De waarde van - Timing
De waarde van - Timing
De waarde van - Timing
Create successful ePaper yourself
Turn your PDF publications into a flip-book with our unique Google optimized e-Paper software.
<strong>De</strong> <strong>waarde</strong> <strong>van</strong><br />
DE DIGITALE HANDTEKENING<br />
wij doen
Inhoudsopgave<br />
Hoofdstuk Paginanummer<br />
Inleiding 3<br />
Wat is een handtekening 3<br />
Belang 3<br />
Op afstand 3<br />
<strong>De</strong> elektronische handtekening 4<br />
Waarde elektronische handtekening 5<br />
In de praktijk 5<br />
Samenvattend 7<br />
<strong>Timing</strong> | DE WAARDE VAn DE DigiTALE HAnDTEKEning ALfER DE HoLLAnDER<br />
2
Inleiding<br />
Een handtekening speelt in onze maatschappij een belangrijke rol. Simpel gezegd geven we met een handtekening<br />
onder een document aan, dat we bekend zijn met de inhoud <strong>van</strong> de tekst en dat we het ermee eens zijn.<br />
Door de razendsnelle digitale ontwikkelingen, worden transacties ook steeds vaker digitaal aangegaan. Dit<br />
roept vragen op over de ondertekening en rechtsgeldigheid <strong>van</strong> digitale documenten. Met de digitale handtekening<br />
is het mogelijk om veilig digitaal te handelen.<br />
Maar wat is nu precies een elektronische handtekening en heeft deze dezelfde rechtsgeldigheid als een handgeschreven<br />
handtekening? Dit whitepaper heeft als doel u te informeren over de <strong>waarde</strong> <strong>van</strong> een elektronische<br />
handtekening. Hoe zit het wanneer zaken digitaal geregeld worden en hoe heeft de wetgever dit geprobeerd in<br />
goede banen te leiden?<br />
Wat is een handtekening?<br />
Een handtekening heeft in ons maatschappelijk verkeer twee functies: het vaststellen <strong>van</strong> de identiteit en de wil<br />
<strong>van</strong> de betreffende persoon. Door het zetten <strong>van</strong> een handtekening verklaart de persoon dat deze werkelijk de<br />
ondertekenende persoon is en dat wordt ingestemd met de inhoud <strong>van</strong> de tekst.<br />
Belang<br />
Om een overeenkomst tot stand te laten komen, is een handtekening eigenlijk niet vereist. Er hoeft ‘alleen’<br />
sprake te zijn <strong>van</strong> aanbod en aanvaarding. <strong>De</strong> wet omschrijft dit in artikel 6:217 lid 1 <strong>van</strong> het Burgerlijk Wetboek:<br />
‘Een overeenkomst komt tot stand door een aanbod en de aanvaarding daar<strong>van</strong>.’<br />
Een eenvoudig voorbeeld ter verduidelijking: Er wordt een stoel aangeboden voor een bedrag <strong>van</strong> € 50,- (aanbod).<br />
Als iemand deze stoel voor dat bedrag wenst te kopen en dat kenbaar maakt aan de verkopende partij<br />
(aanvaarding), dan is de - in dit geval koopovereenkomst - gesloten (tot stand gekomen).<br />
Arbeidsovereenkomst<br />
Ditzelfde geldt voor een arbeidsovereenkomst. Wanneer een schriftelijke arbeidsovereenkomst ontbreekt, kan er<br />
toch sprake zijn <strong>van</strong> een arbeidsovereenkomst. In de wet is namelijk een ‘rechtsvermoeden <strong>van</strong> een arbeidsovereenkomst’<br />
opgenomen (artikel 7:610a BW). Door dit rechtsvermoeden wordt aangenomen dat een werknemer<br />
heeft gewerkt op basis <strong>van</strong> een arbeidsovereenkomst, wanneer een werknemer tegen beloning, gedurende tenminste<br />
drie maanden, wekelijks, dan wel gedurende minstens 20 uur per maand heeft gewerkt. Er is dan sprake<br />
