woord van God zal tegen<strong>spreken</strong>. In<br />
zijn boek gaat hij in op veel vragen die vanuit<br />
<strong>de</strong> praktijk vaak gesteld wor<strong>de</strong>n.<br />
Voorhoeve – Kampen | 158 pag. € 13,50 |<br />
ISBN 9789029718950<br />
Beeldboek<br />
Sinds twee jaar is <strong>de</strong> catechesemetho<strong>de</strong><br />
Geloof.nu op <strong>de</strong> markt. Dit materiaal voor<br />
zes jaar geloofson<strong>de</strong>rwijs voor jonge mensen<br />
tussen <strong>de</strong> 12 en 18 jaar is goed doordacht<br />
van opzet. De jongeren wor<strong>de</strong>n in <strong>de</strong>ze jaren<br />
gestimuleerd om God te gaan liefhebben en<br />
dat te laten zien in woord en gedrag. Een<br />
aantal gebruikers is zo enthousiast over het<br />
materiaal dat ze het<br />
toegankelijk hebben<br />
gemaakt voor jongeren<br />
met begrips- en<br />
leerproblemen, maar<br />
ook voor doven.<br />
Dit resulteer<strong>de</strong> in<br />
het Beeldboek dat<br />
onlangs verscheen.<br />
Het is geschreven<br />
in eenvoudige taal<br />
Boeksignalement<br />
en wordt on<strong>de</strong>rsteund door veel tekeningen.<br />
De handleiding voor <strong>de</strong> catecheet is ook<br />
aangepast. Geloof.nu heeft met het Beeldboek<br />
een primeur omdat dit <strong>de</strong> eerste metho<strong>de</strong> voor<br />
jongeren met een verstan<strong>de</strong>lijke beperking is.<br />
Alhoewel het boek voor een bepaal<strong>de</strong> doelgroep<br />
is verschenen, kan het ook uitermate<br />
goed in het ‘gewone’ catechesewerk gebruikt<br />
wor<strong>de</strong>n. Jongeren groeien op in een beeldcultuur<br />
en kunnen met behulp van dit materiaal<br />
<strong>de</strong> hoofdlijnen van <strong>de</strong> stof goed onthou<strong>de</strong>n.<br />
Voor meer informatie over <strong>de</strong> inhoud en<br />
achtergrond van <strong>de</strong>ze catechesemetho<strong>de</strong>,<br />
inzage in het materiaal maar ook voor extra<br />
verwerkingsopdrachten verwijzen we graag<br />
naar www.geloofnu.nl<br />
Buijten & Schipperheijn – Amsterdam |<br />
96 pag. € 19,50 | ISBN 9789058813978<br />
Manga Messiah<br />
Veel jongeren hebben<br />
geen i<strong>de</strong>e wie<br />
Jezus is. Ook ou<strong>de</strong>rs<br />
kunnen zich zorgen<br />
maken over kin<strong>de</strong>ren<br />
die moeilijk te<br />
bereiken zijn met <strong>de</strong><br />
boodschap van het<br />
evangelie. In een<br />
populaire Japanse<br />
tekenstijl, die in veel<br />
jongerenprogramma’s<br />
werd opgepakt, is nu een stripboek verschenen<br />
over het leven van Jezus Christus. Daarbij<br />
wordt <strong>de</strong> bijbelse boodschap gevolgd en wordt<br />
<strong>de</strong> essentie van Jezus’ komst, leven, sterven<br />
en opstanding belicht. Niet op een vrijblijven<strong>de</strong><br />
manier maar met <strong>de</strong> oproep om Hem te<br />
gaan navolgen.<br />
Johannes Multimedia – Amerongen | 288 pag.<br />
€ 9,90 | ISBN 9789057982187<br />
14 15
U hebt mijn oren<br />
voor U geopend…<br />
Bij sommige christenen vertoont <strong>de</strong> relatie met <strong>de</strong> <strong>Bijbel</strong><br />
veel overeenkomst met een doodgebloed huwelijk. De<br />
partners zijn formeel nog niet geschei<strong>de</strong>n, maar leven in<br />
<strong>de</strong> werkelijkheid van alledag langs elkaar heen. In een<br />
<strong>de</strong>rgelijk huwelijk leef <strong>je</strong> dan nog wel in één huis, maar <strong>je</strong><br />
verwacht eigenlijk niets meer van elkaar. Het ontbreken van<br />
verwachting betekent <strong>de</strong> dood in <strong>de</strong> pot voor <strong>de</strong> relatie. De<br />
verveling slaat toe en er is alleen maar sprake van een routinematige<br />
omgang me elkaar. Je bent op elkaar uitgekeken,<br />
zon<strong>de</strong>r dat <strong>je</strong> dat misschien wilt toegeven.<br />
Het bijbellezen van mensen kan op<br />
diezelf<strong>de</strong> manier in het slop zitten.<br />
Er is misschien nog wel een<br />
gewoonte van een dagelijkse bijbellezing,<br />
want gewoontes kunnen lang voortleven,<br />
maar het hart is er niet meer bij. De<br />
verwachting ontbreekt. Maar ook bij het<br />
bijbellezen geldt dat waar <strong>de</strong> verwachting<br />
ontbreekt, <strong>de</strong> dood in <strong>de</strong> pot komt. Wie<br />
niets meer van <strong>de</strong> <strong>Bijbel</strong> verwacht, vindt<br />
ook niets meer in <strong>de</strong> <strong>Bijbel</strong>. Want vin<strong>de</strong>n<br />
veron<strong>de</strong>rstelt zoeken. En waar niets meer<br />
wordt verwacht, wordt ook niet meer<br />
gezocht. Nu kun <strong>je</strong> niet zeggen dat zulke<br />
Luisteren naar God<br />
Drs. Yme Horjus<br />
christenen niet meer godsdienstig zijn,<br />
want <strong>je</strong> kunt alle waarhe<strong>de</strong>n nog wel op<br />
een rijt<strong>je</strong> hebben, maar het heeft eer<strong>de</strong>r<br />
iets van <strong>de</strong> vanzelf<strong>spreken</strong>dheid van tradities<br />
dan van een levensstijl die dagelijks<br />
gevoed wordt door nieuwe ont<strong>de</strong>kkingen<br />
en vondsten.<br />
Op <strong>de</strong> automatische piloot<br />
Dit is niet iets dat alleen modale bijbellezers<br />
overkomt. Ook mensen die beroepsmatige<br />
bijbellezers zijn zoals predikanten<br />
en voorgangers, kunnen te maken krijgen<br />
met het verschijnsel dat ze <strong>de</strong> <strong>Bijbel</strong> alleen<br />
maar dat horen zeggen wat ze al<br />
Wie niets meer van <strong>de</strong> <strong>Bijbel</strong> verwacht,<br />
vindt ook niets meer in <strong>de</strong> <strong>Bijbel</strong>.<br />
weten. Ik moet zelf ook altijd weer waken<br />
voor <strong>de</strong> sleur en <strong>de</strong> routine die kunnen<br />
toeslaan op het moment dat mijn bijbellezen<br />
op <strong>de</strong> automatische piloot terechtkomt.<br />
Hoe leg ik mijn oor te luisteren op<br />
<strong>de</strong> Schrift, zodat ik nog eens ophoor van<br />
nieuwe dingen? Hoe ben ik ingesteld op<br />
verrassingen, waarop ik niet had gerekend?<br />
Hoe ben ik in staat te lezen met<br />
verwachting, zodat naast <strong>de</strong> ou<strong>de</strong> dingen<br />
ook <strong>de</strong> nieuwe dingen uit <strong>de</strong> voorraadkamer<br />
van <strong>de</strong> Schrift tevoorschijn komen?<br />
Geen clichés en<br />
vanzelf<strong>spreken</strong>dhe<strong>de</strong>n<br />
In Psalm 40 gaat het over <strong>de</strong> oren waarmee<br />
<strong>je</strong> hoort. En over <strong>de</strong> ogen waarmee<br />
<strong>je</strong> ziet. Hoe <strong>je</strong> God hoort <strong>spreken</strong> en hoe<br />
<strong>je</strong> Hem ziet han<strong>de</strong>len. David is er vol van<br />
hoe God ingreep in zijn persoonlijke situatie.<br />
Dan is het allemaal niet gewoon en<br />
alledaags meer. Als <strong>je</strong> in <strong>je</strong> eigen leven<br />
iets zichtbaar ziet wor<strong>de</strong>n van Gods<br />
doen en laten, is geloof in God niet een<br />
voorspelbaar ritueel of een herhalen van<br />
clichés en vanzelf<strong>spreken</strong>dhe<strong>de</strong>n.<br />
16 17
18<br />
“Vol verlangen heb ik op <strong>de</strong> HEER gewacht<br />
en Hij boog zich naar mij toe, Hij heeft mijn<br />
roep om hulp gehoord.”<br />
Het gaat in Davids leven om een bijzon<strong>de</strong>r<br />
grote uitredding. God trok hem uit <strong>de</strong><br />
kuil van het graf, uit <strong>de</strong> mod<strong>de</strong>r, uit het<br />
slijk en zette hem neer op een rots. En<br />
dat wil hij kwijt aan <strong>de</strong> grote gemeente,<br />
aan het volk dat bi<strong>je</strong>en is. Hij wil het niet<br />
verhelen – zo lezen wij letterlijk in vers<br />
11 – hoe lief<strong>de</strong>vol, hoe trouw God is. Het<br />
moet gehoord wor<strong>de</strong>n wat David voor een<br />
God heeft! Maar hij kan maar nauwelijks<br />
<strong>de</strong> woor<strong>de</strong>n vin<strong>de</strong>n.<br />
“Niemand is te vergelijken met U! Wil ik<br />
erover <strong>spreken</strong>, ervan verhalen, het is te veel<br />
om op te sommen.”<br />
Waar ik vooral <strong>de</strong> aandacht bij wil bepalen<br />
is die passage over <strong>de</strong> offers, waar we<br />
in vers 7 over lezen. Op het eerste gezicht<br />
prikkelt het lezen van dit vers van Psalm<br />
40 niet direct onze fantasie. Eigenlijk<br />
<strong>de</strong>nk <strong>je</strong> het al te weten wat er staat. Kun<br />
<strong>je</strong> iets an<strong>de</strong>rs verwachten dan een zwaar<br />
accent op <strong>de</strong> offers die nodig zijn om <strong>de</strong><br />
relatie tussen ons en God op te schonen?<br />
David heeft het geheim van een<br />
waarachtige relatie met God ont<strong>de</strong>kt.<br />
Hij heeft zich <strong>de</strong> oren laten openen.<br />
“Offers en gaven verlangt u niet, brand- en<br />
reinigingsoffers vraagt u niet. Nee, u hebt<br />
mijn oren voor u geopend…”<br />
Al direct wor<strong>de</strong>n we op het verkeer<strong>de</strong><br />
been gezet. Dat is verrassend! Daar hoor<br />
<strong>je</strong> nog eens van op. Achter <strong>de</strong> vanzelf<strong>spreken</strong>dheid<br />
van <strong>de</strong> offercultus wordt<br />
hier een groot vraagteken geplaatst. Geen<br />
slachtoffers, spijsoffers, brandoffers en<br />
zondoffers. Horen wij dat goed? Psalm 40<br />
staat toch in het Ou<strong>de</strong> Testament? Is dat<br />
niet dat <strong>de</strong>el van <strong>de</strong> <strong>Bijbel</strong> waarin God<br />
met zijn volk Israël omgaat door mid<strong>de</strong>l<br />
van een voorgeschreven offerdienst in<br />
tabernakel en tempel?<br />
Routinegodsdienst<br />
Ja, maar zelfs in het Ou<strong>de</strong> Testament is<br />
het protest te horen tegen een geperfectioneerd<br />
systeem van gebod op gebod,<br />
regel op regel, offer op offer. Je kunt <strong>de</strong><br />
relatie met God on<strong>de</strong>rbrengen in een uitgebalanceerd<br />
geheel van godsdienstige<br />
plichtplegingen die <strong>je</strong> van alles vrijwaren<br />
en die <strong>je</strong> een boekhoudkundige vereffening<br />
verschaffen voor <strong>je</strong> tekortkomingen.<br />
David heeft ont<strong>de</strong>kt wat <strong>de</strong> ware aard van<br />
<strong>de</strong> offeraar en <strong>de</strong> ware betekenis van het<br />
offer is. Hij ontkent niet <strong>de</strong> noodzaak van<br />
het offer, maar stelt <strong>de</strong> gezindheid van <strong>de</strong><br />
offeraar en <strong>de</strong> intentie van het offer aan<br />
<strong>de</strong> or<strong>de</strong>. David wil <strong>tot</strong> uitdrukking brengen<br />
dat al die verschillen<strong>de</strong> en verschei<strong>de</strong>ne<br />
offers niet het eerste en het eigenlijke<br />
zijn van wat God van zijn kin<strong>de</strong>ren<br />
vraagt. Het eerste en het eigenlijke is hun<br />
hart, hun leven. Je kunt dan wel het heiligdom<br />
platlopen en met offers ronddraven,<br />
maar het gaat God om <strong>de</strong> gezindheid<br />
van ons hart. Steeds weer moest God, <strong>de</strong><br />
Heer, constateren: ‘dit volk eert mij met<br />
<strong>de</strong> lippen, terwijl het zijn hart verre van<br />
mij houdt’. De echo van <strong>de</strong>ze klacht klinkt<br />
zelfs diep door in het Nieuwe Testament.<br />
Keer op keer hebben <strong>de</strong> profeten het volk<br />
Israël moeten terugroepen van een routinegodsdienst<br />
waar het hart uit verdwenen<br />
was.<br />
Waarheid in een tussenzin<br />
David heeft het geheim van een waarachtige<br />
relatie met God ont<strong>de</strong>kt. Waar het<br />
om begonnen moet zijn. Zijn ont<strong>de</strong>kking<br />
zit in een tussenzinnet<strong>je</strong>: ‘U hebt mijn<br />
oren voor u geopend.’ Het staat er zomaar<br />
tussen, als een tussenwerpsel. Zo is het<br />
tenminste door <strong>de</strong> vertaling van 1951<br />
zichtbaar gemaakt. Tussen twee parallelle<br />
zinnen: ‘In slachtoffer en spijsoffer hebt<br />
Gij geen behagen’ en ‘brandoffer en zondoffer<br />
hebt Gij niet gevraagd’, staat ineens<br />
in alle opvallendheid in <strong>de</strong> vertaling van<br />
1951 die zin: ‘Gij hebt mij geopen<strong>de</strong> oren<br />
gegeven.’ Alsof David zichzelf in <strong>de</strong> re<strong>de</strong><br />
valt. Alsof hij zich wil haasten om te benadrukken<br />
waar het uitein<strong>de</strong>lijk om gaat.<br />
David dankt God dat Hij hem geopen<strong>de</strong><br />
oren heeft gegeven. David dankt God dat<br />
hij door Gods gena<strong>de</strong> ontkomen is aan<br />
het ritualisme dat hij overal om zich heen<br />
ziet. Hij dankt God dat hij Gods bedoelingen<br />
mocht gaan inzien en begrijpen. Dat<br />
hij Gods stem is gaan verstaan. Hij heeft<br />
zich <strong>de</strong> oren laten openen.<br />
Uitgegraven oren<br />
In <strong>de</strong> Naar<strong>de</strong>nse bijbel van ds. Pieter<br />
Oussoren wordt <strong>de</strong> klankkleur van het<br />
Hebreeuwse woord uit <strong>de</strong> doeken gedaan.<br />
‘Maar U groef gangen naar mijn oren.’ Dat<br />
is wat er eigenlijk staat. Graven, uithollen.<br />
‘U hebt mij <strong>de</strong> oren uitgegraven.’ De<br />
gehoorgang moest wor<strong>de</strong>n uitgediept.<br />
Misschien zeggen wij wel: zijn oren moesten<br />
wor<strong>de</strong>n uitgespoten! Daarom kan<br />
David nu verstaan wat Gods wil is.<br />
En wat heeft David dan leren zien? Dat<br />
ritualisme geen ware godsdienst is, maar<br />
dat het God te doen is om onszelf, om <strong>je</strong><br />
persoon. Het is niet het offer als plichtpleging,<br />
maar het offer van <strong>je</strong> eigen hart.<br />
Offergave is ten diepste overgave. David<br />
heeft ont<strong>de</strong>kt – en zo heeft God zijn oren<br />
uitgegraven – dat hij niet kon zeggen: ‘ik<br />
bied U hierbij <strong>de</strong> voorgeschreven offers<br />
aan’, maar dat <strong>je</strong> moet zeggen: ‘hier ben<br />
ik om uw wil te doen’. De zin en betekenis<br />
van <strong>de</strong> boekrol is niet <strong>de</strong> vervulling van<br />
<strong>de</strong> religieuze voorschriften, maar <strong>de</strong> offergave<br />
van <strong>je</strong>zelf aan God. ‘Hier ben ik om<br />
uw wil te doen.’<br />
Storing van <strong>de</strong> ontvangst<br />
Uitgegraven oren! Hoe nodig hebben wij<br />
die. Om Gods bedoelingen te on<strong>de</strong>rkennen<br />
en ons niet te verliezen in een godsdienst<br />
van <strong>de</strong> cultische vereffening. Uitgegraven<br />
oren! In <strong>de</strong> Twee<strong>de</strong> Wereldoorlog<br />
luister<strong>de</strong>n mijn grootou<strong>de</strong>rs stiekem naar<br />
Radio Oran<strong>je</strong>. Hun radio had<strong>de</strong>n ze goed<br />
Luisteren naar God<br />
verborgen in hun binnenschip en haal<strong>de</strong>n<br />
die tevoorschijn op <strong>de</strong> momenten dat<br />
bekend was dat Radio Oran<strong>je</strong> in <strong>de</strong> lucht<br />
was. Maar door atmosferische storingen<br />
zonk <strong>de</strong> stem uit Lon<strong>de</strong>n steeds weer weg<br />
en moesten ze aan <strong>de</strong> afstemknop blijven<br />
draaien om weer een goe<strong>de</strong> ontvangst te<br />
krijgen. Dat gebeurt mij overigens ook<br />
als ik door Ne<strong>de</strong>rland rijd met mijn auto.<br />
Vanuit E<strong>de</strong> komend moet ik zo’n beet<strong>je</strong><br />
bij Zwolle aan <strong>de</strong> ontvangstknop gaan<br />
draaien om weer een goe<strong>de</strong> afstemming<br />
op het station te krijgen. En soms zijn er<br />
van die merkwaardige verzwakkingen van<br />
De lucht is vol van i<strong>de</strong>eën, gelui<strong>de</strong>n,<br />
opvattingen en filosofieën die <strong>de</strong> stem<br />
van God wegdrukken.<br />
<strong>de</strong> ontvangst doordat er ruis op <strong>de</strong> lijn zit<br />
of on<strong>de</strong>rbrekingen van het signaal. Misschien<br />
komt dit wel doordat ik een vijftien<br />
jaar ou<strong>de</strong> auto met dito radio bezit.<br />
God verschaft zich toegang<br />
Zo is het ook met ons bijbellezen en ons<br />
dienen van God. Atmosferische storingen<br />
belemmeren het ontvangen van <strong>de</strong> stem<br />
van God. De lucht is vol van i<strong>de</strong>eën, gelui<strong>de</strong>n,<br />
opvattingen en filosofieën die <strong>de</strong><br />
stem van God wegdrukken. Laten wij dan<br />
ook samen mogen bid<strong>de</strong>n om het zuivere<br />
verstaan van Gods wil. ‘Heer, wil mijn<br />
oren uitgraven, zodat ik weet wat U wilt<br />
zeggen.’ Dit is een gebed dat God graag<br />
verhoort, omdat Hij niets liever wil dan<br />
dat wij Hem dienen uit een toegewijd en<br />
oprecht hart. Door zijn heilige Geest verschaft<br />
Hij zich toegang <strong>tot</strong> ons hart, boort<br />
hij onze oren uit, graaft een gang naar<br />
ons binnenste.<br />
Deze psalm is voluit Messiaans, omdat<br />
<strong>de</strong>ze woor<strong>de</strong>n in het Nieuwe Testament<br />
betrokken wor<strong>de</strong>n op <strong>de</strong> Here Jezus.<br />
19
20<br />
In Hebreeën 10, vanaf vers 5, vin<strong>de</strong>n we<br />
<strong>de</strong>ze passage bijna letterlijk terug. Daar<br />
wor<strong>de</strong>n ze <strong>de</strong> Here Jezus in <strong>de</strong> mond<br />
gelegd. ‘Bij zijn komst in <strong>de</strong> wereld zegt<br />
Hij…’ Dan volgen al die woor<strong>de</strong>n over <strong>de</strong><br />
offers en het volbrengen van <strong>de</strong> wil van<br />
God. “Slachtoffer en offergave hebt gij niet<br />
gewild… Toen zei Ik: zie, hier ben Ik – in <strong>de</strong><br />
boekrol staat van Mij geschreven – om uw<br />
wil, o God, te doen.”<br />
Bijzon<strong>de</strong>re vervulling<br />
‘Bij zijn komst in <strong>de</strong> wereld, zegt Hij…’<br />
De schrijver van <strong>de</strong> Hebreeënbrief zegt<br />
dat Jezus niet verrast was door het lij<strong>de</strong>n<br />
dat over Hem kwam. Jezus beschikte over<br />
uitgegraven oren. Hij had volmaakt luisteren<strong>de</strong><br />
oren. Hij ken<strong>de</strong> het programma<br />
van zijn hemelse Va<strong>de</strong>r en maakte zich<br />
daaraan helemaal on<strong>de</strong>rgeschikt. Bij zijn<br />
komst in <strong>de</strong> wereld sprak Hij: “Va<strong>de</strong>r, Ik<br />
ben volkomen bereid. Ik wil mijn leven geven,<br />
want Ik wil mijn volk heiligen door mijn<br />
bloed!” Deze verzen van Psalm 40 hebben<br />
een bijzon<strong>de</strong>re vervulling gekregen in het<br />
offer van Jezus. Hier vin<strong>de</strong>n we een stuk<br />
Nieuwe Testament in het Ou<strong>de</strong>! Zoals in<br />
het geheel van <strong>de</strong> Hebreeënbrief het Ou<strong>de</strong><br />
Testament te vin<strong>de</strong>n is in het Nieuwe.<br />
Finetuning<br />
Laten wij mogen bid<strong>de</strong>n om uitgegraven<br />
oren om Gods stem te verstaan en zijn wil<br />
te doen. Het begint ermee dat wij ons willen<br />
afstemmen. Er moet sprake zijn van<br />
‘finetuning’. Dat betekent luisteren dwars<br />
door <strong>de</strong> atmosferische storingen heen.<br />
Steeds weer aan <strong>de</strong> knop draaien om <strong>de</strong><br />
stem op te pikken. De ontvangst optimaliseren.<br />
De wacht bij het Woord betrekken,<br />
niet al <strong>de</strong>nken dat <strong>je</strong> het al weet wat er<br />
staat, maar luisteren en nog eens luisteren.<br />
Bid<strong>de</strong>n en nog eens bid<strong>de</strong>n: Heer,<br />
graaft U <strong>de</strong> gangen naar mijn oren. Open<br />
mijn oren en open mijn hart om uw wil te<br />
verstaan.<br />
Om over na te <strong>de</strong>nken / gespreksvraag:<br />
Lees Psalm 40:1-4. Wat lezen we over <strong>de</strong><br />
houding van David (vers 2), over Gods<br />
han<strong>de</strong>len (vers 3) en <strong>de</strong> uitwerking daarvan<br />
in vers 4.<br />
GROEI – JAARGANG <strong>2009</strong> – NR. 4<br />
Info<br />
Drs. Yme Horjus, predikant Baptistengemeente<br />
E<strong>de</strong>-De Kei, voorheen rector van<br />
het Baptisten Seminarium.<br />
Citaten<br />
Laten we <strong>de</strong> <strong>Bijbel</strong> niet naar onze<br />
eigen hand zetten. Maar laten we onze<br />
han<strong>de</strong>n zo veran<strong>de</strong>ren dat er altijd een<br />
<strong>Bijbel</strong> in past. Zo kunnen we altijd met<br />
een schoon geweten voor God staan.<br />
Monique Samuel<br />
Uit: Bruiswater, Yes – Zoetermeer<br />
Veel van wat <strong>de</strong> <strong>Bijbel</strong> te zeggen heeft<br />
is verpakt in losse boodschappen: een<br />
woord van bemoediging, een woord over<br />
Gods heerlijkheid, een woord met morele<br />
aanwijzingen. Door <strong>de</strong> heilige Geest<br />
krijgen <strong>de</strong>ze woor<strong>de</strong>n een onontkoombaar<br />
persoonlijke lading. U leest ze en<br />
weet dat ze op u slaan. God spreekt <strong>tot</strong><br />
u door <strong>de</strong>ze woor<strong>de</strong>n.<br />
Tegelijkertijd brengt <strong>de</strong> <strong>Bijbel</strong> een algemene<br />
boodschap over Gods bemoeienis<br />
met het menselijk geslacht, beginnen<strong>de</strong><br />
bij Adam en Eva en ver<strong>de</strong>r <strong>de</strong> eeuwen<br />
door. Met <strong>de</strong> hulp van <strong>de</strong> heilige Geest<br />
kan ik mijn eigen levensverhaal plaatsen<br />
in dit grote plan. Ook al overzie ik niet<br />
alle <strong>de</strong>tails, ik ervaar een groeien<strong>de</strong><br />
zekerheid dat God in dit grote geheel<br />
mijn leven op het oog heeft.<br />
Tim Stafford<br />
Uit: Het geheim van Gods vriendschap, Me<strong>de</strong>ma<br />
– Vaassen<br />
Van bid<strong>de</strong>n word <strong>je</strong> altijd beter<br />
In <strong>de</strong> serie Hot items<br />
schreef ds. Laurens<br />
Jan Vogelaar een<br />
verhel<strong>de</strong>rend en<br />
overzichtelijk boek<strong>je</strong><br />
over gebedsgenezing<br />
en het omgaan<br />
met ziekte in het<br />
algemeen en vooral<br />
met <strong>de</strong> zieken in <strong>de</strong><br />
Gemeente. De inhoud<br />
is uitgebalanceerd<br />
en doet recht aan bijbelse uitgangspunten.<br />
Ook houdt het een oproep in om <strong>tot</strong> een eigen<br />
doordachte mening te komen en alert te zijn<br />
op uitglij<strong>de</strong>rs in ons <strong>de</strong>nken en han<strong>de</strong>len. De<br />
auteur is predikant in <strong>de</strong> Hervorm<strong>de</strong> gemeente<br />
van Noor<strong>de</strong>n en als redactielid betrokken bij<br />
het HGJB-tienerblad Spirit. In <strong>de</strong>zelf<strong>de</strong> serie<br />
verscheen Mijn God is uniek over het hoe en<br />
waarom van zending, geschreven door Jaap<br />
Haasnoot, die <strong>tot</strong> 2005 namens <strong>de</strong> GZB en<br />
Wycliffe <strong>Bijbel</strong>vertalers in Ethiopië werkte en<br />
nu me<strong>de</strong>werker is bij <strong>de</strong> EZA.<br />
Yes – Zoetermeer | 48 pag. € 5,00 |<br />
ISBN 9789023923091<br />
Waarom is er lij<strong>de</strong>n?<br />
In <strong>de</strong> serie Kwesties<br />
van geloof<br />
verscheen een<br />
hel<strong>de</strong>r en eerlijk<br />
geschreven boek dat<br />
ingaat op allerlei<br />
veelgestel<strong>de</strong> vragen<br />
over het lij<strong>de</strong>n. De<br />
auteur James Jones<br />
erkent dat het leven<br />
moeilijk is, waarbij<br />
verdriet en lij<strong>de</strong>n<br />
vragen oproepen die<br />
gesteld moeten kunnen wor<strong>de</strong>n. Toch gelooft<br />
<strong>de</strong> auteur dat door <strong>de</strong> eeuwen heen het geloof<br />
in God betekenis heeft gegeven aan het<br />
bestaan van mensen die lij<strong>de</strong>n. Aan <strong>de</strong> hand<br />
van vragen en vormen van lij<strong>de</strong>n belicht hij<br />
diverse aspecten van fysiek, psychisch, emoti-<br />
Boeksignalement<br />
oneel en geestelijk lij<strong>de</strong>n. Dat God niet op een<br />
afstand bleef wordt toegelicht aan <strong>de</strong> hand<br />
van Jezus’ komst, leven, sterven en opstanding.<br />
Citaat: “Jezus maakte <strong>de</strong> wereld bekend<br />
dat God allesbehalve een ongevoelige tiran is,<br />
maar van ons houdt als een goe<strong>de</strong> va<strong>de</strong>r en<br />
elke pijn voelt waaraan wij lij<strong>de</strong>n” (pag. 60).<br />
Ark Media – Amsterdam | 110 pag. € 10,95 |<br />
ISBN 9789033818653<br />
Triggers<br />
Dit fris doordachte<br />
en uitgevoer<strong>de</strong><br />
boek voor jongeren<br />
is gericht op het<br />
zelf op zoek gaan<br />
naar <strong>de</strong> boodschap<br />
van <strong>de</strong> <strong>Bijbel</strong>,<br />
want hoe pak <strong>je</strong><br />
het bijbellezen<br />
aan? Herman van<br />
Wijngaar<strong>de</strong>n benadrukt<br />
hierbij zes<br />
belangrijke stappen, waarbij <strong>de</strong> eerste letters<br />
van elke stap het woord solvat vormen. 1. Stil<br />
wor<strong>de</strong>n, waarbij <strong>je</strong> letterlijk en figuurlijk zoekt<br />
naar ruimte voor God in <strong>je</strong> <strong>de</strong>nken en leven.<br />
2. Open han<strong>de</strong>n, wat inhoudt dat <strong>je</strong> <strong>je</strong> bewust<br />
bent dat <strong>je</strong> van God moet willen ontvangen.<br />
3. Lezen. Niet snel, maar met aandacht.<br />
Daarbij wordt soms wat achtergrondinformatie<br />
gegeven. 4 Vragen stellen. Bij het lezen in <strong>de</strong><br />
<strong>Bijbel</strong> mag <strong>je</strong> er eerlijk mee omgaan. Dit leidt<br />
vanzelf naar stap 5: antwoor<strong>de</strong>n. Wanneer we<br />
openstaan voor <strong>de</strong> inhoud van <strong>de</strong> <strong>Bijbel</strong> is het<br />
ook belangrijk om aan <strong>de</strong> slag te gaan met dat<br />
wat dui<strong>de</strong>lijk is gewor<strong>de</strong>n. Stap 6: toepassen,<br />
han<strong>de</strong>len op dat wat God aanreikt zodat het <strong>je</strong><br />
manier van leven gaat beïnvloe<strong>de</strong>n door het<br />
werk van Gods Geest. Het boek<strong>je</strong> reikt oefenstof<br />
aan voor 28 dagen.<br />
Yes! – Zoetermeer | 69 pag. € 7,00 |<br />
ISBN 9789023923107<br />
21
Het ontstaan van<br />
<strong>de</strong> <strong>Bijbel</strong><br />
De vraag naar het ontstaan van <strong>de</strong><br />
<strong>Bijbel</strong> is heel breed. Je kunt<br />
<strong>de</strong>nken aan wanneer, door<br />
wie en on<strong>de</strong>r welke omstandighe<strong>de</strong>n<br />
<strong>de</strong> oorspronkelijke<br />
tekst geschreven is, aan <strong>de</strong><br />
tij<strong>de</strong>n en culturen waarin <strong>de</strong><br />
tekst geschreven is, aan <strong>de</strong><br />
schrijfmaterialen waarmee<br />
en waarop geschreven is,<br />
aan <strong>de</strong> overlevering van <strong>de</strong><br />
tekst, of aan <strong>de</strong> oorsprong<br />
van <strong>de</strong> tekst: is <strong>de</strong>ze van<br />
mensen afkomstig of door God<br />
geïnspireerd. En als <strong>je</strong> het hebt<br />
over inspiratie, hoe verhoudt zich<br />
dan <strong>de</strong> god<strong>de</strong>lijke inspiratie <strong>tot</strong> <strong>de</strong><br />
menselijke invloed op <strong>de</strong> tekst.<br />
In dit artikel kijken we naar <strong>de</strong><br />
‘buitenkant’ van het ontstaan,<br />
dus o.a. naar <strong>de</strong> tijd<br />
van ontstaan, schrijvers en<br />
schrijfmaterialen, en naar<br />
<strong>de</strong> <strong>tot</strong>standkoming van <strong>de</strong> samenstelling<br />
van <strong>de</strong> <strong>Bijbel</strong>, <strong>de</strong> canon.<br />
De <strong>Bijbel</strong> is geschreven over een<br />
perio<strong>de</strong> van zo’n 1500 jaar, door<br />
ca. 40 verschillen<strong>de</strong> schrijvers. De<br />
eerste schrijver, Mozes, leef<strong>de</strong> rond 1400<br />
voor Christus (volgens an<strong>de</strong>re bijbelon<strong>de</strong>rzoekers<br />
rond 1200 voor Christus), en<br />
<strong>de</strong> laatste schrijver, <strong>de</strong> apostel Johannes,<br />
schreef zijn geschriften in <strong>de</strong> jaren negentig<br />
van <strong>de</strong> eerste eeuw.<br />
De schrijvers waren heel verschillen<strong>de</strong><br />
mensen met verschillen<strong>de</strong> beroepen. Er<br />
waren staatslie<strong>de</strong>n (o.a. Mozes, Daniël),<br />
koningen (David, Salomo), schriftgeleer<strong>de</strong>n<br />
(Ezra, Paulus), een arts (Lucas), vissers<br />
(Petrus, Johannes), een belastingambtenaar<br />
(Matteüs) en een schapenfokker<br />
(Amos), om maar een aantal te noemen.<br />
De boeken wer<strong>de</strong>n <strong>de</strong>els in Israël, maar<br />
ook op an<strong>de</strong>re plaatsen geschreven, zoals<br />
in Rome, Klein-Azië, Babylonië, en on<strong>de</strong>r<br />
allerlei omstandighe<strong>de</strong>n.<br />
De 27 boeken van het Nieuwe Testament<br />
zijn geschreven ná Christus, tussen ca. 45<br />
en 95. Ook hier zijn er heel verschillen<strong>de</strong><br />
schrijvers, zoals Lucas, een arts, Paulus, een<br />
theoloog, Petrus, een visser, en Jakobus,<br />
waarschijnlijk <strong>de</strong> broer van Jezus.<br />
Het Ou<strong>de</strong> Testament is in het Hebreeuws<br />
geschreven, op enkele stuk<strong>je</strong>s na die in het<br />
Aramees geschreven zijn. Het Nieuwe Testament<br />
is geschreven in het Grieks, en wel het<br />
zogenaam<strong>de</strong> koinè-Grieks, dat wil zeggen:<br />
<strong>de</strong> gewone Griekse omgangstaal, niet in een<br />
of an<strong>de</strong>re verheven religieuze taal.<br />
Schrijfmateriaal<br />
De <strong>Bijbel</strong> werd oorspronkelijk geschreven<br />
op verschillen<strong>de</strong> materialen. De alleroudste<br />
verhalen zijn waarschijnlijk nog op<br />
kleitabletten geschreven. Ver<strong>de</strong>r werd<br />
geschreven op steen, gelooid leer, papyrus<br />
en perkament. Papyrus werd gemaakt van<br />
een bepaald soort riet. De papyrusplanten<br />
wer<strong>de</strong>n verwerkt <strong>tot</strong> stroken, die wel iets<br />
leken op papier, en waar <strong>je</strong> op kon schrijven.<br />
Stroken papyrus wer<strong>de</strong>n aan elkaar<br />
geplakt <strong>tot</strong> een hele lange strook, en die<br />
werd dan op een stok gerold. Zo kreeg <strong>je</strong><br />
dus <strong>de</strong> boekrol. De Syrische havenplaats<br />
Byblos was een belangrijk han<strong>de</strong>lscentrum<br />
voor papyrus. Vermoe<strong>de</strong>lijk noem<strong>de</strong><br />
men daarom een geschrift dat van papyrus<br />
was gemaakt een byblos of biblos<br />
(boek). Het verkleinwoord is biblion, en<br />
het meervoud daarvan is biblia (boek<strong>je</strong>s).<br />
Daar is het woord bijbel van afgeleid.<br />
Informatief<br />
Leo en Rina van <strong>de</strong>n Heuvel<br />
Perkament was een kostbaar en veel<br />
duurzamer schrijfmateriaal dan papyrus,<br />
gemaakt van bewerkte hui<strong>de</strong>n van dieren.<br />
Enige tijd na het begin van onze jaartelling<br />
ontstond <strong>de</strong> gewoonte om vellen<br />
schrijfmateriaal niet meer op een rol te<br />
doen, maar een aantal vellen aan elkaar te<br />
bevestigen in <strong>de</strong> vorm van een boek zoals<br />
we dat nu kennen. Men noem<strong>de</strong> dat een<br />
co<strong>de</strong>x.<br />
Vorming van <strong>de</strong> canon<br />
Waarom behoren bepaal<strong>de</strong> boeken <strong>tot</strong> <strong>de</strong><br />
<strong>Bijbel</strong> en an<strong>de</strong>re niet? Wie heeft bepaald<br />
welke boeken wel en welke boeken niet<br />
<strong>tot</strong> <strong>de</strong> <strong>Bijbel</strong> behoren, en op grond waarvan?<br />
We hebben het dan over <strong>de</strong> canon en<br />
over canonieke boeken.<br />
Het woord canon komt van een Hebreeuws<br />
woord qaneh en een Grieks<br />
woord kanoon; dat woord betekent riet,<br />
meetriet, maatstaf, liniaal, richtsnoer,<br />
regel. Met <strong>de</strong> canon bedoelen we <strong>de</strong> lijst<br />
van boeken die <strong>tot</strong> <strong>de</strong> <strong>Bijbel</strong> behoren. Het<br />
zijn <strong>de</strong> boeken waarvan we geloven dat<br />
ze door God geïnspireerd zijn, en daarom<br />
gezaghebbend zijn.<br />
Het woord canon wijst dus enerzijds op<br />
<strong>de</strong> maatstaf die werd aangelegd om na te<br />
gaan of boeken echt geïnspireerd en dus<br />
gezaghebbend waren, en an<strong>de</strong>rzijds wijst<br />
het erop dat <strong>de</strong> boeken die <strong>tot</strong> <strong>de</strong> canon<br />
behoren een gezaghebben<strong>de</strong> richtsnoer<br />
voor ons leven zijn.<br />
We kennen ook <strong>de</strong> apocriefe boeken. Dat<br />
zijn boeken die in <strong>de</strong>zelf<strong>de</strong> tijd, of later,<br />
ontstaan zijn als <strong>de</strong> boeken van <strong>de</strong> <strong>Bijbel</strong>,<br />
maar die niet opgenomen zijn in <strong>de</strong> canon<br />
van <strong>de</strong> <strong>Bijbel</strong>. Het zijn religieuze geschriften,<br />
maar niet met hetzelf<strong>de</strong> gezag als <strong>de</strong><br />
boeken van <strong>de</strong> <strong>Bijbel</strong>, van <strong>de</strong> canon.<br />
De Katholieke Kerk heeft tij<strong>de</strong>ns het concilie<br />
van Trente in 1546 een aantal apocriefe<br />
boeken wél als gezaghebbend bestempeld<br />
en als <strong>de</strong> zogenaam<strong>de</strong> <strong>de</strong>uterocanonieke<br />
boeken in <strong>de</strong> <strong>Bijbel</strong> opgenomen. Dat zijn<br />
<strong>de</strong> volgen<strong>de</strong> boeken: Tobit, Judit, Ester<br />
(Grieks), 1 en 2 Makkabeeën, Wijsheid,<br />
Jezus Sirach, Baruch, Daniël (toevoeging).<br />
22 23
Hoe kwam <strong>de</strong> canon <strong>tot</strong> stand?<br />
In <strong>de</strong> eerste plaats is het belangrijk op te<br />
merken dat boeken geen gezag kregen<br />
doordat ze in <strong>de</strong> canon wer<strong>de</strong>n opgenomen.<br />
Ze wer<strong>de</strong>n in <strong>de</strong> canon opgenomen<br />
omdat ze dat gezag overdui<strong>de</strong>lijk had<strong>de</strong>n,<br />
omdat ze geïnspireerd bleken te zijn, en<br />
niet an<strong>de</strong>rsom. Het proces van het vaststellen<br />
van <strong>de</strong> canon was daardoor vooral<br />
een proces van herkennen en erkennen<br />
van die boeken die er al in hoor<strong>de</strong>n.<br />
Hoe herken<strong>de</strong> men dan zulke boeken?<br />
Daar waren verschillen<strong>de</strong> criteria voor. We<br />
zetten <strong>de</strong> belangrijkste op een rij.<br />
Het meest belangrijke criterium was <strong>de</strong><br />
vraag of het boek geschreven was door,<br />
of te herlei<strong>de</strong>n was <strong>tot</strong> het gezag van een<br />
erken<strong>de</strong> profeet (Ou<strong>de</strong> Testament) of apostel<br />
(Nieuwe Testament). Zowel <strong>de</strong> boeken<br />
van het Ou<strong>de</strong> Testament als die van het<br />
Nieuwe Testament zijn in<strong>de</strong>rdaad te her-<br />
lei<strong>de</strong>n <strong>tot</strong> het gezag van een profeet of<br />
apostel. En profeten en apostelen ontleen<strong>de</strong>n<br />
hun gezag aan God zelf of aan Jezus<br />
Christus zelf.<br />
Een an<strong>de</strong>r criterium was of <strong>de</strong> inhoud van<br />
het boek klopte met <strong>de</strong> rest van <strong>de</strong> erken<strong>de</strong><br />
boeken. In het Ou<strong>de</strong> Testament was <strong>de</strong><br />
Thora (Genesis t/m Deuteronomium) <strong>de</strong><br />
eerste verzameling boeken met een absoluut<br />
god<strong>de</strong>lijk gezag. Alle canonieke boeken<br />
van <strong>de</strong> rest van het Ou<strong>de</strong> Testament<br />
steunen op en zijn op <strong>de</strong> een of an<strong>de</strong>re<br />
wijze een toepassing of uitwerking van<br />
<strong>de</strong> Thora. Zo kun <strong>je</strong> ook stellen dat <strong>de</strong><br />
nieuwtestamentische boeken allemaal<br />
overeenstemmen zowel met het Ou<strong>de</strong><br />
Testament alsook een uitwerking zijn van<br />
het on<strong>de</strong>rwijs van Jezus.<br />
Een <strong>de</strong>r<strong>de</strong> vraag was: Zijn het gezag en<br />
<strong>de</strong> kracht van God merkbaar in het boek?<br />
Wanneer we Hebreeën 4:12 en 2 Timoteüs<br />
3:15-17 lezen, blijkt hieruit dat het Woord<br />
van God levensveran<strong>de</strong>rend, dynamisch<br />
en krachtig is. Men keek dus niet alleen<br />
naar het gezag waarmee het boek sprak<br />
en naar <strong>de</strong> uitwerking ervan. Dat geldt<br />
zowel voor <strong>de</strong> boeken van het Ou<strong>de</strong> als<br />
van het Nieuwe Testament.<br />
Ver<strong>de</strong>r was wat het Nieuwe Testament betreft<br />
het belangrijk om na te gaan hoe het<br />
boek ontvangen werd door <strong>de</strong> oorspronkelijke<br />
geadresseer<strong>de</strong>n. De reactie van <strong>de</strong><br />
ontvangers van het boek was een belangrijke<br />
toetssteen voor <strong>de</strong> echtheid en het<br />
gezag van het boek (zie 1 Tessalonicenzen<br />
2:13). Overigens kon het lang duren voordat<br />
men dit wist. Boeken waren gericht<br />
aan mensen op heel verschillen<strong>de</strong> plaatsen<br />
die ver uit elkaar lagen, en gezien <strong>de</strong><br />
veel tragere communicatiemogelijkhe<strong>de</strong>n<br />
vroeg het soms veel tijd om te achterhalen<br />
hoe het daar was ontvangen. Al <strong>de</strong>ze<br />
criteria samen hielpen om te ont<strong>de</strong>kken of<br />
een boek echt geïnspireerd was en <strong>tot</strong> <strong>de</strong><br />
canon gerekend moest wor<strong>de</strong>n.<br />
Rond het jaar 400 voor Christus was <strong>de</strong><br />
canon van het Ou<strong>de</strong> Testament min of<br />
meer voltooid. Voor zover we weten waren<br />
toen in ie<strong>de</strong>r geval <strong>de</strong> boeken die in<br />
<strong>de</strong> nu beken<strong>de</strong> canon staan daarin opgenomen.<br />
In <strong>de</strong> Griekse vertaling van het<br />
Ou<strong>de</strong> Testament (<strong>de</strong> Septuaginta, afgekort<br />
LXX) wor<strong>de</strong>n meer boeken opgenomen,<br />
maar <strong>de</strong> vraag is of ten tij<strong>de</strong> van Jezus aan<br />
die boeken hetzelf<strong>de</strong> God<strong>de</strong>lijke gezag<br />
werd toegeschreven. In ie<strong>de</strong>r geval was<br />
dat wel het geval met <strong>de</strong> boeken die we<br />
nu kennen als het Ou<strong>de</strong> Testament. Er<br />
zijn in <strong>de</strong> eerste 100 jaar na <strong>de</strong> jaartelling<br />
nog wel discussies geweest on<strong>de</strong>r Joodse<br />
geleer<strong>de</strong>n over sommige boeken die zich<br />
in <strong>de</strong> canon bevon<strong>de</strong>n. Een bevestiging<br />
door die Joodse geleer<strong>de</strong>n van <strong>de</strong> huidige<br />
oudtestamentische canon vond plaats<br />
tij<strong>de</strong>ns een verga<strong>de</strong>ring in Jamnia rond 90<br />
na Christus.<br />
Interessant is dat <strong>de</strong> Joodse geschiedschrijver<br />
Flavius Josephus verwijst naar<br />
<strong>de</strong> canon en schrijft over <strong>de</strong> inspiratie en<br />
het gezag ervan. In een oud-Ne<strong>de</strong>rlandse<br />
uitgave van zijn geschriften staat o.a.:<br />
“Aldus kan er dan niets zeker<strong>de</strong>r weezen,<br />
dan <strong>de</strong> schriften die on<strong>de</strong>r ons voor<br />
achtbaar zyn gehou<strong>de</strong>n, naardien zy aan<br />
geene strydigheid konnen on<strong>de</strong>rworpen<br />
zyn, omdat men niets goed keurt dan<br />
‘t gene <strong>de</strong> Profeeten al voor veele eeuwen,<br />
volgens <strong>de</strong> zuivere waarheid, door<br />
inblazing en beweging van Gods Geest<br />
geschreeven hebben.”<br />
en iets ver<strong>de</strong>r, als hij spreekt over <strong>de</strong><br />
Joodse canon:<br />
“... welken wy zulk een eerbiedigheyd<br />
toedraagen, dat er nog nooit iemand <strong>de</strong><br />
stoutheid gehad heeft, om er iets af, of<br />
toe te doen, of het allerminste daarin te<br />
veran<strong>de</strong>ren. Want wy merken ze aan als<br />
Godlyk, en noemen ze zo; wy bely<strong>de</strong>n dat<br />
wy die schriften onschen<strong>de</strong>lyk on<strong>de</strong>rhou<strong>de</strong>n,<br />
en dat wy, <strong>de</strong>s noods zyn<strong>de</strong>, gaern<br />
het leeven daarvoor willen laaten...”<br />
Met <strong>de</strong> canon bedoelen we <strong>de</strong> lijst van<br />
boeken die <strong>tot</strong> <strong>de</strong> <strong>Bijbel</strong> behoren. Het<br />
zijn <strong>de</strong> boeken waarvan we geloven<br />
dat ze door God geïnspireerd zijn, en<br />
daarom gezaghebbend zijn. Info<br />
De samenstelling van het Nieuwe Testament<br />
zoals we die nu kennen, is – in grote<br />
lijnen – al heel spoedig nadat <strong>de</strong> boeken<br />
geschreven zijn, <strong>tot</strong> stand gekomen. Al in<br />
<strong>de</strong> twee<strong>de</strong>, <strong>de</strong>r<strong>de</strong> en vier<strong>de</strong> eeuw na Christus<br />
vind <strong>je</strong> verwijzingen naar <strong>de</strong> complete<br />
lijst van boeken in het Nieuwe Testament,<br />
waaruit blijkt dat al in een heel vroeg<br />
stadium het Nieuwe Testament zoals we<br />
het nu kennen, werd geaccepteerd als het<br />
gezaghebben<strong>de</strong> Woord van God. De officiele<br />
vastlegging daarvan kwam in 397 op<br />
<strong>de</strong> syno<strong>de</strong> van Carthago.<br />
Deze belangrijke feiten zijn essentieel in<br />
het na<strong>de</strong>nken over <strong>de</strong> vraag hoe <strong>de</strong> <strong>Bijbel</strong><br />
is ontstaan. Maar hoe kunnen we voor<br />
onszelf groeien in vertrouwen dat God<br />
Informatief<br />
en zijn Woord te vertrouwen zijn? Dat<br />
die ont<strong>de</strong>kkingsreis heel persoonlijk mag<br />
zijn? Lees in dit verband het volgen<strong>de</strong><br />
artikel (pag. 28-31).<br />
Om over na te <strong>de</strong>nken / gespreksvragen:<br />
1. Lees Jeremia 36:1-18. Wat leer <strong>je</strong> uit<br />
dit hoofdstuk over het ontstaan van <strong>de</strong><br />
<strong>Bijbel</strong>? Hoe zijn <strong>de</strong> reacties van <strong>de</strong> verschillen<strong>de</strong><br />
hoor<strong>de</strong>rs? Waarom reageer<strong>de</strong>n<br />
ze zo? Hoe is jouw eigen reactie op het<br />
Woord van God?<br />
2. Lees Matteüs 7:24-29. Jezus beschrijft<br />
twee typen mensen. Wat is het verschil<br />
tussen bei<strong>de</strong>? Soms lijken we op <strong>de</strong> man<br />
die op zand bouw<strong>de</strong>, soms op <strong>de</strong> man die<br />
op <strong>de</strong> rots bouw<strong>de</strong>. Geef voorbeel<strong>de</strong>n uit<br />
eigen leven.<br />
3. Lees Johannes 12:44-50. Wat leer <strong>je</strong><br />
hier over het gezag en <strong>de</strong> kracht van het<br />
woord van Jezus? Welke waarschuwing<br />
staat in dit ge<strong>de</strong>elte? Welke belofte(n)<br />
vind <strong>je</strong> hier? Wat betekent dit ge<strong>de</strong>elte<br />
voor jou vandaag? Wat doe <strong>je</strong> ermee?<br />
GROEI – JAARGANG <strong>2009</strong> – NR. 4<br />
Leo en Rina van <strong>de</strong>n Heuvel hebben veel<br />
ervaring opgedaan met geloofscursussen<br />
en kringenwerk. Zij werken vanuit Stichting<br />
Bouwstenen voor <strong>je</strong> leven, van waaruit veel<br />
materiaal is ontwikkeld. Voor meer informatie<br />
zie www.bouwstenenvoor<strong>je</strong>leven.nl of tel.<br />
0183-402048.<br />
In het ka<strong>de</strong>r van dit artikel verwijzen <strong>de</strong> auteurs<br />
