Protocol Huisbezoeken, het huisbezoek als controle ... - Minder Gedoe
Protocol Huisbezoeken, het huisbezoek als controle ... - Minder Gedoe
Protocol Huisbezoeken, het huisbezoek als controle ... - Minder Gedoe
Create successful ePaper yourself
Turn your PDF publications into a flip-book with our unique Google optimized e-Paper software.
PROTOCOL HUISBEZOEKEN<br />
Het <strong>huisbezoek</strong> <strong>als</strong> <strong>controle</strong><br />
instrument<br />
2007 versie 0.4
Inhoudsopgave:<br />
1. Voorwoord bladzijde 3<br />
2. Het <strong>huisbezoek</strong> bladzijde 4<br />
- Redenen voor <strong>controle</strong><br />
- Varianten van <strong>het</strong> <strong>huisbezoek</strong><br />
- Gevolgen<br />
3. Belangrijke wetsartikelen bladzijde 5 t/m 9<br />
- Rechten van de betrokkene(n)<br />
Artikel 8 EVRM<br />
Artikel 10 Grondwet<br />
- Plichten van de betrokkene(n)<br />
Artikel 17 WWB<br />
- Binnentreden van een woning<br />
Artikel 1 AWOB<br />
- Begripsomschrijvingen<br />
Woning<br />
Bewoner(s)<br />
Toestemming<br />
- Ambtelijke huisvredebreuk<br />
Artikel 138 Wetboek van Strafrecht<br />
Artikel 370 Wetboek van Strafrecht<br />
4. Uitvoering van een <strong>huisbezoek</strong> bladzijde 10 t/m 11<br />
- Inleiding<br />
- Proportionaliteits- en Subsidiariteitsbeginsel<br />
- Aanvang van <strong>het</strong> <strong>huisbezoek</strong><br />
- Afsluiting van <strong>het</strong> <strong>huisbezoek</strong><br />
- Beleidsregels voor <strong>het</strong> <strong>huisbezoek</strong><br />
5. Weigering van <strong>het</strong> <strong>huisbezoek</strong> bladzijde 12 t/m 15<br />
- Inleiding<br />
- Dringende redenen<br />
- Consequenties<br />
- Geen hersteltermijn<br />
- informed consent (uitspraak CRvB 11-04-2007)<br />
6. Stappenplan voor <strong>het</strong> <strong>huisbezoek</strong> bladzijde 16 t/m 23<br />
- Uitvoering<br />
- Veiligheid tijdens <strong>het</strong> <strong>huisbezoek</strong><br />
Bronvermelding bladzijde 24<br />
Bijlage bladzijde 25<br />
- A: Stroomschema informed consent<br />
- B: Formulier toestemming <strong>huisbezoek</strong><br />
- C: Jurisprudentie:<br />
CRvB 07-03-2005, nr. 02/3737 NABW<br />
CRvB 14-05-2002, nr. 99/5002 NABW<br />
CRvB 12-12-2000, nr. 98/7831 NABW<br />
CRvB 07-09-2006, nr. AWB 06/1897 WWB
1. Voorwoord<br />
Met de invoering van de Wet Werk en Bijstand (WWB) heeft de gemeente Kerkrade,<br />
nog meer dan voorheen, grote financiële belangen bij <strong>het</strong> terugdringen en<br />
voorkomen van oneigenlijk gebruik en misbruik (fraude) van een bijstandsuitkering.<br />
De ervaring leert dat door betrokkenen regelmatig de woon- en leefvorm<br />
anders wordt voorgesteld dan dat deze in werkelijkheid is. De bedoeling daarvan<br />
is om een (hogere) uitkering te ontvangen of te behouden die zij, <strong>als</strong> de juiste<br />
informatie was verstrekt, niet zouden ontvangen.<br />
Met <strong>het</strong> <strong>huisbezoek</strong> heeft de gemeente een bijzonder effectief instrument in<br />
handen waarmee eventuele oneigenlijk gebruik en misbruik (fraude) van een<br />
bijstandsuitkering kan worden geconstateerd. Na constatering daarvan kan de<br />
gemeente passende maatregelen nemen in de betreffende situatie.<br />
Ook <strong>het</strong> Ministerie van Sociale Zaken en Werkgelegenheid ziet <strong>het</strong> <strong>huisbezoek</strong> <strong>als</strong><br />
een belangrijk <strong>controle</strong>middel.<br />
Bij <strong>het</strong> verrichten van een <strong>huisbezoek</strong> is <strong>het</strong> belangrijk dat er een goede<br />
voorbereiding en een plan van aanpak is. Ook de nodige actuele wetskennis is<br />
hiervoor noodzakelijk. Uit de praktijk blijkt <strong>het</strong> dat voor <strong>het</strong> succesvol afleggen van<br />
een <strong>huisbezoek</strong> de nodige deskundigheid en ervaring vereist is.<br />
De in dit protocol beschreven werkwijze geldt <strong>als</strong> verplichting voor alle <strong>huisbezoek</strong><br />
die door medewerkers worden afgelegd.<br />
Dit protocol behandelt alleen de werkwijze voor <strong>huisbezoek</strong>en die medewerkers<br />
afleggen in <strong>het</strong> kader van de Wet Werk en Bijstand (WWB) en heeft hierdoor een<br />
bestuursrechtelijk karakter. <strong>Huisbezoeken</strong> in <strong>het</strong> kader van een strafrechtelijk<br />
onderzoek worden alleen verricht door sociaal rechercheurs en vallen onder een<br />
ander (hier niet nader te omschreven) regime.<br />
Dit protocol is opgesteld om alle zaken aan de orde te stellen die nauw<br />
samenhangen met <strong>het</strong> uitvoeren van een <strong>huisbezoek</strong>. Onderwerpen <strong>als</strong> wetskennis,<br />
veiligheid en <strong>het</strong> onderkennen van fraudesignalen worden hierin besproken.<br />
De in dit protocol genoemde wetteksten en de daarop berustende toelichtingen zijn niet uitputtend. Het wordt<br />
aanbevolen om ook de besprekingen van de genoemde artikelen te raadplegen. In voorkomende gevallen dient<br />
echter de letterlijke wetstekst te worden geraadpleegd. Deze is ook in deze reader opgenomen, maar bedacht moet<br />
worden dat de wetstekst verouderd kan zijn zodra u deze leest.<br />
Actuele wetsteksten kunnen door een ieder (gratis) worden geraadpleegd op de website www.overheid.nl<br />
In dit protocol wordt in alle gevallen een mannelijke persoonsaanduiding gebruikt, omdat een hij/zij constructie de<br />
tekst onleesbaar zou hebben gemaakt. Uiteraard kunt u overal de mannelijke vorm door de vrouwelijke vervangen.<br />
3
2. Het <strong>huisbezoek</strong><br />
2.1 Redenen voor <strong>controle</strong>:<br />
Om een <strong>huisbezoek</strong> te kunnen afleggen moet u een reden hebben. In deze<br />
paragraaf bekijken we verschillende redenen om bij iemand een <strong>huisbezoek</strong> af te<br />
leggen. Redenen voor een <strong>huisbezoek</strong> kunnen zijn:<br />
Als onderdeel van de dienstverlening richting betrokkene(n), dit is o.a. in<br />
de gevallen waarin deze door ziekte of om andere redenen niet in staat is een<br />
bezoek aan de Sociale dienst te brengen;<br />
Ter beoordeling van een aanvraag bijstand;<br />
Ter beoordeling van een aanvraag bijzondere bijstand;<br />
Als <strong>controle</strong>-instrument bij vermoedens over onrechtmatig gebruik van de<br />
bijstandsuitkering ten aanzien van de woon- en/of leefsituatie van<br />
betrokkene(n).<br />
Als <strong>controle</strong>-instrument bij vermoedens over onrechtmatig gebruik van de<br />
bijstandsuitkering ten aanzien van de inkomsten- en/of vermogenssituatie;<br />
Dit vermoeden moet gebaseerd zijn op signalen welke kunnen zijn ontstaan naar<br />
aanleiding van bijvoorbeeld:<br />
- Een aanvraag voor een nieuwe uitkering;<br />
- Een periodiek heronderzoek;<br />
- Een fraudemelding;<br />
- Een waarneming;<br />
- Een uitgevoerde bestandsanalyse;<br />
- Een risicoanalyse;<br />
- Het gesprek met de betrokkene(n) tijdens de behandeling van de aanvraag<br />
om bijstand/bijzondere bijstand of <strong>het</strong> heronderzoek.<br />
2.2 Varianten van <strong>het</strong> <strong>huisbezoek</strong><br />
U kunt op twee manieren een <strong>huisbezoek</strong> afleggen:<br />
- aangekondigd, of<br />
- onaangekondigd.<br />
Het <strong>huisbezoek</strong> is bedoeld ter verificatie en <strong>controle</strong> van de rechtmatigheid van de<br />
uitkering.<br />
Het beste en meest objectieve resultaat wordt bereikt met <strong>het</strong> onaangekondigd<br />
<strong>huisbezoek</strong>. Op deze manier kan de feitelijke woon- en leefsituatie <strong>het</strong> best worden<br />
ge<strong>controle</strong>erd, met minimale kans op een gefingeerde situatie.<br />
Er zijn echter enkele voorwaarden welke aan <strong>het</strong> verrichten van een aangekondigd<br />
en <strong>het</strong> onaangekondigd <strong>huisbezoek</strong> zijn verbonden. Hierover later meer.<br />
2.3 Gevolgen<br />
Uit de ervaring in de praktijk en jurisprudentie blijkt dat de bevindingen opgedaan<br />
tijdens een <strong>huisbezoek</strong> vaak doorslaggevend zijn om een uitkering al dan niet te<br />
verstrekken, te beëindigen of aan te passen aan de hand van de feitelijke<br />
waargenomen situatie.<br />
4
3. Belangrijke wetsartikelen<br />
Voordat u op <strong>huisbezoek</strong> gaat moet u weten welke regels aan <strong>het</strong> uitvoeren van een<br />
<strong>huisbezoek</strong> zijn verbonden. Immers <strong>het</strong> uitvoeren van een <strong>huisbezoek</strong> is een<br />
behoorlijke inbreuk op de persoonlijke levenssfeer van een betrokkene.<br />
Er zijn wel grenzen aan de toelaatbaarheid van een dergelijke inbreuk. Deze grenzen<br />
worden bepaald door wetten op Europees en nationaal niveau.<br />
In dit hoofdstuk behandelen we de belangrijkste artikelen uit die wetten<br />
zodat u weet wat u wel en wat u niet mag <strong>als</strong> u een <strong>huisbezoek</strong> verricht.<br />
Ook de rechten en plichten van de betrokkene(n) zijn hierin een belangrijke aspect,<br />
waarvan de plichten zijn beschreven in de Wet Werk en Bijstand (WWB) en de<br />
grondslag vormt voor <strong>het</strong> uitvoeren van <strong>het</strong> <strong>huisbezoek</strong>.<br />
Om een duidelijk overzicht te hebben, maken we onderscheid tussen de rechten<br />
en plichten van de betrokkene(n). Met de eerstgenoemde beginnen we.<br />
3.1 Rechten van de betrokkene(n)<br />
Artikel 8 Europees Verdrag van de Rechten van de Mens en de<br />
Fundamentele Vrijheden (EVRM)<br />
1. Een ieder heeft recht op respect voor zijn privé leven, zijn familie- en gezinsleven, zijn<br />
woning en zijn correspondentie.<br />
2. Geen inmenging van enig openbaar gezag is toegestaan in de uitoefening van dit recht, dan<br />
voor zover bij de wet is voorzien en in een democratische samenleving noodzakelijk is in<br />
<strong>het</strong> belang van de nationale veiligheid, de openbare veiligheid of <strong>het</strong> economisch welzijn<br />
van <strong>het</strong> land, <strong>het</strong> voorkomen van wanordelijkheden en strafbare feiten, de bescherming van<br />
de gezondheid of goede zeden of voor de bescherming van de rechten en vrijheden van<br />
anderen.<br />
Artikel 10 Grondwet<br />
1. Ieder heeft, behoudens bij of krachtens de wet te stellen beperkingen, recht op eerbiediging<br />
van zijn persoonlijke levenssfeer.<br />
2. De wet stelt regels ter bescherming van de persoonlijke levenssfeer in verband met <strong>het</strong><br />
vastleggen en verstrekken van persoonsgegevens.<br />
3. De wet stelt regels inzake de aanspraken van personen op kennisneming van over hen<br />
vastgelegde gegevens en van <strong>het</strong> gebruik dat daarvan wordt gemaakt, <strong>als</strong>mede op<br />
verbetering van zodanige gegevens.<br />
Uit zowel artikel 8 van <strong>het</strong> EVRM <strong>als</strong> uit artikel 10 van de Grondwet wordt duidelijk<br />
dat een ieder recht heeft op eerbiediging van zijn persoonlijke levenssfeer.<br />
Inbreuk op iemands privé leven kan alleen op grond van in de wet gestelde<br />
beperkingen.<br />
Door de Centrale Raad van Beroep is jurisprudentie gemaakt waaruit blijkt dat<br />
<strong>het</strong> afleggen van een (on)aangekondigd <strong>huisbezoek</strong>, gezien moet worden <strong>als</strong> een<br />
inbreuk op de persoonlijke levenssfeer.<br />
Deze inbreuk is volgens de Centrale Raad van Beroep in bijzondere omstandigheden<br />
gerechtvaardigd. Men doet dit op grond van artikel 8, lid 2 van <strong>het</strong> EVRM.<br />
Ook in artikel 10 en 12 van de Grondwet, wordt de mogelijkheid geboden om<br />
(on)aangekondigd een <strong>huisbezoek</strong> af te leggen.<br />
5
3.2 Plichten van de betrokkene(n)<br />
Artikel 17 Wet Werk en Bijstand (WWB)<br />
1. De belanghebbende doet aan <strong>het</strong> college op verzoek of onverwijld uit eigen beweging<br />
mededeling van alle feiten en omstandigheden waarvan hem redelijkerwijs duidelijk moet<br />
zijn dat zij van invloed kunnen zijn op zijn arbeidsinschakeling of <strong>het</strong> recht op bijstand.<br />
2. De belanghebbende is verplicht aan <strong>het</strong> college desgevraagd de medewerking te verlenen<br />
die redelijkerwijs nodig is voor de uitvoering van deze wet.<br />
3. Het college stelt bij de uitvoering van deze wet de identiteit van de belanghebbende vast<br />
aan de hand van een document <strong>als</strong> bedoeld in artikel 1 van de Wet op de Identificatieplicht.<br />
4. Een ieder is verplicht aan <strong>het</strong> college desgevraagd een document <strong>als</strong> bedoeld in artikel 1<br />
van de Wet op de Identificatieplicht of een geldig rijbewijs dat is afgegeven op grond van de<br />
Wegenverkeerswet dan wel een geldig rijbewijs <strong>als</strong> bedoeld in artikel 107 van de<br />
Wegenverkeerswet van 1994 terstond ter inzage te verstrekken, voor zover dit redelijkerwijs<br />
nodig is voor de uitvoering van deze wet.<br />
In artikel 17 van de WWB wordt de inlichtingenplicht van belanghebbende genoemd.<br />
Op grond van dit artikel rust op de belanghebbende de verplichting om desgevraagd<br />
of uit eigen beweging de gemeente te informeren over alles wat van belang is voor<br />
de verstrekking van de bijstand. Tevens dient belanghebbende op verzoek<br />
medewerking te verlenen die nodig is voor de uitvoering van de WWB. Belangrijk<br />
hierbij is dat <strong>het</strong> middel <strong>huisbezoek</strong> in verhouding dient te staan met <strong>het</strong> doel dat<br />
bereikt moet worden.<br />
3.3 Binnentreden van een woning<br />
Artikel 12 Grondwet<br />
1. Het binnentreden in een woning zonder toestemming van de bewoner is alleen geoorloofd<br />
in de gevallen bij of krachtens de wet bepaald, door hen die daartoe bij of krachtens de wet<br />
zijn aangewezen.<br />
2. Voor <strong>het</strong> binnentreden overeenkomstig <strong>het</strong> eerste lid zijn voorafgaande legitimatie en<br />
mededeling van <strong>het</strong> doel van <strong>het</strong> binnentreden vereist, behoudens bij de wet gestelde<br />
uitzonderingen.<br />
3.Aan de bewoner wordt zo spoedig mogelijk een schriftelijk verslag van <strong>het</strong> binnentreden<br />
verstrekt. Indien <strong>het</strong> binnentreden in <strong>het</strong> belang van de nationale veiligheid of dat van de<br />
strafvordering heeft plaatsgevonden, kan volgens bij de wet te stellen regels de verstrekking<br />
van <strong>het</strong> verslag worden uitgesteld. In de bij de wet te bepalen gevallen kan de verstrekking<br />
achterwege worden gelaten, indien <strong>het</strong> belang van de nationale veiligheid zich tegen<br />
verstrekking blijvend verzet.<br />
Artikel 12 van de Grondwet zegt dat <strong>het</strong> binnentreden in een woning zonder<br />
toestemming van de bewoner alleen geoorloofd is in de gevallen bij of krachtens de<br />
wet bepaald, door hen die daartoe bij of krachtens de wet zijn aangewezen.<br />
In de Nederlandse wetgeving is geen regeling te vinden waarin de medewerkers<br />
van de Sociale dienst de bevoegdheid hebben om ter aflegging van een <strong>huisbezoek</strong><br />
tegen de wil van de bewoner binnen te treden. Uitzondering zijn de sociaal<br />
rechercheurs welke met een machtiging tot binnentreden gebruik kunnen maken van<br />
de toegekende bevoegdheden uit <strong>het</strong> Wetboek van Strafvordering.<br />
De voorwaarden die de Grondwet verbindt aan <strong>het</strong> betreden van een woning zijn<br />
verder uitgewerkt in de Algemene Wet op <strong>het</strong> Binnentreden (AWOB). Daarbij gaat de<br />
AWOB zelfs nog verder dan de Grondwet. Zo stelt de AWOB dat voorafgaande<br />
legitimatie en mededeling van <strong>het</strong> doel van <strong>het</strong> binnentreden ook vereist zijn in <strong>het</strong><br />
geval dat een woning met toestemming van de bewoner wordt betreden. Zie hiervoor<br />
onderstaand kader over de AWOB.<br />
6
Artikel 1 Algemene Wet op <strong>het</strong> Binnentreden (AWOB)<br />
1. Degene die bij of krachtens de wet belast is met de opsporing van strafbare feiten of enig<br />
ander onderzoek, met de uitvoering van een wettelijk voorschrift of met <strong>het</strong> toezicht op de<br />
naleving daarvan, dan wel een bevoegdheid tot vrijheidsbeneming uitoefent, en uit dien<br />
hoofde in een woning binnentreedt, is verplicht zich voorafgaand te legitimeren en<br />
mededeling te doen van <strong>het</strong> doel van <strong>het</strong> binnentreden. Indien twee of meer personen voor<br />
<strong>het</strong>zelfde doel in een woning binnentreden, rusten deze verplichtingen slechts op degene<br />
die bij <strong>het</strong> binnentreden de leiding heeft.<br />
2. Indien de naleving van de in <strong>het</strong> eerste lid bedoelde verplichtingen naar redelijke<br />
verwachting ernstig en onmiddellijk gevaar oplevert voor de veiligheid van personen of<br />
goederen, feitelijk onmogelijk is dan wel naar redelijke verwachting de strafvordering<br />
schaadt ten aanzien van misdrijven waarvoor voorlopige hechtenis is toegelaten, gelden<br />
deze verplichtingen slechts voor zover de naleving daarvan in die omstandigheden kan<br />
worden gevergd.<br />
3. Een persoon in dienst van een bestuursorgaan die zich ingevolge <strong>het</strong> eerste lid legitimeert,<br />
toont een legitimatiebewijs dat is uitgegeven door of in opdracht van dat bestuursorgaan.<br />
