de geWeldige Beer - CC Ter Vesten Beveren
de geWeldige Beer - CC Ter Vesten Beveren
de geWeldige Beer - CC Ter Vesten Beveren
Create successful ePaper yourself
Turn your PDF publications into a flip-book with our unique Google optimized e-Paper software.
DE<br />
GEWELDIGE<br />
BEER<br />
jekino<br />
EDUCATIE
DE<br />
GEWELDIGE<br />
BEER<br />
Film en educatie…<br />
... in het vertoningscircuit van<br />
Lessen in het donker, in het ka<strong>de</strong>r van<br />
Filmfestival Open Doek, ter gelegenheid<br />
van een workshop verzorgd door<br />
Jekino of van een een film in <strong>de</strong> klas...<br />
Het medium film kreeg een<br />
plaats in het lessenpakket van heel<br />
wat scholen, daarom zorgen wij<br />
graag voor een <strong>de</strong>gelijke programmatie<br />
en pedagogische omka<strong>de</strong>ring.<br />
We maken jaarlijks een pittige selectie<br />
van een 30-tal films uit het afgelopen<br />
seizoen, organiseren op heel<br />
wat plaatsen vertoningen en zorgen<br />
voor kant-en-klare lesmappen voor<br />
een boeien<strong>de</strong> verwerking in <strong>de</strong> klas.<br />
Daarbij spelen we in op <strong>de</strong> eindtermen<br />
en ontwikkelingsdoelen.<br />
In elke lesmap streven we naar<br />
een filmtechnische en inhou<strong>de</strong>lijke<br />
bena<strong>de</strong>ring van <strong>de</strong> film en focussen<br />
we op één filmterm.<br />
dOelgrOep<br />
<strong>de</strong> <strong>geWeldige</strong> <strong>Beer</strong>:<br />
vanaF 8 jaar<br />
jekino<br />
EDUCATIE<br />
www.jekino.be<br />
www.opendoek.be<br />
www.lesseninhetdonker.be<br />
Online FilmFicHe!<br />
Surf naar www.filmfiches.be<br />
en laat je (sterren)mening achter<br />
bij <strong>de</strong> film die je zag. De fiches zijn<br />
een digitale, meer visuele uitdieping<br />
van <strong>de</strong>ze lesmap met trailers,<br />
foto’s en interessante achtergrondinformatie.<br />
inHOudSOpgave<br />
FILMFICHE _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ 4<br />
Synopsis<br />
Technische kaart<br />
Voor je naar <strong>de</strong> film vertrekt: Verwachtingen<br />
WIE DE FILM MAAKTE _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ 7<br />
De regisseur<br />
NA DE FILM: BESPREKING _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ 9<br />
Eerste reacties<br />
Korte verhaalbespreking<br />
VERHAALLIJN & PERSONAGES _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ 13<br />
Het verhaal<br />
Personages<br />
Thematische bespreking: Natuur versus cultuur<br />
Thematische bespreking: Broer en zus<br />
BEELDTAAL: FOCUS OP GELUID _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ 27<br />
Voorgeschie<strong>de</strong>nis van het geluid in film<br />
Verschillen<strong>de</strong> soorten geluid in film<br />
Effecten van geluid in combinatie met beeld<br />
TEKENINGEN _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ 37<br />
Artwork<br />
Storyboards<br />
FICHE VOOR DE LEERLINGEN _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ 42<br />
BIJLAGEN _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ 44<br />
FilmFicHe<br />
Kopieer <strong>de</strong> filmfiche op <strong>de</strong> volgen<strong>de</strong> pagina voor je leerlingen. Zo zijn<br />
ze meteen goed voorbereid op <strong>de</strong> voorstelling. Ook voor je collega’s die <strong>de</strong><br />
leerlingen vergezellen, kan het een handige leidraad zijn.<br />
P 2 P 3
FILmFIchE<br />
SynOpSiS<br />
Jonathan is 11 en brengt zijn vakanties<br />
door bij opa, die aan<br />
<strong>de</strong> rand van een reusachtig bos<br />
woont. Dit jaar mag kleine zus<br />
Sophie mee. Jonathan houdt haar<br />
liefst zo ver mogelijk uit <strong>de</strong> buurt.<br />
Tot Sophie wordt meegenomen<br />
door een won<strong>de</strong>rlijk beest: een<br />
gigantische, 1000 jaar ou<strong>de</strong> beer.<br />
Jonathan moet diep doordringen<br />
in het hart van het woud om zijn<br />
zus te bevrij<strong>de</strong>n. Hij sluit een pact<br />
met een gemene jager, die hoopt<br />
dat <strong>de</strong> beer zijn grootste jachttrofee<br />
aller tij<strong>de</strong>n zal wor<strong>de</strong>n.<br />
tecHniScHe kaart<br />
DE GEWELDIGE BEER<br />
Originele titel:<br />
Den kæmpestore bjørn<br />
Denemarken, 2011, 75 minuten<br />
Regie: Esben Toft Jacobsen<br />
Scenario: Jannik Tai Mosholt en<br />
Esben Toft Jacobsen<br />
Met <strong>de</strong> stemmen van:<br />
Machiel Verbeek: Jonathan<br />
Lotte Kuijt: Sophie<br />
Ivan Pecknik: De jager<br />
Jan Nonhof: Opa<br />
Ne<strong>de</strong>rlands gesproken<br />
Distributie: Jekino<br />
citaten uit <strong>de</strong> perS<br />
Een heel mooi i<strong>de</strong>e. Een moreel<br />
sprookje over een leerproces waarin<br />
een kind dat zijn fouten heeft ingezien,<br />
een pact sluit met een beer<br />
tegen een vreselijke jager.<br />
(Le Mon<strong>de</strong>)<br />
De filmmaker schetst heel eerlijk<br />
<strong>de</strong> gena<strong>de</strong>loosheid tussen broer<br />
en zus. Dat geeft ou<strong>de</strong>rs <strong>de</strong> kans<br />
om na <strong>de</strong> film een gesprek aan te<br />
gaan en – wie weet – ook zelf conflicten<br />
op te lossen.<br />
(L’ Express)<br />
DE GEWELDIGE BEER is niet voor<br />
doetjes: berenkwijl en – snot, gapen<strong>de</strong><br />
kogelwon<strong>de</strong>n, jagers met<br />
harige le<strong>de</strong>maten,... dieren wor<strong>de</strong>n<br />
in <strong>de</strong>ze film niet gepolijst en<br />
gestroomlijnd op mensenmaat.<br />
Mens en dier springen niet zachtzinnig<br />
met elkaar om, maar leven<br />
in een haat-lief<strong>de</strong> verhouding van<br />
jager en prooi. De ecologische<br />
boodschap is gestoeld op respect,<br />
niet op verte<strong>de</strong>ring.<br />
(Generiek, maart 2012)<br />
vOOr je naar <strong>de</strong><br />
Film vertrekt:<br />
verWacHtingen<br />
Je kan <strong>de</strong> leerlingen enkele aandachtspunten<br />
meegeven zodat ze<br />
voorbereid zijn en gericht kunnen<br />
kijken. Neem even <strong>de</strong> tijd voor een<br />
korte inleiding. Daarvoor kan je<br />
gebruik maken van <strong>de</strong> filmfiche.<br />
Laat hen noteren wat ze van <strong>de</strong><br />
film verwachten. Dat kan achteraf<br />
leuk zijn om te herlezen. Laat hen<br />
eventueel <strong>de</strong> filmaffiche (in bijlage)<br />
of een fotostill van <strong>de</strong> film zien<br />
en stel er enkele vragen bij, bv:<br />
- Wat voor soort film is het?<br />
- Lijkt dit een vrolijke film? Een<br />
spannen<strong>de</strong> film? Een droevige<br />
film?<br />