naar: Verantwoord <strong>Bijbel</strong>gebruik, John Boekhout,<br />
Buijten & Schipperheijn – Amsterdam. Het<br />
ontstaan van <strong>de</strong> <strong>Bijbel</strong>, Evangelische Omroep –<br />
Hilversum. Jezus, feit of fictie, Josh McDowell,<br />
Barnabas – Heerenveen. Bewijs genoeg, Lee<br />
Strobel, Gi<strong>de</strong>on – Hoornaar. Wat & Waarom ik<br />
geloof, Martin Tensen, Coconut – Almere.<br />
24 25
26<br />
Accent<br />
Gods Woord vraagt respect<br />
We moeten <strong>de</strong> Heer vrezen. We moeten een<br />
overweldigend, dwingend ontzag en eerbied<br />
voor <strong>de</strong> heilige God hebben. De vreze <strong>de</strong>s Heren<br />
is het begin <strong>de</strong>r wijsheid: zij geeft ons het<br />
juiste perspectief op Gods soevereine heerschappij<br />
over <strong>de</strong> schepping, een besef van Gods<br />
macht en perfectie, waarbij gewone mannen en<br />
vrouwen in het niet vallen, voor zijn won<strong>de</strong>rlijke<br />
gena<strong>de</strong> buigen en Hem aanbid<strong>de</strong>n en eren.<br />
En <strong>de</strong> ‘vreze <strong>de</strong>s Heren’ was het geheim van <strong>de</strong><br />
jonge kerk. De eerste christenen waren jo<strong>de</strong>n<br />
die doorkneed waren in <strong>de</strong> wet. Deze eiste<br />
van hen dat ze heilig zou<strong>de</strong>n zijn, omdat een<br />
heilig God in hun mid<strong>de</strong>n woon<strong>de</strong>. Zij wisten<br />
wat <strong>de</strong> aanwezigheid van een almachtige God<br />
in hun mid<strong>de</strong>n beteken<strong>de</strong>.<br />
Lucas beschrijft wat het gevolg was toen<br />
Ananias en Saffira op <strong>de</strong> vloer neervielen en<br />
stierven, omdat ze tegen God had<strong>de</strong>n gelogen,<br />
omdat ze het heilige had<strong>de</strong>n gebagatelliseerd:<br />
“En een grote vrees kwam over <strong>de</strong> gehele<br />
gemeente en over allen, die dit hoor<strong>de</strong>n. En<br />
door <strong>de</strong> han<strong>de</strong>n van <strong>de</strong> apostelen geschied<strong>de</strong>n<br />
vele tekenen en won<strong>de</strong>ren on<strong>de</strong>r het volk; en zij<br />
waren allen eendrachtig bi<strong>je</strong>en… Doch van <strong>de</strong><br />
an<strong>de</strong>ren durf<strong>de</strong> niemand zich bij hen aansluiten,<br />
maar het volk stel<strong>de</strong> hen hoog. En <strong>de</strong>s te<br />
meer wer<strong>de</strong>n er toegevoegd, die <strong>de</strong> Heer geloof<strong>de</strong>n,<br />
tal van mannen zowel als vrouwen…”<br />
(Han<strong>de</strong>lingen 5:11-13).<br />
De vrees voor <strong>de</strong> Heer zou niet bijzon<strong>de</strong>r hoog<br />
scoren op het lijst<strong>je</strong> met <strong>de</strong> kerkgroeistrategieen<br />
van <strong>de</strong> mo<strong>de</strong>rne kerk. Maar in <strong>de</strong> jonge kerk<br />
kwamen juist daardoor velen <strong>tot</strong> geloof.<br />
“De gemeente dan door geheel Ju<strong>de</strong>a, Galilea<br />
en Samaria had vre<strong>de</strong>; zij werd opgebouwd en<br />
wan<strong>de</strong>l<strong>de</strong> in <strong>de</strong> vreze <strong>de</strong>s Heren, en zij nam in<br />
aantal toe door<br />
<strong>de</strong> bijstand van<br />
<strong>de</strong> Heilige Geest”<br />
(Han<strong>de</strong>lingen<br />
9:31).<br />
We kunnen het<br />
ontzag door het<br />
hele boek Han<strong>de</strong>lingen<br />
voelen.<br />
De aanbidding<br />
en eerbied, <strong>de</strong><br />
overtuiging dat<br />
Christus is opgestaan en terug zal komen, <strong>de</strong><br />
levendige, volmaakte vreug<strong>de</strong> over hun geloof<br />
is in elk vers dui<strong>de</strong>lijk merkbaar. Het was een<br />
geloof dat stoel<strong>de</strong> op een reeks a<strong>de</strong>mbenemen<strong>de</strong><br />
paradoxen: God was mens gewor<strong>de</strong>n;<br />
leven door <strong>de</strong> dood; een heerlijke, intieme<br />
aanbidding van <strong>de</strong> Heer die ze met een heilig<br />
ontzag liefhad<strong>de</strong>n.<br />
De eerste christenen waren zo met <strong>de</strong>ze<br />
eerbied vervuld dat ze met heilige overgave<br />
<strong>de</strong> vijandige wereld aankon<strong>de</strong>n. Niets was<br />
belangrijker, zelfs hun leven niet.<br />
Als <strong>de</strong> kerk in het Westen weer <strong>tot</strong> leven wil<br />
komen, moet zij haar i<strong>de</strong>ntiteitscrisis oplossen,<br />
voor <strong>de</strong> waarheid uitkomen, haar visie<br />
hernieuwen… en, wat belangrijker is dan al<br />
het an<strong>de</strong>re, zij moet <strong>de</strong> vreze <strong>de</strong>s Heren terugvin<strong>de</strong>n.<br />
Dit is het enige wat ons <strong>tot</strong> heilige<br />
overgave zal brengen, waardoor we genoeg<br />
moed zullen hebben kerk te zijn, ongeacht wat<br />
<strong>de</strong> maatschappij om ons heen <strong>de</strong>nkt of doet.<br />
De vreze <strong>de</strong>s Heren is het begin…”<br />
Charles Colson<br />
Uit: Het Lichaam, Gi<strong>de</strong>on – Hoornaar<br />
Omgaan met lij<strong>de</strong>n<br />
Ds. C. van <strong>de</strong>r Leest,<br />
gereformeerd predikant<br />
(vrijgemaakt) in<br />
Groningen, schreef een<br />
diepgaand boek over<br />
lij<strong>de</strong>n, waarbij allerlei<br />
vragen serieus genomen<br />
wor<strong>de</strong>n en vanuit het<br />
licht van <strong>de</strong> <strong>Bijbel</strong><br />
besproken wor<strong>de</strong>n. Zijn<br />
bedoeling is niet een<br />
theologische discussie,<br />
maar een bezinning op vragen vanuit <strong>de</strong><br />
pastorale praktijk zoals: hoe kun <strong>je</strong> lij<strong>de</strong>n in <strong>je</strong><br />
leven een plaats geven en hoe moet <strong>je</strong> tegen<br />
God en zijn nabijheid aankijken in het geval<br />
van ellen<strong>de</strong>, waar is Hij dan en waarom vindt<br />
het plaats?<br />
Het zijn geen vrijblijven<strong>de</strong> vragen omdat ze<br />
ie<strong>de</strong>r mens vroeg of laat persoonlijk raken. De<br />
auteur probeert niet met simpele antwoor<strong>de</strong>n<br />
te komen maar gaat aan <strong>de</strong> hand van het<br />
bijbelse getuigenis in op wezenlijke aspecten<br />
rondom het leren omgaan met verdriet, moeite<br />
en verwarring. Zo noemt hij <strong>de</strong> Psalmen waarin<br />
“met heftigheid maar liefst achttien maal aan<br />
God ‘waarom?’ wordt gevraagd en veertien<br />
maal ‘hoe lang nog?’”<br />
De Vuurbaak – Barneveld | 96 pag. € 9,90 |<br />
ISBN 9789055604166<br />
Twaalf buitengewone vrouwen<br />
Als vervolg en aanvulling op Twaalf gewone<br />
mannen over Jezus’ discipelen, schreef <strong>de</strong><br />
theoloog en leraar John MacArthur ook een<br />
boek over twaalf vrouwen. Bij <strong>de</strong> moeilijke<br />
afweging koos hij voor twaalf vrouwen die<br />
cruciaal waren in <strong>de</strong><br />
verlossingsgeschie<strong>de</strong>nis.<br />
De verschillen<strong>de</strong><br />
karakterbeschrijvingen<br />
en levensomstandighe<strong>de</strong>n<br />
boeien en wijzen op<br />
Gods geduld en trouw<br />
dwars door alles heen.<br />
De auteur wijst in zijn<br />
schetsen naar Chris-<br />
Boeksignalement<br />
tus, <strong>de</strong> bron voor onze redding en toekomst.<br />
Zijn gena<strong>de</strong> wil gewone mannen en vrouwen<br />
‘buitengewoon’ laten zijn. De twaalf vrouwen<br />
die besproken wor<strong>de</strong>n zijn: Eva, Sara, Rachal,<br />
Ruth, Hanna, Maria, Anna, <strong>de</strong> Samaritaanse<br />
vrouw, Marta en Maria, Maria van Magdala en<br />
Lydia. Een boek met een schat aan informatie,<br />
ook voor <strong>de</strong>genen die meer zicht willen krijgen<br />
op <strong>de</strong> ro<strong>de</strong> draad van Gods han<strong>de</strong>len met <strong>de</strong><br />
mens en <strong>de</strong> gave van zijn Zoon Jezus Christus.<br />
Het Zoeklicht – Doorn | 232 pag. € 15,95 |<br />
ISBN 9789064511196<br />
De archeologie van <strong>de</strong> <strong>Bijbel</strong><br />
Wetenschapper en<br />
archeoloog James K.<br />
Hoffmeier schreef dit<br />
boek aan <strong>de</strong> hand<br />
van drie hoofdthema’s.<br />
Allereerst<br />
een inleiding in<br />
<strong>de</strong> archeologie en<br />
haar toepassing in<br />
het Ou<strong>de</strong> Testament<br />
(het ontstaan van<br />
<strong>de</strong> archeologie – <strong>de</strong> <strong>Bijbel</strong>, archeologie en<br />
interpretatie – het ontstaan van <strong>de</strong> wereld en<br />
Israël – Israël in en uit Egypte). In het twee<strong>de</strong><br />
ge<strong>de</strong>elte staat het land Israël centraal en zijn<br />
geschie<strong>de</strong>nis rondom rechters, profeten en<br />
koningen. In <strong>de</strong>el drie wordt daarna <strong>de</strong> tijd<br />
van het Nieuwe Testament belicht en Jezus’<br />
komst, leven en werk. Citaat: “De archeologie<br />
kan waar<strong>de</strong>volle informatie aanreiken waardoor<br />
we <strong>de</strong> <strong>Bijbel</strong> beter gaan begrijpen en waardoor<br />
hij voor ons gaat leven. Dit boek wil u aan<br />
<strong>de</strong> hand van het Ou<strong>de</strong> en Nieuwe Testament<br />
kennis laten maken met zeer ou<strong>de</strong>, maar ook<br />
heel recente ont<strong>de</strong>kkingen die licht werpen op<br />
<strong>de</strong> <strong>Bijbel</strong>.” Het is goed verzorg<strong>de</strong> en rijk geïllustreer<strong>de</strong><br />
uitgave.<br />
Ark Boeken – Amsterdam | 192 pag. € 24,95 |<br />
ISBN 9789033818790<br />
27
28<br />
Waar gaat<br />
<strong>de</strong> <strong>Bijbel</strong> over?<br />
De kern van <strong>de</strong> <strong>Bijbel</strong> is dat<br />
God met mensen wil omgaan.<br />
De <strong>Bijbel</strong> zelf geeft een verklaring:<br />
het beweert door God zelf geïnspireerd<br />
te zijn. Christenen van alle<br />
eeuwen geloven dat God zelf <strong>de</strong> eigenlijke<br />
auteur van <strong>de</strong> <strong>Bijbel</strong> is. Hij heeft <strong>de</strong><br />
verschillen<strong>de</strong> menselijke auteurs ingezet<br />
om door hun leven en schrijven heen te<br />
<strong>spreken</strong> <strong>tot</strong> mensen. Maar waar wordt die<br />
eenheid dan door gevormd? Waar gaat<br />
het in <strong>de</strong> <strong>Bijbel</strong> om? Wat is <strong>de</strong> ro<strong>de</strong> draad<br />
door al <strong>de</strong>ze verschillen<strong>de</strong> boeken heen?<br />
De kern van <strong>de</strong> <strong>Bijbel</strong> is dat God met mensen<br />
wil omgaan. De <strong>Bijbel</strong> vertelt over <strong>de</strong><br />
geschie<strong>de</strong>nis van het contact tussen God<br />
en mensen. In het Ou<strong>de</strong> Testament gaat<br />
het vooral om Gods contact met het volk<br />
Israël en het Nieuwe Testament vertelt<br />
erover hoe God nu met <strong>de</strong> hele wereld<br />
contact wil hebben. Ie<strong>de</strong>reen is door God<br />
geschapen om met Hem op een persoonlijke<br />
manier om te gaan en vanuit <strong>de</strong>ze<br />
relatie mens te zijn in goe<strong>de</strong> verhouding<br />
<strong>tot</strong> an<strong>de</strong>re mensen en <strong>de</strong> natuur.<br />
Wantrouwen<br />
Vanaf het ontstaan van <strong>de</strong> <strong>Bijbel</strong> is echter<br />
dui<strong>de</strong>lijk dat dit niet zomaar kan. Mensen<br />
hebben namelijk vanaf het begin wantrouwen<br />
gehad naar God toe en wil<strong>de</strong>n<br />
liever <strong>de</strong> touwt<strong>je</strong>s van hun leven in eigen<br />
han<strong>de</strong>n hou<strong>de</strong>n. In het <strong>de</strong>r<strong>de</strong> hoofdstuk<br />
van het boek Genesis kun <strong>je</strong> hier meer<br />
over te lezen. Dat vertelt van <strong>de</strong> zogenaam<strong>de</strong><br />
zon<strong>de</strong>val: het moment waarop<br />
<strong>de</strong> mensen niet meer naar God luister<strong>de</strong>n,<br />
maar hun eigen gang wil<strong>de</strong>n gaan. Het<br />
bijbelse verhaal vertelt dat hiermee <strong>de</strong><br />
‘kosmische strijd’ tussen goed en kwaad<br />
ons leven is binnengedrongen. Dat is vast<br />
een bepaald moment geweest in <strong>de</strong> oergeschie<strong>de</strong>nis,<br />
maar tegelijkertijd herken<br />
God leren vertrouwen<br />
Mr. drs. Timon Ramaker<br />
Het is fascinerend om te zien dat <strong>de</strong> 66 boeken van <strong>de</strong> <strong>Bijbel</strong> – die<br />
over een perio<strong>de</strong> van meer dan 1000 jaar door minstens veertig auteurs<br />
geschreven zijn – <strong>de</strong>sondanks een eenheid vormen. Dit is misschien wel<br />
<strong>de</strong> grootste interne aanwijzing dat er met <strong>de</strong> <strong>Bijbel</strong> iets bijzon<strong>de</strong>rs aan<br />
<strong>de</strong> hand is.<br />
ik dat moment heel vaak in mijn eigen<br />
leven. Volgens mij biedt het bijbelse on<strong>de</strong>rwijs<br />
over <strong>de</strong> zon<strong>de</strong>val een heel goed<br />
plaat<strong>je</strong> van <strong>de</strong> menselijke situatie.<br />
Als het gevolg van dit wantrouwen is <strong>de</strong><br />
relatie tussen God en mensen verstoord.<br />
Genesis vertelt daarover: er kwam angst,<br />
Het bijbelse verhaal vertelt dat hiermee<br />
<strong>de</strong> ‘kosmische strijd’ tussen goed en<br />
kwaad ons leven is binnengedrongen.<br />
schaamte voor zichzelf en naar an<strong>de</strong>ren,<br />
er kwam ruzie en trots en mensen gingen<br />
hun eigen god<strong>je</strong>s maken. Ook dit is toch<br />
een heel herkenbaar beeld voor mensen<br />
van nu. Ie<strong>de</strong>reen heeft zo z’n god<strong>je</strong>s: misschien<br />
is het <strong>je</strong> carrière, <strong>je</strong> kin<strong>de</strong>ren, <strong>je</strong><br />
auto of acceptatie door <strong>je</strong> vrien<strong>de</strong>n. De<br />
<strong>Bijbel</strong> waarschuwt echter keer op keer dat<br />
<strong>de</strong>ze eigengemaakte god<strong>je</strong>s <strong>je</strong> klemzetten.<br />
Het lijkt mooi, maar <strong>je</strong> verliest <strong>je</strong> vrijheid<br />
en menselijke waardigheid en wordt slaaf<br />
van <strong>je</strong> god<strong>je</strong>. De mo<strong>de</strong>rne psychologie<br />
ziet <strong>de</strong>rgelijke mechanismen ook, maar<br />
ik <strong>de</strong>nk dat <strong>de</strong> <strong>Bijbel</strong> een veel diepere<br />
diagnose geeft, omdat <strong>de</strong> kern van het<br />
probleem is dat we ons vertrouwen in<br />
iets gesteld hebben dat veel te klein is. In<br />
plaats van dat we leven met <strong>de</strong> leven<strong>de</strong><br />
God die ons gemaakt heeft en van ons<br />
houdt, leven we met onze eigengemaakte<br />
of ingebeel<strong>de</strong> god<strong>je</strong>s.<br />
Contact<br />
De <strong>Bijbel</strong> laat zien hoe God in <strong>de</strong> geschie<strong>de</strong>nis<br />
van het volk Israël met mensen be-<br />
29
30<br />
zig is en ernaar verlangt om weer hartencontact<br />
te hebben. Het is echter vanaf het<br />
begin van <strong>de</strong> <strong>Bijbel</strong> dui<strong>de</strong>lijk dat dat niet<br />
meer zomaar kan. Wantrouwen is niet zomaar<br />
overwonnen. Daarvoor gaat het te<br />
diep. Er is een afstand tussen mensen en<br />
God gekomen, die mensen zelf niet meer<br />
kunnen overwinnen. Hoe ze ook hun best<br />
doen. Uit zichzelf kunnen mensen God<br />
niet meer vin<strong>de</strong>n. Vergeet nooit over wie<br />
we het hier hebben: misschien <strong>de</strong>nken wij<br />
Met <strong>de</strong> opstanding van Jezus stond<br />
<strong>de</strong> dood – <strong>de</strong> verstoring van het<br />
leven – als het ware in z’n hemd.<br />
vaak heel groot over onszelf, maar we zijn<br />
met <strong>de</strong> woor<strong>de</strong>n van Genesis maar ‘aardmannet<strong>je</strong>s’<br />
(<strong>de</strong> eerste mens heette Adam,<br />
wat in het Hebreeuws ‘aar<strong>de</strong>’ betekent),<br />
gemaakt uit aar<strong>de</strong>. God is niet zomaar <strong>je</strong><br />
‘buddy’ of kosmische knuffelmuur, maar<br />
onze Schepper, <strong>de</strong> oorsprong van alles,<br />
<strong>de</strong> bron van al het leven (volgens Genesis<br />
vorm<strong>de</strong> hij Adam uit aar<strong>de</strong> en blies<br />
hem <strong>de</strong> levensa<strong>de</strong>m in). De <strong>Bijbel</strong> vertelt<br />
nu over <strong>de</strong>ze grote Schepper-God die als<br />
een minnaar het hart van zijn ontrouwe<br />
gelief<strong>de</strong> terug wil winnen (lees het boek<br />
Hosea hier eens over!).<br />
Jezus<br />
Vanaf het begin van <strong>de</strong> <strong>Bijbel</strong> werkt God<br />
toe naar een oplossing die alleen Hijzelf<br />
bedacht zou kunnen hebben: Hij wordt<br />
zelf mens en zal zo als onze broer ons<br />
<strong>de</strong> weg wijzen naar God toe. Daar gaat<br />
het over in het Nieuwe Testament. In<br />
vier verslagen wordt ons over het leven<br />
van Jezus verteld, die volgens <strong>de</strong> <strong>Bijbel</strong><br />
zelf en volgens <strong>de</strong> miljoenen mensen die<br />
hem daarna gevolgd zijn <strong>de</strong> Zoon van<br />
God is. Jezus leer<strong>de</strong> zijn leerlingen om<br />
God als Va<strong>de</strong>r aan te <strong>spreken</strong>. Letterlijk<br />
betekent het woord dat Hij gebruikte iets<br />
als ‘pappa’. Het Aramese woord heeft een<br />
vertrouwelijke klank. Dat was ongehoord<br />
in <strong>de</strong> religieuze cultuur van die dagen.<br />
Jezus was controversieel, want tegenover<br />
<strong>de</strong> religiositeit van zijn tijd (en die van<br />
alle tij<strong>de</strong>n is) wijst Hij erop dat God geen<br />
religie, maar een relatie wil.<br />
Jezus geeft veel on<strong>de</strong>rwijs – on<strong>de</strong>rwijs dat<br />
<strong>de</strong> wereldgeschie<strong>de</strong>nis heeft veran<strong>de</strong>rd<br />
– maar Hij heeft meer gedaan. De kern<br />
van zijn leven is dat Hij, <strong>de</strong> enige mens<br />
die nooit los van God is geweest, gedood<br />
is door religieuze en wereldlijke machten<br />
van zijn tijd. Het onvoorstelbare was<br />
gebeurd. De volmaakte mens was gedood<br />
en ontmasker<strong>de</strong> daarmee eigenlijk al het<br />
kwaad dat er na <strong>de</strong> zon<strong>de</strong>val in <strong>de</strong> wereld<br />
was. Niet alleen toen, maar ook nu. Het<br />
zette religie en machtsspellet<strong>je</strong>s in hun<br />
hemd. Niet alleen in het groot, maar ook<br />
in ons eigen leven. Jezus heeft zichzelf<br />
<strong>tot</strong>aal gegeven uit lief<strong>de</strong> voor mensen.<br />
Hij koos niet voor zelfbehoud, maar gaf<br />
zichzelf – helemaal. Hij was hierin geen<br />
wat<strong>je</strong>, maar een toonbeeld van kracht.<br />
Volgens <strong>de</strong> <strong>Bijbel</strong> hield op het moment<br />
van zijn dood <strong>de</strong> hele kosmos <strong>de</strong> a<strong>de</strong>m in.<br />
Stel <strong>je</strong> ook voor: als Jezus echt <strong>de</strong> Zoon<br />
van God was, die door mensen – schepselt<strong>je</strong>s<br />
van <strong>de</strong> leven<strong>de</strong> God – gedood wordt,<br />
dan is dat toch <strong>de</strong> meest a<strong>de</strong>mbenemen<strong>de</strong><br />
gebeurtenis uit alle tij<strong>de</strong>n?<br />
A<strong>de</strong>mbenemend<br />
Nee, er is volgens <strong>de</strong> <strong>Bijbel</strong> een an<strong>de</strong>re<br />
gebeurtenis die nog meer a<strong>de</strong>mbenemend<br />
is. Volgens <strong>de</strong> <strong>Bijbel</strong>, en dit verslag is gebaseerd<br />
op vele ooggetuigen, is Jezus <strong>de</strong><br />
zondag na die vrijdag waarop Hij stierf,<br />
uit <strong>de</strong> dood opgestaan. Jezus <strong>de</strong> Zoon van<br />
God stierf, maar werd weer levend. Hij<br />
overwon <strong>de</strong> dood.<br />
Het kwaad leek even gewonnen te hebben,<br />
maar het uiterste negatieve kon<br />
hon<strong>de</strong>rd procent goedheid en leven niet<br />
<strong>tot</strong> zwijgen brengen. Met <strong>de</strong> opstanding<br />
van Jezus stond <strong>de</strong> dood – <strong>de</strong> verstoring<br />
van het leven – als het ware in z’n hemd.<br />
Volgens <strong>de</strong> <strong>Bijbel</strong> zijn met <strong>de</strong>ze a<strong>de</strong>mbenemen<strong>de</strong><br />
gebeurtenis ook <strong>de</strong> gevolgen<br />
van <strong>de</strong> scheiding tussen God en mensen<br />
tenietgedaan. Het is moeilijk om te begrijpen<br />
hoe dat precies gebeurd is. Theologen<br />
hebben het op verschillen<strong>de</strong> manieren proberen<br />
te verklaren en doen daarmee soms<br />
voorkomen alsof ze het helemaal begrijpen,<br />
maar ik vraag me af of dat kan... Van<br />
sommige dingen weet <strong>je</strong> op een gegeven<br />
moment dat ze waar zijn zon<strong>de</strong>r te weten<br />
hoe het precies werkt. Bij Jezus’ sterven<br />
en opstanding was er iets kosmisch aan <strong>de</strong><br />
hand dat onze wereld overstijgt. Mensen<br />
kunnen daar iets van begrijpen, zon<strong>de</strong>r<br />
precies theoretisch te kunnen beschrijven<br />
hoe het werkt. Misschien dat <strong>de</strong> mythologische<br />
kracht in bijvoorbeeld <strong>de</strong> verhalen<br />
van Tolkien of C.S. Lewis ons soms wel<br />
meer vertelt over <strong>de</strong> strijd tussen goed en<br />
kwaad dan allerlei theologische wetenschap.<br />
Veel verklaringen helpen <strong>je</strong> iets van<br />
dit geheim te ont<strong>de</strong>kken, maar ten diepste<br />
blijft het een fascinerend geheim.<br />
Ik zou <strong>je</strong> willen aanra<strong>de</strong>n om het bijbelverhaal<br />
eens onbevangen te lezen en<br />
voor zichzelf te laten <strong>spreken</strong>. Misschien<br />
herken <strong>je</strong> dat Jezus’ dood en opstanding<br />
<strong>je</strong> confronteert met <strong>je</strong>zelf, misschien met<br />
<strong>de</strong> gevolgen van het negatieve in <strong>je</strong> leven,<br />
maar misschien ook met <strong>de</strong> lief<strong>de</strong> van God<br />
voor jou. Jezus’ sterven was immers ultieme<br />
lief<strong>de</strong> voor an<strong>de</strong>ren. Misschien dat <strong>je</strong><br />
ont<strong>de</strong>kt dat Jezus’ sterven en opstanding<br />
<strong>je</strong> <strong>de</strong> mogelijkheid geeft voor het eerst<br />
eerlijk te wor<strong>de</strong>n tegenover <strong>je</strong>zelf over<br />
<strong>je</strong> angsten en teleurstellingen, over pijn<br />
en eenzaamheid. Misschien merk <strong>je</strong> ook<br />
dat Hij een weg heeft gebaand door alle<br />
rotzooi en ellen<strong>de</strong> heen naar nieuw leven,<br />
naar een leven vol lief<strong>de</strong> en perspectief,<br />
naar nieuwe relaties met God zelf, naar<br />
<strong>je</strong>zelf, an<strong>de</strong>re mensen en <strong>de</strong> natuur.<br />
Geest van Jezus<br />
In <strong>de</strong> brieven die in het Nieuwe Testament<br />
staan, vertellen Jezus’ leerlingen over Hem<br />
en <strong>de</strong> betekenis van zijn leven voor ons<br />
nu. Ja, want nadat Jezus aan veel mensen<br />
verschenen is, is Hij weer naar God<br />
gegaan. Het Nieuwe Testament vertelt<br />
God leren vertrouwen<br />
daarover in het boek Han<strong>de</strong>lingen. Na zijn<br />
hemelvaart (zo noemen christenen <strong>de</strong>ze<br />
gebeurtenis) heeft God zijn heilige Geest<br />
aan mensen gegeven, die niets min<strong>de</strong>r is<br />
dan <strong>de</strong> Geest van Jezus zelf. De hele <strong>Bijbel</strong><br />
is uitgemond in <strong>de</strong> vervulling van <strong>de</strong> ou<strong>de</strong><br />
belofte dat God in ons wil wonen. Maar<br />
Hij kan dat niet tegen <strong>je</strong> eigen wil in. Als<br />
<strong>je</strong> met God wil leven moet <strong>je</strong> Hem uitnodigen<br />
en accepteren dat Hij alleen met jou<br />
kan leven dankzij Jezus. Dat is het begin<br />
van <strong>de</strong> vernieuwing van het leven. Want<br />
die goe<strong>de</strong> schepping met echte relaties<br />
waar het mee begon, staat God nog steeds<br />
voor ogen.<br />
Misschien roept het bovenstaan<strong>de</strong> veel<br />
vragen op of blijven het vage theorieën<br />
voor <strong>je</strong>. Ik zou <strong>je</strong> dan willen aanmoedigen<br />
om zelf eens een verslag over het leven<br />
van Jezus te lezen en wat Hij zelf over zijn<br />
missie heeft gezegd.<br />
De <strong>Bijbel</strong> geeft dus een moraal, maar ook<br />
veel méér…<br />
De <strong>Bijbel</strong> geeft dus een levensvisie, maar<br />
ook veel méér…<br />
De <strong>Bijbel</strong> plaatst <strong>de</strong> lezer voor God.<br />
Het is een brief die <strong>je</strong> in zijn hart laat<br />
kijken en die jouw hart wil raken.<br />
Om over na te <strong>de</strong>nken / gespreksvraag:<br />
Wat lezen we in Johannes 1:1-14 over Jezus<br />
Christus? En waartoe wor<strong>de</strong>n we opgeroepen?<br />
GROEI – JAARGANG <strong>2009</strong> – NR. 4<br />
Info<br />
Dit artikel is hoofdstuk 5 uit Sprekend Boek, geschreven<br />
door Timon Ramaker. Het is een boek dat zicht kan geven<br />
op het ontstaan en <strong>de</strong> betrouwbaarheid van<br />
<strong>de</strong> <strong>Bijbel</strong>. Naast elf informatieve hoofdstukken<br />
volgt een 40-dagen-ont<strong>de</strong>kkingstocht<br />
door het evangelie van Johannes die ook in<br />
het 90-dagen-dagboek van dit nummer zijn<br />
opgenomen. Heel goed bruikbaar voor persoonlijke<br />
over<strong>de</strong>nking maar ook in gespreksgroepen<br />
en in het on<strong>de</strong>rwijs.<br />
31
32<br />
Wegwijs in<br />
verschillen<strong>de</strong><br />
bijbelvertalingen<br />
Wie een Ne<strong>de</strong>rlandstalige bijbelvertaling<br />
zoekt, kan tegenwoordig<br />
kiezen uit een breed assortiment.<br />
<strong>Bijbel</strong>s in allerlei soorten en maten<br />
staan in <strong>de</strong> boekhan<strong>de</strong>l keurig in het<br />
gelid op <strong>de</strong> plank. De ou<strong>de</strong> Statenvertaling<br />
staat broe<strong>de</strong>rlijk naast <strong>de</strong><br />
Nieuwe <strong>Bijbel</strong>vertaling, <strong>de</strong> roomskatholieke<br />
Willibrordvertaling naast<br />
<strong>de</strong> Groot Nieuws <strong>Bijbel</strong> en <strong>de</strong> Nieuwe<br />
Vertaling van 1951 van het Ne<strong>de</strong>rlands<br />
<strong>Bijbel</strong>genootschap. En dan is<br />
er ook nog Het Boek en <strong>de</strong> Naar<strong>de</strong>nse<br />
<strong>Bijbel</strong>, vertaald door ds. P.<br />
Oussoren, en wie een bijbel zoekt in<br />
dialect, kan ook al heel wat vin<strong>de</strong>n.<br />
Er is zoveel, dat <strong>de</strong> aspirant-koper<br />
aarzelt, welke uitgaven hij moet<br />
aanschaffen.<br />
Vanouds was er <strong>de</strong> Statenvertaling,<br />
maar er zijn inmid<strong>de</strong>ls zoveel<br />
nieuwere vertalingen op <strong>de</strong> markt<br />
gekomen, dat <strong>de</strong> keus steeds moeilijker<br />
wordt. Waarop moet <strong>je</strong> letten bij het kopen<br />
van een bijbel?<br />
Het is nuttig iets te weten van <strong>de</strong> <strong>tot</strong>standkoming<br />
van een bepaal<strong>de</strong> vertaling<br />
en vooral van <strong>de</strong> uitgangspunten van<br />
<strong>de</strong> vertalers. De ene vertaler geeft <strong>de</strong><br />
voorkeur aan een prettig leesbare tekst,<br />
een an<strong>de</strong>r wil juist zo dicht mogelijk bij<br />
<strong>de</strong> grondtaal blijven, wat soms een wat<br />
moeizaam Ne<strong>de</strong>rlands oplevert. De belangrijkste<br />
vraag is echter of <strong>de</strong> vertaling<br />
echt betrouwbaar is.<br />
Vertalen<br />
Ie<strong>de</strong>r die wel eens bezig geweest is met<br />
het vertalen van een tekst vanuit een<br />
vreem<strong>de</strong> taal, weet dat dit een moeilijke<br />
bezigheid is. Dat geldt zeker voor het<br />
vertalen van <strong>de</strong> <strong>Bijbel</strong>, ja, daar zijn <strong>de</strong> pro-<br />
blemen nog groter. Het Ou<strong>de</strong> Testament is<br />
geschreven in het Hebreeuws en een klein<br />
ge<strong>de</strong>elte in het Aramees, het Nieuwe Testament<br />
in het Grieks. Het is een oosters<br />
boek en bij <strong>de</strong> vertaling moet <strong>je</strong> daarmee<br />
ter<strong>de</strong>ge rekening hou<strong>de</strong>n. De cultuur uit<br />
<strong>de</strong> tijd van <strong>de</strong> bijbelschrijvers verschilt<br />
immers sterk van <strong>de</strong> onze.<br />
Wie zo eens wat bijbelvertalingen met<br />
elkaar vergelijkt, komt al gauw <strong>tot</strong> <strong>de</strong> conclusie,<br />
dat elke vertaling tussen <strong>de</strong> twee<br />
uitersten in zit van ‘zo letterlijk mogelijk’<br />
of ‘zo vrij en begrijpelijk mogelijk’.<br />
De eerste manier van vertalen, waarbij<br />
men ernaar streeft <strong>de</strong> woor<strong>de</strong>n van <strong>de</strong><br />
grondtaal zo letterlijk mogelijk weer te<br />
geven in het Ne<strong>de</strong>rlands, noemt men<br />
‘formeel-equivalent’ of ook wel ‘concordant’.<br />
Dit laatste woord betekent letterlijk<br />
‘eensgezind zijn’. ‘Formeel’ slaat op <strong>de</strong><br />
vorm: men blijft ook wat <strong>de</strong> vorm betreft,<br />
zo dicht mogelijk bij <strong>de</strong> oorspronkelijke<br />
tekst. Simpel gezegd: het is een ‘woordvoor-woord-vertaling’,<br />
waarbij ook <strong>de</strong><br />
zinsbouw uit <strong>de</strong> grondtekst herkenbaar<br />
blijft. Equivalent wil zeggen: gelijkwaardig.<br />
Men zoekt dus naar een vertaling die<br />
zo veel mogelijk gelijkwaardig is aan wat<br />
er in <strong>de</strong> grondtekst staat. Men spreekt dan<br />
ook wel van brontekstgetrouw.<br />
Voorbeeld 1: Amos 4:6 “Daarom heb Ik<br />
ulie<strong>de</strong>n ook reinheid <strong>de</strong>r tan<strong>de</strong>n gegeven<br />
in al uw ste<strong>de</strong>n en gebrek aan brood in al<br />
uw woonplaatsen; nochtans hebt gij u niet<br />
bekeerd <strong>tot</strong> Mij, spreekt <strong>de</strong> HEERE” (Statenvertaling).<br />
Voorbeeld 2: 1 Petrus 1:13 “Omgord<br />
daarom <strong>de</strong> len<strong>de</strong>nen van uw verstand, wees<br />
nuchter en hoop volkomen op <strong>de</strong> gena<strong>de</strong>…”<br />
(Herziene Statenvertaling).<br />
De twee<strong>de</strong> manier van vertalen houdt<br />
in, dat men zo goed mogelijk <strong>de</strong> strekking<br />
van <strong>de</strong> tekst tracht weer te geven,<br />
zon<strong>de</strong>r veel rekening te hou<strong>de</strong>n met <strong>de</strong><br />
Hebreeuwse of Griekse manier van zeggen.<br />
Dat heet ‘dynamisch-equivalent’<br />
Informatief<br />
Drs. Nico van Velzen<br />
vertalen. (Dynamisch komt van het Griekse<br />
dynamis = kracht en equivalent =<br />
gelijkwaardig.) Je zou dat een ‘gedachtevoor-gedachte’-vertaling<br />
kunnen noemen.<br />
Deze vertaalmetho<strong>de</strong> noemt men ook wel<br />
doeltaalgericht.<br />
Voorbeeld 1: Amos 4:6 “God, <strong>de</strong> Heer, zegt:<br />
‘Ik liet jullie honger lij<strong>de</strong>n, in geen van jullie<br />
ste<strong>de</strong>n was voedsel, overal heerste gebrek.<br />
Toch keer<strong>de</strong>n jullie niet naar mij terug”<br />
(Groot Nieuws <strong>Bijbel</strong>).<br />
Voorbeeld 2: 1 Petrus 1:13 “<strong>Laat</strong> uw geest<br />
daarom voortdurend paraat zijn, wees<br />
waakzaam en vestig al uw hoop op <strong>de</strong> gena<strong>de</strong>…”<br />
(Nieuwe <strong>Bijbel</strong>vertaling) Of: “Wees<br />
dus paraat, houd uw hoofd koel en beheers<br />
u” (Groot Nieuws <strong>Bijbel</strong>).<br />
Equivalent wil zeggen: gelijkwaardig.<br />
Men zoekt dus naar een vertaling die<br />
zo veel mogelijk gelijkwaardig is aan<br />
wat er in <strong>de</strong> grondtekst staat.<br />
Natuurlijk streeft elke vertaler naar een<br />
zo goed mogelijke weergave van <strong>de</strong> tekst<br />
in het Ne<strong>de</strong>rlands, maar het maakt veel<br />
verschil van welke vertaalmetho<strong>de</strong> men<br />
uitgaat. Om bij het voorbeeld uit 1 Petrus<br />
1 te blijven: Wat Petrus schreef, was <strong>de</strong>stijds<br />
ook geen gewone omgangstaal. Hij<br />
maakt een toespeling op <strong>de</strong> uittocht uit<br />
Egypte in <strong>de</strong> nacht van het pascha. In <strong>de</strong><br />
vlotte vertaling van <strong>de</strong> NBV en GNB komt<br />
dat belangrijke aspect niet uit.<br />
De dynamisch-equivalente metho<strong>de</strong> is<br />
meer dan een vertaaltechniek. Ze gaat<br />
uit van een specifieke ‘kijk op mens en<br />
bijbel’. Er zit een bepaal<strong>de</strong> filosofie en<br />
theologie achter, die doorwerkt in <strong>de</strong><br />
vertaling. Daarbij gaat het niet alleen<br />
over <strong>de</strong> taal, maar ook over <strong>de</strong> aard van<br />
<strong>de</strong> communicatie en het karakter van <strong>de</strong><br />
<strong>Bijbel</strong>. De aanhangers van <strong>de</strong>ze metho<strong>de</strong><br />
willen meer dan alleen maar een vlotte,<br />
33
34<br />
goed leesbare vertaling. Zij pleiten voor<br />
uiteenlopen<strong>de</strong> vertalingen die gericht<br />
zijn op verschillen<strong>de</strong> doelgroepen. Om die<br />
groepen te bereiken, gaat men vaak zeer<br />
ver in <strong>de</strong> aanpassing van <strong>de</strong> tekst. Met an<strong>de</strong>re<br />
woor<strong>de</strong>n: men let meer op <strong>de</strong> lezers<br />
dan op <strong>de</strong> precieze vorm van <strong>de</strong> bijbelse<br />
boodschap.<br />
De vraag of <strong>de</strong> <strong>Bijbel</strong> het<br />
geïnspireer<strong>de</strong> Woord van God is,<br />
wordt heel verschillend beantwoord.<br />
De meeste bijbelgenootschappen hebben<br />
<strong>de</strong>ze i<strong>de</strong>eën achter <strong>de</strong> dynamischequivalente<br />
metho<strong>de</strong> overgenomen en dat<br />
verklaart, dat er zoveel soorten vertalingen<br />
voor verschillend lezerspubliek op <strong>de</strong><br />
markt komen. Bovendien hebben bijbelvertalers<br />
vaak nieuwere inzichten op het<br />
gebied van taal- en literatuurwetenschap<br />
en <strong>de</strong> theologie, en dat is te merken. De<br />
kennis van het Hebreeuws en Grieks is<br />
enorm toegenomen; <strong>de</strong> opvattingen over<br />
het ontstaan van <strong>de</strong> <strong>Bijbel</strong> lopen zeer<br />
uiteen; <strong>de</strong> vraag of <strong>de</strong> <strong>Bijbel</strong> het geïnspireer<strong>de</strong><br />
Woord van God is, wordt heel verschillend<br />
beantwoord. Dat alles vindt zijn<br />
neerslag in <strong>de</strong> vertaling van <strong>de</strong> <strong>Bijbel</strong>.<br />
Nu is het onmogelijk in kort bestek <strong>de</strong><br />
vele bijbelvertalingen die na <strong>de</strong> 17e-eeuwse<br />
Statenvertaling verschenen zijn, te<br />
be<strong>spreken</strong>. Toch wil ik proberen <strong>de</strong> lezer<br />
een beet<strong>je</strong> wegwijs te maken in bijbelvertalend<br />
Ne<strong>de</strong>rland. Bijzon<strong>de</strong>re aandacht<br />
besteed ik ook aan het pro<strong>je</strong>ct ‘Herziening<br />
Statenvertaling’, waaraan al jaren gewerkt<br />
wordt. Eind 2010 hoopt men met<br />
<strong>de</strong>ze herziening klaar te zijn.<br />
<strong>Bijbel</strong>vertalingen in het<br />
Ne<strong>de</strong>rlands<br />
Ne<strong>de</strong>rland heeft een rijke traditie op het<br />
gebied van bijbelvertalingen. Al kort na<br />
<strong>de</strong> uitvinding van <strong>de</strong> boekdrukkunst (om-<br />
streeks 1440) verschijnen er bijbels in <strong>de</strong><br />
landstaal. In 1477 is dat <strong>de</strong> twee<strong>de</strong>lige<br />
‘Delftse <strong>Bijbel</strong>’ (alleen het Ou<strong>de</strong> Testament<br />
en zon<strong>de</strong>r <strong>de</strong> Psalmen) en een jaar later<br />
komt in Keulen een vrijwel volledige bijbelvertaling,<br />
in het Westne<strong>de</strong>rduits en<br />
het Ne<strong>de</strong>rrijns, van <strong>de</strong> pers. Deze ‘Keulse<br />
<strong>Bijbel</strong>’ is een vertaling van <strong>de</strong> Latijnse<br />
Vulgata.<br />
Reformatie<br />
On<strong>de</strong>r invloed van <strong>de</strong> reformator Maarten<br />
Luther, die rechtstreeks uit <strong>de</strong> grondtalen<br />
Grieks en Hebreeuws een fraaie vertaling<br />
van <strong>de</strong> <strong>Bijbel</strong> maakte, ontstaat er ook in<br />
onze gewesten belangstelling voor een<br />
bijbel in <strong>de</strong> volkstaal. Al in 1522 verschijnen<br />
<strong>de</strong> eerste reformatorische vertalingen<br />
van ge<strong>de</strong>elten van het Nieuwe Testament.<br />
Met <strong>de</strong> opkomst van het gereformeer<strong>de</strong><br />
protestantisme neemt <strong>de</strong> vraag naar een<br />
betrouwbare bijbelvertaling toe. In 1556<br />
geeft Jan Utenhove het Nieuwe Testament<br />
uit, rechtstreeks vertaald uit het Grieks.<br />
Met <strong>de</strong>ze uitgave begint eigenlijk <strong>de</strong> geschie<strong>de</strong>nis<br />
van <strong>de</strong> latere Statenvertaling.<br />
Op <strong>de</strong> Nationale Syno<strong>de</strong> van Dordrecht<br />
(1618-1619), staat als eerste punt op<br />
<strong>de</strong> agenda: een nieuwe bijbelvertaling.<br />
Besloten werd een geheel nieuwe bijbelvertaling<br />
vanuit <strong>de</strong> grondtekst te maken.<br />
Deskundige en gelovige vertalers en ‘reviseurs’<br />
wer<strong>de</strong>n aangesteld, die taalkundig<br />
en theologisch zeer gewetensvol te werk<br />
gingen.<br />
Het vertalen was werk van lange a<strong>de</strong>m:<br />
pas in 1632 is <strong>de</strong> vertaling van het Ou<strong>de</strong><br />
Testament voltooid en in 1634 ook het<br />
Nieuwe Testament. De nieuwe vertaling<br />
werd door <strong>de</strong> Staten-Generaal goedgekeurd,<br />
aanbevolen en bekostigd. Vandaar<br />
later <strong>de</strong> naam Statenbijbel. Op 17 september<br />
1637 wordt het eerste exemplaar van<br />
<strong>de</strong> nieuwe vertaling plechtig aangebo<strong>de</strong>n<br />
aan <strong>de</strong> Staten-Generaal.<br />
De predikanten waren zeer ingenomen<br />
met <strong>de</strong> nieuwe vertaling en ze prezen die<br />
op <strong>de</strong> kansel en tij<strong>de</strong>ns het huisbezoek<br />
dan ook van harte aan. In veel gezinnen<br />
werd een bijbel in <strong>de</strong> Statenvertaling<br />
aangeschaft. De overheid had veror<strong>de</strong>nd,<br />
dat <strong>de</strong>ze vertaling niet alleen in <strong>de</strong> kerk<br />
gelezen zou wor<strong>de</strong>n, maar ook in <strong>de</strong> scholen.<br />
Dat laatste droeg er veel toe bij, dat<br />
<strong>de</strong> Statenbijbel bij velen bekend en geliefd<br />
werd. <strong>Bijbel</strong>teksten dien<strong>de</strong>n zelfs als oefenstof<br />
bij het lezen en schrijven.<br />
Zo werd <strong>de</strong> Statenbijbel binnen enkele<br />
<strong>de</strong>cennia in kerk, school en gezin een<br />
veel gelezen en gewaar<strong>de</strong>erd boek. Met<br />
recht is opgemerkt: “De Statenvertaling<br />
verscheen als een monument, dat <strong>de</strong> eeuwen<br />
zou verduren. Zij zou aan geslacht<br />
na geslacht <strong>de</strong> verrassen<strong>de</strong> gelegenheid<br />
geven te ontmoeten <strong>de</strong> eeuwige God,<br />
<strong>spreken</strong><strong>de</strong> in <strong>de</strong> Ne<strong>de</strong>rlandse taal” (prof.<br />
dr. D. Nauta).<br />
Nieuwe bijbelvertalingen<br />
In <strong>de</strong> 19e eeuw benoem<strong>de</strong> <strong>de</strong> Syno<strong>de</strong> van<br />
<strong>de</strong> Ne<strong>de</strong>rlandse Hervorm<strong>de</strong> Kerk een commissie<br />
die een poging moest doen <strong>de</strong> Statenvertaling<br />
taalkundig te herzien, maar<br />
die daarbij ook rekening dien<strong>de</strong> te hou<strong>de</strong>n<br />
met <strong>de</strong> resultaten van <strong>de</strong> mo<strong>de</strong>rne wetenschap.<br />
Toen het Nieuwe Testament klaar<br />
was (1866), bleek het kerkvolk niet bereid<br />
<strong>de</strong>ze vertaling te accepteren. Te mo<strong>de</strong>rn,<br />
vond men. Dat had<strong>de</strong>n <strong>de</strong> vertalers zelf in<br />
hun inleiding dui<strong>de</strong>lijk gemaakt, door te<br />
stellen, “dat, wat men in <strong>de</strong>ze schriften<br />
(van het NT) leest, niet te beschouwen is<br />
als het woord van God in eigenlijke zin”.<br />
Aan het eind van <strong>de</strong> 19e eeuw is er nog<br />
een serieuze poging gedaan om met een<br />
geheel nieuwe vertaling van <strong>de</strong> <strong>Bijbel</strong> te<br />
komen, waarin <strong>de</strong> nieuwste wetenschappelijke<br />
inzichten, in het bijzon<strong>de</strong>r die van<br />
<strong>de</strong> bijbelwetenschap, verwerkt zou<strong>de</strong>n<br />
moeten wor<strong>de</strong>n. Er werd daarbij niet<br />
naar aansluiting met <strong>de</strong> Statenvertaling<br />
gezocht. Dat was van <strong>de</strong> vrijzinnige vertalers<br />
ook niet te verwachten. Het resultaat:<br />
<strong>de</strong> Leidse Vertaling. (O.T. 1899-1901 en<br />
N.T. 1912).<br />
Informatief<br />
Aan <strong>de</strong> universiteit van Utrecht doceer<strong>de</strong>n<br />
<strong>de</strong> hoogleraren H.Th. Obbink en A.M.<br />
Brouwer. Ook zij hebben een (verkorte)<br />
<strong>Bijbel</strong> in nieuwe vertaling gemaakt (1921-<br />
1927), <strong>de</strong> zgn. Utrechtse vertaling (of:<br />
Vertaling Obbink-Brouwer). Van <strong>de</strong>ze vertaling<br />
is dankbaar gebruikgemaakt bij het<br />
werk aan <strong>de</strong> zgn. Nieuwe Vertaling van<br />
Wie een eerbiedwaardige tekst<br />
gaat herzien, moet uiterst<br />
voorzichtig te werk gaan.<br />
1951, een editie die door het Ne<strong>de</strong>rlands<br />
<strong>Bijbel</strong>genootschap is uitgegeven. Wie<br />
<strong>de</strong>ze uitgave leest, zal spoedig bemerken<br />
dat het taalgebruik vrij nauw aansluit bij<br />
dat van <strong>de</strong> Statenvertaling. Kritiek kwam<br />
er van <strong>de</strong> zij<strong>de</strong> van <strong>de</strong> Gereformeer<strong>de</strong><br />
Bond in <strong>de</strong> Hervorm<strong>de</strong> Kerk en uit an<strong>de</strong>re<br />
kleinere kerkgenootschappen die per se<br />
vast wil<strong>de</strong>n hou<strong>de</strong>n aan <strong>de</strong> Statenvertaling.<br />
Aan het begin van <strong>de</strong> 21e eeuw verscheen<br />
in 2004 <strong>de</strong> Nieuwe <strong>Bijbel</strong>vertaling (NBV),<br />
waarbij vooral gelet is op verstaanbaarheid<br />
en leesbaarheid, overigens zon<strong>de</strong>r <strong>de</strong><br />
grondtekst uit het oog te verliezen. Opvallend<br />
was ook <strong>de</strong> grote belangstelling voor<br />
<strong>de</strong> woord-voor-woord-vertaling van ds. P.<br />
Oussoren, <strong>de</strong> zgn. Naar<strong>de</strong>nse <strong>Bijbel</strong> (2004).<br />
In kringen van <strong>de</strong> Verga<strong>de</strong>ring van Gelovigen<br />
wordt ook veel gebruikgemaakt van<br />
<strong>de</strong> zgn. Voorhoeve-bijbel, een vertaling<br />
van het Nieuwe Testament. De uitgever<br />
H.C.Voorhoeve Jzn. heeft in 1877 <strong>de</strong> eerste<br />
editie van <strong>de</strong>ze vertaling op <strong>de</strong> markt<br />
gebracht. Vandaar <strong>de</strong> naam. Verschillen<strong>de</strong><br />
revisies volg<strong>de</strong>n, <strong>de</strong> laatste in 1982. Nu<br />