Het legitimatiebewijs bevat een foto van de houder en vermeldt diens naam en<br />
hoedanigheid. Indien de veiligheid van de houder van <strong>het</strong> legitimatiebewijs vordert dat zijn<br />
identiteit verborgen blijft, kan in plaats van zijn naam zijn nummer worden vermeld.<br />
4. De persoon, bedoeld in <strong>het</strong> eerste lid, die met toestemming van de bewoner wenst binnen<br />
te treden, vraagt voorafgaand aan <strong>het</strong> binnentreden diens toestemming. De toestemming<br />
moet blijken aan degene die wenst binnen te treden.<br />
Artikel 1, lid 1 AWOB schrijft voor dat wanner een medewerker een woning gaat<br />
binnengetreden uit een genoemde hoedanigheid, dat deze zich moet legitimeren en<br />
de bewoner moet mededelen met welk doel hij wil binnentreden. Deze verplichting<br />
heeft de medewerker altijd en <strong>het</strong> maakt daarbij niet uit of de bewoner de<br />
toestemming verleent of weigert.<br />
Als twee of meer personen voor <strong>het</strong>zelfde doel willen binnentreden moet degene<br />
die de leiding heeft aan deze verplichtingen voldoen. Als er meerdere bewoners<br />
aanwezig zijn hoeft de medewerker zich slechts aan één van hen te legitimeren en te<br />
vertellen wat <strong>het</strong> doel van <strong>het</strong> binnentreden is.<br />
Het vierde lid van artikel 1 AWOB bepaalt nog eens uitdrukkelijk dat de medewerker<br />
voorafgaand aan <strong>het</strong> binnentreden de toestemming aan de bewoner moet vragen en<br />
dat de verleende toestemming hem moet blijken.<br />
3.4 Begripsomschrijvingen<br />
Woning<br />
Omdat de woning bij <strong>het</strong> betreden van plaatsen een aparte positie inneemt moet<br />
duidelijk zijn wat een woning is. De minister van justitie heeft zich bij de behandeling<br />
van diverse wetsvoorstellen daar wel over uitgelaten. Ook zijn rechterlijke<br />
uitspraken van belang om <strong>het</strong> begrip woning te kunnen omschrijven. Het<br />
beste kan de woning worden omschreven zo<strong>als</strong> dat in de AWOB wordt gedaan.<br />
Een van de buitenwereld afgesloten plaats waar iemand zijn privaat huiselijk leven<br />
leidt of pleegt te leiden, <strong>als</strong>mede alle ter beschikking en ten gebruiken van de<br />
bewoner staande besloten ruimten die binnenshuis gemeenschap hebben met de<br />
woning, zonder dat daarvoor andermans gebied behoeft te worden betreden.<br />
Bij een woning zullen veel mensen meteen denken aan een eengezinswoning, flat<br />
of etagewoning. Hoewel dit wel voor de hand ligt zijn er ook andere ruimten die<br />
<strong>als</strong> woning in gebruik kunnen zijn. Denk bijvoorbeeld aan woonwagens, caravans<br />
of kajuiten op binnenvaartschepen. Het is wel een vereiste dat deze ruimten <strong>als</strong><br />
woning in gebruik zijn. Staat een woning leeg en deze is ook niet ingericht <strong>als</strong><br />
woning, dan geeft de wet deze ruimte niet de extra bescherming, omdat ze dan<br />
aangemerkt wordt <strong>als</strong> een besloten lokaal.<br />
7
Bewoner(s)<br />
Als bewoner wordt aangemerkt: Elke persoon, al dan niet meerderjarig, die zich<br />
voordoet <strong>als</strong> gebruiker.<br />
Elk lid van <strong>het</strong> gezin, ongeacht zijn leeftijd, wordt <strong>als</strong> bewoner aangemerkt en<br />
kan al dan niet toestemming verlenen om de woning te betreden. Het is wel van<br />
belang dat <strong>het</strong> gezinslid kan inzien wat de gevolgen zijn van de toestemming of<br />
weigering. Is de persoon zo jeugdig of <strong>als</strong> er een reden is om aan te nemen dat van<br />
hem geen inzicht in de situatie verwacht mag worden, dan kan deze niet <strong>als</strong> bewoner<br />
worden beschouwd.<br />
Een loge en een niet inwonende huishoudelijke hulp zijn weliswaar geen bewoners<br />
maar kunnen wel <strong>als</strong> lasthebbers van de bewoner(s) worden gezien. Deze kunnen<br />
dus namens de bewoners toestemming geven of weigeren<br />
Toestemming<br />
Zijn er meerdere bewoners aanwezig, dan is in beginsel toestemming van één<br />
bewoner voldoende. Uit die toestemming kan gerechtvaardigd worden afgeleid dat<br />
de overige bewoners instemmen met dit binnentreden. Elke bewoner, dus ook<br />
degene die toestemming gaf, heeft evenwel <strong>het</strong> recht om de ambtenaar de verdere<br />
aanwezigheid in de woning te weigeren.<br />
Indien verschillende gebruikers van de woning <strong>het</strong> over de te geven toestemming<br />
oneens zijn, dan gaat <strong>het</strong> verbod boven de toestemming!<br />
Het zou andersom zijn indien de zoon geen toestemming verleent over een deel van<br />
de woning waar diens ouders hun dagelijks leven leiden.<br />
Wanneer in een pand meerdere woningen aanwezig zijn (kamerverhuur) dan heeft<br />
de verhuurder/eigenaar/hoofdbewoner geen recht meer om aan de ambtenaar de<br />
toegang tot de verhuurde kamers te ontzeggen. De toestemming van de huurder<br />
gaat in dit geval voor de weigering van de verhuurder.<br />
Wel kan de verhuurder de ambtenaar geen toestemming verlenen om door <strong>het</strong> deel<br />
van <strong>het</strong> pand waarin de verhuurder zelf woont naar de verhuurde kamer te gaan.<br />
Wanneer er dus in een pand meerdere aparte verhuurde kamers bevinden<br />
(kamerverhuur) dan dienen deze elk <strong>als</strong> woning te worden gezien en dus voor elk<br />
aparte toestemming van de bewoner/huurder.<br />
Wanneer er sprake is van kamerbewoning (kostganger) en de hoofdbewoner en de<br />
kamerbewoner zijn aanwezig, dan moeten beiden toestemming verlenen tot <strong>het</strong><br />
betreden van de woning. Wanneer één van beiden niet aanwezig is ontstaat er een<br />
lastige situatie. De hoofdbewoner kan wel toestemming geven voor die ruimten die<br />
hij <strong>als</strong> bewoner gebruikt maar geen toestemming verlenen om de kamer van de<br />
kamerbewoner te betreden. De kamer kan dan niet betreden worden.<br />
Wanneer alleen de kamerbewoner aanwezig is kunnen alleen die ruimten betreden<br />
worden die hij huurt en gezamenlijk gebruikt met de hoofdbewoner.<br />
Uit een recente uitspraak van de rechtbank Alkmaar (16-03-2007, nr. 06/1995 WWB)<br />
blijkt dat wanneer een belanghebbende zijn medewerking aan een <strong>huisbezoek</strong><br />
afhankelijk maakt van een voorafgaand gesprek met de hoofdbewoner schendt hij<br />
zijn medewerkingsplicht. Het feit dat een belanghebbende voor een <strong>huisbezoek</strong><br />
toestemming van de hoofdbewoner moet of wil hebben komt voor risico van de<br />
belanghebbende.<br />
Als de hoofdbewoner de toegang tot de woning weigert en is geen belanghebbende<br />
dan ontstaat er een lastige situatie. Wanneer de kamerbewoner er niet is dan zal er<br />
op een ander moment nogma<strong>als</strong> geprobeerd moeten worden. Als de kamerbewoner<br />
8
zelf wel aanwezig is dan zal deze gewezen moeten worden op de mogelijke<br />
consequenties. Het is aan de kamerbewoner om voor een oplossing te zorgen dat er<br />
een <strong>huisbezoek</strong> verricht kan worden.<br />
Een bewoner zal op duidelijke wijze kenbaar moeten maken dat hij geen bezwaar<br />
heeft tegen <strong>het</strong> betreden van de woning. De bewoner kan dat zeggen maar kan de<br />
toestemming ook geven door <strong>het</strong> maken van gebaren. Als <strong>het</strong> niet duidelijk is of de<br />
bewoner de toestemming verleent, moet worden aangenomen dat de bewoner de<br />
toestemming weigert. Over de vraag of de bewoner al dan niet toestemming verleent,<br />
mag geen twijfel bestaan.<br />
Bij een positieve reactie van de bewoner is doorgaans geen enkel probleem. Wanner<br />
er door de bewoner geen toestemming wordt verleend, dan dient de bewoner op de<br />
consequentie te worden gewezen <strong>als</strong> hij geen medewerking verleent aan <strong>het</strong><br />
<strong>huisbezoek</strong>. Hierover later meer.<br />
Bij <strong>het</strong> uitvoeren van je onderzoek in de verschillende ruimten is <strong>het</strong> noodzakelijk<br />
telkens toestemming te vragen aan de bewoner(s) voor de toegang tot die ruimten of<br />
plaatsen. Zo zal er dus toestemming moeten worden gevraagd voor <strong>het</strong> openen van<br />
een kamer of laden en kasten.<br />
Elke ruimte moet volledig worden bekeken voorzover dat noodzakelijk is voor <strong>het</strong><br />
onderzoek.<br />
3.5 Ambtelijke huisvredebreuk<br />
Artikel 138 Wetboek van Strafrecht (WvSr)<br />
1. Hij die in de woning of <strong>het</strong> besloten lokaal of erf, bij een ander in gebruik,<br />
wederrechtelijk binnendringt of, wederrechtelijk aldaar vertoevende, zich niet op de<br />
vordering van of vanwege de rechthebbende aanstonds verwijdert, wordt gestraft met<br />
gevangenisstraf van ten hoogste zes maanden of geldboete van de derde categorie.<br />
Artikel 370 Wetboek van Strafrecht (WvSr)<br />
1. De ambtenaar die, met overschrijding van zijn bevoegdheid of zonder inachtneming<br />
van de bij de wet bepaalde vormen, in de woning of <strong>het</strong> besloten lokaal of erf, bij een<br />
ander in gebruik, diens ondanks binnentreedt of, wederrechtelijk aldaar vertoevende,<br />
zich niet op de vordering van of vanwege de rechthebbende aanstonds verwijdert,<br />
wordt gestraft met gevangenisstraf van ten hoogste een jaar of geldboete van de<br />
derde categorie.<br />
Het Wetboek van Strafrecht bevat twee misdrijven, die <strong>het</strong> wederrechtelijk<br />
binnendringen van een woning, besloten lokaal of erf, dan wel <strong>het</strong> wederrechtelijk<br />
aldaar vertoeven onder bepaalde voorwaarden strafbaar stelt. Dat gebeurt in artikel<br />
370, dat een ambtsmisdrijf is en daarom ambtelijke huisvredebreuk genoemd<br />
wordt en in artikel 138, dat een commuun delict is en dat huisvredebreuk<br />
genoemd wordt.<br />
Voor de medewerker is artikel 370 WvSr van belang. In dit artikel is van ambtelijke<br />
huisvredebreuk sprake <strong>als</strong> de woning, <strong>het</strong> besloten lokaal of <strong>het</strong> erf (tegen de wil)<br />
wordt binnengegaan met overschrijding van de bevoegdheid van de ambtenaar of<br />
zonder inachtneming van de bij de wet bepaalde vormen.<br />
Ook is hij strafbaar <strong>als</strong> hij wederrechtelijk in de woning vertoeft en zich dan niet<br />
aanstonds op vordering van de rechthebbende verwijdert.<br />
9
4. Uitvoering van een <strong>huisbezoek</strong><br />
4.1 Inleiding<br />
Een medewerker zal bij elk <strong>huisbezoek</strong> dat afgelegd dient te worden in <strong>het</strong> kader van<br />
een eerste aanvraag om bijstand of een lopende uitkering de afweging moeten<br />
maken of een <strong>huisbezoek</strong> gerechtvaardigd en noodzakelijk is.<br />
Consulenten RIZ kunnen voor <strong>huisbezoek</strong>en waarbij geen sprake is van een<br />
strafrechtelijk onderzoek, gebruik maken van de ondersteuning van de preventie<br />
medewerkers van de Sociale Recherche.<br />
Het verzoek kan middels <strong>het</strong> formulier Recherche Informatie Melding worden<br />
verzonden naar <strong>het</strong> speciaal hiervoor bestemde email adres.<br />
Naar aanleiding van dit verzoek zal de toets van <strong>het</strong> proportionaliteits- en<br />
subsidiariteitsbeginsel gedaan worden door een medewerker van de Sociale<br />
Recherche.<br />
4.2 Proportionaliteits- en Subsidiariteitsbeginsel<br />
Proportionaliteit en subsidiariteit zijn twee uitgangspunten waaraan in elke (formele)<br />
wet gehouden dient te worden.<br />
Het Proportionaliteits- en subsidiariteitsbeginsel staan voor redelijk en gematigd. De<br />
inbreuk moet evenredig (redelijk) zijn tot <strong>het</strong> doel, en <strong>het</strong> doel moet op de minst<br />
ingrijpende manier (gematigd) worden bereikt.<br />
Dit geldt ook voor de uitvoering van <strong>huisbezoek</strong>. Het <strong>huisbezoek</strong> mag geen<br />
onevenredige inbreuk zijn in relatie tot <strong>het</strong> met <strong>het</strong> onderzoek van de verlangende<br />
gegevens nagestreefde doel. Het doel moet verder niet op een minder ingrijpende<br />
wijze kunnen worden bereikt.<br />
Voor <strong>het</strong> vaststellen van <strong>het</strong> recht op en de hoogte van de bijstand is <strong>het</strong> van<br />
wezenlijk belang dat er voldoende duidelijkheid bestaat omtrent de woon- leef en/of<br />
inkomstensituatie. De verificatie van verstrekte gegevens is in veel gevallen niet<br />
anders mogelijk dan door dit in de woning vast te stellen middels een <strong>huisbezoek</strong>.<br />
De methode van <strong>het</strong> onaangekondigd <strong>huisbezoek</strong> zal gebruikt worden op <strong>het</strong><br />
moment dat er daadwerkelijke twijfels bestaan over de rechtmatigheid van de<br />
uitkering of over de van belang zijnde gegevens voor de vaststelling van <strong>het</strong> recht op<br />
uitkering. Voorwaarde is wel dat er een doel gediend wordt met <strong>het</strong> <strong>huisbezoek</strong> en<br />
dat <strong>het</strong> voor de vaststelling van <strong>het</strong> recht op uitkering noodzakelijk is. Het moet<br />
proportioneel zijn en de <strong>controle</strong> of verificatie moet niet op een minder belastende<br />
manier uitgevoerd kunnen worden.<br />
Een onaangekondigd <strong>huisbezoek</strong> kan alleen gebruikt worden bij bijzondere<br />
rechtmatigheidsonderzoeken of eerste aanvragen om bijstand waarbij concrete<br />
vermoedens aanwezig zijn op <strong>het</strong> onrechtmatig gebruik van de bijstandsuitkering. Op<br />
dat moment (bijvoorbeeld bij vermoedens van woon- en/of leefvormfraude) is een<br />
onaangekondigd <strong>huisbezoek</strong> noodzakelijk en proportioneel om <strong>het</strong> recht op bijstand<br />
vast te kunnen stellen. Zo’n onderzoek is gediend bij een onaangekondigd<br />
<strong>huisbezoek</strong>, daar de betrokkene(n) dan niet de mogelijkheid hebben om zich voor te<br />
bereiden op <strong>het</strong> <strong>huisbezoek</strong> en de situatie te fingeren.<br />
In gevallen waar geen sprake is van een bijzonder rechtmatigheidsonderzoek of een<br />
eerste aanvraag om bijstand waarbij concrete vermoedens aanwezig zijn op <strong>het</strong><br />
onrechtmatig gebruik van de bijstandsuitkering, dient een <strong>huisbezoek</strong> aangekondigd<br />
plaats te vinden. Een onaangekondigd <strong>huisbezoek</strong> zou dan disproportioneel zijn.<br />
10
4.3 Aanvang van <strong>het</strong> <strong>huisbezoek</strong><br />
Voor <strong>het</strong> uitvoeren van een <strong>huisbezoek</strong> zijn er concreet een aantal verplichtingen<br />
voor de ambtenaar.<br />
Het zich voorafgaand legitimeren (behoudens de uitzondering van artikel 1 lid 2<br />
van de AWOB);<br />
Het aan de betrokkene(n) mededelen van <strong>het</strong> doel van <strong>het</strong> <strong>huisbezoek</strong>;<br />
Het voorafgaand aan <strong>het</strong> binnentreden, toestemming vragen aan de bewoner(s)<br />
(behoudens uitzondering van binnentreden tegen de wil van de bewoner(s) met<br />
een machtiging tot binnentreden van de Officier van Justitie).<br />
4.4 Afsluiten van <strong>het</strong> <strong>huisbezoek</strong><br />
Wanneer <strong>het</strong> <strong>huisbezoek</strong> is verricht is een kort algemeen gesprek met de<br />
betrokkene(n)/bewoner(s) aan te raden. Dit kan door <strong>het</strong> vervolg traject even toe te<br />
lichten of preventief advies te geven.<br />
11
5. Weigering van <strong>het</strong> <strong>huisbezoek</strong><br />
5.1 Inleiding<br />
Hoewel de betrokkene(n) op grond van <strong>het</strong> huisrecht kan weigeren <strong>het</strong> <strong>huisbezoek</strong><br />
toe te staan, betekent dit niet dat zo’n weigering geen gevolgen heeft voor zijn<br />
uitkering.<br />
Het weigeren mee te werken aan een <strong>huisbezoek</strong> kan aanleiding zijn om de bijstand<br />
niet toe te kennen dan wel in te trekken. De reden hiervoor is dat <strong>het</strong> in dat geval niet<br />
of niet goed mogelijk is om <strong>het</strong> recht op bijstand vast te stellen.<br />
5.2 Dringende redenen<br />
Het weigeren mee te werken aan een <strong>huisbezoek</strong> heeft geen gevolgen voor <strong>het</strong> recht<br />
op bijstand indien er sprake is van zeer dringende redenen die de onmiddellijke<br />
uitvoering van <strong>het</strong> <strong>huisbezoek</strong> in de weg staan.<br />
Hiervan zal zelden of nooit sprake zijn.<br />
Bij <strong>het</strong> weigeren van de medewerking moet er aan de betrokkene(n) gevraagd<br />
worden wat de dringende redenen zijn van de weigering!<br />
De CRvB oordeelde dat de wens van een betrokkene om eerst contact op te nemen<br />
met zijn advocaat, niet <strong>als</strong> zeer dringende reden kan worden aangemerkt. (CRvB 14-<br />
05-2002, nrs. 99/5002 NABW)<br />
Ook <strong>het</strong> feit dat een betrokkene aangeeft dat <strong>het</strong> een beetje een rotzooi is en er<br />
niemand verblijft op de boven verdieping, is ook niet <strong>als</strong> zeer dringende reden aan te<br />
merken, volgens <strong>het</strong> CRvB. (CRvB 07-03-2005, nrs. 02/3737 NABW)<br />
De CRvB heeft in een specifiek geval wel geoordeeld dat de weigering wel dermate<br />
essentieel moet zijn, dat juist <strong>als</strong> gevolg daarvan <strong>het</strong> recht op bijstand niet<br />
vastgesteld kan worden. (CRvB 12-12-2000, nr. 98/7831 NABW)<br />