- Wie is ‘<strong>de</strong> goe<strong>de</strong>’? Wie is ‘<strong>de</strong><br />
slechte?’ Waarom <strong>de</strong>nk je dat? Zijn<br />
personages in een film altijd goed<br />
of slecht? Kunnen ze ook ‘een<br />
beetje van allebei’ zijn?<br />
- In wat voor omgeving <strong>de</strong>nk je dat<br />
<strong>de</strong> film zich afspeelt?<br />
- Wat is een genre? Welk genre<br />
film zou dit zijn?<br />
- Waarom zou <strong>de</strong> film zo heten?<br />
- Kom je iets te weten over <strong>de</strong> beer<br />
uit <strong>de</strong> titel? Wat?<br />
P 4 P 5<br />
- …
WIE DE FILm<br />
mAAKTE<br />
<strong>de</strong> regiSSeur<br />
Esben Toft Jacobsen werd geboren<br />
in 1977. Na zijn studies als animatiefilmmaker<br />
werkte hij mee aan<br />
het ontwerp van computergames<br />
en draai<strong>de</strong> hij zijn kortfilm ‘Having<br />
a Brother’ (eervolle vermelding op<br />
het Berlinale Filmfestival, 2006).<br />
DE GEWELDIGE BEER is zijn eerste<br />
lange animatiefilm. Hij zegt<br />
daarover:<br />
“Het is voor mij belangrijk om on<strong>de</strong>r<br />
<strong>de</strong> huid van mijn personages<br />
te kruipen. Zo kom ik te weten wie<br />
ze zijn, waarom ze dingen doen en<br />
wat daarvan <strong>de</strong> gevolgen zijn. Hun<br />
menselijkheid boeit me. Je kan<br />
zowel <strong>de</strong> angst als <strong>de</strong> blijdschap<br />
van Jonathan dui<strong>de</strong>lijk voelen. 3D-<br />
films ogen vaak nogal gepolijst.<br />
Daarom stond <strong>de</strong> tastbaarheid van<br />
<strong>de</strong> personages en <strong>de</strong> achtergron<strong>de</strong>n<br />
centraal. De visuele expressie<br />
creëert het gevoel dat <strong>de</strong> film<br />
in zijn eigen wereld leeft, waarvan<br />
het publiek <strong>de</strong>el mag uitmaken.”<br />
P 7
NA DE FILm:<br />
BESPREKING<br />
eerSte reactieS<br />
Het is belangrijk dat <strong>de</strong> leerlingen<br />
even kunnen ontla<strong>de</strong>n na <strong>de</strong><br />
film. Het is niet <strong>de</strong> bedoeling dat<br />
ze een lange re<strong>de</strong>voering hou<strong>de</strong>n<br />
maar snel even reflecteren over<br />
wat zich in <strong>de</strong> film afspeel<strong>de</strong>. Laat<br />
ze daarom hun eerste reactie kort<br />
opschrijven. Je kan ook met een<br />
vi<strong>de</strong>ocamera aan <strong>de</strong> slag. Laat<br />
<strong>de</strong> leerlingen elkaar om <strong>de</strong> beurt<br />
filmen (close-up) terwijl ze in een<br />
paar zinnen hun mening over <strong>de</strong><br />
film geven. Zo oefenen ze tegelijk<br />
ook op het kadreren met <strong>de</strong> camera<br />
(= in het beeldka<strong>de</strong>r vatten). Bijt<br />
zelf <strong>de</strong> spits af om een voorbeeld<br />
te geven. Probeer te vermij<strong>de</strong>n dat<br />
ze elkaar gaan imiteren.<br />
P 9
kOrte verHaal-<br />
BeSpreking<br />
Je kan het verhaal kort samenvatten<br />
door een antwoord te geven<br />
op <strong>de</strong> 5 W-vragen:<br />
- Over WIE gaat het verhaal? (Jonathan<br />
en zijn zus)<br />
- WAAR speelt het verhaal zich<br />
af? (ergens in een bos in het<br />
hoge noor<strong>de</strong>n)<br />
- WANNEER speelt het verhaal<br />
zich af? (onze tijd)<br />
- Over WAT gaat het verhaal?<br />
(Jonathan wil zijn zus red<strong>de</strong>n<br />
uit <strong>de</strong> klauwen van een gigantische<br />
beer, maar komt tot inkeer<br />
en zal <strong>de</strong> beer red<strong>de</strong>n van<br />
<strong>de</strong> jager).<br />
- WAAROM krijgt het verhaal<br />
een bepaal<strong>de</strong> wending (of<br />
waardoor)? (<strong>de</strong> eerste plotwending<br />
gebeurt als Sophie<br />
en <strong>de</strong> beer elkaar ontmoeten.<br />
Dit zorgt ervoor dat Jonathan<br />
zijn reddingstocht on<strong>de</strong>rneemt<br />
en <strong>de</strong> jager ontmoet. De twee<br />
plotwending is wanneer Jonathan<br />
beseft dat <strong>de</strong> beer niet<br />
<strong>de</strong> vijand is en zich tegen <strong>de</strong><br />
jager keert.)<br />
Je kan <strong>de</strong> letter W op het bord<br />
schrijven en <strong>de</strong> kin<strong>de</strong>ren aan <strong>de</strong><br />
hand daarvan zelf <strong>de</strong> vraagwoor<strong>de</strong>n<br />
laten zoeken. Eventueel kan<br />
een voorbeeld hen hierbij op weg<br />
helpen. Laat <strong>de</strong> kin<strong>de</strong>ren vervolgens<br />
<strong>de</strong> vragen beantwoor<strong>de</strong>n.<br />
Zo brengen ze alle belangrijke informatie<br />
uit <strong>de</strong> film overzichtelijk<br />
samen.
VERhAALLIJN<br />
&<br />
PERSONAGES<br />
Het verHaal<br />
Broer en zus<br />
Wanneer <strong>de</strong> zomervakantie aanbreekt<br />
mag Jonathan, die in <strong>de</strong><br />
stad woont, bij opa gaan logeren<br />
in zijn huis aan <strong>de</strong> rand van het<br />
woud. Maar zijn zus Sophie zeurt<br />
zo hard dat ze ook mee mag. Dat<br />
is niet naar Jonathans zin, en dat<br />
laat hij dui<strong>de</strong>lijk merken.<br />
Sophie ont<strong>de</strong>kt een klein poortje<br />
in <strong>de</strong> tuinmuur. Wanneer ze het<br />
opent, vindt ze een kikker. Het lijkt<br />
wel alsof het gaat regenen als je<br />
hem laat kwaken. Verwon<strong>de</strong>rd on<strong>de</strong>rvraagt<br />
ze opa over <strong>de</strong> dieren<br />
in het bos. Zo komt ze te weten<br />
dat er een grote beer leeft in het<br />
woud, dat lang gele<strong>de</strong>n bewoond<br />
was. Jonathan kan het niet laten<br />
om haar wijs te maken dat <strong>de</strong> beer<br />
alle mensen in het bos heeft opgegeten…<br />
P 13
<strong>de</strong> geweldige beer<br />
De volgen<strong>de</strong> ochtend wil Sophie<br />
haar broer een handje helpen bij<br />
het opknappen van <strong>de</strong> jachthut.<br />
Maar het loopt fout en <strong>de</strong> hut én<br />
Jonathan storten naar bene<strong>de</strong>n.<br />
Achtervolgd door haar razen<strong>de</strong><br />
broer kan Sophie niet an<strong>de</strong>rs dan<br />
opa’s waarschuwing negeren en<br />
door het poortje <strong>de</strong> tuin uitvluchten.<br />
Jonathan gooit het poortje<br />
achter haar dicht, en hoe hard<br />
ze ook roept en schopt, hij geeft<br />
geen krimp. Tot het plots muisstil<br />
wordt… Als Jonathan een kijkje<br />
gaat nemen, is zijn zus verdwe-<br />
nen. Ongerust gaat hij naar haar<br />
op zoek in het bos. Al snel vindt<br />
hij een laarsje en haar knuffelbeer<br />
Fridtjof. Maar geen Sophie. Wanneer<br />
<strong>de</strong> nacht valt, doet hij een<br />
ont<strong>de</strong>kking die hem met verstomming<br />