wordt <strong>de</strong>ze bijbel uitgeduid als <strong>de</strong> ‘Telos-<br />
Vertaling’.<br />
Grote verbreiding, vooral in evangelische<br />
kringen, kreeg ook Het Boek. Dit is echter<br />
35
36<br />
geen vertaling van <strong>de</strong> <strong>Bijbel</strong>, maar een parafrase<br />
naar het voorbeeld van The Living<br />
Bible. De eerste druk verscheen in 1988.<br />
Ook in rooms-katholieke kring zijn er<br />
goe<strong>de</strong> vertalingen verschenen: <strong>de</strong> Petrus<br />
Canisiusvertaling (1e druk N.T. 1929 en<br />
O.T. 1937-1939). Vanaf 1961 heeft <strong>de</strong> Katholieke<br />
<strong>Bijbel</strong>stichting gewerkt aan een<br />
Niet alleen het Ne<strong>de</strong>rlands is veran<strong>de</strong>rd,<br />
ook <strong>de</strong> kennis van Hebreeuws en Grieks<br />
is enorm toegenomen.<br />
geheel nieuwe vertaling, die bekend is<br />
gewor<strong>de</strong>n als <strong>de</strong> Willibrordvertaling, een<br />
vlot leesbare, stilistisch zeer verantwoor<strong>de</strong><br />
uitgave, waarvan in 1995 een geheel<br />
herziene druk verscheen.<br />
Herziening van <strong>de</strong> Statenvertaling<br />
Tot op he<strong>de</strong>n zijn nog veel lezers zeer gehecht<br />
aan <strong>de</strong> Statenvertaling, ondanks het<br />
feit dat <strong>de</strong> taal ervan steeds moeilijker te<br />
begrijpen is. Achteraf gezien is het te betreuren,<br />
dat op <strong>de</strong> Syno<strong>de</strong> van Dordrecht<br />
niet besloten is, dat <strong>de</strong> taal elke vijftig<br />
jaar herzien zou moeten wor<strong>de</strong>n. Nu is<br />
er in <strong>de</strong> loop <strong>de</strong>r eeuwen heel wat aan<br />
<strong>de</strong> taal gesleuteld, maar dat was meestal<br />
het werk van uitgevers, die in onbruik<br />
geraakte woor<strong>de</strong>n en uitdrukkingen stilzwijgend<br />
hebben veran<strong>de</strong>rd.<br />
Wie een eerbiedwaardige tekst gaat herzien,<br />
moet uiterst voorzichtig te werk<br />
gaan. Vooral op emotioneel vlak liggen<br />
<strong>de</strong> zaken heel gevoelig. Dat heeft in 1977<br />
ook <strong>de</strong> zogenoem<strong>de</strong> commissie-Tukker<br />
gemerkt. On<strong>de</strong>r leiding van ds. W.L. Tukker<br />
had<strong>de</strong>n een aantal theologen en<br />
neerlandici uit <strong>de</strong> rechtervleugel van <strong>de</strong><br />
Gereformeer<strong>de</strong> Gezindte zich gewaagd<br />
aan een voorzichtige mo<strong>de</strong>rnisering van<br />
het taalgebruik van <strong>de</strong> Statenvertaling.<br />
Het werd een verantwoor<strong>de</strong> bewerking,<br />
maar <strong>de</strong> herziening was lang niet grondig<br />
genoeg gebeurd. Ook was er nogal wat<br />
weerstand, zodat <strong>de</strong>ze herziening nooit<br />
echt in gebruik geraakt is in <strong>de</strong> kringen<br />
waarvoor ze was bedoeld.<br />
Met name in <strong>de</strong> kring van <strong>de</strong> Gereformeer<strong>de</strong><br />
Bond in <strong>de</strong> Ne<strong>de</strong>rlandse Hervorm<strong>de</strong><br />
Kerk groei<strong>de</strong> echter later toch<br />
<strong>de</strong> overtuiging dat een herziening van<br />
<strong>de</strong> Statenvertaling nodig was, juist om<br />
<strong>de</strong>ze goe<strong>de</strong> en betrouwbare vertaling<br />
voor <strong>de</strong> latere generaties te behou<strong>de</strong>n. De<br />
taalkloof werd steeds groter en met name<br />
jongeren had<strong>de</strong>n moeite met het lezen<br />
en begrijpen van <strong>de</strong> tekst. Catecheten en<br />
leraren klaag<strong>de</strong>n daarover. Over <strong>de</strong> kerkelijke<br />
grenzen heen zijn toen contacten<br />
gelegd, waarna een stichting in het leven<br />
geroepen is, met bestuursle<strong>de</strong>n uit <strong>de</strong><br />
Ne<strong>de</strong>rlandse Hervorm<strong>de</strong> Kerk (nu PKN), <strong>de</strong><br />
Christelijke Gereformeer<strong>de</strong> Kerken en <strong>de</strong><br />
Gereformeer<strong>de</strong> Gemeenten, al dan niet op<br />
persoonlijke titel.<br />
In juni 2002 is <strong>de</strong>ze Stichting (HSV) begonnen<br />
aan <strong>de</strong> herziening. Tientallen <strong>de</strong>skundigen<br />
op het gebied van <strong>de</strong> Ne<strong>de</strong>rlandse<br />
taal, <strong>de</strong> klassieke talen en <strong>de</strong> theologie<br />
gingen aan het werk<br />
Nu kan men een ou<strong>de</strong> tekst uit 1637 niet<br />
zomaar gaan hertalen. Men moet er dan<br />
ook <strong>de</strong> grondtekst naast leggen, maar dat<br />
is nog niet voldoen<strong>de</strong>. Er is meer nodig,<br />
namelijk een grondige herziening. Niet alleen<br />
het Ne<strong>de</strong>rlands is veran<strong>de</strong>rd, ook <strong>de</strong><br />
kennis van Hebreeuws en Grieks is enorm<br />
toegenomen. De statenvertalers zou<strong>de</strong>n<br />
zeker van <strong>de</strong>ze kennis gebruikgemaakt<br />
hebben. Er moet meer gebeuren dan wat<br />
verou<strong>de</strong>r<strong>de</strong> woor<strong>de</strong>n en zinsconstructies<br />
vervangen. “We moeten als het ware<br />
weer met <strong>de</strong> statenvertalers rond <strong>de</strong> tafel<br />
gaan zitten en gezamenlijk opnieuw<br />
<strong>de</strong> oorspronkelijke tekst gaan lezen. Dat<br />
kunnen we doen door naast <strong>de</strong> grondtekst<br />
ook <strong>de</strong> kanttekeningen bij <strong>de</strong> SV te bestu<strong>de</strong>ren<br />
en aan <strong>de</strong> hand van bei<strong>de</strong> bronnen<br />
<strong>de</strong> tekst vers voor vers te herzien”, aldus<br />
het bestuur van <strong>de</strong> HSV.<br />
De Herziene Statenvertaling is beslist<br />
geen nieuwe vertaling, al wordt dat wel<br />
eens gesuggereerd. Deze herziening is<br />
niets meer en niets min<strong>de</strong>r dan een restauratie<br />
van <strong>de</strong> Statenvertaling, waarbij<br />
<strong>de</strong> oorspronkelijke principes, interpretaties<br />
en bedoelingen van <strong>de</strong> statenvertalers<br />
zo veel mogelijk gehandhaafd blijven.<br />
Slotconclusie<br />
Het is voor lezers die <strong>de</strong> grondtalen niet<br />
machtig zijn een voor<strong>de</strong>el, dat er zoveel<br />
bijbelvertalingen beschikbaar zijn. Zo kan<br />
men beter doordringen in wat er eigenlijk<br />
staat, hoewel doeltaalgerichte vertalingen<br />
nog wel eens versluierend werken.<br />
Dat er zoveel bijbelvertalingen zijn, heeft<br />
echter ook een groot na<strong>de</strong>el. Degenen die<br />
<strong>de</strong> goe<strong>de</strong> gewoonte hebben bijbelteksten<br />
uit het hoofd te leren (met het hart, ‘by<br />
heart’, zeggen <strong>de</strong> Engelsen zo mooi),<br />
vragen zich af welke vertaling ze daarbij<br />
moeten gebruiken. Ook op school en catechisatie<br />
speelt dat probleem. Ik ben van<br />
mening, dat voor bijbelstudie en memorisatie<br />
een brontekstgetrouwe vertaling <strong>de</strong><br />
voorkeur verdient. De herziene Statenvertaling<br />
bijvoorbeeld.<br />
GROEI- JAARGANG <strong>2009</strong> – NR. 4<br />
38 Toen antwoord<strong>de</strong>n sommigen <strong>de</strong>r<br />
Schriftgeleer<strong>de</strong>n en Farizeeën, zeggen<strong>de</strong>:<br />
Meester! wij willen van U wel<br />
een teken zien.<br />
39 Maar Hij antwoord<strong>de</strong> en zei<strong>de</strong> <strong>tot</strong><br />
hen: Het boos en overspelig geslacht<br />
verzoekt een teken; en hun zal geen<br />
teken gegeven wor<strong>de</strong>n, dan het teken<br />
van Jonas, <strong>de</strong>n profeet.<br />
40 Want gelijk Jonas drie dagen en<br />
drie nachten was in <strong>de</strong>n buik van <strong>de</strong>n<br />
walvis, alzo zal <strong>de</strong> Zoon <strong>de</strong>s Mensen drie<br />
dagen en drie nachten wezen in het<br />
hart <strong>de</strong>r aar<strong>de</strong>.<br />
41 De mannen van Ninevé zullen opstaan<br />
in het oor<strong>de</strong>el met dit geslacht, en zullen<br />
hetzelve veroor<strong>de</strong>len; want zij hebben<br />
zich bekeerd op <strong>de</strong> prediking van Jonas;<br />
en ziet, meer dan Jonas is hier!<br />
Om over na te <strong>de</strong>nken / gespreksvragen:<br />
Hieron<strong>de</strong>r staat een ge<strong>de</strong>elte uit het gesprek<br />
van Jezus met <strong>de</strong> Schriftgeleer<strong>de</strong>n en<br />
Farizeeën (Matteüs 12:38-41).<br />
1. Lees <strong>de</strong>ze fragmenten nauwkeurig door<br />
en schrijf <strong>de</strong> verschillen in vertaling op.<br />
2. In vs. 39 vertaalt <strong>de</strong> SV ‘het boos en<br />
overspelig geslacht’, <strong>de</strong> NBV en GNB<br />
vervangen ‘overspelig’ door ‘trouweloos’.<br />
Welke oudtestamentische beeldspraak<br />
wordt daardoor min<strong>de</strong>r dui<strong>de</strong>lijk? (Vgl.<br />
Psalm 73:27 en Hosea 5:3)<br />
3. Over welk dier gaat het in vs. 40?<br />
4. Is er volgens u verschil tussen ‘zich bekeren’<br />
(SV en NBV) en ‘een nieuw leven<br />
beginnen’? (GNB) (vs. 42)<br />
5. Wat valt u op aan het slot van vs. 41?<br />
Info<br />
Drs. Nico van Velzen is oud-directielid van <strong>de</strong> Evangelische<br />
Hogeschool in Amersfoort en is vele jaren werkzaam<br />
geweest bij <strong>de</strong> af<strong>de</strong>ling Evangelisatie en Toerusting<br />
van het Zendings-Diaconessenhuis in Amerongen.<br />
Op het gebied van toerusting verzorgt hij nog regelmatig<br />
bijbelstudies en werkt hij met groepen.<br />
38 Daarop reageer<strong>de</strong>n enkele schriftgeleer<strong>de</strong>n<br />
en farizeeën met een vraag:<br />
‘Meester, we zou<strong>de</strong>n graag een teken<br />
van u zien.’<br />
39 Hij antwoord<strong>de</strong>: ‘Dit is een verdorven<br />
en trouweloze generatie. Ze verlangt<br />
een teken, maar zal geen an<strong>de</strong>r teken<br />
krijgen dan dat van <strong>de</strong> profeet Jona.<br />
40 Want zoals Jona drie dagen en drie<br />
nachten in <strong>de</strong> buik van een grote vis<br />
zat, zo zal <strong>de</strong> Mensenzoon drie dagen<br />
en drie nachten in het binnenste van <strong>de</strong><br />
aar<strong>de</strong> verblijven.<br />
41 Op <strong>de</strong> dag van het oor<strong>de</strong>el zullen <strong>de</strong><br />
Ninevieten samen met <strong>de</strong>ze generatie<br />
opstaan en haar veroor<strong>de</strong>len; want zij<br />
had<strong>de</strong>n zich bekeerd na <strong>de</strong> prediking<br />
van Jona, en hier ziet u iemand die<br />
meer is dan Jona!<br />
Informatief<br />
Statenvertaling Nieuwe <strong>Bijbel</strong>vertaling Groot Nieuws <strong>Bijbel</strong><br />
38 ’Meester,’ zei<strong>de</strong>n enkele schriftgeleer<strong>de</strong>n<br />
en Farizeeërs tegen hem, ‘wij willen<br />
een teken van u zien’.<br />
39 Jezus antwoord<strong>de</strong> hun:<br />
‘Slechte en trouweloze mensen vragen<br />
van mij een teken, maar ze zullen geen<br />
an<strong>de</strong>r teken krijgen dan het teken van<br />
<strong>de</strong> profeet Jona.<br />
40 Zoals Jona drie dagen en nachten in<br />
<strong>de</strong> buik van het zeemonster was, zo zal<br />
<strong>de</strong> Mensenzoon drie dagen en nachten<br />
doorbrengen in <strong>de</strong> diepte van <strong>de</strong> aar<strong>de</strong>.<br />
41 Op <strong>de</strong> dag van het oor<strong>de</strong>el zullen <strong>de</strong><br />
inwoners van Nineve opstaan samen<br />
met <strong>de</strong>ze mensen en hen veroor<strong>de</strong>len.<br />
Want toen zij hoor<strong>de</strong>n wat Jona verkondig<strong>de</strong>,<br />
begonnen zij een nieuw leven.<br />
En hier is iets groters dan Jona.<br />
37
38<br />
Het Nieuwe Testament maakt<br />
openbaar wat in het Ou<strong>de</strong><br />
Testament al verborgen zat.<br />
In het christelijke geloof is het nieuwe<br />
gekomen door Jezus Christus, <strong>de</strong> al<br />
in het Ou<strong>de</strong> Testament beloof<strong>de</strong> en<br />
voorspel<strong>de</strong> Messias. Hij is <strong>de</strong> door God<br />
gezon<strong>de</strong>ne, <strong>de</strong> dienaar van <strong>de</strong> HEER. Het<br />
Nieuwe Testament vertelt over het goe<strong>de</strong><br />
nieuws van zijn leven, werken, kruis<br />
en opstanding, <strong>de</strong> komst van <strong>de</strong> heilige<br />
Geest, het ontstaan en het on<strong>de</strong>rwijs<br />
van <strong>de</strong> kerk, en over het ein<strong>de</strong>. Het Ou<strong>de</strong><br />
Testament heeft vooral betrekking op <strong>de</strong><br />
belofte van God voor het joodse volk en<br />
<strong>de</strong> toekomst: door hen zal heel <strong>de</strong> aar<strong>de</strong><br />
gezegend wor<strong>de</strong>n (Genesis 12:2 en 3 in <strong>de</strong><br />
Statenvertaling en NBG’51). Het Nieuwe<br />
Testament laat zien hoe God zelf <strong>de</strong>ze<br />
belofte vervult door Jezus Christus. In<br />
Hem ontvangt ie<strong>de</strong>r mens zijn eeuwige<br />
toekomst (Johannes 3:16).<br />
De twee bun<strong>de</strong>ls van bijbelboeken ontvingen<br />
pas <strong>de</strong> naam ‘Testament’ toen<br />
men zich ervan bewust was dat naast <strong>de</strong><br />
eerste oorspronkelijk Hebreeuwse bun<strong>de</strong>l<br />
1 er een twee<strong>de</strong> Griekse bun<strong>de</strong>l was<br />
gekomen. Aan het ein<strong>de</strong> van <strong>de</strong> twee<strong>de</strong><br />
<strong>Bijbel</strong>studie<br />
Ds. Arenda Haasnoot<br />
Twee testamenten<br />
De <strong>Bijbel</strong> bestaat uit zesenzestig boeken. Negenen<strong>de</strong>rtig boeken<br />
staan on<strong>de</strong>r <strong>de</strong> noemer van het Ou<strong>de</strong> Testament en zevenentwintig<br />
behoren <strong>tot</strong> het Nieuwe Testament. In het jo<strong>de</strong>ndom<br />
gel<strong>de</strong>n alleen <strong>de</strong> boeken van het Ou<strong>de</strong> Testament als <strong>Bijbel</strong><br />
(Tenach). Voor <strong>de</strong> meeste joodse gelovigen hebben <strong>de</strong> woor<strong>de</strong>n<br />
ou<strong>de</strong> en nieuwe testament geen zeggingskracht. Er is immers<br />
niets ouds en daarom ook niets nieuws. De beloof<strong>de</strong> Messias<br />
moet voor hen nog komen.<br />
eeuw had<strong>de</strong>n bei<strong>de</strong> bun<strong>de</strong>ls in christelijke<br />
kringen hetzelf<strong>de</strong> gezag. Het woord Testament<br />
is ontleend aan <strong>de</strong> twee<strong>de</strong> brief<br />
van Paulus aan <strong>de</strong> Korintiërs, hoofdstuk<br />
3:14. In eerste instantie doet het <strong>de</strong>nken<br />
aan iets dat voorbij is, zoals het eigendom<br />
van <strong>de</strong> overle<strong>de</strong>ne overgaat in <strong>de</strong> han<strong>de</strong>n<br />
van <strong>de</strong> erfgenaam. Toch betekent het<br />
In <strong>de</strong> Bergre<strong>de</strong> lezen we dat Jezus<br />
een scheiding tegenspreekt.<br />
Volgens Hem is er geen enkel<br />
bijbels geschrift dat heeft afgedaan.<br />
Griekse woord voor testament, diathèkè,<br />
veel meer. Het is ook <strong>de</strong> vertaling van het<br />
Hebreeuwse woord voor verbond. Vóór<br />
<strong>de</strong> komst van Christus is er sprake van<br />
het verbond tussen God en Israël door <strong>de</strong><br />
aartsva<strong>de</strong>rs, bekrachtigd door <strong>de</strong> Wet en<br />
<strong>de</strong> profeten. Het volbrachte werk van Je-<br />
1. Slechts enkele ge<strong>de</strong>elten in het Aramees: Die Aramese teksten staan in Daniël 2:4-7:28, Ezra 4:8-<br />
68 en 7:12-26 en Jeremia 10:11. In het boek Genesis en in <strong>de</strong> evangeliën vin<strong>de</strong>n we nog hier en daar<br />
een paar Aramese woor<strong>de</strong>n - <strong>de</strong> meest beken<strong>de</strong> zijn abba, ‘va<strong>de</strong>r’, en talita koem, ‘meis<strong>je</strong>, sta op’.<br />
39
40<br />
zus Christus bracht het nieuwe verbond,<br />
niet door <strong>de</strong> Wet van letters, maar door<br />
<strong>de</strong> wet van <strong>de</strong> Geest.<br />
Scheiding tussen het Ou<strong>de</strong> en het<br />
Nieuwe Testament?<br />
In <strong>de</strong> afgelopen eeuwen werd er veelal<br />
een grens getrokken. Het Ou<strong>de</strong> Testament<br />
han<strong>de</strong>lt over <strong>de</strong> Wet en het Nieuwe Testament<br />
over <strong>de</strong> gena<strong>de</strong>. Soms werd het<br />
nog sterker gesteld: in Christus heeft het<br />
Ou<strong>de</strong> Testament afgedaan. Of: in het Ou<strong>de</strong><br />
Van het begin <strong>tot</strong> het ein<strong>de</strong> heeft<br />
God hetzelf<strong>de</strong> met <strong>de</strong> mens voor ogen:<br />
het contact herstellen, <strong>de</strong> zon<strong>de</strong><br />
tenietdoen en Hem leren kennen.<br />
Testament zien we God als een strenge,<br />
wre<strong>de</strong> en oorlogszuchtige God en in het<br />
Nieuwe Testament openbaart Hij zich als<br />
lief<strong>de</strong>volle Va<strong>de</strong>r.<br />
In <strong>de</strong> Bergre<strong>de</strong> lezen we dat Jezus een<br />
scheiding tegenspreekt. Volgens Hem is<br />
er geen enkel bijbels geschrift dat heeft<br />
afgedaan (Matteüs 5:17 en 18). Hij zegt<br />
dui<strong>de</strong>lijk dat er van Gods Woord niets<br />
verdwijnt, zolang hemel en aar<strong>de</strong> bestaat.<br />
Tegelijkertijd is er ook sprake van iets<br />
‘ouds en nieuws’.<br />
De kerkva<strong>de</strong>r en reformator Johannes<br />
Calvijn is een belangrijke theoloog in <strong>de</strong><br />
kerkgeschie<strong>de</strong>nis die dui<strong>de</strong>lijk niet <strong>de</strong> tegenstelling,<br />
maar <strong>de</strong> volledige gelijkheid<br />
erkent van <strong>de</strong> twee testamenten. De gelijkheid<br />
ziet hij als eenheid. Volgens hem<br />
verschilt het verbond dat God sloot met<br />
Israël in wezen en zaak niet van het verbond<br />
met ons, maar is het geheel een en<br />
hetzelf<strong>de</strong>. Alleen <strong>de</strong> bediening verschilt 2 .<br />
2. De Institutie van Calvijn, Boek 2, hoofdstuk<br />
10, paragraaf 2<br />
3. De <strong>Bijbel</strong> letterlijk lezen, Studiehuis Reshiet<br />
God heeft een verbond gesloten om<br />
mensen te laten <strong>de</strong>len in zijn eeuwige<br />
toekomst. In het ou<strong>de</strong> verbond moest het<br />
volk zich op eigen kracht inzetten door<br />
zich aan <strong>de</strong> wet van Mozes te hou<strong>de</strong>n.<br />
In het nieuwe verbond bevrijdt Gods<br />
Geest mensen van zon<strong>de</strong> en dood. Voor<br />
bei<strong>de</strong> geldt: <strong>de</strong> mens kan niet zelf opklimmen<br />
<strong>tot</strong> God. Wij kunnen alleen op Gods<br />
goedheid vertrouwen. Als Paulus over <strong>de</strong><br />
aartsva<strong>de</strong>r Abraham spreekt zegt hij: “De<br />
belofte had alles te maken met vertrouwen<br />
omdat ze een gave van God moest zijn” en<br />
ver<strong>de</strong>r schrijft hij: “En voor ons geldt: want<br />
ook wij zullen als rechtvaardigen wor<strong>de</strong>n<br />
aangenomen omdat we geloven in hem die<br />
Jezus, onze Heer, uit <strong>de</strong> dood heeft opgewekt”<br />
(Romeinen 4: 18 en 24).<br />
Er is sprake van één erfenis. Er is een<br />
doorlopen<strong>de</strong> lijn van Genesis <strong>tot</strong> en met<br />
Openbaring, zoals <strong>de</strong> schrijver van het<br />
boek Hebreeën treffend schrijft dat: “Op<br />
velerlei wijzen en langs velerlei wegen heeft<br />
God in het verle<strong>de</strong>n <strong>tot</strong> <strong>de</strong> voorou<strong>de</strong>rs gesproken<br />
door <strong>de</strong> profeten, maar nu <strong>de</strong> tijd<br />
ten ein<strong>de</strong> loopt heeft hij <strong>tot</strong> ons gesproken<br />
door zijn Zoon, die hij heeft aangewezen als<br />
enig erfgenaam en door wie hij <strong>de</strong> wereld<br />
heeft geschapen” (Hebreeën 1:1). Het gaat<br />
om hetzelf<strong>de</strong> geestelijke verbond.<br />
Van het begin <strong>tot</strong> het ein<strong>de</strong> heeft God<br />
hetzelf<strong>de</strong> met <strong>de</strong> mens voor ogen: het<br />
contact herstellen, <strong>de</strong> zon<strong>de</strong> tenietdoen<br />
en Hem leren kennen. Bei<strong>de</strong> bijbel<strong>de</strong>len<br />
vullen elkaar aan. Het Nieuwe Testament<br />
maakt dus openbaar wat in het Ou<strong>de</strong><br />
Testament al verborgen zat. Het Ou<strong>de</strong> Testament<br />
vertelt wie God is in he<strong>de</strong>n, verle<strong>de</strong>n<br />
en in <strong>de</strong> toekomst. Het is <strong>de</strong> voorafspiegeling<br />
van wat er in Jezus Christus<br />
komen gaat. Het Nieuwe Testament geeft<br />
<strong>de</strong> concrete invulling van wat het Ou<strong>de</strong><br />
Testament al belooft. Het is Gods Geest<br />
die <strong>de</strong> gehele Schrift voor ons <strong>tot</strong> leven<br />
brengt en ons hart aanraakt. “Besef daarbij<br />
vooral dat geen enkele profetie uit <strong>de</strong> Schrift<br />
een eigenmachtige uitleg toelaat, want nooit<br />
is een profetie voortgekomen uit menselijk<br />
initiatief: mensen die namens God spraken<br />
wer<strong>de</strong>n daartoe altijd gedreven door <strong>de</strong> heilige<br />
Geest” (1 Petrus 2:20).<br />
Schrift met Schrift vergelijken<br />
Er bestaat een basisregel voor het lezen<br />
en verklaren van teksten: elke tekst die<br />
literair is, is zijn eigen uitlegger en heeft<br />
in principe geen hulp van buitenaf nodig.<br />
De <strong>Bijbel</strong> als hoogwaardige literatuur –<br />
en ‘profetisch literair kunstwerk van <strong>de</strong><br />
bovenste plank’ 3 – is in staat zichzelf uit<br />
te leggen. Door aandachtig te luisteren<br />
naar <strong>de</strong> Geest, door te bestu<strong>de</strong>ren wat er<br />
letterlijk staat en door Schrift met Schrift<br />
te vergelijken ont<strong>de</strong>kken we <strong>de</strong> Schrift<br />
als geheel. Wij zijn christenen door het<br />
Nieuwe Testament, maar niet alleen van<br />
het Nieuwe Testament<br />
We lezen bijvoorbeeld in Jeremia 31:33<br />
over het verbond dat God in <strong>de</strong> toekomst<br />
met Israël zal sluiten: Hij zal hun hart <strong>tot</strong><br />
leven brengen om te doen wat zijn wil is.<br />
Door <strong>de</strong> profetie van Jeremia vertelt God<br />
over zijn verlangen. Hij zoekt mensen die<br />
Hem vanuit hun hart dienen. De profeet<br />
Joël krijgt een vergelijkbaar visioen. In<br />
Han<strong>de</strong>lingen 2 lezen we dat <strong>de</strong> uitstorting<br />
van <strong>de</strong> heilige Geest <strong>de</strong> innerlijke veran<strong>de</strong>ring<br />
mogelijk maakt (Joël 2:28-32).<br />
Minstens driehon<strong>de</strong>rd oudtestamentische<br />
profetieën zijn in <strong>de</strong> persoon van Jezus<br />
Christus <strong>tot</strong> vervulling gekomen. Sommige<br />
christenen willen heel voorzichtig<br />
zijn in het betrekken van het Ou<strong>de</strong> Testament<br />
op het Nieuwe en an<strong>de</strong>rsom. Toch<br />
is het opmerkelijk dat <strong>de</strong> apostelen geen<br />
enkele schroom had<strong>de</strong>n om met behulp<br />
van <strong>de</strong> Schriften te bewijzen dat Jezus<br />
Christus <strong>de</strong> vanouds beloof<strong>de</strong> Messias<br />
is. Sterker nog, het was voor hen <strong>de</strong> bewijsvoering<br />
voor <strong>de</strong> legitimiteit van het<br />
nieuwe verbond dat in Christus gekomen<br />
was. Zie bijvoorbeeld 1 Korintiërs 15:3 en<br />
4. Daarom hoeven wij als christenen niet<br />
te schromen of onszelf te schamen als<br />
wij ons beroepen op het Ou<strong>de</strong> Testament.<br />
Ie<strong>de</strong>re bladzij<strong>de</strong> van <strong>de</strong> <strong>Bijbel</strong> a<strong>de</strong>mt <strong>de</strong><br />
Geest van Christus uit. God heeft ie<strong>de</strong>re<br />
Info<br />
<strong>Bijbel</strong>studie<br />
sluier en <strong>de</strong> be<strong>de</strong>kking weggenomen, wij<br />
mogen Hem rechtstreeks leren kennen in<br />
zijn Woord en door zijn Geest.<br />
Om over na te <strong>de</strong>nken / gespreksvragen:<br />
1. Lees 2 Korintiërs 3. Heb <strong>je</strong> ooit iets van<br />
<strong>de</strong>ze ‘sluier’ ervaren? In <strong>je</strong> persoonlijk leven,<br />
in <strong>de</strong> kerk of wellicht el<strong>de</strong>rs?<br />
2. Vergelijk Jesaja 52:13-15 en Jesaja 53<br />
met Matteüs 26 en 27. Sommige bijbeluitleggers<br />
menen dat <strong>de</strong>ze tekst van Jesaja<br />
alleen over het volk Israël gaat. Ben<br />
<strong>je</strong> het eens met <strong>de</strong>ze mening?<br />
3. Het boek Jesaja wordt ook wel eens het<br />
‘vijf<strong>de</strong> evangelie’ genoemd. Denk <strong>je</strong> dat <strong>je</strong><br />
dit zo mag zeggen, of niet? Welke teksten<br />
ken <strong>je</strong> (nog meer) uit het Ou<strong>de</strong> Testament<br />
die laten zien dat Jezus <strong>de</strong> Christus?<br />
GROEI – JAARGANG <strong>2009</strong> – NR. 4<br />
Drs. Arenda Haasnoot (1973) is gereformeerd<br />
predikant in Gel<strong>de</strong>rmalsen. Zij is<br />
sinds 2007 vicevoorzitter van het mo<strong>de</strong>ramen<br />
van <strong>de</strong> Protestantse Kerk in Ne<strong>de</strong>rland.<br />
Daarnaast is zij betrokken bij het<br />
Evangelisch Werkband, dat zich inzet voor<br />
geestelijke vernieuwing binnen <strong>de</strong> PKN.<br />
Citaat<br />
Als ik uit het veld geslagen ben of in<br />
moeilijkhe<strong>de</strong>n verkeer, probeer ik Gods<br />
stem te horen als ik <strong>de</strong> <strong>Bijbel</strong> lees. Ik<br />
luister als <strong>de</strong> heilige Geest mij leert waarheid<br />
van dwaalleer te on<strong>de</strong>rschei<strong>de</strong>n, om<br />
‘<strong>de</strong> dingen op één lijn te krijgen’ en ze<br />
als door zijn ogen te zien. Ik geloof dat<br />
het dit gemeenschappelijke perspectief is<br />
waardoor <strong>de</strong> ‘innerlijke overtuigingen’ <strong>tot</strong><br />
stand komen die veel christenen interpreteren<br />
als <strong>de</strong> stem van God.<br />
Tim Stafford<br />
Uit: Het geheim van Gods vriendschap, Me<strong>de</strong>ma<br />
– Vaassen<br />
41
Jezus verbindt<br />
Oud en Nieuw<br />
In Marcus 9 lezen we over <strong>de</strong> geschie<strong>de</strong>nis van Jezus’ gedaantewisseling<br />
– verheerlijking – en zijn ontmoeting met Mozes en<br />
Elia. In het nu volgen<strong>de</strong> fragment uit zijn boek Overstag, belicht<br />
<strong>de</strong> theoloog en predikant Tim Vreug<strong>de</strong>nhil hoe <strong>de</strong>ze geschie<strong>de</strong>nis<br />
een verbinding legt tussen het Ou<strong>de</strong> en het Nieuwe Testament.<br />
Mozes en Elia zijn <strong>de</strong> twee oudtestamentische<br />
giganten. Zij<br />
verpersoonlijken <strong>de</strong> wet en <strong>de</strong><br />
profeten. Maar er is nog meer dat aan<br />
het Ou<strong>de</strong> Testament herinnert. Allereerst<br />
die ‘hoge berg’, die vermoe<strong>de</strong>lijk <strong>de</strong> berg<br />
Hermon is geweest, <strong>de</strong> hoogste berg van<br />
Galilea. An<strong>de</strong>re uitleggers <strong>de</strong>nken aan <strong>de</strong><br />
berg Tabor. De exegeet Tom Wright merkt<br />
met een knipoog op dat aangezien <strong>de</strong><br />
berg Hermon nogal moeilijk te beklimmen<br />
is, hele massa’s pelgrims een grote<br />
voorkeur voor <strong>de</strong> Tabor hebben! Tal van<br />
bijbelplaatsen beschrijven het ‘beklimmen<br />
van een berg’ als een letterlijke reis naar<br />
God, een voorbereiding op een persoonlijke<br />
ontmoeting. In Psalm 24 bijvoorbeeld<br />
wordt gevraagd: “Wie mag <strong>de</strong> berg van<br />
<strong>de</strong> HEER bestijgen, wie mag staan op zijn<br />
heilige plaats?” En het antwoord: “Wie<br />
reine han<strong>de</strong>n heeft en een zuiver hart, zich<br />
niet inlaat met leugens en niet bedrieglijk<br />
zweert”. Niet ie<strong>de</strong>reen kan of mag zomaar<br />
God ontmoeten! Daar moet <strong>je</strong> werkelijk<br />
een heilige voor zijn. Op audiëntie gaan<br />
bij God is daarom weggelegd voor weinigen.<br />
Tot dat zeer selecte groep<strong>je</strong> behoren<br />
Mozes en Elia. Bei<strong>de</strong>n hebben ooit op een<br />
berg God ontmoet. Mozes op <strong>de</strong> berg Sinaï,<br />
waar hij Gods wet in ontvangst nam<br />
Getuigen<strong>de</strong> levensstijl<br />
Ds. Tim Vreug<strong>de</strong>nhil<br />
(Exodus 24:9-11). Elia op <strong>de</strong> berg Horeb,<br />
een van <strong>de</strong> meest bijzon<strong>de</strong>re verhalen uit<br />
<strong>de</strong> <strong>Bijbel</strong> (1 Koningen 19), omdat God daar<br />
niet in don<strong>de</strong>r, vuur of orkaan verschijnt,<br />
maar juist in het gefluister van een zachte<br />
bries. Mozes en Elia hebben allebei <strong>de</strong><br />
heerlijkheid van God geproefd. Geproefd<br />
ja. Ik gebruik dat woord expres. Zien is<br />
een groot woord, als het om God gaat.<br />
Mozes en Elia hebben allebei <strong>de</strong><br />
heerlijkheid van God geproefd.<br />
Horen en zien vergaan <strong>je</strong> juist. Mozes en<br />
Elia kunnen <strong>je</strong> vertellen dat <strong>je</strong> zintuigen<br />
tekortschieten zodra <strong>de</strong> leven<strong>de</strong> God zich<br />
aandient. God zie <strong>je</strong> niet zomaar even<br />
staan. En toch: God ervaren, dat is voor<br />
mensen als Mozes en Elia een geweldige<br />
realiteit geweest.<br />
De glorie van God<br />
Als hier op <strong>de</strong> top van <strong>de</strong> Hermon alles<br />
straalt en schittert, komt dat dus voort uit<br />
<strong>de</strong> aanwezigheid van God. God is present<br />
in al zijn heerlijkheid. Ook Petrus kan niet<br />
zomaar zeggen dat hij op die berg God<br />
gezien heeft. Niet voor niets is een van<br />
Jezus’ eigen woor<strong>de</strong>n: “dat niemand ooit<br />
<strong>de</strong> Va<strong>de</strong>r heeft gezien” (Johannes 6:46). Wel<br />
is er in Marcus 9 een (ook weer herkenbaar<br />
oudtestamentisch) beeld van God,<br />
een mid<strong>de</strong>l waarmee Hij iets van zich laat<br />
merken: <strong>de</strong> wolk. Het mid<strong>de</strong>l waarmee<br />
God zich in het Ou<strong>de</strong> Testament tegelijk<br />
verbergt én openbaart. Een wolk die Petrus<br />
en <strong>de</strong> an<strong>de</strong>ren overschaduwt. Overschaduwen<br />
in een positieve betekenis:<br />
heel dichtbij komen, koesteren haast.<br />
Juist in het tijdperk van <strong>de</strong> Verlichting<br />
hebben wij – gelovig of niet – onszelf<br />
aangewend om nogal gemakkelijk God ter<br />
sprake te brengen. Rustig durven mensen<br />
vandaag te stellen dat God helemaal niet<br />
42 43
44<br />
bestaat en even gemakkelijk wordt het<br />
tegen<strong>de</strong>el beweerd: er is beslist een Iets<br />
daarboven. In menig interview geeft een<br />
beken<strong>de</strong> Ne<strong>de</strong>rlan<strong>de</strong>r vandaag zijn of<br />
haar mening over God. On<strong>de</strong>r christenen<br />
is er vaak een groot gebrek aan diepe<br />
eerbied en werkelijk ontzag voor God.<br />
De God van wie <strong>de</strong> <strong>Bijbel</strong> zegt dat<br />
Hij bestaat, is een ma<strong>je</strong>steitelijke,<br />
een glorieuze, een heerlijke God.<br />
Veel christenen (ik zeg het nu maar even<br />
ongenuanceerd) hebben een typisch ‘verlicht’<br />
i<strong>de</strong>e van God: ze zijn nogal kritisch<br />
op Hem. Doet God wel genoeg voor mij,<br />
ervaar ik Hem genoeg, kan Hij zich niet<br />
wat meer en dui<strong>de</strong>lijker laten zien? Dat<br />
mag dan een verlichte houding zijn, het is<br />
vér verwij<strong>de</strong>rd van Gods heerlijkheid... De<br />
God van wie <strong>de</strong> <strong>Bijbel</strong> zegt dat Hij bestaat,<br />
is een ma<strong>je</strong>steitelijke, een glorieuze, een<br />
heerlijke God, en wie zoals Petrus alleen<br />
nog maar zijn stem hoort, houdt eerst<br />
maar eens een tijd zijn mond en weet niet<br />
meer wat hij moet zeggen, volledig door<br />
schrik overweldigd (Marcus 9:6).<br />
De glorie van Jezus<br />
Nu wordt van Mozes in <strong>de</strong> <strong>Bijbel</strong> verteld<br />
dat zijn gezicht op een bijzon<strong>de</strong>re manier<br />
straal<strong>de</strong> nadat hij God had gezien. Mogelijk<br />
heeft Elia hetzelf<strong>de</strong> meegemaakt. In<br />
Marcus 9 is het onmiskenbaar zo dat Jezus<br />
diezelf<strong>de</strong> glans vertoont voordat God<br />
in een wolk verschijnt. Jezus gaat eerst<br />
uit zichzelf glanzen, zo lezen we, en dan<br />
pas verschijnen Mozes en Elia, volgens<br />
Marcus eveneens in hemelse luister, en<br />
daarna komt dan ook nog God. Hier zit <strong>je</strong><br />
bij <strong>de</strong> kern van dit verhaal, dat als zoveel<br />
passages uit <strong>de</strong> evangeliën wil prikkelen<br />
<strong>tot</strong> een antwoord op <strong>de</strong> vraag: ‘Jezus, wie<br />
is Hij?’ Voor een gemid<strong>de</strong>l<strong>de</strong> tijdgenoot<br />
van Jezus – laten we hem Petrus noemen<br />
- is er niemand die dichter bij God komt<br />
dan Mozes en Elia. Van Jezus is dát door<br />
veel mensen ook een tijdlang gedacht en<br />
gezegd: dat Hij <strong>de</strong> nieuwe Mozes zou zijn<br />
of een uit <strong>de</strong> dood opgestane Elia. Bizar<br />
moet in <strong>de</strong> oren van een Israëliet van toen<br />
Jezus’ claim hebben geklonken: “Ik ben<br />
meer dan Elia, ik ben meer dan Mozes.”<br />
(“Mozes heeft gezegd, maar ik zeg u...”)<br />
Jezus’ visie op <strong>de</strong> wet is radicaler dan<br />
die van Mozes en zijn profetisch <strong>spreken</strong><br />
is krachtiger dan dat van Elia. Als Jezus<br />
slechts een wijze rabbi is geweest, kan<br />
men hem niet an<strong>de</strong>rs beoor<strong>de</strong>len dan als<br />
lij<strong>de</strong>nd aan <strong>tot</strong>ale zelfoverschatting.<br />
Je kunt geen oprechte jood zijn en on<strong>de</strong>rtussen<br />
van <strong>je</strong>zelf beweren dat <strong>je</strong> meer<br />
bent dan Mozes en Elia samen. Deze menselijke<br />
discussie (die zowel toen plaatsvond<br />
alsook vandaag <strong>de</strong> dag) wordt hier<br />
vanuit <strong>de</strong> hemel beslist. Dat is <strong>de</strong> impact<br />
ervan. Mozes en Elia geven Jezus gelijk.<br />
Zij betuigen Hem hun bijval. In <strong>de</strong>ze twee<br />
figuren ontvangt Jezus <strong>de</strong> verzekering van<br />
wat Hij dagelijks preten<strong>de</strong>er<strong>de</strong> te doen:<br />
het Ou<strong>de</strong> Testament vervullen. Jezus zegt:<br />
“Ik ben het” en Mozes en Elia zeggen<br />
erbij: ‘ja, Hij is het’. En God zelf zet een<br />
uitroepteken: met alle grootheid die Elia<br />
en Mozes eigen is, toch moet <strong>je</strong> uitein<strong>de</strong>lijk<br />
niet bij hen zijn. Hun glans is slechts<br />
reflectie van het Licht. Alleen Jezus, zegt<br />
God hier: “Dit is mijn gelief<strong>de</strong> Zoon, luister<br />
naar Hem!” (Marcus 9:7)<br />
Metamorfose<br />
Hoewel we niet helemaal vat kunnen<br />
krijgen op wat hier gebeurt, kan ie<strong>de</strong>reen<br />
lezen hoe het er staat. Jezus veran<strong>de</strong>r<strong>de</strong><br />
voor hun ogen van gedaante. Speciaal<br />
voor mensen uit het tijdperk van <strong>de</strong><br />
Verlichting heeft God dat erbij laten zetten:<br />
‘voor hun ogen’. Wat voor <strong>je</strong> ogen<br />
gebeurt, is een feit, is empirisch vast te<br />
stellen. Zij droom<strong>de</strong>n niet, het zijn ook<br />
niet toevallig <strong>de</strong> eerste of <strong>de</strong> laatste zonnestralen<br />
van <strong>de</strong> dag die Jezus daar op<br />
die top in een bijzon<strong>de</strong>re gloed zetten.<br />
Nee, met hun ogen zien <strong>de</strong> leerlingen<br />
een an<strong>de</strong>re, een stralen<strong>de</strong>, een glorieuze<br />
Jezus. Voor hun ogen veran<strong>de</strong>r<strong>de</strong> Hij van<br />
gedaante. Even wordt het Pasen al, daar<br />
boven op die berg. En het kan niet an<strong>de</strong>rs<br />
of wat Marcus hier noteert, is een ooggetuigenverslag<br />
van Petrus: “Ik kan <strong>je</strong> niet<br />
vertellen hoe wit dat wit die ochtend was,<br />
geen enkele wolwasser, geen wasmachine,<br />
geen wasmid<strong>de</strong>l krijgt dat voor elkaar.<br />
Witter dan wit en stralend schoon!” (Marcus<br />
9:3).<br />
Het Nieuwe Testament is er dui<strong>de</strong>lijk over<br />
dat datgene wat wij hier buitengewoon<br />
en bijzon<strong>de</strong>r vin<strong>de</strong>n – iemand die straalt<br />
en blinkt – in feite <strong>de</strong> normale situatie is.<br />
Dat het licht van God zo verschrikkelijk<br />
opvalt, komt doordat wij leven in een<br />
donkere wereld. De ware, <strong>de</strong> echte verlichting<br />
in <strong>de</strong>ze wereld is God en dan niet<br />
<strong>de</strong> kennis óver God, maar zoals <strong>de</strong> <strong>Bijbel</strong><br />
zegt <strong>de</strong> kennismaking met Gods luister,<br />
die afstraalt van het gezicht van Jezus<br />
Christus (2 Korintiërs 4:6). Wat Jezus hier<br />
overkomt, laat zien dat Hij God is. In Hem<br />
schittert Gods luister, Hij is Gods evenbeeld<br />
(Hebreeën 1:3). Waar <strong>de</strong> hemel zelf,<br />
<strong>de</strong> sterren, <strong>de</strong> oceanen en <strong>de</strong> bergen een<br />
klein beet<strong>je</strong> van Gods glorie vertellen, vertelt<br />
Jezus het complete verhaal. Hij is <strong>de</strong><br />
glorie van God. Hij is van een an<strong>de</strong>re or<strong>de</strong><br />
dan Mozes en Elia. Zelfs <strong>de</strong> grote Mozes,<br />
zelfs <strong>de</strong> gigant Elia hebben in hun leven<br />
verlangd om Gods heerlijkheid te zien. Nu<br />
wordt hun verlangen vervuld. Nu zien ze<br />
God van aangezicht <strong>tot</strong> aangezicht. Nu<br />
zien ze Gods glorie in Jezus.<br />
Beeld van God<br />
Misschien is het meest vreem<strong>de</strong> aan dit<br />
verhaal nog wel dat het maar van korte<br />
duur was. Het houdt weer op, <strong>de</strong> glans<br />
verdwijnt. Het lijkt het gewone leven wel!<br />
Hoogtepunten duren vaak te kort. En bij<br />
<strong>de</strong> weg terug naar bene<strong>de</strong>n verbiedt Jezus<br />
zijn leerlingen te vertellen wat er gebeurd<br />
is, <strong>tot</strong>dat <strong>de</strong> Mensenzoon uit <strong>de</strong> dood<br />
zou zijn opgestaan. Daarin zit meteen<br />
ook <strong>de</strong> oplossing van het raadsel. In dat<br />
Getuigen<strong>de</strong> levensstijl<br />
verschrikkelijke, dat har<strong>de</strong> en vreeswekken<strong>de</strong><br />
woord: ‘dood’. De <strong>Bijbel</strong> spreekt<br />
zo vol afkeer over doodgaan, omdat dat<br />
wat dood is, een vloek is voor Gods naam.<br />
Ooit goed naar een do<strong>de</strong> bloem gekeken?<br />
Of naar een dood dier? Of naar een do<strong>de</strong>,<br />
een mens? Wie zulke beel<strong>de</strong>n op zijn<br />
netvlies heeft staan, weet hoe <strong>de</strong> dood in<br />
niets te maken heeft met het weerspiegelen<br />
van Gods glorie. Te mid<strong>de</strong>n van <strong>de</strong><br />
do<strong>de</strong> mensen, do<strong>de</strong> dieren, do<strong>de</strong> dingen<br />
lijkt er geen Schepper te bestaan, daar<br />
wordt het falen van die Schepper keihard<br />
aangetoond. Juist daarvoor komt Jezus.<br />
Jezus’ visie op <strong>de</strong> wet is radicaler dan<br />
die van Mozes en zijn profetisch<br />
<strong>spreken</strong> is krachtiger dan dat van Elia.<br />
Niet om alleen maar Gods glorie te weerspiegelen<br />
en ons daarmee te imponeren!<br />
Wat Hem op die berg overkwam, dat<br />
ken<strong>de</strong> Hij al uit ervaring, van eeuwigheid<br />
zelfs. Hij was weer heel even thuis, in <strong>de</strong><br />
hemelse heerlijkheid, zoals elk gebed <strong>tot</strong><br />
zijn Va<strong>de</strong>r voor Hem thuiskomen was.<br />
Jezus kwam nu juist om Gods glorie op<br />
aar<strong>de</strong> te herstellen. Geen godsdienst<br />
in <strong>de</strong> wereld heeft zo’n pessimistisch<br />
mensbeeld als het christendom: dat wij<br />
allemaal doodgaan, maakt dit hele leven<br />
zin- en doelloos. En tegelijk heeft geen<br />
godsdienst in <strong>de</strong> wereld zo’n hoog i<strong>de</strong>aal:<br />
juist <strong>de</strong> mens is bedoeld om Gods glorie te<br />
weerspiegelen. Jij leeft zodat mensen aan<br />
jouw lichaam, jouw ziel, jouw manier van<br />
praten, <strong>de</strong>nken, voelen, leven, jouw relaties,<br />
jouw prestaties kunnen zien dat er<br />
een glorieuze God bestaat. Beeld van God<br />
te zijn, Gods glorie te weerspiegelen, is<br />
volgens <strong>de</strong> <strong>Bijbel</strong> het doel van ie<strong>de</strong>r mens.<br />
N.T. Wright zegt ergens: “Voor <strong>de</strong> bijbelschrijvers<br />
is mens zijn een glorieus iets,<br />
en Jezus’ perfecte mens zijn is het mo<strong>de</strong>l<br />
45
voor <strong>de</strong> glorie waarin al zijn mensen eens<br />
op een dag zullen <strong>de</strong>len.”<br />
On<strong>de</strong>rweg naar Golgota<br />
Hoe doet Jezus dat? Hoe herstelt Hij Gods<br />
glorie? Wat op <strong>de</strong> berg Hermon gebeurt,<br />
is niet het enige en niet het laatste. De<br />
<strong>Bijbel</strong> neemt <strong>je</strong> mee naar een an<strong>de</strong>re<br />
top. Nu is het meer een heuvel, dicht bij<br />
Jeruzalem. We staan opeens op Golgota.<br />
Ook daar veran<strong>de</strong>rt Jezus voor <strong>je</strong> ogen<br />
van gedaante. Hier op <strong>de</strong> berg is Jezus<br />
verheerlijkt in zijn glorie; daar op <strong>de</strong><br />
heuvel is Hij verne<strong>de</strong>rd in zijn schan<strong>de</strong>.<br />
Hier glanzen zijn kleren stralend wit; daar<br />
zijn ze Hem van het lijf gescheurd. Hier<br />
wordt Hij geflankeerd door Israëls hel<strong>de</strong>n,<br />
Mozes en Elia; daar hangt Hij tussen het<br />
uitschot, twee anonieme misdadigers.<br />
Mozes en Elia spraken met Jezus<br />
over zijn na<strong>de</strong>ren<strong>de</strong> ein<strong>de</strong>.<br />
Ze <strong>spreken</strong> Hem moed in, met het<br />
oog op zijn lij<strong>de</strong>n en zijn dood.<br />
Daarover is het gesprek gegaan.<br />
Hier wil Petrus drie tenten opslaan en<br />
Jezus zegt nee; daar laat Pilatus drie kruisen<br />
optrekken en zegt Jezus ja. Hier op <strong>de</strong><br />
berg overschaduwt Gods witte wolk het<br />
toneel, daar op <strong>de</strong> heuvel komt duisternis<br />
over het land. Hier roept Petrus uit hoe<br />
goed het is dat hij erbij is; daar verbergt<br />
<strong>de</strong>zelf<strong>de</strong> Petrus zich vol schaamte en wil<br />
hij Jezus niet kennen. Hier verklaart God<br />
zelf dat <strong>de</strong>ze Jezus zijn gelief<strong>de</strong> Zoon is;<br />
daar zwijgt God in alle talen en roept<br />
achteraf alleen een Romeinse soldaat het.<br />
De berg <strong>de</strong>r verheerlijking verklaart <strong>de</strong><br />
galgenheuvel en an<strong>de</strong>rsom: Golgota hoort<br />
bij Hermon. Misschien snap <strong>je</strong> bei<strong>de</strong> toppen<br />
op zichzelf niet. Maar zet ze nu eens<br />
naast elkaar. Mozes en Elia spraken met<br />
Jezus over zijn na<strong>de</strong>ren<strong>de</strong> ein<strong>de</strong>. Ze spre-<br />
ken Hem moed in, met het oog op zijn lij<strong>de</strong>n<br />
en zijn dood. Daarover is het gesprek<br />
gegaan (vergelijk Lucas 9:31: “Ze spraken<br />
over het levensein<strong>de</strong> dat Hij in Jeruzalem<br />
