Energiek met afval
Energiek met afval
Energiek met afval
Create successful ePaper yourself
Turn your PDF publications into a flip-book with our unique Google optimized e-Paper software.
<strong>Energiek</strong> <strong>met</strong> <strong>afval</strong><br />
Jaarmagazine 2005<br />
Essent Milieu
Focus op<br />
verwerking<br />
Er zit volop beweging in de <strong>afval</strong>markt en<br />
het einde is nog lang niet in zicht. Na een<br />
turbulente tijd vol organisatiewijzigingen<br />
en aanpassingen van de strategie heeft<br />
Essent Milieu de opgaande lijn te pakken.<br />
Het jaar 2005 was duidelijk beter dan de<br />
jaren daarvoor.<br />
Onze focus ligt op het verwerken van <strong>afval</strong>. En daar zijn we goed in!<br />
Onder het motto ‘<strong>Energiek</strong> <strong>met</strong> <strong>afval</strong>’ is dankzij de inzet van al onze<br />
medewerkers 2,5 miljoen ton <strong>afval</strong> verwerkt en is het bedrijfsresultaat<br />
flink verbeterd. Dankzij de inzet van al onze medewerkers is het<br />
bedrijfsresultaat flink verbeterd. Kernwoord bij alle verbeteringen die<br />
zijn doorgevoerd, was ‘operational excellence’. In 2005 zijn in Wijster,<br />
Groningen en Moerdijk records gebroken in de hoeveelheden <strong>afval</strong><br />
die zijn verbrand en vergist. Ook in 2006 zullen we deze opgaande<br />
lijn voortzetten. Dat <strong>afval</strong>verwerking in de belangstelling staat, blijkt<br />
uit een toenemende aandacht van media en investeerders. Nieuwe<br />
financiële spelers geven een impuls aan de markt. Een markt die in<br />
beweging is biedt volop nieuwe kansen. Zo gaan op 1 januari 2007<br />
de grenzen voor brandbaar <strong>afval</strong> in Europa open. Vrij verkeer is dan<br />
mogelijk en daarom zien wij mogelijkheden om op de internationale<br />
<strong>afval</strong>markt een rol te spelen. Door de invoering van het stortverbod in<br />
Duitsland van 1 juni 2005 kijkt men daar nu <strong>met</strong> belangstelling naar de<br />
verwerkingsmogelijkheden in ons land. Wij zullen zeer serieus kijken<br />
naar het benutten van kansen om ook in het buitenland contracten<br />
af te sluiten.<br />
Uitdaging<br />
De tweede helft van het afgelopen jaar toonde duidelijk aan dat<br />
Nederland kampt <strong>met</strong> een structureel tekort aan verbrandingscapaciteit.<br />
Alle AVI’s zitten vol en we zien het storten toenemen. Om nieuwe<br />
<strong>afval</strong>stromen te kunnen verwerken, willen wij de capaciteit vergroten<br />
door onze bestaande installaties verder te optimaliseren. Ook staan<br />
uitbreidingen van de verbrandingsinstallaties in Moerdijk en Wijster op<br />
het programma. Een vierde verbrandingslijn bij AZN wordt volgens plan<br />
eind 2008 in gebruik genomen. Een uitbreiding in Wijster <strong>met</strong> twee lijnen<br />
overwegen we ook, maar daarvoor loopt de vergunningsprocedure nog.<br />
Een bijzondere uitdaging is het aflopen van de verwerkingscontracten<br />
voor GFT-<strong>afval</strong> in 2008 en die van huishoudelijk <strong>afval</strong> van de Limburgse<br />
gemeenten in datzelfde jaar. Wij zijn al geruime tijd bezig ons zeer<br />
zorgvuldig voor te bereiden op de aanbestedingen die gaan komen. Er is<br />
ons alles aan gelegen om <strong>met</strong> klanten, waar we al zo’n lange relatie mee<br />
hebben, een nieuwe periode van samenwerking in te gaan.<br />
Persoonlijke aandacht<br />
De groeiende dynamiek in de markt vraagt om een organisatie die<br />
flexibel is en in staat om snel invulling te geven aan nieuwe<br />
ontwikkelingen en kansen. Onze medewerkers hebben veel kennis en<br />
ervaring. Wij willen hen volop de mogelijkheid geven zich verder te<br />
ontwikkelen. Ook willen we de uitwisseling van kennis bevorderen door<br />
nog meer te gaan samenwerken. Het laten rouleren van werknemers zal<br />
ook voor hen persoonlijk weer nieuwe uitdagingen en kansen betekenen.<br />
‘Last but not least’ is veiligheid, gezondheid, welzijn en milieu een<br />
topprioriteit binnen Milieu. Als we zien wat voor vorderingen we sinds<br />
2004 hebben gemaakt, dan kunnen we daar trots op zijn. We blijven<br />
hameren op veiligheid, niet alleen onder onze eigen mensen, maar ook<br />
bij bedrijven en organisaties die wij inhuren of waar we contracten mee<br />
sluiten. En we zullen bovendien nadrukkelijker invulling geven aan het<br />
gezondheids- en milieubeleid.<br />
Met dit jaarmagazine willen wij u een helder beeld geven van onze<br />
onderneming, haar activiteiten en wat er in het afgelopen jaar tot<br />
stand is gebracht.<br />
Ik wens u veel leesplezier!<br />
Robert van der Hoeven<br />
Algemeen directeur Essent Milieu
2<br />
Jaarmagazine Essent Milieu<br />
24
18<br />
Deel 1 Wat doen we 4<br />
Organisatie 4<br />
<strong>Energiek</strong> <strong>met</strong> <strong>afval</strong> 5<br />
Deel 2 Vol energie naar een nieuwe <strong>afval</strong>markt 6<br />
Composteren: een goedkope mogelijkheid 10<br />
om milieuvoordeel te halen<br />
Deel 3 Aandacht voor veiligheid 12<br />
Aandacht voor onze omgeving 15<br />
Deel 4 Verwerking brandbaar <strong>afval</strong> 18<br />
Verwerking organisch <strong>afval</strong> 24<br />
Verwerking niet brandbaar <strong>afval</strong> 30<br />