slaat: Sophie is ontvoerd<br />
door een enorme beer, een mastodont<br />
zo groot dat er bomen op<br />
zijn rug groeien. Bovendien is ze<br />
blijkbaar vriendjes gewor<strong>de</strong>n met<br />
<strong>de</strong> beer. Wat nu? Hij moet Sophie<br />
toch red<strong>de</strong>n? Opgejaagd door een<br />
kud<strong>de</strong> mini-elan<strong>de</strong>n sukkelt hij in<br />
een val, een diepe kuil gegraven<br />
door mensenhan<strong>de</strong>n. Zijn er dan<br />
nog mensen in dit bos?<br />
<strong>de</strong> jacht op <strong>de</strong> beer<br />
Weldra ontmoet hij <strong>de</strong> persoon<br />
die valkuil heeft gemaakt: een<br />
jager op stap met twee hon<strong>de</strong>n.<br />
Hij neemt Jonathan mee naar zijn<br />
huis in een verlaten, verwoeste<br />
ne<strong>de</strong>rzetting en vertelt zijn verhaal:<br />
hij is <strong>de</strong> laatste bewoner<br />
van dit dorp, alle an<strong>de</strong>ren zijn<br />
gevlucht. Jaren gele<strong>de</strong>n bouw<strong>de</strong>n<br />
ze het dorp, zon<strong>de</strong>r te beseffen<br />
dat in <strong>de</strong> on<strong>de</strong>rgrond een<br />
geweldige beer zijn winterslaap<br />
hield. Toen <strong>de</strong> beer ontwaakte,<br />
werd het dorp tot op z’n grondvesten<br />
vernield. Sindsdien heeft<br />
<strong>de</strong> jager gezworen om wraak te<br />
nemen. Jonathan ziet in hem <strong>de</strong><br />
red<strong>de</strong>r die Sophie uit <strong>de</strong> klauwen<br />
van het monster kan bevrij<strong>de</strong>n,<br />
maar begrijpt niet hoezeer <strong>de</strong> jager<br />
door haat verblind is.<br />
Jonathan vindt <strong>de</strong> beer en dankzij<br />
Sophie kan hij het vertrouwen<br />
van het dier winnen. Ze mogen<br />
zelfs meereizen op z’n rug. Maar<br />
Jonathans intenties zijn niet oprecht.<br />
Hij heeft beloofd om <strong>de</strong><br />
beer naar een afgesproken plaats<br />
te lokken en Sophie en haar harige<br />
vriend beseffen niet wat hen<br />
te wachten staat…<br />
P 14 P 15
een waar<strong>de</strong>volle<br />
bondgenoot<br />
On<strong>de</strong>rweg begint Jonathans geweten<br />
te knagen. Hij probeert <strong>de</strong><br />
beer nog te waarschuwen, maar…<br />
te laat. De jager verwondt het dier<br />
met een schot. Wanneer <strong>de</strong> beer<br />
<strong>de</strong> kans ziet om te vluchten, lijken<br />
<strong>de</strong> kansen plots gekeerd: <strong>de</strong><br />
jager ontvoert Sophie en belooft<br />
haar vrijheid enkel in ruil voor<br />
<strong>de</strong> beer. Nu moeten Jonathan en<br />
<strong>de</strong> beer hun wantrouwen voor<br />
elkaar overwinnen, want ze heb-<br />
P 16<br />
ben een gemeenschappelijk doel:<br />
het red<strong>de</strong>n van Sophie. Wanneer<br />
Jonathan het vertrouwen van <strong>de</strong><br />
beer wint door zijn won<strong>de</strong> te verzorgen,<br />
lijkt het alsof het hele bos<br />
en al z’n vreem<strong>de</strong> bewoners zich<br />
achter hem scharen. De natuur die<br />
zich aanvankelijk tegen hem leek<br />
te keren, is nu een waar<strong>de</strong>volle<br />
bondgenoot gewor<strong>de</strong>n.<br />
jager wordt prooi<br />
Jonathan be<strong>de</strong>nkt een plan om,<br />
samen met <strong>de</strong> bosdieren, <strong>de</strong> jager<br />
en zijn hon<strong>de</strong>n te mislei<strong>de</strong>n. Maar<br />
wanneer hij samen met <strong>de</strong> beer<br />
Sophie bevrijdt, verwoest <strong>de</strong> beer<br />
nogmaals (onopzettelijk) het huis<br />
van <strong>de</strong> jager. De man wordt razend.<br />
Hij heeft nu niets meer te verliezen<br />
en besluit <strong>de</strong>finitief met <strong>de</strong> beer af<br />
te rekenen. Kost wat kost!<br />
Sophie en Jonathan keren terug<br />
naar huis; hun missie lijkt volbracht.<br />
Maar dat is buiten <strong>de</strong> jager<br />
gerekend. Zon<strong>de</strong>r acht te slaan op<br />
<strong>de</strong> an<strong>de</strong>re bosbewoners, sticht hij<br />
een brand om <strong>de</strong> beer in een val<br />
te lokken. Eenmaal het dier in het<br />
nauw gedreven, legt hij aan… Dit<br />
wordt het gena<strong>de</strong>schot. Jonathan<br />
wilt tussenbei<strong>de</strong> komen, maar<br />
krijgt een klap. Dat maakt <strong>de</strong> beer<br />
zo razend dat hij zich losrukt uit<br />
zijn benar<strong>de</strong> positie. De rollen zijn<br />
nu omgekeerd: <strong>de</strong> jager wordt <strong>de</strong><br />
prooi.<br />
<strong>Ter</strong>wijl Sophie en Jonathan dankzij<br />
talloze regenkikkers <strong>de</strong> brand kunnen<br />
doven, hangt het leven van <strong>de</strong><br />
jager aan een zij<strong>de</strong>n draadje. Wanneer<br />
Jonathan <strong>de</strong> beer tot bedaren<br />
kan brengen, lost <strong>de</strong> jager toch z’n<br />
fatale schot. De geweldige beer<br />
stort levenloos neer. Maar <strong>de</strong> knal<br />
veroorzaakt een steenlawine die<br />
<strong>de</strong> jager be<strong>de</strong>lft. En net wanneer<br />
alle hoop voor <strong>de</strong> beer verloren<br />
lijkt, komen <strong>de</strong> bosbewoners en<br />
<strong>de</strong> magie van <strong>de</strong> natuur hem ter<br />
hulp gesneld. Want het grote bos<br />
geeft en het grote bos neemt…<br />
P 17
perSOnageS<br />
JONATHAN is 12<br />
jaar. Hij is nogal op<br />
zichzelf en is graag<br />
alleen, maar<br />
wordt gedwongen<br />
om veel tijd<br />
met zijn jongere<br />
zus door te brengen.<br />
Dat leidt tot<br />
heel wat ergernis.<br />
Als hij bij opa gaat<br />
logeren, moet zus<br />
ook mee. Maar hij<br />
zou veel liever<br />
zon<strong>de</strong>r haar gaan.<br />
SOPHIE is 6 jaar.<br />
Ze is <strong>de</strong> zus van<br />
Jonathan en<br />
kijkt erg naar<br />
hem op. Ze<br />
vindt het geweldig<br />
om tijd<br />
met hem door<br />
te brengen. In<br />
tegenstelling tot<br />
haar meer gesloten<br />
broer, bekijkt<br />
zij <strong>de</strong> wereld<br />
heel openhartig.<br />
P 18<br />
De BEER is een<br />
beest van gigantischeafm<br />
e t i n g e n .<br />
Waar hij<br />
v a n d a a n<br />
komt, lijkt<br />
n i e m a n d<br />
te weten.<br />
Hij maakt<br />
l e t t e r l i j k<br />
en figuurlijk<br />
<strong>de</strong>el uit van het<br />
woud, dat zelfs op<br />
zijn rug is ver<strong>de</strong>r gegroeid.<br />
Sophie noemt hem ‘grote<br />
Fridtjof’, naar haar popje dat ‘kleine<br />
Fridtjof’ heet.<br />
Hoe kan je zo’n geweldig grote<br />
beer geloofwaardig op een<br />
scherm laten bewegen? Dat was<br />
een belangrijke vraag waar <strong>de</strong><br />
filmmakers mee kampten. Esben<br />