zou moeten volbrengen.”) Ook als Jezus<br />
op Golgota do<strong>de</strong>lijk eenzaam is, werpen<br />
Mozes en Elia hun schaduw vooruit. Want<br />
<strong>de</strong> wet zegt dat dit moest gebeuren. En<br />
<strong>de</strong> profeten zeggen dat dit zou gebeuren.<br />
Mozes haakt hier af, geen wet kan dit<br />
volbrengen. Elia verschijnt hier niet, geen<br />
profeet die wat kan doen.<br />
In Jezus voert God zelf het gevecht. Legt<br />
Hij zijn glorie af. Het woord dat ons verlichtingstijdperk<br />
typeert, is veelzeggend:<br />
godsverduistering. Dat is dat ik God nergens<br />
meer kan waarnemen in dit leven.<br />
Juist dat probleem lost Jezus op. God on<strong>de</strong>rgaat<br />
aan <strong>de</strong>n lijve waar Petrus al bang<br />
voor was: dat <strong>de</strong> heerlijkheid voorbijgaat,<br />
dat God weer verdwijnt, dat ik straks<br />
dus weer alleen ben, dat er uitein<strong>de</strong>lijk<br />
niemand voor me is, dat geen wet, geen<br />
profeet, geen God me kan en wil helpen.<br />
Het Evangelie is dat Jezus geen tent nodig<br />
heeft, maar in leven<strong>de</strong>n lijve Gods tent<br />
is... om on<strong>de</strong>r ons te wonen. Het Evangelie<br />
is dat juist omdat Jezus <strong>de</strong> heuveltop<br />
beklom waar God niet is, ik nu <strong>de</strong> berg<br />
mag opgaan waar God wel is. De bijzon<strong>de</strong>re<br />
glans van dit verhaal zet ten slotte<br />
mijn leven in een heel nieuw licht.<br />
Het licht gaat aan<br />
Drie dingen ten slotte als toepassing. Drie<br />
dingen over Jezus als het startpunt, het<br />
richtpunt en het eindpunt van alle verlichting.<br />
* Geen gebeurtenis uit het leven van Jezus<br />
heeft Petrus meer veran<strong>de</strong>rd dan <strong>de</strong>ze. In<br />
<strong>de</strong> bei<strong>de</strong> brieven die er van hem in <strong>de</strong> <strong>Bijbel</strong><br />
staan, staat slecht één verwijzing naar<br />
iets dat hij met Jezus heeft meegemaakt:<br />
“Toen wij u <strong>de</strong> glorierijke komst van onze<br />
Heer Jezus Christus verkondig<strong>de</strong>n, baseer<strong>de</strong>n<br />
wij ons niet op vernuftige verzinsels – integen<strong>de</strong>el,<br />
wij hebben met eigen ogen zijn<br />
grootheid gezien. Want Hij ontving van God,<br />
<strong>de</strong> Va<strong>de</strong>r, eer en luister, toen <strong>de</strong> stem van <strong>de</strong><br />
ma<strong>je</strong>steitelijke luister tegen Hem zei: “Dit is<br />
mijn gelief<strong>de</strong> zoon, in Hem vind Ik vreug<strong>de</strong>.”<br />
Die stem hebben wij zelf uit <strong>de</strong> hemel horen<br />
klinken, toen wij met Hem op <strong>de</strong> heilige berg<br />
waren. Ons vertrouwen in <strong>de</strong> woor<strong>de</strong>n van<br />
<strong>de</strong> profeten [lees: Mozes en Elia!] is daardoor<br />
alleen maar toegenomen. U doet er goed<br />
aan uw aandacht altijd daarop gericht te<br />
hou<strong>de</strong>n, als op een lamp die in een donkere<br />
ruimte schijnt...” (2 Petrus 1:16-19).<br />
Hier is Petrus werkelijk het licht opgegaan<br />
en hij adviseert hetzelf<strong>de</strong> aan jou:<br />
gebruik <strong>de</strong>ze gebeurtenis als een lamp,<br />
als openbaring. Begin niet met <strong>de</strong> wet en<br />
evenmin met <strong>de</strong> profeten. Start bij Jezus,<br />
ont<strong>de</strong>k wie Hij is. En krijg dan daardoor<br />
ook vertrouwen in Mozes, Elia en <strong>de</strong> an<strong>de</strong>ren.<br />
* Echte verlichting is in dit universum<br />
alleen te vin<strong>de</strong>n bij Jezus. Alleen bij zijn<br />
licht (dat is gewoon: bij wie Hij is) ont<strong>de</strong>k<br />
ik wat Petrus op die berg ont<strong>de</strong>kte: dat ik<br />
slechter ben dan ikzelf dacht (als God zich<br />
vertoont, ben ik nergens) en meer geliefd<br />
door God dan ik durf<strong>de</strong> hopen (als God<br />
zich vertoont, mag ik er zijn). Ik kan <strong>de</strong><br />
berg van <strong>de</strong> Heer niet op en <strong>de</strong>sondanks<br />
neemt Jezus mij mee omhoog. De <strong>Bijbel</strong><br />
vertelt een verhaal over elk mens van<br />
toenemen<strong>de</strong> verlichting: hoe meer <strong>je</strong> <strong>de</strong><br />
luister van <strong>de</strong> Heer aanschouwt, hoe meer<br />
<strong>je</strong> zelf gaat stralen (2 Korintiërs 3:18). Het<br />
leven van Mozes en Elia was bijzon<strong>de</strong>r,<br />
maar het kan <strong>je</strong> op geen enkele manier<br />
veran<strong>de</strong>ren. Het leven van Jezus kan dat<br />
wel. Het evangelie gaat over verstand en<br />
hart, woor<strong>de</strong>n en da<strong>de</strong>n.<br />
* Petrus is echt menselijk: hij was daar<br />
het liefst <strong>de</strong> rest van zijn leven boven op<br />
die berg gebleven. Hij had het liefst Jezus,<br />
Mozes en Elia in tenten gestopt, ze ‘opgeborgen’<br />
om ze af en toe even tevoorschijn<br />
te halen, op te poetsen en te koesteren.<br />
Dat is begrijpelijk, maar het is ook religie:<br />
naar menselijk inzicht God hanteren.<br />
Getuigen<strong>de</strong> levensstijl<br />
Jezus brengt het Evangelie. Hij gaat letterlijk<br />
en figuurlijk naar bene<strong>de</strong>n. Jezus is –<br />
God zij dank – niet boven gebleven, maar<br />
Hij kwam naar bene<strong>de</strong>n. Naar waar <strong>de</strong><br />
mensen zijn, met hun nood, hun pijn, hun<br />
honger en hun tranen. Dat <strong>de</strong> hemel vol<br />
is van Gods glorie is een feit. Dat <strong>de</strong> aar<strong>de</strong><br />
dat moet wor<strong>de</strong>n, is Gods diepe verlangen<br />
en Hij zal niet rusten voordat <strong>de</strong> dag aanbreekt<br />
dat elk oog Jezus zal zien.<br />
<strong>Bijbel</strong>leessuggestie:<br />
Marcus 9:2-10<br />
Om over na te <strong>de</strong>nken / gespreksvraag:<br />
Is jouw levensverhaal er een van toenemen<strong>de</strong><br />
verduistering of verlichting (of<br />
misschien wel allebei)? Betrek 2 Korintiers<br />
3:18 erbij: “Wij zullen meer en meer<br />
veran<strong>de</strong>rd wor<strong>de</strong>n”. Zou <strong>je</strong> dat willen en hoe<br />
verloopt dat proces?<br />
GROEI – JAARGANG <strong>2009</strong> – NR. 4<br />
Dit artikel komt uit Overstag<br />
(Van Wijnen – Franeker,<br />
150 pag., €14,95,<br />
ISBN 9789051943351) en<br />
is met toestemming van<br />
<strong>de</strong> uitgever overgenomen.<br />
Tim Vreug<strong>de</strong>nhil (1975) is<br />
theoloog en predikant van <strong>de</strong> Stadshartkerk<br />
Amstelveen.<br />
46 47<br />
Info<br />
Citaat<br />
Gelovigen moeten <strong>spreken</strong> als <strong>de</strong> Schrift<br />
spreekt, maar zou<strong>de</strong>n moeten zwijgen<br />
als <strong>de</strong> Schrift zwijgt. Als God niet<br />
uitlegt waarom bepaal<strong>de</strong> gebeurtenissen<br />
plaatsvin<strong>de</strong>n, kunnen we maar beter<br />
ophou<strong>de</strong>n een verklaring te zoeken.<br />
Drs. Aad Kamsteeg<br />
Uit: De leeuw is gevaarlijk maar goed,<br />
Van Wijnen – Franeker
48<br />
Ik merk dat <strong>de</strong> <strong>Bijbel</strong> in het leven van<br />
veel christenen een vrij kleine plaats<br />
heeft. Dat verontrust me.<br />
Tijd nemen om te<br />
luisteren naar God<br />
Zo begint Herman van Wijngaar<strong>de</strong>n<br />
een van <strong>de</strong> hoofdstukken in zijn<br />
boek<strong>je</strong> Leer Me Lezen – Hoe <strong>de</strong> <strong>Bijbel</strong><br />
opengaat. Het boek<strong>je</strong> is in <strong>de</strong> eerste plaats<br />
bedoeld voor jongeren, maar gaat over<br />
een manier van bijbellezen waarmee volwassenen<br />
net zo goed hun voor<strong>de</strong>el kunnen<br />
doen. Jongeren helpen en stimuleren<br />
Toerusting<br />
Herman van Wijngaar<strong>de</strong>n in gesprek met redactie<br />
‘Er zijn mensen die elke dag weer enthousiast hun bijbel pakken en <strong>de</strong><br />
tijd nemen om te luisteren naar <strong>de</strong> woor<strong>de</strong>n van God. Toch hebben <strong>de</strong><br />
meeste bijbellezers er moeite mee. Misschien herken <strong>je</strong> dat wel: enthousiast<br />
nam <strong>je</strong> <strong>je</strong> voor om er elke dag (of in ie<strong>de</strong>r geval regelmatig) even<br />
voor te gaan zitten. Maar twee maan<strong>de</strong>n later kom <strong>je</strong> erachter dat er van<br />
<strong>de</strong> goe<strong>de</strong> gewoonte weinig is overgebleven… Gek eigenlijk, toch? Hoe<br />
kan het nou dat <strong>je</strong> er moeite mee hebt om bijbel te lezen?’<br />
bij het lezen van <strong>de</strong> <strong>Bijbel</strong> is een van <strong>de</strong><br />
passies van Herman van Wijngaar<strong>de</strong>n. Hij<br />
schreef veel bijbelstudies voor het HGJBjongerenblad<br />
Cruciaal en redigeer<strong>de</strong> verschillen<strong>de</strong><br />
veelverkochte bijbeldagboeken<br />
voor tieners en jongeren.<br />
De redactie van GROEI leg<strong>de</strong> hem een<br />
aantal vragen voor – over <strong>de</strong> plaats van<br />
<strong>de</strong> <strong>Bijbel</strong> in het leven van een christen,<br />
over bijbellezen in <strong>de</strong> praktijk en over zijn<br />
eigen omgang met <strong>de</strong> <strong>Bijbel</strong>…<br />
Enthousiast over <strong>de</strong> <strong>Bijbel</strong><br />
Je bent ‘professioneel’ heel veel bezig met <strong>de</strong><br />
<strong>Bijbel</strong>, vooral ook door <strong>je</strong> werk bij <strong>de</strong> <strong>je</strong>ugdorganisatie<br />
HGJB. Wat is <strong>je</strong> persoonlijke<br />
motivatie daarvoor? Of an<strong>de</strong>rs gezegd: wat<br />
heb <strong>je</strong> zelf met <strong>de</strong> <strong>Bijbel</strong>?<br />
Ik ben opgegroeid met het besef dat <strong>de</strong><br />
<strong>Bijbel</strong> een heel belangrijk boek is – omdat<br />
God daardoor <strong>tot</strong> ons spreekt. Al<br />
toen ik 17 of 18 was, vroeg ik voor m’n<br />
verjaardag <strong>de</strong> Kanttekeningen bij <strong>de</strong> Statenvertaling,<br />
omdat ik <strong>de</strong> <strong>Bijbel</strong> beter wil<strong>de</strong><br />
begrijpen. Dat beteken<strong>de</strong> alleen nog niet<br />
dat ik het ook ‘leuk’ vond om in <strong>de</strong> <strong>Bijbel</strong><br />
te lezen, ik <strong>de</strong>ed het vooral uit plichtsbesef.<br />
Met een gevoel van bevreemding<br />
kon ik bijvoorbeeld Psalm 119 lezen: wat<br />
heeft die man toch met <strong>de</strong> wet, met Gods<br />
Woord? Neem bijvoorbeeld vers 131: “Ik<br />
doe mijn mond wijd open en hijg, want ik<br />
verlang naar Uw gebo<strong>de</strong>n”. Dat iemand<br />
zó enthousiast is over <strong>de</strong> <strong>Bijbel</strong>, dat kon<br />
ik me nauwelijks voorstellen. Maar door<br />
<strong>de</strong> jaren heen ben ik daar meer van gaan<br />
begrijpen. Ik heb gemerkt dat God door<br />
zijn Woord echt persoonlijk <strong>tot</strong> mij wil<br />
49
<strong>spreken</strong>. Als het bijbellezen er bijvoorbeeld<br />
in een bepaal<strong>de</strong> perio<strong>de</strong> te veel bij<br />
inschiet, ga ik het missen. Dan ontstaat<br />
er in<strong>de</strong>rdaad iets van dat verlangen waarover<br />
Psalm 119 het heeft.<br />
Wat mij óók motiveert, is dat <strong>de</strong> <strong>Bijbel</strong><br />
heel wat toegankelijker is dan ikzelf vaak<br />
heb gedacht. Bepaal<strong>de</strong> bijbelboeken hebben<br />
<strong>de</strong> naam dat ze ‘heel moeilijk’ zijn en<br />
die sloeg ik daarom dus maar over. Maar<br />
als ik er dan tóch een keer aan begon,<br />
ont<strong>de</strong>kte ik elke keer dat ik ook hier wat<br />
De <strong>Bijbel</strong> is heel wat toegankelijker<br />
dan ikzelf vaak heb gedacht.<br />
aan had voor m’n eigen geloofsleven. Niet<br />
dat ik het dan per se makkelijk vond of<br />
zo, maar als ik er mijn best voor <strong>de</strong>ed (dat<br />
mag <strong>je</strong> toch van een bijbellezer verwachten)<br />
werd ik eigenlijk nooit teleurgesteld.<br />
Juist ook door <strong>de</strong> zogenaam<strong>de</strong> ‘moeilijke’<br />
of ‘oninteressante’ ge<strong>de</strong>elten’ wil God iets<br />
tegen mij zeggen. Ik vind het mooi als ik<br />
daarvan iets kan laten zien aan an<strong>de</strong>ren.<br />
On<strong>de</strong>rtussen merk ik dat <strong>de</strong> <strong>Bijbel</strong> in het<br />
leven van veel christenen een vrij kleine<br />
plaats heeft. Dat verontrust me eigenlijk<br />
wel. Onlangs hoor<strong>de</strong> ik een preek waarin<br />
een predikant het heel scherp zei: ‘Als<br />
<strong>je</strong> niet geïnteresseerd bent in <strong>de</strong> <strong>Bijbel</strong>,<br />
betekent dat waarschijnlijk dat <strong>je</strong> óók<br />
niet geïnteresseerd bent in God.’ Dat is<br />
misschien wat kort door <strong>de</strong> bocht, maar ik<br />
ben bang dat die stelling in veel gevallen<br />
waar is.<br />
In Leer Me Lezen heb <strong>je</strong> het over jongeren<br />
die er moeite mee hebben om bijbel te lezen.<br />
Kom <strong>je</strong> die jongeren veel tegen?<br />
Als HGJB hebben we daar een paar jaar<br />
gele<strong>de</strong>n on<strong>de</strong>rzoek naar gedaan on<strong>de</strong>r<br />
ruim driehon<strong>de</strong>rd kerkelijk meeleven<strong>de</strong><br />
tieners en jongeren. Op <strong>de</strong> vraag of ze<br />
tevre<strong>de</strong>n waren met <strong>de</strong> manier waarop ze<br />
<strong>de</strong> <strong>Bijbel</strong> lezen, antwoord<strong>de</strong> ruim zestig<br />
procent met ‘Nee’. Een grote groep <strong>de</strong>ed<br />
het helemaal niet of nauwelijks. Jongeren<br />
die zei<strong>de</strong>n wél regelmatig in <strong>de</strong> <strong>Bijbel</strong> te<br />
lezen, klaag<strong>de</strong>n erover dat ze meer ‘persoonlijk<br />
geraakt’ zou<strong>de</strong>n willen wor<strong>de</strong>n<br />
en meer ‘nieuwe dingen (voor zichzelf)<br />
willen ont<strong>de</strong>kken’. Voor ons als HGJB was<br />
dat een signaal dat er op dit terrein nog<br />
heel wat te winnen is. Ik <strong>de</strong>nk trouwens<br />
dat <strong>de</strong> praktijk on<strong>de</strong>r volwassenen niet<br />
veel an<strong>de</strong>rs zal zijn.<br />
Gebrek aan geloof<br />
Waar komt die moeite met het bijbellezen<br />
vandaan, <strong>de</strong>nk <strong>je</strong>? Kun <strong>je</strong> daar wat meer<br />
over zeggen?<br />
Allereerst moet <strong>je</strong> natuurlijk erkennen dat<br />
<strong>de</strong> <strong>Bijbel</strong> geen ‘simpel’ boek is. Het is een<br />
boek met een diepe inhoud, geschreven<br />
in een heel an<strong>de</strong>re tijd en cultuur dan <strong>de</strong><br />
onze. Dat het dan moeite kost om hem<br />
te lezen, is begrijpelijk. Het vraagt dat <strong>je</strong><br />
erin wilt investeren – tijd en energie. Dat<br />
is dan tegelijk ook het diepere probleem<br />
achter onze moeite. In Leer Me Lezen heb<br />
ik dat zó omschreven: ‘Wat ons belemmert,<br />
zijn vaak <strong>de</strong>ze drie dingen: gebrek<br />
aan tijd, gebrek aan zin en gebrek aan<br />
geloof.’ Waarbij natuurlijk vooral dat laatste<br />
belangrijk is. Als we werkelijk zou<strong>de</strong>n<br />
geloven dat God door <strong>de</strong> <strong>Bijbel</strong> persoonlijk<br />
<strong>tot</strong> ons wil <strong>spreken</strong>, zou<strong>de</strong>n we er veel<br />
intensiever mee bezig zijn.<br />
Geloven we dat dan niet? Dat is toch <strong>de</strong><br />
belangrijkste vooron<strong>de</strong>rstelling bij het lezen<br />
van <strong>de</strong> <strong>Bijbel</strong>, het geloof dat God door <strong>de</strong><br />
<strong>Bijbel</strong> <strong>tot</strong> ons spreekt?<br />
Dat is waar, maar in <strong>de</strong> praktijk ligt dat<br />
tegenwoordig heel ingewikkeld. Volgens<br />
mij kun <strong>je</strong> gerust zeggen dat er een groot<br />
probleem is als het gaat om het gezag van<br />
<strong>de</strong> <strong>Bijbel</strong>. Van <strong>de</strong> tijd dat ik op <strong>de</strong> Evangelische<br />
Hogeschool zat, zo’n vijfentwintig<br />
jaar gele<strong>de</strong>n, herinner ik me dat we elkaar<br />
in discussies voortdurend <strong>de</strong> vraag<br />
voorhiel<strong>de</strong>n: ‘Waar staat dat?’ Als <strong>je</strong> kon<br />
aantonen dat iets in <strong>de</strong> <strong>Bijbel</strong> stond, was<br />
het pleit beslecht. Tegenwoordig is dat<br />
allemaal veel ingewikkel<strong>de</strong>r. Nu gaat het<br />
er niet meer om wat er in <strong>de</strong> <strong>Bijbel</strong> staat,<br />
maar wat het met <strong>je</strong> doet. Als jij ergens<br />
een goed gevoel bij hebt, dan is dat voor<br />
jou <strong>de</strong> waarheid en hoeven we het ver<strong>de</strong>r<br />
nergens meer over te hebben.<br />
Ook on<strong>de</strong>r orthodoxe christenen kom <strong>je</strong><br />
dat steeds meer tegen. Ik <strong>de</strong>nk aan gesprekken<br />
die ik <strong>de</strong> afgelopen perio<strong>de</strong> over<br />
een bepaald ethisch on<strong>de</strong>rwerp had. Ik<br />
probeer<strong>de</strong> vanuit <strong>de</strong> <strong>Bijbel</strong> te argumenteren<br />
en verwachtte dat men met een<br />
bijbels tegenargument zou komen. Maar<br />
ik merkte dat men daar helemaal geen<br />
behoefte aan had. Wat <strong>de</strong> <strong>Bijbel</strong> zegt,<br />
<strong>de</strong>ed er niet zoveel toe, want ‘ie<strong>de</strong>reen<br />
heeft tenslotte zijn eigen interpretatie<br />
daarvan’. Of zoals iemand het zei: ie<strong>de</strong>reen<br />
heeft zijn eigen waarheid. Maar als<br />
<strong>je</strong> het zo bekijkt, is bijbellezen natuurlijk<br />
helemaal niet spannend. De <strong>Bijbel</strong> kan <strong>je</strong><br />
dan hoogstens nog inspireren, maar echt<br />
gezaghebbend is hij niet meer.<br />
Daarmee wil ik niet zeggen dat we terug<br />
moeten naar vijfentwintig jaar gele<strong>de</strong>n.<br />
Want toen gingen we er soms wel héél<br />
makkelijk mee om: zo staat het in <strong>de</strong><br />
<strong>Bijbel</strong>, klaar uit. De Engelse theoloog<br />
Tom Wright heeft daar heel interessante<br />
dingen over gezegd. De <strong>Bijbel</strong> is te veel<br />
gezien als louter een verzameling ‘informatie<br />
over God en zijn koninkrijk’. Maar<br />
Gods woor<strong>de</strong>n zijn niet alleen bedoeld<br />
om informatie over te dragen, ze willen<br />
vooral een relatie <strong>tot</strong> stand brengen. Telkens<br />
wanneer <strong>de</strong> <strong>Bijbel</strong> opengaat, wil God<br />
persoonlijk iets tegen jou zeggen. Door<br />
zijn woor<strong>de</strong>n wil Hij jouw leven veran<strong>de</strong>ren<br />
en zijn koninkrijk realiseren. Als <strong>je</strong> dát<br />
gelooft, dan wordt bijbellezen pas echt<br />
spannend. Dan gaat het dus zowel om<br />
wat er staat als om wat het met jou doet.<br />
Op een bepaal<strong>de</strong> manier lijkt dat toch weer<br />
heel vanzelf<strong>spreken</strong>d…<br />
Toch is het dat niet. Veel christenen lezen<br />
wel in <strong>de</strong> <strong>Bijbel</strong>, maar halen er op z’n<br />
best alleen ‘informatie over God en zijn<br />
Toerusting<br />
koninkrijk’ uit. Het doet ze niks. Of an<strong>de</strong>rs<br />
gezegd: ze weten niet wat ze ermee<br />
moeten. Dat herken ik bij mezelf ook wel.<br />
Als <strong>je</strong> voor <strong>de</strong> zoveelste keer <strong>de</strong> geschie<strong>de</strong>nis<br />
van <strong>de</strong> storm op het meer leest, valt<br />
het niet mee om antwoord te geven op<br />
<strong>de</strong> vraag: wat wil God daarmee nu op<br />
Gods woor<strong>de</strong>n zijn niet alleen bedoeld<br />
om informatie over te dragen, ze willen<br />
vooral een relatie <strong>tot</strong> stand brengen.<br />
dit moment tegen mij persoonlijk zeggen?<br />
Oké, God is machtig, maar dat kan<br />
‘informatie’ zijn die <strong>je</strong> nauwelijks meer<br />
raakt. Dat is dus ook <strong>de</strong> klacht van veel<br />
jongeren: ik zou meer persoonlijk geraakt<br />
willen wor<strong>de</strong>n.<br />
SOLVAT-metho<strong>de</strong><br />
Hoe spelen jullie bij <strong>de</strong> HGJB op die behoefte<br />
in?<br />
Als HGJB hebben we daarvoor <strong>de</strong> SOLVATmetho<strong>de</strong><br />
ontwikkeld. Of eigenlijk bedoel<strong>de</strong>n<br />
we SOLVAT alleen maar als ezelsbrugget<strong>je</strong><br />
om zes stappen te onthou<strong>de</strong>n die<br />
volgens ons van belang zijn als <strong>je</strong> gaat<br />
bijbellezen: Stil wor<strong>de</strong>n; Open han<strong>de</strong>n;<br />
Lezen; Vragen stellen; Antwoor<strong>de</strong>n en<br />
Toepassen. Het grappige is dat jongeren<br />
het toen over ‘<strong>de</strong> SOLVAT-metho<strong>de</strong>’ gingen<br />
hebben en toen zijn we het zelf ook maar<br />
zo gaan noemen.<br />
Typerend voor <strong>de</strong> SOLVAT-metho<strong>de</strong> is<br />
vooral <strong>de</strong> stap van vragen stellen. <strong>Bijbel</strong>lezen<br />
is in gesprek gaan met <strong>de</strong> <strong>Bijbel</strong>,<br />
of beter: met God door mid<strong>de</strong>l van <strong>de</strong><br />
<strong>Bijbel</strong>. En dat in gesprek gaan, doe <strong>je</strong><br />
door vragen te stellen. Als <strong>je</strong> bijvoorbeeld<br />
zomaar een psalm leest, is <strong>de</strong> kans groot<br />
dat <strong>je</strong> niet weet wat <strong>je</strong> ermee moet. Je<br />
‘hangt erboven’ en het raakt <strong>je</strong> gewoon<br />
niet. Maar als <strong>je</strong> <strong>je</strong>zelf dan dwingt om een<br />
bepaal<strong>de</strong> vraag te beantwoor<strong>de</strong>n, raak<br />
<strong>je</strong> als vanzelf gefocust. Dat kan een heel<br />
simpele vraag zijn, zoals: welk vers in<br />
50 51
52<br />
<strong>de</strong>ze psalm spreekt me het meest aan? Of:<br />
wat zegt <strong>de</strong>ze psalm me over God? Lees<br />
<strong>je</strong> een ge<strong>de</strong>elte uit <strong>de</strong> evangeliën, dan kun<br />
<strong>je</strong> <strong>de</strong> vraag stellen: hoe zou ik gereageerd<br />
hebben als ik hierbij aanwezig was geweest?<br />
Op <strong>de</strong>ze manier hebben we tien<br />
‘leessleutels’ geformuleerd die helpen om<br />
vragen te stellen aan een bijbelge<strong>de</strong>elte.<br />
Het vraagt een investering van <strong>je</strong>, maar<br />
als <strong>je</strong> zo met <strong>de</strong> <strong>Bijbel</strong> omgaat, ga <strong>je</strong> als<br />
vanzelf in gesprek met <strong>de</strong> <strong>Bijbel</strong>. Dan gaat<br />
<strong>de</strong> <strong>Bijbel</strong> ook wat ‘terugzeggen’. Volgens<br />
mij mag <strong>je</strong> zeggen: dan gaat God door <strong>de</strong><br />
<strong>Bijbel</strong> <strong>tot</strong> <strong>je</strong> <strong>spreken</strong>.<br />
Op het moment dat jij <strong>de</strong> <strong>Bijbel</strong><br />
opendoet, wil God daardoor<br />
iets tegen jou zeggen.<br />
Dat vraagt een actieve houding.<br />
Info<br />
Is dat dan vooral een kwestie van een metho<strong>de</strong>?<br />
Uitein<strong>de</strong>lijk niet, natuurlijk. Je kunt ook<br />
zon<strong>de</strong>r onze leessleutels met zegen bijbellezen.<br />
Maar <strong>de</strong>ze metho<strong>de</strong> helpt wel om<br />
<strong>je</strong> bewust te zijn van bepaal<strong>de</strong> basisprin-<br />
Herman van Wijngaar<strong>de</strong>n is stafme<strong>de</strong>werker<br />
van <strong>de</strong> <strong>je</strong>ugdorganisatie HGJB en eindredacteur<br />
van een aantal dagboeken voor jongeren<br />
en tieners. Een uiteenzetting van <strong>de</strong> SOLVATmetho<strong>de</strong><br />
is te vin<strong>de</strong>n in Leer Me Lezen – Hoe<br />
<strong>de</strong> <strong>Bijbel</strong> opengaat, (Jes! – Zoetermeer, 56<br />
pag. € 6,00, ISBN 9789023924333).<br />
De HGJB heeft inmid<strong>de</strong>ls verschillen<strong>de</strong><br />
dagboek<strong>je</strong>s op <strong>de</strong> markt gebracht die uitgaan<br />
van <strong>de</strong> SOLVAT-metho<strong>de</strong>. Elk boek<strong>je</strong> biedt<br />
materiaal voor vier weken. Titels zijn: Prik-<br />
cipes als het gaat om het lezen van Gods<br />
Woord. Op het moment dat jij <strong>de</strong> <strong>Bijbel</strong><br />
opendoet, wil God daardoor iets tegen jou<br />
zeggen. Dat vraagt een actieve houding,<br />
waarin <strong>je</strong> persoonlijk een gesprek aangaat<br />
met wat <strong>je</strong> leest. Dáár gaat het om. Het<br />
gaat uit van <strong>de</strong> overtuiging dat het in <strong>de</strong><br />
<strong>Bijbel</strong> niet alleen gaat om Gods woor<strong>de</strong>n<br />
over zijn koninkrijk. Het is een van <strong>de</strong><br />
belangrijkste mid<strong>de</strong>len waardoor God zijn<br />
koninkrijk realiseert. Zoals Tom Wright<br />
het zegt: het is gezag in actie!<br />
Om over na te <strong>de</strong>nken / gespreksvraag:<br />
1. Lees Psalm 119:129-136 en stel <strong>je</strong>zelf<br />
<strong>de</strong> volgen<strong>de</strong> vier B-vragen (dit is een<br />
van <strong>de</strong> leessleutels in Leer Me Lezen).<br />
- Wat wil ik leren van dit ge<strong>de</strong>elte (be<strong>de</strong>nken)?<br />
- Waarvoor wil ik God – naar aanleiding<br />
van dit ge<strong>de</strong>elte – bedanken?<br />
- Wat wil ik God – naar aanleiding van<br />
dit ge<strong>de</strong>elte - belij<strong>de</strong>n?<br />
- Waarvoor wil ik – naar aanleiding van<br />
dit ge<strong>de</strong>elte - bid<strong>de</strong>n?<br />
2. Zet op een rij wat <strong>de</strong> dichter doet /<br />
heeft gedaan / wil doen. In welke actie/<br />
han<strong>de</strong>ling herken <strong>je</strong> <strong>je</strong>zelf het meest? In<br />
welke het minst?<br />
GROEI – JAARGANG <strong>2009</strong> – NR. 4<br />
kels; Triggers; Kickers; Klinkers. Kijk voor meer<br />
informatie op www.hgjb.nl of bij <strong>de</strong> aanbevolen<br />
boeken op pagina 72.<br />
Bij uitgeverij Boekencentrum (Zoetermeer)<br />
verschenen nog <strong>de</strong> volgen<strong>de</strong> titels: Daar vraag<br />
<strong>je</strong> wat; Als <strong>je</strong> het zo bekijkt; Een kwestie van<br />
elke dag; En nu <strong>de</strong> <strong>Bijbel</strong>! Het laatst verschenen<br />
dagboek<strong>je</strong> (najaar <strong>2009</strong>) heet dagboek<strong>je</strong><br />
That’s it – geloven voor tieners (30 dagen over<br />
<strong>de</strong> Apostolische Geloofsbelij<strong>de</strong>nis, 30 over<br />
het Onze Va<strong>de</strong>r en 30 over <strong>de</strong> Tien Gebo<strong>de</strong>n).<br />
Bruiswater<br />
Monique Samuel (1989)<br />
schreef een bun<strong>de</strong>l met<br />
veertig columns, verhalen,<br />
gedichten en korte,<br />
pittige bijbelstudies.<br />
Haar stijl is uniek en<br />
verfrissend. Op originele, niet geforceer<strong>de</strong> wijze,<br />
gaat ze in op aspecten van geloof, zoals twijfel,<br />
<strong>de</strong> zoektocht naar waarheid, leren omgaan met<br />
<strong>de</strong> <strong>Bijbel</strong>, <strong>de</strong> betekenis van gebed, Jezus volgen<br />
in onze tijd, christen zijn samen met an<strong>de</strong>ren,<br />
vragen over zingeving en i<strong>de</strong>ntiteit. Het boek<br />
is vooral gericht op jongeren, en op hen die<br />
nog op zoek zijn en willen ont<strong>de</strong>kken waarom<br />
geloven te maken heeft met een bruisen<strong>de</strong> en<br />
realistische manier van leven.<br />
Yes – Zoetermeer | 184 pag. | € 13,90 |<br />
ISBN 9789023923596<br />
Leer & Lees <strong>Bijbel</strong><br />
Naast <strong>de</strong> ruim vijftig<br />
verhalen uit het<br />
Ou<strong>de</strong> en het Nieuwe<br />
Testament is gekozen<br />
voor beperkte maar<br />
extra informatie bij<br />
ie<strong>de</strong>r verhaal. De auteur<br />
Sophie Piper hoopt op<br />
<strong>de</strong>ze manier <strong>de</strong> geschie<strong>de</strong>nis en achtergron<strong>de</strong>n<br />
van die tijd ook dichterbij te halen voor het<br />
kind. Het maakt <strong>de</strong> overgang van het Ou<strong>de</strong><br />
naar het Nieuwe Testament ook dui<strong>de</strong>lijker. De<br />
dui<strong>de</strong>lijke en speelse illustraties zijn van <strong>de</strong><br />
hand van Anthony Lewis.<br />
Ark Media – Amsterdam | 383 pag. | € 23,50 |<br />
ISBN 9789033830570<br />
Het geheim van Gods<br />
vriendschap<br />
In dit realistische boek benadrukt Tim Stafford<br />
dat relaties en vriendschap niet vanzelf<br />
komen. In on<strong>de</strong>rlinge relaties houdt het in dat<br />
<strong>je</strong> met elkaar praat, levensverhalen uitwisselt,<br />
samen dingen doet en beleeft, samen met<br />
an<strong>de</strong>ren aan een pro<strong>je</strong>ct werkt en mensen in<br />
allerlei situaties meemaakt. Wanneer we God<br />
(beter) willen leren kennen betekent het dat<br />
we ons leven met Hem willen leren <strong>de</strong>len. Dat<br />
Boeksignalement<br />
we willen ont<strong>de</strong>kken<br />
wie Hij is, wat Hij over<br />
zichzelf zegt en wat een<br />
dagelijkse omgang met<br />
Hem inhoudt. God wil<br />
gekend wor<strong>de</strong>n en verlangt<br />
naar een persoonlijke<br />
relatie waarbij we<br />
zijn stem leren verstaan<br />
en hierop gaan antwoor<strong>de</strong>n in het vertrouwen<br />
dat <strong>de</strong> relatie zal groeien en winnen aan<br />
diepte en betekenis.<br />
Me<strong>de</strong>ma – Vaassen | 126 pag. | € 10,95 |<br />
ISBN 9789063535513<br />
De vrijgevige God<br />
Na <strong>de</strong> bestseller In alle<br />
re<strong>de</strong>lijkheid verscheen<br />
een twee<strong>de</strong> boek<br />
van Tim Keller in het<br />
Ne<strong>de</strong>rlands taalgebied<br />
bij <strong>de</strong>zelf<strong>de</strong> uitgever. De<br />
on<strong>de</strong>rtitel is: Recht naar<br />
het hart van het christelijk<br />
geloof. De inhoud is<br />
niet alleen boeiend voor<br />
mensen die meer willen weten over Christus en<br />
het christelijk geloof, maar ook voor mensen<br />
die er wel mee vertrouwd zijn maar nog met<br />
vragen leven of voor wie het wat ‘weggezakt’<br />
is. Voor ie<strong>de</strong>reen die verlangt naar een goed<br />
zicht op <strong>de</strong> kern van het geloof en naar geloofszekerheid<br />
of het opnieuw geraakt wor<strong>de</strong>n<br />
door het Evangelie, is dit een aanra<strong>de</strong>r. De auteur<br />
werkt <strong>de</strong> gelijkenis van <strong>de</strong> verloren zoon<br />
(uit Lucas) uit, maar zoals hij het zelf liever<br />
verwoordt: <strong>de</strong> gelijkenis van twee verloren zonen,<br />
want die twee (citaat): “staan voor twee<br />
manieren om van God vervreemd te raken en<br />
twee manieren om toegang te zoeken <strong>tot</strong> het<br />
koninkrijk van <strong>de</strong> hemel” en “Jezus’ oproep<br />
is niet zozeer <strong>tot</strong> morele outsi<strong>de</strong>rs als wel <strong>tot</strong><br />
morele insi<strong>de</strong>rs gericht” (pag. 13 en 15).<br />
Niet alleen opstandige rebellie kan een oorzaak<br />
zijn, ook trotse zelfhandhaving en eigen<br />
gerechtigheid die aan het ‘leren ontvangen en<br />
leven uit gena<strong>de</strong> voorbij gaat’.<br />
Van Wijnen – Franeker | 110 pag. | € 12,95 |<br />
ISBN 9789051943542<br />
53
<strong>Groei</strong>en<br />
in geloof<br />
Het eerste stuk gereedschap dat<br />
God heeft gegeven om ons geloof<br />
te versterken, is <strong>de</strong> <strong>Bijbel</strong>. Het is<br />
noodzakelijk voor onze geestelijke groei.<br />
Zelfs zo noodzakelijk dat blijven<strong>de</strong> geestelijke<br />
groei onmogelijk is zon<strong>de</strong>r <strong>Bijbel</strong>. Als<br />
ons geloof niet geworteld is in <strong>de</strong> <strong>Bijbel</strong>,<br />
zal het verwelken als een plant die uit <strong>de</strong><br />
grond is getrokken. Alleen een sterk geloof,<br />
dat gebaseerd is op Gods Woord, zal<br />
ons beschermen tegen verleiding en twijfel.<br />
Zon<strong>de</strong>r dat zullen we “stuurloos ronddobberen<br />
en met elke wind meewaaien, met<br />
wat er maar verkondigd wordt door mensen<br />
die <strong>tot</strong> alles in staat zijn wanneer ze an<strong>de</strong>ren<br />
listig en doortrapt op een dwaalspoor willen<br />
brengen” (Efeziërs 4:14).<br />
Wil <strong>je</strong> dat <strong>je</strong> geloof groeit? <strong>Laat</strong> <strong>de</strong> <strong>Bijbel</strong><br />
<strong>je</strong> verstand en ziel dan gaan verzadigen.<br />
Een van <strong>de</strong> herinneringen aan mijn moe<strong>de</strong>r<br />
die mij het meest bijblijft, is dat zij<br />
rustig in haar lievelingsstoel zit, ie<strong>de</strong>re<br />
dag weer lezend uit haar versleten bijbel.<br />
Dat was haar gewoonte <strong>tot</strong> aan het eind<br />
van haar leven en daardoor had zij zo’n<br />
onwankelbaar geloof. De <strong>Bijbel</strong> zegt: “Zo<br />
is dan het geloof uit het horen, en het horen<br />
door het woord van Christus” (Romeinen<br />
10:17). Geloof ontstaat niet zomaar, het<br />
groeit als het in <strong>de</strong> vruchtbare grond van<br />
Gods Woord is geplant.<br />
Beschouw het niet als vanzelf<strong>spreken</strong>d<br />
dat <strong>je</strong> een bijbel hebt! Want eeuwenlang<br />
had<strong>de</strong>n <strong>de</strong> gewone gelovigen geen<br />
Persoonlijk bijbellezen<br />
Dr. Billy Graham<br />
“Mijn geloof is zo zwak,” schreef een man mij laatst, “ik wil graag<br />
een sterk geloof, maar hoe kom ik daaraan?” Deze noodkreet zou<strong>de</strong>n<br />
ontelbaar veel christenen hebben kunnen slaken. Is een sterk geloof<br />
alleen maar weggelegd voor een paar speciale mensen, vragen ze<br />
zich af. Betekent geloven dat we onze twijfels buitensluiten en net<br />
doen of ze niet bestaan? Kan geloof echt groeien en sterker wor<strong>de</strong>n?<br />
Het antwoord op <strong>de</strong>ze laatste vraag is: ja, want God wil dat ons<br />
geloof sterker wordt. Hij heeft ons <strong>de</strong> mid<strong>de</strong>len gegeven om dit te<br />
bereiken. Het zijn <strong>de</strong> gereedschappen in <strong>de</strong> han<strong>de</strong>n van een goe<strong>de</strong><br />
timmerman, die het hem mogelijk maken om zelfs van het grofste<br />
stuk hout iets handigs en moois te maken.<br />
toegang <strong>tot</strong> <strong>de</strong> <strong>Bijbel</strong>. <strong>Bijbel</strong>s moesten<br />
nauwkeurig met <strong>de</strong> hand wor<strong>de</strong>n overgeschreven<br />
en waren heel kostbaar. Voor <strong>de</strong><br />
meeste mensen was <strong>de</strong> enige manier om<br />
toegang <strong>tot</strong> <strong>de</strong> <strong>Bijbel</strong> te krijgen, te luisteren<br />
als er in <strong>de</strong> kerk uit werd voorgelezen.<br />
De uitvinding van <strong>de</strong> boekdrukkunst heeft<br />
Als ons geloof niet geworteld is in <strong>de</strong><br />
<strong>Bijbel</strong>, zal het verwelken als een plant<br />
die uit <strong>de</strong> grond is getrokken.<br />
dat helemaal veran<strong>de</strong>rd en vandaag is<br />
<strong>de</strong> <strong>Bijbel</strong> in verschillen<strong>de</strong> vertalingen en<br />
hon<strong>de</strong>r<strong>de</strong>n talen beschikbaar over heel <strong>de</strong><br />
wereld en zelfs op het internet. Ondanks<br />
dat ben ik bang dat het grootste <strong>de</strong>el van<br />
<strong>de</strong> <strong>Bijbel</strong> ongeopend en ongelezen blijft.<br />
<strong>Laat</strong> dit bij jou niet zo zijn!<br />
De kracht van Gods Woord<br />
Waarom is <strong>de</strong> <strong>Bijbel</strong> van cruciaal belang<br />
voor onze geestelijke ontwikkeling?<br />
Omdat er kracht ligt in Gods Woord, <strong>de</strong><br />
kracht om ons leven te veran<strong>de</strong>ren. “Is<br />
mijn woord niet als een vuur, als een hamer<br />
die een rots verbrijzelt? – spreekt <strong>de</strong> Heer”<br />
(Jeremia 23:29).<br />
God sprak en <strong>de</strong> hemelen kregen hun<br />
vorm. God sprak en <strong>de</strong> Ro<strong>de</strong> Zee spleet<br />
54<br />
54<br />
55
uiteen zodat <strong>de</strong> Israëlieten kon<strong>de</strong>n ontsnappen<br />
uit <strong>de</strong> slavernij. God sprak en<br />
Jezus Christus stond op uit <strong>de</strong> dood. God<br />
sprak en Saulus, <strong>de</strong> haatdragen<strong>de</strong> vervolger,<br />
werd bekeerd en werd Paulus <strong>de</strong><br />
apostel. Jazeker, er is kracht in het Woord<br />
van God. Als ik uit <strong>de</strong> <strong>Bijbel</strong> citeer in mijn<br />
preken, weet ik dat <strong>de</strong> heilige Geest die<br />
woor<strong>de</strong>n zal nemen en ze op bovennatuurlijke<br />
wijze zal gebruiken om overtuiging<br />
en nieuw leven aan an<strong>de</strong>ren te geven<br />
(…) Verschillen<strong>de</strong> menselijke auteurs<br />
hebben hem geschreven, maar achter<br />
hen stond een an<strong>de</strong>re Auteur: <strong>de</strong> Geest<br />
van God. Zelfs als ze zich er niet volledig<br />
van bewust waren, leid<strong>de</strong> God hen,<br />
zodat wat ze schreven, niet alleen hun<br />
eigen woor<strong>de</strong>n waren, maar Gods Woord.<br />
De <strong>Bijbel</strong> is niet zomaar een verzameling<br />
van menselijke i<strong>de</strong>eën over God, of een<br />
gids om te leven die mensen door <strong>de</strong><br />
eeuwen heen ontwikkeld hebben.<br />
De apostel Petrus schreef: “Besef daarbij<br />
vooral dat geen enkele profetie uit <strong>de</strong> Schrift<br />
een eigenmachtige uitleg toelaat, want nooit<br />
is een profetie voortgekomen uit menselijk<br />
initiatief: mensen die namens God spraken,<br />
wer<strong>de</strong>n daartoe altijd gedreven door <strong>de</strong> heilige<br />
Geest” (2 Petrus 1:20-21). God wil<strong>de</strong> in<br />
begrijpelijke woor<strong>de</strong>n <strong>tot</strong> ons <strong>spreken</strong> en<br />
<strong>de</strong> <strong>Bijbel</strong> bevat die woor<strong>de</strong>n.<br />
De <strong>Bijbel</strong> is niet zomaar een verzameling<br />
van menselijke i<strong>de</strong>eën over God, of een<br />
gids om te leven die mensen door <strong>de</strong> eeuwen<br />
heen ontwikkeld hebben. De <strong>Bijbel</strong><br />
is het Woord van God en dat maakt hem<br />
een compleet an<strong>de</strong>r boek. Dit betekent<br />
dat <strong>de</strong> <strong>Bijbel</strong> onze autoriteit is, in alles<br />
waar hij over schrijft. Dit betekent dat <strong>de</strong><br />
<strong>Bijbel</strong> onze gids is, die ons laat zien hoe<br />
we moeten leven. Maar het belangrijkste<br />
is dat dit betekent dat <strong>de</strong> <strong>Bijbel</strong> onze instructeur<br />
is, die ons on<strong>de</strong>rwijst over God<br />
en zijn reddingsplan in Christus. Het Ou<strong>de</strong><br />
Testament wijst naar Christus’ komst en<br />
het Nieuwe Testament vertelt van zijn<br />
komst. Van Genesis <strong>tot</strong> Openbaring zien<br />
we het ontvouwen van Gods plan. Zijn<br />
plan om <strong>de</strong> verloren mensheid voor Hemzelf<br />
terug te winnen. Het centrale thema<br />
van <strong>de</strong> <strong>Bijbel</strong> is verlossing en <strong>de</strong> centrale<br />
persoon in <strong>de</strong> <strong>Bijbel</strong> is Jezus Christus.<br />
De <strong>Bijbel</strong> is Gods geschenk aan ons. Hij<br />
kwam van God en wijst naar God. De <strong>Bijbel</strong><br />
zegt over zichzelf: “Elke schrifttekst is<br />
door God geïnspireerd en kan gebruikt wor<strong>de</strong>n<br />
om on<strong>de</strong>rricht te geven, om dwalingen<br />
en fouten te weerleggen, en om op te voe<strong>de</strong>n<br />
<strong>tot</strong> een <strong>de</strong>ugdzaam leven, zodat een dienaar<br />
van God voor zijn taak berekend is en voor<br />
elk goed doel volledig is toegerust” (2 Timoteüs<br />
3:16-17).<br />
Twijfel?<br />
We moeten niet raar staan te kijken als<br />
Satan ons ervan probeert te overtuigen<br />
dat <strong>de</strong> <strong>Bijbel</strong> Gods Woord niet is. De eerste<br />
vraag in <strong>de</strong> <strong>Bijbel</strong> kwam uit <strong>de</strong> mond<br />
van Satan. Hij betwijfel<strong>de</strong> wat God Adam<br />
en Eva gezegd had: “Is het waar dat God<br />
gezegd heeft... ?” (Genesis 3:1). Vervolgens<br />
werd hij brutaler door eenvoudig te ontkennen<br />
wat God had gezegd: “Jullie zullen<br />
helemaal niet sterven” (Genesis 3:4). Na die<br />
donkere dag in <strong>de</strong> tuin van E<strong>de</strong>n is het<br />
nog altijd een van Satans meest gebruikte<br />
strategieën om ons te laten twijfelen<br />
aan <strong>de</strong> waarheid en het gezag van Gods<br />
Woord.<br />
In <strong>de</strong> zomer van 1949 waren mijn team<br />
en ik ons aan het voorberei<strong>de</strong>n voor <strong>de</strong><br />
meest intensieve evangelisatieactie die<br />
we ooit had<strong>de</strong>n on<strong>de</strong>rnomen in heel Los<br />
Angeles in Californië. (…) Enkele weken<br />
voordat <strong>de</strong> evangelisatieactie van<br />
start zou gaan, kwam ik in <strong>de</strong> grootste<br />
geloofscrisis die ik ooit heb gehad. Een<br />
paar maan<strong>de</strong>n daarvoor was een collegaevangelist<br />
die ik erg hoog had, twijfels<br />
begonnen te uiten over <strong>de</strong> <strong>Bijbel</strong>. Hij<br />
drong erop aan dat ik ‘<strong>de</strong> feiten on<strong>de</strong>r<br />
ogen zou zien’ en mijn geloof in <strong>de</strong> <strong>Bijbel</strong><br />
als het geïnspireer<strong>de</strong> Woord van God zou<br />
opgeven. “Billy” zei hij, “<strong>je</strong> bent vijftig<br />
jaar te laat. De mensen geloven niet meer<br />
dat <strong>de</strong> <strong>Bijbel</strong> geïnspireerd is op <strong>de</strong> manier<br />
waarop jij dat doet. Je geloof is te eenvoudig.”<br />
Ik wist uit wat ik zelf gelezen<br />
had, dat enkele mo<strong>de</strong>rne theologen zijn<br />
mening <strong>de</strong>el<strong>de</strong>n.<br />
Maan<strong>de</strong>nlang gingen er twijfels over <strong>de</strong><br />
<strong>Bijbel</strong> door mijn hoofd en het kwam <strong>tot</strong><br />
een hoogtepunt tij<strong>de</strong>ns een conferentie<br />
in <strong>de</strong> bergen ten oosten van Los Angeles,<br />
waar ik moest <strong>spreken</strong>. Tij<strong>de</strong>ns <strong>de</strong> conferentie<br />
was ik op een nacht alleen op mijn<br />
kamer en bestu<strong>de</strong>er<strong>de</strong> zorgvuldig wat <strong>de</strong><br />
<strong>Bijbel</strong> zei over zijn God<strong>de</strong>lijke oorsprong.<br />
Ik herinner<strong>de</strong> me dat <strong>de</strong> profeten er zon<strong>de</strong>r<br />
twijfel in geloof<strong>de</strong>n dat zij het Woord<br />
van God spraken. Zij gebruikten <strong>de</strong> zin<br />
‘Zo spreekt <strong>de</strong> Heer’ (of woor<strong>de</strong>n van die<br />
strekking) hon<strong>de</strong>r<strong>de</strong>n keren. Ik wist ook<br />
dat archeologische vondsten regelmatig<br />
<strong>de</strong> historische betrouwbaarheid van <strong>de</strong><br />
<strong>Bijbel</strong> had<strong>de</strong>n bevestigd.<br />
Maar bijzon<strong>de</strong>r opvallend voor mij was<br />
Jezus’ visie op <strong>de</strong> Schrift. Hij citeer<strong>de</strong> er<br />
niet alleen met regelmaat uit, maar accepteer<strong>de</strong><br />
haar ook als Woord van God. Toen<br />
Hij voor zijn discipelen aan het bid<strong>de</strong>n<br />
was, zei Hij: “Heilig hen dan door <strong>de</strong> waarheid.<br />
Uw Woord is <strong>de</strong> waarheid” (Johannes<br />
17:17). Hij zei ook tegen hen: “Ik verzeker<br />