Deel 5 Basisgegevens Essent Milieu 34<br />
Samenstelling management 35<br />
Kerncijfers 35<br />
Adresgegevens vestigingslocaties 36<br />
12<br />
20<br />
3<br />
30
4<br />
Wat<br />
doen we<br />
Jaarmagazine Essent Milieu<br />
Essent Milieu ziet <strong>afval</strong>verwerking nadrukkelijk als omzetting van <strong>afval</strong> in<br />
energie. Dat betekent niet alleen verbranden <strong>met</strong> energieopwekking: ook<br />
vergisting levert energie op, net als het omzetten van een deel van de<br />
organische <strong>afval</strong>stromen in biobrandstof. Verder worden in de scheidingsinstallaties<br />
materialen afgescheiden die toegepast worden als secundaire<br />
brandstof.<br />
Essent Milieu verwerkt op industriële schaal brandbare, organische en<br />
niet-brandbare/minerale <strong>afval</strong>stromen. Daarbij maken wij gebruik van<br />
scheidings-, vergistings- en verbrandingstechnieken. Voor die <strong>afval</strong>stromen<br />
waarvoor geen andere verwerkingsmogelijkheden zijn en gestort<br />
moeten worden, zorgt Essent Milieu binnen de wettelijke kaders voor<br />
een milieu- en maatschappelijk verantwoorde opslag op een van haar<br />
stortplaatsen.<br />
Het grootste deel van onze aanvoer bestaat uit huishoudelijk en daarmee<br />
vergelijkbaar bedrijfs<strong>afval</strong>. Jaarlijks ontvangen wij een volume aan <strong>afval</strong><br />
van rond 2,5 miljoen ton.<br />
Sturing van <strong>afval</strong>stromen<br />
Essent Milieu beschikt over een aantal verwerkingsinstallaties voor<br />
brandbaar, organisch en niet-brandbaar <strong>afval</strong>. Deze <strong>afval</strong>stromen komen<br />
vrij in Zuid-, Noord-, en Midden-Nederland en moeten op een efficiënte<br />
en snelle wijze naar de diverse installaties en locaties vervoerd worden.<br />
Wij hebben daarom in diverse gemeenten op- en overslagstations, waar<br />
we <strong>afval</strong> verzamelen en overslaan in grotere vrachtwagens of afvoeren<br />
per spoor. Deze <strong>afval</strong>stromen worden centraal gestuurd om tot een zo<br />
efficiënt mogelijke verdeling van het <strong>afval</strong> over onze verwerkinginstallaties<br />
te komen.<br />
Organisatie<br />
Essent Milieu is één van de business units van het energiebedrijf Essent<br />
en bestaat uit drie entiteiten. De activiteiten zijn georganiseerd en<br />
geconcentreerd rond de verwerking van brandbaar, organisch en nietbrandbaar/mineraal<br />
<strong>afval</strong>, die samen de portfolio van Essent Milieu<br />
vormen. De verwerkings-, op- en overslaglocaties in Zuid-Nederland<br />
werken onder de naam Essent Milieu Zuid. De verwerkingslocatie Wijster<br />
en VAGRON te Groningen werken onder de naam Essent Milieu Noord.<br />
Als derde werkt de NV Afvalverbranding Zuid-Nederland (AZN) als de<br />
centrale verwerkingslocatie voor brandbaar <strong>afval</strong> uit de drie zuidelijke<br />
provincies. De commerciële activiteiten worden gebundeld voor de drie<br />
entiteiten uitgevoerd.
<strong>Energiek</strong><br />
<strong>met</strong> <strong>afval</strong><br />
Afval als bron<br />
van energie<br />
Onze dienstverlening nemen wij energiek ter hand. Betrouwbaarheid,<br />
integer handelen en klantgerichtheid staan voor ons centraal. Wij richten<br />
ons hierbij op de lange-termijn-belangen van onze klanten. Dit betekent<br />
ook dat we zullen inspelen op de marktkansen die zich voordoen.<br />
<strong>Energiek</strong> slaat ook op onze kracht om te vernieuwen. Afvalverwerking<br />
is altijd in beweging. Niet alleen technisch, maar ook economisch.<br />
Innovatie krijgt gestalte door ‘operational excellence’, het continu werken<br />
aan veilige, efficiënte, goedkope en schone processen.<br />
<strong>Energiek</strong> zijn we ook waar het onze medewerkers betreft. Een veilige<br />
en schone werkplek voor iedereen is ons vertrekpunt. De persoonlijke<br />
ontwikkeling van medewerkers wordt gestimuleerd door trainingen,<br />
samenwerken, communicatie en kennisoverdracht. De motivatie van de<br />
medewerkers is de motor van onze onderneming.<br />
<strong>Energiek</strong> is ons geloof in de eigen kracht van de <strong>afval</strong>sector. Deze is<br />
modern, innovatief en levert een waardevolle bijdrage aan economische<br />
en milieudoelstellingen van ons land. In Europa behoort Nederland tot de<br />
top als het om <strong>afval</strong>verwerking gaat en daar willen we onze bijdrage aan<br />
blijven leveren.<br />
Essent Milieu is een deel van de samenleving en weet zich daarom<br />
betrokken bij die samenleving. Ze onderschrijft haar maatschappelijke<br />
verantwoordelijkheid door energiek te werken aan een meer duurzame<br />
samenleving. Van alle in Nederland opgewekt elektriciteit is 1% afkomstig<br />
uit het <strong>afval</strong> dat door Essent Milieu wordt verwerkt. Een schone leefomgeving,<br />
zuinig omgaan <strong>met</strong> primaire grondstoffen, het sluiten van<br />
kringlopen en energie produceren uit <strong>afval</strong> zijn in onze bedrijfsvoering<br />
nauw <strong>met</strong> elkaar verweven.<br />
5
6 Jaarmagazine Essent Milieu<br />
Voor een klant is het van belang<br />
om een doorzicht te krijgen<br />
in de toekomst van Essent Milieu.<br />
Wij willen dat zicht bieden.