Toft Jacobsen: “Het was belangrijk<br />
om altijd <strong>de</strong> juiste verhoudingen<br />
in acht te nemen. Als Sophie<br />
zich tegen <strong>de</strong> berensnuit aandrukt,<br />
moet ze ongeveer zo groot zijn als<br />
zijn neusgat.”<br />
De JAGER leeft eenzaam in het<br />
grote bos, enkel vergezeld door<br />
zijn twee jachthon<strong>de</strong>n. Hij heeft<br />
gezworen om <strong>de</strong> beer op te jagen,<br />
zolang hij leeft. Hij haat het beest<br />
hartsgrondig en zal niet opgeven<br />
tot <strong>de</strong> beer dood is.<br />
OPA leeft alleen<br />
in een<br />
afgelegen,<br />
groot huis<br />
aan <strong>de</strong><br />
rand van<br />
het bos. Hij<br />
kijkt ernaar<br />
uit om zijn<br />
k l e i n k i n -<br />
<strong>de</strong>ren op<br />
bezoek te<br />
krijgen en<br />
tijd met<br />
hen door te brengen. Met Jonathan<br />
heeft hij in <strong>de</strong> tuin zelfs een<br />
echte jachthut gebouwd.<br />
Het BOS is niet enkel het<br />
<strong>de</strong>cor van <strong>de</strong>ze film, het<br />
vervult ook een actieve rol<br />
in het verhaal. De legen<strong>de</strong><br />
luidt dat er een mythisch<br />
dier heerst over het bos, dat<br />
sindsdien door <strong>de</strong> mensen werd<br />
verlaten. Het is een magische plek<br />
met vreem<strong>de</strong> fauna en flora. Het<br />
lijkt alsof elk wezen in het bos zijn<br />
eigen functie heeft.<br />
VRaGEn aan<br />
DE LEERLInGEn<br />
• Broer en zus verschillen erg<br />
van elkaar. Op welke manier<br />
verschillen <strong>de</strong> karakters van<br />
Jonathan en Sophie? Op wie<br />
lijk jij het meest?<br />
• Hoe zie je dat Sophie veel bewon<strong>de</strong>ring<br />
heeft voor haar<br />
broer?<br />
• Waarom noemt Sophie <strong>de</strong><br />
beer ‘grote Fridtjof’?<br />
• Waarom heeft <strong>de</strong> jager zo’n<br />
grote haat tegen <strong>de</strong> beer?<br />
• Gaan <strong>de</strong> kin<strong>de</strong>ren graag op<br />
bezoek bij opa? Wat doen ze<br />
daar? Ga jij soms logeren bij<br />
opa of oma? Wat doe jij daar?<br />
Heeft er iemand een opa of<br />
oma die bij een groot bos wonen?<br />
P 19
tHematiScHe<br />
BeSpreking:<br />
natuur verSuS<br />
cultuur<br />
Onze wereld is zo rijk aan flora en<br />
fauna dat zelfs nog niet alle planten<br />
en dieren door <strong>de</strong> mensen gekend<br />
zijn. De grootsheid van <strong>de</strong><br />
natuur maakt <strong>de</strong> mens klein en<br />
nietig. Toch proberen we <strong>de</strong> natuur<br />
naar onze hand te zetten: we rooien<br />
bossen en ontginnen gebie<strong>de</strong>n<br />
om grondstoffen te winnen en<br />
woonruimte te creëren. Dorpen<br />
groeien uit tot ste<strong>de</strong>n, dieren wor<strong>de</strong>n<br />
gedomesticeerd of gekweekt<br />
om op te eten, via genetische manipulatie<br />
kunnen we fauna en flora<br />
naar eigen goeddunken beïnvloe-<br />
<strong>de</strong>n. Kortom, <strong>de</strong> mens wilt <strong>de</strong> natuur<br />
temmen. Maar <strong>de</strong> natuur laat<br />
zich niet altijd temmen. Tsunami’s,<br />
orkanen, aardbevingen en an<strong>de</strong>re<br />
rampen zijn verschrikkingen van<br />
<strong>de</strong> natuur. Het is <strong>de</strong> mysterieuze,<br />
beangstigen<strong>de</strong> kracht van <strong>de</strong> natuur<br />
waar we geen grip op hebben.<br />
Die wordt in DE GEWELDIGE<br />
BEER heel treffend weergegeven.<br />
De natuur speelt een hoofdrol in<br />
<strong>de</strong> film. Het onmetelijke woud lijkt<br />
zijn eigen regels te volgen. Hoe<br />
dieper Jonathan het bos intrekt,<br />
hoe meer hij zich een indringer<br />
voelt die hier niet op z’n plaats is.<br />
De gigantische beer is één met het<br />
bos en zijn bewoners. Letterlijk:<br />
hij is zo groot dat er <strong>de</strong>nnenbomen<br />
op zijn rug groeien en rotsen<br />
in zijn pels kleven. Het hele bos<br />
P 21
davert en dreunt on<strong>de</strong>r zijn machtige<br />
voetstap. Regisseur Esben Toft<br />
Jacobsen: “Toen ik besloot om een<br />
film maken in <strong>de</strong> Scandinavische<br />
traditie, was dat het eerste beeld<br />
dat in me opkwam: een gigantische<br />
beer die door het bos waggelt, een<br />
mythisch beest, een <strong>de</strong>el van het<br />
landschap. De beer is <strong>de</strong> ultieme<br />
synthese van <strong>de</strong> noor<strong>de</strong>lijke fauna:<br />
zowel schattig als angstaanjagend,<br />
snoezige teddybeer versus woest<br />
roofdier. Pure natuurkracht.”<br />
Het is geen toeval dat <strong>de</strong> film zich<br />
afspeelt in <strong>de</strong> Scandinavische<br />
wou<strong>de</strong>n. Hier zijn <strong>de</strong> bossen nog<br />
zo uitgestrekt dat ze eeuwenou<strong>de</strong><br />
geheimen en oerkrachten kunnen<br />
verbergen. De krachtmeting tussen<br />
mens en natuur is er intens. Mensen<br />
hebben er niet enkel een diep<br />
gewortel<strong>de</strong> angst, maar ook veel<br />
respect voor <strong>de</strong> kracht van <strong>de</strong> natuur.<br />
In DE GEWELDIGE BEER zie<br />
je geen zingen<strong>de</strong> wasberen, geen<br />
dansen<strong>de</strong> hertjes. Je ziet een gapen<strong>de</strong><br />
berenmuil vol kwijl, je ziet<br />
bloed, je ziet <strong>de</strong> angst in <strong>de</strong> ogen<br />
van een opgejaagd beest. Dieren<br />
wor<strong>de</strong>n in <strong>de</strong>ze film niet gepolijst<br />
op mensenmaat en niet gestroomlijnd<br />
tot schattige mascottes, zoals<br />
in vele animatiefilms. Mens en dier<br />
springen niet zachtzinnig met elkaar<br />
om. DE GEWELDIGE BEER getuigt<br />
van een brute kracht. De ecologische<br />
boodschap is gebaseerd<br />
op respect, niet op verte<strong>de</strong>ring.<br />
Het ein<strong>de</strong>loos uitgestrekte bos<br />
herbergt nog veel meer magische<br />
fauna en flora: <strong>de</strong> kikkers die voor<br />
regen zorgen, <strong>de</strong> minuscule elan<strong>de</strong>n<br />
die lui<strong>de</strong>r kunnen brullen dan<br />
ze groot zijn, <strong>de</strong> gekke vogels, <strong>de</strong><br />
boom met <strong>de</strong> geneeskrachtige<br />
bla<strong>de</strong>ren,... Het herinnert aan <strong>de</strong><br />
films van <strong>de</strong> grote Japanse animatiefilmer<br />
Hayao Miyazaki (o.a.<br />
PRINCESS MONONOKE), door<br />
wie regisseur Esben Toft Jacobsen<br />
beïnvloed werd. Allebei tonen ze<br />
respect, angst en verwon<strong>de</strong>ring: <strong>de</strong><br />
onmetelijke natuur waar wij <strong>de</strong>el<br />
van uitmaken, laat zich niet zo gemakkelijk<br />