jullie: zolang <strong>de</strong> hemel en aar<strong>de</strong> bestaan,<br />
blijft elke jota, elke tittel in <strong>de</strong> wet van<br />
kracht, <strong>tot</strong>dat alles gebeurd zal zijn” (Matteüs<br />
5:18). Zou ik niet <strong>de</strong>zelf<strong>de</strong> visie op <strong>de</strong><br />
Schrift moeten hebben als mijn Heer?<br />
Uitein<strong>de</strong>lijk ging ik een wan<strong>de</strong>ling maken<br />
in het maanverlichte bos. Met mijn bijbel<br />
op een boomstronk voor me kniel<strong>de</strong> ik<br />
neer en begon te bid<strong>de</strong>n. Ik kan me <strong>de</strong><br />
woor<strong>de</strong>n niet precies herinneren, maar<br />
mijn gebed ging ongeveer zo: “Heer, er<br />
staan veel dingen in dit boek, die ik niet<br />
begrijp. Er staan veel problemen in waar ik<br />
geen oplossing voor heb. Maar Va<strong>de</strong>r, door<br />
geloof zal ik dit accepteren als uw Woord.<br />
Vanaf dit moment zal ik vertrouwen stellen<br />
in <strong>de</strong> <strong>Bijbel</strong> als Woord van God.”<br />
Persoonlijk bijbellezen<br />
Toen ik opstond uit mijn gekniel<strong>de</strong> houding,<br />
ervoer ik Gods aanwezigheid zoals<br />
ik die in geen maan<strong>de</strong>n meer ervaren had.<br />
Niet al mijn vragen waren beantwoord,<br />
maar ik wist dat er een grote geestelijke<br />
strijd was gestre<strong>de</strong>n en gewonnen. Ik heb<br />
Als <strong>je</strong> vragen over <strong>de</strong> <strong>Bijbel</strong> hebt,<br />
gebruik die dan niet als excuus om<br />
God <strong>de</strong> rug toe te keren. Maar ga op<br />
zoek naar antwoor<strong>de</strong>n.<br />
nooit meer aan <strong>de</strong> God<strong>de</strong>lijke inspiratie<br />
van <strong>de</strong> <strong>Bijbel</strong> getwijfeld en mijn prediking<br />
straal<strong>de</strong> onmid<strong>de</strong>llijk een nieuw vertrouwen<br />
uit. En ik <strong>de</strong>nk dat dit een re<strong>de</strong>n was<br />
waarom <strong>de</strong> samenkomsten in Los Angeles<br />
van drie weken naar acht weken moesten<br />
wor<strong>de</strong>n uitgebreid.<br />
<strong>Laat</strong> niemand <strong>je</strong> vertrouwen in <strong>de</strong> <strong>Bijbel</strong><br />
als Gods Woord scha<strong>de</strong>n. Als <strong>je</strong> er vragen<br />
over hebt, gebruik die dan niet als<br />
excuus om God <strong>de</strong> rug toe te keren. Maar<br />
zie <strong>je</strong> twijfels on<strong>de</strong>r ogen en ga op zoek<br />
naar antwoor<strong>de</strong>n. Je bent niet <strong>de</strong> eerste<br />
met die vragen. Daarbij moet <strong>je</strong> <strong>de</strong> <strong>Bijbel</strong><br />
voor <strong>je</strong>zelf met een geopend hart en een<br />
geopend verstand lezen. Vraag God <strong>je</strong> te<br />
laten zien of het echt zijn Woord is, dan<br />
zal Hij dat doen.<br />
Je leven zal nooit meer hetzelf<strong>de</strong> zijn als<br />
<strong>je</strong> <strong>je</strong> vertrouwen in <strong>de</strong> <strong>Bijbel</strong> als Gods<br />
Woord stelt. God zal het gaan gebruiken<br />
om <strong>je</strong> leven te veran<strong>de</strong>ren.<br />
Een onmogelijke opdracht?<br />
“Ik weet dat ik <strong>de</strong> <strong>Bijbel</strong> zou moeten lezen,”<br />
schreef iemand me laatst, “maar hij<br />
is te dik. Hij lijkt me alleen geschikt voor<br />
dominees en wetenschappers.” Misschien<br />
<strong>de</strong>nk jij er ook zo over.<br />
De <strong>Bijbel</strong> is dik. Zo groot dat zelfs <strong>de</strong><br />
slimste wetenschapper nooit al <strong>de</strong> rijkdommen<br />
eruit zal kunnen opdiepen. Maar<br />
<strong>de</strong> <strong>Bijbel</strong> is niet alleen voor dominees en<br />
wetenschappers bedoeld! God wil door<br />
56 57
58<br />
zijn Woord <strong>tot</strong> jou <strong>spreken</strong> en het maakt<br />
niet uit wie <strong>je</strong> bent, <strong>de</strong> <strong>Bijbel</strong> kan voor jou<br />
een levend boek wor<strong>de</strong>n. Je zult misschien<br />
nooit alles uit <strong>de</strong> <strong>Bijbel</strong> begrijpen, maar<br />
iets ervan kun <strong>je</strong> begrijpen. Samuël was<br />
nog een jongen, maar God gaf antwoord<br />
op zijn eenvoudige gebed: “Spreek, Heer,<br />
uw dienaar luistert” (1 Samuël 3:9). <strong>Laat</strong><br />
dat ook jouw gebed zijn.<br />
Waardoor blijft <strong>de</strong> <strong>Bijbel</strong> voor velen een<br />
gesloten boek? On<strong>de</strong>r an<strong>de</strong>re, doordat we<br />
niet doorhebben hoezeer we <strong>de</strong> <strong>Bijbel</strong> no-<br />
God heeft <strong>de</strong> <strong>Bijbel</strong> aan ons gegeven,<br />
opdat we meer op Christus zou<strong>de</strong>n<br />
gaan lijken.<br />
dig hebben. Als ik zou voorstellen dat jij<br />
een paar maan<strong>de</strong>n zou stoppen met eten,<br />
dan zou <strong>je</strong> daar niet op ingaan en gelijk<br />
heb <strong>je</strong>. We hebben voeding nodig om te<br />
overleven en zon<strong>de</strong>r voeding zullen we<br />
verzwakken en uitein<strong>de</strong>lijk sterven<br />
De <strong>Bijbel</strong> voor onszelf ont<strong>de</strong>kken<br />
Hoe kun <strong>je</strong> <strong>de</strong> boodschap van <strong>de</strong> <strong>Bijbel</strong><br />
ont<strong>de</strong>kken? Hoe kan <strong>de</strong> <strong>Bijbel</strong> <strong>de</strong>el van <strong>je</strong><br />
leven wor<strong>de</strong>n?<br />
* Leer met hulp van an<strong>de</strong>ren uit <strong>de</strong> <strong>Bijbel</strong>.<br />
God heeft sommige mensen <strong>de</strong> speciale<br />
gave gegeven om <strong>de</strong> <strong>Bijbel</strong> te begrijpen<br />
en dat aan an<strong>de</strong>ren te on<strong>de</strong>rwijzen. Zoek<br />
ver<strong>de</strong>r een bijbelstudiegroep in <strong>je</strong> kerk of<br />
gemeente waar <strong>de</strong> <strong>Bijbel</strong> in geloof wordt<br />
on<strong>de</strong>rwezen. De <strong>Bijbel</strong> zegt: “<strong>Laat</strong> Christus’<br />
woor<strong>de</strong>n in al hun rijkdom in u wonen;<br />
on<strong>de</strong>rricht en vermaan elkaar in alle wijsheid”<br />
(Kolossenzen 3:16). Jezus beloof<strong>de</strong>:<br />
“Waar twee of drie mensen in mijn naam<br />
samen zijn, ben Ik in hun mid<strong>de</strong>n” (Matteüs<br />
18:20).<br />
* Leer alleen uit <strong>de</strong> <strong>Bijbel</strong>. Als <strong>je</strong> <strong>de</strong> <strong>Bijbel</strong><br />
nog nooit gelezen hebt of er ooit eens<br />
mee begonnen bent maar vast kwam te<br />
zitten, dan moedig ik <strong>je</strong> aan om <strong>de</strong> <strong>Bijbel</strong><br />
voor <strong>je</strong>zelf te ont<strong>de</strong>kken.<br />
Hoe <strong>je</strong> dit kunt doen? Open in <strong>de</strong> eerste<br />
plaats <strong>de</strong> <strong>Bijbel</strong> met vreug<strong>de</strong>. <strong>Bijbel</strong>lezen<br />
moet niet met moeite gaan maar met<br />
plezier! Ik herinner me nog levendig <strong>de</strong><br />
dag dat ik <strong>de</strong> brief van Ruth kreeg waarin<br />
stond dat zij mijn huwelijksaanzoek aannam.<br />
Ik heb die brief gelezen en die dag<br />
waarschijnlijk wel tientallen keren herlezen!<br />
God wil met ons praten door zijn<br />
Woord. Het is in feite zijn ‘lief<strong>de</strong>sbrief’<br />
aan ons. Waarom zou<strong>de</strong>n we die niet met<br />
vreug<strong>de</strong> openen?<br />
* Open vervolgens <strong>de</strong> <strong>Bijbel</strong> in gebed en<br />
verwachtingsvol. Vraag God door <strong>de</strong> pagina’s<br />
<strong>tot</strong> jou te <strong>spreken</strong> en ga ervan uit<br />
dat Hij dit ook doet. Dat betekent niet dat<br />
we, elke keer als we <strong>de</strong> <strong>Bijbel</strong> openen, iets<br />
nieuws zullen vin<strong>de</strong>n. Misschien wil God<br />
wel waarhe<strong>de</strong>n on<strong>de</strong>rstrepen die we al<br />
weten. Maar laat het gebed van <strong>de</strong> psalmist<br />
het jouwe wor<strong>de</strong>n: “Neem <strong>de</strong> sluier<br />
van mijn ogen - dan zal ik zien hoe won<strong>de</strong>rlijk<br />
mooi uw wet is.”<br />
* Open <strong>de</strong> <strong>Bijbel</strong> ook systematisch. Sommige<br />
mensen slaan <strong>de</strong> <strong>Bijbel</strong> haast willekeurig<br />
open of lezen simpelweg wat passages<br />
die ze al kennen. En hoewel God door elke<br />
passage <strong>tot</strong> ons kan <strong>spreken</strong>, moeten we<br />
beseffen dat <strong>de</strong> <strong>Bijbel</strong> zo niet is geschreven.<br />
Maak er een gewoonte van <strong>de</strong> <strong>Bijbel</strong><br />
te lezen zoals die is geschreven: boek voor<br />
boek. Ik raad mensen vaak aan te beginnen<br />
met een van <strong>de</strong> evangeliën (bijvoorbeeld<br />
Johannes), misschien maar een paar<br />
alinea’s per keer. Later kun <strong>je</strong> dan Han<strong>de</strong>lingen<br />
lezen (het boek dat gaat over <strong>de</strong><br />
vroege christenen) of enkele brieven uit<br />
het Nieuwe Testament. De Psalmen uit het<br />
Ou<strong>de</strong> Testament (het boek met lie<strong>de</strong>ren<br />
uit <strong>de</strong> <strong>Bijbel</strong>) zijn een zegen geweest voor<br />
gelovigen door <strong>de</strong> eeuwen heen. Terwijl<br />
het boek Spreuken weer een praktische<br />
gids is voor het dagelijkse leven. De Psalmen<br />
on<strong>de</strong>rwijzen ons in onze relatie met<br />
God, terwijl <strong>de</strong> Spreuken ons on<strong>de</strong>rwijzen<br />
in onze relatie <strong>tot</strong> an<strong>de</strong>ren.<br />
* Open <strong>de</strong> <strong>Bijbel</strong> ook met <strong>je</strong> verstand. Met<br />
an<strong>de</strong>re woor<strong>de</strong>n, wees er zeker van dat<br />
<strong>je</strong> begrijpt wat <strong>je</strong> leest. Wat gebeurt er in<br />
het bijbelge<strong>de</strong>elte? Wat is <strong>de</strong> kern of het<br />
belangrijkste wat <strong>je</strong> ervan kunt leren?<br />
Wat vertelt het over God, over Jezus of<br />
over iemands reactie op God?<br />
*Open <strong>de</strong> <strong>Bijbel</strong> in gehoorzaamheid. Jakobus<br />
schreef: “Vergis u niet: alleen horen<br />
is niet genoeg, u moet wat u gehoord hebt,<br />
ook doen” (Jakobus 1:22). <strong>Laat</strong> God een<br />
waarheid zien die <strong>je</strong> moet geloven of iets<br />
wat <strong>je</strong> moet doen? Toont Hij <strong>je</strong> een zon<strong>de</strong><br />
waarvan <strong>je</strong> <strong>je</strong> moet bekeren? Onthoud dat<br />
God ons nooit iets laat doen wat tegen<br />
zijn Woord ingaat. Maar het tegenovergestel<strong>de</strong><br />
is ook waar: God laat ons alles<br />
doen wat in overeenstemming is met zijn<br />
Woord.<br />
God heeft <strong>de</strong> <strong>Bijbel</strong> aan ons gegeven,<br />
omdat Hij wil dat wij Hem kennen, Hem<br />
liefhebben en Hem dienen. Maar boven<br />
alles gaf Hij zijn Woord aan ons opdat<br />
we meer op Christus zou<strong>de</strong>n gaan lijken.<br />
Maak <strong>de</strong> <strong>Bijbel</strong> <strong>de</strong>el van <strong>je</strong> leven en begin<br />
daar vandaag mee.<br />
Om over na te <strong>de</strong>nken / gespreksvragen:<br />
1. Denk na over het volgen<strong>de</strong> bijbelvers uit<br />
Psalm 119:105. “Uw woord is een lamp<br />
voor mijn voet, een licht op mijn pad.”<br />
2. Op welke terreinen hebben we allemaal<br />
licht nodig?<br />
3. Wat betekent het meer op Jezus te gaan<br />
lijken? Denk na over voorbeel<strong>de</strong>n en<br />
spreek er in gebed met God over.<br />
GROEI – JAARGANG <strong>2009</strong> – NR. 4<br />
Info<br />
Dit artikel is gebaseerd op een hoofdstuk uit<br />
De Reis van Billy Graham (Kok – Kampen,<br />
311 pag., € 23,50, ISBN 9789029718509).<br />
Het is met toestemming van <strong>de</strong> uitgever<br />
overgenomen. Billy Graham is bekend als<br />
prediker, evangelist en auteur en werd<br />
gedreven door <strong>de</strong> passie an<strong>de</strong>ren met Jezus<br />
Christus bekend te maken. Miljoenen mensen<br />
zijn opgebouwd door zijn boeken. In het<br />
ka<strong>de</strong>r van dit artikel verwijzen we ook naar<br />
een paar boeken die ingaan op veelgestel<strong>de</strong><br />
Persoonlijk bijbellezen<br />
Citaten<br />
Meditatie is veel meer dan het<br />
over<strong>de</strong>nken van <strong>de</strong> woor<strong>de</strong>n van <strong>de</strong><br />
heilige Schrift. Het is veel meer dan<br />
een poging om <strong>de</strong> parabels te begrijpen<br />
of complexe uitspraken te analyseren.<br />
Meditatie gaat over toenemen<strong>de</strong> innerlijke<br />
beschikbaarheid voor het Woord,<br />
zodat het ons kan lei<strong>de</strong>n, openen, onze<br />
angsten wegnemen en in ons komen<br />
wonen. Echte meditatie laat het Woord<br />
vlees wor<strong>de</strong>n in ons.<br />
Henri Nouwen<br />
Uit: Ne<strong>de</strong>righeid en dienstbaarheid,<br />
Lannoo – Tielt<br />
Er zijn dingen die God wil zeggen die<br />
<strong>je</strong> alleen in <strong>de</strong> oorverdoven<strong>de</strong> stilte van<br />
<strong>de</strong> woestijn kunt horen. Er zijn zaken<br />
die God <strong>je</strong> wil leren die <strong>je</strong> alleen in <strong>de</strong><br />
leegte, eenzaamheid en glorie van <strong>de</strong><br />
woestijn kunt leren. In <strong>de</strong> woestijn<br />
gaat het in essentie tussen jou en God.<br />
God en jou. Daar begint het grote worstelen.<br />
Daar kun <strong>je</strong> <strong>de</strong> problemen niet<br />
langer ontlopen, want <strong>je</strong> hele omgeving<br />
is een reusachtige uitdaging. Daar kun<br />
<strong>je</strong> <strong>je</strong> niet meer verstoppen bij mensen,<br />
bij vertier, in werk. Daar gaat het om<br />
<strong>de</strong> essentie. Daar gaat het om het<br />
leven. Jouw leven. Jouw karakter.<br />
Henk Stoorvogel en Eugène Poppe<br />
Uit: Geboren om te vliegen, Voorhoeve - Kampen<br />
vragen over God, geloven, twijfel en <strong>de</strong><br />
<strong>Bijbel</strong>. Bedoeld voor zoekers en twijfelaars<br />
en voor ie<strong>de</strong>reen die meer toegerust wil zijn<br />
voor het getuigen<strong>de</strong> gesprek:<br />
Als <strong>je</strong> God een vraag mocht stellen van<br />
Paul William en Barry Cooper, ArkMedia<br />
– Amsterdam, 164 pag, € 12,95, ISBN<br />
9789033818981.<br />
In alle re<strong>de</strong>lijkheid, Tim Keller, Van Wijnen<br />
– Franeker, 304 pag. € 19,95, ISBN<br />
9789051943382.<br />
59
Kijk eens wat vaker<br />
in <strong>de</strong> spiegel<br />
van Gods Woord<br />
Men bleef vrijwillig gaven brengen, ie<strong>de</strong>re morgen weer, <strong>tot</strong>dat <strong>de</strong><br />
vaklie<strong>de</strong>n die aan het heiligdom werkten hun werk on<strong>de</strong>rbraken,<br />
en zij Mozes lieten weten dat <strong>de</strong> mensen veel meer bi<strong>je</strong>enbrachten<br />
dan nodig was voor het werk waartoe <strong>de</strong> HEER opdracht had gegeven.<br />
Op bevel van Mozes werd toen overal in het kamp bekendgemaakt<br />
dat geen enkele man of vrouw nog iets voor het heiligdom<br />
hoef<strong>de</strong> te maken. Daarna bracht het volk geen geschenken meer.<br />
Er was meer dan voldoen<strong>de</strong> materiaal om al het werk te kunnen<br />
uitvoeren. (Exodus 36:3-7).<br />
In Exodus 36 wordt beschreven hoe<br />
het volk van God veel van zijn kostbare<br />
bezittingen inlever<strong>de</strong> voor <strong>de</strong><br />
bouw van <strong>de</strong> tabernakel. Deze tabernakel<br />
was niet een vaste tempel die op een<br />
bepaal<strong>de</strong> plaats werd gebouwd, maar een<br />
verplaatsbaar heiligdom, een tent die op<br />
<strong>de</strong> reis naar het beloof<strong>de</strong> land door <strong>de</strong><br />
priesters werd meegenomen. In <strong>de</strong> binnenste<br />
ruimte van <strong>de</strong>ze tabernakel (het<br />
‘heilige <strong>de</strong>r heiligen’) werd <strong>de</strong> ark van het<br />
God wil ons veran<strong>de</strong>ren naar het<br />
volmaakte beeld van zijn Zoon en dit<br />
doet Hij door zijn Geest.<br />
verbond opgesteld. Dit was een draagbare<br />
kist waarin <strong>de</strong> stenen tafelen met <strong>de</strong> tien<br />
gebo<strong>de</strong>n wer<strong>de</strong>n bewaard.<br />
De toestroom van giften voor <strong>de</strong> bouw<br />
van alle heilige voorwerpen was zo groot,<br />
dat Mozes het volk moest oproepen om<br />
hun bijdragen te stoppen. Dit feit alleen<br />
al moet ons <strong>tot</strong> na<strong>de</strong>nken stemmen…<br />
Hebben wij al eens een oproep gehoord<br />
om op te hou<strong>de</strong>n met geven omdat <strong>de</strong><br />
bouwers in onze gemeente te veel hebben<br />
ontvangen?<br />
Ik ben in Gods Woord op zoek gegaan<br />
naar bijbelse spiegels. De eerste vermelding<br />
kwam ik tegen in het boek Exodus:<br />
“Men maakte het bronzen wasbekken en het<br />
bronzen on<strong>de</strong>rstel, en gebruikte hiervoor <strong>de</strong><br />
spiegels van <strong>de</strong> vrouwen…” (Exodus 38:8).<br />
Ik <strong>de</strong>nk dat mannen inmid<strong>de</strong>ls qua ij<strong>de</strong>lheid<br />
niet on<strong>de</strong>rdoen voor vrouwen (en<br />
misschien is dat nooit an<strong>de</strong>rs geweest!),<br />
maar vrouwen kunnen moeilijk een<br />
spiegel voorbij lopen zon<strong>de</strong>r zichzelf kritisch<br />
te bekijken. Hun uiterlijk wordt erg<br />
belangrijk gevon<strong>de</strong>n en het is natuurlijk<br />
ook prettig om er mooi en verzorgd uit te<br />
zien. De vrouwen van Israël waren bereid<br />
hun spiegels in te leveren voor <strong>de</strong> vervaar-<br />
diging van een bronzen<br />
wasbekken met on<strong>de</strong>rstel. Zij von<strong>de</strong>n <strong>de</strong><br />
weerspiegeling van het reinigen<strong>de</strong> water<br />
in dit heilige wasbekken kennelijk belangrijker<br />
dan <strong>de</strong> reflectie van hun uiterlijk.<br />
Wazige spiegel<br />
“Nu kijken we nog in een wazige spiegel,<br />
maar straks staan we oog in oog. Nu is mijn<br />
kennen nog beperkt, maar straks zal ik volledig<br />
kennen, zoals ik zelf gekend ben”<br />
(1 Korintiërs 13:12).<br />
Geestelijke groei<br />
Paul Abspoel<br />
Een blik in <strong>de</strong> spiegel kan heel confronterend<br />
zijn. We zien onvolkomenhe<strong>de</strong>n en<br />
– wat an<strong>de</strong>ren ook over ons zeggen – het<br />
valt niet mee om tevre<strong>de</strong>n te zijn met ons<br />
spiegelbeeld. Gods Woord is ook als een<br />
spiegel, die ons laat zien hoe we werkelijk<br />
zijn. Misschien is het wel een spiegel die<br />
<strong>je</strong> liever ongebruikt laat liggen, omdat<br />
<strong>je</strong> die werkelijkheid niet on<strong>de</strong>r ogen wilt<br />
komen...<br />
60 61
De aangehaal<strong>de</strong> tekst uit 1 Korintiërs 13<br />
laat zien dat niet alleen ons spiegelbeeld,<br />
maar ook onze kennis, onze waarneming<br />
en interpretatie van <strong>de</strong> werkelijkheid vertroebeld<br />
is. Ook al <strong>de</strong>nken we soms dat we<br />
alles zuiver zien, ons inzicht is beperkt.<br />
En dat geldt ook voor onze zelfkennis!<br />
Een ‘wazige spiegel’ roept het beeld op<br />
van een beslagen of verweerd spiegelglas.<br />
Maar een an<strong>de</strong>re bijbeltekst geeft ons wat<br />
meer inzicht in hetgeen hiermee bedoeld<br />
wordt: “… kun jij dan als hij <strong>de</strong> hemelkoepel<br />
uithameren, die zo hard is als een gegoten<br />
spiegel?” (Job 37:18).<br />
In <strong>de</strong> Oudheid had men nog niet <strong>de</strong> beschikking<br />
over glas, dus men kon zich<br />
alleen goed spiegelen in wateroppervlakten.<br />
De spiegels van <strong>de</strong> vrouwen van Israël<br />
waren gemaakt van gesmolten brons dat<br />
gegoten, gehamerd en gepolijst werd.<br />
Maar hoe vakbekwaam <strong>de</strong>ze spiegels ook<br />
gemaakt waren, het getoon<strong>de</strong> spiegelbeeld<br />
was altijd een stuk donker<strong>de</strong>r dan<br />
<strong>de</strong> werkelijkheid. Met die achtergrondkennis<br />
begrijpen we ook beter wat met<br />
<strong>de</strong> ‘wazige spiegel’ uit 1 Korintiërs 13<br />
bedoeld wordt: een onvolkomen weergave<br />
en onvolledig begrip van <strong>de</strong> werkelijkheid.<br />
Perfecte afspiegeling<br />
In 2 Korintiërs 3:18 zit ook een spiegel<br />
verstopt. In <strong>de</strong> tekst van <strong>de</strong> NBV vin<strong>de</strong>n<br />
wij hem niet terug, maar <strong>de</strong> Naar<strong>de</strong>nse<br />
<strong>Bijbel</strong>, die dichter bij <strong>de</strong> Griekse grondtekst<br />
blijft, toont hem ons wel: “En wij<br />
allen, die met onbe<strong>de</strong>kt aanschijn <strong>de</strong> heerlijkheid<br />
<strong>de</strong>s Heren weerspiegelen, wor<strong>de</strong>n naar<br />
datzelf<strong>de</strong> beeld van gedaante veran<strong>de</strong>rd van<br />
heerlijkheid <strong>tot</strong> heerlijkheid, zoals dat is door<br />
<strong>de</strong> Heer die Geest is.”<br />
God wil ons veran<strong>de</strong>ren naar het volmaakte<br />
beeld van zijn Zoon (die een perfecte<br />
afspiegeling van zijn Va<strong>de</strong>r is!) en<br />
dit doet Hij door zijn Geest. Zo komt <strong>de</strong><br />
veran<strong>de</strong>ring <strong>tot</strong> stand die ons werkelijk<br />
‘an<strong>de</strong>rs dan an<strong>de</strong>rs’ maakt. Niet qua uiterlijk<br />
– al zul <strong>je</strong> merken dat <strong>je</strong> steeds meer<br />
gaat stralen van blijdschap – maar van<br />
binnenuit.<br />
In het eerste hoofdstuk van Jakobus vind<br />
<strong>je</strong> ook een spiegel waar <strong>je</strong> – zoals ik ook<br />
gedaan heb – eens (zelf)kritisch in kunt<br />
kijken. Doe er <strong>je</strong> voor<strong>de</strong>el mee!<br />
Vergis u niet: alleen horen is niet genoeg,<br />
u moet wat u gehoord hebt ook doen.<br />
Want wie <strong>de</strong> boodschap hoort maar er<br />
niets mee doet, is net als iemand die<br />
het gezicht waarmee hij is geboren in<br />
<strong>de</strong> spiegel bekijkt: hij ziet zichzelf, maar<br />
zodra hij wegloopt is hij vergeten hoe hij<br />
eruitzag. Wie zich daarentegen spiegelt in<br />
<strong>de</strong> volmaakte wet die vrijheid brengt, en<br />
dat blijft doen, niet als iemand die hoort<br />
en vergeet, maar als iemand die ernaar<br />
han<strong>de</strong>lt – hem valt geluk ten <strong>de</strong>el, juist<br />
om wat hij doet (Jakobus 1:22-25).<br />
Om over na te <strong>de</strong>nken / gespreksvraag:<br />
Lees Matteüs 5:16 en 1 Petrus 2:12. Wat<br />
hebben <strong>de</strong>ze verzen te maken met <strong>de</strong> spiegel<br />
die Jakobus noemt?<br />
GROEI – JAARGANG <strong>2009</strong> – NR. 4<br />
Info<br />
Paul Abspoel is uitgever van Ark Media<br />
in Amsterdam en is actief in zijn eigen<br />
kerkelijke gemeente in Hoofddorp.<br />
Citaat<br />
Gods werk op Gods wijze doen, is niets<br />
an<strong>de</strong>rs dan tegengesteld aan <strong>de</strong> wereld<br />
durven han<strong>de</strong>len. Immers, we zijn<br />
gezon<strong>de</strong>n als lammeren on<strong>de</strong>r <strong>de</strong> wolven!<br />
We zijn geroepen om kwaad met goed te<br />
vergel<strong>de</strong>n. Waar an<strong>de</strong>ren vloeken, daar<br />
zegenen wij. Waar an<strong>de</strong>ren vijandschap<br />
tonen, daar betonen wij oprechte lief<strong>de</strong>.<br />
Zo en zo alleen zijn wij herkenbare<br />
dienaren van Christus, te vergelijken met<br />
lichten<strong>de</strong> sterren te mid<strong>de</strong>n van diepe<br />
duisternis.<br />
Dick Langhenkel<br />
Uit: Eyeopeners, Boekencentrum – Zoetermeer<br />
4 stappen naar een<br />
sterke i<strong>de</strong>ntiteit<br />
Dr. Henry Cloud – bekend psycholoog en<br />
schrijver – heeft samen met dr. John Townsend<br />
<strong>de</strong> Cloud-Townsendklinieken opgezet en<br />
methodieken ontwikkeld.<br />
In dit boek gaat<br />
Henry Cloud in op <strong>de</strong><br />
belangrijkste pijlers<br />
voor <strong>de</strong> ontwikkeling<br />
van een gezon<strong>de</strong><br />
sterke i<strong>de</strong>ntiteit. Als<br />
inleiding benadrukt hij<br />
drie ingrediënten voor<br />
groei: gena<strong>de</strong>, waarheid<br />
en tijd. Wanneer we in<br />
Christus in <strong>de</strong> vrijheid geplaatst wor<strong>de</strong>n, komt<br />
er ruimte om ons te spiegelen aan zijn waarheid<br />
en bedoelingen, en daarbij gebruikt Gods<br />
Geest <strong>de</strong> tijd. We mogelijk gaan ‘wortelen’ in<br />
zijn lief<strong>de</strong> en waarheid. De eerste pijler die<br />
aandacht krijgt is gehechtheid aan an<strong>de</strong>ren<br />
en <strong>de</strong> vraag wat dit inhoudt en waarom dit<br />
belangrijk is. De twee<strong>de</strong> pijler: grenzen. Wat<br />
wordt ermee bedoeld en hoe kunnen die ontwikkeld<br />
wor<strong>de</strong>n en hoe leren we grenzen stellen<br />
die noodzakelijk zijn? Inzicht krijgen in<br />
goed en kwaad is <strong>de</strong> <strong>de</strong>r<strong>de</strong> pijler en ten slotte:<br />
verantwoor<strong>de</strong>lijkheid nemen. Die vier<strong>de</strong> pijler<br />
is van het grootste belang willen we volwassen<br />
wor<strong>de</strong>n als uniek persoon en onze plaats<br />
in relatie <strong>tot</strong> God en elkaar innemen.<br />
Coconut – Almere | 302 pag. | € 19,90 |<br />
ISBN 9789072698100<br />
Onbeperkt houdbaar!<br />
On<strong>de</strong>r redactie van Herman van Wijngaar<strong>de</strong>n<br />
en Diane Palm verscheen een fris en hel<strong>de</strong>r<br />
geschreven boek over <strong>de</strong> kern van het christelijk<br />
geloof aan <strong>de</strong> hand van <strong>de</strong> apostolische<br />
geloofsbelij<strong>de</strong>nis. Elk artikel wordt in <strong>de</strong> vorm<br />
van drie belichtingen behan<strong>de</strong>ld waardoor<br />
het – naast persoonlijke lezing – erg geschikt<br />
is voor het gesprek in groepsverband. De<br />
woordkeus is fris met oog op jongeren en<br />
er wordt veel gespreksstof aangereikt. De<br />
eigentijdse weergave van <strong>de</strong> Hei<strong>de</strong>lbergse<br />
Catechismus die bij ie<strong>de</strong>r hoofdstuk staat, laat<br />
zien wat <strong>de</strong> protestantse kerk vier eeuwen<br />
Boeksignalement<br />
gele<strong>de</strong>n heeft gezegd<br />
over <strong>de</strong> apostolische<br />
geloofsbelij<strong>de</strong>nis. De<br />
motivatie voor het boek<br />
was jongeren helpen in<br />
het ver<strong>de</strong>r ont<strong>de</strong>kken<br />
van <strong>de</strong> betekenis van<br />
het geloof, ook wanneer<br />
<strong>je</strong> in aanraking komt<br />
met allerlei vragen en<br />
‘waarheid’ ter discussie<br />
gesteld wordt. Het is een hulpmid<strong>de</strong>l om ook<br />
in <strong>de</strong>ze tijd doordacht en betrokken te leven<br />
vanuit <strong>de</strong> overtuiging. Diverse auteurs werkten<br />
aan <strong>de</strong>ze uitgave mee.<br />
Jes! – Zoetermeer | 170 pag. | € 14,95 |<br />
ISBN 9789023923114<br />
Vreug<strong>de</strong> vermengd met pijn<br />
Als theoloog, spreker,<br />
schrijver en als lei<strong>de</strong>r<br />
van Youth for Christ in<br />
Sri Lanka, weet Ajith<br />
Fernando uit eigen leven<br />
dat <strong>de</strong> navolging van<br />
Jezus niet om lij<strong>de</strong>n<br />
heen gaat. Toch weet hij<br />
ook van vreug<strong>de</strong> omdat<br />
<strong>de</strong> Heer door allerlei situaties<br />
heen in het leven van zijn kin<strong>de</strong>ren en<br />
zijn kerk werkzaam is. Hij heeft zich daarom<br />
voorgenomen om in zijn prediking niet alleen<br />
moeite realistisch te benoemen maar ook<br />
stil te staan bij zegeningen. Hij bestu<strong>de</strong>er<strong>de</strong><br />
<strong>de</strong> <strong>Bijbel</strong> grondig op <strong>de</strong>ze twee aspecten en<br />
ont<strong>de</strong>kte dat als lij<strong>de</strong>n zich aandient, er ook<br />
een soevereine God is die ervan op <strong>de</strong> hoogte<br />
is en daarin nabij wil zijn en beschermen.<br />
Citaat: “… er wordt in <strong>de</strong> kerk veel aandacht<br />
besteed aan therapie voor het lij<strong>de</strong>n, maar er<br />
ligt te weinig nadruk op <strong>de</strong> theologie van het<br />
lij<strong>de</strong>n, die <strong>de</strong> basis zou moeten vormen voor<br />
alle therapie voor het lij<strong>de</strong>n.” In <strong>de</strong> navolging<br />
van Jezus komen we het leren dragen van<br />
eigen kruis tegen maar Gods Woord biedt ook<br />
perspectief op het vin<strong>de</strong>n van nieuwe kracht,<br />
moed en vreug<strong>de</strong>.<br />
Me<strong>de</strong>ma – Vaassen | 237 pag. | € 17,95 |<br />
ISBN 9789063535599<br />
62 63
64<br />
Ons leven: een leven<strong>de</strong><br />
brief van Christus?<br />
Gevaar van huichelarij en zelfingenomenheid<br />
Wij weten uit ervaring dat veel mensen<br />
moeite hebben met christenen omdat<br />
ze niet oprecht en authentiek zou<strong>de</strong>n<br />
zijn. Voelen ze zich niet gauw ‘beter’ en<br />
communiceren ze niet een veroor<strong>de</strong>lend<br />
<strong>de</strong>nken? Is er geen sprake van huichelachtigheid?<br />
Getuigen<strong>de</strong> levensstijl<br />
Marleen Ramaker<br />
Jezus maakte dit soort barrières meermalen<br />
bespreekbaar. Zo wees Hij op<br />
<strong>de</strong> hoogmoed van een veroor<strong>de</strong>lend<br />
<strong>de</strong>nken (Lucas 6:41 en 42), op <strong>de</strong> hardheid<br />
waarop gereageerd kan wor<strong>de</strong>n op<br />
nood van an<strong>de</strong>ren (Lucas 7:36-50) en <strong>de</strong><br />
verblinding voor het meest belangrijke:<br />
een ne<strong>de</strong>rig en veran<strong>de</strong>rd hart.<br />
In Lucas 11 lezen we bijvoorbeeld over<br />
een confrontatie met <strong>de</strong> farizeeën en<br />
schriftgeleer<strong>de</strong>n. Jezus gebruikt daar ernstige<br />
taal die ook wij serieus hebben te<br />
nemen wanneer we in onze samenleving<br />
betrokken en integer onze plaats willen<br />
innemen. Als mens en als volgeling van<br />
Jezus. Laten we daarom eerst naar Jezus’<br />
woor<strong>de</strong>n luisteren:<br />
Jezus zei “De buitenkant van <strong>de</strong> beker<br />
en <strong>de</strong> schotel reinigen jullie, maar jullie<br />
eigen binnenkant is vol roofzucht<br />
en slechtheid”.<br />
“Toen Hij (Jezus) uitgesproken was, nodig<strong>de</strong><br />
een farizeeër hem uit voor <strong>de</strong> maaltijd. Hij<br />
ging naar binnen en ging aan tafel aanliggen.<br />
Toen <strong>de</strong> farizeeër dat zag, verwon<strong>de</strong>r<strong>de</strong><br />
hij zich erover dat Hij zich niet eerst gewassen<br />
had voor <strong>de</strong> maaltijd. Maar <strong>de</strong> Heer zei<br />
tegen hem: Ach, jullie farizeeën! De buitenkant<br />
van <strong>de</strong> beker en <strong>de</strong> schotel reinigen<br />
jullie, maar jullie eigen binnenkant is vol<br />
roofzucht en slechtheid. Dwazen, heeft hij<br />
die <strong>de</strong> buitenkant gemaakt heeft niet ook <strong>de</strong><br />
binnenkant gemaakt? Geef liever <strong>de</strong> inhoud<br />
van beker en schotel als aalmoes, dan is niets<br />
meer onrein voor jullie! Maar wee jullie farizeeën,<br />
want jullie geven tien<strong>de</strong>n van munt,<br />
wijnruit en an<strong>de</strong>re krui<strong>de</strong>n, maar gaan<br />
voorbij aan <strong>de</strong> gerechtigheid en <strong>de</strong> lief<strong>de</strong> <strong>tot</strong><br />
God; <strong>je</strong> zou het een moeten doen zon<strong>de</strong>r het<br />
an<strong>de</strong>re te laten. Wee jullie farizeeën, want<br />
jullie zitten graag op een ereplaats in <strong>de</strong><br />
synagoge en wor<strong>de</strong>n graag begroet op het<br />
marktplein” (verzen 37-43).<br />
65
Verkeer<strong>de</strong> motieven<br />
Paul E. Miller schrijft in zijn boek Lief<strong>de</strong><br />
in leven<strong>de</strong> lijve (Navigator Boeken – Driebergen)<br />
hierover: “Het enige wat <strong>de</strong><br />
Farizeeën van Jezus wil<strong>de</strong>n, was dat Hij<br />
zijn han<strong>de</strong>n waste voor het eten. Waarom<br />
maakt Jezus daar zo’n punt van? Jezus<br />
ageert tegen een wettisch ritueel dat<br />
doorgedrongen is in <strong>de</strong> Joodse cultuur<br />
en vervolgens <strong>de</strong> lief<strong>de</strong> blokkeert. Ie<strong>de</strong>re<br />
keer als <strong>de</strong> Farizeeën hun han<strong>de</strong>n wasten,<br />
hoor<strong>de</strong>n ze het goe<strong>de</strong> nieuws: ‘Ik ben<br />
beter dan mensen die hun han<strong>de</strong>n niet<br />
wassen’. Jezus hekelt <strong>de</strong> Farizeeën omdat<br />
ze an<strong>de</strong>rs zijn dan ze willen doen voorkomen.<br />
Ze gaven God nauwgezet tien<strong>de</strong>n<br />
van hun munt, wijnruit en an<strong>de</strong>re krui<strong>de</strong>n,<br />
maar verwaarloos<strong>de</strong>n vervolgens <strong>de</strong><br />
armen. In het openbaar zag <strong>je</strong> een kant,<br />
maar in besloten kring een an<strong>de</strong>re, omdat<br />
ze zich alleen druk maakten over hoe ze<br />
op hun groep overkwamen. Jezus zegt<br />
hun: ‘Jullie zitten graag op een ereplaats’.<br />
Bij een an<strong>de</strong>re gelegenheid beschreef Hij<br />
<strong>de</strong> Farizeeën als: “Al hun da<strong>de</strong>n zijn erop<br />
gericht om door <strong>de</strong> mensen gezien te wor<strong>de</strong>n”<br />
(Matteüs 23:5). Een wettisch persoon<br />
wil dat an<strong>de</strong>ren naar hem kijken, terwijl<br />
iemand die liefheeft naar an<strong>de</strong>ren kijkt.<br />
Wetticisme brengt geen lief<strong>de</strong><br />
voort, omdat het niet afrekent<br />
met verkeer<strong>de</strong> motieven.<br />
Omdat <strong>de</strong> wetticist zijn waar<strong>de</strong> als persoon<br />
ontleent aan <strong>de</strong> mening van an<strong>de</strong>ren,<br />
functioneert wetticisme als een<br />
valse god, die iemands leven structuur en<br />
i<strong>de</strong>ntiteit geeft. Het ou<strong>de</strong> Mid<strong>de</strong>n-Oosten<br />
was een cultuur van schaamte en eer die<br />
voortdurend mensen <strong>de</strong> maat nam naar<br />
hun aanpassing aan <strong>de</strong> sociale regels van<br />
hun afzon<strong>de</strong>rlijke groep – Romeins, Grieks<br />
of Joods. Als we <strong>de</strong> regels kennen, <strong>de</strong><br />
co<strong>de</strong>s van <strong>de</strong> cultuur, zijn we acceptabel.<br />
Daarom hiel<strong>de</strong>n <strong>de</strong> Farizeeën zich zo kop-<br />
pig vast aan hun regels, hun cultuurco<strong>de</strong>s.<br />
Onze cultuur klampt zich op <strong>de</strong>zelf<strong>de</strong><br />
manier vast aan regels: een vrouw moet<br />
een bevredigen<strong>de</strong> carrière hebben, terwijl<br />
ze <strong>de</strong> kin<strong>de</strong>ren perfect opvoedt en er<br />
geweldig uitziet. Een man moet dit ook<br />
allemaal doen en dan ook nog gevoelig en<br />
charmant zijn. Door ons wetticisme raken<br />
we als cultuur uitgeput.<br />
Jezus reikt <strong>tot</strong> in het hart van het probleem<br />
wanneer Hij zegt: ‘Ach, jullie Farizeeën!<br />
De buitenkant van <strong>de</strong> beker en <strong>de</strong><br />
schotel reinigen jullie, maar jullie eigen<br />
binnenkant is vol roofzucht en slechtheid.’<br />
Hij verwijst hiermee naar <strong>de</strong> praktijk<br />
van <strong>de</strong> Farizeeën om slechts bekers en<br />
schalen te gebruiken die ritueel gereinigd<br />
waren. Hij gebruikt dit ritueel als een<br />
metafoor voor wat mis is aan wetticisme:<br />
wat heeft het voor zin om <strong>de</strong> buitenkant<br />
van een beker schoon te maken als <strong>de</strong> binnenkant<br />
smerig is? Een nadruk op uiterlijke<br />
goedheid verdoezelt innerlijke slechtheid<br />
– het hart van mensen is slecht, en<br />
niet alleen hun da<strong>de</strong>n.<br />
Wetticisme brengt geen lief<strong>de</strong> voort, omdat<br />
het niet afrekent met verkeer<strong>de</strong> motieven.<br />
Het gaat ervan uit dat <strong>de</strong> binnenkant<br />
van <strong>de</strong> beker in principe goed is, en als<br />
mensen nu alleen maar het goe<strong>de</strong> zou<strong>de</strong>n<br />
‘doen’, dan zou alles in or<strong>de</strong> zijn. Regels<br />
kunnen als zodanig een grote troost<br />
bie<strong>de</strong>n omdat het lijkt dat we die vanuit<br />
onszelf kunnen hou<strong>de</strong>n. Maar voor Jezus<br />
is dat ‘zelf’ juist het probleem. Als <strong>je</strong> niet<br />
afrekent met ‘<strong>je</strong>zelf’ – met het menselijke<br />
ego – is een gerichtheid op regels net<br />
zoiets als <strong>de</strong> ligstoelen op het <strong>de</strong>k van <strong>de</strong><br />
Titanic rechtzetten terwijl het schip aan<br />
het zinken is.” Tot zover Paul Miller.<br />
Het werkelijke probleem<br />
Jezus maakt in Marcus 7 dui<strong>de</strong>lijk dat we<br />
onze gebrokenheid on<strong>de</strong>r ogen moeten<br />
zien en bereid moeten zijn om van binnenuit<br />
veran<strong>de</strong>rd te wor<strong>de</strong>n. “Nadat Hij<br />
<strong>de</strong> menigte weer bij zich had geroepen, zei<br />
Hij: “Luister allemaal naar Mij en kom <strong>tot</strong><br />
inzicht. Niets dat van buitenaf in <strong>de</strong> mens<br />
komt kan hem onrein maken, het zijn <strong>de</strong> dingen<br />
die uit <strong>de</strong> mens naar buiten komen die<br />
hem onrein maken. (...) Want van binnenuit,<br />
uit het hart van <strong>de</strong> mensen, komen slechte<br />
gedachten, ontucht, diefstal, moord, overspel,<br />
hebzucht, kwaadaardigheid, bedrog,<br />
losbandigheid, afgunst, laster, hoogmoed,<br />
dwaasheid; al <strong>de</strong>ze slechte dingen komen<br />
van binnenuit, en die maken <strong>de</strong> mens onrein”<br />
In <strong>de</strong> brieven van Paulus komt <strong>de</strong>ze<br />
boodschap ook steeds weer naar voren.<br />
Paulus, die een tijd lang vertrouwd had op<br />
het hou<strong>de</strong>n van <strong>de</strong> wet met alle rituelen,<br />
kwam door een ontmoeting met Jezus<br />
<strong>tot</strong> inzicht dat hij zijn leven alleen maar<br />
kon bouwen op <strong>de</strong> vergeving die Jezus<br />
hem aanbood. Hij kwam <strong>tot</strong> <strong>de</strong> erkenning<br />
dat hij een gereinigd hart nodig had<br />
waarbinnen Jezus met zijn Geest woning<br />
kon maken. In zijn brieven vertelt hij hoe<br />
hij zijn vertrouwen ging stellen in Jezus<br />
alleen, en openstond voor een nieuwe<br />
richting en opdracht voor zijn leven. Hij<br />
lever<strong>de</strong> zijn ‘schijn-heiligheid’ in voor<br />
het werk van <strong>de</strong> heilige Geest, die hem<br />
meer en meer op Jezus wil<strong>de</strong> laten lijken.<br />
In zijn Galaten-brief schrijft hij dan ook<br />
over <strong>de</strong> vrucht van <strong>de</strong> Geest zoals lief<strong>de</strong>,<br />
blijdschap, zachtmoedigheid, trouw en<br />
geduld.<br />
Leven<strong>de</strong> brief<br />
Wanneer Paulus <strong>de</strong>nkt aan <strong>de</strong> vrucht van<br />
<strong>de</strong> Geest dan weet hij ook dat we zo alleen<br />
een ‘brief van Christus’ kunnen zijn. Gods<br />
Geest wil <strong>de</strong> betekenis en kracht van Gods<br />
Woord in ons leven uitwerken <strong>tot</strong> concrete<br />
vruchten waarmee mensen in onze omgeving<br />
in aanraking komen. Vrucht die heenwijst<br />
naar onze Heer en an<strong>de</strong>re mensen<br />
zicht geven op wie Hij is. Dit heeft alles<br />
met een getuigen<strong>de</strong> levensstijl te maken,<br />
met een manier van leven waarbinnen <strong>de</strong><br />
Geest van Christus steeds meer ruimte<br />
krijgt.<br />
Toen ik tij<strong>de</strong>ns het schrijven van dit artikel<br />
nadacht over <strong>de</strong> invloed van ‘leven<strong>de</strong><br />
brieven’ in mijn eigen leven, moest ik<br />
allereerst <strong>de</strong>nken aan een echtpaar dat<br />
Getuigen<strong>de</strong> levensstijl<br />
vertrouwd was met veel lichamelijke beperkingen.<br />
Vooral <strong>de</strong> vrouw was zwaar<br />
reumatisch en leed veel pijn. Toch staat me<br />
haar warme persoonlijkheid voor ogen:<br />
ze was levensecht, belangstellend en was<br />
dankbaar met hulp. Ze was realistisch over<br />
pijn, maar niet verbitterd of klagend. Ze<br />
had God lief en bleef ondanks haar ziekte<br />
openstaan voor haar omgeving. Haar man<br />
hielp zo veel mogelijk, maar ken<strong>de</strong> grenzen.<br />
Ze overvroeg hem in dit alles niet. Ze<br />
hiel<strong>de</strong>n van elkaar en waren, in hun lichamelijke<br />
zwakte, bijzon<strong>de</strong>re maat<strong>je</strong>s.<br />
Ook an<strong>de</strong>re mensen kwamen in mijn gedachten:<br />
mensen die verdriet ken<strong>de</strong>n en<br />
toch invoelend open bleven staan voor<br />
an<strong>de</strong>ren. Mensen die met onrecht te maken<br />
had<strong>de</strong>n en toch – ondanks strijd en moeite<br />
– leer<strong>de</strong>n loslaten en bleven liefhebben.<br />
Voorbeel<strong>de</strong>n die mij erbij bepaal<strong>de</strong>n dat<br />
Jezus met zijn vre<strong>de</strong> een werkelijkheid is,<br />
dat Hij in alle gebrokenheid hoop aanreikt<br />
en perspectief.<br />
Om over na te <strong>de</strong>nken / gespreksvragen:<br />
1. Lees 2 Korintiërs 3:1-3 en <strong>de</strong>nk na over<br />
<strong>de</strong> betekenis hiervan in eigen leven.<br />
Verlang ik ernaar dat ik een brief van<br />
Christus ben en wat vraagt dit dan van<br />
mij?<br />
Waarin zijn an<strong>de</strong>ren voor mij een brief<br />
van Christus geweest?<br />
2. Lees Kolossenzen 2:6-8. Wat zegt dit<br />
over Jezus’ positie?<br />
3. Lees ten slotte Galaten 5:22-25. Hoe<br />
kunnen we op een ontspannen manier<br />
uitzien naar <strong>de</strong> uitwerking van <strong>de</strong>ze<br />
vrucht? En wat vraagt God hierin van<br />
ons? Zie vers 25.<br />
GROEI – JAARGANG <strong>2009</strong> – NR. 4<br />
Info<br />
Marleen Ramaker coördineert <strong>de</strong> redactie van<br />
GROEI en ontwikkel<strong>de</strong> diverse toerustingsmaterialen<br />
en boeken, zoals o.m. Leven in<br />
he<strong>de</strong>n met <strong>je</strong> verle<strong>de</strong>n, Omgaan met elkaar en<br />
<strong>Groei</strong>en in vertrouwen.<br />
66 67
68 68<br />
De smaak<br />
te pakken krijgen<br />
Hoe komt het toch dat veel christenen er zo moeilijk toe komen om met<br />
God om te gaan? Tijd nemen voor God en in <strong>je</strong> bijbel lezen; het is vaak<br />
niet langer dan een kwartiert<strong>je</strong>, soms zelfs maar een paar minuten en<br />
daar blijft het bij. Je wilt het wel, ziet het nut er wel van in, maar om<br />
wat voor re<strong>de</strong>n dan ook lijkt het maar niet te lukken.<br />
Zelfs al heb <strong>je</strong> er een vaste tijd per<br />
dag voor gereserveerd, dan nog<br />
voelt het onbevredigend. Het is een<br />
plicht en <strong>de</strong> meeste plichten zijn nou eenmaal<br />
niet prettig. Je hebt voortdurend <strong>de</strong><br />
neiging om het maar uit te stellen, an<strong>de</strong>re<br />
dingen voor te laten gaan. Het blijft meer<br />
een last dan een lust.<br />
Moet dat nu altijd zo blijven? Wordt dat<br />
nou nooit an<strong>de</strong>rs? Ja, als <strong>je</strong> wilt wordt dat<br />
an<strong>de</strong>rs. Ik <strong>de</strong>nk dat er in ons leven een<br />
omslag kan komen. Wat <strong>je</strong> nodig hebt, is<br />