<strong>van</strong> een arbeidsovereenkomst, zonder dat ook maar ergens een handtekening is geplaatst.<br />
Op afstand<br />
Hoewel er dus overeenkomsten tot stand kunnen komen zonder dat er schriftelijke afspraken zijn gemaakt,<br />
worden de meeste overeenkomsten schriftelijk gesloten, in aanwezigheid <strong>van</strong> de bij de overeenkomst betrokken<br />
partijen. <strong>De</strong> partijen spreken elkaar persoonlijk, over de telefoon, via skype etc. Er bestaat geen onduidelijkheid<br />
over de identiteit <strong>van</strong> de partijen en de wil om tot het sluiten <strong>van</strong> de overeenkomst over te gaan. Aanbod en<br />
aanvaarding leveren dan ook meestal geen probleem op.<br />
Het aantal overeenkomsten dat op afstand wordt gesloten - online - en dus zonder dat de partijen elkaar zien of<br />
zelfs maar te spreken krijgen, groeit echter enorm.<br />
Bij overeenkomsten die worden gesloten tussen particulieren, via sites als Marktplaats, levert dat weinig problemen<br />
op. Het te verkopen artikel wordt op de daartoe bestemde website geplaatst en geïnteresseerden kunnen<br />
bieden. In veel gevallen wordt het artikel daarna door de koper opgehaald, waarbij direct de overeengekomen<br />
prijs wordt betaald en daarmee is de kous af.<br />
Vindt verzending via de post plaats, dan zal vooraf of bij afgifte betaald moeten worden. Hier kunnen wel<br />
<strong>Timing</strong> | DE WAARDE VAn DE DigiTALE HAnDTEKEning ALfER DE HoLLAnDER<br />
3
problemen ontstaan. Er wordt betaald maar niets verzonden, er wordt wel verzonden maar niets betaald, het artikel<br />
blijkt bij ont<strong>van</strong>gst tegen te vallen of is beschadigd en ga zo maar door. <strong>De</strong> bedragen die hier mee gepaard gaan zijn<br />
echter vaak gering, waardoor het niet lonend is om daarvoor naar de rechter te stappen.<br />
Dit kan anders liggen bij zakelijk rechtsverkeer via internet, tussen bedrijven onderling en tussen bedrijven en par-<br />
ticulieren. Om het handelen via internet verder te laten groeien, moet er bij het grote publiek en bij ondernemingen<br />
voldoende vertrouwen bestaan. <strong>De</strong> lidstaten <strong>van</strong> de Europese Unie is daarom opgedragen om het sluiten <strong>van</strong><br />
overeenkomsten langs digitale weg wettelijk te regelen.<br />
E-contracten<br />
In Nederland heeft de wetgever hierin voorzien door in artikel 6:227a BW op te nemen dat overeenkomsten, die<br />
wettelijk alleen in schriftelijke vorm tot stand mogen komen, ook digitaal gesloten kunnen worden. Hiervoor moet<br />
tenminste aan de volgende voor<strong>waarde</strong>n zijn voldaan:<br />
1. de overeenkomst moet raadpleegbaar zijn door partijen;<br />
2. de authenticiteit <strong>van</strong> de overeenkomst moet in voldoende mate gewaarborgd zijn;<br />
3. het moment <strong>van</strong> totstandkoming <strong>van</strong> de overeenkomst moet met voldoende zekerheid kunnen worden<br />
vastgesteld;<br />
4. de identiteit <strong>van</strong> de partijen moet met voldoende zekerheid kunnen worden vastgesteld.<br />
Niet alle overeenkomsten kunnen digitaal worden gesloten. <strong>De</strong>ze uitzondering geldt bijvoorbeeld voor overeenkomsten<br />
inzake onroerende zaken (met uitzondering <strong>van</strong> huurrechten), overeenkomsten waar de wet de tussenkomst<br />