temmen en begrijpen.<br />
De noor<strong>de</strong>lijke landschappen en<br />
verhalen waren een inspiratiebron<br />
voor <strong>de</strong> Deense regisseur Esben<br />
Toft Jacobsen, die vele vakanties<br />
doorbracht in Zwe<strong>de</strong>n. “De natuur<br />
is er verbon<strong>de</strong>n met magie<br />
en mystiek. Denk daarbij niet aan<br />
mooi afgeboor<strong>de</strong> grasperkjes! Die<br />
animistische kracht vind je ook in<br />
Tove Janssons verhalen over <strong>de</strong><br />
‘Moomins’ of in Astrid Lindgrens<br />
‘De Gebroe<strong>de</strong>rs Leeuwenhart’<br />
en ‘Ronja <strong>de</strong>’ Roversdochter’. Als<br />
kind was ik mateloos gefascineerd<br />
door <strong>de</strong> dualiteit van die verhalen:<br />
verbo<strong>de</strong>n maar aanlokkelijk, vertrouwd<br />
maar ook beangstigend.<br />
Wanneer <strong>de</strong> films op tv kwamen,<br />
zat ik verscholen achter <strong>de</strong> zetel,<br />
maar toch moést ik kijken.”<br />
OpDRacht:<br />
Maak jE EIGEn WEzEn<br />
In <strong>de</strong> film ontmoet je heel wat<br />
gekke beesten. Kan je opsommen<br />
welke rare wezens er woon<strong>de</strong>n in<br />
het woud? Maar je kan vast nog<br />
veel meer bizarre eigenschappen<br />
van dieren combineren in één fabeldier.<br />
Verzamel tijdschriften met dierenfoto’s<br />
en laat <strong>de</strong> kin<strong>de</strong>ren uit verschillen<strong>de</strong><br />
foto’s stukken knippen.<br />
Daarmee kunnen ze één nieuw,<br />
vreemd dier maken… Hebben ze<br />
ook een naam voor <strong>de</strong>ze vreem<strong>de</strong><br />
diersoort?<br />
P 22 P 23
VRaGEn aan<br />
DE LEERLInGEn<br />
• Heb je al vaker films over beren<br />
gezien? Hoe wor<strong>de</strong>n dieren<br />
meestal voorgesteld in<br />
tekenfilms? Is dat ook zo in DE<br />
GEWELDIGE BEER?<br />
• Beschrijf <strong>de</strong> beer uit <strong>de</strong>ze film.<br />
Hoe zag hij er uit? Vond je<br />
hem lief? Schattig? Angstaanjagend?<br />
• Vond je dat <strong>de</strong> dieren in <strong>de</strong><br />
film het soms hard te verduren<br />
kregen? Zo ja, wanneer<br />
dan? Hoe gaat dat in het echte<br />
leven?<br />
• Welke dieren ontmoette je<br />
nog in het woud? Bestaan zulke<br />
dieren echt?<br />
• Zijn er bij ons nog zulke uitgestrekte<br />
bossen en wou<strong>de</strong>n?<br />
• Is het bos een goe<strong>de</strong> plaats<br />
om avonturen te beleven?<br />
Waarom (niet)? Wat heb jij al<br />
ooit beleefd in het bos?<br />
• Wat versta jij on<strong>de</strong>r ‘respect<br />
hebben voor <strong>de</strong> natuur’? Heb<br />
jij respect voor <strong>de</strong> natuur? Hoe<br />
toon je dat?<br />
tHematiScHe<br />
BeSpreking:<br />
BrOer en zuS<br />
De haatlief<strong>de</strong>verh<br />
o u d i n g<br />
t u s s e n<br />
b r o e r s<br />
en zussen<br />
is een<br />
g e k e n d<br />
thema uit<br />
boeken, films maar ook uit het<br />
werkelijke leven. Vraag maar eens<br />
in <strong>de</strong> klas wie er allemaal een<br />
hartsgrondige hekel heeft aan zijn<br />
/ haar broer of zus… Tot er iemand<br />
an<strong>de</strong>rs bij hun gekibbel betrokken<br />
raakt; dan zijn broers en zussen<br />
bereid om voor elkaar op te komen<br />
en blijkt dat ze niet zon<strong>de</strong>r elkaar<br />
kunnen. Dat thema komt ook<br />
in DE GEWELDIGE BEER dui<strong>de</strong>lijk<br />
aan bod.<br />
De film begint met twee spelen<strong>de</strong><br />
kin<strong>de</strong>ren. Maar zoals gewoonlijk<br />
ontaardt dat bij broer Jonathan<br />
en zus Sophie al snel in ruzie. Kibbelen<br />
is hun twee<strong>de</strong> natuur. Zeker<br />
wanneer Sophie met haar broer<br />
mee uit logeren mag, en Jonathan<br />
daarover zijn ongenoegen dui<strong>de</strong>lijk<br />
laat blijken: hij maakt Sophie<br />
bang met verhalen over wil<strong>de</strong><br />
dieren, hij wilt zijn snoep niet <strong>de</strong>len<br />
en zus moet haar eigen koffer<br />
dragen. En Sophie moet goed beseffen<br />
dat <strong>de</strong> jachthut in opa’s tuin<br />
van hem is, en van hem alleen!<br />
Die vakantie bij opa ligt bij Jonathan<br />
heel gevoelig. In vroegere<br />
jaren waren die hoogdagen enkel<br />
voor hem: hij kreeg alle aandacht<br />
van opa en <strong>de</strong> hele tuin was zijn domein.<br />
Met <strong>de</strong> komst van Sofie voelt<br />
hij zich in dat voorrecht bedreigd.<br />
Hij moet <strong>de</strong> gunsten van opa nu<br />
<strong>de</strong>len met zijn zus, en daar zal ze<br />
voor boeten! Maar wanneer Sophie<br />
door een buitenstaan<strong>de</strong>r – in dit geval<br />
een gevaarlijk dier – wordt belaagd,<br />
komt Jonathan wel in actie.<br />
Hij voelt zich verantwoor<strong>de</strong>lijk voor<br />
zijn zus en voor het gevaar dat haar<br />
nu bedreigt, en hij doet er alles aan<br />
om haar te red<strong>de</strong>n.<br />
Die haat-lief<strong>de</strong> verhouding tussen<br />
broers en zussen is een stokpaardje<br />
van <strong>de</strong> regisseur (die het thema<br />
al eer<strong>de</strong>r behan<strong>de</strong>l<strong>de</strong> in een kortfilm):<br />
“De band tussen broer en<br />
zus leidt onvermij<strong>de</strong>lijk tot krachtige<br />
en conflictueuze emoties. Het is<br />
heel verwarrend om iemand tegelijk<br />
te haten en lief te hebben. Als<br />
kind vocht ik soms vreselijk met<br />
mijn ou<strong>de</strong>re broer. Ik herinner me<br />
nog <strong>de</strong> dag waarop ik besefte dat<br />
we elkaar ook echt nodig had<strong>de</strong>n.<br />
Dat was een openbaring.”<br />
VRaGEn aan<br />
DE LEERLInGEn<br />
• Wie heeft er een broer of zus?<br />
• Spelen jullie vaak samen?<br />
• Hebben jullie <strong>de</strong>zelf<strong>de</strong> hobby’s?<br />
Wissel je soms kleren<br />
of speelgoed uit met je broer<br />
/ zus?<br />
• Ben je soms boos op je zus /<br />
broer? Waarom?<br />
• Hoe toon jij aan je broer / zus<br />
dat je boos bent?<br />
• Ben jij soms jaloers op je<br />
broer / zus? Waarom?<br />
• Als iemand je broer / zus pest,<br />
zou jij dan tussenbei<strong>de</strong> komen?<br />
Zou je hem / haar ver<strong>de</strong>digen?<br />
Waarom?<br />
• Is het leuk om <strong>de</strong> ou<strong>de</strong>re broer<br />
/ zus te zijn? Of om <strong>de</strong> jongste<br />
van <strong>de</strong> twee te zijn?<br />
• Kan je begrijpen dat Jonathan<br />
boos is wanneer Sophie mee<br />
gaat logeren bij opa? Waarom<br />
is hij zo boos?<br />
• Heb je soms <strong>de</strong> aandacht van<br />
mama / papa / opa / oma /<br />
… helemaal voor jou alleen?<br />