5.3 Consequenties<br />
Bij <strong>het</strong> weigeren van medewerking aan de uitvoering van een <strong>huisbezoek</strong>, moet de<br />
betrokkene(n) op de consequentie van de weigering gewezen worden.<br />
5.4 Hersteltermijn<br />
Bij <strong>het</strong> weigeren van medewerking aan de uitvoering van een <strong>huisbezoek</strong> is <strong>het</strong> niet<br />
nodig om een hersteltermijn te geven op grond van artikel 54 lid 1 van de WWB. Een<br />
(on)aangekondigd <strong>huisbezoek</strong> dient onmiddellijk ten uitvoer gebracht te worden.<br />
De betrokkene(n) zou dan immers de gelegenheid krijgen om de situatie in de<br />
woning in strijd met de feitelijke situatie tijdelijk aan te passen. (CRvB 14-05-2002,<br />
nrs. 99/5002 NABW)<br />
5.5 Informed consent:<br />
De Centrale Raad van Beroep (CRvB) heeft op 11 april 2007 uitspraak gedaan in<br />
een aantal beroepszaken betreffende <strong>het</strong> uitvoeren van <strong>huisbezoek</strong>en respectievelijk<br />
<strong>het</strong> verbinden van directe consequenties aan de weigering van dat <strong>huisbezoek</strong>.<br />
Belangrijkste conclusie is dat dit hoogste rechtsprekende orgaan aangeeft dat <strong>het</strong><br />
<strong>huisbezoek</strong> een belangrijk en noodzakelijk <strong>controle</strong>-instrument is. Kort gezegd komt<br />
<strong>het</strong> er op neer dat <strong>het</strong> onaangekondigd <strong>huisbezoek</strong> nog steeds gebruikt mag worden<br />
<strong>als</strong> <strong>controle</strong>-instrument. Wel stelt de rechter daar duidelijke voorwaarden aan. Zo<br />
moet er in beginsel een aanleiding zijn voor een <strong>huisbezoek</strong> én moet de klant<br />
duidelijk geïnformeerd zijn over zijn rechten en plichten en toestemming geven voor<br />
<strong>het</strong> <strong>huisbezoek</strong>.<br />
De CRvB geeft in haar uitspraken aan wanneer een <strong>huisbezoek</strong> mag worden<br />
afgelegd in combinatie met de mogelijkheden voor een bewoner om dit te weigeren.<br />
12
Voor wat betreft <strong>het</strong> instellen van een <strong>huisbezoek</strong> zijn verschillende varianten<br />
denkbaar. Daarbij valt te onderscheiden de situatie waarin (A) wél sprake is van een<br />
concrete aanwijzing waardoor gerede twijfel ontstaat over de opgegeven<br />
woonsituatie of (B) waarin géén sprake is van een concrete aanwijzing.<br />
A: Wél aanwijzing:<br />
In deze eerste situatie (wél concrete aanwijzing) kan de betrokkene de toegang nog<br />
steeds weigeren. Hij is echter op basis van wet- en regelgeving wél verplicht zijn<br />
medewerking te verlenen en moet rekening houden met de mogelijke directe<br />
consequenties van die weigering (bijvoorbeeld weigering of beëindiging van de<br />
uitkering). Het ligt voor de hand dat betrokkene in <strong>het</strong> geval van een weigering op<br />
deze verplichting én de directe consequenties wordt gewezen.<br />
Dit kan er toe leiden dat betrokkene de toestemming om de woning te betreden<br />
<strong>als</strong>nog verleent. Het kan ook leiden tot een blijvende weigering toegang te verlenen<br />
waarop de toepasselijke consequentie(s) kan worden geëffectueerd.<br />
Daarbij moeten overigens de gebruikelijke termijnen en bezwaar en<br />
beroepsmogelijkheden in acht worden genomen.<br />
B: Géén aanwijzing:<br />
In de situatie waarin géén concrete aanwijzing is die leidt tot gerede twijfel over de<br />
woonsituatie kan de betrokkene de toegang eveneens weigeren. Denk hierbij aan <strong>het</strong><br />
standaard <strong>huisbezoek</strong> bij intake; periodiek wijkbezoek in <strong>het</strong> kader van <strong>controle</strong> of<br />
zorg. Aan de weigering kunnen dan géén directe consequenties worden verbonden<br />
(bijvoorbeeld weigering of beëindiging van de uitkering). Wél is <strong>het</strong> mogelijk <strong>het</strong><br />
onderzoek naar de woonsituatie voort te zetten met andere middelen dan <strong>het</strong><br />
<strong>huisbezoek</strong>. De bevindingen van dit onderzoek kunnen uiteindelijk <strong>als</strong>nog leiden tot<br />
directe consequenties voor de betrokkene in kwestie. Ook kan een vervolgonderzoek<br />
er toe leiden dat <strong>als</strong>nog concrete aanwijzingen ontstaan waardoor gerede twijfel<br />
ontstaat over de woonsituatie. Hierop kan <strong>als</strong>nog een <strong>huisbezoek</strong> worden uitgevoerd<br />
<strong>als</strong> bedoeld onder A.<br />
Vastlegging instemming bewoner<br />
Op grond van <strong>het</strong> Europese verdrag van de rechten van de mens (EVRM) is <strong>het</strong><br />
noodzakelijk dat bij inbreuk op <strong>het</strong> huisrecht sprake is van een zogenaamde<br />
“informed consent”. Dit begrip houdt in dat de betrokkene/bewoner zijn toestemming<br />
op basis van vrijwilligheid moet verlenen. Deze toestemming moet gebaseerd zijn op<br />
volledige en juiste informatie over de reden en doel van <strong>het</strong> <strong>huisbezoek</strong>. Tevens<br />
moeten hem de rechten en plichten rondom <strong>het</strong> <strong>huisbezoek</strong> duidelijk zijn.<br />
De bewijslast dat sprake is geweest van een zogenaamd “informed consent” ligt bij<br />
de <strong>controle</strong>rende organisatie i.c. de gemeente.<br />
Het is in alle gevallen dus van belang dat de toestemming van de bewoner deugdelijk<br />
wordt vastgelegd. Ook hierbij kunnen de eerder beschreven twee situaties worden<br />
onderscheiden.<br />
A: Wél aanwijzing:<br />
Betrokkene moet allereerst geïnformeerd worden over de reden en <strong>het</strong> doel van <strong>het</strong><br />
onderzoek. Hem kan worden meegedeeld dat <strong>het</strong> niet meewerken aan <strong>het</strong><br />
onderzoek wél directe consequenties kan of zal hebben. In de praktijk zal dit ook<br />
meestal gebeuren om een aanvankelijke weigering tot medewerking <strong>als</strong>nog om te<br />
zetten in toestemming. Daarnaast is <strong>het</strong> wijzen op de mogelijke directe<br />
consequenties van belang in verband met de transparantie die naar de betrokken<br />
burger moet worden betracht.<br />
In deze gevallen is overigens géén sprake van een “informed consent”. De<br />
betrokkene heeft zijn toestemming immers niet op basis van echte vrijwilligheid<br />
13
verleend maar (mede) op basis van de mogelijke directe consequenties. Er is<br />
simpelweg sprake van wel of geen toestemming om de woning te betreden.<br />
B: Géén aanwijzing:<br />
Betrokkene moet eveneens geïnformeerd worden over de reden en <strong>het</strong> doel van <strong>het</strong><br />
onderzoek. Hem moet worden meegedeeld dat <strong>het</strong> niet meewerken aan <strong>het</strong><br />
onderzoek geen directe consequenties kan of zal hebben. Slechts wanneer aan deze<br />
voorwaarden is voldaan is sprake van een zogenaamd “informed consent” en kunnen<br />
de uitkomsten van <strong>het</strong> onderzoek in bezwaar en beroep stand houden.<br />
Status Risicoprofielen:<br />
Uit de uitspraak van de CRvB blijkt dat adresonderzoeken weliswaar kunnen worden<br />
gebaseerd op risicoprofielen maar dat dit niet per definitie leidt tot een concrete<br />
aanwijzing op basis waarvan de woonsituatie ge<strong>controle</strong>erd kan worden mét de<br />
dreiging van mogelijke consequenties.<br />
Het blijft in zijn algemeenheid echter altijd mogelijk een <strong>huisbezoek</strong> af te leggen op<br />
basis van dergelijke risicoprofielen maar dan uitsluitend met een “informed consent”<br />
van de betrokkene(n). Onder dezelfde voorwaarde blijft <strong>het</strong> ook mogelijk, in door de<br />
organisatie zelf te bepalen situaties, standaard een <strong>huisbezoek</strong> af te leggen, dus los<br />
van risicoprofielen.<br />
Waarde risicoprofielen:<br />
Of risicoprofielen nooit tot een concrete aanwijzing kunnen leiden waaruit gerede<br />
twijfel ontstaat over de woonsituatie is overigens de vraag. In de recente uitspraak<br />
van de CRvB wordt aangegeven dat <strong>het</strong> enkele feit dat iemand aan een bepaald<br />
profiel voldeed onvoldoende was. Er zijn echter profielen denkbaar waarbij voldoen<br />
aan <strong>het</strong> profiel wél voldoende oplevert om tot gerede twijfel over de woonsituatie te<br />
komen. Als voorbeeld de 2 –kamerwoning met een (te) groot aatal (GBA -<br />
ingeschreven) bewoners. Ook <strong>het</strong> profiel in combinatie met andere bij de<br />
beoordelend organisatie aanwezige informatie kan leiden tot een concrete twijfel.<br />
Verrijking risicosignalen:<br />
Wanneer iemand in een bepaald risicoprofiel valt zal er dus eerst een minder zwaar<br />
middel moeten worden ingezet. Zo kan dossieronderzoek worden gedaan en/of kan<br />
nadere informatie elders worden opgevraagd en of betrokkene kan voor een gesprek<br />
worden uitgenodigd, op basis waarvan een beter beeld kan worden gevormd van de<br />
woonsituatie van betrokkene(n). De verrijking van de risicosignalen kan op die<br />
manier leiden tot <strong>het</strong> ontstaan van een gerede twijfel over de woonsituatie op basis<br />
van concrete feiten en omstandigheden. Dit kan de benadering van betrokkene via<br />
een “informed consent” overbodig maken.<br />
Uiteindelijk betekent dit dat steeds op basis van de individuele omstandigheden van<br />
een persoon/adres beoordeeld moet worden of sprake is van gerede twijfel c.q. of in<br />
alle redelijkheid van bepaalde instrumenten/bevoegdheden gebruik gemaakt kan,<br />
moet en mag worden.<br />
Tot op heden is er weinig tot geen jurisprudentie bekend waarbij een inhoudelijke<br />
toetsing van de vraag wat nu wel en niet <strong>als</strong> een concrete aanleiding kan worden<br />
beschouwd, heeft plaatsgevonden. <strong>Huisbezoeken</strong> vonden immers “slechts” plaats op<br />
basis van een concrete aanwijzing waardoor al een gerede twijfel was ontstaan over<br />
de woonsituatie. Standaard <strong>huisbezoek</strong>en bij iedere aanvraag of op basis van<br />
risicoprofielen zijn een fenomeen van de laatste paar jaar. Waar de grens ligt om in<br />
alle redelijkheid te twijfelen aan de juistheid van de woonsituatie op basis van<br />
bijvoorbeeld risicoprofielen, zal de komende jaren duidelijk moeten worden uit<br />
nieuwe jurisprudentie.<br />
De uitspraken van de CRvB hebben zeker niet tot gevolg dat <strong>huisbezoek</strong>en niet of<br />
nauwelijks meer mogelijk zijn. Sterker nog, zij geven aan dat een <strong>huisbezoek</strong> altijd<br />
mogelijk is maar dan wel verbonden aan strikte voorwaarden. Ook is in de uitspraken<br />
14
evestigd dat <strong>het</strong> <strong>huisbezoek</strong> <strong>als</strong> een geaccepteerd en belangrijk instrument wordt<br />
gezien. De uitspraken van de CRvB verbieden <strong>het</strong> werken met risicoprofielen dus<br />
niet. Het is vooral belangrijk de bevindingen vanuit de risicoprofielen zo te gebruiken<br />
dat hieruit een aanleiding (onderbouwing) voor <strong>het</strong> uitvoeren van een <strong>huisbezoek</strong><br />
kan worden gehaald. Soms vormt de uitkomst van <strong>het</strong> toepassen van een profiel<br />
voldoende aanleiding; soms geeft die uitkomst onvoldoende aanleiding tot een<br />
<strong>huisbezoek</strong> maar voldoende reden om gericht naar een aanleiding op zoek te gaan<br />
(dossieronderzoek, gesprek cliënt, bronnenonderzoek e.d.).<br />
15
6. Stappenplan voor <strong>het</strong> <strong>huisbezoek</strong><br />
In dit hoofdstuk wordt stap voor stap behandeld hoe op een goede manier<br />
een <strong>huisbezoek</strong> kan worden aflegt.<br />
6.1 Voorbereiding<br />
Alvorens er een <strong>huisbezoek</strong> zal worden uitgevoerd is <strong>het</strong> essentieel dat er actuele<br />
informatie wordt ingewonnen en <strong>controle</strong> plaatsvindt van reeds voorradige informatie.<br />
Dit om bijvoorbeeld te voorkomen dat je naar een oud adres op <strong>huisbezoek</strong> gaat.<br />
Verder is <strong>het</strong> noodzakelijk dat je van te voren weet naar wat voor een pand je gaat.<br />
Betreft <strong>het</strong> een flat/vrijstaande woning/kamerverhuur pand, dan is deze informatie<br />
handig om van te voren te weten. Zo kan je op voorhand rekening houden met<br />
aanwezige extra etages, kelders of bergruimten.<br />
Binnen Kerkrade zijn veel soortgelijk gebouwde woning typen. Dit is dus informatie<br />
die hierbij zeer bruikbaar is ter voorbereiding.<br />
Ook <strong>het</strong> gebruik van luchtfoto’s (GEO Net) kan een goed beeld geven van of er nog<br />
andere ruimten aanwezig zijn die onderdeel zijn van de woning.<br />
Een goede voorbereiding begint bij bronnenonderzoek. Hierbij worden verschillende<br />
bronnen geraadpleegd en de informatie daaruit gevalideerd.<br />
Bronnenonderzoek (stap 1)<br />
In ieder geval dient <strong>als</strong> basis nader te worden onderzocht:<br />
- Het uitkeringsdossier;<br />
- De gemeentelijke basisadministratie;<br />
- De gegevens van de Rijksdienst voor <strong>het</strong> Wegverkeer (RDW);<br />
- Overige open/gesloten bronnen<br />
Het uitkeringsdossier:<br />
Het dossieronderzoek is een essentieel onderdeel in <strong>het</strong> onderzoek naar de<br />
woonsituatie van de betrokkene. Uit de praktijk blijkt dat in dossiers stukken zijn<br />
opgeslagen waarvan de inhoud niet altijd de nodige aandacht heeft gekregen en die<br />
bij nadere bestudering duidelijke fraudesignalen laat zien. Ook is <strong>het</strong> ontbreken van<br />
een goede verslaglegging van de waargenomen fraudesignalen helaas geen<br />
uitzondering. De informatie die tijdens <strong>het</strong> dossieronderzoek wordt verzameld, kan de<br />
effectiviteit van <strong>het</strong> <strong>huisbezoek</strong> vergroten doordat er doelgerichter gewerkt kan<br />
worden.<br />
Bij <strong>het</strong> raadplegen van <strong>het</strong> uitkeringsdossier dient men te letten op <strong>het</strong> volgende:<br />
a) Kopie van <strong>het</strong> legitimatiebewijs.<br />
b) Afschrift van <strong>het</strong> huurcontract: geen of schimmige huurovereenkomst.<br />
c) Is de huurder / verhuurder de ex-partner.<br />
d) Langdurige kamer(ver)huur/kostganger.<br />
e) Relatief lage huur voor de kamer.<br />
f) Jarenlang dezelfde huurprijs voor de kamer / vergoeding kostgangerschap.<br />
g) Geen huursubsidie aangevraagd.<br />
h) Meeverhuizen (herhaaldelijk) van de kamerhuurder / kostganger.<br />
i) De leeftijd van belanghebbende en (ver)huurder, kostganger/hospita<br />
zijn ongeveer gelijk.<br />
j) Niet (tijdig) reageren op oproepen;<br />
k) Het retour komen van poststukken<br />
l) Afschriften van bank en/of giro:<br />
* Wordt bij alleenstaande / 1-ouder voor 2 pasjes betaald.<br />
16
* Na uit elkaar gaan en verhuizing wordt de bankrekening nog<br />
steeds naar <strong>het</strong> oude adres gestuurd;<br />
* Het voortbestaan van gezamenlijke rekeningen, na <strong>het</strong> uit elkaar gaan;<br />
* Brandstof tanken terwijl betrokkene(n) geen voertuig op naam heeft;<br />
* Hoge / lage energielasten;<br />
* Afrekening van de Essent (betrokkene(n) krijgt geld terug);<br />
* Afschrijvingen naar Essent bij een kamerhuurder of kostganger;<br />
* Geldopnames / betalingen op plaatsen die sterk afwijken van <strong>het</strong><br />
adres waar de betrokkene(n) beschreven staat;<br />
* Inkomsten / uitgaven patroon;<br />
* Kasstortingen;<br />
* Overboekingen naar andere (onbekende) rekeningnummers in <strong>het</strong><br />
bijzonder bank of giro;<br />
* Verzekeringen / premiebetalingen;<br />
* Lidmaatschap verenigingen;<br />
* Betaalbewijzen van de huur.<br />
m) Bescheiden met betrekking tot echtscheiding;<br />
n) Verschillende telefoonnummers;<br />
o) Echtscheidingsprocedure wordt niet in- of voortgezet;<br />
p) Voldoet de onderhoudsplichtige aan zijn verplichtingen;<br />
q) Komen bij geschreven stukken de handschriften overeen (denk ook<br />
aan de rechtmatigheidsformulieren (RMF) die bij <strong>het</strong> dossier behoren);<br />
r) Alert zijn op <strong>het</strong> betere knip- en plakwerk bij ingeleverde stukken;<br />
s) Opgegeven vakanties (waarheen, hoelang, kosten, wijze van verblijf,<br />
manier van reizen);<br />
t) Fraudemeldingen.<br />
De gemeentelijke basisadministratie (GBA):<br />
Uit <strong>het</strong> GBA is onder andere de navolgende informatie belangrijk:<br />
a) Welke personen staan ingeschreven op <strong>het</strong> adres van betrokkene(n)?<br />
b) Wat is de burgerlijke staat van de betrokkene(n)?<br />
c) Wat is de burgerlijke staat van de overige ingeschreven personen?<br />
d) Kind wel of niet erkent/vader wel of niet bekend/wie heeft kind aangegeven?<br />
e) Staat (oudere) betrokkene(n) bij ouders of familie ingeschreven?<br />
f) Waar staat de ex-partner ingeschreven (schoon-familie / buren)?<br />
g) Aantal ingeschreven personen in overeenstemming met de grootte<br />
van de woning (plaatselijke bekendheid)?<br />
h) Heeft betrokkene(n) een rijbewijs?<br />
i) Is de leeftijd van betrokkene(n) en (ver)huurder, kostganger/<br />
hospita ongeveer gelijk?<br />
j) Meeverhuizen (herhaaldelijk) van de kamerhuurder/kostganger<br />
De Rijksdienst voor <strong>het</strong> Wegverkeer (RDW):<br />
Bij de RDW kan men onder andere inzicht krijgen in:<br />
a) Kenteken (auto – motor – caravan) op naam van betrokkene(n).<br />
b) Kenteken (auto – motor – caravan) geregistreerd op adres van<br />
betrokkene(n).<br />
(opvraagbaar bij de Sociale Recherche)<br />