voorschrijft <strong>van</strong> een rechter, een overheidsorgaan of een beroepsbeoefenaar die een publieke taak uitoefent<br />
(notaris) en overeenkomsten die onder het familierecht of erfrecht vallen.<br />
<strong>De</strong> elektronische handtekening<br />
<strong>De</strong> wetgever heeft bepaald dat voor het digitaal afsluiten <strong>van</strong> een overeenkomst de identiteit <strong>van</strong> beide partijen<br />
met voldoende zekerheid moet kunnen worden vastgesteld. Op afstand de identiteit <strong>van</strong> een persoon vaststellen<br />
is echter niet eenvoudig. Daarvoor kan worden teruggevallen op wat de wetgever heeft genoemd: de elektronische<br />
handtekening.<br />
Wat is een elektronische handtekening?<br />
Een elektronische handtekening is een elektronische variant <strong>van</strong> een handgeschreven handtekening. In de wet (artikel<br />
3:15a e.v. BW) wordt een elektronische handtekening omschreven als ‘een handtekening die bestaat uit elektronische<br />
gegevens die zijn vastgehecht aan of logisch geassocieerd met andere elektronische gegevens en die wordt<br />
gebruikt als middel voor authentificatie’.<br />
Om betrouwbaarheid <strong>van</strong> de elektronische handtekening te kunnen garanderen, heeft de wetgever bepaald dat de<br />
elektronische handtekening:<br />
1. op unieke wijze aan de ondertekenaar is verbonden;<br />
2. het mogelijk maakt de ondertekenaar te identificeren;<br />
3. tot stand komt met middelen die de ondertekenaar onder zijn uitsluitende controle kan houden;<br />
4. op zodanige wijze aan het elektronisch bestand waarop zij betrekking heeft is verbonden, dat elke<br />
wijziging <strong>van</strong> de gegevens achteraf kan worden opgespoord;<br />
5. is gebaseerd op een gekwalificeerd certificaat;<br />
6. is gegenereerd door een veilig middel voor het aanmaken <strong>van</strong> elektronische handtekeningen.<br />
<strong>Timing</strong> | DE WAARDE VAn DE DigiTALE HAnDTEKEning ALfER DE HoLLAnDER<br />
4
Van de elektronische handtekening bestaan drie uitvoeringen:<br />
- gewone elektronische handtekening;<br />
- gea<strong>van</strong>ceerde elektronische handtekening;<br />
- gekwalificeerde elektronische handtekening .<br />
Gewone elektronische handtekening<br />
Een gewone elektronische handtekening is eenvoudig. Het is bijvoorbeeld een e-mailbericht waarin persoonsgegevens<br />
staan of een gescande handtekening. Maar ook het intoetsen <strong>van</strong> een pincode of wachtwoord is een gewone<br />
elektronische handtekening.<br />
Gea<strong>van</strong>ceerde elektronische handtekening<br />
Wordt aan de eisen 1 tot en met 4 voldaan, dan is er volgens de wet sprake <strong>van</strong> een gea<strong>van</strong>ceerde elektronische<br />
handtekening.<br />
Gekwalificeerde elektronische handtekening<br />
Een gekwalificeerde elektronische handtekening is een handtekening waarbij een gekwalificeerd certificaat is<br />
gebruikt. Er zijn speciale instanties die deze certificaten uitgeven. <strong>De</strong> gekwalificeerde elektronische handtekening<br />
voldoet aan alle zes eisen die door de wetgever zijn gesteld.<br />
Waarde elektronische handtekening<br />
Alleen een gekwalificeerde elektronische handtekening voldoet aan alle wettelijke eisen en wordt daarmee vermoed<br />