Vind je dat leuk? Wat is daar<br />
zo bijzon<strong>de</strong>r aan?<br />
P 24 P 25
BEELDTAAL:<br />
FOcUS OP<br />
GELUID<br />
het geluid is één van <strong>de</strong> belangrijkste<br />
bouwstenen van een film.<br />
De invloed van het geluid op het<br />
beeld is heel sterk, ook al zijn we<br />
ons daar vaak niet van bewust.<br />
Ook in DE GEWELDIGE BEER dragen<br />
muziek en geluid bij tot <strong>de</strong><br />
spanning; ze bespelen onze emoties.<br />
In dit hoofdstuk staan we stil<br />
bij <strong>de</strong> verschillen<strong>de</strong> soorten geluid<br />
in films, hoe ze technisch gemaakt<br />
wor<strong>de</strong>n en welk effect ze op ons<br />
hebben.<br />
vOOrgeScHie<strong>de</strong>niS<br />
van Het geluid<br />
in Film<br />
Filmmakers droom<strong>de</strong>n er altijd al<br />
van om beeld en geluid met elkaar<br />
te kunnen combineren, maar dat<br />
bleek niet eenvoudig. Sinds het ein<strong>de</strong><br />
van <strong>de</strong> 19<strong>de</strong> eeuw was men op<br />
zoek naar een manier om beeld en<br />
geluid samen te registreren (op te<br />
nemen), maar pas rond 1895 kwam<br />
Thomas Edison tot een doorbraak.<br />
Met <strong>de</strong> hulp van twee apparaten -<br />
<strong>de</strong> fonograaf en <strong>de</strong> kinetoscoop –<br />
slaag<strong>de</strong> hij erin om beeld en geluid<br />
samen op te nemen.<br />
De eerste registratie van beeld<br />
en geluid door werknemers van<br />
Thomas Edison.<br />
http://www.youtube.com/<br />
watch?v=2PPBkVTIxjo<br />
P 27
Tegelijk opnemen, dat lukte wel.<br />
Maar hoe kon je beeld en geluid<br />
ook tegelijk afspelen?<br />
Omdat het geluid en het beeld elk<br />
op een an<strong>de</strong>re drager ston<strong>de</strong>n,<br />
was het een heel waagstuk om<br />
die samen af te spelen. Dat risico<br />
was voor bioscopen te groot, dus<br />
wer<strong>de</strong>n films voor het publiek jarenlang<br />
zon<strong>de</strong>r geluid vertoond.<br />
Vaak wer<strong>de</strong>n zulke ‘stomme films’<br />
wel begeleid door live muziek, bv<br />
door een pianist die meespeel<strong>de</strong><br />
tij<strong>de</strong>ns <strong>de</strong> vertoning. Zon<strong>de</strong>r klank<br />
heb je ook geen gesprekken… dus<br />
wer<strong>de</strong>n <strong>de</strong> dialogen getoond op<br />
zgn. pancartes. Tussen elk shot<br />
kon je lezen wat <strong>de</strong> acteurs zei<strong>de</strong>n.<br />
Denk maar aan films van bv Charlie<br />
Chaplin.<br />
De beroem<strong>de</strong> film SINGIN’ IN THE<br />
RAIN (1952) vertelt in enkele leuke<br />
scènes over <strong>de</strong> problemen bij <strong>de</strong><br />
overgang van stomme film naar<br />
geluidsfilm. Want wat doe je als<br />
je een schitteren<strong>de</strong> actrice bent…<br />
maar je hebt een vreselijke piepstem?<br />
De eerste Dracula-film NOSFERA-<br />
TU (1922) werd live begeleid door<br />
muzikanten. Bij <strong>de</strong> filmkopij kregen<br />
ze ook bijhoren<strong>de</strong> partituren.<br />
Zo wisten ze precies welke muziek<br />
ze moesten spelen. Intussen kon<br />
het publiek <strong>de</strong> dialogen aflezen op<br />
<strong>de</strong> pancartes.<br />
h t t p : / / w w w . y o u t u b e . c o m /<br />
watch?v=rcyzubFvBsA<br />
Maar <strong>de</strong> technologie stond niet<br />
stil. Weldra was men in staat om<br />
geluid en film samen op te nemen<br />
en te vertonen, en ging <strong>de</strong> kwaliteit<br />
van het geluid er sterk op vooruit.<br />
Tegenwoordig staan het geluid<br />
en <strong>de</strong> beel<strong>de</strong>n op <strong>de</strong>zelf<strong>de</strong> drager,<br />
waardoor alle zgn. synchronisatieproblemen<br />
van <strong>de</strong> baan zijn.<br />
chronologie van <strong>de</strong> geluidfilms:<br />
Het eerste beeldfragment met<br />
geluid was te horen in DICKSON<br />
EXPERIMENTAL SOUND FILM uit<br />
1895.<br />
De eerste film met geluid was<br />
DON JUAN uit 1926.<br />
De eerste geluidsfilm mét dialoog<br />
was THE JAZZ SINGER uit 1927.<br />
De eerste volledige geluidsfilm<br />
was LIGHTS OF NEW YORK uit<br />
1928.<br />
De eerste film met gemanipuleerd<br />
geluid was KING KONG uit 1933.<br />
De eerste film in stereogeluid was<br />
FANTASIA uit 1940.<br />
De eerste film met volledige Dolby<br />
ruison<strong>de</strong>rdrukking was A CLOCK-<br />
WORK ORANGE uit 1979.<br />
P 28 P 29
verScHillen<strong>de</strong><br />
SOOrten geluid<br />
in Film<br />
In films on<strong>de</strong>rschei<strong>de</strong>n we verschillen<strong>de</strong><br />
soorten gelui<strong>de</strong>n. De stemmen<br />
en dialogen zijn ‘direct geluid’;<br />
je hoort wat je ziet. Daarnaast zijn<br />
er ook omgevingsgelui<strong>de</strong>n (bv regen<br />
of auto’s), geluidseffecten (bv<br />
explosies) en muziek. De gelui<strong>de</strong>n<br />
wor<strong>de</strong>n in verschillen<strong>de</strong> fases opgenomen<br />
en achteraf in <strong>de</strong> studio<br />
samengevoegd. Daar wordt alles<br />
gemixt tot één geheel.<br />
OPDRACHT:<br />
GELUIDEN HERKENNEN<br />
Laat <strong>de</strong> kin<strong>de</strong>ren een fragment<br />
horen zon<strong>de</strong>r beeld. Laat ze opschrijven<br />
wat ze allemaal horen.<br />
Bespreek samen wat ze gehoord<br />
hebben. Het kan best dat ze soms<br />
<strong>de</strong> bal volledig misslaan.<br />
Toon achteraf hetzelf<strong>de</strong> fragment<br />
mét beeld. Wat had<strong>de</strong>n ze correct<br />
gehoord?<br />
Soorten geluid:<br />
1. DIREct GELuID<br />
Dit is het geluid<br />
dat op <strong>de</strong> filmset<br />
samen met<br />
het beeld wordt<br />
opgenomen. De<br />
stemmen van <strong>de</strong><br />
acteurs en het<br />
geluid van hun<br />
han<strong>de</strong>lingen zijn<br />
het meest opvallend.<br />
Maar om<br />
<strong>de</strong> kwaliteit van <strong>de</strong> klank te verbeteren,<br />
wordt dit geluid soms nog<br />
nagesynchroniseerd in <strong>de</strong> studio:<br />
<strong>de</strong> acteurs spreken voor een microfoon<br />
opnieuw hun tekst in. Bij<br />
an<strong>de</strong>rstalige films wor<strong>de</strong>n soms<br />
an<strong>de</strong>re acteurs ingehuurd om <strong>de</strong><br />
stemmen in hun eigen taal op te<br />
nemen. Bij DE GEWELDIGE BEER<br />
hebben enkele Ne<strong>de</strong>rlandse acteurs<br />
alle dialogen in het Ne<strong>de</strong>rlands<br />
ingesproken. Dat heet dubbing<br />
of nasynchronisatie.<br />
OPDRACHT<br />
Op <strong>de</strong> online filmfiche vind je <strong>de</strong><br />
trailer in <strong>de</strong> originele Deense taal.<br />