<strong>de</strong> smaak, <strong>je</strong> moet <strong>de</strong> smaak te pakken<br />
krijgen. Dat is immers met veel dingen zo.<br />
Heb <strong>je</strong> eenmaal <strong>de</strong> smaak van iets te pakken,<br />
dan wil <strong>je</strong> niets an<strong>de</strong>rs meer.<br />
Geestelijke groei<br />
Henk Binnendijk<br />
Als <strong>je</strong> voor <strong>de</strong> eerste keer gaat tennissen,<br />
schaatsen of voetballen, vind <strong>je</strong> er waarschijnlijk<br />
niet veel aan. Maar als <strong>je</strong> oefent<br />
en het gaat lukken, krijg <strong>je</strong> <strong>de</strong> smaak te<br />
pakken. De eerste pianolessen zijn vreselijk,<br />
maar als <strong>je</strong> <strong>de</strong> smaak te pakken<br />
hebt, word <strong>je</strong> voortdurend naar die piano<br />
getrokken. Dat geldt voor hobby’s, sport,<br />
eten en drinken; eigenlijk geldt het voor<br />
alles: <strong>je</strong> moet <strong>de</strong> smaak te pakken krijgen.<br />
Pas dan maak <strong>je</strong> er tijd voor. Want voor<br />
iets wat <strong>je</strong> fijn vindt, vind <strong>je</strong> altijd tijd.<br />
De man bij wie ik dat gezien heb, is Mozes.<br />
Hij is een grootheid uit het Ou<strong>de</strong><br />
Testament. In <strong>de</strong> <strong>Bijbel</strong> lees <strong>je</strong> over hem:<br />
“Zoals Mozes, dien <strong>de</strong> HERE gekend heeft<br />
van aangezicht <strong>tot</strong> aangezicht, is er in Israël<br />
geen profeet meer opgestaan” (Deuteronomium<br />
34:10). God zelf zegt over hem:<br />
(...) “mijn knecht Mozes, vertrouwd als hij<br />
is in geheel mijn huis. Van mond <strong>tot</strong> mond<br />
spreek Ik met hem, dui<strong>de</strong>lijk en niet in raadselen,<br />
maar hij aanschouwt <strong>de</strong> gestalte <strong>de</strong>s<br />
HEREN” (Numeri 12:7,8). Niemand in het<br />
Ou<strong>de</strong> Testament was zo close met God als<br />
Mozes.<br />
Hoe is dat nou zover gekomen? Was er<br />
een ommekeer in zijn leven? Ja, die was<br />
er. Die kwam nadat Mozes had ervaren<br />
hoe heerlijk het is om dicht bij God te<br />
zijn. Vanaf die tijd had hij <strong>de</strong> smaak te<br />
pakken.<br />
Voor iets wat <strong>je</strong> fijn vindt,<br />
vind <strong>je</strong> altijd tijd.<br />
Het gebeur<strong>de</strong> een paar maan<strong>de</strong>n nadat hij<br />
het volk Israël uit Egypte leid<strong>de</strong>. Je kunt<br />
<strong>je</strong> voorstellen dat het lei<strong>de</strong>n van zo’n heel<br />
volk in <strong>je</strong> eent<strong>je</strong> een onmogelijke taak is.<br />
Hon<strong>de</strong>rdduizen<strong>de</strong>n mensen, getraumatiseerd<br />
door jarenlange slavernij, die met<br />
elkaar on<strong>de</strong>rweg zijn naar hun beloof<strong>de</strong><br />
land. Er zullen heel wat opstoot<strong>je</strong>s, ruzies<br />
en gevechten geweest zijn. Bij alle<br />
69
70<br />
geschillen werd Mozes geraadpleegd.<br />
Immers, zo dachten <strong>de</strong> mensen, hij had<br />
hen uit het land Egypte geleid, hij wist<br />
wat Gods plannen met het volk waren,<br />
dus hij zou ook wel weten hoe er rechtgesproken<br />
moest wor<strong>de</strong>n. Een veel te zware<br />
taak voor een man alleen. Mozes voelt<br />
zich verantwoor<strong>de</strong>lijk voor ie<strong>de</strong>rs welzijn,<br />
maar gaat gebukt on<strong>de</strong>r <strong>de</strong> last van zijn<br />
eenzame lei<strong>de</strong>rschap. En dat ziet zijn<br />
schoonva<strong>de</strong>r, Jetro.<br />
Jetro zegt dat Mozes het volk bij God<br />
moet vertegenwoordigen. Dat hij meer<br />
aandacht moet geven aan God zelf. Ook<br />
zegt hij dat Mozes een aantal wijze, be-<br />
Mozes had ervaren hoe heerlijk het is<br />
om dichtbij God te zijn. Vanaf die tijd<br />
had hij <strong>de</strong> smaak te pakken.<br />
trouwbare en doortasten<strong>de</strong> mannen moet<br />
aanstellen om samen met Mozes het volk<br />
te lei<strong>de</strong>n, ‘zodat zij u verlichting geven en<br />
met u meedragen’ (Exodus 18:17-23).<br />
Mozes luistert naar <strong>de</strong> wijze raad van zijn<br />
schoonva<strong>de</strong>r. Het volk is gelegerd aan <strong>de</strong><br />
voet van <strong>de</strong> berg Sinaï. Om God te zoeken,<br />
beklimt Mozes <strong>de</strong> berg en daar heeft God<br />
contact met hem. Eenmaal weer bene<strong>de</strong>n<br />
wordt Mozes na <strong>de</strong>ze ontmoeting door<br />
God uitgenodigd opnieuw <strong>de</strong> berg te beklimmen<br />
en God te ontmoeten.<br />
God sprak <strong>tot</strong> Mozes: “Klim op <strong>tot</strong> Mij, <strong>de</strong><br />
berg op, en blijf daar” (Exodus 24:12). Mozes<br />
gaat en blijft daar (Exodus 24:15-18).<br />
Hij weet niet voor hoe lang. Op <strong>de</strong> eerste<br />
dag zegt God niets. Op <strong>de</strong> twee<strong>de</strong> dag ook<br />
niet. Mozes zal misschien ongeduldig zijn<br />
gewor<strong>de</strong>n, omdat hij weet dat zijn verantwoor<strong>de</strong>lijkheid<br />
bij het volk ligt. Maar hij<br />
blijft. Op <strong>de</strong> <strong>de</strong>r<strong>de</strong> dag zegt God nog niets.<br />
Zo gaat het zes dagen lang. Had Mozes<br />
zoveel tijd nodig om van binnen echt stil<br />
te wor<strong>de</strong>n en Gods stem te kunnen verstaan?<br />
Pas op <strong>de</strong> zeven<strong>de</strong> dag begint God te <strong>spreken</strong><br />
(Exodus 24:16). God vertelt hem dat<br />
Hij er enorm naar verlangt om te mid<strong>de</strong>n<br />
van het volk te wonen. Niet ver weg, op<br />
<strong>de</strong> top van <strong>de</strong> Sinaï, maar te mid<strong>de</strong>n van<br />
het volk. Daarom moet Mozes een tempel<br />
bouwen, een tabernakel. God zegt: “Ze<br />
zullen Mij een heiligdom maken, en Ik zal in<br />
hun mid<strong>de</strong>n wonen” (Exodus 25:8). En God<br />
geeft hem alle <strong>de</strong>tails. Het is daar voor<br />
Mozes een geweldig bijzon<strong>de</strong>re tijd, dat<br />
kan niet an<strong>de</strong>rs. Zó dicht bij God.<br />
Maar als Mozes na veertig dagen terugkeert<br />
naar het volk, is het daar een chaos.<br />
Het volk heeft tij<strong>de</strong>ns zijn afwezigheid<br />
een afgod gemaakt. Een gou<strong>de</strong>n kalf,<br />
zoals ze dat ken<strong>de</strong>n uit Egypte. En ze<br />
zeggen: “Dit is uw god, Israël, die u uit het<br />
land Egypte heeft gevoerd” (Exodus 32:4).<br />
God is zo teleurgesteld en kwaad dat Hij<br />
dreigt het hele volk uit te roeien (vers 10).<br />
Omdat het volk volkomen uit <strong>de</strong> band is<br />
gesprongen, moet Mozes ingrijpen en<br />
vallen er drieduizend do<strong>de</strong>n (vers 28). Dat<br />
is <strong>de</strong> trieste balans. Dat lijkt het gevolg<br />
van veertig dagen omgang met God. Afgo<strong>de</strong>rij,<br />
een onbestuurbaar volk en drieduizend<br />
do<strong>de</strong>n.<br />
Stuurloos<br />
De conclusie die Mozes zou moeten trekken<br />
uit <strong>de</strong>ze veertig dagen bij God, lag<br />
voor <strong>de</strong> hand: Het was niet verantwoord<br />
om zo lang bij het volk weg te gaan. Hij<br />
was <strong>de</strong> lei<strong>de</strong>r, hij droeg <strong>de</strong> verantwoor<strong>de</strong>lijkheid.<br />
Hij alleen had het gezag dat<br />
nodig was om het volk op <strong>de</strong> rechte weg<br />
te hou<strong>de</strong>n. Zon<strong>de</strong>r zijn aanwezigheid was<br />
het volk stuurloos. Die drieduizend do<strong>de</strong>n<br />
zou<strong>de</strong>n er niet geweest zijn, als hij op<br />
zijn plaats was gebleven. Het was onverstandig<br />
wat hij had gedaan. Hij kon in <strong>de</strong><br />
legerplaats niet gemist wor<strong>de</strong>n.<br />
Ondanks al die voor zich <strong>spreken</strong><strong>de</strong> feiten<br />
vraagt Mozes aan God of hij nog een<br />
keer op <strong>de</strong> berg, in Gods aanwezigheid,<br />
mag komen: “Doe mij toch Uw heerlijkheid<br />
zien” (Exodus 33:18). Is dat geen bewijs<br />
van slecht lei<strong>de</strong>rschap? Nee, Mozes had<br />
<strong>de</strong> smaak te pakken. Hij wist hoe het<br />
was om dichtbij God te zijn. Hij had een<br />
enorme heimwee naar God. Naar <strong>de</strong> geborgenheid,<br />
<strong>de</strong> warmte, <strong>de</strong> heiligheid, <strong>de</strong><br />
bekoring van die eerste veertig dagen met<br />
God. Hij had ervaren dat er niets zo kostbaar<br />
is als dat. Bovendien begreep hij, dat<br />
hij alleen maar lei<strong>de</strong>r van dit volk kon zijn<br />
als hij dichtbij God was en daar <strong>de</strong> tijd<br />
voor nam. Dáárom vraagt hij of hij nog<br />
een keer mag komen.<br />
En God? Vond God dat het maar beter was<br />
als Mozes voortaan te mid<strong>de</strong>n van het<br />
volk zou blijven? God had toch ook gezien<br />
wat <strong>de</strong> gevolgen van zijn afwezigheid<br />
waren? Toch roept God hem opnieuw.<br />
Was het Gods persoonlijke verlangen naar<br />
Mozes? Of wist God dat Mozes een betere<br />
lei<strong>de</strong>r zou zijn als hij dichter bij God was?<br />
God roept hem opnieuw. God zegt: “Wees<br />
gereed tegen <strong>de</strong> morgen en beklim in <strong>de</strong><br />
morgen <strong>de</strong> berg Sinaï; vervoeg u daar bij<br />
Mij” (Exodus 34:2). Weer is Mozes veertig<br />
dagen en veertig nachten bij God. Opnieuw<br />
leert Mozes zijn God beter kennen.<br />
God toont Mozes zijn hart wanneer Hij<br />
zegt wie Hij van binnen is: “Barmhartig en<br />
genadig, lankmoedig en groot van goe<strong>de</strong>rtierenheid<br />
en trouw” (Exodus 34:6). Vijf prachtige<br />
karaktereigenschappen van God. En<br />
opnieuw geniet Mozes met volle teugen.<br />
Als hij terugkeert straalt zijn gezicht,<br />
omdat Hij met God gesproken heeft (Exodus<br />
34:29).<br />
Na die twee<strong>de</strong> perio<strong>de</strong> wordt <strong>de</strong> tabernakel<br />
gebouwd en daalt God in <strong>de</strong> wolkkolom<br />
neer op <strong>de</strong> tabernakel (Exodus 40).<br />
Vanaf die tijd hoeft Mozes niet meer <strong>de</strong><br />
berg te beklimmen om God te ontmoeten.<br />
God is nu aanwezig in <strong>de</strong> tabernakel en<br />
Mozes is daar vaak te vin<strong>de</strong>n. God drukt<br />
zich daarover uit met <strong>de</strong> woor<strong>de</strong>n ‘vertrouwd<br />
als hij is in geheel mijn huis’. Je<br />
kunt er zeker van zijn dat Mozes dagelijks<br />
bij Hem in en uit liep. Omdat hij <strong>de</strong> smaak<br />
te pakken had.<br />
Het is bijzon<strong>de</strong>r met God om te gaan. Zelf<br />
Geestelijke groei<br />
woon ik niet ver van <strong>de</strong> kust en wekelijks<br />
ga ik een halve dag wan<strong>de</strong>len langs <strong>de</strong><br />
zee. Dat is op zich niet zo bijzon<strong>de</strong>r. Toch<br />
trekt het me heel sterk aan. Ik ben daar<br />
in Gods natuur: <strong>de</strong> grootse watervlakte,<br />
<strong>de</strong> golven, <strong>de</strong> meeuwen, <strong>de</strong> branding, <strong>de</strong><br />
wolken, het strand. Dat helpt me om dichter<br />
bij God te zijn. Ook al is het op zich<br />
niet zo bijzon<strong>de</strong>r, het laat toch iets bij me<br />
achter. Iets van God. En dat smaakt naar<br />
meer.<br />
Om over na te <strong>de</strong>nken / gespreksvragen:<br />
In Psalm 27: 4 en 7-9 klinkt Davids verlangen<br />
om dicht bij God te zijn. Herkent u dit<br />
verlangen? Op welk moment of welke plek<br />
voelt u zich dicht bij God?<br />
GROEI – JAARGANG <strong>2009</strong> – NR. 4<br />
Info<br />
Dit fragment uit Dichtbij God<br />
(Voorhoeve – Kampen, 139 pag.,<br />
€ 12,50, ISBN 9789029718684)<br />
is met toestemming van <strong>de</strong><br />
uitgever overgenomen. Henk<br />
Binnendijk belicht in dit boek<br />
diverse aspecten van <strong>de</strong> omgang<br />
met God.<br />
Citaat<br />
Hoe drukker het wordt in <strong>je</strong> leven, hoe<br />
meer vragen en problemen, hoe meer <strong>je</strong><br />
God nodig hebt. Daarom zegt Hij: neem<br />
<strong>de</strong> tijd met mij. Hij wil met <strong>je</strong> wan<strong>de</strong>len<br />
en <strong>je</strong> laten merken hoe groot zijn lief<strong>de</strong> is<br />
voor jou. Hij wil niet haast <strong>je</strong> rep <strong>je</strong> van<br />
het een naar het an<strong>de</strong>r met <strong>je</strong> rennen.<br />
Nee, Hij wil dat <strong>je</strong> er eens rustig <strong>de</strong> tijd<br />
voor neemt om <strong>je</strong> te verdiepen in Hem, in<br />
zijn lief<strong>de</strong> voor jou.<br />
Rolf Robbe<br />
Uit: Bijna-elke-dagboek voor twintigers,<br />
Boekencentrum – Zoetermeer<br />
71
72<br />
Hulpmid<strong>de</strong>len<br />
bij het bijbellezen<br />
Studiebijbels<br />
Studiebijbel Ou<strong>de</strong> en<br />
Nieuwe Testament<br />
Op een aantal bijbelboeken<br />
na is <strong>de</strong> serie<br />
over het Ou<strong>de</strong> en het<br />
Nieuwe Testament<br />
gereed. On<strong>de</strong>r eindredactie<br />
van dr. M.J. Paul,<br />
drs. G. van <strong>de</strong>n Brink<br />
en ds. J.C. Bette, werkt<br />
een team toegewij<strong>de</strong> en bekwame mensen<br />
aan dit naslag- en studiemateriaal,<br />
bedoeld voor geïnteresseer<strong>de</strong> gemeentele<strong>de</strong>n<br />
en theologen, een goed leesbare<br />
vers-voor-vers-verklaring in grote letters<br />
en een toelichting in kleinere letters met<br />
veel <strong>de</strong>tails. Met aandacht voor inzichten<br />
op het gebied van <strong>de</strong> bijbeluitleg en recente<br />
archeologische vondsten. Daarbij<br />
krijgt niet alleen het verle<strong>de</strong>n aandacht<br />
maar wor<strong>de</strong>n er ook lijnen getrokken naar<br />
onze tijd en krijgen blijven<strong>de</strong> beloften<br />
voor het volk Israël en <strong>de</strong> toekomst van<br />
<strong>de</strong> wereld aandacht. Naast <strong>de</strong> oorspronkelijke<br />
grondtaal wor<strong>de</strong>n <strong>de</strong> vijf meest<br />
gebruikte Ne<strong>de</strong>rlandse vertalingen met<br />
elkaar vergeleken. De serie is op basis van<br />
<strong>de</strong> overtuiging dat <strong>de</strong> <strong>Bijbel</strong> Gods Woord<br />
is. Kijk voor meer informatie voor <strong>de</strong> aanschaf<br />
van <strong>de</strong> gedrukte of <strong>de</strong> digitale versie<br />
op www.studiebijbel.nl<br />
Centrum voor <strong>Bijbel</strong>on<strong>de</strong>rzoek – Veenendaal |<br />
Prijs per <strong>de</strong>el € 65,-<br />
Het leven<br />
Het Leven is <strong>de</strong> Life Application Bible in<br />
het Ne<strong>de</strong>rlands, praktische lessen uit Het<br />
Boek, een verwoording van <strong>de</strong> <strong>Bijbel</strong> in<br />
eenvoudig Ne<strong>de</strong>rlands.<br />
Het is een studiebijbel<br />
bij <strong>de</strong> tekst van het Boek,<br />
met veel waar<strong>de</strong>volle en<br />
praktische informatie<br />
over het Ou<strong>de</strong> en Nieuwe<br />
Testament. Ver<strong>de</strong>r treft<br />
<strong>de</strong> lezer een inleiding<br />
aan bij ie<strong>de</strong>r bijbelboek, persoonsbeschrijvingen,<br />
landkaarten en een tijdbalk.<br />
Ook zijn veel verwijzingen naar an<strong>de</strong>re<br />
tekstplaatsen opgenomen. Centraal staat<br />
steeds weer <strong>de</strong> vraag wat <strong>de</strong> concrete<br />
betekenis van <strong>de</strong> bijbelse inhoud is voor<br />
het dagelijks leven en allerlei menselijke<br />
verhoudingen. Uit <strong>de</strong> inleiding: “als een<br />
christen in zijn leven <strong>de</strong> <strong>Bijbel</strong> niet alle<br />
ruimte geeft en <strong>de</strong> boodschap ervan in<br />
zijn persoonlijk leven niet toepast, zal hij<br />
geestelijk ‘opdrogen’ en zal verharding of<br />
onverschilligheid het resultaat zijn...<br />
lees het alsof het <strong>de</strong> eerste keer is en laat<br />
<strong>de</strong> zegen daarvan <strong>je</strong> leven verrijken.”<br />
Jongbloed – Heerenveen | 1934 pag. |<br />
€ 76,00<br />
Elk hoofdstuk apart<br />
Warren Wiersbe, predikant<br />
en auteur van veel<br />
boeken, geeft in dit boek<br />
aandacht aan <strong>de</strong> noodzaak<br />
om <strong>de</strong> hele <strong>Bijbel</strong> te<br />
lezen en te over<strong>de</strong>nken.<br />
Hoofdstuk voor hoofdstuk<br />
en vers voor vers.<br />
Het boek begint bij Genesis en eindigt bij<br />
Openbaring. Hij schrijft daarbij wel dat<br />
het als aanvulling bedoeld is op <strong>de</strong> <strong>Bijbel</strong><br />
en niet als vervanging. Hij hoopt echter<br />
<strong>de</strong> gebruiker te helpen bij het ont<strong>de</strong>kken<br />
en toepassen van ‘fundamentele geestelijke<br />
lessen’ en wil aanmoedigen <strong>tot</strong> systematisch<br />
bijbelon<strong>de</strong>rzoek waardoor <strong>de</strong><br />
boodschap nog meer gaat aan<strong>spreken</strong> en<br />
inspireren. Er is een cd met verschillen<strong>de</strong><br />
bijbelvertalingen toegevoegd.<br />
Me<strong>de</strong>ma – Vaassen | 477 pag. | € 24,95<br />
<strong>Bijbel</strong>se oriëntatie<br />
Eerste hulp bij <strong>Bijbel</strong>lezen<br />
De titel van dit boek doet<br />
recht aan <strong>de</strong> inhoud ervan,<br />
samengesteld door<br />
Christopher D. Hudson,<br />
Carol Smith en Valerie<br />
Wei<strong>de</strong>mann. Het is heel<br />
toegankelijk en hel<strong>de</strong>r geschreven<br />
met veel informatie<br />
over veelgestel<strong>de</strong><br />
vragen over <strong>de</strong> <strong>Bijbel</strong>. De beste raad is<br />
om gewoon maar met het boek te beginnen<br />
en <strong>je</strong> te laten verrassen. De inhoud<br />
is on<strong>de</strong>rgebracht in zes <strong>de</strong>len: De <strong>Bijbel</strong><br />
begrijpen (het overzicht, het verhaal en <strong>de</strong><br />
tijdbalk van <strong>de</strong> <strong>Bijbel</strong>); Hoe <strong>je</strong> <strong>Bijbel</strong> kunt<br />
lezen (met aandacht hoe <strong>je</strong> <strong>de</strong> inhoud<br />
kunt bestu<strong>de</strong>ren en wat het betekent voor<br />
ons leven); De bijbelse cultuur; <strong>Bijbel</strong>s en<br />
vertalingen; Waar <strong>je</strong> het kunt vin<strong>de</strong>n (bijvoorbeeld<br />
Jezus’ gelijkenissen, zijn won<strong>de</strong>ren)<br />
en ten slotte een hel<strong>de</strong>r overzicht<br />
van <strong>de</strong> verschillen<strong>de</strong> <strong>Bijbel</strong>boeken.<br />
Voorhoeve – Kampen | 288 pag. | € 19,50<br />
Korte inleiding <strong>tot</strong> <strong>de</strong><br />
<strong>Bijbel</strong>boeken<br />
Deze verzameling van inleidingen op <strong>de</strong><br />
bijbelboeken, oorspronkelijk geschreven<br />
door <strong>de</strong> Zwitser Ernst Aebi, werd voor <strong>de</strong><br />
zes<strong>de</strong> maal herdrukt. Het is een overzichtelijk<br />
naslagboek bij<br />
het na<strong>de</strong>nken over <strong>de</strong><br />
inhoud van <strong>de</strong> verschillen<strong>de</strong><br />
bijbelboeken.<br />
Elk hoofdstuk bevat:<br />
een algemene inleiding,<br />
gegevens over <strong>de</strong><br />
schrijver, <strong>de</strong> bestem-<br />
Hulpmid<strong>de</strong>len<br />
ming, het ontstaan, <strong>de</strong> echtheid, het doel<br />
en <strong>de</strong> strekking, <strong>de</strong> inhoud en in<strong>de</strong>ling,<br />
en overige interessante kanttekeningen.<br />
Ook wordt informatie gegeven over het<br />
ontstaan van <strong>de</strong> <strong>Bijbel</strong>, over <strong>de</strong> taal en<br />
oorspronkelijke handschriften en <strong>de</strong> belangrijkste<br />
bijbelvertalingen.<br />
Internationale <strong>Bijbel</strong>bond - Culemborg |<br />
203 pag. | € 17,95<br />
De complete <strong>Bijbel</strong>gids<br />
De Engelse theoloog Mike Beaumont<br />
stel<strong>de</strong> een boeien<strong>de</strong> bijbelgids samen. Zijn<br />
bedoeling is mensen helpen wegwijs te<br />
wor<strong>de</strong>n in <strong>de</strong> <strong>Bijbel</strong> en <strong>de</strong> inhoud ervan.<br />
Hierbij is theologisch<br />
taalgebruik verme<strong>de</strong>n,<br />
waardoor het<br />
boek ook geschikt<br />
is voor mensen die<br />
niet vertrouwd zijn<br />
met <strong>de</strong> <strong>Bijbel</strong> en het<br />
christendom. Het is<br />
ook geschikt voor mensen die nog maar<br />
pas christen zijn en meer over het geloof<br />
willen weten. Het boek is bedoeld als een<br />
inleiding op <strong>de</strong> <strong>Bijbel</strong> en belicht dus <strong>de</strong><br />
grote lijnen. Het verhaal wordt min of<br />
meer chronologisch verteld. De auteur<br />
gaat uit van het geïnspireer<strong>de</strong> Woord van<br />
God en Gods verlangen zichzelf aan <strong>de</strong><br />
mens bekend te maken als een God van<br />
lief<strong>de</strong>, die het goe<strong>de</strong> voor ogen heeft. Een<br />
aanra<strong>de</strong>r voor ie<strong>de</strong>reen die voor zichzelf<br />
en an<strong>de</strong>ren zoekt naar een hel<strong>de</strong>r hulpmid<strong>de</strong>l.<br />
Ark Media – Amsterdam | 126 pag. | € 16,95<br />
De reis door <strong>de</strong> <strong>Bijbel</strong><br />
Een rijk geïllustreerd handboek voor<br />
ou<strong>de</strong>rs, docenten, mensen die leiding<br />
geven in gemeente- of<br />
kringverband of voor<br />
persoonlijke bijbelstudie.<br />
Het is voor jongeren<br />
en ou<strong>de</strong>ren goed<br />
bruikbaar, me<strong>de</strong> door<br />
<strong>de</strong> toegankelijk geschreven<br />
taal. Gekozen<br />
73
74<br />
is voor bespreking van zo’n 250 verhalen<br />
met achtergron<strong>de</strong>n in woord en beeld.<br />
De lezer gaat van verhaal <strong>tot</strong> verhaal, te<br />
beginnen bij het Ou<strong>de</strong> Testament. Zo komen<br />
<strong>de</strong> verschillen<strong>de</strong> geschie<strong>de</strong>nissen <strong>tot</strong><br />
leven en is <strong>de</strong> ‘ro<strong>de</strong> draad’ door het hele<br />
bijbelse verhaal heen te ont<strong>de</strong>kken. De<br />
schrijver, dr. V. Bilbert Beers schreef meer<br />
dan 140 boeken, van kin<strong>de</strong>rboeken <strong>tot</strong><br />
naslagwerken. Dit boek is het gevolg van<br />
negen bezoeken aan Israël.<br />
Me<strong>de</strong>ma – Vaassen | 415 pag. | € 27, 20<br />
Nieuwe encyclopedie van <strong>de</strong><br />
<strong>Bijbel</strong><br />
On<strong>de</strong>r redactie van<br />
John Drane verscheen<br />
een volledig herziene<br />
uitgave van <strong>de</strong> Encyclopedie<br />
van <strong>de</strong> bijbel<br />
met hon<strong>de</strong>r<strong>de</strong>n nieuwe<br />
kleurenfoto’s, kaarten,<br />
tijdbalken en illustratie<br />
die <strong>de</strong> bijbelse verhalen verlevendigen. De<br />
teksten zijn toegankelijk geschreven. De<br />
inhoud bestaat uit zeven <strong>de</strong>len: overzicht<br />
van <strong>de</strong> bijbelse geschie<strong>de</strong>nis – lan<strong>de</strong>n en<br />
volken – <strong>de</strong> wereld van <strong>de</strong> <strong>Bijbel</strong> – godsdienst<br />
en eredienst – leer en leven van<br />
Jezus – <strong>de</strong> bijbel, boek voor boek en tenslotte<br />
kaarten van Israël, personen, plaatsen,<br />
sleutelbegrippen en register.<br />
Kok – Kampen | 319 pag. | € 22,50<br />
De <strong>Bijbel</strong> in beeld in 66 x 10<br />
minuten<br />
De theoloog Jim George geeft op een beknopte<br />
en overzichtelijke manier weer<br />
waarover het gaat in <strong>de</strong> <strong>Bijbel</strong>: <strong>de</strong> geschie<strong>de</strong>nis<br />
van Gods red<strong>de</strong>n<strong>de</strong> gena<strong>de</strong>, waarbij<br />
uitein<strong>de</strong>lijk alles leidt<br />
naar een nieuwe hemel<br />
en aar<strong>de</strong>, waar<br />
mensen in harmonie<br />
leven met God, hun<br />
Schepper, en in vre<strong>de</strong><br />
leven met elkaar.<br />
De auteur wil door<br />
mid<strong>de</strong>l van het boek<br />
eraan meewerken dat mensen vertrouwd<br />
wor<strong>de</strong>n met Gods plan door <strong>de</strong> eeuwen<br />
heen en met <strong>de</strong> hoofdgedachten en bedoeling<br />
van elk bijbelboek. Zowel het<br />
Ou<strong>de</strong> als het Nieuwe Testament komt aan<br />
<strong>de</strong> or<strong>de</strong>, waardoor <strong>de</strong> lezer voor het eerst<br />
of opnieuw vertrouwd kan raken met <strong>de</strong><br />
belangrijkste bijbelse gebeurtenissen en<br />
met <strong>de</strong> betekenis ervan voor het geloofsleven<br />
in <strong>de</strong> dagelijkse praktijk.<br />
Grace House Publishing – Veenendaal |<br />
352 pag. | € 10,00<br />
Sleutels <strong>tot</strong> <strong>de</strong> <strong>Bijbel</strong><br />
Voor beginnen<strong>de</strong> bijbellezers en voor<br />
<strong>de</strong>genen die herinnerd willen wor<strong>de</strong>n aan<br />
<strong>de</strong> dui<strong>de</strong>lijke ro<strong>de</strong> draad door <strong>de</strong> <strong>Bijbel</strong><br />
heen, is dit handboek van groot belang.<br />
De auteur schrijft dat hij na fragmentarisch<br />
lezen en gebruik van <strong>de</strong> <strong>Bijbel</strong><br />
door <strong>de</strong> bomen het bos niet meer zag. Hij<br />
kwam in aanraking met een serie studies<br />
waarbij Genesis <strong>tot</strong> en met Openbaring<br />
gevolgd werd, een<br />
boeien<strong>de</strong> ont<strong>de</strong>kkingsreis.<br />
Samen met zijn<br />
gemeente maakte hij<br />
een plan voor bestu<strong>de</strong>ring<br />
van <strong>de</strong> hele <strong>Bijbel</strong>,<br />
waarbij ie<strong>de</strong>r bijbelboek<br />
aandacht kreeg<br />
en daarmee Gods plan<br />
met <strong>de</strong> mens door <strong>de</strong> eeuwen heen. De<br />
honger naar Gods Woord werd in steeds<br />
bre<strong>de</strong>re kring ervaren en het leid<strong>de</strong> uitein<strong>de</strong>lijk<br />
<strong>tot</strong> <strong>de</strong>ze uitgave. Bij elk bijbelboek<br />
legt hij verban<strong>de</strong>n naar het grote geheel.<br />
Zo zet hij er bijbelse en ‘hei<strong>de</strong>nse’ <strong>de</strong>nkrichtingen<br />
naast en analyseert hij wat<br />
<strong>de</strong> betekenis daarvan voor onze tijd is.<br />
Pawson wil met dit boek begrip overbrengen<br />
van het hele verloop van <strong>de</strong> bijbelse<br />
geschie<strong>de</strong>nis.<br />
Opwekking – Putten | 1592 pag. | € 19,95<br />
Handboek christelijk geloof<br />
On<strong>de</strong>r redactie van Alister McGrath en Jan<br />
Hoek verscheen een toegankelijk en overzichtelijk<br />
handboek over <strong>de</strong> kern van het<br />
christelijk geloof. Wat betreft <strong>de</strong> opbouw:<br />
korte geschie<strong>de</strong>nis van het christelijk geloof<br />
– het Nieuwe Testament – <strong>de</strong> vroege<br />
kerk – <strong>de</strong> Mid<strong>de</strong>leeuwen<br />
– Reformatie – Opwekking<br />
- <strong>de</strong> mo<strong>de</strong>rne wereld.<br />
Daarna volgt uitgebrei<strong>de</strong><br />
informatie naar<br />
aanleiding van <strong>de</strong> vraag:<br />
wat is geloof, wat houdt<br />
het in en wat verstaan<br />
we on<strong>de</strong>r ‘God’? Wat leert <strong>de</strong> <strong>Bijbel</strong> over<br />
Jezus en <strong>de</strong> verlossing die Hij mogelijk<br />
maakte? En over <strong>de</strong> Geest, over <strong>de</strong> drieenige<br />
God? Ten slotte wordt <strong>de</strong> oorsprong<br />
en Gods bedoeling voor <strong>de</strong> kerk belicht en<br />
daarmee <strong>de</strong> christelijke hoop.<br />
Boekencentrum – Zoetermeer | 352 pag. |<br />
€ 34,50<br />
Theologie, <strong>de</strong> basis<br />
Alister McGrath schreef al veel boeken<br />
over <strong>de</strong> inhoud en draagwijdte van het<br />
christelijk geloof. In<br />
dit boek wil <strong>de</strong> auteur<br />
<strong>de</strong> lezer kennis laten<br />
maken met <strong>de</strong> enkele<br />
basisovertuigingen van<br />
christelijke theologie.<br />
Zo gaat hij in op enkele<br />
beeldbepalen<strong>de</strong> overtuigingen,<br />
weergegeven in<br />
<strong>de</strong> Apostolische Geloofsbelij<strong>de</strong>nis en <strong>de</strong><br />
Geloofsbelij<strong>de</strong>nis van Nicea. Citaat: “Deze<br />
belij<strong>de</strong>nissen beginnen met <strong>de</strong> woor<strong>de</strong>n<br />
‘ik geloof’ en vormen in feite een korte<br />
uiteenzetting van <strong>de</strong> hoofdpunten van het<br />
christelijk geloof.” In zijn boek geeft hij<br />
aandacht aan: Geloof – God – Schepping<br />
– Jezus – Redding – Drie-eenheid – Kerk<br />
– Hemel.<br />
Kok – Kampen | 191 pag. | € 17,50<br />
Leidraad bij <strong>de</strong> <strong>Bijbel</strong><br />
Alister McGrath, een Engelse theoloog en<br />
hoogleraar historische en systematische<br />
theologie, schreef dit handboek met <strong>de</strong><br />
bedoeling lezers vertrouwd te maken met<br />
<strong>de</strong> belangrijkste kenmerken van <strong>de</strong> <strong>Bijbel</strong><br />
en <strong>de</strong> betekenis ervan<br />
voor onze relatie met<br />
God, onszelf, <strong>de</strong> naaste,<br />
onze wereld en <strong>de</strong> toekomst.<br />
Het boek geeft<br />
informatie over <strong>de</strong> opbouw<br />
van <strong>de</strong> <strong>Bijbel</strong>, <strong>de</strong><br />
betekenis van het Ou<strong>de</strong><br />
en Nieuwe Testament en<br />
aanwijzingen voor <strong>de</strong>genen die voor het<br />
eerst <strong>de</strong> <strong>Bijbel</strong> gaan lezen. Welk evangelie<br />
is dan het meest geschikt? Een toegankelijk<br />
geschreven handboek voor <strong>de</strong> beginnen<strong>de</strong><br />
en al meer gevor<strong>de</strong>r<strong>de</strong> bijbellezer.<br />
Novapres – Hoen<strong>de</strong>rloo | 394 pag. | € 22,90<br />
Jongeren<br />
Hulpmid<strong>de</strong>len<br />
En nu <strong>de</strong> <strong>Bijbel</strong>!<br />
On<strong>de</strong>r redactie van Herman<br />
van Wijngaar<strong>de</strong>n<br />
verscheen een goed<br />
opgezet dagboek voor<br />
jongeren, waarbij <strong>de</strong> <strong>Bijbel</strong><br />
aan het woord komt.<br />
Het kan ook gezien<br />
wor<strong>de</strong>n als een uitgebrei<strong>de</strong><br />
kennismaking met <strong>de</strong> <strong>Bijbel</strong> en met<br />
het lezen erin zodat <strong>je</strong> ermee vertrouwd<br />
wordt. Elke week komt een an<strong>de</strong>r bijbelboek<br />
(of combinatie van bijbelboeken) aan<br />
<strong>de</strong> or<strong>de</strong>, van Genesis <strong>tot</strong> en met Openbaring.<br />
Na een korte inleiding wordt dan<br />
op een bepaald thema uit dat bijbelboek<br />
ingespeeld. Tussen <strong>de</strong>ze 39 bijbelweken<br />
staan 13 studieweken waarin aandacht<br />
gegeven wordt aan vragen over <strong>de</strong> <strong>Bijbel</strong>.<br />
Al met al een boeiend en leerzaam boek:<br />
een goe<strong>de</strong> stimulans om met het Woord<br />
van God on<strong>de</strong>rweg te gaan.<br />
Boekencentrum – Zoetermeer | 420 pag.|<br />
€ 19,90<br />
Onbeperkt houdbaar!<br />
On<strong>de</strong>r redactie van Herman van Wijngaar<strong>de</strong>n<br />
en Diane Palm verscheen een fris en<br />
hel<strong>de</strong>r geschreven boek over <strong>de</strong> kern van<br />
het christelijk geloof aan <strong>de</strong> hand van <strong>de</strong><br />
75
apostolische geloofsbelij<strong>de</strong>nis. Elk artikel<br />
wordt in <strong>de</strong> vorm van drie belichtingen<br />
behan<strong>de</strong>ld waardoor het – naast persoonlijke<br />
lezing – erg<br />
geschikt is voor het<br />
gesprek in groepsverband.<br />
De woordkeus<br />
is fris met oog op<br />
jongeren en er wordt<br />
veel gespreksstof aangereikt.<br />
De eigentijdse<br />
weergave van <strong>de</strong> Hei<strong>de</strong>lbergse<br />
Catechismus<br />
die bij ie<strong>de</strong>r hoofdstuk staat, laat zien wat<br />
<strong>de</strong> protestantse kerk vier eeuwen gele<strong>de</strong>n<br />
heeft gezegd over <strong>de</strong> apostolische geloofsbelij<strong>de</strong>nis.<br />
De motivatie voor het boek<br />
was jongeren helpen in het ver<strong>de</strong>r ont<strong>de</strong>kken<br />
van <strong>de</strong> betekenis van het geloof,<br />
ook wanneer <strong>je</strong> in aanraking komt met<br />
allerlei vragen en ‘waarheid’ ter discussie<br />
gesteld wordt. Het is een hulpmid<strong>de</strong>l om<br />
ook in <strong>de</strong>ze tijd doordacht en betrokken te<br />
leven vanuit <strong>de</strong> overtuiging. Diverse auteurs<br />
werkten aan <strong>de</strong>ze uitgave mee.<br />
Jes! – Zoetermeer | 170 pag. | € 14,95<br />
Leer me lezen<br />
Deze uitgave, geschreven<br />
door Herman van<br />
Wijngaar<strong>de</strong>n in samenwerking<br />
met het<br />
Ne<strong>de</strong>rlands <strong>Bijbel</strong>genootschap,<br />
zet jongeren<br />
aan het (bijbel)lezen!<br />
<strong>Bijbel</strong>lezen wordt spannend<br />
als <strong>je</strong> er actief en<br />
persoonlijk mee aan <strong>de</strong><br />
slag gaat. Dat is het uitgangspunt van dit<br />
inspireren<strong>de</strong> boek<strong>je</strong> in <strong>de</strong> serie Hot items.<br />
Om jongeren daarbij te helpen geeft het<br />
allerlei handige tips, inclusief tien praktische<br />
leessleutels (manieren om een bijbelge<strong>de</strong>elte<br />
‘open’ te laten gaan). Ver<strong>de</strong>r ook<br />
aandacht voor <strong>de</strong> vraag: waarom zou <strong>je</strong><br />
eigenlijk in <strong>de</strong> <strong>Bijbel</strong> lezen…? Het boek<strong>je</strong><br />
sluit aan bij <strong>de</strong> <strong>Bijbel</strong>tiendaagse van het<br />
Ne<strong>de</strong>rlands <strong>Bijbel</strong>genootschap.<br />
Jes! – Zoetermeer | 64 pag. | € 6,50<br />
Kin<strong>de</strong>ren<br />
Tip Top serie<br />
Een vier<strong>de</strong>lige serie die u tal van i<strong>de</strong>eën<br />
geeft hoe u met jonge kin<strong>de</strong>ren, die nog<br />
niet kunnen lezen, <strong>de</strong> <strong>Bijbel</strong> op vele manieren<br />
kunt ont<strong>de</strong>kken. Door mid<strong>de</strong>l van<br />
bijbelverhalen, spellet<strong>je</strong>s, lied<strong>je</strong>s en creatieve<br />
activiteiten leren <strong>de</strong> kin<strong>de</strong>ren spelen<strong>de</strong>rwijs<br />
steeds meer over God.<br />
Internationale <strong>Bijbel</strong>bond - Amerongen |<br />
€ 2,95 (per <strong>de</strong>el)<br />
Ont<strong>de</strong>kserie<br />
Een vier<strong>de</strong>lige serie bijbelse dagboek<strong>je</strong>s<br />
voor kin<strong>de</strong>ren van 6-9 jaar. Titels: Ont<strong>de</strong>k<br />
over God; Ont<strong>de</strong>k over Jezus; Ont<strong>de</strong>k over<br />
<strong>Bijbel</strong>mensen; Ont<strong>de</strong>k over Gods vrien<strong>de</strong>n.<br />
Samen met Polly Pienter en Peter<br />
Punt ont<strong>de</strong>kken kin<strong>de</strong>ren wie God is en<br />
wat <strong>de</strong> <strong>Bijbel</strong> vertelt.<br />
Internationale <strong>Bijbel</strong>bond – Amerongen |<br />
€ 6,95 (per <strong>de</strong>el)<br />
Speurtocht<br />
Dagboek<strong>je</strong>s voor kin<strong>de</strong>ren van 8-11 jaar.<br />
Helpt kin<strong>de</strong>ren te ont<strong>de</strong>kken dat het leuk<br />
is om <strong>de</strong> <strong>Bijbel</strong> te lezen. Elke dag een co<strong>de</strong><br />
om op te lossen, een puzzel, een i<strong>de</strong>e om<br />
over na te <strong>de</strong>nken en voor te bid<strong>de</strong>n.<br />
Internationale <strong>Bijbel</strong>bond – Amerongen |<br />
€ 7,95 (per <strong>de</strong>el)<br />
Steeds dichterbij<br />
De serie met dagboek<strong>je</strong>s<br />
voor tieners bestaat uit<br />
vier <strong>de</strong>len, <strong>de</strong> eerste<br />
twee <strong>de</strong>len voor <strong>de</strong> leeftijdsgroep<br />
van 10-12 jaar<br />
en <strong>de</strong>el 3 en 4 zijn voor<br />
<strong>de</strong> leeftijdsgroep van 12-<br />
14 jaar, geschreven door<br />
Jolanda Veltkamp, Eliëtte Meerveld en<br />
Lydia Gunnink. De dagboek<strong>je</strong>s gaan over<br />
het Nieuwe Testament. De bijbelboeken<br />
Matteüs, Marcus en Han<strong>de</strong>lingen vormen<br />
<strong>de</strong> leidraad voor <strong>de</strong> <strong>de</strong>elt<strong>je</strong>s.<br />
Vuurbaak – Barneveld | 96 pag. |<br />
€ 7,90 (per <strong>de</strong>el)<br />
Hand in hand<br />
Een hel<strong>de</strong>r opgezet<br />
bijbels<br />
dagboek afgestemd<br />
op jonge<br />
tieners. Het is<br />
een vervolg op<br />
eer<strong>de</strong>re dagboek<strong>je</strong>s<br />
voor 6+ en 8+. Met opdrachten,<br />
puzzels en vragen. Eindredactie: Joke<br />
Bosch.<br />
Boekencentrum – Zoetermeer | 230 pag. |<br />
€ 13,90<br />
Kin<strong>de</strong>rbijbels<br />
Ark Media heeft een grote diversiteit aan<br />
goe<strong>de</strong> kin<strong>de</strong>rbijbels. Kijk voor meer informatie<br />
op www.arkmedia.nl<br />
Catechesemateriaal<br />
Reflector – tienercatechese<br />
Zoals <strong>de</strong> reflectoren langs een onverlichte<br />
weg automobilisten aangeven waar zij<br />
moeten rij<strong>de</strong>n, wil <strong>de</strong> catechesemetho<strong>de</strong><br />
Reflector catechisanten <strong>de</strong> weg wijzen,<br />
<strong>de</strong> weg naar God en <strong>de</strong> weg door <strong>de</strong>ze<br />
wereld. Ook wil Reflector iets van het<br />
licht van Jezus Christus weerkaatsen en<br />
uitstralen. Reflector bestaat uit 10 <strong>de</strong>len<br />
voor verschillen<strong>de</strong> leeftijdsgroepen tussen<br />
12 en 20 jaar en sluit af met een <strong>de</strong>el voor<br />
<strong>de</strong> belij<strong>de</strong>niscatechese.<br />
Boekencentrum – Zoetermeer<br />
Geloof.nu<br />
Dit materiaal voor zes jaar geloofson<strong>de</strong>rwijs<br />
voor jonge mensen tussen <strong>de</strong> 12 en<br />
18 jaar is goed doordacht van opzet. De<br />
jongeren wor<strong>de</strong>n in <strong>de</strong>ze jaren gestimuleerd<br />
om God te gaan liefhebben en dat<br />
te laten zien in woord<br />
en gedrag. Een aantal<br />
gebruikers is zo<br />
enthousiast over het<br />
materiaal dat ze het<br />
toegankelijk hebben<br />
gemaakt voor jongeren<br />
met begrips- en<br />
Hulpmid<strong>de</strong>len<br />
leerproblemen, maar ook voor doven. Dit<br />
resulteer<strong>de</strong> in het Beeldboek dat onlangs<br />
verscheen.<br />
Buijten & Schipperheijn – Amsterdam |<br />
96 pag. | € 19,50<br />
Follow up!<br />
Follow Up! is een catechesemetho<strong>de</strong> voor<br />
kerken binnen <strong>de</strong> gereformeer<strong>de</strong> traditie.<br />
Follow Up! biedt een leeromgeving met<br />
lesmodules voor catechisanten, cursussen<br />
voor catecheten<br />
en een website met<br />
extra lesmateriaal,<br />
didactische on<strong>de</strong>rsteuning,<br />
nieuws en een<br />
gebruikersforum. De<br />
metho<strong>de</strong> bestaat uit<br />
een aantal modules<br />
die zijn geschreven<br />
voor vier leeftijdscategorieën.<br />
De modules vormen <strong>de</strong> basis<br />
voor <strong>de</strong> avond. Een module bestaat uit<br />
zeven lessen met één thema. In <strong>de</strong> eerste<br />
zes lessen wordt dit thema op verschillen<strong>de</strong><br />
manieren behan<strong>de</strong>ld. In <strong>de</strong> zeven<strong>de</strong><br />
les komen <strong>de</strong> hoofdzaken uit <strong>de</strong> eerste zes<br />
lessen terug.De website biedt aanvullen<strong>de</strong><br />
informatie en materiaal zoals filmp<strong>je</strong>s,<br />
cartoons en alternatieve werkvormen.<br />
Gespreksgroepen<br />
Wijs met <strong>de</strong> <strong>Bijbel</strong><br />
In Wijs met <strong>de</strong> <strong>Bijbel</strong> (i.s.m. Evangelisch<br />
Werkverband uitgebracht) gaat ds. Jelle<br />
<strong>de</strong> Kok in op zestien geloofsthema’s. Het<br />
is vooral bedoeld voor het groepsgesprek,<br />
voor het samen na<strong>de</strong>nken en <strong>spreken</strong> over<br />
<strong>de</strong> wijsheid en richtlijnen die in Gods<br />
Woord te vin<strong>de</strong>n zijn. De on<strong>de</strong>rwerpen<br />
zijn logisch van opbouw, haken in op het<br />
begrip wijsheid in <strong>de</strong> context van <strong>de</strong> praktijk<br />
van het leven en bie<strong>de</strong>n gespreksstof<br />
voor ten minste een jaar. De bedoeling<br />
van dit alles is om samen geestelijk te<br />
groeien en meer toegerust te zijn voor <strong>de</strong><br />
praktijk van het christen-zijn.<br />
76 77
Missionaire gesprekscursus CE en<br />
vervolgcursus DE<br />
De cursus Christianity Explored (CE) helpt<br />
mensen om drie basisvragen te beantwoor<strong>de</strong>n:<br />
Wie is Jezus? Waarom kwam<br />
Hij? En wat vraagt Hij van diegenen die<br />
Hem willen volgen? In 10 ontmoetingen<br />
‘wan<strong>de</strong>len’ <strong>de</strong> cursisten door het hele<br />
Markus-evangelie.<br />
De structuur van elke CE-ontmoeting is<br />
eenvoudig en ontspannen: een informele<br />
maaltijd, een bijbelstudie, een korte uiteenzetting<br />
(of naar keuze een DVD) en een<br />
discussie. Het gaat erom dat er geconcentreerd<br />
aandacht gegeven wordt aan wat<br />
Gods Woord te zeggen heeft.<br />
CE is flexibel genoeg om in verschillen<strong>de</strong><br />
omstandighe<strong>de</strong>n en vormen gebruikt te<br />
wor<strong>de</strong>n. On<strong>de</strong>r jongeren, in huiskringen,<br />
in stu<strong>de</strong>ntengroepen, in Engeland in pubs<br />
en restaurants, in gevangenissen, tij<strong>de</strong>ns<br />
vri<strong>je</strong> uren op het werk, of als huwelijksvoorbereidingscursus.<br />
CE biedt een schat aan materiaal voor <strong>de</strong><br />
voorbereiding van <strong>de</strong> kringlei<strong>de</strong>rs. In <strong>de</strong>tail<br />
wor<strong>de</strong>n suggesties gegeven voor een<br />
zorgvuldige voorbereiding van <strong>de</strong> CE-ontmoetingen.<br />
Het materiaal is beschikbaar<br />
in een NBV-versie en een HSV-versie.<br />
Discipleship Explored (DE) is een vervolg<br />
op CE en een reis door het bijbelboek<br />
Filippenzen voor ie<strong>de</strong>reen die wil leren<br />
discipel van Jezus te zijn. Ga voor <strong>de</strong> actuele<br />
en uitgebrei<strong>de</strong> informatie over alle<br />
materialen en <strong>de</strong> bestelmogelijkhe<strong>de</strong>n<br />
naar www.christanityexplored.nl<br />
<strong>Groei</strong>en in geloof<br />
In het GROEIboek <strong>Groei</strong>en in geloof<br />
komen on<strong>de</strong>rwerpen aan <strong>de</strong> or<strong>de</strong>, die<br />
praktische betekenis hebben voor ons<br />
dagelijkse christenleven<br />
en dus voor onze<br />
geestelijke groei en<br />
bloei. De schrijver, ds.<br />
Dick van Keulen, gaat<br />
in op wie <strong>de</strong> mens is;<br />
het probleem van <strong>de</strong><br />
zon<strong>de</strong>; Wie is <strong>de</strong> Ver-<br />
losser, wie is <strong>de</strong> Heilige Geest die in <strong>de</strong><br />
gelovigen woont en ons leiding wil geven;<br />
gebed en <strong>Bijbel</strong>, maar ook op vernieuwing<br />
door mid<strong>de</strong>l van bijvoorbeeld genezing en<br />
herschepping.<br />
Er zijn twee handleidingen bij dit boek<br />
gemaakt door twee verschillen<strong>de</strong> gemeenten<br />
(Veenendaal en Appingedam). Veenendaal<br />
heeft het materiaal over 22 ontmoetingen<br />
ver<strong>de</strong>eld en Appingedam heeft een<br />
handleiding voor 8 ontmoetingen.<br />
De handleidingen zijn digitaal beschikbaar<br />
en te bestellen via info@groei.org<br />
