Naar een innoverend participatiebeleid - Thuis in de Stad
Naar een innoverend participatiebeleid - Thuis in de Stad
Naar een innoverend participatiebeleid - Thuis in de Stad
You also want an ePaper? Increase the reach of your titles
YUMPU automatically turns print PDFs into web optimized ePapers that Google loves.
Een kerntaak van <strong>de</strong> overheid is om er voor te zorgen dat <strong>de</strong> rechten van<br />
mensen beschermd en gerespecteerd wor<strong>de</strong>n om <strong>de</strong>el te kunnen nemen<br />
aan <strong>de</strong> <strong>in</strong>teractie met an<strong>de</strong>re mensen en aan <strong>de</strong> dialogische relatie met <strong>de</strong><br />
overheid. Dat plaatst <strong>de</strong> overheid <strong>in</strong> <strong>een</strong> <strong>de</strong>licate positie: door haar eigen<br />
regels en criteria kan ze mensen zelf ook uitsluiten. De overheid is dan<br />
zowel behoe<strong>de</strong>r van het fundamentele recht tot participatie als beïnvloe<strong>de</strong>r<br />
van <strong>de</strong>ze rechten. Een bijzon<strong>de</strong>r probleem daarbij is dat <strong>de</strong> ste<strong>de</strong>lijke<br />
overheid kan wor<strong>de</strong>n geconfronteerd met criteria van <strong>in</strong>- of uitsluit<strong>in</strong>g die<br />
ze zelf niet <strong>in</strong> han<strong>de</strong>n heeft. Ze wor<strong>de</strong>n bepaald door centrale overhe<strong>de</strong>n<br />
of zijn het gevolg van <strong>de</strong> <strong>in</strong>troductie van marktmechanismen door Europese<br />
of centrale overhe<strong>de</strong>n. De ste<strong>de</strong>lijke overheid kan door haar beleid<br />
zelf ook vormen van uitsluit<strong>in</strong>g versterken of zelfs creëren.<br />
Het begrip burgerschap was lange tijd beperkt tot het nationale niveau<br />
(het staatsburgerschap). Het was immers <strong>in</strong> <strong>de</strong> nationale constitutie dat<br />
traditionele burgerschapsrechten het meest wer<strong>de</strong>n uitgewerkt. De aandacht<br />
voor ste<strong>de</strong>lijk burgerschap is pas relatief recent opgekomen. In <strong>een</strong><br />
afkalven<strong>de</strong> representatie<strong>de</strong>mocratie <strong>in</strong> <strong>een</strong> afkalven<strong>de</strong> staat (door allerlei<br />
fenomenen, gevat on<strong>de</strong>r <strong>de</strong> noemer glokaliser<strong>in</strong>g) dient <strong>de</strong> stad zich aan<br />
als <strong>een</strong> forum waarop op <strong>een</strong> hanteerbare manier aan <strong>de</strong> ‘republiek’ (<strong>de</strong><br />
Res Publica, <strong>de</strong> samenlev<strong>in</strong>g, het algem<strong>een</strong> belang) kan wor<strong>de</strong>n gebouwd,<br />
als basis voor <strong>een</strong> <strong>de</strong>mocratiemo<strong>de</strong>l dat beter beantwoordt aan <strong>de</strong> kenmerken<br />
van <strong>de</strong> mo<strong>de</strong>rne samenlev<strong>in</strong>gen. In <strong>de</strong> omslag van <strong>een</strong> klassieke<br />
representatie<strong>de</strong>mocratie waarbij <strong>de</strong> burger aan het e<strong>in</strong><strong>de</strong> van het verhaal<br />
komt (<strong>in</strong>spraak) naar <strong>een</strong> <strong>de</strong>liberatieve <strong>de</strong>mocratie waar <strong>in</strong>teracties tussen<br />
burgers <strong>de</strong> start van het verhaal vormen (participatie), is <strong>de</strong> scène van <strong>de</strong><br />
stad het geschikte toneel voor organisatie van actie en <strong>in</strong>teractie. Dat heeft<br />
zowel met <strong>de</strong> problematieken van <strong>de</strong> ste<strong>de</strong>n te maken als met <strong>de</strong> opportuniteiten<br />
die ste<strong>de</strong>n bie<strong>de</strong>n. In <strong>de</strong> comb<strong>in</strong>atie van bei<strong>de</strong> liggen veel aanzetten<br />
tot <strong>in</strong>teractie tussen mensen, tot lokaal <strong>in</strong>itiatief <strong>in</strong> allerlei vormen<br />
en kleuren. De ste<strong>de</strong>lijke context is <strong>in</strong> dit tijdsgewricht <strong>een</strong> geschikte context<br />
voor het opbouwen van mo<strong>de</strong>rn burgerschap dat steunt op <strong>de</strong> confrontatie<br />
met diversiteit, <strong>de</strong> omgang met complexiteit, <strong>een</strong> dialogische relatie<br />
tussen burgers, burgermaatschappij en overhe<strong>de</strong>n. 12 De stad als<br />
maatschappelijk systeem heeft die kenmerken of beter: heeft het potentieel<br />
om die kenmerken te ontwikkelen. Daartoe willen wij bijdragen. Als<br />
burgerschap het product is van <strong>een</strong> concrete dagdagelijkse omgang met<br />
dichtheid, complexiteit en diversiteit dan is <strong>de</strong> grote publieke ruimte die<br />
12<br />
24<br />
ONZE VISIE OP PARTICIPATIE IN STEDEN<br />
Boudry,L.,Cabus, P., Corijn, E., De Rynck, F., Kesteloot, C. en Loeckx, A. (2003).<br />
De eeuw van <strong>de</strong> stad. Over stadsrepublieken en rasterste<strong>de</strong>n. Witboek, Project<br />
Ste<strong>de</strong>nbeleid, Vlaamse Gem<strong>een</strong>schap, Brussel.