Vol energie<br />
naar een nieuwe<br />
<strong>afval</strong>markt<br />
Er zijn twee opmerkelijk veranderingen in de <strong>afval</strong>markt de afgelopen jaren. De eerste bij Essent<br />
Milieu, de tweede bij de markt zelf. Essent Milieu wil groeien door zich te concentreren op haar<br />
kerntaken en daarin uit te blinken. De <strong>afval</strong>markt is na het invoeren van het Duitse stortverbod<br />
enorm in beweging gekomen. Aanleiding voor Essent Milieu om zich energiek op de <strong>afval</strong>markt<br />
van morgen te storten. Lout Hazen en Willem Geerling buigen zich over hun ‘nieuwe’ bedrijf.<br />
Het roer om: dat was de uitdaging voor Essent<br />
Milieu na moeizame eerste jaren van dit<br />
millennium. Het nieuwe leven voor Essent Milieu<br />
(EM) begon in 2003 toen besloten werd te<br />
stoppen <strong>met</strong> alle inzamelingswerkzaamheden<br />
en <strong>met</strong> de verwerking van bouw- en sloop<strong>afval</strong>.<br />
Rank en slank moest de organisatie worden,<br />
om slagvaardig te kunnen opereren op een<br />
markt die steeds meer concurrenten kent.<br />
Willem Geerling, bij EM verantwoordelijk voor<br />
Participaties, Regulatory en Public Affairs<br />
verduidelijkt die keuze: “Er zijn twee manieren<br />
om deze <strong>afval</strong>business te bekijken. Integratie<br />
op de hele <strong>afval</strong>keten, of je helemaal richten<br />
op een onderdeel van de keten. We zaten<br />
oorspronkelijk op het eerste spoor, en kochten<br />
daarom bedrijven, van inzamelen tot en <strong>met</strong> de<br />
afzet van eindproducten. Na een heroriëntatie<br />
op onze strategie zijn we op het tweede spoor<br />
terecht gekomen. We richten ons nu geheel op<br />
het verwerken van <strong>afval</strong>.<br />
Grootschaligheid<br />
Verbranden, vergisten, composteren en storten<br />
<strong>met</strong> gaswinning: het zijn de steekwoorden die<br />
passen bij het concept dat <strong>afval</strong> energie kan<br />
opleveren. Een concept dat Essent Milieu stevig<br />
omhelst. Lout Hazen, die het commerciële beleid<br />
vormgeeft: “De keuze voor <strong>afval</strong>verbranding<br />
en het daarmee opwekken van energie ligt het<br />
dichtst bij de kernactiviteit van onze moeder.<br />
Een tweede reden was het besef dat wanneer je<br />
bijvoorbeeld ook zelf inzameling van <strong>afval</strong> gaat<br />
doen, je eigenlijk concurrent wordt van je eigen<br />
7<br />
klanten. Iedereen moet doen waar hij goed in<br />
is: een inzamelaar zamelt in, een <strong>afval</strong>verwerker<br />
verwerkt. Wij verwerken dus <strong>afval</strong>.”<br />
Stroomlijnen<br />
Geerling: “Omdat onze focus helder was, konden<br />
we werken aan het rendementsherstel. Er vond<br />
een herstructurering plaats van activiteiten en<br />
processen, waardoor een betere stroomlijning<br />
– vooral op technisch gebied – kon worden<br />
bereikt. We kunnen nu onze installaties<br />
optimaler benutten. Verder heeft de markt een<br />
positieve beweging gemaakt. Het stortverbod in<br />
Duitsland van 1 juni 2005 had tot gevolg dat<br />
bedrijfs<strong>afval</strong> niet langer weglekte, maar in eigen<br />
land bleef. Het <strong>afval</strong>aanbod naar onze<br />
verbranders nam toe. Dat heeft de verwerkings-
8<br />
tarieven een positieve impuls gegeven.” Toch<br />
heeft Essent niet alleen voordeel gehad van<br />
het stortverbod in Duitsland. “We moeten onze<br />
secundaire brandstoffen nu afzetten tegen<br />
hogere kosten, omdat vooral in Duitsland het<br />
aanbod van deze brandstoffen is toegenomen.”<br />
Ook qua organisatie is het nodige veranderd.<br />
Juridisch, commercieel en administratief zijn de<br />
processen zodanig ingericht dat Essent Milieu<br />
als één bedrijf kan opereren. De tevredenheid<br />
onder het personeel is toegenomen nu de<br />
onzekerheid over de toekomstige ontwikkeling<br />
binnen het bedrijf is verdwenen. De helderheid<br />
binnen de organisatie heeft zelfvertrouwen<br />
gegeven.”<br />
Flexibel<br />
In 2005 zijn vele technische maatregelen<br />
genomen. Zo is de verwerking geperfectioneerd<br />
van ONF, de stroom ‘organisch natte fractie’, die<br />
vrijkomt uit de scheidingsinstallaties in Wijster.<br />
Hazen: “ONF mocht vanwege gewijzigd beleid<br />
van de overheid niet meer worden gestort, wat<br />
wel kon toen de installatie gebouwd werd. Nu<br />
wordt deze stroom mee verbrand. Dat heeft<br />
natuurlijk wel de nodige aanpassingen in de<br />
voorscheiding en het verbrandingsproces<br />
gevergd.”<br />
Jaarmagazine Essent Milieu<br />
Nu worden jaarlijks enkele honderdduizenden<br />
tonnen ONF direct omgezet in energie, in<br />
plaats van storten. Bijkomend voordeel is dat<br />
er veel minder intern transport nodig is, wat de<br />
veiligheid op het terrein ten goede komt.<br />
Geerling noemt nog een voorbeeld. “Het winnen<br />
en afzetten van stortgas van onze stortplaatsen<br />
in de regio Zuid was uitbesteed aan een externe<br />
exploitant. Tegenwoordig nemen we beheer en<br />
onderhoud van alle stortgasmotoren helemaal<br />
in eigen hand, zodat we de energieopwekking<br />
optimaal kunnen benutten.” Het gaat om meer<br />