Overige bronnen:<br />
Hierbij moet worden gedacht aan:<br />
a) Openbronnen op Internet;<br />
b) KvK register;<br />
c) GEO Net;<br />
d) Fraude Registratie Informatie Systeem (FRIS) Sociale Recherche;<br />
e) Suwinet<br />
17
f) Essent verbruiksgegevens;<br />
g) Informatie Beheergroep (IBG)<br />
h) WML verbruiksgegevens;<br />
i) X-pol of BPS van Politie en/of Koninklijke Marechaussee;<br />
j) Verwijs Index Personen (VIPS).<br />
De basis van de inlichtingenplicht en gegevensuitwisseling is gelegd in de<br />
artikelen 63 en 64 van de Wet Werk en Bijstand.<br />
Bovenstaande bronnen a t/m h dienen doelmatig te worden geraadpleegd.<br />
De bronnen vermeld onder i en j zijn in specifieke gevallen door de Sociale<br />
Recherche opvraagbaar.<br />
Het uitnodigen van betrokkene(n) (stap 2)<br />
Uitnodigingsbrief versturen aan de betrokkene(n) om op de dienst te verschijnen voor<br />
<strong>het</strong> verstrekken van inlichtingen.<br />
a) Onderwerp: de toewijzing dan wel de voortzetting van de uitkering (niet<br />
vermelden dat <strong>het</strong> om een <strong>huisbezoek</strong> gaat).<br />
b) Aangeven hoelang <strong>het</strong> onderzoek ongeveer kan gaan duren.<br />
c) Verzoeken tot <strong>het</strong> meebrengen noodzakelijke bescheiden.<br />
Je kunt natuurlijk ook fase 2 overslaan en direct op <strong>huisbezoek</strong> gaan.<br />
Uitvoeringsafspraken en informeren (stap 3)<br />
Maak tijdig een afspraak met een consulent of een preventiemedewerker over de<br />
geplande datum en tijdstip van <strong>het</strong> <strong>huisbezoek</strong>. Maak van te voren duidelijke<br />
afspraken wie <strong>het</strong> woord voert en wie noteert.<br />
Melden van <strong>het</strong> <strong>huisbezoek</strong> (stap 4)<br />
Zorg dat bekend is bij een collega dat je op <strong>huisbezoek</strong> bent. Geef o.a. door:<br />
- Het adres waar je op <strong>huisbezoek</strong> gaat;<br />
- De naam van de betrokkene(n) waarbij je op <strong>huisbezoek</strong> gaat;<br />
- Geef <strong>het</strong> tijdstip aan waarop je denkt terug te zijn;<br />
- Vraag aan de collega op te bellen zodra je niet op <strong>het</strong> verwachte tijdstip terug<br />
bent (zorg dat er een mobiel telefoonnummer bekend is).<br />
6.2 Uitvoering<br />
Houd bij de uitvoering van <strong>het</strong> <strong>huisbezoek</strong> rekening met de volgende<br />
aandachtspunten:<br />
- Het <strong>huisbezoek</strong> dient te worden uitgevoerd gedurende kantoortijden. Slechts<br />
bij uitzondering kan hiervan worden afgeweken;<br />
- Het <strong>huisbezoek</strong> wordt altijd door 2 medewerkers verricht. Blijf in de woning<br />
steeds bij elkaar. Dit in verband met eigen veiligheid en bewijskracht;<br />
- Bij <strong>het</strong> vermoeden dat 2 betrokkenen, die op afzonderlijke adressen<br />
staan beschreven, een gezamenlijke huishouding voeren, verdient<br />
<strong>het</strong> de aanbeveling om op beiden adressen gelijktijdig een <strong>huisbezoek</strong> te<br />
verrichten. Dit kan ook indien 1 van de partijen geen betrokkene is. Echter<br />
mocht de niet-betrokkene geen medewerking verlenen, dan kunnen<br />
daar geen consequenties aan verbonden worden;<br />
- Parkeer de auto uit <strong>het</strong> zicht van <strong>het</strong> adres waar je <strong>het</strong> <strong>huisbezoek</strong> gaat<br />
verrichten;<br />
- Kijk in de omgeving of je een auto (kenteken) ziet van een mogelijke<br />
partner;<br />
- Kijk welke naam of namen je op <strong>het</strong> naambordje ziet.<br />
Opsomming daadwerkelijke uitvoering van <strong>het</strong> <strong>huisbezoek</strong>:<br />
1) Aan bellen;<br />
2) Degene die <strong>het</strong> pand/woning gaan betreden tonen aan de<br />
betrokkene/bewoner die de deur opent <strong>het</strong> door de dienst verstrekte<br />
18
legitimatiebewijs met bekend maken van de reden en <strong>het</strong> doel van <strong>het</strong><br />
<strong>huisbezoek</strong>.<br />
Het is raadzaam wel eerst even de vraag te stellen aan de betrokkene of<br />
deze woonachtig is op <strong>het</strong> adres, anders zal aan een andere bewoner de<br />
nadrukkelijke toestemming moeten worden gevraagd om <strong>het</strong> pand/woning te<br />
gaan betreden.<br />
twee mogelijkheden:<br />
Geen signalen van onrechtmatig gebruik/misbruik van de bijstandsuitkering:<br />
3) Vraag toestemming om de woning te betreden en deel de betrokkene mede<br />
dat <strong>het</strong> weigeren van medewerking aan <strong>het</strong> <strong>huisbezoek</strong> geen consequenties<br />
hebben voor de aanvraag om bijstand/lopende uitkering. Verzoek de<br />
betrokkene <strong>het</strong> formulier “toestemming <strong>huisbezoek</strong> te lezen en voor akkoord<br />
te ondertekenen.<br />
4) Indien de toestemming wordt geweigerd vraag of er dringende redenen of<br />
algemene redenen zijn en leg dit vast op <strong>het</strong> formulier “toestemming<br />
<strong>huisbezoek</strong>”<br />
Wel signalen van onrechtmatig gebruik/misbruik van de bijstandsuitkering:<br />
3) Vraag toestemming om de woning te betreden en deel de betrokkene mede<br />
dat <strong>het</strong> weigeren van medewerking aan <strong>het</strong> <strong>huisbezoek</strong> geen<br />
consequenties hebben voor de aanvraag om bijstand/lopende<br />
uitkering. Verzoek de betrokkene <strong>het</strong> formulier “toestemming<br />
<strong>huisbezoek</strong> te lezen en voor akkoord te ondertekenen.<br />
4) Indien de toestemming wordt geweigerd wijs dan op de<br />
consequenties daarvan en vraag of er dringende redenen zijn;<br />
5) Indien de betrokkene vervolgens wel toestemming geeft, ga je naar<br />
binnen en vang je met <strong>het</strong> <strong>huisbezoek</strong> aan. Ga dan verder met punt 10.<br />
6) Indien de betrokkene bij zijn weigering blijft, geef dan aan betrokkene<br />
duidelijk en bondig aan wat de consequenties zijn voor <strong>het</strong> recht op uitkering<br />
en vraag wat de reden is van de weigering en leg dit vast op <strong>het</strong> formulier<br />
“toestemming <strong>huisbezoek</strong>”;<br />
7) Als de betrokkene bij zijn weigering blijft, wordt de woning verlaten;<br />
8) Maak direct rapport op omtrent de bevindingen. De uitkering dient<br />
middels een beschikking te worden beëindigd of te worden<br />
afgewezen in verband met <strong>het</strong> schenden van de inlichtingen- en<br />
medewerkingsplicht;<br />
9) Indien de betrokkene <strong>als</strong>nog toestemming geeft, ga je naar<br />
binnen en vang je aan met <strong>het</strong> <strong>huisbezoek</strong>;<br />
10) Voer <strong>het</strong> gesprek binnen en niet aan de deur omwille van de privacy<br />
van de betrokkene(n);<br />
11) Vraag, afhankelijk van de situatie, voordat je naar binnengaat aan<br />
betrokkene(n) hoeveel en welke personen op dat moment in de woning<br />
aanwezig zijn en waar deze zich bevinden;<br />
12) Begin direct met waarnemen en <strong>het</strong> noteren van je bevindingen.<br />
13) Tijdens <strong>het</strong> <strong>huisbezoek</strong> kom je verschillende signalen tegen die kunnen<br />
wijzen op verschillende fraude soorten. Het is zaak deze signalen goed te<br />
onderkennen en de betrokkene(n)/bewoner(s) daarmee direct of later bij <strong>het</strong><br />
opmaken van een verklaring tactisch te confronteren.<br />
14) Begin op de begane grond. Pas <strong>als</strong> je daar klaar bent ga je naar de<br />
volgende woonlaag en zo verder. Vergeet een eventueel souterrain,<br />
zolder en afzonderlijke berging, schuur en/of garage niet;<br />
15) Maak van elke aangetroffen ruimte een plattegrond en of notities en<br />
19
vermeldt daarop de eventuele bijzonderheden. Je hebt<br />
vaak maar 1 maal de mogelijkheid om dingen goed te bekijken.<br />
Noteer dus wat je waar hebt aangetroffen;<br />
16) Noteer alleen de feiten en maak geen eigen interpretaties;<br />
17) Laat de betrokkene(n) je niet door <strong>het</strong> huis rond leiden want dan geef je de<br />
betrokkene(n) <strong>het</strong> initiatief;<br />
18) Bij aantreffen van kleding / schoenen is <strong>het</strong> afhankelijk van de<br />
persoon (man/vrouw) en de norm van de uitkering waar je in <strong>het</strong><br />
bijzonder op moet letten. Denk aan maten, dames of heren en<br />
jaargetijde. Is <strong>het</strong> winter en wordt door de alleenstaande vrouwelijke<br />
betrokkene verklaard dat op dit moment een vriend voor een<br />
weekend logeert en de kast hangt vol met heren zomerkleding dan<br />
geeft dat te denken;<br />
19) Let op de zogenoemde “hotspots” in een woning. Dit zijn o.a.<br />
koelkast/voorraadkast, afvalbak, wasmand, medicijnenkastje, plaats waar de<br />
post en administratie wordt bewaard.<br />
20) Let goed op <strong>het</strong> gedrag van de betrokkene. Weet hij de weg in<br />
huis. Weet hij direct de gevraagde spullen te tonen;<br />
21) Let ook op <strong>het</strong> gedrag van in de woning aanwezige andere personen.<br />
Bewegen die zich vrij door de woning of vragen zij om toestemming<br />
van bepaalde zaken. Mengt hij of zij zich in <strong>het</strong> gesprek? Vraag de<br />
overige in de woning aanwezige personen zich te legitimeren en<br />
noteer hun gegevens;<br />
22) Heeft betrokkene zelf de sleutels van afgesloten ruimten, of<br />
moet hij deze eerst aan een ander vragen;<br />
23) Vraag aan de betrokkene eerst wat er zich in een bepaalde<br />
kamer, kast of lade bevindt alvorens hij deze gaat openen;<br />
24) Vraag de betrokkene de kamer, kast of lade te openen. Doe dit<br />
niet zelf tenzij hij daarvoor uitdrukkelijke toestemming heeft gegeven;<br />
25) Vraag naar de bank- en/of giroafschriften. Loop mee naar de lade of<br />
kast waaruit deze bescheiden worden gehaald. Kijk of er nog meerdere<br />
rekeningen zijn dan die bij de dienst bekend zijn;<br />
26) Vraag naar verzekeringspolissen e.d. Kijk op wiens naam deze staan<br />
geregistreerd en vanaf welke datum. Indien er sprake is van kamerbewoning<br />
of kostgangerschap let dan op of de administratieve gegevens<br />
afzonderlijk van de andere bewoner worden bewaard;<br />
27) Let op of er nog andere administratieve stukken in de woning zijn.<br />
Kijk dan vooral aan wie <strong>het</strong> stuk is gericht, de adressering, de<br />
afzender en de data;<br />
28) Van wie zijn de aangetroffen goederen in de woning? Vraag naar<br />
betalingsbewijzen en kijk op wiens naam en adres de nota is gesteld;<br />
29) Indien zich foto’s aan de muur of op kastjes bevinden kijk dan wie<br />
erop staan afgebeeld en de wijze waarop.Vraag de betrokkene<br />
ernaar. Waar gemaakt, wanneer, wie staan erop, enz;<br />
30) Wordt er wel gewoond in de woning? Voelt <strong>het</strong> warm of koud aan?<br />
31) Staat er wel of geen water in de closetpot?<br />
32) Zijn er wel of geen levensmiddelen aanwezig?<br />
33) Staat de koelkast aan of uit? En zijn er levensmiddelen in aanwezig en wat is<br />
hiervan de houdbaarheidsdatum?<br />
34) Ligt er een grote hoeveelheid post op de mat of in de brievenbus?<br />
35) Is de afvalbak buiten in gebruik?<br />
36) Is er in huis wel of geen afvalbak?<br />
37) Bij aantreffen van medicijnen. Kijk op <strong>het</strong> doosje naar de naam, de<br />
datum en de adressering van de gebruiker. Kijk ook waar de<br />
apotheker is gevestigd;<br />
38) Tref je autosleutels aan en de betrokkene verklaarde eerder<br />
geen auto te hebben. Ga dan doorvragen.<br />
20
39) Tref je sigaretten of shag aan en de betrokkene verklaarde niet<br />
te roken. Ga dan doorvragen;<br />
40) Wanneer er tijdens <strong>het</strong> <strong>huisbezoek</strong> meerdere personen aanwezig zijn in de<br />
woning, is <strong>het</strong> raadzaam de personen te scheiden om zo te voorkomen dat<br />
gesprekken worden beïnvloed;<br />
41) Wanneer een verklaring moet worden opgenomen van de<br />
betrokkene(n)/bewoner(s) dan is <strong>het</strong> aan te raden dit in een rustige omgeving<br />
te doen. Bij voorkeur op <strong>het</strong> Stadskantoor van de gemeente Kerkrade, maar<br />
in sommige situaties is <strong>het</strong> denkbaar om dit gewoon ter plaatse te doen in de<br />
woning;<br />
42) Wanneer er meerdere personen tegelijk moeten worden gehoord is <strong>het</strong><br />
raadzaam de personen te scheiden om zo afstemming van elkaars<br />
verklaringen of beïnvloeding van de antwoorden te voorkomen. Besloten kan<br />
dan worden om een van de personen mee te nemen naar <strong>het</strong> Stadskantoor<br />
van de gemeente Kerkrade.<br />
Tot slot <strong>het</strong> volgende: de betrokkene(n)/bewoner(s) bepalen de huisregels tijdens <strong>het</strong><br />
<strong>huisbezoek</strong>, maar de ambtenaar bepaald de wijze waarop <strong>het</strong> <strong>huisbezoek</strong> wordt<br />
uitgevoerd. Dit in overeenstemming met de daarvoor geldende wettelijke bepalingen<br />
en richtlijnen.<br />
6.3 Afsluiting van <strong>het</strong> <strong>huisbezoek</strong><br />
Nadat u <strong>het</strong> <strong>huisbezoek</strong> heeft gedaan, kunnen er zich drie mogelijkheden<br />
voordoen:<br />
1. Van fraude is geen sprake;<br />
2. Er kan niet voldoende aannemelijk worden gemaakt dat er sprake is van<br />
fraude;<br />
3. Er is voldoende aannemelijk gemaakt dat er sprake is van fraude.<br />
Mogelijkheid 1: Van fraude is geen sprake:<br />
Aan de betrokkene kan de mededeling worden gedaan dat de zaak in<br />
orde is bevonden en dat <strong>het</strong> advies gegeven zal worden om geen nader<br />
onderzoek in te stellen.<br />
Mogelijkheid 2: Niet voldoende bewijs voor fraude:<br />
Er bestaat een vermoeden van fraude. De betrokkene ontkent te frauderen.<br />
Betrokkene wordt voorgelicht wat de mogelijkheden van de dienst zijn.<br />
Indien nodig kan de betrokkene geplaatst worden in een Tijdelijk intensief <strong>controle</strong><br />
traject, waardoor betrokkene nadere ge<strong>controle</strong>erd zal worden.<br />
Mogelijkheid 3: Er is voldoende bewijs om fraude aan te tonen:<br />
Van betrokkene(n) een verklaring opnemen waarin betrokkene(n) wordt<br />
geconfronteerd met de bevindingen van <strong>het</strong> <strong>huisbezoek</strong>. Mochten er nog<br />
onduidelijkheden in de situatie zijn, vraag dan door. Neem geen genoegen met<br />
ontwijkende of vage antwoorden.<br />
Wijs de betrokkene(n) erop dat <strong>het</strong> recht dan niet vastgesteld kan<br />
worden. Waardoor de uitkering dus niet verstrekt of gecontinueerd wordt.<br />
Indien noodzakelijk kan <strong>het</strong> opnemen van de verklaring in de woning, maar <strong>het</strong> heeft<br />
de voorkeur dit te doen op <strong>het</strong> Stadskantoor van de gemeente Kerkrade.<br />
Wanneer de uitkering beëindigd zal worden gaat de normale procedure in werking<br />
en zal aan betrokkene(n) een beschikking moeten worden toegezonden.<br />
6.4 Rapporteren<br />
Bij terugkomst van <strong>het</strong> <strong>huisbezoek</strong> worden de bevindingen weergegeven in een<br />
verslag <strong>huisbezoek</strong>. De situatie zit dan namelijk nog goed in <strong>het</strong> geheugen.<br />
In <strong>het</strong> verslag <strong>huisbezoek</strong> dient <strong>het</strong> navolgende weer gegeven te worden:<br />
- datum/tijd/adres van <strong>het</strong> <strong>huisbezoek</strong>;<br />
21
- verricht door wie en in welke hoedanigheid;<br />
- aanleiding (motivatie en signalen) voor <strong>het</strong> verrichten van <strong>het</strong><br />
(on)aangekondigd <strong>huisbezoek</strong>;<br />
- legitimatie, reden en doel bekendmaken aan betrokkene(n)<br />
- waaruit bleek de vrijwillige toestemming om de woning te betreden en<br />
vermelding van <strong>het</strong> gebruik van <strong>het</strong> formulier “toestemming <strong>huisbezoek</strong>”<br />
- bij weigering vermelding van <strong>het</strong> vragen naar de dringende redenen en wijzen<br />
op de consequenties.<br />
- wijze van vaststelling van de identiteit van de aanwezige<br />
betrokkene(n)/bewoner(s)<br />
- waarnemingen en bevindingen<br />
- advies<br />
De bevindingen dienen zo volledig mogelijk te worden verwoord, waarbij details vaak<br />
van belang blijken te zijn. Het is hierbij van belang om dit weer te geven in redenen<br />
van wetenschap. Dit is: Ik zag, ik hoorde, ik voelde, ik rook etc…<br />
In <strong>het</strong> verslag <strong>huisbezoek</strong> dienen alleen feiten en omstandigheden te worden<br />
vermeld die relevant zijn. Doe dit objectief. Schrijf geen vermoedens op.<br />
Een handig hulpmiddel bij <strong>het</strong> opmaken van <strong>het</strong> rapport is gebruikmaking<br />
van de 7 gouden W’s. Te weten:<br />
Wie<br />
Wat<br />
Waar<br />
Waarmee<br />
Wanneer<br />
Wijze waarop<br />
Welke periode<br />
Het verslag <strong>huisbezoek</strong> wordt gebruikt voor verschillende doeleinden. Bijvoorbeeld<br />
om de uitkering te beëindigen of de norm te wijzigen.<br />
Ook <strong>het</strong> bedrag van de terugvordering kan daarop mede worden gebaseerd. Verder<br />
dient <strong>het</strong> de toets van kritiek bij een mogelijke bezwaar- en beroepsprocedure<br />
te kunnen doorstaan. Ook kan <strong>het</strong> rapport de basis zijn van een in te stellen<br />
bestuursrechtelijk of strafrechtelijk onderzoek.<br />
6.5 Veiligheid tijdens <strong>het</strong> <strong>huisbezoek</strong><br />
