klik hier voor de bijlage bij dit bericht ... - de Aardespiegel
klik hier voor de bijlage bij dit bericht ... - de Aardespiegel
klik hier voor de bijlage bij dit bericht ... - de Aardespiegel
Create successful ePaper yourself
Turn your PDF publications into a flip-book with our unique Google optimized e-Paper software.
Kunstspiegel<br />
Hokusai – <strong>de</strong> Hoganji Tempel in Asakusa<br />
door Evelien Nijeboer<br />
De Japanse meester-kunstenaar Hokusai<br />
stierf op hoge leeftijd in 1849. Hij liet <strong>de</strong><br />
Japanse schil<strong>de</strong>rkunst een nieuw genre na:<br />
Ukiyo-e. Dat betekent zoiets als 'the floa-<br />
ting world' – beel<strong>de</strong>n van een wereld die op<br />
het randje van droomachtig lijkt te balance-<br />
ren. Een wereld van ontspanning en vrij-<br />
heid, van natuurbeleving, mo<strong>de</strong>, wijn en<br />
poezie, kortom: het rijk <strong>de</strong>r verbeelding.<br />
Het was een populaire volkskunst – mooi,<br />
rijk en overdadig – en werd niet gewaar-<br />
<strong>de</strong>erd door <strong>de</strong> religieuze elite. Ukiyo-e en<br />
Hokusai hebben grote invloed gehad op<br />
kunstenaars als Van Gogh, Toulouse-Lau-<br />
trec, Degas en Monet en daarmee op het<br />
ontstaan van <strong>de</strong> Westerse mo<strong>de</strong>rne kunst.<br />
Rond 1900 hield één vraag <strong>de</strong> schil<strong>de</strong>rs bezig: hoe komen we los, <strong>voor</strong><strong>bij</strong> het realistische afbeel<strong>de</strong>n? Vrij vertaald<br />
– hoe komen we in het rijk <strong>de</strong>r verbeelding. Hokusai toon<strong>de</strong> hen, hoe je wolken in aar<strong>de</strong> veran<strong>de</strong>rt, of een berg in<br />
een wolk, hoe je van water aar<strong>de</strong> maakt en hoe een spiegeling <strong>de</strong> wereld kan dragen. Bij Hokusai is het twee-<br />
dimensionale nooit alleen maar materieel en plat, ze bestaat uit een droomachtige, nog-niet-ge<strong>de</strong>finieer<strong>de</strong> ruim-<br />
telijkheid. Als je dat kunt weergeven, kun je op een schil<strong>de</strong>rij alles te<strong>voor</strong>schijn halen wat je maar wilt, en terwijl<br />
je het schil<strong>de</strong>rt kan het nog van betekenis veran<strong>de</strong>ren. Je kunt ermee leven en bewegen in het ontstaansproces<br />
van het beeld, wat niet alleen heerlijk is om naar te kijken, maar ook om te doen.<br />
Ik moest aan Hokusai <strong>de</strong>nken, en <strong>de</strong> invloed van zijn kunst op <strong>de</strong> kunstenaars rond 1900, vanwege<br />
Joris Boermans uitvinding, het origami-project “van 4 naar 5”. Dat is ook een Japans-westers product. Wat <strong>de</strong><br />
Westerse tempelbouwers <strong>de</strong><strong>de</strong>n met passer en winkelhaak, doen <strong>de</strong> Japanners vanuit het vlak, met papier. Het is<br />
<strong>de</strong> Japanse manier van projectieve meetkun<strong>de</strong> – of tenminste: dat heeft Joris Boermans ervan gemaakt. In Japan<br />
was Origami gewoon een kunstvorm zoals lakwerk of theezetten. Fröbel (van <strong>de</strong> Fröbelschool) haal<strong>de</strong> begin 20e<br />
eeuw Origami naar Europa, omdat hij het een geschikte manier vond om kin<strong>de</strong>ren al spelend geometrie te laten<br />
leren.<br />
www.aar<strong>de</strong>spiegel.nu - don<strong>de</strong>rdag 12 januari 2012 - twee<strong>de</strong> jaargang Nr. 11<br />
Hokusai was uiterst beschei<strong>de</strong>n. Kort <strong>voor</strong>dat hij stierf verzuchtte hij: “Als ik vijf jaar langer had mo-<br />
gen leven, was ik een groot kunstenaar gewor<strong>de</strong>n”. Op zijn vijfenzeventigste zei hij: “Pas toen ik<br />
11 terug naar boven