dan 30 motoren die jaarlijks rond 28 miljoen<br />
De helderheid<br />
binnen de organisatie<br />
heeft zelfvertrouwen<br />
gegeven.<br />
kubieke <strong>met</strong>er stortgas omzetten in 50 miljoen<br />
kWh elektriciteit. “Een behoorlijke hoeveelheid.<br />
En het wordt des te interessanter bij stijgende<br />
energieprijzen.”<br />
Groeimogelijkheden<br />
Binnen de kerntaken is er duidelijk sprake van<br />
groei. Het groeiscenario voor de toekomst richt<br />
zich vooral op de verwerking van brandbaar<br />
<strong>afval</strong>. Geerling: “Bij het verbranden kunnen we<br />
kiezen voor het opvoeren van de capaciteit in de<br />
bestaande verbranders, of door capaciteit aan te<br />
kopen. Voorlopig houden we beide opties open.”<br />
Hazen: “Je volgt de markontwikkelingen, kijkt<br />
wat er aan <strong>afval</strong> overblijft voor onze capaciteit.<br />
Aan de hand daarvan kun je zien waar de groeimogelijkheden,<br />
ook internationaal, zijn. Er zijn<br />
natuurlijk meerdere kapers op de kust. Het blijft<br />
een hybride markt, doordat de betrokken<br />
bedrijven deels private, deels publieke ondernemingen<br />
zijn.”<br />
Uitbreiding<br />
Geerling: “Wij zoeken naar profijtelijke groeimogelijkheden.<br />
Bij AZN in Moerdijk zal eind<br />
2006, na de definitieve goedkeuring van de<br />
investering, de bouw van een vierde<br />
verbrandingslijn van start gaan. Voor een
mogelijke uitbreiding van de capaciteit in<br />
Wijster is het noodzakelijk vergunningstraject<br />
in volle gang.”<br />
Het storten van <strong>afval</strong> was vroeger de kerntaak<br />
van de voorlopers van Essent Milieu, zoals de<br />
VAM en Afvalsturing Limburg. Maar storten is<br />
in de <strong>afval</strong>wereld een laatste optie, en over de<br />
toekomst van het storten vindt een landelijke<br />
discussie plaats.<br />
Geerling: “Wij zijn het grootste stortbedrijf van<br />
Nederland. Dat betekent ook dat we nog ruim<br />
voldoende stortcapaciteit hebben. Maar er zal<br />
een nieuwe scenario moeten worden ontwikkeld<br />
over hoe we in de toekomst <strong>met</strong> die capaciteit<br />
omgaan. Stortplaatsen hebben een wezenlijke<br />
overloopfunctie voor een deel van het brandbare<br />
<strong>afval</strong>. Daarnaast zijn er tal van niet-brandbare<br />
<strong>afval</strong>stromen – denk aan minerale stromen zoals<br />
asbesthoudend materiaal en bepaalde slibstromen<br />
– die nog steeds gestort moeten<br />
worden. We zullen stortcapaciteit beschikbaar<br />
moeten houden om te borgen dat we ruimte<br />
hebben als zich calamiteiten voordoen.”<br />
Storten verduurzamen<br />
Het aantal stortlocaties neemt af, oude stortplaatsen<br />
worden afgewerkt, ingericht en overgedragen<br />
aan de provincies. Soms worden ze tot<br />
markante landschapselementen ‘omgetoverd’,<br />
zoals de VAM-berg in Wijster en de voormalige<br />
stortplaats van de RAZOB te Nuenen. Daarin<br />
onderkent Essent Milieu haar maatschappelijke<br />
verantwoordelijkheid.<br />
‘Duurzaam storten’ is een interessante<br />
nieuwe ontwikkeling. Lout Hazen: “Wij maken<br />
nu in Nederland van een stortplaats een<br />
soort loempia, vouwen al het <strong>afval</strong> in een<br />
beschermend korstje. Feitelijk gebeurt in<br />
die loempia niet zoveel, het <strong>afval</strong> blijft <strong>afval</strong>.<br />
Andere landen in Europa accepteren dat je in<br />
een stortplaats zo’n dertig jaar lang een actief<br />
biologisch proces hebt, dat je zo kunt sturen dat<br />
verontreinigingen worden afgebroken, omgezet<br />
of gebonden. Ik denk dat de Nederlandse<br />
overheid anders moet gaan denken over de<br />
stortwijze. Onze insteek is een andere aanpak<br />
om zo de verontreinigingen van een stortplaats<br />
‘af te bouwen’. Dus duurzaam storten. Wij<br />
sluiten daarbij aan op de visie van de Vereniging<br />
van Afvalbedrijven in Nederland, die onlangs<br />
een rapport over het duurzaam storten van<br />
<strong>afval</strong>stromen aanbood aan de staatssecretaris<br />
van VROM.<br />
9<br />
Toekomst<br />
Over de toekomst van Essent Milieu zijn zowel<br />
Hazen als Geerling onverdeeld positief. “We<br />
hebben onze toekomststrategie bepaald. We<br />
zien, op basis van de ontwikkelingen in het<br />
afgelopen jaar, een behoorlijk groeiperspectief<br />
binnen de verwerking. De verbrandingsmarkt is<br />
een kapitaalintensieve tak van sport en schaalvergroting<br />
zal nodig blijken om een vooraanstaande<br />
rol te kunnen blijven spelen. Het is<br />
nadrukkelijk de ambitie van Essent Milieu om<br />
die toonaangevende rol te spelen. De hectische<br />
periode van veranderingen binnen het bedrijf<br />
is achter de rug en er is nieuw elan binnen de<br />
onderneming. De sfeer binnen het bedrijf is<br />
positief: de mensen zijn weer enthousiast en<br />
hebben de blik op de toekomst.<br />
En dat enthousiasme en die heldere blik op de<br />
toekomst zullen ook onze klanten merken en<br />
nieuwe klanten trekken. “De overheidsklant gaat<br />
steeds meer naar aanbestedingen toe, dat zijn<br />
de Europese regels. Voor een klant is het van<br />
belang om een doorzicht te krijgen in de<br />
toekomst van Essent Milieu. Wij willen dat zicht<br />
bieden.”