GROEIboek € 10,-<br />
Veelgestel<strong>de</strong> vragen:<br />
Als <strong>je</strong> God één vraag mocht<br />
stellen<br />
Stel <strong>je</strong> voor dat<br />
<strong>je</strong> God één vraag<br />
mocht stellen en dat<br />
<strong>je</strong> zeker zou weten<br />
dat <strong>je</strong> daarop een<br />
antwoord kreeg. Wat<br />
zou dan jouw vraag<br />
zijn? De auteurs,<br />
Paul Williams en<br />
Barry Cooper, hebben<br />
<strong>de</strong>ze vraag <strong>de</strong><br />
laatste jaren aan veel mensen voorgelegd.<br />
In dit boek gaan zij uitgebreid in op <strong>de</strong><br />
twaalf meest gestel<strong>de</strong> vragen aan God. Ze<br />
baseren hun antwoor<strong>de</strong>n op <strong>de</strong> woor<strong>de</strong>n<br />
van Jezus Christus, zoals <strong>de</strong>ze in <strong>de</strong> <strong>Bijbel</strong><br />
aan ons wor<strong>de</strong>n doorgegeven. Dit boek is<br />
zeer interessant voor mensen die zelf op<br />
zoek zijn naar antwoor<strong>de</strong>n op hun grote<br />
levensvragen, maar het biedt ook nuttige<br />
informatie voor christenen die <strong>de</strong>ze<br />
vragen en antwoor<strong>de</strong>n (opnieuw) willen<br />
over<strong>de</strong>nken.<br />
Voor zelfstudie of om goed voorbereid<br />
met an<strong>de</strong>ren in gesprek te gaan over het<br />
christelijk geloof.<br />
Ark Media – Amsterdam | 164 pag. | € 12,95<br />
Niemand is als God<br />
Wanneer <strong>je</strong> als gelovige een<br />
mat gevoel hebt en God op<br />
een afstand ervaart, is het<br />
goed na te <strong>de</strong>nken over het<br />
thema van dit boek: Wie is<br />
God eigenlijk? Wat houdt<br />
zijn wezen in, wat betekenen<br />
<strong>de</strong> namen die <strong>de</strong> <strong>Bijbel</strong> aan<br />
Hem geeft? Welke eigenschappen wor<strong>de</strong>n Hem<br />
toegeschreven en wat houdt het geheim in dat<br />
God <strong>de</strong> Va<strong>de</strong>r, God <strong>de</strong> Zoon en God <strong>de</strong> heilige<br />
Geest samen één zijn? De inhoudt bepaalt <strong>je</strong><br />
weer bij <strong>de</strong> rijkdom van God: bij zijn almacht,<br />
grootheid en ondoorgron<strong>de</strong>lijkheid, en<br />
tegelijkertijd bij zijn gena<strong>de</strong> en verlangen een<br />
Va<strong>de</strong>r voor ons te zijn. Hij roept op <strong>tot</strong> nieuw<br />
vertrouwen en toewijding vanuit ons hart en<br />
<strong>de</strong>nken en wil ons bestaan doora<strong>de</strong>men met<br />
zijn Geest. De auteur, Andrew Wilson, stelt dat<br />
hoe beter wij God leren kennen, hoe groter<br />
zijn invloed zal zijn op alles wat we zijn en<br />
doen.<br />
Gi<strong>de</strong>on – Hoornaar | 238 pag.| € 16,50 |<br />
ISBN 9789060674093<br />
Door<strong>de</strong>nken over God<br />
In <strong>de</strong> apologetische<br />
reeks Door<strong>de</strong>nken over…<br />
verscheen een hel<strong>de</strong>r<br />
geschreven boek<strong>je</strong> over<br />
God, geschreven door dr.<br />
Benno van <strong>de</strong>r Toren, docent<br />
dogmatiek aan <strong>de</strong> Wycliffe<br />
Hall, <strong>de</strong> predikantsopleiding<br />
van <strong>de</strong> Anglicaanse Kerk en<br />
aan <strong>de</strong> universiteit van Oxford. Het is geschikt<br />
voor <strong>de</strong> eigen door<strong>de</strong>nking en toerusting, en<br />
een bijzon<strong>de</strong>r hulpmid<strong>de</strong>l of weggeefboek<br />
in het gesprek met mensen die meer willen<br />
weten en ont<strong>de</strong>kken over God, geloven en het<br />
unieke van het christendom. Thema’s: Gods<br />
zelfopenbaring in een multireligieuze wereld;<br />
Het bevrij<strong>de</strong>n<strong>de</strong> geloof in <strong>de</strong> ene God; De drieenige<br />
God; Heilige lief<strong>de</strong>; Heeft God pijn?; Een<br />
persoonlijke relatie met God; Zijn Allah en <strong>de</strong><br />
Va<strong>de</strong>r van Jezus <strong>de</strong>zelf<strong>de</strong> God?<br />
Boekencentrum – Zoetermeer | 72 pag. |<br />
€ 8,90 | ISBN 9789023923503<br />
Boeksignalement<br />
De hand van God<br />
Voorganger en auteur<br />
Robert J. Morgan<br />
heeft vanuit zijn diepe<br />
inzichten in <strong>de</strong> bijbelse<br />
boodschap, en zijn jarenlange<br />
pastorale ervaring<br />
en gemeentewerk, een<br />
indrukwekkend, bemoedigend<br />
en realistisch boek<br />
geschreven over Romeinen 8:28. De belij<strong>de</strong>nis<br />
van Paulus dat God alles wil laten meewerken<br />
ten goe<strong>de</strong> voor wie Hem liefhebben. Klopt<br />
dit wel wanneer we aan teleurstellingen en<br />
vragen <strong>de</strong>nken, en waarom is vertrouwen in<br />
<strong>de</strong>ze belofte van God van zo’n groot belang?<br />
Wat houdt dat goe<strong>de</strong> dan in en wat bedoelt<br />
God met het Hem liefhebben te mid<strong>de</strong>n van<br />
verwarring? Het is een boek om in alle rust<br />
te lezen en te over<strong>de</strong>nken, waarbij Gods<br />
grootheid belicht wordt, die alles kan laten<br />
meewerken ten goe<strong>de</strong> wanneer we lief<strong>de</strong> en<br />
vertrouwen in Hem voor ogen hou<strong>de</strong>n.<br />
Voorhoeve – Kampen | 203 pag. | € 19,90 |<br />
ISBN 9789029719278<br />
Blin<strong>de</strong> vlekken in <strong>de</strong> <strong>Bijbel</strong><br />
De Engelse auteur Adrian<br />
Plass gaat in dit boek in<br />
op verschillen<strong>de</strong> bijbelge<strong>de</strong>elten<br />
die intrigerend<br />
en prikkelend overkomen,<br />
waarbij een bepaald aspect<br />
ons <strong>de</strong>nken onverwacht<br />
gevangen kan hou<strong>de</strong>n.<br />
Ge<strong>de</strong>elten die we als een<br />
‘blin<strong>de</strong> vlek’ vaak over<br />
het hoofd kunnen zien. Toch hou<strong>de</strong>n ook die<br />
ge<strong>de</strong>elten een uitdaging in. Met zijn directe<br />
en eerlijke stijl van schrijven probeert hij zijn<br />
eigen gedachten te verwoor<strong>de</strong>n. Hij maakt zijn<br />
respect voor <strong>de</strong> Schrift dui<strong>de</strong>lijk en is tegelijk<br />
niet bang om over bepaal<strong>de</strong> uitspraken goed<br />
na te <strong>de</strong>nken. Hij stelt wel dui<strong>de</strong>lijk dat we<br />
bepaal<strong>de</strong> ge<strong>de</strong>elten nooit ten volle zullen<br />
begrijpen, <strong>tot</strong> <strong>de</strong> dag dat God zelf alle hel<strong>de</strong>rheid<br />
zal geven die nodig is.<br />
Merweboek – Sliedrecht | 160 pag. | € 12,50 |<br />
ISBN 9789057871245<br />
78 79
80<br />
“In het begin was het Woord,<br />
het Woord was bij God en het<br />
Woord was God. Het was in<br />
het begin bij God. Alles is er<br />
door ontstaan en zon<strong>de</strong>r dit<br />
is niets ontstaan van wat be-<br />
staat. In het Woord was leven<br />
en het leven was het licht voor<br />
<strong>de</strong> mensen. Het licht schijnt in<br />
<strong>de</strong> duisternis en <strong>de</strong> duisternis<br />
heeft het niet in haar macht<br />
gekregen (…) Het Woord is<br />
mens gewor<strong>de</strong>n en heeft bij<br />
ons gewoond, vol van goed-<br />
heid en waarheid…”<br />
Johannes 1:1-3 en 14 NBV<br />
Voor elke dag<br />
Naar Jezus<br />
kijken en luisteren<br />
In dit themanummer van GROEI staat<br />
het Woord van God centraal. Daarbij<br />
komen in <strong>de</strong> artikelen veelgestel<strong>de</strong><br />
vragen aan <strong>de</strong> or<strong>de</strong>. In het 90-dagendagboek<br />
willen we – voorafgaand aan<br />
uitspraken van God zelf over zijn Woord<br />
– na<strong>de</strong>nken over een van <strong>de</strong> evangeliën:<br />
het evangelie volgens Johannes. Waarom?<br />
Omdat Jezus het leven<strong>de</strong> Woord van God<br />
is en God ons steeds weer uitdaagt naar<br />
zijn Zoon te kijken en te luisteren.<br />
Naar Jezus kijken en luisteren is overgenomen<br />
uit Sprekend Boek, een GROEI-special<br />
geschreven door Timon Ramaker. Hierin<br />
wor<strong>de</strong>n mensen uitgedaagd om met <strong>de</strong><br />
<strong>Bijbel</strong> kennis te maken, toegespitst op een<br />
persoonlijke ont<strong>de</strong>kkingstocht door het<br />
evangelie naar Johannes. Het kan interessant<br />
zijn voor <strong>de</strong> GROEI-lezer, maar ook<br />
voor mensen die nog niet zo vertrouwd<br />
zijn met <strong>de</strong> <strong>Bijbel</strong>. Het rooster – op basis<br />
van veertig dagen – kan hierbij een stimulans<br />
zijn.<br />
De 40 dagen zijn wat uitgebrei<strong>de</strong>r dan u<br />
gewend bent. Daarom zijn <strong>de</strong> dagen 50-90<br />
wat beknopter van opzet. In <strong>de</strong> genoem<strong>de</strong><br />
ge<strong>de</strong>elten uit het Ou<strong>de</strong> en Nieuwe<br />
Testament,wor<strong>de</strong>n we voortdurend door<br />
God zelf eraan herinnerd dat zijn Woord<br />
betrouwbaar en eeuwig is.<br />
Timon Ramaker schrijft in zijn inleiding:<br />
“Het Evangelie volgens Johannes is een<br />
van <strong>de</strong> vier beschrijvingen van het leven<br />
van Jezus. Vier beschrijvingen van een<br />
gebeurtenis… Vier kleuren. Vier impressies.<br />
Dat is best uniek. Wat opvalt als <strong>je</strong><br />
ze met elkaar vergelijkt is dat ondanks<br />
<strong>de</strong> verschillen<strong>de</strong> belichting van Jezus’<br />
leven <strong>de</strong> centrale boodschap hetzelf<strong>de</strong> is.<br />
Door <strong>de</strong> vier beschrijvingen hebben we<br />
als het ware een ‘verslag in stereo’. Het<br />
Evangelie volgens Johannes is een goe<strong>de</strong><br />
plek om te beginnen als <strong>je</strong> <strong>de</strong> <strong>Bijbel</strong> wilt<br />
lezen. Johannes geeft in zijn beschrijving<br />
veel diepte. Het Evangelie naar Marcus<br />
bevat misschien meer snelheid en actie en<br />
dat naar Lucas plaatst Jezus’ leven in <strong>de</strong><br />
wereldgeschie<strong>de</strong>nis, maar Johannes laat<br />
<strong>de</strong> dynamiek van <strong>de</strong> relaties tussen God,<br />
Jezus en mensen het meeste zien. Het is<br />
intens en spannend.<br />
Vertrouwen<br />
De schrijver is Johannes, een van <strong>de</strong><br />
twaalf leerlingen van Jezus. Hij benadrukt<br />
in zijn beschrijving dat Jezus <strong>de</strong> Zoon van<br />
God is. Johannes laat in zijn verslag Jezus<br />
vooral ook zelf aan het woord. Hij daagt<br />
ie<strong>de</strong>reen uit over <strong>de</strong> woor<strong>de</strong>n en da<strong>de</strong>n<br />
van Jezus na te <strong>de</strong>nken. Het doel van dit<br />
boek wordt omschreven in hoofdstuk 1:1-<br />
18 en hoofdstuk 20:31. De auteur schreef<br />
om te laten zien dat Jezus Christus <strong>de</strong><br />
Red<strong>de</strong>r en Genezer voor <strong>de</strong> hele mensheid<br />
is. Johannes wil door zijn boek <strong>de</strong> mensen<br />
stimuleren hun vertrouwen in Jezus<br />
Christus te stellen. De <strong>Bijbel</strong> noemt dat<br />
‘geloof’. In dit evangelie komt het woord<br />
‘geloven’ 98 maal voor.<br />
Een an<strong>de</strong>r woord dat veel voorkomt is<br />
‘leven’ – maar liefst 39 keer. Je zou volgens<br />
Johannes het evangelie (dat Griekse<br />
woord betekent ‘goe<strong>de</strong> boodschap’) samen<br />
kunnen vatten met: God wil dat wij<br />
leven en heeft door Jezus nieuw leven<br />
gegeven! In Jezus zien wij wat echt leven<br />
is. Jezus zegt op een gegeven moment<br />
zelf: “Wie Mij gezien heeft, heeft <strong>de</strong> Va<strong>de</strong>r<br />
gezien” (14:9). Als <strong>je</strong> God wilt zien, kijk<br />
dan naar Jezus!<br />
81
Dag 1: Johannes 1:1-18<br />
Jezus: God en mens<br />
Johannes begint met een haast poëtisch ge<strong>de</strong>elte.<br />
Het is best moeilijk, maar enorm diep.<br />
Hij noemt Jezus hier het Woord. Jezus is <strong>de</strong><br />
communicatie van God aan mensen. Als <strong>je</strong> God<br />
wilt zien en horen, moet <strong>je</strong> naar Jezus kijken<br />
en luisteren. Volgens <strong>de</strong>ze opening was Jezus<br />
vanaf het begin bij God en meer: was hij één<br />
met God. God kwam in Jezus bij ons wonen<br />
om ons weer met Hem in contact te brengen<br />
(vers 12). Vers 6 en 15 zijn intermezzo’s in het<br />
‘gedicht’. Zij vertellen over Johannes <strong>de</strong> Doper,<br />
een profetische figuur die Jezus aankondig<strong>de</strong><br />
en een grote rol speel<strong>de</strong> in verschillen<strong>de</strong><br />
religieuze gemeenschappen in <strong>de</strong> eerste eeuw.<br />
Morgen lees <strong>je</strong> meer over hem.<br />
Lezen: Wat wordt er over Jezus gezegd? En hoe<br />
wordt erop gereageerd? Wat is mijn houding<br />
tegenover Hem?<br />
Doen: Probeer eens op te schrijven hoe <strong>je</strong><br />
tegenover Jezus staat. Wil <strong>je</strong> meer over Hem<br />
weten of ben <strong>je</strong> vooral afwachtend? Ben <strong>je</strong> geïrriteerd<br />
of heb <strong>je</strong> een spannend gevoel? Waarom<br />
voel <strong>je</strong> <strong>je</strong> zo?<br />
Bid<strong>de</strong>n: Misschien durf <strong>je</strong> wat <strong>je</strong> hebt opgeschreven<br />
aan God te zeggen? Ook als <strong>je</strong> alleen<br />
maar twijfels hebt… ook als <strong>je</strong> weet dat er<br />
meer in het leven is en <strong>je</strong> niet weet waar <strong>je</strong> het<br />
zoeken moet…<br />
Dag 2: Johannes 1: 19-34<br />
Wie is Jezus?<br />
Johannes speel<strong>de</strong> een opmerkelijke rol in het<br />
religieuze leven vlak voor Jezus’ optre<strong>de</strong>n. Hij<br />
wees mensen erop dat ze misschien wel mooi<br />
praatten, maar dat hun leven er vaak an<strong>de</strong>rs<br />
uitzag. Hij riep mensen op om an<strong>de</strong>rs te gaan<br />
leven, zodat God kon komen (vers 23). De<br />
doop was een teken van <strong>de</strong>ze ‘bekering’ (vers<br />
25-26). Sommigen vroegen zich af of hij <strong>de</strong><br />
verwachte Messias (Grieks: Christus) was,<br />
maar hij wees als antwoord op hun vraag naar<br />
Jezus. Johannes, die in <strong>de</strong> lijn van <strong>de</strong> grote<br />
profeten van het Ou<strong>de</strong> Testament staat, zegt<br />
van Jezus dat hij <strong>de</strong> Zoon van God is (vers<br />
34). Jezus zal niet met water dopen, maar met<br />
<strong>de</strong> Geest van God zelf. Het gaat niet alleen om<br />
an<strong>de</strong>rs doen, maar om an<strong>de</strong>rs zijn!<br />
Lezen: Wat zegt Johannes over Jezus? Vers 29<br />
is een hele kernachtige uitspraak van Johannes.<br />
Het geeft heel krachtig aan wat Jezus’ missie<br />
was. Hij heeft <strong>de</strong> zon<strong>de</strong> (alles wat er tussen<br />
God en mensen in <strong>de</strong> weg staat) weggenomen.<br />
Hoe? Niet als een krachtpatser, maar als een<br />
lam.<br />
Wie ben ik en wie zeg ik dat Jezus is?<br />
Doen: Zijn er terreinen in <strong>je</strong> leven waar <strong>je</strong> wel<br />
‘mooi praat’, maar niet leeft naar wat <strong>je</strong> zegt?<br />
Bid<strong>de</strong>n: Misschien wil <strong>je</strong> tegen God zeggen dat<br />
<strong>je</strong> Jezus wilt leren kennen.<br />
Dag 3: Johannes 1: 35-43<br />
Jezus nodigt mensen uit<br />
Twee leerlingen van Johannes vragen aan<br />
Jezus waar hij woont. Jezus zegt: ‘Kom maar<br />
mee, dan zul <strong>je</strong> het zien.’ Misschien gingen<br />
ze mee naar <strong>de</strong> timmersmanswerkplaats van<br />
Jezus (het Evangelie naar Lucas geeft ons het<br />
vermoe<strong>de</strong>n dat hij timmerman was). Misschien<br />
gingen ze samen eten. Vanaf die tijd bleven<br />
ze echter bij Hem. Jezus trok <strong>de</strong> komen<strong>de</strong> drie<br />
jaar intensief met ze op. Zijn leven was open<br />
voor <strong>de</strong> mensen om Hem heen. Hij had geen<br />
geheimen, maar was transparant en authentiek.<br />
Lezen: Wat betekent het om Jezus te volgen<br />
(vers 38, 41)? ‘Wat zoek <strong>je</strong>’, vraagt Jezus (vers<br />
39). Wat zoek jij in het leven?<br />
Doen: Maak eens een lijst van <strong>de</strong> dingen in <strong>je</strong><br />
leven die jij het meest belangrijk vindt.<br />
Bid<strong>de</strong>n: Wat zou <strong>je</strong> van Jezus willen leren? Zeg<br />
dat tegen God.<br />
Dag 4: Johannes 1: 44-52<br />
Jezus ziet <strong>je</strong> staan<br />
Jezus ziet ie<strong>de</strong>reen persoonlijk. Hij vraagt niet<br />
van mensen om een nummer te wor<strong>de</strong>n, maar<br />
wil juist mensen laten ont<strong>de</strong>kken wie ze ten<br />
diepste zijn. Hij ziet mensen en kent ze door<br />
en door (vergelijk vers 49). Dat ont<strong>de</strong>kkingsproces<br />
vraagt wel vertrouwen. Jezus’ volgen<br />
is een eerste aanzet om Hem beter te leren<br />
kennen.<br />
Lezen: Wat is mij vooral opgevallen in <strong>de</strong><br />
ontmoeting van Jezus en zijn eerste leerlingen?<br />
Herken ik mij in een van <strong>de</strong> leerlingen?<br />
Doen: ‘Kom en zie’ (vers 40, 47). Doe iets<br />
waarin <strong>je</strong> <strong>tot</strong> uitdrukking brengt dat <strong>je</strong> Jezus<br />
persoonlijk wilt ontmoeten. Schrijf bijvoorbeeld<br />
eens op wat <strong>je</strong> bezighoudt en ga bid<strong>de</strong>n.<br />
Bid<strong>de</strong>n: Nathanaël noem<strong>de</strong> Jezus <strong>de</strong> Zoon van<br />
God en Koning van Israël (49). Vraag of God<br />
zich aan jou wil bekendmaken.<br />
Dag 5: Johannes 2:1-11<br />
Jezus wil dat we volop leven<br />
In het leven van Jezus zien wij hoe God het<br />
leven bedoeld heeft. Jezus wijst ons <strong>de</strong> weg<br />
naar het leven. Zijn eerste won<strong>de</strong>r gebeur<strong>de</strong><br />
op een bruiloft. Hij zorgt ervoor dat het<br />
feest door kan gaan. En met betere wijn dan<br />
daarvoor!<br />
Lezen: Wat is zo bijzon<strong>de</strong>r aan dit eerste won<strong>de</strong>r?<br />
Jezus maakte van ‘gewoon’ water wijn. Hij<br />
geeft er smaak aan. Hoe beleef ik mijn leven?<br />
Doen: Schrijf voor <strong>je</strong>zelf op waar <strong>je</strong> naar teleurgesteld<br />
in bent en waar <strong>je</strong> naar verlangt.<br />
Bid<strong>de</strong>n: Vertel God over <strong>je</strong> teleurstelling en<br />
verlangen. Hij is in jou geïnteresseerd.<br />
Dag 6: Johannes 2: 12-25<br />
Jezus is gepassioneerd<br />
Jezus is in het vorige hoofdstuk twee keer het<br />
lam genoemd. Dat is een beeld van onschuld<br />
en vrien<strong>de</strong>lijkheid. Hij was echter absoluut<br />
geen doet<strong>je</strong>. Vanuit zijn overtuiging van wat<br />
Voor elke dag<br />
Marleen Ramaker<br />
waar<strong>de</strong>vol is, kon hij enorm kwaad wor<strong>de</strong>n.<br />
De tempel is een plek om God te ontmoeten<br />
en niet <strong>de</strong> plek om een financieel slaat<strong>je</strong> uit<br />
te slaan.<br />
Lezen: Hoe reageren <strong>de</strong> mensen op Jezus? Waren<br />
ze blij met zijn actie? Jezus was vol lief<strong>de</strong><br />
maar kon ook kwaad wor<strong>de</strong>n over onrecht. Wat<br />
zegt dit mij?<br />
Doen: Mensen maken <strong>tot</strong> <strong>de</strong> dag van vandaag<br />
van religie commercie. Ga na waar jouw<br />
beeld van het christelijk geloof beïnvloed is<br />
door dingen die niet van God zijn (religie als<br />
machtsmid<strong>de</strong>l, als commercie, als politiek, als<br />
dooddoener).<br />
Bid<strong>de</strong>n: Vraag God om te kunnen on<strong>de</strong>rschei<strong>de</strong>n<br />
wat van Hem is en wat niet.<br />
Dag 7: Johannes 3:1-21<br />
In gesprek met Jezus<br />
’s Nachts (blijkbaar wil hij niet gezien wor<strong>de</strong>n)<br />
komt er een invloedrijke man naar Jezus.<br />
Iemand van het religieuze en politieke establishment.<br />
Iemand die moreel een hoogstaand<br />
leven leidt. Jezus vertelt hem dat hij met zijn<br />
best doen er niet komt. Als <strong>je</strong> met God wilt<br />
leven, moet <strong>je</strong> openstaan voor het nieuwe<br />
leven dat God <strong>je</strong> wilt geven. Want leven – dat<br />
wil God geven.<br />
Lezen: Wat probeert Jezus vooral dui<strong>de</strong>lijk te<br />
maken? Wanneer ben <strong>je</strong> ‘opnieuw geboren’ (vers<br />
14-17)?<br />
Doen: Probeer ik met God te leven door uiterlijke<br />
regelt<strong>je</strong>s en disciplines te volgen of van<br />
binnenuit?<br />
Bid<strong>de</strong>n: Vraag God of Hij <strong>je</strong> ervan wil overtuigen<br />
dat Jezus volop leven wil geven.<br />
Dag 8: Johannes 3:22-36<br />
Op Jezus kun <strong>je</strong> aan<br />
Johannes vertelt weer wie Jezus is: Hij komt<br />
van God (vers 31). Johannes is een belangrijke<br />
figuur, maar hij wijst erop dat Jezus <strong>de</strong>gene<br />
is die mensen nodig hebben. Jezus spreekt<br />
woor<strong>de</strong>n van God en is vol van Gods Geest<br />
(vers 34).<br />
82 83
84<br />
Lezen: Wat zegt Johannes over Jezus? Wat<br />
betekent dat voor hem? En wat voor ons?<br />
Doen: Johannes vergelijkt zich met een vriend<br />
van <strong>de</strong> brui<strong>de</strong>gom. Bij <strong>de</strong> bruiloft gaat het niet<br />
om <strong>de</strong> vriend, maar om <strong>de</strong> brui<strong>de</strong>gom en zijn<br />
bruid. Maar dat is juist <strong>de</strong> re<strong>de</strong>n voor het feest.<br />
Is Jezus voor mij re<strong>de</strong>n voor een feest?<br />
Bid<strong>de</strong>n: Bedank God voor het leven dat hij<br />
gegeven heeft als <strong>je</strong> Jezus vertrouwt (36).<br />
Dag 9: Johannes 4: 1-42<br />
Innerlijke dorst<br />
Jezus was controversieel. Hij doorbreekt<br />
sociale, culturele en morele grenzen… In dit<br />
verhaal spreekt hij met een vrouw, die <strong>tot</strong><br />
een bevolkingsgroep hoor<strong>de</strong> waar <strong>de</strong> <strong>de</strong> Jo<strong>de</strong>n<br />
eigenlijk liever niets mee te maken wil<strong>de</strong> hebben.<br />
Bovendien was <strong>de</strong>ze vrouw ook nog eens<br />
nogal los<strong>je</strong>s in relaties. Driemaal ‘not done’<br />
in Jezus tijd (vergelijk vers 27). Maar Jezus<br />
praat met haar. En niet zomaar over koet<strong>je</strong>s en<br />
kalf<strong>je</strong>s, maar over haar diepste verlangens.<br />
Lezen: Hoe bena<strong>de</strong>r<strong>de</strong> Jezus <strong>de</strong>ze vrouw? Wat<br />
bracht bij haar veran<strong>de</strong>ring teweeg?<br />
Doen: Welke diepste verlangens heb ik en hoe<br />
heb ik geprobeerd daar een vervulling voor te<br />
vin<strong>de</strong>n?<br />
Bid<strong>de</strong>n: Vertel aan God wat er in <strong>je</strong> hart leeft.<br />
Dag 10: Johannes 4:43-54<br />
Jezus vraagt vertrouwen<br />
“Bewijs me dat God bestaat!”. Het is niet<br />
alleen iets van <strong>de</strong> mo<strong>de</strong>rne tijd, maar van alle<br />
tijd. Jezus stelt het hier aan <strong>de</strong> or<strong>de</strong> (vers 48).<br />
Maar <strong>de</strong>ze man, een militaire officier, geloof<strong>de</strong><br />
Jezus op zijn woord en zijn zoon geneest.<br />
Lezen: Hoe reageert Jezus op <strong>de</strong> man? Waarom?<br />
Wat vertelt <strong>de</strong>ze geschie<strong>de</strong>nis over Jezus?<br />
Doen: Ben ik meer geïnteresseerd in wat God<br />
mij kan geven dan in hemzelf?<br />
Bid<strong>de</strong>n: God wil nieuw leven geven, maar nog<br />
meer: Hij wil ons van hart <strong>tot</strong> hart kennen. Zeg<br />
tegen God wat dit in <strong>je</strong> oproept.<br />
Dag 11: Johannes 5:1-18<br />
Jezus roept reactie op<br />
Jezus is geraakt door <strong>de</strong> pijn en nood van<br />
mensen en geneest. De reacties zijn verschillend.<br />
Sommigen reageren hierop in geloof en<br />
herkennen in Hem <strong>de</strong> beloof<strong>de</strong> verlosser en<br />
genezer. An<strong>de</strong>ren storen zich aan Hem. Hij<br />
past niet in hun <strong>de</strong>nken.<br />
Lezen: Jezus zoekt mensen op. Waaruit blijkt<br />
dit? Wat werkt Jezus in het leven van <strong>de</strong> verlam<strong>de</strong><br />
man uit?<br />
Doen: Jezus zoekt iemand ‘die geen mens’ om<br />
hem heen had (vers 7). Leef ik voor mezelf of<br />
(ook) voor an<strong>de</strong>ren? Wie zou ik <strong>de</strong>ze week kunnen<br />
opzoeken?<br />
Bid<strong>de</strong>n: Vertel God over <strong>de</strong> reacties die Jezus bij<br />
<strong>je</strong> oproept en vraag Hem dat <strong>je</strong> Hem beter mag<br />
leren kennen.<br />
Dag 12: Johannes 5:19-47<br />
God en Jezus zijn één<br />
Jezus’ wil in alles en altijd leven zoals God<br />
<strong>de</strong> Va<strong>de</strong>r dat wil. Waarom? Omdat Hij weet en<br />
erop vertrouwt dat God door en door goed is<br />
en het beste met <strong>de</strong> wereld voor heeft. Hij<br />
doet niets zon<strong>de</strong>r Hem. Zijn <strong>de</strong>nken, <strong>spreken</strong><br />
en han<strong>de</strong>len vloeien voort uit zijn verbon<strong>de</strong>nheid<br />
met <strong>de</strong> Va<strong>de</strong>r (verzen 19, 20, 43).<br />
Lezen: Ga na hoe vaak Jezus naar zijn Va<strong>de</strong>r<br />
verwijst. Probeer <strong>de</strong> betekenis van vers 19 en<br />
20 in eigen woor<strong>de</strong>n weer te geven.<br />
Doen: Jezus was vrij. Hij liet zich niet bepalen<br />
door wat an<strong>de</strong>ren van Hem von<strong>de</strong>n. Wanneer we<br />
onze prioriteiten laten bepalen door God, zijn<br />
we niet afhankelijk van an<strong>de</strong>ren (41-44). Wat<br />
zijn mijn prioriteiten?<br />
Bid<strong>de</strong>n: Bid om een goe<strong>de</strong> focus in <strong>je</strong> leven.<br />
Dag 13: Johannes 6:1-71<br />
Jezus is levensnoodzakelijk<br />
Een lang hoofdstuk vandaag. Het begint met<br />
twee won<strong>de</strong>rlijke gebeurtenissen, waar Jezus<br />
in zijn on<strong>de</strong>rwijs bij aanknoopt. Won<strong>de</strong>ren zijn<br />
in <strong>de</strong> bijbel nooit ‘mirakels’ of ‘truc<strong>je</strong>s’, maar<br />
gebeurtenissen die een diepe betekenis hebben.<br />
Als Jezus <strong>de</strong>ze enorme ‘picknick’ mogelijk<br />
maakt, wijst hij erop dat het levensbrood van<br />
God komt. Hij vergelijkt zichzelf met brood<br />
en water dat we nodig hebben om te leven.<br />
Mensen hebben Hem nodig om echt te leven.<br />
De reacties zijn weer verschillend. Sommigen<br />
ston<strong>de</strong>n voor Jezus’ woor<strong>de</strong>n open (zoals<br />
Simon Petrus), an<strong>de</strong>ren haakten af.<br />
Lezen: Jezus voorzag in brood (10-13), noemt<br />
zich het brood dat leven geeft (35) en wijst<br />
op eeuwig leven (40). Wat bedoelt Hij met het<br />
leven dat Hij wil geven?<br />
Jezus geeft mensen <strong>de</strong> vrijheid om zich van<br />
Hem af te keren (67). Hij manipuleert niet,<br />
maar respecteert <strong>de</strong> vri<strong>je</strong> keuzes van an<strong>de</strong>ren.<br />
Wat zegt dit over God?<br />
Doen: Jezus verwijst naar zijn Geest die leven<br />
bewerkt (63). Vertrouw ik op God of toch meer<br />
op mijn eigen mentale spierkracht (vergelijk<br />
‘lichaam’ in vers 63)?<br />
Bid<strong>de</strong>n: Petrus belijdt dat Jezus <strong>de</strong> Messias is<br />
(69). Wie is Jezus volgens jou? Zeg dat tegen<br />
God.<br />
Dag 14: Johannes 7:1-24<br />
De waarheid on<strong>de</strong>rzoeken<br />
Jezus benadrukt on<strong>de</strong>r an<strong>de</strong>re dat we ervoor<br />
moeten oppassen dat we vanuit onze eigen<br />
tradities, gebruiken en regels oor<strong>de</strong>len. Willen<br />
we nagaan waar het werkelijk om gaat en wat<br />
er in het leven écht toe doet?<br />
Lezen: Hoe ston<strong>de</strong>n Jezus’ familie en an<strong>de</strong>re<br />
mensen tegenover Hem in dit ge<strong>de</strong>elte? Hoe<br />
Voor elke dag<br />
kun <strong>je</strong> er volgens Jezus achter komen of wat Hij<br />
zegt waar is of niet?<br />
Doen: In hoeverre ben ik bereid Gods wil te<br />
doen (17)?<br />
Bid<strong>de</strong>n: Bid om hel<strong>de</strong>r inzicht. Concreet:<br />
Dag 15: Johannes 7:25-52<br />
De Geest geeft leven<br />
Jezus’ hel<strong>de</strong>re, onverbloem<strong>de</strong> optre<strong>de</strong>n geeft<br />
bij veel mensen verzet. Ze willen Hem in een<br />
hok<strong>je</strong> kunnen plaatsen, maar dat lukt niet<br />
goed. Toch zijn ze on<strong>de</strong>r <strong>de</strong> indruk van het<br />
gezag van Jezus waarmee hij on<strong>de</strong>r an<strong>de</strong>re<br />
uitroept dat uit ie<strong>de</strong>reen die in Hem gelooft<br />
rivieren van fris en levengevend water zullen<br />
vloeien... (38).<br />
Lezen: Waaruit blijkt dat Jezus gezag heeft?<br />
(25-31 en vers 46). Jezus verwees naar zijn<br />
Va<strong>de</strong>r (28,29). Dat gaf Hem vrijheid en gezag.<br />
Wat betekent dit voor mij?<br />
Doen: Jezus nodigt ie<strong>de</strong>reen hartelijke uit<br />
(37,38). Accepteer ik zijn uitnodiging?<br />
Bid<strong>de</strong>n: Bid om <strong>de</strong> verfrissen<strong>de</strong> waterstroom<br />
van God (39).<br />
Dag 16: Johannes 8:1-20<br />
Jezus veroor<strong>de</strong>elt niet<br />
Jezus kwam om leven te geven. Hij wil<br />
mensen niet <strong>de</strong> grond in praten, maar juist<br />
perspectief geven. Hij is het licht dat duisternis<br />
weg kan nemen. Hij wil ons laten zien<br />
hoe God het leven bedoeld heeft toen hij ons<br />
schiep.<br />
Lezen: Wat valt mij vooral op in dit bijbelge<strong>de</strong>elte?<br />
Waarin spreekt het me aan?<br />
Doen: Let eens op wat Jezus doet voordat hij<br />
antwoord geeft (6-11). We weten niet wat hij<br />
schreef, maar het is fascinerend. Nam hij zo<br />
even te tijd om na te <strong>de</strong>nken? Nam hij zo <strong>de</strong><br />
spanning van <strong>de</strong> oververhitte discussie weg?<br />
Jezus was wijs en Johannes heeft het gesignaleerd<br />
en beschreven. Wat leer ik daarvan?<br />
Bid<strong>de</strong>n: Jezus oor<strong>de</strong>elt niet (7, 15,16), maar<br />
helpt <strong>de</strong> vrouw. Vraag God om wijsheid, dat zijn<br />
licht <strong>je</strong> leven binnen mag dringen (12).<br />
85
86<br />
Dag 17: Johannes 8:21-59<br />
Waar is God?<br />
‘Waar is uw Va<strong>de</strong>r?’, vroegen <strong>de</strong> religieuze<br />
lei<strong>de</strong>rs aan Jezus in vers 19. ‘Als <strong>je</strong> mij hebt<br />
gezien, heb <strong>je</strong> <strong>de</strong> Va<strong>de</strong>r gezien’, antwoordt<br />
hij. Dit is <strong>de</strong> kern: in Jezus heeft God zichzelf<br />
in zijn hart laten kijken. Als <strong>je</strong> God wilt leren<br />
kennen, moet <strong>je</strong> naar Jezus kijken.<br />
Jezus bepaalt in het ge<strong>de</strong>elte van vandaag<br />
mensen er opnieuw bij dat ze Hem nodig hebben.<br />
Hij wil mensen vrijmaken. De waarheid<br />
maakt <strong>je</strong> vrij (32). Echt vrij (36)!<br />
Lezen: Waaruit blijkt dat Jezus durft te confronteren?<br />
Sta ik open voor waarheid, ook al is die<br />
misschien pijnlijk?<br />
Doen: Wat is er nodig om vrij te zijn? Zie vers<br />
31-34.<br />
Bid<strong>de</strong>n: Vraag aan God of hij meer vrijheid wil<br />
geven. Bedank God voor Jezus (36).<br />
Dag 18: Johannes 9:1-41<br />
Jezus geeft focus<br />
Als ‘licht van <strong>de</strong> wereld’ (vers 5) geneest Jezus<br />
een blin<strong>de</strong> man. Hij helpt <strong>de</strong> man ook in te<br />
zien dat hij een spirituele focus nodig heeft:<br />
zicht op wat waar is en waar het in het leven<br />
om gaat (vers 35-39).<br />
Lezen: Wat valt op in <strong>de</strong>ze geschie<strong>de</strong>nis? Wat<br />
betekent het voor mijn situatie?<br />
Doen: Op welke terreinen van <strong>je</strong> leven heb<br />
<strong>je</strong> meer zicht nodig? Probeer het eens op te<br />
schrijven. Denk <strong>je</strong> dat God <strong>je</strong> wil helpen meer<br />
focus te krijgen?<br />
Bid<strong>de</strong>n: Vraag God of Hij met zijn licht in <strong>je</strong><br />
leven wilt schijnen. Dat geeft <strong>je</strong> meer focus!<br />
Dag 19: Johannes 10:1-21<br />
Geen nummer<br />
Geen nummer, maar een naam. Jezus vergelijkt<br />
zich met een her<strong>de</strong>r. De Goe<strong>de</strong> Her<strong>de</strong>r kent <strong>de</strong><br />
schapen stuk voor stuk. Hij roept ze bij hun<br />
naam en <strong>de</strong> schapen herkennen zijn stem. Het<br />
is een beeld over luisteren en vertrouwen.<br />
Het gaat Jezus niet om <strong>de</strong> massa, maar om<br />
ie<strong>de</strong>reen persoonlijk. Hij kent <strong>je</strong> naam. In het<br />
Ou<strong>de</strong> Oosten drukt <strong>de</strong> naam van iemand zijn<br />
i<strong>de</strong>ntiteit uit. Dat God <strong>je</strong> naam kent, betekent<br />
dus dat hij weet wie <strong>je</strong> ten diepste bent. Hij<br />
begrijpt <strong>je</strong>.<br />
Lezen: Welke kenmerken horen bij Jezus als<br />
Goe<strong>de</strong> Her<strong>de</strong>r? Hoe kan ik zijn stem leren<br />
herkennen?<br />
Doen: Hoe ga ik met mensen om? En hoe zie ik<br />
mezelf? Besef ik hoe uniek en waar<strong>de</strong>vol ie<strong>de</strong>r<br />
mens is?<br />
Bid<strong>de</strong>n: God wil <strong>je</strong> laten weten dat hij van <strong>je</strong><br />
houdt. Luister naar Hem.<br />
Dag 20: Johannes 10:22-42<br />
Jezus wil beschermen<br />
Jezus wil <strong>je</strong> voor altijd beschermen. “Niemand<br />
kan het uit <strong>de</strong> hand van mijn Va<strong>de</strong>r roven...”<br />
(29). God <strong>de</strong> Va<strong>de</strong>r en God <strong>de</strong> Zoon staan hiervoor<br />
garant: “De Va<strong>de</strong>r en ik zijn één” (30). Hij<br />
heeft zijn leven voor <strong>je</strong> overgehad. Als <strong>je</strong> dat<br />
geloofd kan niets <strong>je</strong> van Hem losmaken.<br />
Lezen: Wat is <strong>de</strong> centrale boodschap van Jezus?<br />
Welke betekent dat voor mij?<br />
Doen: Jezus vraagt eerlijk on<strong>de</strong>rzoek (37-38).<br />
Ga bij <strong>je</strong>zelf na of jij een ontmoeting met Jezus<br />
nog uit <strong>de</strong> weg gaat.<br />
Bid<strong>de</strong>n: Vraag God of Hij <strong>je</strong> beschermt – en<br />
bedank Hem dat als <strong>je</strong> in Jezus gelooft <strong>je</strong> mag<br />
weten dat Hij <strong>je</strong> nooit loslaat.<br />
Dag 21: Johannes 11:1-44<br />
Sterker dan <strong>de</strong> dood<br />
Jezus is niet alleen het licht van <strong>de</strong> wereld<br />
en <strong>de</strong> waarheid, maar óók het leven. Hij wil<br />
dat we leven en wil leven geven. Dat zien we<br />
in <strong>de</strong>ze geschie<strong>de</strong>nis van <strong>de</strong> opwekking van<br />
Lazarus.<br />
Jezus wil echter niet zomaar leven, maar eeuwig<br />
leven geven (vers 25-26). Over dat eeuwige<br />
leven kunnen we ons natuurlijk moeilijk<br />
een voorstelling maken. Het gaat niet in <strong>de</strong><br />
eerste plaats om een oneindig leven, maar om<br />
een leven dat een extra dimensie heeft, omdat<br />
het <strong>de</strong>el aan God heeft. Dat begint hier en nu!<br />
Lezen: Wat valt mij in dit verhaal op? Herken ik<br />
mij in <strong>de</strong> reacties van Marta en Maria? In wie<br />
het meest?<br />
Doen: Jezus voelt intens mee en huilt (33).<br />
God zelf is niet onbewogen on<strong>de</strong>r al het lij<strong>de</strong>n<br />
en verdriet op aar<strong>de</strong>. Hij is er door geraakt. Dat<br />
blijkt al bij <strong>de</strong> profeten in het Ou<strong>de</strong> Testament.<br />
<strong>Laat</strong> ik me raken door pijn en verdriet van an<strong>de</strong>ren?<br />
Hoe kan ik meer meeleven met an<strong>de</strong>ren?<br />
Bid<strong>de</strong>n: Jezus vraagt vertrouwen (25-27). Ik<br />
wil Hem vertrouwen voor:<br />
Dag 22: Johannes 11: 45-57<br />
In het verborgene<br />
Een aparte gebeurtenis. Kajafas zegt iets dat<br />
erg cynisch overkomt. Hij zegt dat het beter<br />
is dat ze Jezus do<strong>de</strong>n, dan dat het hele volk<br />
verloren gaat. En daarmee heeft hij meer<br />
gelijk gehad dan hij ooit kon vermoe<strong>de</strong>n.<br />
Jezus stierf onschuldig, maar daarmee heeft<br />
hij ontelbare mensen gered. Het leek in Jezus<br />
leven helemaal uit <strong>de</strong> hand te lopen, maar God<br />
is groter en werkt op verborgen manieren, die<br />
mensen niet kon<strong>de</strong>n voorzien.<br />
Lezen: Wat motiveert <strong>de</strong> religieuze lei<strong>de</strong>rs (48)?<br />
Wat motiveer<strong>de</strong> Jezus om te sterven (52)?<br />
Doen: Vertrouw ik dat God in mijn leven werkt,<br />
ook al zie ik dat misschien niet?<br />
Gebed: Dank God dat hij zijn schepping trouw<br />
blijft en Hem niets uit <strong>de</strong> hand loopt.<br />
Voor elke dag<br />
Dag 23: Johannes 12:1-11<br />
Rusten in Gods lief<strong>de</strong><br />
Jezus weet dat <strong>de</strong> dood na<strong>de</strong>rt en ervaart <strong>de</strong><br />
vijandschap. Toch bewaart hij zijn rust door<br />
dicht bij zijn Va<strong>de</strong>r te blijven. De zalving door<br />
Maria beteken<strong>de</strong> waarschijnlijk veel voor Hem.<br />
Ze toon<strong>de</strong> hierin haar hart. Johannes schrijft<br />
met een esthetisch gevoel voor <strong>de</strong>tail dat <strong>de</strong><br />
geur van het parfum zich door het gehele huis<br />
versprei<strong>de</strong> (vers 3).<br />
Lezen: Jezus nam tijd voor zijn discipelen<br />
(11:54). Het blijkt ook uit hoofdstuk 12. Wat<br />
zegt dit over vriendschap? Jezus komt op voor<br />
Maria (12:4-7). Wat leer ik hiervan?<br />
Doen: Wie kan ik vandaag bemoedigen en<br />
bevestigen?<br />
Bid<strong>de</strong>n: Bidt voor fijngevoeligheid en een royaal<br />
hart.<br />
Dag 24: Johannes 12:12-36<br />
Vrucht door <strong>de</strong> dood heen<br />
Jezus weet dat door krachtpatserij het koninkrijk<br />
van God geen stap dichterbij komt.<br />
Met macht en retoriek zou Hij het volk kunnen<br />
manipuleren, maar Hij weet dat harten alleen<br />
door lief<strong>de</strong> kunnen veran<strong>de</strong>ren. Hij weet dat<br />
zijn weg door <strong>de</strong> dood voert. Zijn leven zal als<br />
een graankorrel zijn, die pas door te sterven<br />
vrucht kan geven.<br />
Lezen: Waaruit blijkt dat Jezus heel realistisch<br />
zijn dood on<strong>de</strong>r ogen ziet? Jezus weet dat verne<strong>de</strong>ring<br />
vooraf gaat aan verheerlijking (24).<br />
Hoe beleef ik dat?<br />
Doen: Ga eerlijk met emoties om. Zie Jezus’<br />
voorbeeld (27,28).<br />
Bid<strong>de</strong>n: Bid om hel<strong>de</strong>rheid. Leven is spannend<br />
en daar heb <strong>je</strong> een goe<strong>de</strong> focus bij nodig (36).<br />
Dag 25: Johannes 12:37-50<br />
God zien<br />
God zien… dat kan toch niet? Toch zegt Jezus<br />
dat wie Hem gezien heeft God heeft gezien!<br />
In Jezus laat God zich in zijn hart kijken. Als<br />
87
88<br />
<strong>je</strong> twijfelt of God al dan niet goed is: kijk naar<br />
Jezus leven en <strong>je</strong> weet het. Jezus kwam om<br />
het licht aan te doen zodat we kunnen zien<br />
wat echt is en wat niet. Hij vertelt over het<br />
leven en leeft het zelf ook uit.<br />
Lezen: De woor<strong>de</strong>n van Jezus zijn vol leven.<br />
Waarom? Jezus zegt dat als <strong>je</strong> zijn woor<strong>de</strong>n<br />
hoort, <strong>je</strong> er ook wat mee moet doen. Hij vraagt<br />
om reactie (vers 47).<br />
Doen: Wat zou ik kunnen doen als ik Jezus<br />
woor<strong>de</strong>n serieus neem?<br />
Bid<strong>de</strong>n: God, als uw woor<strong>de</strong>n echt vol leven zijn<br />
(vers 50), overtuig me daar dan van!<br />
Dag 26: Johannes 13:1-20<br />
Ne<strong>de</strong>righeid: pure kracht<br />
In <strong>de</strong> tijd van Jezus waren <strong>de</strong> straten stoffig.<br />
Je voeten dus ook. Als <strong>je</strong> ergens te gast was,<br />
wer<strong>de</strong>n <strong>je</strong> voeten gewassen. In <strong>de</strong>ze geschie<strong>de</strong>nis<br />
wast Jezus <strong>de</strong> voeten van zijn leerlingen.<br />
Je zou het an<strong>de</strong>rsom verwachten: <strong>de</strong> leerlingen<br />
die <strong>de</strong> voeten van hun leraar wassen… Jezus<br />
stimuleert hun echter om elkaars voeten te<br />
wassen. Wees niet gericht op <strong>je</strong>zelf, maar help<br />
elkaar. Uit zijn voorbeeld wordt dui<strong>de</strong>lijk dat<br />
ne<strong>de</strong>rig zijn niet betekent dat <strong>je</strong> een wat<strong>je</strong><br />
bent, maar dat <strong>je</strong> echt mens bent en an<strong>de</strong>re<br />
mensen dat ook kunt laten zijn.<br />
Lezen: Hoe waar<strong>de</strong>ert <strong>de</strong> schrijver van het evangelie<br />
Jezus’ aktie (1)? Vind ik het moeilijker om<br />
te geven dan te nemen?<br />
Doen: Hoe kan ik vandaag Jezus’ voorbeeld<br />
volgen?<br />
Bid<strong>de</strong>n: Bedank God dat Hij <strong>tot</strong> het uiterste is<br />
zegaan.<br />
Dag 27: Johannes 13:21-38<br />
Verraad en lief<strong>de</strong><br />
God werd mens om <strong>de</strong> relatie weer te herstellen<br />
die door <strong>de</strong> zon<strong>de</strong> kapot was gegaan. Maar<br />
<strong>de</strong> geschie<strong>de</strong>nis herhaalt zich: mensen die met<br />
Hem leven keren zich van Hem af. Jezus weet<br />
dat Judas, één van zijn leerlingen Hem gaat<br />
verra<strong>de</strong>n. Nadat hij drie jaar van zijn leven in<br />
Hem heeft geïnvesteerd… Jezus weet het en<br />
nadat Hij zijn voeten heeft gewassen laat Hij<br />
aan Judas <strong>de</strong> vrijheid om weg te gaan. Het<br />
ge<strong>de</strong>elte eindigt met: “en het was nacht”. Zo<br />
zal Jezus zich ook gevoeld hebben.<br />
Daarna pakt Jezus het thema van het begin<br />
van het gesprek weer op: Hij roept op om elkaar<br />
lief te hebben. Want lief<strong>de</strong> is het kenmerk<br />
van Jezus.<br />
Lezen: Wat doet het verraad emotioneel met<br />
Jezus en hoe reageert Jezus hierop? Wat betekenen<br />
<strong>de</strong> verzen 34 en 35 voor mij?<br />
Doen: Petrus is in alles enthousiast, maar<br />
ook snel overmoedig. Jezus is realistisch en<br />
corrigeert hem... Petrus zal later één van <strong>de</strong><br />
belangrijkste lei<strong>de</strong>rs van <strong>de</strong> kerk wor<strong>de</strong>n. Maak<br />
ik mijn woor<strong>de</strong>n en voornemens waar?<br />
Bid<strong>de</strong>n: Vraag God of Hij <strong>je</strong> inzicht in <strong>je</strong>zelf wil<br />
geven.<br />
Dag 28: Johannes 14:1-14<br />
Wie is God?<br />
Filippus stelt Jezus een vraag: ‘<strong>Laat</strong> ons God<br />
zien, dan is het oke’. Een herkenbaar verlangen.<br />
Bewijs maar dat God bestaat, dan kan ik<br />
geloven… Jezus antwoord is niet belerendtheoretisch,<br />
maar verrassend en concreet. Hij<br />
stelt een tegenvraag: “Ik ben nu al zo lang bij<br />
jullie, en nog ken <strong>je</strong> me niet?”<br />
Lezen: Waarom geeft Jezus dit antwoord? Jezus<br />
moedigt aan om naar God toe vrijmoedig te zijn<br />
(vers 14). Wat bedoelt hij met ‘vragen in mijn<br />
naam’?<br />
Doen: Ga eens bij <strong>je</strong>zelf na hoe <strong>je</strong> met God in <strong>je</strong><br />
leven omgaat. Is dat even persoonlijk als Jezus’<br />
leerlingen met Hem omgingen? Geloof <strong>je</strong> dat<br />
dat kan?<br />
Bid<strong>de</strong>n: Bedank God dat <strong>je</strong> Hem persoonlijk<br />
kunt ennen door Jezus.<br />
Dag 29: Johannes 14:15-31<br />
Jezus wil bij ons zijn<br />
Jezus vertelt zijn leerlingen dat Hij naar <strong>de</strong><br />
Va<strong>de</strong>r gaat (1), maar dat Hij hen niet alleen<br />
achterlaat (18). Hij zegt iets heel aparts: “Ik<br />
kom bij jullie terug” (18). In vers 26 maakt<br />
Hij dui<strong>de</strong>lijk dat Hij door zijn Geest bij zijn<br />
leerlingen zal zijn. Christenen geloven dat<br />