voldoende betrouwbaar te zijn. Bewijsrechtelijk is een gekwalificeerde elektronische handtekening gelijk aan<br />
een handgeschreven handtekening. In de praktijk betekent dit dat de bij de overeenkomst betrokken partijen aan<br />
de overeenkomst gebonden zijn, tenzij het tegendeel wordt bewezen.<br />
Wanneer de elektronische handtekening niet aan alle gestelde voor<strong>waarde</strong>n voldoet, dan moet degene die zich<br />
beroept op de rechtsgevolgen <strong>van</strong> de handtekening, nog altijd bewijzen dat deze afkomstig is <strong>van</strong> degene die heeft<br />
ondertekend.<br />
In de praktijk<br />
Er zijn nog geen zaken gepubliceerd op www.rechtspraak.nl waarbij een elektronische handtekening gebruikt werd.<br />
Er is wel op 13 december 2011 een illustratief arrest door het Gerechtshof Arnhem gewezen (vindplaats LJN:BU8236),<br />
over het op afstand ‘sluiten’ <strong>van</strong> een arbeidsovereenkomst en de rechtsgeldigheid en toepasselijkheid <strong>van</strong> het<br />
proeftijdbeding.<br />
<strong>De</strong> werknemer in deze kwestie had gesolliciteerd en was als behandelcoördinator aangesteld. Dit werd als volgt per<br />
e-mail bevestigd:<br />
“Hierbij bevestig ik, onder voorbehoud, uw benoeming als gedragswetenschapper bij de Behandelstaf Woodbrookers<br />
met standplaats Kortehemmen met ingang <strong>van</strong> 1 februari 2011. Het betreft een aanstelling voor bepaalde tijd en wel<br />
tot en met 31 januari 2012 voor 16 uur gemiddeld per week, met inachtneming <strong>van</strong> een maand proeftijd. Het bruto<br />
maandsalaris bij indiensttreding is vastgesteld op € 4.268,04 bruto per maand bij een 36-urige werkweek, zijnde salarisschaal<br />
11 periodiek 12. Op dit dienstverband is <strong>van</strong> toepassing de collectieve arbeidsovereenkomst Jeugdzorg (verder<br />
te noemen CAO) zoals deze thans is vastgesteld, respectievelijk gedurende deze arbeidsovereenkomst zal worden<br />
gewijzigd, welke CAO geacht wordt met deze overeenkomst een geheel uit te maken.Het voorbehoud heeft betrekking<br />
op het aanleveren <strong>van</strong> de informatie, genoemd in de memo aanstellingsvoor<strong>waarde</strong>n en de uitslag <strong>van</strong> het antecedentenonderzoek.<br />
Indien na ont<strong>van</strong>gst hier<strong>van</strong> geen bezwarende omstandigheden blijken, wordt u een arbeidsovereenkomst<br />
ter tekening voorgelegd.”<br />
<strong>Timing</strong> | DE WAARDE VAn DE DigiTALE HAnDTEKEning ALfER DE HoLLAnDER<br />
5
Hoewel deze tekst op het eerste oog niet veel anders uitgelegd lijkt te kunnen worden en wel werd vastgesteld dat<br />
sprake was <strong>van</strong> een arbeidsovereenkomst, was het Gerechtshof het niet met de werkgever eens dat ten aanzien <strong>van</strong><br />
die arbeidsovereenkomst ook een proeftijd gold.<br />
Het Gerechtshof overwoog dat het in ieder geval zo moet zijn dat:<br />
<strong>De</strong> werknemer tenminste een handtekening heeft gezet onder – al dan niet de arbeidsovereenkomst zelf – enig document<br />
dat verwijst naar een regeling met de toepasselijkheid waar<strong>van</strong> de werknemer instemt en waarin een proeftijdbeding<br />
vast en niet facultatief is opgenomen.<br />
Daar<strong>van</strong> was geen sprake. Het uiteindelijke oordeel <strong>van</strong> het Hof luidde dan ook dat geen proeftijd was overeengekomen.<br />