Toon <strong>de</strong>ze aan <strong>de</strong> kin<strong>de</strong>ren zodat<br />
ze het verschil horen. Bespreek<br />
hun reacties.<br />
2. OMGEVInGSGELuID<br />
Ver<strong>de</strong>r hoor je in een film ook omgevingsgelui<strong>de</strong>n,<br />
bv <strong>de</strong> regen op<br />
<strong>de</strong> achtergrond, auto’s die voorbijrij<strong>de</strong>n,<br />
het openen van een <strong>de</strong>ur,<br />
hoefgetrappel van paar<strong>de</strong>n, een<br />
opstijgend vliegtuig,… Al die gelui<strong>de</strong>n<br />
dragen bij tot (het realisme<br />
van) <strong>de</strong> scène. Soms wor<strong>de</strong>n<br />
ze achteraf digitaal toegevoegd<br />
vanuit een geluidsdatabank. Of<br />
soms komt er een zgn. foley artiest<br />
of bruiteur aan te pas. Dat is<br />
iemand die <strong>de</strong> gelui<strong>de</strong>n in <strong>de</strong> studio<br />
opneemt met <strong>de</strong> meest uiteenlopen<strong>de</strong><br />
voorwerpen. Zo bootst<br />
men o.a. <strong>de</strong> voetstappen van <strong>de</strong><br />
acteurs na, <strong>de</strong> gelui<strong>de</strong>n van meppen<br />
als er gevochten wordt, een<br />
auto die plots remt,… In het fragment<br />
uit <strong>de</strong> film JURASSIC PARK<br />
(1993) op http://www.youtube.<br />
com/watch?v=Dp7aJ6zoLXY zie je<br />
In <strong>de</strong> oorspronkelijk<br />
Duitstalige film WIN-<br />
NETOONS, spreekt<br />
<strong>de</strong> acteur Roel Van<strong>de</strong>rstukken<br />
<strong>de</strong> Ne<strong>de</strong>rlandse<br />
stem in van<br />
het hoofdpersonage.<br />
hoe een bruiteur ‘<strong>de</strong> geboorte van<br />
een dinosaurus’ van geluid voorziet.<br />
Vertaal het fragment in grote<br />
lijnen voor je leerlingen.<br />
OPDRACHT:<br />
MAAK JE EIGEN GELUIDEN<br />
Laat <strong>de</strong> kin<strong>de</strong>ren het geluid verzorgen<br />
bij een filmfragment naar<br />
keuze. Zorg voor een heleboel<br />
uiteenlopen<strong>de</strong> materialen, hoe<br />
gevarieer<strong>de</strong>r hoe beter. Toon het<br />
fragment eerst met geluid. Deel<br />
materiaal uit waarmee <strong>de</strong> kin<strong>de</strong>ren<br />
muziek of gelui<strong>de</strong>n kunnen<br />
maken. Toon het fragment zon<strong>de</strong>r<br />
geluid en probeer met <strong>de</strong> kin<strong>de</strong>ren<br />
om <strong>de</strong> beurt bijpassen<strong>de</strong> gelui<strong>de</strong>n<br />
te maken. Die kan je eventueel<br />
opnemen op <strong>de</strong> pc met het gratis<br />
programma Audacity.<br />
P 30 P 31
3. GELuIDSEffEctEn<br />
Als aanvulling op <strong>de</strong> omgevingsgelui<strong>de</strong>n<br />
gebruikt men ook vaak<br />
geluidseffecten. Dit zijn gemaakte<br />
of bestaan<strong>de</strong> gelui<strong>de</strong>n die digitaal<br />
wor<strong>de</strong>n vervormd. De klank<br />
van laserwapens, explosies, lichtzwaar<strong>de</strong>n,<br />
… zijn enkele voorbeel<strong>de</strong>n<br />
van zulke effecten.<br />
4. MuzIEk<br />
Muziek kan als geen an<strong>de</strong>r onze<br />
emoties sturen. De juiste muziek<br />
kan aan een scène het juiste gevoel<br />
verlenen.<br />
De muziek wordt voor, tij<strong>de</strong>ns<br />
of na het filmen gecomponeerd.<br />
Soms wor<strong>de</strong>n bestaan<strong>de</strong> muziek<br />
of liedjes gebruikt.<br />
Wist je dat sommige regisseurs<br />
<strong>de</strong> muziek op <strong>de</strong> set laten horen<br />
tij<strong>de</strong>ns het filmen? Zo kunnen <strong>de</strong><br />
acteurs zich beter inleven in <strong>de</strong><br />
scène.<br />
VERVOLGOPDRACHT: DE<br />
VERSCHILLENDE GELUIDEN<br />
Toon hetzelf<strong>de</strong> fragment (met<br />
beeld) als bij <strong>de</strong> opdracht ‘gelui<strong>de</strong>n<br />
herkennen’. Laat <strong>de</strong> kin<strong>de</strong>ren<br />
<strong>de</strong> verschillen<strong>de</strong> soorten geluid nu<br />
invullen bij <strong>de</strong> juiste categorie. Je<br />
vindt het werkblaadje in bijlage.<br />
eFFecten van geluid<br />
in cOmBinatie<br />
met Beeld<br />
De kracht van geluid in film wordt<br />
vaak on<strong>de</strong>rschat. Hoe vaak laten<br />
we geen traan wanneer op het<br />
ein<strong>de</strong> van een romantische film <strong>de</strong><br />
violen aanzwellen? Hoe vaak drijven<br />
enge omgevingsgelui<strong>de</strong>n ons<br />
niet op het puntje van onze stoel<br />
bij een thriller? Gelui<strong>de</strong>n kunnen<br />
ook bijdragen tot een bepaal<strong>de</strong><br />
interpretatie van beel<strong>de</strong>n. Onze<br />
zintuigen staan niet los van elkaar,<br />
maar beïnvloe<strong>de</strong>n elkaar.<br />
GELuID IS StERkER<br />
Dan BEELD<br />
Soms kan je het ene zintuig versterken<br />
door het an<strong>de</strong>re niet te<br />
gebruiken, bv door naar muziek te<br />
luisteren met je ogen toe. Je hoort<br />
beter alle subtiele nuances in <strong>de</strong><br />
muziek, omdat onze hersens zich<br />
beter kunnen toespitsen op één<br />
ding dan hun aandacht in twee te<br />
ver<strong>de</strong>len.<br />
Dit principe zorgt ook voor samenhang<br />
in een film: verschillen<strong>de</strong><br />
beel<strong>de</strong>n die elkaar afwisselen (gemonteerd<br />
zijn) kunnen d.m.v. geluid<br />
als lijm bij mekaar gehou<strong>de</strong>n<br />
wor<strong>de</strong>n. Zoals in een vi<strong>de</strong>oclip:<br />
enkel dankzij het geluid vloeien <strong>de</strong><br />
beel<strong>de</strong>n naadloos in mekaar over.<br />
Maar geluid kan ook als voorbo<strong>de</strong><br />
dienen voor beel<strong>de</strong>n die even later<br />
volgen. In DE GEWELDIGE BEER<br />
hoor je vaak al spannen<strong>de</strong> gelui<strong>de</strong>n<br />
of dramatische muziek nog<br />
voor er iets gebeurt. Dat verhoogt<br />
alvast <strong>de</strong> spanning… De kijker<br />
weet dat er iets te gebeuren staat.<br />
MuzIEk StuuRt<br />
OnzE EMOtIES<br />
Muziek kan mensen in een bepaal<strong>de</strong><br />
stemming brengen. Daar maken<br />
regisseurs dankbaar gebruik<br />
van. Dankzij <strong>de</strong> muziek wor<strong>de</strong>n<br />
onze emoties geleid in <strong>de</strong> richting<br />
die <strong>de</strong> regisseur kiest. Enkel op die<br />
manier ‘voelen we wat we moéten<br />
voelen’.<br />
Op <strong>de</strong> online filmfiches vind je<br />
eenzelf<strong>de</strong> fragment met verschillen<strong>de</strong><br />
soorten muziek. Bekijk dit<br />
met <strong>de</strong> leerlingen. Bespreek hoe<br />
<strong>de</strong> muziek een verschil kan maken.<br />
VRaGEn aan<br />
DE LEERLInGEn<br />
