Woonwagenbewoners In Nederland PRIMO 2006 - Woonwagenwijzer
Woonwagenbewoners In Nederland PRIMO 2006 - Woonwagenwijzer
Woonwagenbewoners In Nederland PRIMO 2006 - Woonwagenwijzer
You also want an ePaper? Increase the reach of your titles
YUMPU automatically turns print PDFs into web optimized ePapers that Google loves.
stro en bij voorkeur niet in hooi, want dat ging broeien en kriebelen.<br />
Over het stro werden dekens of uitgewassen juten zakken uitgespreid, waarop de familie zich te slapen legde.<br />
Meestal bleven reizigers slechts één nacht op hetzelfde adres, om de gastvrijheid van de boer niet al te veel op<br />
de proef te stellen.<br />
4.2 Het volkslogement<br />
Het logement, in de volksmond de luimkeet genoemd, was ook populair als nachtverblijf. Ze waren te vinden in<br />
grote-stadswijken waar handelaren zich tijdelijk ophielden. Er waren logementen voor lieden in goeden doen,<br />
maar ook volkslogementen voor de koopman met een kleine beurs.<br />
Op voorschrift van de politie hielden de logementhouders een nachtregister bij, dat met enige regelmaat werd<br />
gecontroleerd. De gasten moesten hun naam, geboortedatum en beroep vermelden. Er schreven zich heel<br />
wat mensen in die later in een woonwagen gingen rondtrekken. Menig woonwagenbewoner in spe blijkt zelfs<br />
eigenaar van een logement te zijn geweest.<br />
Tot ná de Tweede Wereldoorlog verruilden reizigers hun wagen wel eens tijdelijk of voorgoed voor een<br />
logement. Ze hoorden feitelijk tot de ‘sedentairen’, maar het contact met woonwagenbewoners bleef gewoon<br />
bestaan. Een deel van hen heeft later trouwens toch weer de overstap gemaakt naar het woonwagenleven.<br />
Niet alleen <strong>Nederland</strong>se reizigers, ook vreemdelingen vonden hun weg naar het logement.<br />
Tot aan de Tweede Wereldoorlog zou het slapen bij de boer en in het logement in trek blijven.<br />
De logementen waren goedkope slaap-, eet- en drinkgelegenheden waar mensen die met eenzelfde soort<br />
handel of ambacht hun brood verdienden elkaar konden ontmoeten. Toch beschouwden veel reizigers ze als<br />
een noodzakelijk kwaad, omdat het met de hygiëne in de regel slecht gesteld was. Als we op Van Aalst mogen<br />
afgaan, waren er heel wat smerige logementen en kon slechts een enkel etablissement de toets der kritiek<br />
doorstaan.<br />
Een logement in Haarlem had twee verschillende slaapzalen: één voor de ‘beddenbedervers’ en één voor nette<br />
klanten. De angst voor luizen (‘grieksen’ in het bargoens) was groot, misschien niet eens zozeer vanwege<br />
lichamelijk ongemak als bulten en jeuk, maar vooral omdat een ‘besmette’ gast weinig anders te doen stond<br />
dan zijn onderkleding te vernieuwen. Een andere vorm van overlast vloeide voort uit de rijkelijk geschonken<br />
alcohol, die vooral op zaterdag voor opschudding en ruzies zorgde. Zodra het alternatief van de woonwagen<br />
zich voordeed, werd dat dus een fel begeerde mogelijkheid om werk en overnachting te combineren.<br />
4.3 De hondenkar<br />
Voor het vervoer van hun handel waren reizigers, behalve op hun lichaamskracht, aangewezen op karren,<br />
soms zelfs op kinderwagens. De eerste woonwagens waren houten keten, gebouwd op een gewone hand- of<br />
vrachtkar. De overgang van kar naar woonkar vond heel geleidelijk plaats. Eerst deden reizigers pogingen om<br />
een kar om te bouwen tot een slaapruimte. Dat was meestal een gewone kar, die werd voortgetrokken door één<br />
of meerdere honden.<br />
Het gebruik van trekhonden was niet voorbehouden aan reizigers. Ook handelaren die hun waren binnen een<br />
klein gebied verspreidden, maakten er gebruik van. Rond de eeuwwisseling stonden er in <strong>Nederland</strong> zo’n<br />
80.000 honden gespannen voor de karren van postbodes, melkboeren, petroleumventers en kruideniers. Ze<br />
vervoerden de vracht en soms ook hun baas. Het zware bestaan van veel trekhonden trok de aandacht van de<br />
Dierenbescherming en leidde in 1910 tot een Trekhondenwet, die een eind moest maken aan misstanden.<br />
I n f o r m a t i e c d - r o m ‘ W o o n w a g e n b e w o n e r s i n N e d e r l a n d ( 1 8 8 0 - 2 0 0 6 ) ’ 2 7<br />
▼<br />
<strong>In</strong>dex