Via Secura 69 - Belgisch Instituut voor de Verkeersveiligheid
Via Secura 69 - Belgisch Instituut voor de Verkeersveiligheid
Via Secura 69 - Belgisch Instituut voor de Verkeersveiligheid
You also want an ePaper? Increase the reach of your titles
YUMPU automatically turns print PDFs into web optimized ePapers that Google loves.
innen <strong>de</strong> context van een bedrijf of grote organisatie dan bij <strong>de</strong><br />
individuele privé-autobestuur<strong>de</strong>r, spreekt <strong>voor</strong> zich.<br />
In 2004 verrichte <strong>de</strong> SWOV een kosten-batenon<strong>de</strong>rzoek van verschillen<strong>de</strong><br />
maatregelen om het vrachtvervoer veiliger te maken.<br />
Daaruit bleek dat zowel een scha<strong>de</strong>preventieprogramma in <strong>de</strong><br />
transporton<strong>de</strong>rnemingen als het gebruik van datarecor<strong>de</strong>rs een<br />
gunstig ren<strong>de</strong>ment opleveren. De essentie is dat <strong>de</strong> chauffeur<br />
weet dat zijn gedragingen kunnen wor<strong>de</strong>n gevolgd, en dat hij op<br />
zijn rijgedrag aangesproken kan wor<strong>de</strong>n. Datarecor<strong>de</strong>rs hebben<br />
dan ook alleen maar effect in bedrijven met een hiërarchische<br />
werkrelatie, aldus <strong>de</strong> on<strong>de</strong>rzoekers 5 .<br />
De Franse Conseil National <strong>de</strong> Sécurité Routière (CNRS) kwam<br />
in 2002 tot gelijklopen<strong>de</strong> conclusies. Volgens <strong>de</strong> experts is een<br />
veralgemeen<strong>de</strong> invoering van acci<strong>de</strong>nt data recor<strong>de</strong>rs (het E-Call<br />
systeem) <strong>voor</strong> alle voertuigen wenselijk. Specifiek <strong>voor</strong> bedrijfsvoertuigen<br />
wor<strong>de</strong>n journey data recor<strong>de</strong>rs sterk aangera<strong>de</strong>n,<br />
niet alleen omwille van <strong>de</strong> verkeersveiligheid maar ook <strong>voor</strong> een<br />
beter bedrijfsbeheer 6 .<br />
Wat het gebruik in privévoertuigen betreft, on<strong>de</strong>rzocht <strong>de</strong><br />
SWOV <strong>de</strong> toepassings- en invoeringsmogelijkhe<strong>de</strong>n van datarecor<strong>de</strong>rs<br />
reeds in 1999. Naast een probleemanalyse werd<br />
in het on<strong>de</strong>rzoek ook breed ingegaan op <strong>de</strong> mening van een<br />
aantal rechtstreeks betrokken organisaties, zoals <strong>de</strong> overheid,<br />
<strong>de</strong> autosector, <strong>de</strong> verzekeraars en belangenorganisaties zoals <strong>de</strong><br />
automobilistenvereniging ANWB. De on<strong>de</strong>rzoekers kwamen tot<br />
<strong>de</strong> conclusie dat een verplichte invoering van datarecor<strong>de</strong>rs niet<br />
te ver<strong>de</strong>digen valt, <strong>de</strong>els omdat har<strong>de</strong> bewijzen van <strong>de</strong> effectiviteit<br />
van <strong>de</strong>rgelijke recor<strong>de</strong>rs ontbreken, an<strong>de</strong>rzijds omdat<br />
er zich aanzienlijke problemen stellen inzake privacygevoeligheid,<br />
rechtsbescherming en rechtsgelijkheid, maatschappelijke<br />
weerstan<strong>de</strong>n en <strong>de</strong>rgelijke. Wel zien ze <strong>de</strong> mogelijkheid om in<br />
te spelen op <strong>de</strong> ontwikkelingen in het zakelijke verkeer en het<br />
toenemen<strong>de</strong> gebruik van informatica in <strong>de</strong> auto om <strong>de</strong> markt<br />
te sturen. Daarbij zou het vrijwillig gebruik van datarecor<strong>de</strong>rs<br />
kunnen wor<strong>de</strong>n bevor<strong>de</strong>rd door tussenkomst van <strong>de</strong> overheid<br />
en <strong>de</strong> verzekeraars 7 .<br />
Discussiepunten<br />