10<br />
Er is vanaf 2004 in pers en parlement een<br />
uitgebreide discussie ontstaan over het nut<br />
van gescheiden inzameling van GFT-<strong>afval</strong>.<br />
Gemeenten vragen zich onder meer af of het<br />
composteren van GFT nog wel milieuvoordelen<br />
biedt.<br />
Jaarmagazine Essent Milieu<br />
Composteren:<br />
de goedkope mogelijkheid<br />
om milieuvoordeel te halen<br />
Diverse rapporten suggereren dat GFT-<strong>afval</strong> net zo goed, zo niet beter<br />
verbrand kan worden: dat levert tenminste energie op en heeft daarmee<br />
een hoger (economisch) nut. En het gaat om grote hoeveelheden, totaal<br />
wordt in Nederland circa 1,4 miljoen ton GFT ingezameld.<br />
Veel gemeenten – vooral de grotere steden – zouden uit praktische<br />
overwegingen graag het gescheiden inzamelen van <strong>afval</strong> willen<br />
afschaffen en zien in die rapporten hun gelijk bevestigd. In de praktijk<br />
is dat ook gebeurd, vooral daar waar het economisch onrendabel is.<br />
Zoals bij hoogbouw en gebieden buiten de stadskernen. Hier spelen<br />
de inzamelkosten een grote rol en is het stoppen van het gescheiden<br />
inzamelen een voordeligere optie. Deze argumenten vertroebelen<br />
regelmatig de discussie rond het nut van de gescheiden verwerking van<br />
GFT-<strong>afval</strong>.<br />
Lout Hazen, commercieel manager Essent Milieu: “Het verbranden van<br />
GFT-<strong>afval</strong> wordt te vaak en te enthousiast gebracht, maar is gezien de<br />
samenstelling geen logische optie. GFT bestaat voor het merendeel uit<br />
Wij blijven geloven<br />
in nut en noodzaak van<br />
composteren<br />
water en zand en slechts een beperkt percentage is brandbaar. Al <strong>met</strong><br />
al is dat niet meer dan zo’n kleine 30%. Dit betekent dat je eerst water<br />
moet verdampen om uiteindelijk het brandbare deel te kunnen benutten.<br />
Als alternatief wordt ook wel vergisten van GFT genoemd. Voor bepaalde<br />
organische stromen is dit zeker een optie, maar geldt ook in mindere<br />
mate voor GFT. Ook hier weer vanwege het aandeel water, maar zeker ook<br />
vanwege de zandfractie. Composteren is veruit de goedkoopste optie. En<br />
daar draait het vooral om”, stelt Hazen.<br />
In de huidige inzamelstructuur van gemeenten is het inzamelen van GFT<br />
weliswaar wat duurder dan het inzamelen van rest<strong>afval</strong>, maar dit wordt<br />
ruim gecompenseerd door het verschil in verwerkingskosten. Bovendien:<br />
doordat de verbrandingsinstallaties in ons land momenteel op volle toeren<br />
draaien is er onvoldoende capaciteit in Nederland. Iedere ton GFT die nu<br />
bij het rest<strong>afval</strong> komt, betekent dat er een ton <strong>afval</strong> gestort moet worden.<br />
Tegen torenhoge storttarieven en dat niet alleen, maar storten scoort<br />
qua duurzaamheid veel lager dan verbranden en zeker veel lager dan<br />
composteren.<br />
Hazen: “Naast financiële overwegingen zijn er nog andere argumenten<br />
waarom wij pleiten voor het handhaven en juist het stimuleren van<br />
gescheiden inzameling van organisch <strong>afval</strong>. De belangrijkste is dat het<br />
grondstoffen spaart. Verbranden leidt tot de definitieve vernietiging van<br />
de bruikbare en nuttige bestanddelen in GFT-<strong>afval</strong>.”<br />
Met het apart en selectief bewerken van organische <strong>afval</strong>stromen<br />
produceert Essent Milieu nu drie hoogwaardige productgroepen. De<br />
bekendste is compost, dat als bodemverbeteraar breed wordt ingezet. De<br />
tweede is veenvervanging. Dit voorkomt landschapsvernietiging en spaart<br />
een aanzienlijke CO 2 -uitstoot. Als laatste blijft materiaal over dat uitermate<br />
geschikt is als biobrandstof voor het opwekken van energie. “Kortom, wij<br />
blijven geloven in nut en noodzaak van composteren.”
10<br />
Er is vanaf 2004 in pers en parlement een<br />
uitgebreide discussie ontstaan over het nut<br />
van gescheiden inzameling van GFT-<strong>afval</strong>.<br />
Gemeenten vragen zich onder meer af of het<br />
composteren van GFT nog wel milieuvoordelen<br />
biedt.<br />
Jaarmagazine Essent Milieu<br />
Composteren:<br />
de goedkope mogelijkheid<br />
om milieuvoordeel te halen<br />
Diverse rapporten suggereren dat GFT-<strong>afval</strong> net zo goed, zo niet beter<br />
verbrand kan worden: dat levert tenminste energie op en heeft daarmee<br />
een hoger (economisch) nut. En het gaat om grote hoeveelheden, totaal<br />
wordt in Nederland circa 1,4 miljoen ton GFT ingezameld.<br />
Veel gemeenten – vooral de grotere steden – zouden uit praktische<br />
overwegingen graag het gescheiden inzamelen van <strong>afval</strong> willen<br />
afschaffen en zien in die rapporten hun gelijk bevestigd. In de praktijk<br />
is dat ook gebeurd, vooral daar waar het economisch onrendabel is.<br />
Zoals bij hoogbouw en gebieden buiten de stadskernen. Hier spelen<br />
de inzamelkosten een grote rol en is het stoppen van het gescheiden<br />
inzamelen een voordeligere optie. Deze argumenten vertroebelen<br />
regelmatig de discussie rond het nut van de gescheiden verwerking van<br />
GFT-<strong>afval</strong>.<br />
Lout Hazen, commercieel manager Essent Milieu: “Het verbranden van<br />
GFT-<strong>afval</strong> wordt te vaak en te enthousiast gebracht, maar is gezien de<br />
samenstelling geen logische optie. GFT bestaat voor het merendeel uit<br />
Wij blijven geloven<br />
in nut en noodzaak van<br />
composteren<br />
water en zand en slechts een beperkt percentage is brandbaar. Al <strong>met</strong><br />
al is dat niet meer dan zo’n kleine 30%. Dit betekent dat je eerst water<br />
moet verdampen om uiteindelijk het brandbare deel te kunnen benutten.<br />
Als alternatief wordt ook wel vergisten van GFT genoemd. Voor bepaalde<br />
organische stromen is dit zeker een optie, maar geldt ook in mindere<br />
mate voor GFT. Ook hier weer vanwege het aandeel water, maar zeker ook<br />
vanwege de zandfractie. Composteren is veruit de goedkoopste optie. En<br />
daar draait het vooral om”, stelt Hazen.<br />
In de huidige inzamelstructuur van gemeenten is het inzamelen van GFT<br />
weliswaar wat duurder dan het inzamelen van rest<strong>afval</strong>, maar dit wordt<br />
ruim gecompenseerd door het verschil in verwerkingskosten. Bovendien:<br />
doordat de verbrandingsinstallaties in ons land momenteel op volle toeren<br />
draaien is er onvoldoende capaciteit in Nederland. Iedere ton GFT die nu<br />
bij het rest<strong>afval</strong> komt, betekent dat er een ton <strong>afval</strong> gestort moet worden.<br />
Tegen torenhoge storttarieven en dat niet alleen, maar storten scoort<br />
qua duurzaamheid veel lager dan verbranden en zeker veel lager dan<br />
composteren.<br />
Hazen: “Naast financiële overwegingen zijn er nog andere argumenten<br />
waarom wij pleiten voor het handhaven en juist het stimuleren van<br />
gescheiden inzameling van organisch <strong>afval</strong>. De belangrijkste is dat het<br />
grondstoffen spaart. Verbranden leidt tot de definitieve vernietiging van<br />
de bruikbare en nuttige bestanddelen in GFT-<strong>afval</strong>.”<br />
Met het apart en selectief bewerken van organische <strong>afval</strong>stromen<br />
produceert Essent Milieu nu drie hoogwaardige productgroepen. De<br />
bekendste is compost, dat als bodemverbeteraar breed wordt ingezet. De<br />
tweede is veenvervanging. Dit voorkomt landschapsvernietiging en spaart<br />
een aanzienlijke CO 2 -uitstoot. Als laatste blijft materiaal over dat uitermate<br />
geschikt is als biobrandstof voor het opwekken van energie. “Kortom, wij<br />
blijven geloven in nut en noodzaak van composteren.”