Bij de uitoefening van <strong>het</strong> <strong>huisbezoek</strong> staat de veiligheid van de medewerkers<br />
altijd voorop. Het uitgangspunt, dat bij conflictsituaties de inzet van communicatieve<br />
vaardigheden de situatie moet normaliseren, geldt ook bij <strong>het</strong> verrichten<br />
van een <strong>huisbezoek</strong>. Is <strong>het</strong> duidelijk dat een poging daartoe niet lukt, dan zal men<br />
de woning zo spoedig mogelijk dienen te verlaten in verband met de eigen veiligheid.<br />
Zo mogelijk wordt de betrokkene(n) in zo’n situatie medegedeeld dat <strong>het</strong> recht op<br />
uitkering niet kan worden vastgesteld met de daarbij behorende consequenties.<br />
Eerder zijn in de tekst al een aantal veiligheidsaspecten aan de orde gekomen.<br />
Hieronder worden deze, aangevuld met nog enige andere aspecten, nog eens<br />
op een rijtje gezet.<br />
Het <strong>huisbezoek</strong> dient altijd met twee personen te worden uitgevoerd;<br />
Laat aan je collega’s weten dat je op <strong>huisbezoek</strong> gaat;<br />
Geef de naam en <strong>het</strong> adres op van de betrokkene waar je op <strong>huisbezoek</strong><br />
gaat;<br />
Parkeer de auto uit <strong>het</strong> zicht van <strong>het</strong> adres waar je op <strong>huisbezoek</strong> gaat;<br />
22
Vraag bij <strong>het</strong> naar binnen gaan wie er nog meer in de woning aanwezig zijn<br />
en waar deze personen zich dan bevinden;<br />
Het is verder vereist dat je bij <strong>het</strong> binnentreden van <strong>het</strong> pand/woning je de<br />
indeling goed onthoudt. Dit voor <strong>het</strong> geval je <strong>het</strong> pand snel moet verlaten<br />
(vluchtroute);<br />
Zorg dat je tijdens <strong>het</strong> uitvoeren van <strong>het</strong> <strong>huisbezoek</strong> ten alle tijden oogcontact<br />
of <strong>als</strong> de situatie dat niet toelaat, er altijd stemcontact is met je collega;<br />
Zorg dat je ten alle tijden een veilige afstand bewaart ten opzichte van de<br />
betrokkene(n)/bewoner(s). Kies je plaats in de ruimte zorgvuldig. Denk hierbij<br />
aan een V vorm waarin je staat met je collega en de betrokkene(n)/<br />
bewoner(s) of mogelijk een voorwerp/meubel tussen jou en de<br />
betrokkene(n)/bewoner(s) heb staan.<br />
Dit is zeker vereist wanneer een betrokkene(n)/bewoner(s) zich agressief<br />
opstelt;<br />
Blijf steeds goed om je heen kijken. Let daarbij vooral op voorwerpen<br />
die eventueel <strong>als</strong> wapen tegen je gebruikt kunnen worden (mes,<br />
schaar, schroevendraaier, overig gereedschap). Wanner er gevaarlijke<br />
voorwerpen in een ruimte zijn, zorg dan dat je deze afschermt van de<br />
betrokkene(n)/bewoner(s);<br />
Blijf niet (te) lang in de keuken met de belanghebbende praten<br />
(messen op aanrecht en in laden);<br />
Laat de betrokkene niet <strong>als</strong> eerste en zeker niet <strong>als</strong> laatste een bepaalde<br />
ruimte betreden. Dit om te voorkomen dat de vluchtweg wordt afgesloten of<br />
dat jezelf wordt opgesloten in een ruimte;<br />
Laat de betrokkene in <strong>het</strong> midden lopen bij <strong>het</strong> op- en aflopen van een trap;<br />
Geef de betrokkene wel de gelegenheid om vragen te stellen<br />
maar ga niet met hem in discussie;<br />
Mocht de betrokkene of een van zijn huisgenoten overgaan tot bedreiging met<br />
geweld of daadwerkelijk geweld gaan aanwenden doe dan altijd aangifte bij de<br />
politie. Handel verder zo<strong>als</strong> in <strong>het</strong> agressieprotocol van de dienst is voorgeschreven.<br />
Tijdens een <strong>huisbezoek</strong> kunnen er noodsituaties ontstaan. Hierbij valt te denken aan<br />
een medische situatie (onwel worden van betrokkene(n)/bewoner(s) of een onveilige<br />
situatie voor je eigen persoon.<br />
Bij medische noodsituaties is <strong>het</strong> zaak de betreffende maatregelen te nemen ter<br />
afwending hiervan en <strong>het</strong> in kennisstellen van de vereiste hulpdiensten.<br />
Bij een onveilige noodsituatie is <strong>het</strong> noodzakelijk <strong>het</strong> pand direct te verlaten,<br />
maatregelen te nemen ter afwending hiervan en <strong>het</strong> in kennisstellen van de vereiste<br />
diensten.<br />
Onveilige situaties kunnen zijn dat er gevaar is voor brand- of ontploffingsgevaar,<br />
gevaar voor de gezondheid of een onmiddellijke aanranding van diens eigen lichaam<br />
of van een ander.<br />
23
Bronvermelding<br />
Ter samenstelling van deze reader is gebruik gemaakt van de onderstaande<br />
bronnen:<br />
- Zakboek Politie - Grondwet<br />
- Burgerlijk Wetboek - Wetboek van Strafvordering<br />
- Wetboek van Strafrecht - Wet Werk en Bijstand<br />
- Algemene Bijstandswet - Gemeente Tilburg<br />
- Gemeente Kerkrade - Schulinck<br />
- Stimulanz, Sociale Recherche - Landelijk Contact Sociale Recherche<br />
- Regionaal Coördinatiepunt Fraudebestrijding (RCF), Zuid-Oost Nederland<br />
24
Bijlagen<br />
Bijlage A:<br />
25
Bijlage B:<br />
Sector SoZaWe (wel aanwijzingen)<br />
SOCIALE RECHERCHE<br />
Bezoekadres: Markt 33<br />
Ambtenaar<br />
FORMULIER BEVESTIGING TOESTEMMING HUISBEZOEK<br />
Datum :<br />
Adres :<br />
Tijdstip betreden woning: uur<br />
Tijdstip verlaten woning : uur<br />
Naar aanleiding van bovenvermeld <strong>huisbezoek</strong> bevestig ik <strong>het</strong> volgende:<br />
De medewerkers hebben zich gelegitimeerd <strong>als</strong> zijnde <strong>controle</strong>urs van de Sector Sociale<br />
Zaken en Werkgelegenheid (SoZaWe) van de gemeente Kerkrade door <strong>het</strong> tonen van een<br />
door de gemeente Kerkrade afgegeven legitimatiebewijs;<br />
mij/ons is uitgelegd dat de Sector SoZaWe mij/ons bezoekt om te <strong>controle</strong>ren of de door<br />
mij/ons opgegeven woon- en leefsituatie overeenkomt met de werkelijke situatie en wat de<br />
oorzaak is van dit onderzoek;<br />
mij/ons is uitgelegd dat gedurende <strong>het</strong> <strong>huisbezoek</strong> steeds toestemming gevraagd zal worden<br />
voor <strong>het</strong> betreden van tot en/of bij de woning behorende ruimten en/of <strong>het</strong> tonen van<br />
bescheiden;<br />
Datum :<br />
Naam betrokkene :<br />
Handtekening :<br />
26
Soort en nummer getoonde ID bewijs bewoner:<br />
Bijzonderheden:<br />
....................................................................................................................<br />
............................................................................................................................<br />
............................................................................................................<br />
....................................................................................................................<br />
....................................................................................................................<br />
....................................................................................................................<br />
....................................................................................................................<br />
Naar aanleiding van bovenvermeld <strong>huisbezoek</strong> bevestig ik <strong>het</strong> volgende:<br />
U heeft mij medegedeeld dat <strong>het</strong> weigeren van medewerking aan <strong>het</strong> <strong>huisbezoek</strong> een<br />
schending is van de medewerkings- en inlichtingenplicht, genoemd in artikel 17 van<br />
de Wet Werk en Bijstand. U heeft mij duidelijk gemaakt dat dit mogelijk<br />
consequenties kan hebben op mijn aanvraag om bijstand/ lopende uitkering bij de<br />
gemeente Kerkrade. U heeft mij in de gelegenheid gesteld om hierover na te denken<br />
en de weigering tot medewerking aan <strong>het</strong> <strong>huisbezoek</strong> te herzien. Ik blijf bij de<br />
weigering om medewerking te verlenen aan <strong>het</strong> verrichten aan een <strong>huisbezoek</strong> op<br />
mijn adres. De reden is:<br />
....................................................................................................................<br />
....................................................................................................................<br />
....................................................................................................................<br />
....................................................................................................................<br />
....................................................................................................................<br />
....................................................................................................................<br />
....................................................................................................................<br />
....................................................................................................................<br />
....................................................................................................................<br />
....................................................................................................................<br />
....................................................................................................................<br />
....................................................................................................................<br />
....................................................................................................................<br />
....................................................................................................................<br />
....................................................................................................................<br />
Datum :<br />
27
Naam betrokkene :<br />
Handtekening :<br />
Bijlage B:<br />
Sector SoZaWe (geen aanwijzingen)<br />
SOCIALE RECHERCHE<br />
Bezoekadres: Markt 33<br />
Ambtenaar<br />
FORMULIER BEVESTIGING TOESTEMMING HUISBEZOEK<br />
Datum :<br />
Adres :<br />
Tijdstip betreden woning: uur<br />
Tijdstip verlaten woning : uur<br />
Naar aanleiding van bovenvermeld <strong>huisbezoek</strong> bevestig ik <strong>het</strong> volgende:<br />
De medewerkers hebben zich gelegitimeerd <strong>als</strong> zijnde <strong>controle</strong>urs van de Sector Sociale<br />
Zaken en Werkgelegenheid (SoZaWe) van de gemeente Kerkrade door <strong>het</strong> tonen van een<br />
door de gemeente Kerkrade afgegeven legitimatiebewijs;<br />
mij/ons is uitgelegd dat de Sector SoZaWe mij/ons bezoekt om te <strong>controle</strong>ren of de door<br />
mij/ons opgegeven woon- en leefsituatie overeenkomt met de werkelijke situatie en wat de<br />
oorzaak is van dit onderzoek;<br />
mij/ons is uitgelegd dat gedurende <strong>het</strong> <strong>huisbezoek</strong> steeds toestemming gevraagd zal worden<br />
voor <strong>het</strong> betreden van tot en/of bij de woning behorende ruimten en/of <strong>het</strong> tonen van<br />
bescheiden;<br />
mij/ons is uitgelegd dat <strong>het</strong> niet verlenen van toestemming voor <strong>het</strong> afleggen van <strong>het</strong><br />
<strong>huisbezoek</strong> geen aanleiding vormt tot <strong>het</strong> afwijzen van de aanvraag om bijstand dan wel<br />
beëindigen van de bijstand.<br />
28
Datum :<br />
Naam betrokkene :<br />
Handtekening :<br />
Soort en nummer getoonde ID bewijs bewoner:<br />
Bijzonderheden:<br />
....................................................................................................................<br />
............................................................................................................................<br />
............................................................................................................<br />
....................................................................................................................<br />
....................................................................................................................<br />
....................................................................................................................<br />
....................................................................................................................<br />
Naar aanleiding van bovenvermeld <strong>huisbezoek</strong> bevestig ik <strong>het</strong> volgende:<br />
U heeft mij medegedeeld dat <strong>het</strong> weigeren van medewerking aan <strong>het</strong> <strong>huisbezoek</strong> een<br />
schending is van de medewerkings- en inlichtingenplicht, genoemd in artikel 17 van<br />
de Wet Werk en Bijstand. U heeft mij duidelijk gemaakt dat dit mogelijk<br />
consequenties kan hebben op mijn aanvraag om bijstand/ lopende uitkering bij de<br />
gemeente Kerkrade. U heeft mij in de gelegenheid gesteld om hierover na te denken<br />
en de weigering tot medewerking aan <strong>het</strong> <strong>huisbezoek</strong> te herzien. Ik blijf bij de<br />
weigering om medewerking te verlenen aan <strong>het</strong> verrichten aan een <strong>huisbezoek</strong> op<br />
mijn adres. De reden is:<br />
....................................................................................................................<br />
....................................................................................................................<br />
....................................................................................................................<br />
....................................................................................................................<br />
....................................................................................................................<br />
....................................................................................................................<br />
....................................................................................................................<br />
....................................................................................................................<br />
....................................................................................................................<br />
....................................................................................................................<br />
....................................................................................................................<br />
....................................................................................................................<br />
29
....................................................................................................................<br />
....................................................................................................................<br />
....................................................................................................................<br />
Datum :<br />
Naam betrokkene :<br />
Handtekening :<br />
Bijlage C:<br />
CRvB 07-03-2005, nr. 02/3737 NABW<br />
Met betrekking tot deze uitspraak is de volgende informatie beschikbaar:<br />
Trefwoorden<br />
gezamenlijke huishouding, (onaangekondigd) <strong>huisbezoek</strong>, weigering, (geen) zeer dringende<br />
reden, rechtvaardigheidsgrond<br />
Samenvatting<br />
Twee sociaal rechercheurs hebben een onaangekondigd <strong>huisbezoek</strong> afgelegd bij<br />
belanghebbende om duidelijkheid te verkrijgen over haan woonsituatie en haar recht op<br />
uitkering. Belanghebbende heeft hierbij de sociaal rechercheurs, ook nadat zij op de<br />
mogelijke gevolgen was gewezen, geweigerd de bovenverdieping te laten zien. Het college<br />
heeft vervolgens <strong>het</strong> recht op bijstand beëindigd omdat <strong>als</strong> gevolg van de weigering van<br />
belanghebbende <strong>het</strong> recht op bijstand niet langer kan worden vastgesteld.<br />
De CRvB overweegt dat een onaangekondigd <strong>huisbezoek</strong> een inbreuk op de persoonlijke<br />
levenssfeer <strong>als</strong> bedoeld in artikel 8 lid 1 EVRM en artikel 10 lid 1 Grondwet vormt en dat deze<br />
inbreuk, indien bijzondere omstandigheden van <strong>het</strong> geval dit noodzakelijk maken,<br />
gerechtvaardigd kan zijn op grond van artikel 8 lid 2 EVRM terwijl ook artikel 10 lid 1<br />
Grondwet zich daartegen niet verzet. De CRvB ziet in de omstandigheden voldoende grond<br />
om een toereikende basis voor een onaangekondigd <strong>huisbezoek</strong> aanwezig te achten.<br />
De CRvB overweegt dat alleen een zeer dringende reden die aan de onmiddellijke uitvoering<br />
van een - onaangeknodigd - <strong>huisbezoek</strong> in de weg staat, een rechtvaardigingsgrond oplevert<br />
voor <strong>het</strong> verlenen van de vereiste medewerking. Er is in casu geen zeer dringende reden die<br />
een rechtvaardigingsgrond oplevert voor <strong>het</strong> niet toelaten van de sociaal rechercheurs tot de<br />
bovenverdieping.<br />
Wetsartikelen<br />
Deze uitspraak is (mogelijk) relevant voor de uitleg van de volgende wetsartikelen:<br />
Abw: 65, 66<br />
WWB: 17, 53a<br />
EVRM: 8<br />
Grondwet: 10<br />
Opmerkingen:<br />
30
Eventuele links verwijzen naar de actuele tekst van <strong>het</strong> betreffende artikel. De uitspraak ziet<br />
mogelijk op een oudere versie van dit artikel. Deze oudere versie kan in veel gevallen worden<br />
