klik hier voor de bijlage bij dit bericht ... - de Aardespiegel
klik hier voor de bijlage bij dit bericht ... - de Aardespiegel
klik hier voor de bijlage bij dit bericht ... - de Aardespiegel
Create successful ePaper yourself
Turn your PDF publications into a flip-book with our unique Google optimized e-Paper software.
Plato (427-347 v.Chr) is een van <strong>de</strong> eerste Griekse filosofen die zich richtte op <strong>de</strong> wereld van <strong>de</strong> I<strong>de</strong>eën. Hij zag<br />
<strong>de</strong> aardse zintuiglijke wereld als een afschaduwing daarvan. Voor Plato is een concrete eik slechts <strong>de</strong> schaduw van<br />
<strong>de</strong> I<strong>de</strong>e 'Eik'. De i<strong>de</strong>ële Eik is <strong>voor</strong> Plato dus reëler dan een eik die tot het aardse bestaan behoort. I<strong>de</strong>eën en<br />
begrippen zijn <strong>voor</strong> hem niet zozeer scheppingen van ons <strong>de</strong>nken, maar wor<strong>de</strong>n waargenomen alsof ze van buiten<br />
af komen. Zij bestaan objectief, ook als <strong>de</strong> mens niet <strong>de</strong>nkt.<br />
De I<strong>de</strong>eën waren in hun ware aard alleen te ervaren door inwijdingen op plaatsen zoals we die vin<strong>de</strong>n<br />
in <strong>de</strong> mysteriescholen van Eleusis, Samothrace en Efese. De toneel- of mysteriespelen die <strong>de</strong>stijds wer<strong>de</strong>n opge-<br />
voerd, waren <strong>voor</strong> <strong>de</strong> ou<strong>de</strong> Grieken een soort eerste uitnodiging daartoe. Het Platonisme is (eenzijdig bezien)<br />
dualistisch en splits <strong>de</strong> wereld in i<strong>de</strong>e en stof, geest en lichaam. Interessant is dat ‘I<strong>de</strong>a’ of 'Eidos' gelaat of aan-<br />
blik betekent. Dit laat zien dat <strong>de</strong> I<strong>de</strong>e <strong>de</strong>stijds ook verwees naar <strong>de</strong> aanblik van een geestelijk wezen of godheid.<br />
De ou<strong>de</strong> Grieken zagen niet alleen <strong>de</strong> natuur zoals wij die kennen, maar beleef<strong>de</strong> in <strong>de</strong> natuur ook <strong>de</strong> go<strong>de</strong>n zoals<br />
Demeter en Persephoné. In <strong>de</strong> tra<strong>dit</strong>ie van Plato spreek je daarom van <strong>de</strong> i<strong>de</strong>e en niet van een i<strong>de</strong>e. Pas veel later<br />
krijgt <strong>de</strong> i<strong>de</strong>e het aanzien van onze mo<strong>de</strong>rne abstracte betekenis in een i<strong>de</strong>e dat je bedacht of verzonnen hebt.<br />
Aristoteles (384-322 v.Chr) <strong>de</strong> grote leerling van Plato, ziet <strong>de</strong> wereld als een geheel. Aristoteles was niet alleen<br />
filosoof maar geldt ook als <strong>de</strong> eerste bioloog. Zo bezat hij een dierentuin waar hij tot in <strong>de</strong>tail <strong>de</strong> natuur bestu-<br />
<strong>de</strong>er<strong>de</strong>. Hij stelt dat we <strong>de</strong> I<strong>de</strong>e Eik alleen kunnen aantreffen in een concrete eik. Wezen en stof vormen een sub-<br />
stantieel geheel. We kunnen na<strong>de</strong>nken over een concrete eik die <strong>voor</strong> mij staat. En pas door te <strong>de</strong>nken, vin<strong>de</strong>n<br />
we het algemene begrip 'eik'. Er is maar één werkelijkheid en daarom is <strong>de</strong> leer van Aristoteles monistisch. Aris-<br />
toteles erkent dat er ook een tijdloze wereld van I<strong>de</strong>eën bestaat, maar hij legt volledig <strong>de</strong> nadruk op <strong>de</strong> reële<br />
zichtbare wereld. De i<strong>de</strong>eën vormen een eenheid met <strong>de</strong> fysiek zintuigelijke wereld.<br />
Het <strong>de</strong>nken wordt ook beweeglijker en wijst tevens naar <strong>de</strong> toekomst. De eik is actueel een boom,<br />
maar potentieel een tafel of een speer. In <strong>de</strong> tegenstelling ‘waarnemen – <strong>de</strong>nken’ of wat in feite het zelf<strong>de</strong> is, in<br />
<strong>de</strong> tegenstelling ‘ervaren – <strong>de</strong>nken’, doet zich <strong>bij</strong> Aristoteles een opmerkelijke verschuiving <strong>voor</strong>. Wij zagen dat <strong>bij</strong><br />