• Wat viel je op aan <strong>de</strong> muziek<br />
in <strong>de</strong> film?<br />
• Hoe voel<strong>de</strong> je je tij<strong>de</strong>ns het<br />
kijken?<br />
• Vond je <strong>de</strong> muziek spannend?<br />
P 32 P 33
GEtROuWhEID<br />
Van GELuID<br />
Als het geluid goed in een film geintegreerd<br />
is, mag het eigenlijk niet<br />
opvallen. We aanvaar<strong>de</strong>n bepaal<strong>de</strong><br />
gelui<strong>de</strong>n snel als ‘echt’. Denk<br />
maar aan science-fictionfilms: wie<br />
weet er hoe een ruimteschip, lichtzwaard<br />
of cyborg eigenlijk klinkt?<br />
Toch ervaren we die gelui<strong>de</strong>n in<br />
een film als ‘echt’. De klappen in<br />
een vechtpartij op het scherm klinken<br />
volgens ons heel realistisch.<br />
Toch wor<strong>de</strong>n ze gemaakt door <strong>de</strong><br />
foley artiest of bruiteur die bv met<br />
een knuppel op een zak zand slaat.<br />
Dit is <strong>de</strong> ‘getrouwheid van het geluid’.<br />
De klank valt pas op als hij<br />
niet getrouw is aan zijn bron.<br />
Op <strong>de</strong> online filmfiches vind je<br />
eenzelf<strong>de</strong> fragment met verschillen<strong>de</strong><br />
soorten geluid. Bekijk dit<br />
met <strong>de</strong> leerlingen. Bespreek hoe<br />
het geluid een verschil kan maken.<br />
De Russische regisseur Sergei<br />
Eisenstein was zich sterk bewust<br />
van het effect dat muziek heeft<br />
op een film. Daarom wou hij elke<br />
tien à twintig jaar nieuwe, meer<br />
eigentijdse muziek laten maken<br />
bij zijn film PANTSERKRUISER<br />
POTEMKIN (1925), om zo telkens<br />
een nieuwe generatie kijkers aan<br />
te spreken.<br />
P 34 P 35
TEKENINGEN<br />
artWOrk<br />
Voor men daadwerkelijk begint<br />
te filmen, wordt <strong>de</strong> film eerst in<br />
een voorfase ontworpen. In het<br />
verhaal (scenario) staat wat er allemaal<br />
zal gebeuren… maar niet<br />
hoe alles eruit zal zien! Hoe zullen<br />
<strong>de</strong> personages er uitzien? Hoe<br />
zal <strong>de</strong> beer er uitzien? Hoe zal het<br />
<strong>de</strong>cor, het bos er uitzien? Daarom<br />
wor<strong>de</strong>n op voorhand schetsen gemaakt.<br />
Zo krijgen alle betrokkenen<br />
(ook <strong>de</strong> producenten en geldschieters)<br />
al op voorhand een beeld van<br />
het artwork van <strong>de</strong> film.<br />
StOryBOardS<br />
Als het verhaal en het artwork<br />
klaar zijn, kan het filmen beginnen.<br />
Een goed hulpmid<strong>de</strong>l hierbij<br />
zijn <strong>de</strong> storyboards. Die kan je<br />
vergelijken met een stripverhaal.<br />
Het verhaal is getekend zodat ie<strong>de</strong>reen<br />
weet wat, en vanuit welk<br />
camerastandpunt er gefilmd moet<br />
wor<strong>de</strong>n.<br />
OPDRACHT<br />
Op volgen<strong>de</strong> pagina’s vind je storyboards<br />
van DE GEWELDIGE BEER.<br />
Druk ze af en <strong>de</strong>el ze uit in <strong>de</strong> klas.<br />
Op www.filmfiches.be vind je het<br />
bijhorend filmfragment. Bekijk het<br />
samen met <strong>de</strong> leerlingen. Vergelijk<br />
<strong>de</strong> storyboards met <strong>de</strong> scène<br />
uit <strong>de</strong> film. Welke grote verschillen<br />
zijn er? Welke gelijkenissen zijn er?<br />
P 37
STORYBOARDS VAN DE GEWELDIGE BEER
Fiche voor <strong>de</strong> leerlingen:<br />
Op <strong>de</strong> volgen<strong>de</strong> pagina vind je een fiche voor <strong>de</strong> leerlingen. Daarop staan<br />
een aantal trefwoor<strong>de</strong>n, citaten en vragen die met <strong>de</strong> film te maken hebben.<br />
Je kan <strong>de</strong>ze fiche gebruiken als leidraad tij<strong>de</strong>ns <strong>de</strong> bespreking van<br />
<strong>de</strong> film.
Wist je dat <strong>de</strong> film door Ne<strong>de</strong>rlandstalige<br />
acteurs is ingesproken? In <strong>de</strong> studio spreken<br />
ze <strong>de</strong> stemmen in van alle figuren. Dat<br />
heet ‘dubbing’. In <strong>de</strong> originele film werd<br />
Deens gesproken. Kijk maar eens naar <strong>de</strong><br />
originele trailer op <strong>de</strong> online filmfiches!<br />
Vond jij <strong>de</strong> film spannend of<br />
saai? Waarom? Welk stukje of<br />
personage vond je het meest<br />
spannend?<br />
Weet jij hoe film werkt? Een film is eigenlijk<br />
niet meer dan heel veel foto’s die heel snel<br />
na mekaar getoond wor<strong>de</strong>n! Zo ontstaat er<br />
beweging. Probeer maar eens twee foto’s<br />
snel te laten bewegen. Zo lijkt het alsof het<br />
één foto is. Vraag aan <strong>de</strong> juf of meester of<br />
ze dat kunnen tonen met <strong>de</strong> hulp van een<br />
thaumatroop!<br />
Heb jij al gehoord over <strong>de</strong> Yeti, <strong>de</strong> verschrikkelijke<br />
sneeuwman? Of over het monster van<br />
Loch Ness? Zoek maar eens op Wikipedia wie<br />
ze zijn! Komt er in DE GEWELDIGE BEER ook<br />
zo’n heel bijzon<strong>de</strong>r beest voor?<br />
Wist je dat je voor een<br />
film van 90 minuten<br />
meer dan 3 miljoen<br />
foto’s (beel<strong>de</strong>n) nodig<br />
hebt!! Als je ze achter<br />
elkaar zou leggen (dus<br />
<strong>de</strong> hele film zou afrollen)<br />
is dat bijna 2,5 kilometer<br />
lang!<br />
Heb jij muziek gehoord<br />
in <strong>de</strong> film? Wat<br />
voor muziek? Was het<br />
droevige muziek? Of<br />
heel spannen<strong>de</strong> muziek?<br />
Of heel vrolijk?<br />
Filmklap!<br />
De filmklap is het bordje<br />
waarmee bij het begin<br />
van elke filmopname<br />
wordt geslagen. De knal<br />
van die filmklap wordt<br />
gebruikt om later het geluid<br />
te synchroniseren.<br />
Dat betekent: zorgen dat<br />
beeld en geluid precies<br />
gelijk lopen. An<strong>de</strong>rs zie<br />
je bv <strong>de</strong> mond van <strong>de</strong><br />
acteur bewegen en hoor<br />
je pas later wat hij zegt.<br />
Dat klopt natuurlijk niet!<br />
Weet jij welke soorten geluid<br />
je in een film kan horen?<br />
Kan je ze opnoemen?<br />
Fiche voor <strong>de</strong><br />
leerlingen<br />
Online filmfiche!<br />
Surf naar www.filmfiches.be en<br />
laat je (sterren)mening achter bij<br />
<strong>de</strong> film die je zag. De fiches zijn<br />
een digitale, meer visuele uitdieping<br />
van <strong>de</strong>ze lesmap met trailers,<br />
foto’s en interessante achtergrondinfo.
Bijlage<br />
WERKBLAD BIJ DE OPDRACHT: DE VERSCHILLENDE GELUIDEN<br />
Plaats het geluid dat je hoor<strong>de</strong> in <strong>de</strong> juiste categorie:<br />
DIRECT GELUID<br />
(DIALOOG)<br />
OMGEVINGSGELUIDEN &<br />
GELUIDSEFFECTEN<br />
MUZIEK