achterhaald door op de pagina met de actuele tekst in de blauwe balk op "toelichting" te<br />
klikken en de historie van <strong>het</strong> artikel te volgen.<br />
Ten aanzien van verwijzingen naar WWB-artikelen bij Abw-uitspraken geldt dat de uitspraak<br />
mogelijk ook relevant is voor de uitleg <strong>het</strong> betreffende WWB-artikel.<br />
Integrale tekst van de uitspraak<br />
in <strong>het</strong> geding tussen:<br />
[appellante], wonende te [woonplaats], appellante,<br />
en <strong>het</strong> College van burgemeester en wethouders van de gemeente O., gedaagde.<br />
Ontstaan en loop van <strong>het</strong> geding:<br />
Namens appellante heeft mr. P. R., advocaat te O., hoger beroep ingesteld tegen de<br />
uitspraak van de rechtbank ’s-Hertogenbosch van 12 juni 2002, reg.nr. 01/1239 NABW.<br />
Gedaagde heeft een verweerschrift ingediend.<br />
Het geding is behandeld ter zitting van 20 september 2004, waar appellante zich heeft laten<br />
vertegenwoordigen door mr. R. en gedaagde door mr. M. R., werkzaam bij de gemeente O..<br />
Motivering:<br />
De Raad gaat, gelet op de gedingstukken en <strong>het</strong> verhandelde ter zitting, uit van de volgende<br />
in dit geding van belang zijnde feiten en omstandigheden.<br />
Appellante, met haar twee kinderen woonachtig op <strong>het</strong> adres [adres 1] te [woonplaats],<br />
ontving sinds 8 maart 1993 een uitkering, laatstelijk ingevolge de Algemene bijstandswet<br />
(Abw) naar de norm voor een alleenstaande ouder. Haar voormalige partner [voormalige<br />
partner], ingeschreven op <strong>het</strong> adres van zijn moeder [adres 2] te [woonplaats], ontving tot 16<br />
november 2000 eveneens een uitkering ingevolge de Abw. De twee kinderen van appellante<br />
zijn door [voormalige partner] erkend.<br />
Bij de bijstandsconsulent van [voormalige partner] was, mede op grond van binnengekomen<br />
signalen, <strong>het</strong> vermoeden gerezen dat [voormalige partner] inkomsten zou hebben en voorts<br />
dat hij niet zou verblijven op <strong>het</strong> door hem opgegeven adres, maar op <strong>het</strong> - in de directe<br />
nabijheid daarvan gelegen - adres van appellante. Uit <strong>het</strong> naar aanleiding daarvan door een<br />
sociaal rechercheur ingestelde onderzoek bleek dat [voormalige partner] zich met ingang van<br />
16 november 2000 bij de gemeente [woonplaats] had laten uitschrijven met de mededeling<br />
dat hij zich in de Bondsrepubliek Duitsland ging vestigen, echter zonder een bepaald adres<br />
daar op te geven. Voorts bleek dat in verband met zijn vertrek uit de gemeente [woonplaats]<br />
de uitkering van [voormalige partner] inmiddels was beëindigd.<br />
Het gegeven dat [voormalige partner] geen nieuw adres had opgegeven, gevoegd bij <strong>het</strong><br />
gegeven dat al eerder twijfel was gerezen omtrent zijn verblijfplaats en bij <strong>het</strong> gegeven dat bij<br />
de bijstandsconsulent van [voormalige partner] bekend was dat hij nog zeer regelmatig bij<br />
appellante zou komen, deed bij de sociaal rechercheur <strong>het</strong> vermoeden rijzen dat appellante<br />
en [voormalige partner] een gezamenlijke huishouding zouden voeren op <strong>het</strong> adres van<br />
appellante. Daarop is, na overleg met <strong>het</strong> hoofd Juridische Zaken van de Sector Sociale<br />
Zaken en Werk gemeente O., besloten een onaangekondigd <strong>huisbezoek</strong> bij appellante af te<br />
leggen om duidelijkheid te verkrijgen over haar woonsituatie en haar recht op uitkering.<br />
Blijkens <strong>het</strong> rapport van 7 februari 2001 hebben op 5 februari 2001 omstreeks 10.45 uur twee<br />
sociaal rechercheurs zich bij de woning van appellante gemeld met de mededeling dat zij een<br />
<strong>huisbezoek</strong> kwamen afleggen onder meer om de woonsituatie van appellante vast te stellen.<br />
Appellante liet vervolgens de sociaal rechercheurs binnen in de woonkamer. Appellante gaf te<br />
kennen dat zij alleen met haar twee kinderen in de woning woonde. Desgevraagd gaf zij aan<br />
dat er geen omgangsregeling tussen [voormalige partner] en de kinderen was en dat hij nog<br />
wel eens bij haar kwam en ook wel eens bij haar bleef slapen. Er zou kleding van [voormalige<br />
31
partner] in de woning aanwezig zijn en appellante zou voor hem ook kleding wassen, zodat hij<br />
<strong>als</strong> hij bij haar was altijd schone kleding had. De sociaal rechercheurs vroegen vervolgens<br />
aan appellante of zij de kleding en de bovenverdieping mochten zien. Appellante antwoordde<br />
dat zij dat niet wilde, omdat <strong>het</strong> “een beetje een rotzooi” was. Zij gaf ook aan dat zich<br />
niemand op de bovenverdieping bevond. Appellante volhardde in haar weigering, ook nadat<br />
de sociaal rechercheurs haar - andermaal - erop hadden gewezen dat op die wijze de<br />
woonsituatie niet kon worden vastgesteld en daarmee ook niet haar recht op uitkering.<br />
Daarop hebben de sociaal rechercheurs de woning verlaten.<br />
Naar aanleiding hiervan heeft gedaagde bij besluit van 8 februari 2001, in bezwaar<br />
gehandhaafd bij besluit van 9 april 2001, <strong>het</strong> recht op bijstand van appellante met ingang van<br />
5 februari 2001 beëindigd op de grond dat <strong>als</strong> gevolg van de weigering van appellante <strong>het</strong><br />
recht op bijstand niet langer kan worden vastgesteld.<br />
Bij de aangevallen heeft de rechtbank <strong>het</strong> beroep tegen <strong>het</strong> besluit van 9 april 2001<br />
ongegrond verklaard.<br />
Appellante heeft in hoger beroep, kort weergegeven, <strong>het</strong> volgende aangevoerd:<br />
- Uit de rechtspraak van de Raad blijkt weliswaar dat een onaangekondigd <strong>huisbezoek</strong> ter<br />
vaststelling van de woonsituatie in <strong>het</strong> kader van <strong>het</strong> recht op bijstand in voorkomende<br />
gevallen een gepast <strong>controle</strong>middel is, maar in <strong>het</strong> geval van appellante waren er geen<br />
deugdelijke gronden om de inzet van dit vergaande middel noodzakelijk te achten.<br />
- Appellant had in elk geval een zeer dringende reden om de sociaal rechercheurs niet tot de<br />
bovenverdieping toe te laten, zodat de weigering haar niet mag worden tegengeworpen.<br />
De Raad komt tot de volgende beoordeling.<br />
Zo<strong>als</strong> de Raad reeds heeft overwogen in zijn - nog onder de werking van de Algemene<br />
Bijstandswet tot stand gekomen - uitspraak van 22 augustus 1995 (gepubliceerd in RSV<br />
1996/86), vormt een onaangekondigd <strong>huisbezoek</strong> een inbreuk op de persoonlijke levenssfeer<br />
<strong>als</strong> bedoeld in artikel 8, eerste lid, van <strong>het</strong> Europees Verdrag tot bescherming van de Rechten<br />
van de Mens en de fundamentele vrijheden (EVRM) en artikel 10, eerste lid, van de<br />
Grondwet. Indien de bijzondere omstandigheden van <strong>het</strong> geval dit noodzakelijk maken, kan<br />
deze inbreuk echter gerechtvaardigd zijn op grond van artikel 8, tweede lid, van <strong>het</strong> EVRM,<br />
terwijl ook artikel 10, eerste lid, van de Grondwet zich daartegen niet verzet. De Raad voegt<br />
daaraan toe dat onder de werking van de Abw de vereiste wettelijke basis is gelegen in artikel<br />
65, derde lid, van de Abw, en voorts in artikel 66, tweede lid, van de Abw in verbinding met<br />
artikel 65, eerste lid, van de Abw.<br />
Anders dan appellante heeft betoogd ziet de Raad, even<strong>als</strong> de rechtbank, in de - hiervoor<br />
weergegeven - omstandigheden voldoende grond om een toereikende basis voor een<br />
onaangekondigd <strong>huisbezoek</strong> aanwezig te achten.<br />
Appellante heeft de sociaal rechercheurs in haar woning toegelaten en de aan haar gestelde<br />
vragen over de aard en de frequentie van <strong>het</strong> verblijf van [voormalige partner] in de woning<br />
beantwoord. De door appellante gegeven antwoorden waren ook naar <strong>het</strong> oordeel van de<br />
Raad zodanig, dat deze <strong>het</strong> - daarop gevolgde - specifieke verzoek tot <strong>het</strong> verlenen van<br />
toegang tot de bovenverdieping eveneens rechtvaardigden.<br />
Onder andere in zijn uitspraak van 20 oktober 1998 (gepubliceerd in RSV 1999/15) heeft de<br />
Raad overwogen dat alleen een zeer dringende reden die aan de onmiddellijke uitvoering van<br />
een - onaangekondigd - <strong>huisbezoek</strong> in de weg staat, een rechtvaardigingsgrond kan<br />
opleveren voor <strong>het</strong> niet verlenen van de vereiste medewerking.<br />
De Raad acht - met de rechtbank - in <strong>het</strong>geen appellante heeft aangevoerd <strong>als</strong> grond om de<br />
sociaal rechercheurs niet ook tot de bovenverdieping toe te laten, een dergelijke zeer<br />
dringende reden niet gelegen.<br />
Uit <strong>het</strong> voorgaande volgt dat de aangevallen uitspraak moet worden bevestigd.<br />
Voor een veroordeling in de proceskosten ziet de Raad geen aanleiding.<br />
III. BESLISSING<br />
De Centrale Raad van Beroep,<br />
Recht doende:<br />
Bevestigt de aangevallen uitspraak.<br />
32
Aldus gewezen door mr. drs. Th.G.M. Simons <strong>als</strong> voorzitter en mr. H.J. de Mooij en mr.J.N.A.<br />
Bootsma <strong>als</strong> leden, in tegenwoordigheid van mr. M.C.M. Hamer <strong>als</strong> griffier, en uitgesproken in<br />
<strong>het</strong> openbaar op 7 maart 2005.<br />
Noot:<br />
Er is geen commentaar beschikbaar bij deze uitspraak.<br />
CRvB 14-05-2002, nrs. 99/5002 NABW<br />
Met betrekking tot deze uitspraak is de volgende informatie beschikbaar:<br />
Trefwoorden:<br />
Schending medewerkings- en informatieplicht, onterechte weigering medewerking bij<br />
<strong>huisbezoek</strong>, mondelinge mededeling is geen besluit, mondelinge mededeling valt niet<br />
(ex artikel 138 Abw) met besluit gelijk te stellen, maatregel, grondslag beëindiging,<br />
beëindiging met terugwerkende kracht, (geen) gerechtvaardigde verwachting<br />
Samenvatting:<br />
Geding onder nummer 99/5002<br />
Naar aanleiding van onderzoek naar belanghebbendes woon- en leefsituatie heeft een<br />
sociaal rechercheur mondeling medegedeeld dat haar uitkering zou worden beëindigd en<br />
heeft <strong>het</strong> gemeentebestuur bij besluit de uitkering beëindigd.<br />
De Raad oordeelt dat de mondelinge mededeling van de sociaal rechercheur geen besluit<br />
noch een met een besluit gelijk te stellen handeling <strong>als</strong> bedoeld in artikel 138 Abw is. De<br />
Raad is verder van oordeel dat <strong>het</strong> gemeentebestuur zich terecht op <strong>het</strong> standpunt heeft<br />
gesteld dat belanghebbende door te weigeren, aansluitend aan een onderhoud met de<br />
sociaal rechercheur, een <strong>huisbezoek</strong> toe te staan, de wettelijke informatieplicht van artikel 30,<br />
lid 2, ABW heeft geschonden, zodat ten gevolge daarvan niet kon worden vastgesteld of zij<br />
nog langer verkeerde in bijstandbehoevende omstandigheden <strong>als</strong> bedoeld in artikel 1 ABW.<br />
De aangevoerde reden om <strong>het</strong> <strong>huisbezoek</strong> te weigeren is niet vallabel. De terugwerkende<br />
kracht van de beëindiging is terecht, nu belanghebbende geen gerechtvaardigde verwachting<br />
kon hebben dat zij langer aanspraak op uitkering kon maken.<br />
Geding onder nummer 99/5003<br />
Het gemeentebestuur heeft een nieuwe aanvraag van 2 januari 1997 en 17 februari 1997<br />
buiten behandeling gelaten respectievelijk afgewezen en de daartegen ingediende bezwaren<br />
ongegrond verklaard onder verwijzing naar artikel 14 (oud) Abw.<br />
De Raad stelt vast dat eventuele toepassing van <strong>het</strong> sanctie-artikel 14 (oud) Abw eerst aan<br />
de orde kan komen, indien <strong>het</strong> recht op bijstand is vastgesteld. Nu <strong>het</strong> gemeentebestuur van<br />
mening is dat <strong>het</strong> recht op bijstand door de gedragingen van belanghebbende niet kan<br />
worden vastgesteld, vernietigt de Raad <strong>het</strong> bestreden besluit nu <strong>het</strong> op een onjuiste wettelijke<br />
grondslag berust. De Raad laat de rechtsgevolgen evenwel in stand en overweegt daartoe<br />
voor wat betreft de aanvraag van 2 januari 1997 dat <strong>het</strong> gemeentebestuur, nu<br />
belanghebbende in de periode van 2 januari tot 17 februari 1997 wederom heeft geweigerd<br />
daadwerkelijk medewerking te verlenen aan <strong>het</strong> <strong>huisbezoek</strong>, gerechtigd was die aanvraag bij<br />
besluit van 24 maart 1997 af te wijzen op grond van artikel 65 in samenhang met artikel 7<br />
Abw. De Raad overweegt voor wat betreft de aanvraag van 17 februari 1997 dat <strong>het</strong><br />
gemeentebestuur, nu uit <strong>het</strong> op 14 maart 1997 toegestane <strong>huisbezoek</strong> is gebleken dat<br />
belanghebbende haar inlichtingenplicht heeft geschonden, niet in staat was <strong>het</strong> recht op<br />
bijstand vast te stellen.<br />
Wetsartikelen<br />
33
WWB: 11, 17, 18, 79<br />
Abw: 7, 14, 63, 65, 69, 138<br />
ABW: 1, 14, 30 Awb: 1:3, 8:72<br />
Uitspraak:<br />
in de gedingen tussen: [appellante], wonende te [woonplaats], appellante,<br />
en <strong>het</strong> College van burgemeester en wethouders van de gemeente G., gedaagde.<br />
Ontstaan en loop van <strong>het</strong> geding:<br />
Namens appellante heeft mr. R.A., advocaat te G., op bij aanvullend beroepschrift<br />
aangevoerde gronden hoger beroep ingesteld tegen twee door de rechtbank Groningen op 15<br />
september 1999 gewezen uitspraken, geregistreerd onder de nrs. AWB 97/891 ABW V13<br />
respectievelijk AWB 97/1477 ABW V13, waarnaar hier wordt verwezen.<br />
Gedaagde heeft in beide zaken een verweerschrift ingediend.<br />
De gedingen zijn gevoegd ter behandeling aan de orde gesteld ter zitting van 2 april 2002,<br />
waar partijen - zo<strong>als</strong> tevoren aangekondigd - niet zijn verschenen.<br />
Motivering:<br />
De Raad gaat bij zijn oordeelsvorming uit van de volgende feiten en omstandigheden.<br />
Appellante is sedert 25 maart 1986 gescheiden van tafel en bed van de heer [de man]<br />
(hierna: [de man]). Uit hun relatie zijn nadien nog drie kinderen geboren respectievelijk [in]<br />
1987 (2x) en [in] 1988. Na haar vertrek uit [woonplaats] in 1991 heeft appellante zich met<br />
haar drie kinderen laten inschrijven op <strong>het</strong> adres [adres] te [plaatsnaam] en is haar door<br />
gedaagde een uitkering ingevolge de Rijksgroepsregeling werkloze werknemers (RWW)<br />
toegekend naar de norm voor een één-oudergezin. Bij besluit van<br />
30 september 1996 heeft gedaagde appellantes RWW-uitkering met ingang van 1 januari<br />
1997 omgezet in een uitkering ingevolge de Algemene bijstandswet (Abw).<br />
Op 26 november 1996 is appellante in <strong>het</strong> kader van een bijzonder onderzoek naar haar<br />
woon- en leefsituatie door een sociaal rechercheur mondeling meegedeeld dat haar uitkering<br />
met ingang van 1 december 1996 zou worden beëindigd. Bij besluit van<br />
20 januari 1997 is appellantes bijstandsuitkering met ingang van 1 december 1996 beëindigd<br />
omdat uit onderzoek zou zijn gebleken dat zij niet in de gemeente Groningen verblijft<br />
(artikel 63, eerste lid, Abw) en bovendien geen medewerking heeft verleend aan een<br />
<strong>huisbezoek</strong> en dit verzuim niet heeft hersteld (artikel 69, derde lid (oud), Abw).<br />
De tegen de mondelinge mededeling van 26 november 1996 en <strong>het</strong> besluit van 20 januari<br />
1997 ingediende bezwaarschriften heeft gedaagde bij besluit van 29 april 1997 respectievelijk<br />
niet-ontvankelijk en (met wijziging van de wettelijke grondslag, te weten: artikel 14 en 30,<br />
tweede lid, in verbinding met artikel 1 van de Algemene Bijstandswet (ABW) in plaats van<br />
artikel 63 en 69, derde lid, van de Abw) ongegrond verklaard.<br />
Het tegen <strong>het</strong> besluit van 29 april 1997 ingestelde beroep is, voorzover hier van belang, door<br />
de rechtbank ongegrond verklaard. Daarbij heeft de rechtbank, kort gezegd, overwogen dat<br />
de mondelinge mededeling van de sociaal rechercheur niet <strong>als</strong> een besluit in de zin van<br />
artikel 1:3 van de Algemene wet bestuursrecht (Awb) is aan te merken en daar ook niet mee<br />
kan worden gelijkgesteld, <strong>als</strong>mede dat appellante zonder gegronde reden medewerking heeft<br />
geweigerd aan een woningonderzoek zodat gedaagde de uitkering op goede gronden heeft<br />
kunnen beëindigen.<br />
Namens appellante is dit oordeel in hoger beroep bestreden.<br />
Ondertussen had appellante zich op 2 januari 1997 en 17 februari 1997 wederom tot<br />
gedaagde gewend met <strong>het</strong> verzoek om haar voor een uitkering ingevolge de Abw in<br />
aanmerking te brengen. De aanvraag van 2 januari 1997 is door gedaagde bij besluit van 24<br />
maart 1997 buiten behandeling gelaten omdat appellante nog steeds weigerde medewerking<br />
te verlenen aan een <strong>huisbezoek</strong>, terwijl de aanvraag van 17 februari 1997 bij besluit van 24<br />
maart 1997 is afgewezen omdat uit een zoge<strong>het</strong>en woononderzoek was gebleken dat de<br />
kinderen van appellante niet feitelijk verbleven op <strong>het</strong> door appellante opgegeven woonadres.<br />