God <strong>de</strong> Va<strong>de</strong>r naar <strong>de</strong> aar<strong>de</strong> is gekomen in zijn<br />
Zoon, Jezus Christus, en dat nadat Jezus weer<br />
naar <strong>de</strong> Va<strong>de</strong>r is gegaan, Hij door <strong>de</strong> heilige<br />
Geest in ons leeft. In het boek Han<strong>de</strong>lingen,<br />
dat in <strong>de</strong> <strong>Bijbel</strong> na <strong>de</strong> vier beschrijvingen van<br />
Jezus’ leven staat, lees <strong>je</strong> <strong>de</strong> geschie<strong>de</strong>nis van<br />
<strong>de</strong> uitstorting van <strong>de</strong> Geest over christenen<br />
(Han<strong>de</strong>lingen 2). Dat is niet zomaar een i<strong>de</strong>e,<br />
maar een ervaringsrealiteit. Daarom kan Jezus<br />
<strong>de</strong> heilige Geest <strong>de</strong> Trooster noemen (vers 26).<br />
Lezen: Welke verzen <strong>spreken</strong> mij vooral aan?<br />
Ervaar ik Jezus’ Geest in mijn leven? Zijn er<br />
mensen om me heen die dui<strong>de</strong>lijk iets uitstralen<br />
van <strong>de</strong> heilige Geest die in hen is?<br />
Doen: Jezus wil zich aan ons bekendmaken. Op<br />
welke terreinen kan ik meer openstaan voor zijn<br />
lief<strong>de</strong> en wil? (21 en 23).<br />
Bid<strong>de</strong>n: Dank God voor wat Hij in dit bijbelge<strong>de</strong>elte<br />
aan <strong>je</strong> belooft en vraag Hem om het een<br />
realiteit te laten wor<strong>de</strong>n in <strong>je</strong> leven.<br />
Dag 30: Johannes 15:1-17<br />
Verbon<strong>de</strong>nheid<br />
Jezus kwam naar <strong>de</strong> aar<strong>de</strong> om relaties te herstellen.<br />
Zo kun <strong>je</strong> het Evangelie samenvatten.<br />
God wil dat wij volop leven. In <strong>de</strong>ze gelijkenis<br />
gebruikt Jezus daarvoor het beeld van<br />
<strong>de</strong> wijnstok. Het geheim van een vruchtbaar<br />
leven is verbon<strong>de</strong>nheid met Jezus. Vanuit <strong>je</strong><br />
contact met Hem stromen levenssappen <strong>je</strong><br />
leven binnen. In <strong>de</strong> verzen 9-17 noemt Jezus<br />
dat ‘in Hem’ blijven.<br />
Lezen: Wat zegt dit ge<strong>de</strong>elte over God en over<br />
Jezus? Wat betekent het voor mij?<br />
Voor elke dag<br />
Doen: Op welke terreinen van mijn leven zie ik<br />
vrucht en op welke niet? Wat betekent dat?<br />
Bid<strong>de</strong>n: Bedank God voor het leven dat Hij wil<br />
geven en dat Hij jou ‘snoeit’ om steeds mooiere<br />
druiven voort te brengen.<br />
Dag 31: Johannes 15:18-16:4<br />
Tegenspraak<br />
Jezus wil verbon<strong>de</strong>nheid geven, maar is realistisch:<br />
er komt ook tegenspraak. In zijn leven<br />
is dat al zichtbaar. We lazen daarover in on<strong>de</strong>r<br />
meer hoofdstuk 12. Maar ook in <strong>de</strong> levens van<br />
<strong>de</strong> mensen die met Hem willen leven zal er<br />
reactie en tegenspraak zijn. Als <strong>je</strong> met Hem<br />
wilt leven is niet alles koek en ei. Waar God<br />
is, kan namelijk niet iets zijn wat in strijd met<br />
zijn karakter is. Waar waarheid is, kan geen<br />
leugen zijn. Waar licht is geen duisternis. Waar<br />
Jezus komt, kunnen leugens en duisternis<br />
zich niet meer verstoppen. Johannes begint<br />
in hoofdstuk 1 al met het beeld van licht en<br />
duisternis en dat blijft in dit evangelie een<br />
belangrijke lijn. Als <strong>je</strong> met Jezus wilt leven,<br />
moet <strong>je</strong> dus niet gek staan te kijken waar <strong>je</strong><br />
verzet oproept. Niet alles kan. Als alles even<br />
waar is, is niets meer waar. Als niets écht waar<br />
is, is niets <strong>de</strong> moeite waard.<br />
Lezen: Waarom roepen volgens Jezus zijn leerlingen<br />
verzet op? Wat bedoelt Jezus in vers 25<br />
waar hij een oud lied (Psalm 69:5) citeert?<br />
Doen: Waar vind ik het in mijn leven moeilijk<br />
om radicaal met Jezus te durven leven?<br />
Bid<strong>de</strong>n: Bid om moed om echt te durven gaan<br />
voor waarheid en het licht.<br />
Dag 32: Johannes 16:5-16<br />
De invloed van Jezus<br />
Jezus’ Geest wil in ons leven. In dit ge<strong>de</strong>elte<br />
noemt Jezus drie dingen die <strong>de</strong> heilige Geest<br />
in ons wil doen: Hij wil ons overtuigen van<br />
‘zon<strong>de</strong>, gerechtigheid en van oor<strong>de</strong>el’ (8-11).<br />
Dat klinkt erg zwaar en moeilijk. Het is ook<br />
enorm kernachtig. Leven met Jezus is geen<br />
oppervlakkige spiritualiteit, maar gaat enorm<br />
diep. Gelukkig geeft Jezus wel kort aan waar<br />
89
90<br />
Hij bij <strong>de</strong>ze woor<strong>de</strong>n aan <strong>de</strong>nkt. De heilige<br />
Geest zal als een soort röntgenfoto zijn die <strong>je</strong><br />
laat zien dat: <strong>de</strong> kern van het probleem tussen<br />
God en mensen is dat wij Hem niet vertrouwen.<br />
Mensen kunnen hun persoonlijke en<br />
wereldproblemen niet zelf oplossen; alleen in<br />
afhankelijkheid ‘van boven’ is er perspectief.<br />
De donkere dingen in ons leven lijken soms<br />
wel heel wat, maar God is licht en het licht is<br />
veel sterker.<br />
Lezen: Waarom is het beter voor ons in <strong>de</strong><br />
eenentwintigste eeuw dat we Jezus niet meer<br />
‘life’ kunnen ontmoeten? (vergelijk vers 7). De<br />
heilige Geest verwijst naar Jezus (vers 13-15).<br />
Daarom is echte spiritualiteit altijd op Jezus<br />
gericht.<br />
Doen: Op welk van <strong>de</strong> drie genoem<strong>de</strong> terreinen<br />
ben ik nog niet door <strong>de</strong> heilige Geest overtuigd?<br />
Bid<strong>de</strong>n: Bid voor een krachtige werking van <strong>de</strong><br />
heilige Geest in <strong>je</strong> leven.<br />
Dag 33: Johannes 16:16-33<br />
Van verdriet naar vreug<strong>de</strong><br />
De Geest van God en van Jezus wil bij en in<br />
ons zijn. Hij leidt <strong>tot</strong> <strong>de</strong> volle waarheid en<br />
opent onze ogen meer en meer voor Jezus.<br />
Jezus vergelijkt <strong>de</strong> perio<strong>de</strong> dat <strong>de</strong> leerlingen<br />
nog moeten wachten op zijn Geest met een<br />
zwangerschap. Als het kind er is, is er uitzinnige<br />
vreug<strong>de</strong> en is al het verdriet vergeten.<br />
Lezen: Wat leert dit ge<strong>de</strong>elte over <strong>de</strong> heilige<br />
Geest? Welke betekenis heeft Gods Geest voor<br />
mij?<br />
Doen: Jezus wijst op blijdschap. Daar hebben<br />
we nuchtere Ne<strong>de</strong>rlan<strong>de</strong>rs wel wat moeite mee.<br />
Hoe komt blijdschap <strong>tot</strong> uiting in mijn leven,<br />
werk en relaties?<br />
Bid<strong>de</strong>n: Jezus wist dat <strong>de</strong> Va<strong>de</strong>r Hem niet verliet<br />
(32) en roept op <strong>tot</strong> ‘goe<strong>de</strong> moed’ (33). Hij<br />
daagt ons hierin uit om God elke dag opnieuw<br />
te vertrouwen.<br />
Dag 34: Johannes 17:1-26<br />
Jezus bidt voor ons<br />
In dit ge<strong>de</strong>elte horen we Jezus praten met zijn<br />
Va<strong>de</strong>r. We horen Hem verwoor<strong>de</strong>n wat er een<br />
paar uur voor zijn sterven op zijn hart ligt…<br />
niet ‘zijn eigen hebben en hou<strong>de</strong>n’, maar jou<br />
en mij! We komen zijn hartsverlangen en zijn<br />
prioriteiten te weten. Dat is spannen<strong>de</strong> ‘lifechanging’<br />
literatuur! Lees en laat <strong>je</strong> raken door<br />
zijn passie, zijn visie en zijn agenda. In vers<br />
6 bid Hij voor zijn leerlingen en in vers 20 bid<br />
Hij voor ie<strong>de</strong>reen die door hun verkondiging in<br />
Jezus gaan geloven: miljoenen christenen over<br />
<strong>de</strong> hele wereld, jij en ik…<br />
Lezen: On<strong>de</strong>rzoek <strong>de</strong> gebedson<strong>de</strong>rwerpen van<br />
Jezus. Wat betekenen die voor mij?<br />
Doen: Waar bid ik <strong>tot</strong> nu toe voor? Wat leer ik<br />
van Jezus gebed?<br />
Bid<strong>de</strong>n: Jezus sprak, zodat <strong>de</strong> lief<strong>de</strong> die in God<br />
is ook steeds meer ons leven zal kenmerken<br />
(vers 26). Bedank God voor <strong>de</strong> lief<strong>de</strong> die Hij<br />
geeft.<br />
Dag 35: Johannes 18:1-40<br />
Jezus was vrij<br />
Het is een won<strong>de</strong>r hoe Jezus in alle rust het<br />
verraad en <strong>de</strong> gevangenneming on<strong>de</strong>r ogen<br />
kan zien. Hij vertrouwt zich toe aan zijn Va<strong>de</strong>r.<br />
Jezus’ focus werd telkens bepaald door het<br />
Koninkrijk van God (36). Dat gaf Hem ook een<br />
enorme vrijheid, die on<strong>de</strong>r meer <strong>tot</strong> uiting<br />
komt in zijn vrijmoedigheid in het gesprek met<br />
Pilatus (33-37).<br />
Lezen: Heeft Jezus een eerlijk proces gehad?<br />
Waarom wel of niet? Wat zou er psychologisch<br />
in Jezus zijn omgegaan? Ik leer van Jezus dat:<br />
Doen: Jezus koos er voortdurend voor om God<br />
in alles te vertrouwen (11). Daarom verzette<br />
Hij zich niet. Toch was Hij geen doet<strong>je</strong>, maar<br />
bewees Hij telkens zijn kracht (21-24). Waarom<br />
kon Hij zo sterk zijn en wat leer ik daarvan?<br />
Bid<strong>de</strong>n: Here God, leer mij ondanks alles U te<br />
vertrouwen. Leer mij dat ik mijn i<strong>de</strong>ntiteit in U<br />
zoek, zoals ook Jezus dat in alles <strong>de</strong>ed.<br />
Dag 36: Johannes 19:1-16<br />
Zie, <strong>de</strong> mens!<br />
Pilatus zei spottend: “Hier is hij, <strong>de</strong><br />
mens!”(5), maar daar had hij meer gelijk mee<br />
dan hij wist! In Jezus zien we <strong>de</strong> mens zoals<br />
God hem bedoeld heeft.<br />
Lezen: Wat lezen we over Pilatus’ karakter? Wat<br />
leer ik van Jezus’ reactie op Pilatus’ machowoor<strong>de</strong>n<br />
(verzen 10-11)?<br />
Doen: Ga na of er terreinen in <strong>je</strong> leven zijn<br />
waarin <strong>je</strong> samen met Jezus moediger mag zijn<br />
– ook al snapt <strong>je</strong> omgeving er weinig van.<br />
Bid<strong>de</strong>n: Bedank God dat Hij in Jezus een écht<br />
mens heeft laten zien.<br />
Dag 37: Johannes 19:17-42<br />
Jezus volbracht zijn missie<br />
Jezus bleef in zijn stervensuren gericht op<br />
God en op mensen. Zo regelt Hij dat Johannes<br />
<strong>de</strong> zorg voor zijn moe<strong>de</strong>r op zich neemt.<br />
Lief<strong>de</strong> bleef zelfs in zijn doodsstrijd zijn leven<br />
kenmerken. Als Hij sterft zegt Hij: “Het is<br />
volbracht”. Tot slot… of als een nieuw begin?<br />
Lezen: Welke feiten lezen wij over <strong>de</strong> kruisiging?<br />
Waarin raakt het mij?<br />
Doen: Waar ben ik op mezelf gericht en zou ik<br />
meer voor an<strong>de</strong>ren kunnen doen?<br />
Bid<strong>de</strong>n: Help mij me te beseffen dat U me in<br />
alles draagt.<br />
Dag 38: Johannes 20:1-23<br />
Jezus herstelt relaties<br />
Jezus stond op uit <strong>de</strong> dood! De duisternis kan<br />
Voor elke dag<br />
het licht niet klein krijgen. Jezus heeft hiermee<br />
<strong>de</strong> gevolgen van <strong>de</strong> zon<strong>de</strong>val vernietigd.<br />
Schuld en schaamte hebben niet meer het<br />
laatste woord.<br />
Het is bijzon<strong>de</strong>r dat vrouwen <strong>de</strong> eerste getuigen<br />
van zijn opstanding zijn. Juist vrouwen,<br />
die in het openbare leven van die tijd niet<br />
serieus genomen wer<strong>de</strong>n, wer<strong>de</strong>n <strong>de</strong> eerste getuigen.<br />
Voor Jezus tellen mannen en vrouwen,<br />
Jo<strong>de</strong>n en Grieken, kin<strong>de</strong>ren en volwassenen<br />
allemaal mee. Een eerste teken van herstel van<br />
relaties dat God brengt door Jezus’ leven.<br />
Lezen: Wat lezen we over Maria van Magdala?<br />
Wat betekenen Jezus’ woor<strong>de</strong>n voor haar en<br />
mij?<br />
Doen: Jezus geeft ons een persoonlijk missie<br />
(21). Voor vandaag betekent dit:<br />
Bid<strong>de</strong>n: Jezus, U belooft vre<strong>de</strong> (19-21). Help<br />
mij hieruit te leven en <strong>de</strong>ze door te geven.<br />
Dag 39: Johannes 20:24-31<br />
en 21:1-25<br />
Jezus leeft<br />
Jezus komt na zijn opstanding <strong>de</strong> mensen<br />
tegemoet. Hij begint daar waar mensen zijn.<br />
Tomas twijfelt over <strong>de</strong> opstanding en Jezus<br />
geeft hem die ruimte... Je mag met <strong>je</strong> vragen<br />
komen. Het is belangrijk om twijfelvragen<br />
serieus te nemen. Als het geloof écht is, kan<br />
het best tegen een stoot<strong>je</strong>… Wél roept Jezus<br />
op <strong>tot</strong> geloof. Ook ondanks <strong>je</strong> vragen mag <strong>je</strong><br />
geloven. “Gelukkig zijn zij die niet zien en<br />
toch geloven” (29). Je kunt toch immers niet<br />
alles zien?<br />
Lezen: Wat lezen we over Tomas? En wat zegt<br />
Jezus’ verschijning aan <strong>de</strong> discipelen ons over<br />
wie Hij is?<br />
Doen: Heb ik twijfelvragen in mijn leven? Wat<br />
doe ik er concreet mee?<br />
Bid<strong>de</strong>n: Jezus zoekt <strong>de</strong> ontmoeting. In het<br />
Ou<strong>de</strong> Oosten kwam dat vooral <strong>tot</strong> uitdrukking<br />
rondom <strong>de</strong> maaltijd (12). Bid<strong>de</strong>n is naar God<br />
toegaan en <strong>je</strong>zelf openen voor Hem. Zeg <strong>tot</strong><br />
God dat <strong>je</strong> Hem graag wilt ontmoeten.<br />
91
Dag 40: Johannes 21:15-25<br />
Jezus wil samenwerken<br />
Jezus bemoedigt in <strong>de</strong>ze geschie<strong>de</strong>nis Petrus,<br />
die nadat hij Jezus drie keer had verloochend,<br />
zich een ‘loser’ voel<strong>de</strong>. Hierin wordt dui<strong>de</strong>lijk<br />
dat Jezus onvolmaakte mensen in zijn team<br />
wil hebben. Hij kan ie<strong>de</strong>reen inzetten, mits ze<br />
wél hem liefhebben, leven uit zijn vergeving<br />
en openstaan voor zijn leiding. “Volg mij”,<br />
<strong>de</strong>ze uitnodiging is voor ie<strong>de</strong>reen persoonlijk<br />
(verzen 21-22).<br />
Lezen: Wat zegt dit ge<strong>de</strong>elte over Petrus? Wat<br />
leer ik van Jezus’ woor<strong>de</strong>n en raken ze mij?<br />
Doen: Wie zou ik vandaag kunnen bemoedigen?<br />
Bid<strong>de</strong>n: Jezus roept <strong>je</strong> op om Hem te volgen.<br />
Wat doe <strong>je</strong> ermee?<br />
Dag 41: Genesis 1<br />
De <strong>spreken</strong><strong>de</strong> God<br />
In <strong>de</strong> komen<strong>de</strong> 50 dagen willen we vooral Gods<br />
Woord aan het woord laten over het gezag en<br />
<strong>de</strong> kracht daarvan. Zo lezen we in Genesis 1<br />
over <strong>de</strong> <strong>spreken</strong><strong>de</strong> en scheppen<strong>de</strong> God. Ook<br />
in <strong>de</strong> ontmoeting met <strong>de</strong> mens. In hoeverre<br />
wil ik hiervoor openstaan en zijn stem leren<br />
verstaan? Wat spreekt mij in Genesis 1 aan?<br />
Dag 42: Exodus 4:1-17, 20 en<br />
28<br />
Gods Woord is krachtig<br />
Mozes wordt door God geroepen zijn volk te<br />
bevrij<strong>de</strong>n (Exodus 3:4-12). Daarbij moet hij<br />
vertrouwen op Gods Woord en beloften (verzen<br />
1-5). Wat klinkt door in <strong>de</strong> verzen 12 en 15?<br />
Geloof ik in het gezag van Gods Woord?<br />
Dag 43: Exodus 9:13-21<br />
Gods Woord is betrouwbaar<br />
God spreekt via Mozes <strong>tot</strong> Farao en waarschuwt<br />
hem. Uit vers 20 blijkt dat een <strong>de</strong>el<br />
van Farao’s dienaren Hem gelooft, an<strong>de</strong>ren<br />
wijzen zijn woor<strong>de</strong>n af (21). Waaruit blijkt <strong>de</strong><br />
ernst van afwijzing en ongeloof? Durf ik radicaal<br />
te zijn in mijn <strong>de</strong>nken en geloven?<br />
Dag 44: Exodus 13:17-22 en<br />
24:12-18<br />
Beschermend richtsnoer<br />
In <strong>de</strong>ze ge<strong>de</strong>elten lezen we over Gods bescherming<br />
en over zijn heiligheid. Deze zijn met<br />
elkaar verweven. Hoe ervaar ik Gods rechtvaardige<br />
en heilige nabijheid? Geloof ik dat Hij<br />
zijn Woord in lief<strong>de</strong> heeft gegeven?<br />
Dag 45: Exodus 34:1-7 en 27-<br />
35<br />
Gods verbond<br />
God sluit een verbond als een teken dat er<br />
sprake is van we<strong>de</strong>rzijdse lief<strong>de</strong> en toewijding.<br />
Daarbij vraagt God om vertrouwen en<br />
gehoorzaamheid, zijn naam en toezeggingen<br />
staan garant voor zijn zorg en betrouwbaarheid<br />
(verzen 4-7). Wat lees ik over <strong>de</strong> uitwerking<br />
van Gods nabijheid op Mozes?<br />
Zie vers 29-35.<br />
Dag 46: Deuteronomium 5:1-7<br />
Eerste woord<br />
God wil ons in vrijheid lei<strong>de</strong>n. Zijn richtsnoer<br />
bestaat niet slechts uit ge- en verbo<strong>de</strong>n, maar<br />
het zijn regels die beschermen en toekomst<br />
geven. Het feit dat God <strong>de</strong> enige is en dat<br />
Hij één is, betekent dat Hij <strong>de</strong> centrale plaats<br />
in ons leven wil hebben. En God is goed en<br />
trouw. Heb ik in het volgen van Gods richtlijnen<br />
vooral Hem voor ogen?<br />
Dag 47: Deuteronomium 5:8-<br />
10<br />
Twee<strong>de</strong> woord<br />
God wil onze vrijheid beschermen, daarom<br />
roept Hij ons op ons niet opnieuw te laten<br />
knechten door ‘afgo<strong>de</strong>n’, door zaken en i<strong>de</strong>eën<br />
die ons van Hem vandaan hou<strong>de</strong>n. Ook is God<br />
in zijn grootheid nooit helemaal te doorgron<strong>de</strong>n.<br />
Geef ik in mijn omgaan met God<br />
voldoen<strong>de</strong> ruimte aan zijn macht en wil ik<br />
meer over Hem ont<strong>de</strong>kken?<br />
Dag 48: Deuteronomium 5:11<br />
Der<strong>de</strong> woord<br />
Gods naam misbruiken kan op veel manieren:<br />
door verkeer<strong>de</strong> beeldvorming van Hem te<br />
communiceren; door in gedrag zijn wezen te<br />
ontkennen; door God voor ons eigen karret<strong>je</strong><br />
te willen spannen waarbij we wel zijn gaven<br />
zoeken maar niet Hemzelf. Denk na over<br />
an<strong>de</strong>re voorbeel<strong>de</strong>n en spreek er in gebed met<br />
God over.<br />
Dag 49: Deuteronomium<br />
5:12-15<br />
Vier<strong>de</strong> woord<br />
God wil dat we <strong>tot</strong> rust komen. Dat we regelmatig<br />
afstand nemen, dat we tijd nemen voor<br />
reflectie, bezinning en genieten. We mogen<br />
ons verheugen in God, in zijn verlangen voor<br />
ons leven, van zijn schepping, van relaties,<br />
van gerichte tijd voor Hem. Welke plaats heeft<br />
het ritme van een rustdag in mijn leven?<br />
Dag 50: Deuteronomium 5:16<br />
Vijf<strong>de</strong> woord<br />
God heeft ie<strong>de</strong>re nieuwe generatie op het<br />
oog, God wil dat ou<strong>de</strong>rs zorg dragen voor hun<br />
kin<strong>de</strong>ren en dat ook kin<strong>de</strong>ren in het ou<strong>de</strong>r<br />
wor<strong>de</strong>n zorg dragen voor hun ou<strong>de</strong>rs: dat er<br />
sprake is van on<strong>de</strong>rlinge lief<strong>de</strong> en betrokkenheid<br />
binnen <strong>de</strong> gezon<strong>de</strong> grenzen van ie<strong>de</strong>rs<br />
eigen verantwoor<strong>de</strong>lijkheid. Hoe bewust ga ik<br />
met mensen in mijn leefsituatie om, ook met<br />
die van an<strong>de</strong>re generaties?<br />
Dag 51: Deuteronomium 5:17<br />
Zes<strong>de</strong> woord<br />
In <strong>de</strong> eerste vier woor<strong>de</strong>n komt lief<strong>de</strong> <strong>tot</strong> God<br />
ter sprake, in het vijf<strong>de</strong> woord <strong>de</strong> lief<strong>de</strong> <strong>tot</strong><br />
elkaar, en in het zes<strong>de</strong>, zeven<strong>de</strong> en achtste<br />
Voor elke dag<br />
woord <strong>de</strong> verantwoor<strong>de</strong>lijkheid binnen <strong>de</strong><br />
samenleving. God wil het samenleven als mensen<br />
beschermen en daarom is respect voor het<br />
leven van groot belang. Welke waar<strong>de</strong> heeft<br />
het leven van an<strong>de</strong>ren voor mij?<br />
Dag 52: Deuteronomium 5:18<br />
Zeven<strong>de</strong> woord<br />
Echtbreuk is niet iets wat God bedoeld heeft,<br />
Hij roept op <strong>tot</strong> trouw en goed leren omgaan<br />
met <strong>de</strong> an<strong>de</strong>r. En als er sprake is van schuld,<br />
dan wil Hij vergeven en een weg wijzen.<br />
Het betekent dan wel een keuze voor elkaar<br />
waarbij we waakzaam zijn voor overspel en<br />
verkeer<strong>de</strong> seksualiteitsbeleving, los van <strong>de</strong><br />
eigen partner. Hoe <strong>de</strong>nk ik over trouw?<br />
Dag 53: Deuteronomium 5:19<br />
Achtste woord<br />
Om als mensen te kunnen samenleven, moet<br />
<strong>je</strong> elkaar kunnen vertrouwen. Als personen<br />
maar ook wat betreft <strong>je</strong> bezittingen. Er moet<br />
een klimaat van veiligheid zijn om samen te<br />
kunnen leven. Wat vraagt een respectvol met<br />
elkaar omgaan van mij? Denk na over voorbeel<strong>de</strong>n<br />
en spreek er met God over in gebed.<br />
92<br />
93
Dag 54: Deuteronomium 5:20<br />
Negen<strong>de</strong> woord<br />
Rod<strong>de</strong>l en verkeer<strong>de</strong>, vervorm<strong>de</strong> en gekleur<strong>de</strong><br />
informatie kan veel kwaad aanrichten. We wor<strong>de</strong>n<br />
in <strong>de</strong> <strong>Bijbel</strong> dan ook vaak aangesproken<br />
op het gebruik van onze tong. Deze richtlijn<br />
is een belangrijke pijler voor het on<strong>de</strong>rling<br />
contact, en daarom waarschuwt God ons voor<br />
kwaadsprekerij. Wat is mijn ervaring hiermee?<br />
Dag 55: Deuteronomium 5:21<br />
Tien<strong>de</strong> woord<br />
Begeerte kan veel verwoesten. Gezon<strong>de</strong><br />
verlangens zijn oké maar verlangens ten koste<br />
van an<strong>de</strong>ren, waarbij we God en <strong>de</strong> an<strong>de</strong>r<br />
uit het oog verliezen, doen kwaad en geven<br />
verwij<strong>de</strong>ring. Ze roven het goe<strong>de</strong> weg wat God<br />
in on<strong>de</strong>rlinge verhoudingen wil geven. Daarom<br />
roept God wel op <strong>tot</strong> zorg dragen, zodat ongezon<strong>de</strong><br />
en egoïstische verlangens niet gevoed<br />
wor<strong>de</strong>n. Zet ik mijn zinnen op zaken die mij<br />
van God kunnen aflei<strong>de</strong>n?<br />
Dag 56: Numeri 14:8-24<br />
Wantrouwen<br />
Dit ge<strong>de</strong>elte uit <strong>de</strong> <strong>Bijbel</strong> is een waarschuwing<br />
om Gods woor<strong>de</strong>n en beloften niet gering<br />
te schatten en te wantrouwen. Over<strong>de</strong>nk <strong>de</strong><br />
verzen 9-11. Wat is <strong>de</strong> kern hiervan? En welke<br />
waarschuwing klinkt door in <strong>de</strong> verzen 22-24?<br />
Dag 57: Deuteronomium 1:21-<br />
33<br />
Ongelovig en dwars<br />
On<strong>de</strong>r invloed van tegenstand en vragen wordt<br />
aan Gods beloften getwijfeld en is er sprake<br />
van onwil (verzen 25 en 26). Wat was Mozes’<br />
oproep? Zie vers 29-31. Waar wijst hij op in<br />
vers 32 en 33?<br />
Dag 58: Deuteronomium<br />
15:7-11<br />
Woord in actie<br />
Gods richtlijnen zijn bedoeld voor <strong>de</strong> concrete<br />
omgang met <strong>de</strong> an<strong>de</strong>r, ook met <strong>de</strong>genen die<br />
zorg nodig hebben. Daarbij is onze houding<br />
belangrijk (vers 10) en ruimhartigheid (vers<br />
11). Ga in gedachten en gebed na of er in ons<br />
eigen hart genoeg ruimte is voor an<strong>de</strong>ren.<br />
Dag 59: Deuteronomium<br />
18:9-22<br />
Echt en onecht<br />
Gods Woord vraagt om on<strong>de</strong>rzoek. Niet<br />
ie<strong>de</strong>reen zal recht doen aan Gods waarheid,<br />
daarom moeten we het Woord van God kennen<br />
en hieraan meningen en visies toetsen. Voor<br />
welke aspecten waarschuwt dit ge<strong>de</strong>elte ons,<br />
zie bijvoorbeeld <strong>de</strong> verzen 13 en 14. God roept<br />
mensen die namens Hem willen <strong>spreken</strong> en Hij<br />
belooft dat te zegenen.<br />
Dag 60: 1 Samuël 3<br />
Spreek Heer…<br />
Samuël ont<strong>de</strong>kt dat God zichzelf aan hem wil<br />
openbaren. Hij zegt dan op aandringen van<br />
Eli: Spreek Here, want uw knecht hoort (vers<br />
9). Denk na over <strong>de</strong> verzen 19-21. Wat leer <strong>je</strong><br />
hiervan? Vraag God in gebed om zijn woord in<br />
<strong>je</strong> leven te bevestigen.<br />
Dag 61: 2 Kronieken 1:7-10<br />
en 17:1-9<br />
Gebed om wijsheid<br />
In bei<strong>de</strong> bijbelge<strong>de</strong>elten gaat het om wijsheid<br />
ontvangen en doorgeven. God verlangt ernaar<br />
dat we inzicht <strong>de</strong>len met an<strong>de</strong>ren. Over<strong>de</strong>nk in<br />
dit verband 2 Kronieken 17:9. Bid dat ook <strong>de</strong><br />
invloed van Gods Woord meer en meer kenbaar<br />
en zichtbaar zal wor<strong>de</strong>n in ons land.<br />
Dag 62: Nehemia 1<br />
Bouwen op Gods beloften<br />
Wanneer Nehemia na<strong>de</strong>nkt over het verval van<br />
<strong>de</strong> muren om Jeruzalem, dan kan hij alleen<br />
maar bid<strong>de</strong>n voor herstel en daarbij smekend<br />
een beroep doen op Gods voorziening. Hij<br />
toont zich ook bereid om door God ingeschakeld<br />
te wor<strong>de</strong>n. Wat leer ik van zijn gebed?<br />
Dag 63: Nehemia 8:1-13<br />
Eenvoudige uitleg<br />
Ezra leest voor uit Gods Woord. De mensen<br />
luisteren aandachtig (vers 4) en er is sprake<br />
van ontzag (verzen 6 en 7) en eenvoudige<br />
overdracht, zodat mensen het begrepen (verzen<br />
6-9). Het leid<strong>de</strong> <strong>tot</strong> vreug<strong>de</strong>, zie <strong>de</strong> verzen<br />
10-13. Kan ik mij verblij<strong>de</strong>n over Gods Woord<br />
en wil ik me hiervoor openstellen?<br />
Dag 64: Psalm 18:31-33 en<br />
19:8-15<br />
Gods Woord is zuiver<br />
In <strong>de</strong>ze psalmverzen wordt Gods Woord<br />
geprezen om zijn betrouwbaarheid, wijsheid,<br />
zuiverheid en kracht. In Psalm 19:9 staat dat<br />
we er innerlijk door verkwikt wor<strong>de</strong>n en dat<br />
het ons zicht geeft op allerlei zaken (verzen 9<br />
en 10). Wat leer ik van vers 12? En is vers 15<br />
ook mijn gebed?<br />
Voor elke dag<br />
Dag 65: Psalm 23<br />
God beschermt<br />
In <strong>de</strong> <strong>Bijbel</strong> wordt God vergeleken met een<br />
Her<strong>de</strong>r die met zijn nabijheid en belofte van<br />
trouw zijn schapen wil lei<strong>de</strong>n, ook als ze door<br />
donkere dalen heen moeten trekken. Hij is<br />
erbij. Over<strong>de</strong>nk vers 4 en ga na in waarin <strong>je</strong><br />
bemoediging en leiding ervaart in het omgaan<br />
met Gods Woord.<br />
Dag 66: Psalm 119:1-24<br />
Vreug<strong>de</strong> over Gods Woord<br />
Deze lange psalm bevat een loflied op Gods<br />
Woord dat leiding geeft, vertroost en vreug<strong>de</strong><br />
geeft. Over<strong>de</strong>nk in dit verband <strong>de</strong> verzen 14-<br />
18 en 24. Waarbij word ik bepaald?<br />
Dag 67: Psalm 119:25-40<br />
Gods Woord is waarheid<br />
In <strong>de</strong> verzen 29-32 wordt gesproken over<br />
leugen en waarheid. Om zicht op het goe<strong>de</strong><br />
te krijgen hebben we <strong>de</strong> omgang met God en<br />
zijn Woord nodig. Het is een keuze voor Hem<br />
(30,31).<br />
In <strong>de</strong> vertaling ’51 wordt het bondig weergegeven:<br />
“On<strong>de</strong>rwijs mij… Geef mij verstand…<br />
Neig mijn hart…Wend mijn ogen af… Bevestig<br />
uw belofte…Maak mij levend (33-40).<br />
Dag 68: Psalm 119:65-80 en<br />
105<br />
Onver<strong>de</strong>eld<br />
Gods Woord wil als een lamp voor onze voet<br />
zijn en onze levensweg verlichten (105),<br />
daarom vraagt David in vers 66 om on<strong>de</strong>rscheidingsvermogen<br />
en verlangt hij naar een<br />
onver<strong>de</strong>eld hart (80), zodat hij dui<strong>de</strong>lijk zal<br />
zijn in het liefhebben en dienen van God.<br />
Ken ik het probleem van een ge<strong>de</strong>eld hart, en<br />
verlang ik naar een onver<strong>de</strong>eld hart?<br />
94 95
Dag 69: Spreuken 2<br />
Wijsheid brengt leven<br />
De Spreukendichter roept op <strong>tot</strong> het zoeken<br />
van wijsheid en kennis van God (1-5). Denk na<br />
over <strong>de</strong> beloften uit Gods Woord, op basis van<br />
<strong>de</strong> verzen 5-15. Waardoor word ik vooral aangesproken?<br />
Spreek er in gebed met God over.<br />
Dag 70: Jesaja 31:1-3 en<br />
51:4-9<br />
Onbevreesd<br />
De Here God roept op <strong>tot</strong> vertrouwen in Hem<br />
en zijn Woord (vers 1) want Hij is wijs en<br />
neemt zijn woor<strong>de</strong>n niet terug (vers 2). In<br />
hoofdstuk 51 klinkt het ook door: “Wees niet<br />
bevreesd (…) maar zoek <strong>je</strong> kracht in <strong>de</strong> Heer”.<br />
We wor<strong>de</strong>n opgeroepen om moedig onze positie<br />
met Hem in te nemen.<br />
Dag 71: Jesaja 58<br />
Waarheid en lief<strong>de</strong><br />
God waarschuwt ons voor uiterlijke godsdienstigheid<br />
waarbij we voorbij gaan aan <strong>de</strong> geest<br />
van zijn richtlijnen, aan <strong>de</strong> opdracht om Hem<br />
en <strong>de</strong> naaste lief te hebben, waarbij we het<br />
goe<strong>de</strong> zoeken, dat wat recht is en opbouwt<br />
(verzen 7-12). Denk na over vers 11. Waarvoor<br />
wil ik God vertrouwen?<br />
Dag 72: Jeremia 1:1-12<br />
God waakt over zijn Woord<br />
Voordat Jeremia geboren werd, zag God hem al<br />
en had Hij een bedoeling voor zijn leven (verzen<br />
4,5). Jeremia ziet zijn eigen beperkingen<br />
(vers 6) maar God wil dat hij an<strong>de</strong>rs leert kijken<br />
naar zijn leven (7,8). God belooft Jeremia<br />
om zijn Woord in zijn mond te leggen en Hij<br />
zegt dat Hij zelf over zijn woord zal waken.<br />
Welke belofte houdt vers 12 voor mij in?<br />
Dag 73: Jeremia 23:1-8 en<br />
23-32<br />
Valse vertegenwoordigers<br />
In dit hoofdstuk klaagt God her<strong>de</strong>rs aan die<br />
hun schapen verstrooien (verzen 1-8) en profeten<br />
die zeggen namens God te <strong>spreken</strong> maar<br />
zijn Woord onrecht aandoen en verdraaien.<br />
Volgens vers 27 leidt het ertoe dat mensen<br />
<strong>de</strong> naam van God en zijn bedoeling voor hun<br />
leven vergeten. In hoeverre ben ik bereid meningen<br />
en visies te toetsen aan Gods Woord?<br />
Dag 74: Zacharia 4:1-6<br />
Gods Geest<br />
In al het geweld van <strong>de</strong>ze aar<strong>de</strong> zal Gods<br />
Geest doorbreken en overwinnen (vers 6).<br />
Vaak wordt gebouwd op uiterlijke macht en<br />
krachtmetingen, maar God maakt dui<strong>de</strong>lijk<br />
dat alleen door <strong>de</strong> werking en kracht van<br />
zijn Geest dingen <strong>tot</strong> stand gebracht kunnen<br />
wor<strong>de</strong>n. In hoeverre ben ik mij dit bewust en<br />
bid ik voor een krachtig werk van zijn Geest in<br />
allerlei situaties?<br />
Dag 75: Maleachi 3:13-18 en<br />
Matteüs 5:3<br />
Overmoed afleggen<br />
In Maleachi komt overmoed ter sprake, waarbij<br />
het volgen van God zinloos zou zijn. Als Jezus<br />
zijn Bergre<strong>de</strong> uitspreekt, begint Hij met te<br />
zeggen “zalig <strong>de</strong> armen van geest…”, “Gelukkig<br />
wie ne<strong>de</strong>rig van hart zijn” die het primair<br />
van God verwachten en zijn koninkrijk.<br />
De vraag voor ons is: verwacht ik mijn heil<br />
van God en zijn Woord, of ga ik eigen wegen?<br />
Dag 76: Matteüs 4:1-11<br />
Jezus week niet af<br />
Satan probeert Jezus te verlei<strong>de</strong>n door ontrouw<br />
te wor<strong>de</strong>n aan Gods opdracht voor zijn<br />
leven. Daarbij schroomt hij niet Gods Woord<br />
verkeerd te gebruiken (5,6). Omdat Jezus<br />
vertrouwd is met het Woord en bovenal het<br />
hart en <strong>de</strong> wil van zijn Va<strong>de</strong>r kent, kan Hij<br />
Satans woor<strong>de</strong>n weerleggen. Ben ik voldoen<strong>de</strong><br />
vertrouwd met <strong>de</strong> Auteur van <strong>de</strong> <strong>Bijbel</strong> en sta<br />
ik open voor <strong>de</strong> Geest die mij waakzaamheid<br />
leert?<br />
Dag 77: Matteüs 7:24-29<br />
Horen en doen<br />
Jezus sprak met gezag over zijn Va<strong>de</strong>r en het<br />
belang van zijn Woord (28,29). Daarbij was<br />
zijn illustratie kraakhel<strong>de</strong>r! We hebben een<br />
fundament nodig. De kern daarvan is horen<br />
en doen (vers 24). Wat verwacht God van mij<br />
vandaag?<br />
Dag 78: Marcus 4:1-20<br />
Ontkieming en groei<br />
Gods Woord wordt vergeleken met een zaad<br />
dat wordt uitgestrooid. Jezus spreekt nuchter<br />
over factoren die <strong>de</strong> groei en uitein<strong>de</strong>lijke<br />
vrucht in <strong>de</strong> weg kunnen staan. Welke? Herken<br />
ik hierin situaties uit mijn eigen leven? En wat<br />
is mijn verlangen?<br />
Dag 79:Lucas 1: 26-38<br />
Zeggingskracht van Gods<br />
Woord<br />
Wanneer God <strong>de</strong> geboorte van Jezus heeft aangekondigd<br />
(vers 31-33), durft Maria een vraag<br />
te stellen (vers 34). Op het antwoord (vers 35)<br />
reageert Maria met vertrouwen en overgave<br />
(vers 38). In vers 37 staat dat geen woord van<br />
God krachteloos zal wezen, geloof ik dat voor<br />
mijn leven en omstandighe<strong>de</strong>n?<br />
Voor elke dag<br />
Dag 80: Lucas 5:1-11<br />
Han<strong>de</strong>len op Gods Woord<br />
In een hopeloze situatie komt Jezus met een<br />
opdracht (vers 4). Simon Petrus reageert daar<br />
gewillig op en ont<strong>de</strong>kt daarin veel over zichzelf<br />
en Jezus (vers 5,8-11). Hoe serieus neem<br />
ik Jezus’ woor<strong>de</strong>n? En wil ik openstaan voor<br />
zijn <strong>spreken</strong> via <strong>de</strong> evangeliën?<br />
Dag 81: Johannes 1:1-18<br />
Het Woord on<strong>de</strong>r ons<br />
Het leven<strong>de</strong> Woord van God – Christus – kwam<br />
on<strong>de</strong>r ons wonen (vers 14). Hij kwam ook om<br />
licht te versprei<strong>de</strong>n, licht dat nooit door <strong>de</strong><br />
duisternis kan wor<strong>de</strong>n verdreven of overwonnen<br />
(verzen 4 en 5). Toch wordt het door mensen<br />
afgewezen (9-11). Wat houdt <strong>de</strong> belofte<br />
uit vers 12 voor mij in?<br />
Dag 82: Johannes 8:30-47<br />
Waarheid maakt vrij<br />
Jezus is gekomen om zon<strong>de</strong> en dood te<br />
overwinnen, daarom kan Hij ons in <strong>de</strong> vrijheid<br />
plaatsen van waaruit we groeien in innerlijke<br />
vrijheid en in het begrijpen wat navolging<br />
inhoudt. Over<strong>de</strong>nk vers 31 en 32. Welke<br />
betekenis heeft zijn Woord in dit proces van<br />
vrij wor<strong>de</strong>n?<br />
Dag 83: Johannes 14:23-26<br />
en 15:9-17<br />
Lief<strong>de</strong> is gevolg<br />
Wanneer we in Jezus en zijn Woord blijven,<br />
belooft Hij ons <strong>de</strong> vrucht van lief<strong>de</strong>, inzicht<br />
en vreug<strong>de</strong>. Daarbij wil Jezus’ Geest ons zijn<br />
woor<strong>de</strong>n bekendmaken en ons on<strong>de</strong>rwijzen<br />
(14:26 en 15:11). Dat geeft moed, troost en<br />
vertrouwen.<br />
96 97
98<br />
Dag 84: Han<strong>de</strong>lingen 4:12-31<br />
Vrijmoedigheid<br />
Gods Geest wil ook vrijmoedigheid geven (vers<br />
13 en 29-31). Wel blijkt dat gebed en toewijding<br />
aan Gods Woord dan voorwaar<strong>de</strong>n zijn.<br />
Denk na over vers 29, hoe kan dit mijn gebed<br />
beïnvloe<strong>de</strong>n?<br />
Dag 85: Han<strong>de</strong>lingen 6:1-7<br />
Gevaar van verwaarlozing<br />
De apostelen ont<strong>de</strong>kken dat versterking nodig<br />
is omdat door alle drukte <strong>de</strong> verkondiging van<br />
het Woord in verdrukking kwam (vers 2). Herken<br />
ik dit gevaar en hoe alert ben ik hierop?<br />
Dag 86: Romeinen 10:12-17<br />
Willen luisteren<br />
In <strong>de</strong>ze kernachtige verzen wor<strong>de</strong>n we erbij<br />
bepaald dat verkondiging van het grootste<br />
belang is, want hoe kunnen mensen het an<strong>de</strong>rs<br />
horen? Denk na over vers 17. Ben ik voldoen<strong>de</strong><br />
vertrouwd met het woord van Christus om het<br />
te kunnen doorgeven? En wil ik er vanuit leven?<br />
Dag 87: Filippenzen 1:3-14<br />
Onbevrees<strong>de</strong> moed<br />
Paulus benadrukt geestelijke groei (verzen 6<br />
en 9) waarbij we elkaar mogen aansporen om<br />
moedig over het Evangelie te <strong>spreken</strong> (vers<br />
14). Hoe beleef ik dit in mijn leven?<br />
Dag 88: Titus 2<br />
Sieraad<br />
Paulus benadrukt dat Gods Woord gelasterd<br />
kan wor<strong>de</strong>n wanneer we er zelf geen ernst mee<br />
maken, maar ook dat we <strong>de</strong> leer van God als<br />
een sieraad kunnen dragen (vers 10). Over<strong>de</strong>nk<br />
in dit verband vers 14 en leg <strong>je</strong> gedachten aan<br />
God voor.<br />
Dag 89: 1 Petrus 1:13-25<br />
Eeuwig Woord<br />
Over<strong>de</strong>nk vooral <strong>de</strong> verzen 22-24. Wat staat<br />
hierin over Gods Woord en welke concrete<br />
plaats heeft dit in ons <strong>de</strong>nken, belij<strong>de</strong>n en<br />
dagelijks geloof?<br />
Dag 90: Openbaring 1:1-3 en<br />
3:7-11<br />
Gezegend<br />
In het eerste ge<strong>de</strong>elte staat dat <strong>de</strong> gelovige<br />
gezegend wordt wanneer het woord doorgegeven<br />
wordt, vooral in <strong>de</strong>ze ernstige tijd. In<br />
hoofdstuk 3 wordt <strong>de</strong> geloofsgemeenschap<br />
in Fila<strong>de</strong>lfia geëerd omdat ze Gods Woord<br />
vasthoudt (3:8). Welke positie wil ik innemen<br />
in <strong>de</strong>ze tijd?<br />
Meer informatie over GROEI<br />
GROEI verschijnt viermaal per<br />
jaar en wordt uitgegeven door<br />
Stichting The Media Alliance in<br />
samenwerking met het Confessioneel<br />
Gereformeerd Toerustingscentrum.<br />
De CGT-uitgave<br />
‘Opdracht & Dienst’ is sinds <strong>de</strong><br />
jaargang 2004 in GROEI opgenomen.<br />
DOELSTELLING<br />
Christenen dienen in <strong>de</strong> groei<br />
van het persoonlijk geestelijk<br />
leven, gericht op een actieve<br />
betrokkenheid bij <strong>de</strong> eigen<br />
plaatselijke kerkelijke gemeente<br />
en een getuigen<strong>de</strong> levensstijl.<br />
REDACTIE<br />
Mineke te Hennepe-Huurneman<br />
(internetredactie)<br />
Hester Klein-Schonewille<br />
(secretariaat)<br />
Marleen Ramaker-van Katwijk<br />
(hoofdredactie)<br />
Drs. Daan Riemens<br />
ADRESGEGEVENS REDACTIE<br />
Jachtlaan 22, 3958 EJ Amerongen,<br />
Telefoon 0343-45 19 12<br />
E-mail: redactie@groei.org<br />
UITGEVER<br />
Oswin Ramaker<br />
GROEI OP INTERNET<br />
De website www.groei.org biedt<br />
veel informatie zoals hon<strong>de</strong>r<strong>de</strong>n<br />
boeien<strong>de</strong> artikelen uit eer<strong>de</strong>r<br />
verschenen nummers op een<br />
thematische manier bij elkaar<br />
gebracht.<br />
ABONNEMENT<br />
GROEI kent geen vaste abonnementsprijs,<br />
maar wordt elk<br />
kwartaal toegezon<strong>de</strong>n aan allen<br />
die bereid zijn minimaal eenmaal<br />
per jaar <strong>de</strong> uitgave ervan<br />
te on<strong>de</strong>rsteunen met een bijdrage<br />
naar draagkracht. Richtprijs<br />
€ 13,75 per jaar.<br />
Wacht voor uw abonnementsbijdrage<br />
op toezending van een<br />
acceptgiro. An<strong>de</strong>re betalingen<br />
kunnen niet verwerkt wor<strong>de</strong>n<br />
omdat <strong>de</strong> banken ons uw adresgegevens<br />
niet meer doorgeven.<br />
Maak dus geen gebruik van uw<br />
eigen overschrijvingsopdracht!<br />
PROEFABONNEMENT<br />
Twee nummers voor € 5,-<br />
of 4 nummers voor € 10,-<br />
inclusief verzendkosten<br />
(automatische incasso).<br />
STUDENTENABONNEMENT<br />
Abonnementsbijdrage € 5,- per<br />
jaar (automatische incasso).<br />
ABONNEMENTEN BUITENLAND<br />
De extra verzendkosten bedragen<br />
op jaarbasis binnen Europa<br />
€ 10,- en buiten Europa € 20,-.<br />
Maar ook hier geldt het principe<br />
van <strong>de</strong> abonnementsbijdrage<br />
naar draagkracht. Van werkers<br />
in zending en ontwikkelingssamenwerking<br />
wordt geen extra<br />
portobijdrage verwacht.<br />
ADVERTENTIEBELEID<br />
GROEI neemt geen advertenties op.<br />
De boeksignalementen wor<strong>de</strong>n op<br />
initiatief van <strong>de</strong> redactie geplaatst.<br />
Service & Colofon<br />
Voor (proef)abonnementen: info@groei.org of op ma-di-wo van 9.00-12.00 uur<br />
telefonisch 0343-451912<br />
Voor adreswijzigingen: zie on<strong>de</strong>rstaan<strong>de</strong> gegevens abonneeservice<br />
Voor vragen aan <strong>de</strong> redactie: redactie@groei.org<br />
Voor vragen over <strong>de</strong> website: webmaster@groei.org<br />
ABONNEESERVICE<br />
Voor abonnementen en adreswijzigingen:<br />
Administratie GROEI<br />
Jachtlaan 22<br />
3958 EJ Amerongen<br />
E-mail: info@groei.org of<br />
op ma-di-wo van 9.00-12.00 uur<br />
telefonisch 0343-451912<br />
(NA)BESTELLINGEN<br />
EN LOSSE NUMMERS<br />
€ 2,25 plus verzendkosten. Een<br />
pakket van 6 ex. wordt u franco<br />
voor € 13,75 gezon<strong>de</strong>n (automatische<br />
incasso). Bestellen via<br />
Johannes Multimedia:<br />
johannes.multimedia@solcon.nl<br />
of telefoon 0343-41 28 57. Geef<br />
bij uw bestelling uw banknummer<br />
voor <strong>de</strong> eenmalige automatische<br />
incasso.<br />
Vanaf 10 ex. 20% korting.<br />
Vanaf 30 ex. 30% korting.<br />
Vanaf 40 ex. 40% korting.<br />
VORMGEVING EN OPMAAK<br />
Studio Leev met een V<br />
Tineke Verhoeff/Selma Wiggers<br />
DRUK<br />
De Groot Drukkerij B.V.<br />
Goudriaan<br />
COPYRIGHT<br />
©The Media Alliance/GROEI <strong>2009</strong><br />
Overname van artikelen, afbeeldingen<br />
resp. illustraties alleen<br />
na schriftelijke toestemming<br />
van <strong>de</strong> uitgever.<br />
99
GROEI op internet: www.groei.org<br />
Een goudmijn aan materiaal voor geloofsopbouw en bijbelstudie<br />
ISSN 1385 - 416x<br />
2 0 0 9 4<br />
9 771385 416007<br />
• GROEI concentreert zich op wat christenen samenbindt.<br />
Levens- en geloofsvragen wor<strong>de</strong>n vanuit bijbels perspectief<br />
belicht.<br />
• Omdat een kwartaal uit 13 weken bestaat, staan er in elk<br />
nummer 13 artikelen: één per week zodat <strong>de</strong> leesstof niet<br />
teveel is.<br />
• In elk nummer een 90-dagen-dagboek voor persoonlijke<br />
bijbelstudie en gebed.<br />
• GROEI wil lezers atten<strong>de</strong>ren op goe<strong>de</strong> boeken. Om die re<strong>de</strong>n<br />
wor<strong>de</strong>n boeksignalementen geplaatst maar ook boekfragmenten<br />
in <strong>de</strong> vorm van citaten, accenten en korte artikelen.<br />
• De abonnementsbijdrage naar draagkracht mag voor niemand<br />
een belemmering zijn. Voor <strong>de</strong>ze regeling is gekozen<br />
in het vertrouwen dat mensen die meer kunnen missen, <strong>de</strong><br />
uitgave en verspreiding van GROEI zullen steunen door een<br />
extra bijdrage.<br />
• De doelstelling: christenen dienen in <strong>de</strong> groei van het persoonlijk<br />
leven, gericht op een actieve betrokkenheid bij <strong>de</strong><br />
eigen plaatselijke kerkelijke gemeente en een getuigen<strong>de</strong><br />
levensstijl.<br />
• Voor alle eer<strong>de</strong>r verschenen artikelen – en nog veel meer:<br />
www.groei.org<br />
Abonnementsbijdrage naar draagkracht.<br />
Richtprijs jaarbijdrage € 13,75 voor vier nummers.<br />
Proefabonnement twee nummers € 5,- vier nummers € 10,-<br />
Stu<strong>de</strong>ntenabonnement € 5,- per jaar<br />
Voor opgave info@groei.org of 088-326 33 95 – met vermelding van<br />
bank/gironummer voor eenmalige incasso voor proefabonnement.<br />
GROEI is een uitgave van Stichting The Media Alliance<br />
in samenwerking met het Confessioneel Gereformeerd<br />
Toerustingscentrum.