12<br />
Jaarmagazine Essent Milieu<br />
Onze aandacht voor<br />
veiligheid, gezondheid,<br />
welzijn en milieu
Onder het motto ‘een schone en veilige werkplek voor iedereen’ werkt Essent Milieu<br />
voortdurend aan het verbeteren van de werkomstandigheden op haar productie-, kantoor-<br />
en overslaglocaties. Of het nu gaat om eigen werknemers, personeel dat voor korte of<br />
langere tijd bij ons werkzaam is, medewerkers van ingehuurde firma’s en bezoekers, wij<br />
vinden dat iedereen op onze locaties daar veilig en schoon moet kunnen werken of er<br />
een bezoek moet kunnen brengen.<br />
Registratie voor alle bedrijfsonderdelen<br />
In 2005 zijn wij gestart <strong>met</strong> een VGWMmanagementsysteem<br />
voor al onze bedrijfsonderdelen.<br />
Het grote belang van dit systeem<br />
is, dat wij nu een beter overzicht hebben dan<br />
voorheen wat er op dit gebied gebeurt, wat er<br />
verbeterd kan en moet worden en vooral wat<br />
wij willen bereiken en hoe wij dat willen doen.<br />
Een goed voorbeeld is het bijhouden van ‘bijna<br />
ongevallen’. Van iedereen die bij ons werkt<br />
wordt verwacht, dat hij of zij gevaarlijke situaties<br />
en/of gedrag registreert en doorgeeft. Als<br />
onderneming kun je zo al in een vroeg stadium<br />
voorkomen dat zich ongelukken voordoen. In<br />
2005 zijn er enkele honderden meldingen in dit<br />
kader gedaan. Elke melding wordt beoordeeld<br />
en zonodig door concrete acties opgevolgd om<br />
de ongewenste situaties op te heffen.<br />
Continu verbeteren<br />
Voor 2006 zijn voor alle bedrijfsonderdelen van<br />
Essent Milieu doelstellingen vastgesteld voor<br />
veiligheid, kwaliteit, arbeidsomstandigheden en<br />
milieu. Een maandelijks overzicht geeft de stand<br />
van zaken weer in relatie tot de eerder vastgestelde<br />
doelstellingen. Zo blijft de onderneming<br />
alert en is tijdig ingrijpen mogelijk. Ieder jaar<br />
zullen we opnieuw doelstellingen op deze<br />
thema’s vaststellen. En elk jaar proberen we ons<br />
weer te verbeteren. Dat maakt de aanpak voor<br />
iedereen uitdagend en scherpt onze aandacht.<br />
2005: aanpassingen en concrete<br />
maatregelen<br />
Op onze locaties worden regelmatig<br />
veiligheidsronden gelopen. Het doel is vast<br />
te stellen of zich onveilige situaties voordoen,<br />
eigen medewerkers en externe medewerkers<br />
zich aan de regels houden en hoe het staat <strong>met</strong><br />
de orde en netheid. Bij iedere ronde wordt een<br />
klein team samengesteld, dat kritisch een<br />
productieonderdeel of kantoorlocatie bekijkt.<br />
Elke onveilige of te verbeteren situatie en<br />
gedrag wordt genoteerd en besproken. Iedere<br />
veiligheidsronde leidt zo tot aanpassingen.<br />
Op en rond onze verwerkinglocaties is een<br />
13<br />
groot aantal verkeersmaatregelen genomen.<br />
Belangrijkste doel is het scheiden van voetgangers<br />
en langzaam verkeer van het zware<br />
verkeer. Met bebording, afbakening van<br />
voetgangerspaden, zebrapaden, drempels,<br />
signaleringspalen en de aanleg van speciale<br />
wisselplaatsen voor containerauto’s, is de<br />
veiligheid sterk bevorderd.<br />
Vanaf 1 januari 2005 is iedereen op elke<br />
verwerkingslocatie van Essent Milieu verplicht<br />
reflecterende kleding te dragen, geldt er een strikt<br />
parkeerbeleid en wordt streng op snelheid<br />
gecontroleerd op het bedrijfsterrein zelf.<br />
Bij de aanvoer van <strong>afval</strong>stoffen komt het wel<br />
eens voor dat brand ontstaat. Broei en<br />
ontbranding van licht ontplofbaar of ontvlambaar<br />
materiaal tijdens bewerkingstappen is in de<br />
meeste gevallen de oorzaak. De schade bleef<br />
vrijwel altijd beperkt door snel en vakkundig<br />
ingrijpen van de eigen medewerkers van de<br />
bedrijfshulpverlening (BHV).
