Valeria Reutava, Minsk - DOEN
Valeria Reutava, Minsk - DOEN
Valeria Reutava, Minsk - DOEN
You also want an ePaper? Increase the reach of your titles
YUMPU automatically turns print PDFs into web optimized ePapers that Google loves.
Oek raïense laag bijna geheel verdwenen:<br />
de Oek raïense citaten zijn gewoon in het<br />
Nederlands ver taald, zodat de exotische<br />
leeser varing die de Russische lezer wel<br />
heeft, verloren gaat. Ook hebben de<br />
vertalers er indertijd voor gekozen om<br />
de Oek raïense ter men in de tekst ‘weg te<br />
ver talen’. Soms zijn daarbij Oek raïense<br />
woorden verkeerd geïnter preteerd in<br />
het Nederlands terechtgekomen. Als<br />
voorbeeld noem ik ‘жинка’, dat in het<br />
Oek raïens ‘vrouw’ betekent, maar niet<br />
als zodanig is herkend en, ver moedelijk<br />
vanwege de uitgang ‘ка’, ver taald is als<br />
‘vrouwtje’. Andere ter men zullen door<br />
een Russische lezer zonder probleem<br />
begrepen worden, hoewel hij weet dat ze<br />
uit het Oek raïens komen. Bijvoorbeeld<br />
‘парубок’ ( jongen), ‘дивчата’ (meisjes).<br />
Ook zijn er woorden die door een Russische<br />
lezer meestal verkeerd geïnterpreteerd<br />
worden, bijvoorbeeld ‘батог’ dat door<br />
een Rus als ‘stok’ gelezen wordt, maar<br />
volgens Gogols woordenlijst ‘кнут’<br />
(knoet) betekent.<br />
Om een nieuwe ver taling te<br />
rechtvaardigen heb ik mij ten doel gesteld<br />
om Gogols ‘Dikan ka’ niet alleen in<br />
modern Nederlands te vertalen – zonder<br />
iets toe te voegen, weg te laten of glad te<br />
strijken – maar ook om er naar te streven<br />
de Nederlandse lezer dezelfde, ‘exotische’<br />
leeser varing te bezorgen als de Russische<br />
lezer heeft bij het tot zich nemen van de<br />
Russische tekst. Dit houdt in dat ik de<br />
Oek raïense citaten bovenaan de verhalen<br />
transcribeer in het Nederlands en, net<br />
als in het origineel, onderaan de pagina<br />
vertaal met de vermelding dat het hier<br />
om Oekraïense fragmenten gaat (de<br />
Nederlandse lezer is eraan gewend<br />
dat buitenlandse citaten in de tekst<br />
zelf onvertaald worden opgenomen,<br />
voorzien van een apar te ver taling;<br />
het cyrillisch is de Nederlandse lezer<br />
echter niet machtig, vandaar dat ik heb<br />
gekozen voor een transcriptie). Wat<br />
de Oek raïense woorden (in Russische<br />
transcriptie) in de teksten zelf aangaat,<br />
heb ik gekozen voor een streektaal<br />
die bij een Nederlandse lezer dezelfde<br />
associaties oproept als het Oek raïens<br />
bij een Russische lezer: een zachte,<br />
zangerige, soms ver tederend aandoende<br />
taal die dicht bij de moeder taal ligt. Al<br />
meteen was me duidelijk dat ik voor<br />
‘iets zuidelijks’ moest kiezen. Om te<br />
voorkomen dat de Nederlandse lezer<br />
‘Dikan ka’ in een concrete Nederlandse<br />
geografische context plaatst, heb<br />
ik gekozen voor een mengelmoes<br />
van Limburgs/Brabants/Vlaams/<br />
Duits en hier een daar een woordje<br />
uit meer noordelijke dialecten. Gogols<br />
woordenlijsten probeer ik nu naar ‘mijn<br />
mengelmoes’ om te zetten en deze ook<br />
in de ver taling toe te passen. Om de<br />
Russische leeser varing zo dicht mogelijk<br />
te benaderen, moet ik daar voor eerst<br />
vaststellen welke Oek raïense ter men voor<br />
een Russische lezer al dan niet duidelijk<br />
zijn, door hem al dan niet cor rect<br />
geïnterpreteerd worden, welke hem vaag<br />
bekend voorkomen etc. Te dien einde leg<br />
ik nu aan Russische moedertaalsprekers<br />
Gogols woordenlijsten voor met het<br />
verzoek aan te geven hoe zij de termen<br />
inter preteren, zodat ik op basis daar van<br />
mijn eigen ‘mengelmoeswoordenlijst’<br />
kan maken.<br />
Een paar voorbeelden: Gogols<br />
‘батог’ (k noet) wordt bij mij ‘kwispel’;<br />
‘парубок’ ( jongen) wordt bij mij<br />
‘boersj’; ‘дивчата’ (meisjes) wordt bij<br />
mij ‘meskes’; ‘цибул я’ (ui) wordt bij mij<br />
‘siepel’ (dit laatste woord komt overigens<br />
uit het Westerkwartiers, een dialect dat in<br />
het westen van Noord-Holland gesproken<br />
wordt, maar mij zacht in de oren klin kt<br />
en een beetje zweemt naar het Duitse, in<br />
het Nederlands ook bekende ‘Zwiebel’).<br />
De door mij gekozen vertaalstrategie<br />
is, op z’n zachts gezegd, nogal ambitieus,<br />
en ik heb ook nog niet de zekerheid dat<br />
het allemaal gaat lukken. Maar er is mij<br />
veel aan gelegen om de Nederlandse lezer<br />
een echte ‘Dikanka-ervaring’ te geven.<br />
Ik houd u op de hoogte.<br />
53<br />
Nieuwsbrief 2011 (1)