Datarecor<strong>de</strong>rs blijven evenwel nog steeds omstre<strong>de</strong>n, zeker <strong>voor</strong><br />
toepassingen in privévoertuigen. On<strong>de</strong>r an<strong>de</strong>re <strong>de</strong> autoconstructeursfe<strong>de</strong>ratie<br />
Febiac twijfelt aan <strong>de</strong> doeltreffendheid <strong>de</strong> “black<br />
5 Langeveld, P.M.M. & Schoon, C.C. (2004). Kosten-batenanalyse van maatregelen<br />
<strong>voor</strong> vrachtauto’s en bedrijven. Maatregelen ter reductie van het aantal verkeersslachtoffers<br />
en scha<strong>de</strong>gevallen. R-2004-11.<br />
6 Conseil National <strong>de</strong> la Sécurité Routière (2002). L’utilisation <strong>de</strong>s boîtes noires pour la<br />
sécurité routière. Observatoire national interministériel <strong>de</strong> sécurité routière, La Défense<br />
7 Roszbach, R., Heidstra, J. & Wouters, P.I.J. (1999). Datarecor<strong>de</strong>rs in voertuigen. Een<br />
verkenning van toepassingsmogelijkhe<strong>de</strong>n in het privépersonenvervoer. R-99-26. SWOV,<br />
Leidschendam<br />
voertuigen<br />
box” om <strong>de</strong> verkeersveiligheid te verbeteren. Ten eerste registreert<br />
het apparaat <strong>voor</strong>namelijk <strong>de</strong> snelheid, en slechts in zeer beperkte<br />
mate an<strong>de</strong>re factoren van het rijgedrag die aan <strong>de</strong> basis van een<br />
ongeval kunnen liggen, aldus Febiac. Gevaarlijke manoeuvres<br />
zoals overschrijding van een doorlopen<strong>de</strong> witte lijn, onverantwoord<br />
inhalen, door een rood licht rij<strong>de</strong>n,... blijven immers verborgen.<br />
Het toestel zou ook geen aanrijdingen met voetgangers<br />
of fietsers registreren, omdat <strong>de</strong> vertragingen ten gevolge van <strong>de</strong><br />
impact te klein zijn. Voor <strong>de</strong> veiligheid van <strong>de</strong> ‘zachte’ weggebruikers<br />
biedt <strong>de</strong> datarecor<strong>de</strong>r dus geen extra waarborg. Volgens<br />
Febiac registreert het toestel als een koele getuige, maar doet het<br />
niets om het ongeval te vermij<strong>de</strong>n (actieve veiligheid) noch om <strong>de</strong><br />
gevolgen ervan te verzachten (passieve veiligheid).<br />
Een an<strong>de</strong>r discussiepunt is <strong>de</strong> beveiliging van <strong>de</strong> gegevens zelf, en<br />
<strong>de</strong> mogelijke schending van <strong>de</strong> privacy van bestuur<strong>de</strong>rs. Gsm’s<br />
en credit cards vertellen natuurlijk ook al een heleboel over het<br />
doen en laten van hun eigenaars, maar in principe gaat het nog<br />
steeds om vrijwillig gebruik. Bij een datarecor<strong>de</strong>r ligt dat toch<br />
even an<strong>de</strong>rs, omdat het doen en laten van mensen in principe<br />
van minuut tot minuut kan wor<strong>de</strong>n gevolgd. En hoe “vrijwillig”<br />
is het gebruik van zo’n apparaat nog als je zon<strong>de</strong>r datarecor<strong>de</strong>r<br />
pakweg een veel hogere verzekeringspremie moet betalen, of niet<br />
op <strong>de</strong> autosnelweg mag rij<strong>de</strong>n? Het bedrijf of <strong>de</strong> organisatie die<br />
<strong>de</strong> gegevens inzamelt is natuurlijk strikt on<strong>de</strong>rworpen aan <strong>de</strong> privacywetgeving,<br />
maar wie kent <strong>de</strong> risico’s als <strong>de</strong> database wordt<br />
gehackt, of <strong>de</strong> gegevens wor<strong>de</strong>n doorverkocht?<br />
Conclusie<br />
Het gebruik van datarecor<strong>de</strong>rs breidt vanuit <strong>de</strong> bedrijfswereld<br />
langzaam uit naar toepassingen <strong>voor</strong> privévoertuigen.<br />
11<br />
<strong>Via</strong> <strong>Secura</strong> nr. <strong>69</strong>