14<br />
‘Veiligheid en<br />
helder zijn gaan<br />
hand in hand’<br />
Doelstellingen 2006<br />
In 2006 zullen naast de eerder genoemde<br />
veiligheidsrondes ook thematische rondes<br />
worden ingepland voor de diverse locaties.<br />
Hierbij zal specifiek gekeken worden naar vooraf<br />
vastgestelde elementen op de locaties, zoals de<br />
opslag van chemicaliën, arbeidshygiëne of de<br />
verkeerssituatie.<br />
Doel is om op het gebied van veiligheid,<br />
kwaliteit, arbeidsomstandigheden en milieu<br />
verdere verbeteringen te realiseren. Daarvoor<br />
zijn voor diverse indicatoren waarden<br />
vastgesteld die voor 2006 gelden zodat de<br />
beoogde verbeteringen meetbaar zijn. In<br />
de tabel hiernaast zijn de doelen voor 2006<br />
weergegeven. Aangezien VAGRON en AZN<br />
pas recentelijk onderdeel zijn geworden zijn<br />
vergelijkbare cijfers over 2005 niet te geven.<br />
Wat de DART en het ziekteverzuim betreft<br />
lagen de cijfers voor Essent Milieu vorig jaar<br />
op respectievelijk 2,20 en 4,6%.<br />
Jaarmagazine Essent Milieu<br />
Industriële installaties zoals verbrandingsketels<br />
moeten <strong>met</strong> regelmaat in revisie. Ze liggen dan<br />
enkele weken stil. Gespecialiseerde bedrijven<br />
worden uitgenodigd dit soort omvangrijk werk<br />
uit te voeren. Vaak zijn tientallen mensen<br />
tegelijk aan het werk. Er wordt gewerkt in<br />
ploegen, de klok rond. Logisch dat veiligheid<br />
een hoge prioriteit heeft. Het gekozen bedrijf<br />
moet uiteraard aan alle veiligheidseisen voldoen<br />
die Essent stelt.<br />
“Als we de aanvragen voor dit soort grootschalige<br />
werkzaamheden de deur uitdoen, dan<br />
Overzicht doelstellingen VGWM Essent Milieu 2006<br />
<br />
<br />
<br />
<br />
<br />
<br />
<br />
<br />
<br />
<br />
<br />
<br />
sturen we onze reglementen mee, zodat de<br />
bedrijven daarop kunnen inspelen”, legt Michiel<br />
Kuijpers uit, Hoofd Technisch Onderhoud en<br />
projectleider. Kunnen ze aan alle voorwaarden<br />
voldoen en hoe gaan ze bijvoorbeeld om <strong>met</strong><br />
ongevallen <strong>met</strong> verzuim? De aanbiedingen<br />
worden zeer kritisch bekeken, vooral hun beleid<br />
om ongevallen te voorkomen.<br />
“Bij ons kwam Stork het beste uit de bus voor<br />
de revisies van de ketels. Je kunt heldere<br />
afspraken <strong>met</strong> ze maken, hebben veel ervaring<br />
en voeren een streng veiligheidsbeleid. Niet<br />
alleen voor eigen medewerkers maar ook voor<br />
onderaannemers. Helder tegen elkaar zijn is<br />
belangrijk als het om veiligheid gaat”, stelt<br />
Michiel.<br />
Elke dag dat er gewerkt wordt door Stork, zijn<br />
er bijeenkomsten, waar de eisen en regels van<br />
Essent besproken en doorgelopen worden.<br />
Door het lopen van veiligheidsronden tijdens de<br />
revisie blijven wij als Essent Milieu op de hoogte<br />
hoe het er mee staat op de werkvloer.<br />
<br />
<br />
<br />
<br />
<br />
*1 DART = aantal ongevallen <strong>met</strong> verzuim of aangepast werk per 200.000 gewerkte uren.
De werkzaamheden en activiteiten op de diverse productie- en op- en overslaglocaties<br />
van Essent Milieu hebben effecten op de omgeving. Overlast door verkeer, geluid en<br />
geur komt voor. Ons streven is om deze effecten zo beperkt mogelijk te houden voor<br />
iedereen die in de nabijheid van onze locaties woont, werkt en recreëert. Want Essent<br />
Milieu wil een goede en betrouwbare buurman zijn.<br />
Onze aandacht<br />
voor omgeving en<br />
samenleving<br />
Omgevingscommunicatie<br />
Wij vinden het van wezenlijk belang dat omwonenden en betrokken<br />
partijen in de omgeving van onze locaties geïnformeerd zijn over onze<br />
werkzaamheden, ontwikkelingen en toekomstige activiteiten. Daarom<br />
hebben wij regelmatig contact <strong>met</strong> omwonenden, belangengroepen en<br />
vertegenwoordigers van locale en regionale verenigingen. In de<br />
omgeving van onze grootste productielocatie Wijster brengen wij<br />
al meer dan 10 jaar periodiek een informatiekrant uit waarin wij de<br />
belangrijkste ontwikkelingen schetsen, naast gegevens over emissies<br />
en klachten. Voorafgaande aan het indienen van plannen voor<br />
15<br />
uitbreiding van onze activiteiten of wijziging van onze vergunning,<br />
organiseren wij voorlichtingsbijeenkomsten voor omwonenden en<br />
geïnteresseerden. Op plaatsen waar we omvangrijke afdekprogramma’s<br />
van stortlocaties uitvoeren, informeren wij plaatselijke belangenverenigingen<br />
en bewoners. Niet in alle gevallen is onze omgeving<br />
ingenomen <strong>met</strong> onze activiteiten en werkzaamheden, omdat er vaak<br />
sprake is van tijdelijke overlast. Wij proberen wel zoveel mogelijk<br />
rekening te houden <strong>met</strong> onze omwonenden en inwoners van nabij<br />
gelegen dorpen
16<br />
Inrichting stortplaatsen<br />
Het inrichten van gesloten stortlocaties van<br />
Essent Milieu gebeurt op basis van plannen,<br />
die afgestemd zijn <strong>met</strong> gemeentelijke en<br />
provinciale autoriteiten en plaatselijke<br />
belangenverenigingen. Veelal zie je dit terug in<br />
het aanbrengen van specifieke beplanting of<br />
bij het geven van een passende bestemming<br />
aan de afgewerkte stortplaats. Dit kan een<br />
recreatieve functie zijn of een functie die meer<br />
past bij de natuurwaarden van het gebied.<br />
Ook in de toekomst wil Essent Milieu rekening<br />
blijven houden <strong>met</strong> plaatselijke omstandigheden<br />
bij de nog in te richten stortplaatsen. Een<br />
sprekend voorbeeld is de inrichting van de<br />
locatie Razob te Nuenen. Deze voormalige<br />
stortplaats en het aangrenzende gebied worden<br />
ontwikkeld tot Landgoed Gulbergen. Naast<br />
een golfbaan, een dierenpark voor Europese<br />
dieren, zijn ook een mountainbike parcours en<br />
een evenemententerrein aangelegd. Voor de<br />