De daartegen gerichte bezwaren zijn bij besluit van 30 september 1997, onder wijziging van<br />
de wettelijke grondslag, ongegrond verklaard. Daarbij is overwogen dat <strong>het</strong> niet meewerken<br />
34
aan een <strong>huisbezoek</strong> respectievelijk <strong>het</strong> verstrekken van onjuiste inlichtingen over de feitelijke<br />
verblijfplaats van appellante en haar kinderen <strong>als</strong> een zeer ernstige gedraging in de zin van<br />
artikel 14, vierde lid (oud), van de Abw moet worden aangemerkt.<br />
Het daartegen ingestelde beroep is door de rechtbank ongegrond verklaard, onder de<br />
overweging dat gedaagde bevoegd was appellante met toepassing van artikel 14, vierde lid<br />
(oud), van de Abw de verzochte bijstand te weigeren.<br />
Ook tegen deze uitspraak heeft appellante zich in hoger beroep gekeerd.<br />
De Raad overweegt <strong>het</strong> volgende.<br />
Met betrekking tot <strong>het</strong> geding onder nr. 99/5002 NABW<br />
De Raad stelt voorop dat voorzover <strong>het</strong> hoger beroep zich richt tegen <strong>het</strong> oordeel van de<br />
rechtbank, inhoudende dat de mondelinge mededeling van de sociaal rechercheur van 26<br />
november 1996 niet <strong>als</strong> een besluit in de zin van artikel 1:3 van Abw kan worden aangemerkt,<br />
de Raad dit oordeel onderschrijft. Hieraan wordt nog toegevoegd dat die mondelinge<br />
mededeling evenmin kan worden beschouwd <strong>als</strong> een handeling in de zin van artikel 138 van<br />
de Abw.<br />
De Raad is voorts met de rechtbank en onder verwijzing naar de in de aangevallen uitspraak<br />
genoemde feiten en omstandigheden, van oordeel dat op 26 november 1996 voldoende<br />
grond bestond voor <strong>het</strong> afleggen van een <strong>huisbezoek</strong> ter <strong>controle</strong> en verificatie van <strong>het</strong> door<br />
appellante opgegeven woonadres aan de [adres] te [plaatsnaam].<br />
Vaststaat dat appellante geweigerd heeft aan een <strong>huisbezoek</strong> haar medewerking te verlenen.<br />
De door appellante voor die weigering aangevoerde reden, namelijk dat zij eerst contact wilde<br />
opnemen met haar advocaat, is door gedaagde en de rechtbank terecht niet <strong>als</strong> zeer<br />
dringende reden (die aan onmiddellijke uitvoering van <strong>het</strong> <strong>huisbezoek</strong> in de weg zou staan)<br />
aangemerkt. De Raad acht daarbij mede van belang dat uitstel tot een nadere datum in die<br />
gevallen waarin een onaangekondigd <strong>huisbezoek</strong> is aangewezen, al snel met zich zal<br />
brengen dat de effectiviteit van dit (onderzoeks)middel tot nul of althans in zeer sterke mate<br />
wordt gereduceerd.<br />
Voor de Raad staat op grond van de gedingstukken tevens vast dat appellante vanwege<br />
gedaagde genoegzaam is gewezen op de consequenties van <strong>het</strong> niet verlenen van<br />
medewerking aan een <strong>huisbezoek</strong>. Wat hieromtrent namens appellante in hoger beroep is<br />
gesteld, kan dan ook niet worden gevolgd.<br />
Hetgeen namens appellante in hoger beroep nog naar voren is gebracht met betrekking tot<br />
vermeende strijd met een of meer beginselen van behoorlijk bestuur en <strong>het</strong> Europees<br />
Verdrag tot bescherming van de Rechten van de Mens en de fundamentele vrijheden acht de<br />
Raad dermate vaag en algemeen gesteld dat daarin geen grond voor vernietiging van <strong>het</strong><br />
bestreden besluit kan zijn gelegen.<br />
Het vorenstaande leidt de Raad tot de slotsom dat gedaagde zich terecht op <strong>het</strong> standpunt<br />
heeft gesteld dat appellante door te weigeren, aansluitend aan een onderhoud met de<br />
sociaal rechercheur, een <strong>huisbezoek</strong> toe te staan, de wettelijke informatieplicht van artikel 30,<br />
tweede lid, van de ABW heeft geschonden, zodat ten gevolge daarvan niet kon worden<br />
vastgesteld of zij nog langer verkeerde in bijstandbehoevende omstandigheden <strong>als</strong> bedoeld in<br />
artikel 1 van de ABW.<br />
De bijstandsuitkering van appellante is dan ook terecht met ingang van 1 december 1996<br />
beëindigd. De Raad neemt daarbij nog in aanmerking dat appellante, gelet op de schending<br />
van artikel 30, tweede lid, van de ABW èn de vooraf gedane mededeling van de sociaal<br />
rechercheur terzake een op handen zijnde beëindiging van de uitkering, geen<br />
gerechtvaardigde verwachting kon hebben dat zij ook vanaf 30 november 1996 nog<br />
aanspraak kon maken op een bijstandsuitkering.<br />
De aangevallen uitspraak onder nr. AWB 97/891 ABW V13 komt derhalve voor bevestiging in<br />
aanmerking.<br />
Met betrekking tot <strong>het</strong> geding onder nr. 99/5003 NABW:<br />
De Raad stelt allereerst vast dat, gegeven de systematiek van de Abw, eventuele toepassing<br />
van <strong>het</strong> sanctie-artikel 14 (oud) van de Abw eerst aan de orde kan komen, indien <strong>het</strong> recht op<br />
35
ijstand is vastgesteld. Aangezien gedaagde van mening is dat juist vanwege <strong>het</strong> niet<br />
meewerken aan een <strong>huisbezoek</strong> respectievelijk vanwege de schending van de<br />
inlichtingenplicht (na <strong>het</strong> <strong>huisbezoek</strong>) <strong>het</strong> recht op bijstand niet kan worden vastgesteld, moet<br />
worden geoordeeld dat <strong>het</strong> bestreden besluit - nu dit is gebaseerd op artikel 14, vierde lid<br />
(oud), van de Abw - op een onjuiste wettelijke grondslag berust.<br />
Dit betekent dat <strong>het</strong> bestreden besluit en de aangevallen uitspraak onder nr. AWB 97/1477<br />
ABW V13, waarbij deze grondslag is overgenomen, reeds daarom voor vernietiging in<br />
aanmerking komen.<br />
De Raad zal vervolgens bezien of er grond is met toepassing van artikel 8:72, derde lid van<br />
de Awb, de rechtsgevolgen van <strong>het</strong> te vernietigen besluit geheel of gedeeltelijk in stand te<br />
laten. Hij overweegt daaromtrent <strong>het</strong> volgende.<br />
Vaststaat dat appellante ook in de periode waarop <strong>het</strong> besluit op de aanvraag van 2 januari<br />
1997 betrekking heeft, te weten van 2 januari 1997 tot 17 februari 1997, wederom heeft<br />
geweigerd daadwerkelijk medewerking te verlenen aan een <strong>huisbezoek</strong>. Ook toen was<br />
gedaagde, op grond van dezelfde overwegingen <strong>als</strong> hierboven vermeld, gerechtigd<br />
medewerking van appellante te verlangen voor <strong>het</strong> afleggen van een <strong>huisbezoek</strong> en bij<br />
weigering daarvan tot afwijzing van de aanvraag over te gaan, aangezien aldus door toedoen<br />
van appellante <strong>het</strong> recht op bijstand niet kon worden vastgesteld. De Raad wijst hierbij op<br />
artikel 65 in samenhang met artikel 7 van de Abw.<br />
Met betrekking tot <strong>het</strong> bestreden besluit naar aanleiding van de aanvraag van 17 februari<br />
1997 overweegt de Raad <strong>het</strong> volgende.<br />
Blijkens de stukken heeft uiteindelijk eerst op 14 maart 1997 vanwege gedaagde met<br />
toestemming van appellante een <strong>huisbezoek</strong>/woononderzoek in de woning op <strong>het</strong> adres<br />
[adres] plaatsgevonden. Gelet op de daar aangetroffen situatie, bezien in samenhang met de<br />
overige feiten en omstandigheden zo<strong>als</strong> die uit de gedingstukken naar voren komen, moet<br />
ook naar <strong>het</strong> oordeel van de Raad worden vastgesteld dat ten tijde in geding een feitelijk en<br />
duurzaam verblijf aldaar van appellante en haar drie kinderen niet aannemelijk was. De Raad<br />
heeft daarbij met name acht geslagen op de onbewoonde indruk die de woning tijdens <strong>het</strong><br />
<strong>huisbezoek</strong> maakte, <strong>het</strong> vastgestelde extreem lage energieverbruik van de woning, <strong>het</strong> feit<br />
dat de kinderen reeds geruime tijd (vanaf 1994/1995) naar de gemeentelijke<br />
basisadministratie van [woonplaats] waren overgeschreven en in die plaats de school<br />
bezochten, <strong>het</strong> geconstateerde verblijf van de kinderen bij [de man] respectievelijk de<br />
schoonouders van appellante op <strong>het</strong> adres [adres 2] en [adres 3] te [woonplaats], de<br />
tegenstrijdige verklaringen omtrent <strong>het</strong> verblijf van de kinderen bij appellante in de weekends<br />
en appellantes in eerste instantie afgelegde eigen verklaring dat zij sinds enige tijd bij haar<br />
schoonouders te [woonplaats] verbleef.<br />
Nu een en ander niet strookte met de gegevens die appellante aan gedaagde had<br />
opgegeven, moet worden geconcludeerd dat appellante ten tijde in geding de op haar<br />
rustende inlichtingenplicht heeft geschonden. Gegeven <strong>het</strong> belang van de feitelijke woon- en<br />
leefsituatie voor de vaststelling van bijstandsaanspraken, was gedaagde ten gevolge van de<br />
schending van de inlichtingenplicht niet in staat <strong>het</strong> recht op bijstand van appellante vast te<br />
stellen.<br />
Het vorenstaande leidt de Raad tot de slotsom dat de rechtsgevolgen van <strong>het</strong> te vernietigen<br />
besluit geheel in stand kunnen blijven.<br />
De Raad acht, ten slotte, termen aanwezig om gedaagde te veroordelen in de proceskosten<br />
van appellante in beroep en in hoger beroep, voorzover gericht tegen <strong>het</strong> besluit op bezwaar<br />
van 30 september 1997. Deze kosten worden in beroep begroot op € 644,-- en in hoger<br />
beroep op € 322,-- wegens verleende rechtsbijstand.<br />
Beslissing:<br />
Met betrekking tot <strong>het</strong> geding onder nr. 99/5002 NABW<br />
Bevestigt de aangevallen uitspraak.<br />
Met betrekking tot <strong>het</strong> geding onder nr. 99/5003 NABW<br />
Vernietigt de aangevallen uitspraak van 15 september 1999 nr. AWB 97/1477 ABW V13;<br />
Verklaart <strong>het</strong> inleidend beroep gegrond en vernietigt <strong>het</strong> bestreden besluit van 30 september<br />
36
1997;<br />
Bepaalt dat de rechtsgevolgen van <strong>het</strong> vernietigde besluit geheel in stand blijven;<br />
Veroordeelt gedaagde in de proceskosten van appellante in beroep en hoger beroep van in<br />
totaal € 966,--, te betalen door de gemeente G.; Bepaalt dat de gemeente G. aan appellante<br />
<strong>het</strong> door haar betaalde griffierecht van in totaal € 102,10 (f 225,--) vergoedt.<br />
Aldus gewezen door mr. Th.C. van Sloten <strong>als</strong> voorzitter en mr. drs. Th.G.M. Simons en mr.<br />
R.H.M. Roelofs <strong>als</strong> leden, in tegenwoordigheid van B.M. Biever-van Leeuwen <strong>als</strong> griffier, en<br />
uitgesproken in <strong>het</strong> openbaar op 14 mei 2002.<br />
CRvB 12-12-2000, nr. 98/7831 NABW<br />
Met betrekking tot deze uitspraak is de volgende informatie beschikbaar:<br />
Trefwoorden:<br />
Beëindiging Abw-uitkering, opschortingsbesluit ontbreekt, gezamenlijke huishouding, (geen)<br />
schending medewerkingsplicht<br />
Samenvatting:<br />
Het gemeentebestuur heeft de Abw-uitkering beëindigd aangezien belanghebbende heeft<br />
geweigerd inzage te geven van de tenaamstelling van papieren. In bezwaar is <strong>als</strong> grond voor<br />
beëindiging primair genoemd artikel 69 Abw en subsidiair (zo<strong>als</strong> de Raad deze grond<br />
verstaat) op de grond dat belanghebbende een gezamenlijke huishouding <strong>als</strong> bedoeld in<br />
artikel 3, tweede lid, oud, van de Abw voerde met C. en samen met hem over voldoende<br />
middelen beschikte om in de noodzakelijke kosten van <strong>het</strong> bestaan te voorzien.<br />
De Raad stelt, onder verwijzing naar <strong>het</strong> bepaalde in artikel 69 Abw, vast dat, aangezien aan<br />
<strong>het</strong> beëindigingsbesluit geen opschortingsbesluit is voorafgegaan, waarin belanghebbende op<br />
haar verzuim is gewezen en een termijn is gesteld waarbinnen dit verzuim dient te worden<br />
hersteld, artikel 69, vierde lid, van de Abw geen grondslag kan bieden om tot beëindiging over<br />
te gaan. Het besluit is in strijd met de Abw.<br />
De Raad overweegt met betrekking tot de subsidiair aangevoerde grond dat op grond van de<br />
thans beschikbare gegevens niet kan worden vastgesteld dat C. doorgaans <strong>het</strong> merendeel<br />
van de nachten en zijn vrije tijd in de woning van belanghebbende in B. doorbracht en aldaar<br />
zijn hoofdverblijf had. De feitelijke situatie van samenwoning ondanks <strong>het</strong> aanhouden van een<br />
afzonderlijke woonruimte door C. is niet voldoende aannemelijk gemaakt. Het besluit is in<br />
strijd met artikel 7:12 Awb.<br />
Tijdens de zitting is van gemeentezijde aangevoerd dat de beëindiging zou kunnen<br />
geschieden op basis van de artikelen 65 en 7 van de Abw. Dit is naar <strong>het</strong> oordeel van de<br />
Raad niet <strong>het</strong> geval. De enkele weigering om bij <strong>het</strong> <strong>huisbezoek</strong> medewerking te verlenen<br />
door de verificatie te belemmeren van haar mededeling dat zich in een kastje geen<br />
waardepapieren van C. bevonden, was niet zo essentieel dat juist daardoor <strong>het</strong> recht op<br />
bijstand van belanghebbende niet langer kon worden vastgesteld. De Raad merkt in dit<br />
verband onder meer op dat <strong>het</strong> gemeentebestuur op grond van de toegezonden<br />
bankafschriften heeft kunnen vaststellen dat de bankafschriften van C. aan zijn adres in D.<br />
waren geadresseerd en dat de bankafschriften van beiden geen relevante aanwijzingen voor<br />
financiële verstrengeling lieten zien.<br />
Wetsartikelen<br />
Deze uitspraak is (mogelijk) relevant voor de uitleg van de volgende wetsartikelen:<br />
WWB: 3, 11, 17, 54<br />
Abw: 69, 3 (oud), 65, 7<br />
Opmerkingen:<br />
Eventuele links verwijzen naar de actuele tekst van <strong>het</strong> betreffende artikel. De uitspraak ziet<br />
mogelijk op een oudere versie van dit artikel. Deze oudere versie kan in veel gevallen worden<br />
achterhaald door op de pagina met de actuele tekst in de blauwe balk op "toelichting" te<br />
klikken en de historie van <strong>het</strong> artikel te volgen.<br />
Ten aanzien van verwijzingen naar WWB-artikelen bij Abw-uitspraken geldt dat de uitspraak<br />
mogelijk ook relevant is voor de uitleg <strong>het</strong> betreffende WWB-artikel.<br />
37
Integrale tekst van de uitspraak in <strong>het</strong> geding tussen:<br />
A., wonende te B., appellante, en <strong>het</strong> College van burgemeester en wethouders van de<br />
gemeente Z., gedaagde.<br />
Ontstaan en loop van <strong>het</strong> geding:<br />
Namens appellante heeft mr P. J., advocaat te Zaandam, op bij een aanvullend beroepschrift<br />
aangegeven gronden hoger beroep ingesteld tegen een door de Arrondissementsrechtbank<br />
te Haarlem op 13 oktober 1998 tussen partijen gewezen uitspraak, waarnaar hierbij wordt<br />
verwezen.<br />
Gedaagde heeft een verweerschrift ingediend.<br />
Het geding is behandeld ter zitting van 31 oktober 2000, waar appellante in persoon is<br />
verschenen, bijgestaan door mr J. voornoemd, en waar gedaagde zich heeft doen<br />
vertegenwoordigen door mr Ph. A., werkzaam bij de gemeente Z..<br />
Motivering:<br />
Appellante ontving laatstelijk een uitkering ingevolge de Algemene bijstandswet (Abw) naar<br />
de norm voor een alleenstaande ouder.<br />
Bij besluit van 1 april 1998 is deze uitkering met ingang van 18 maart 1998 beëindigd op de<br />
grond dat appellante heeft geweigerd om inzage te geven van de tenaamstelling van<br />
papieren die van belang zijn voor de hoogte en duur van de uitkering, waardoor niet langer<br />
kan worden beoordeeld of appellante nog recht heeft op uitkering.<br />
Bij besluit van 22 juni 1998 heeft gedaagde de namens appellante tegen <strong>het</strong> primaire<br />
beëindigingsbesluit van 1 april 1998 ingediende bezwaren ongegrond verklaard op grond van<br />
de volgende motivering:<br />
"De primaire grond voor ons besluit is artikel 69 lid 4 van de Algemene bijstandswet.<br />
Subsidiair is ons besluit gebaseerd op artikel 7 lid 1 en artikel 26 lid 1 onder b van de<br />
Algemene bijstandswet. Immers wij stellen ons op <strong>het</strong> standpunt dat u samen met de heer C.<br />
een gezin vormt en dat u met hem over voldoende middelen van bestaan beschikt.".<br />
De rechtbank heeft <strong>het</strong> tegen <strong>het</strong> besluit van 22 juni 1998 ingestelde beroep ongegrond<br />
verklaard.<br />
De Raad overweegt <strong>het</strong> volgende.<br />
Het bestreden besluit berust primair op <strong>het</strong> bepaalde in artikel 69, vierde lid, van de Abw.<br />
Blijkens dit besluit en de door gedaagde ter zitting daarop gegeven toelichting had <strong>het</strong><br />
<strong>huisbezoek</strong> bij appellante tot doel om vast te stellen of C. hoofdverblijf had in de woning van<br />
appellante. In verband daarmee werd van belang geacht of de administratie van C. zich in<br />
haar woning bevond. Volgens gedaagde was <strong>het</strong> in dit geval gerechtvaardigd om onmiddellijk<br />
toepassing aan artikel 69, vierde lid, van de Abw te geven.<br />
Ingevolge artikel 69 van de Abw, voorzover hier van belang, schorten burgemeester en<br />
wethouders <strong>het</strong> recht op bijstand op, indien de belanghebbende de voor de verlening van<br />
bijstand van belang zijnde gegevens of de gevorderde bewijsstukken niet, niet tijdig of<br />