Van een ontslag in de proeftijd kon dus evenmin sprake zijn en de werkgever moest de arbeidsovereenkomst<br />
volledig uitdienen.<br />
Rechtbank Dordrecht heeft op 8 september 2011 (LNJ BS1170) een vonnis gewezen waarin het ging om de geldigheid<br />
en toepasselijkheid <strong>van</strong> een concurrentiebeding. <strong>De</strong> werkgever had de arbeidsovereenkomst met daarin het<br />
concurrentiebeding in concept per e-mail aan de werknemer toegezonden. Hierna was over de inhoud (per e-mail)<br />
gecorrespondeerd, waarna de werknemer een e-mail stuurde met de tekst: “Zo is het akkoord wat mij betreft”. Er<br />
was dus niets ondertekend.<br />
<strong>De</strong> werknemer besloot om in de proeftijd ontslag te nemen en om als zelfstandige voor een opdrachtgever <strong>van</strong><br />
werkgever te gaan werken. Hier<strong>van</strong> was de werkgever niet gecharmeerd en vorderde dat de werknemer zich zou<br />
houden aan het concurrentiebeding.<br />
<strong>De</strong> vraag was of het concurrentiebeding wel was overeengekomen, ondanks het feit dat niet was voldaan aan de<br />
eis <strong>van</strong> schriftelijkheid. <strong>De</strong> rechtbank oordeelde dat aan dit vereiste de gedachte ten grondslag ligt dat de werknemer<br />
de consequenties <strong>van</strong> het voor hem bezwarende beding goed moet hebben overwogen. In deze kwestie stond<br />
volgens de rechtbank vast dat de arbeidsovereenkomst per e-mail is verzonden en de werknemer zijn akkoordverklaring<br />
per e-mail heeft gegeven. Die situatie kon volgens de rechtbank gelijk worden gesteld met de situatie dat<br />
de werknemer de arbeidsovereenkomst per post had ont<strong>van</strong>gen en per brief zijn akkoordverklaring zou hebben<br />
gegeven. Het concurrentiebeding was dus wel geldig overeengekomen: de werknemer mocht niet voor de betreffende<br />
opdrachtgever werken.<br />
<strong>Timing</strong> | DE WAARDE VAn DE DigiTALE HAnDTEKEning ALfER DE HoLLAnDER<br />
6
SAMENVATTEND<br />
Een handtekening speelt in onze maatschappij een belangrijke rol. Omdat maatschappelijke ontwikkelingen niet<br />
stil staan en de digitale ontwikkelingen zelfs razendsnel gaan, ontkomen we er niet aan dat steeds meer overeenkomsten<br />
digitaal worden gesloten. Daarom moest door de wetgever worden voorzien in een manier waarop dat<br />
het beste zo sluitend mogelijk kon gebeuren. <strong>De</strong> wetgever heeft door de elektronische handtekening gezorgd voor<br />
een manier, op grond waar<strong>van</strong> met grote mate <strong>van</strong> zekerheid achteraf kan worden vastgesteld, dat er sprake is<br />
<strong>van</strong> wilsovereenstemming en dat het de wil is geweest <strong>van</strong> degene die de overeenkomst digitaal heeft ondertekend.<br />
Daarmee staat de rechtsgeldigheid <strong>van</strong> de (geplaatste) elektronische handtekening en daarmee de gesloten<br />
overeenkomst niet ter discussie. <strong>De</strong> vraag is echter wel of er, gezien onder meer de omslachtigheid <strong>van</strong> de methode<br />
en de hoge kosten, in de praktijk veel gebruik <strong>van</strong> dit middel gemaakt zal gaan worden. <strong>De</strong> rechtspraak lijkt wat dat<br />
betreft al meer aansluiting bij de maatschappelijke realiteit te hebben gevonden.<br />
<strong>Timing</strong> | DE WAARDE VAn DE DigiTALE HAnDTEKEning ALfER DE HoLLAnDER<br />
7