Plato <strong>de</strong> i<strong>de</strong>eën en <strong>de</strong> begrippen uit <strong>de</strong> waarneming komen. Maar <strong>bij</strong> Aristoteles ontstaan in het concreet waarne-<br />
men van <strong>de</strong>ze boom, <strong>de</strong> begrippen uit het actieve <strong>de</strong>nken. Begrippen zijn <strong>bij</strong> Aristoteles iets meer individueel.<br />
Deze zijn niet gerelateerd aan dé Eik, maar verbon<strong>de</strong>n aan <strong>de</strong>ze specifieke eik die ik met mijn eigen ogen aan-<br />
schouw. Tevens zijn <strong>de</strong> begrippen ontstaan uit een meer scheppend <strong>de</strong>nken. Dit <strong>de</strong>nken zelf is echter nog alge-<br />
meen (“<strong>de</strong> wereldgeest <strong>de</strong>nkt in mij”). Het algemene of universele karakter van het <strong>de</strong>nken, zien we <strong>voor</strong>al in <strong>de</strong><br />
logica die door Aristoteles is ontwikkeld.<br />
www.aar<strong>de</strong>spiegel.nu - don<strong>de</strong>rdag 12 januari 2012 - twee<strong>de</strong> jaargang Nr. 11<br />
Als we een grote sprong maken in <strong>de</strong> geschie<strong>de</strong>nis van Europa komen we aan in <strong>de</strong> 13e eeuw. Hier ligt het hoog-<br />
tepunt van <strong>de</strong> scholastiek, waar <strong>de</strong> inhoud van <strong>de</strong> filosofie door het Christendom wordt bepaald.<br />
Thomas van Aquino (1225-1274)* probeert een brug te slaan tussen <strong>de</strong> wereld van het Christelijk geloof en <strong>de</strong><br />
filosofie. In zijn theologie <strong>de</strong>nkt Thomas na over God, Christus en Engelen met <strong>de</strong>zelf<strong>de</strong> exactheid als een mo<strong>de</strong>r-<br />
ne fysicus spreekt over massa, kracht of impuls. Thomas en zijn tijdgenoten verbin<strong>de</strong>n na een lange strijd het<br />
<strong>de</strong>nken met het Christendom. Hij ver<strong>de</strong>digt tegen <strong>de</strong> Arabische arts en filosoof Averroës (1126-1198) <strong>de</strong> individu-<br />
ele onsterfelijkheid, zoals die in het Christendom bestaat. In <strong>de</strong> christelijke hemel of hel blijft <strong>de</strong> persoonlijkheid<br />
* Thomas kan <strong>de</strong> scheiding tussen<br />
geloof en wetenschap nog<br />
niet overbruggen. Maar hij ver<strong>de</strong>digt<br />
wel dat er maar één Waarheid<br />
bestaat. De overlevering<br />
verteld dat Thomas nooit boos<br />
werd, maar <strong>de</strong> Leer van <strong>de</strong> dubbele<br />
waarheid van Averroës<br />
maakte hem woest. Volgens Averroës<br />
mag het geloof in strijd zijn<br />
met het <strong>de</strong>nken. Deze kunnen<br />
naast elkaar bestaan ook als ze<br />
elkaar tegenspreken. Voor Thomas<br />
is <strong>dit</strong> onmogelijk omdat God<br />
en <strong>de</strong> Waarheid een geheel vormen.<br />
De openbaringen van <strong>de</strong><br />
Bijbel zijn <strong>voor</strong> het <strong>de</strong>nken weliswaar<br />
niet meteen toegankelijk.<br />
Maar openbaringen kunnen uitein<strong>de</strong>lijk<br />
nooit in strijd zijn met<br />
het <strong>de</strong>nken. Het Thomisme is op<br />
<strong>dit</strong> punt monistisch.<br />
De Katholieke Kerk hangt vanaf<br />
1879 officieel het Thomisme aan,<br />
maar erkent het bestaan van<br />
twee waarhe<strong>de</strong>n: De hoogste<br />
waarheid van het Geloof en daarnaast<br />
<strong>de</strong> betrekkelijke waarheid<br />
van <strong>de</strong> wetenschap. Een mo<strong>de</strong>rne<br />
poging tot het scheppen van meer<br />
eenheid is God te zien als <strong>de</strong><br />
schepper van <strong>de</strong> Big-Bang. Maar<br />
<strong>bij</strong> een conflict tussen geloof en<br />
wetenschap, dient <strong>de</strong> wetenschap<br />
te wijken. Door het <strong>de</strong>nken om te<br />
vormen tot een geestelijk waarnemen,<br />
heeft Steiner <strong>de</strong> kloof<br />
tussen geloof en wetenschap<br />
overwonnen. Als we een engel uit<br />
<strong>de</strong> Bijbel concreet kunnen waarnemen,<br />
is zijn bestaan geen geloof<br />
meer, maar wetenschap.<br />
===><br />
14 terug naar boven