onvolledig heeft verstrekt en hem dit te verwijten valt, dan wel indien de belanghebbende<br />
anderszins onvoldoende medewerking verleent aan <strong>het</strong> onderzoek (lid 1). Burgemeester en<br />
wethouders doen aan de belanghebbende mededeling doen van de opschorting en nodigen<br />
hem uit binnen een door hen te stellen termijn <strong>het</strong> verzuim te herstellen (lid 2). De bijstand<br />
wordt beëindigd met ingang van de eerste dag van de periode waarover de bijstand is<br />
opgeschort, indien de belanghebbende <strong>het</strong> verzuim niet herstelt binnen de daarvoor gestelde<br />
termijn (lid 4).<br />
De Raad stelt vast dat artikel 69, vierde lid, van de Abw uitsluitend een rechtsgrond biedt voor<br />
beëindiging van de bijstandsverlening, indien <strong>het</strong> verzuim om inlichtingen te verstrekken<br />
binnen de in een eerder genomen opschortingsbesluit gestelde termijn niet wordt hersteld.<br />
Aangezien aan <strong>het</strong> beëindigingsbesluit van 1 april 1998 geen opschortingsbesluit vooraf is<br />
gegaan, waarin appellante op haar verzuim is gewezen en een termijn is gesteld waarbinnen<br />
dit verzuim dient te worden hersteld, kan artikel 69, vierde lid, van de Abw geen grondslag<br />
bieden om tot beëindiging van de bijstandsverlening aan appellante over te gaan. De door<br />
gedaagde gestelde omstandigheid dat <strong>het</strong> verzuim in <strong>het</strong> onderhavige geval niet te herstellen<br />
zou zijn en <strong>het</strong> nemen van een opschortingsbesluit geen zin had, maakt dit niet anders.<br />
38
Voorzover <strong>het</strong> bestreden besluit is gebaseerd op artikel 69, vierde lid, van de Abw, is dit dan<br />
ook in strijd met de wet.<br />
Gelet op de gedingstukken en de ter zitting gegeven toelichting verstaat de Raad de<br />
subsidiair aan <strong>het</strong> bestreden besluit ten grondslag gelegde motivering aldus dat appellante<br />
een gezamenlijke huishouding <strong>als</strong> bedoeld in artikel 3, tweede lid, oud, van de Abw voerde<br />
met C. en samen met hem over voldoende middelen beschikte om in de noodzakelijke kosten<br />
van <strong>het</strong> bestaan te voorzien.<br />
De Raad overweegt daaromtrent dat op grond van de thans ter beschikking staande<br />
gegevens niet kan worden vastgesteld dat C. doorgaans <strong>het</strong> merendeel van de nachten en<br />
zijn vrije tijd in de woning van appellante in B. doorbracht en aldaar zijn hoofdverblijf had.<br />
Appellante heeft tijdens <strong>het</strong> <strong>huisbezoek</strong> op 18 maart 1998 verklaard dat C. niet meer dan drie<br />
dagen per week bij haar thuis was en regelmatig naar D. ging. Ter zitting van 16 juli 1998<br />
heeft appellante verklaard dat C. aan de P.straat in D. een gemeubileerde kamer heeft. Dat is<br />
volgens haar <strong>het</strong> adres waar zich zijn persoonlijke eigendommen bevonden. Zij heeft tevens<br />
aangegeven dat hij veel bij familie en vrienden verbleef. De verklaringen van C., die niet<br />
alleen <strong>als</strong> schoonmaker in B. maar tevens in Limburg <strong>als</strong> rondreizend kapper actief was, zijn<br />
daarmee in overeenstemming.<br />
De door gedaagde overgelegde lijst van observaties is beperkt gebleven tot een aantal<br />
waarnemingen in de omgeving van appellante en biedt, ook wanneer deze in samenhang<br />
worden bezien met <strong>het</strong>geen tijdens <strong>het</strong> <strong>huisbezoek</strong> in die woning is waargenomen,<br />
onvoldoende basis om te oordelen dat ondanks <strong>het</strong> aanhouden van afzonderlijke woonruimte<br />
door C. toch een feitelijke situatie van samenwoning bestond doordat slechts de woning van<br />
appellante door hen werd gebruikt.<br />
Reeds hierom kon de beëindiging van de uitkering van appellante evenmin worden<br />
gebaseerd op de grond dat appellante en C. een gezamenlijke huishouding <strong>als</strong> bedoeld in<br />
artikel 3, tweede lid, oud, van de Abw voerden. Hiervan uitgaande voldoet <strong>het</strong> bestreden<br />
besluit wat de subsidiaire grondslag betreft niet aan <strong>het</strong> bepaalde in artikel 7:12, eerste lid,<br />
van de Algemene wet bestuursrecht (Awb).<br />
Partijen hebben in dit geding uitvoerig gedebatteerd over de vraag of de beëindiging van de<br />
uitkering van appellante <strong>als</strong>nog zou kunnen worden gestoeld op <strong>het</strong> bepaalde in artikel 65 in<br />
samenhang met artikel 7, eerste lid, van de Abw. Om proceseconomische redenen zal de<br />
Raad ook hierop ingaan. Dienaangaande merkt de Raad op dat appellante in zoverre geen<br />
medewerking heeft verleend aan <strong>het</strong> <strong>huisbezoek</strong>, dat zij op dat moment de verificatie heeft<br />
belemmerd van haar mededeling dat zich in een kastje van haar woning geen papieren van<br />
C. bevonden. De Raad ontkent niet dat die verificatie mogelijk enig licht had kunnen werpen<br />
op de vraag of C. in die woning zijn hoofdverblijf had.<br />
Naar <strong>het</strong> oordeel van de Raad kan echter niet worden gezegd dat die enkele weigering zo<br />
essentieel was dat juist daardoor <strong>het</strong> recht op bijstand van appellante niet langer was vast te<br />
stellen. De Raad merkt in dit verband op dat appellante voor <strong>het</strong> overige wel de medewerking<br />
heeft verleend die bij <strong>het</strong> <strong>huisbezoek</strong> van haar werd verlangd en bovendien heeft<br />
aangeboden om al haar stukken in kopie op de sociale dienst te laten zien. Zij heeft<br />
vervolgens eigener beweging niet alleen haar bankafschriften maar ook die van C. aan<br />
gedaagde doen toekomen. Aldus heeft gedaagde ten minste kunnen vaststellen dat de<br />
bankafschriften van C. aan zijn adres in D. waren geadresseerd en dat de bankafschriften<br />
van beiden geen relevante aanwijzingen voor financiële verstrengeling lieten zien. Aan de<br />
tijdens <strong>het</strong> <strong>huisbezoek</strong> aanwezige C. zijn slechts enkele vragen gesteld. Afgezien van de<br />
ziektekostenverzekering zijn hem toen geen vragen gesteld over de (tenaamstelling en<br />
adressering van) andere administratieve gegevens.<br />
In <strong>het</strong> voorgaande ligt besloten dat <strong>het</strong> besluit van 18 juni 1998 en ook de aangevallen<br />
uitspraak, waarbij dit besluit in stand is gelaten, voor vernietiging in aanmerking komen.<br />
Gedaagde zal een nieuw besluit op bezwaar dienen te nemen met inachtneming van <strong>het</strong>geen<br />
de Raad heeft overwogen.<br />
Namens appellante is in <strong>het</strong> aanvullend beroepschrift om schadevergoeding verzocht, in ieder<br />
geval bestaande uit de wettelijke rente over de <strong>als</strong>nog uit te betalen uitkering. Omdat de<br />
omvang van de schade mede afhangt van de vraag hoe <strong>het</strong> nieuwe besluit op bezwaar zal<br />
luiden, ligt <strong>het</strong> thans niet op de weg van de Raad om zich daarover uit te spreken. De Raad<br />
39
acht <strong>het</strong> aangewezen dat gedaagde zich bij <strong>het</strong> nemen van <strong>het</strong> nieuwe besluit op bezwaar<br />
tevens beraadt over de vraag in hoeverre er termen zijn om schade te vergoeden.<br />
Gezien <strong>het</strong> voorgaande acht de Raad termen aanwezig om op grond van artikel 8:75 van de<br />
Awb gedaagde te veroordelen in de proceskosten van appellante in beroep en hoger beroep.<br />
Deze kosten worden begroot op ƒ 1.420,-- in eerste aanleg en op ƒ 1.420,-- in hoger beroep,<br />
wegens verleende rechtsbijstand.<br />
Beslissing:<br />
De Centrale Raad van Beroep, Recht doende:<br />
Vernietigt de aangevallen uitspraak;<br />
Verklaart <strong>het</strong> inleidend beroep gegrond en vernietigt <strong>het</strong> bestreden besluit;<br />
Bepaalt dat gedaagde een nieuw besluit op bezwaar zal nemen met inachtneming van deze<br />
uitspraak;<br />
Veroordeelt gedaagde in de proceskosten van appellante tot een bedrag groot ƒ 2.840,--, te<br />
betalen door de gemeente Z.;<br />
Gelast de gemeente Z. aan appellante <strong>het</strong> gestorte recht van ƒ 55,-- in beroep en ƒ 160,-- in<br />
hoger beroep (totaal ƒ 215,--) te vergoeden.<br />
Aldus gewezen door mr G.A.J. van den Hurk <strong>als</strong> voorzitter en mr Ch. de Vrey en mr drs N.J.<br />
van Vulpen-Grootjans <strong>als</strong> leden, in tegenwoordigheid van I.J.M. Peereboom-Nieuwenburg <strong>als</strong><br />
griffier, en uitgesproken in <strong>het</strong> openbaar op 12 december 2000.<br />
Noot:<br />
Er is voor<strong>als</strong>nog geen commentaar beschikbaar bij deze uitspraak.<br />
CRvB 07-09-2006, nr. AWB 06/1897 WWB Rechtbank Amsterdam (met<br />
noot mr. Karolien van de Laar)<br />
Trefwoorden<br />
inlichtingenplicht, onaangekondigd <strong>huisbezoek</strong>, inbreuk op de persoonlijke levenssfeer,<br />
onrechtmatig verkregen bewijs.<br />
Samenvatting<br />
Het college heeft <strong>het</strong> recht op bijstand ingetrokken omdat belanghebbende zijn<br />
inlichtingenplicht heeft geschonden door geen melding te maken van de tijdens een<br />
(onaangekondigd) <strong>huisbezoek</strong> aangetroffen softdrugs en de inkomsten uit de handel in deze<br />
drugs. De rechtbank oordeelt ten aanzien van de rechtmatigheid van <strong>het</strong> <strong>huisbezoek</strong> dat een<br />
onaangekondigd <strong>huisbezoek</strong> ter vaststelling of <strong>het</strong> recht op uitkering bestaat een inbreuk<br />
vormt op de persoonlijke levenssfeer <strong>als</strong> bedoeld in artikel 8 lid 1 EVRM en artikel 10 lid 1<br />
Grondwet. Indien de bijzondere omstandigheden van <strong>het</strong> geval dit noodzakelijk maken, kan<br />
deze inbreuk echter gerechtvaardigd zijn op grond van artikel 8 lid 2 EVRM, terwijl ook artikel<br />
10 lid 1 Grondwet zich daartegen niet verzet (zie CRvB 07-03-2005, nr. 02/3737 NABW). De<br />
rechtbank constateert dat de jurisprudentie van de CRvB met betrekking tot<br />
onaangekondigde <strong>huisbezoek</strong>en in <strong>het</strong> algemeen betrekking heeft op noodzakelijk te achten<br />
<strong>huisbezoek</strong>en. Hierbij concludeert de rechtbank dat <strong>het</strong> begrip “noodzakelijk” duidt op de<br />
situaties waarin een specifieke aanleiding bestaat voor de inzet van <strong>het</strong> middel van<br />
<strong>huisbezoek</strong>. Die aanleiding kan bestaan uit aanwijzingen omtrent mogelijke (verzwegen)<br />
omstandigheden die relevant zijn voor <strong>het</strong> vaststellen van <strong>het</strong> recht. In casu is er sprake van<br />
“niet-noodzakelijke” <strong>huisbezoek</strong>en, waarin er geen bijzondere aanleiding was om juist de<br />
woning van belanghebbende te bezoeken. De rechtbank oordeelt dat niet is gebleken van<br />
een objectieve grond om te twijfelen aan de woonsituatie noch van bijzondere<br />
omstandigheden die de inbreuk op de persoonlijke levenssfeer van belanghebbende<br />
noodzakelijk maakten of rechtvaardigden. Voorts acht de rechtbank ondubbelzinnige<br />
40
toestemming van de belanghebbende om de woning te betreden zodanig noodzakelijk en van<br />
wezenlijk belang dat daarover geen misverstand mag bestaan. Hetzelfde geldt voor de<br />
bekendheid van belanghebbende met de gevolgen bij weigering die toestemming te verlenen.<br />
De rechtbank concludeert dat de tijdens <strong>het</strong> <strong>huisbezoek</strong> aangetroffen bewijsmiddelen door<br />
<strong>het</strong> college zijn verkregen op een wijze die zodanig indruist tegen <strong>het</strong>geen van een behoorlijk<br />
handelende overheid mag worden verwacht dat dit gebruik onder alle omstandigheden<br />
ontoelaatbaar moet worden geacht.<br />
Noot<br />
In deze zaak moet de rechtbank twee wezenlijke vragen beantwoorden.<br />
Ten eerste of <strong>het</strong> (onaangekondigde) <strong>huisbezoek</strong> rechtmatig is. In <strong>het</strong> onderhavige geval is<br />
sprake van een onaangekondigd <strong>huisbezoek</strong> bij een lopende bijstandsuitkering, zonder<br />
bijzondere aanleiding. Naar vaste jurisprudentie van de CRvB vormt een onaangekondigd<br />
<strong>huisbezoek</strong> een inbreuk op de persoonlijke levenssfeer <strong>als</strong> bedoeld in artikel 8 lid 1 EVRM en<br />
artikel 10 lid 1 Grondwet, maar, indien bijzondere omstandigheden van <strong>het</strong> geval dit<br />
noodzakelijk maken, kan deze inbreuk gerechtvaardigd zijn. De rechtbank oordeelt dat zo’n<br />
inbreuk niet gerechtvaardigd is <strong>als</strong> er geen bijzondere reden is waarom <strong>het</strong> college <strong>het</strong><br />
<strong>huisbezoek</strong> wil verrichten. Dit oordeel lijkt mij juist. Een <strong>huisbezoek</strong> bij wijze van steekproef<br />
verdraagt zich immers ook niet met de jurisprudentie van de CRvB (zie CRvB 03-09-2002, nr.<br />
00/178 NABW waarin een objectieve grond om te twijfelen aan de woonsituatie werd<br />
verlangd, voordat mocht worden overgegaan tot een <strong>huisbezoek</strong>).<br />
Ten tweede gaat <strong>het</strong> hier om de toelaatbaarheid van <strong>het</strong> bij <strong>het</strong> onaangekondigde <strong>huisbezoek</strong><br />
verkregen bewijs. Bij <strong>het</strong> <strong>huisbezoek</strong> was belanghebbende onder invloed van marihuana en<br />
verklaarde sedert 2003 te handelen in softdrugs. Nu <strong>het</strong> <strong>huisbezoek</strong> <strong>als</strong> zodanig niet door de<br />
beugel kon, moet de vraag beantwoord worden of de bij dit <strong>huisbezoek</strong> verkregen informatie<br />
wel mag worden gebruikt.<br />
In <strong>het</strong> strafrecht wordt dan gesproken van onrechtmatig verkregen bewijs. Dergelijk bewijs<br />
mag niet in een strafproces worden gebruikt. ln <strong>het</strong> bestuursrecht ontbreekt een algemene<br />
regeling van <strong>het</strong> bewijsrecht. Dat wil echter niet zeggen dat bewijzen in <strong>het</strong> bestuursrecht<br />
normloos is. De verdeling van de bewijslast, bewijsmiddelen en bewijswaardering is primair<br />
overgelaten aan de rechter (vrije bewijsleer). De bestuursrechter velt een eigen oordeel over<br />
de rechtmatigheid en de toelaatbaarheid van <strong>het</strong> bewijs. In <strong>het</strong> bestuursrecht wordt de<br />
beoordeling ten aanzien van de bewijsvoering beheerst door de algemene beginselen van<br />
behoorlijk bestuur.<br />
Het gebruik van bewijsmiddelen is volgens vaste rechtspraak slechts dan niet toegestaan<br />
indien deze zijn verkregen op een wijze die zozeer indruist tegen <strong>het</strong>geen van een behoorlijk<br />
handelende overheid mag worden verwacht, dat gebruik onder alle omstandigheden<br />
ontoelaatbaar moet worden geacht. In de praktijk oordeelt de CRvB niet snel dat dit <strong>het</strong> geval<br />
is (zie bijvoorbeeld CRvB 03-01-2006, nr. 04/2827 NABW en CRvB 13-01-2004, nr. 01/2690<br />
NABW, waarin de CRvB geen betekenis hechtte aan <strong>het</strong> feit dat de auto van belanghebbende<br />
zonder toestemming van de Officier van Justitie was doorzocht, respectievelijk aan <strong>het</strong> feit dat<br />
de zoon van belanghebbende niet was gewezen op zijn verschoningsrecht.) De Hoge Raad is<br />
mogelijk iets strenger dan de CRvB (zie HR 12-03-1997, nr. 30478 (gepubliceerd in FED<br />
1997, 621), waarin <strong>het</strong> feit dat bepaalde stukken waren verkregen door middel van schending<br />
van <strong>het</strong> (afgeleid) verschoningsrecht, maakte dat zij ook in een fiscaalrechtelijke procedure<br />
niet meer mochten worden gebruikt).<br />
41
De rechtbank constateert dat <strong>het</strong> <strong>huisbezoek</strong> in strijd was met <strong>het</strong> recht op privacy en dat<br />
deze inbreuk niet gerechtvaardigd was en voorts dat er ook geen ondubbelzinnig duidelijke<br />
toestemming was verleend om de woning te betreden. Daarmee komt de rechtbank tot <strong>het</strong><br />
oordeel dat deze bewijsmiddelen zijn verkregen op een wijze die zozeer indruist tegen<br />
<strong>het</strong>geen van een behoorlijk handelende overheid mag worden verwacht, dat dit gebruik onder<br />
alle omstandigheden ontoelaatbaar moet worden geacht.<br />
In tegenstelling tot <strong>het</strong> oordeel van de rechtbank zou ik verwachten dat hiervan in <strong>het</strong><br />
onderhavige geval geen sprake is, gezien de (vele) voorbeelden uit de jurisprudentie van de<br />
CRvB waarin <strong>het</strong> gebruik van ‘onrechtmatig verkregen’ bewijs werd toegestaan (waaronder<br />
de hierboven genoemde uitspraken CRvB 03-01-2006, nr. 04/2827 NABW en CRvB 13-01-<br />
2004, nr. 01/2690 NABW).<br />
Naar mijn mening zou dit anders zijn <strong>als</strong> er in een soortgelijk geval ondanks een uitdrukkelijke<br />
weigering van belanghebbende, een <strong>huisbezoek</strong> heeft plaatsgevonden.<br />
De rechtbank geeft echter ook aan dat <strong>als</strong> zij in dit geval <strong>het</strong> bewijs niet had uitgesloten, <strong>het</strong><br />
recht op eerbieding van de persoonlijke levenssfeer voor belanghebbende een loze letter zou<br />
zijn. Ook daar wil ik een kanttekening bij plaatsen. Het recht op privacy brengt immers mee<br />
dat een belanghebbende kan weigeren mee te werken aan een steekproefsgewijs<br />
<strong>huisbezoek</strong> zonder dat hem vervolgens een schending van zijn medewerkings- en/of<br />
inlichtingenplicht ingevolge artikel 17 WWB kan worden tegengeworpen.<br />
42