toekomst staat een verdere ontwikkeling van<br />
het landgoed op het programma. Afstemming<br />
hierover vindt plaats <strong>met</strong> het Regionaal<br />
Jaarmagazine Essent Milieu<br />
Stortplaats als leverancier<br />
van energiegewassen<br />
Essent Milieu beschikt <strong>met</strong> haar stortplaatsen<br />
over honderden hectaren grond. Mogelijk dat<br />
die in de toekomst een heel ander aanzicht<br />
krijgen dan nu het geval is. Voor het eerst<br />
worden proeven genomen <strong>met</strong> de teelt van<br />
energiegewassen. Op de stortplaatsen in<br />
het Limburgse Schinnen en Montfort en<br />
het Brabantse Haps zullen proefvakken <strong>met</strong><br />
koolzaad, energietarwe en –maïs ingezaaid<br />
worden. “Zo snijdt het mes aan twee<br />
kanten”, volgens Joost Pellens, manager<br />
Productontwikkeling. “Onze stortplaatsen<br />
Samenwerkingsverband Regio Eindhoven (SRE).<br />
Een ander project is de uitvoering van het<br />
Landschappelijke Inpassingsplan rond de<br />
locatie Wijster. Dit plan dateert uit de jaren<br />
tachtig en had tot doel het zicht op het bedrijf<br />
vanuit de omgeving te beperken. De aanleiding<br />
was onze aanvraag de stortplaats te verhogen<br />
naar 40 <strong>met</strong>er boven maaiveld. De uitvoering<br />
van dit plan heeft op basis van de vrijwillige<br />
medewerking van landbouwers en omwonenden<br />
plaatsgevonden. Dit project is op 21 december<br />
2005 officieel afgesloten <strong>met</strong> de onthulling van<br />
een informatiepaneel.<br />
In de periode van bijna twintig jaar heeft<br />
Wijster een kleine honderd hectare rond<br />
het bedrijfsterrein ingeplant, vele tientallen<br />
kilo<strong>met</strong>ers wegbeplanting aangelegd en 90<br />
erven van omwonenden beplant. Er zijn vele<br />
gronden aangekocht <strong>met</strong> als doel deze daarna<br />
te kunnen ruilen tegen gronden die voor<br />
beplanting het meest geschikt waren. Essent<br />
Milieu werkt samen <strong>met</strong> Stichting Het Drentsche<br />
Landschap, de provincie Drenthe en enkele<br />
andere organisaties aan de ontwikkeling van<br />
zijn nu ingezaaid <strong>met</strong> gras en dat vergt ook<br />
onderhoud, dus waarom niet gewassen<br />
verbouwen die ook nog energie opleveren.” Het<br />
vraagt wel de nodige zorgvuldigheid. Bij het<br />
ploegen moet je rekening houden <strong>met</strong> gas- en<br />
watervoorzieningen in het stort. Joost: “De<br />
gebruikte grond is meestal schraal en moet<br />
dus bemest worden. Uiteraard <strong>met</strong> compost uit<br />
eigen huis. En natuurlijk bijhouden hoe de groei<br />
verloopt en het effect ervan op de onderliggende<br />
laag.” Er wordt samengewerkt <strong>met</strong> de Hogere<br />
Agrarische School in Den Bosch. Studenten<br />
het stroomdal van het Oude Diep, een regionale<br />
beek die weer haar oorspronkelijke loop heeft<br />
teruggekregen. Ook namen wij het initiatief voor<br />
de aanleg van diverse wandel- en fietspaden,<br />
zowel op eigen terrein als daarbuiten. Sluitstuk<br />
vormde de bouw van een informatiecentrum<br />
op het hoogste punt van de stortplaats en<br />
openstelling van een deel van de stortplaats<br />
als wandelgebied. Recentelijk hebben we nog<br />
meegewerkt aan de restauratie van de enige<br />
overgebleven historische brug over het VAMkanaal.<br />
Essent Milieu blijft actief deelnemen<br />
aan de verbetering van de kwaliteit van het<br />
landschap in haar directe omgeving. En dat<br />
geldt niet alleen voor de locatie Wijster, maar<br />
ook voor vele andere locaties van Essent Milieu.<br />
Biomonitoring<br />
Een bijzonder vorm van maatschappelijke<br />
betrokkenheid is de afspraak uit 1995 <strong>met</strong><br />
vertegenwoordigers van de agrariërs in de<br />
omgeving van Wijster. Bij de plannen voor de<br />
bouw van de verbrandingsinstallatie, brachten<br />
boeren in de omgeving van Wijster hun zorgen<br />
zullen wekelijks inspecteren hoe de groei<br />
vordert. “Wat er na de oogst <strong>met</strong> de gewassen<br />
gebeurt, is nog niet duidelijk. Vergisten,<br />
bijstoken in energiecentrales van Essent of<br />
er biodiesel van maken zijn een paar opties.<br />
Voorlopig gaat het om tien hectare en de proef<br />
duurt twee jaar”, geeft Joost Pellens aan.<br />
De verwachting is dat de plannen over het<br />
algemeen positief ontvangen zullen worden.<br />
De resultaten van de proef moeten uitwijzen of<br />
Essent Milieu haar stortplaatsen in de toekomst<br />
zal markeren <strong>met</strong> geel wuivend koolzaad.
naar voren over eventuele gevolgen van de<br />
geplande installatie. In onderling overleg is<br />
afgesproken biomonitoring te starten in de<br />
omgeving. Speciale gewassen worden onder<br />
gecontroleerde omstandigheden verbouwd<br />
‘Geen erfenis<br />
voor toekomstige<br />
generaties’<br />
De praktijk in Nederland is dat gesloten stortplaatsen terecht komen in<br />
een fase van eeuwigdurende nazorg. Dat is in de Nederlandse wetgeving<br />
vastgelegd. Ook moeten ze zowel aan de boven- als aan de onderkant<br />
voorzien zijn van voorgeschreven waterdichte afdichtingen. Dit moet<br />
voorkomen dat er emissies naar lucht, water en bodem optreden.<br />
“De vraag is of dit een ideale situatie is”, geeft Hans Woelders aan. Hij<br />
is procestechnoloog en betrokken bij het project Duurzaam Storten. “Wij<br />
en enkele andere partijen wilden aantonen dat het mogelijk moet zijn<br />
een stortplaats te ontwikkelen, waar na één generatie geen emissies<br />
meer optreden en geen nadere maatregelen meer nodig zijn. Dus geen<br />
dure nazorg, geen vervanging van de bovenafdichting na 50 jaar en nog<br />
op enkele vooraf vastgestelde plaatsen. De<br />
Universiteit van Wageningen onderzoekt<br />
jaarlijks de verbouwde gewassen, koemelk en<br />
gras op de aanwezigheid van zware <strong>met</strong>alen en<br />
dioxinen. Tot nu toe hebben deze onderzoeken<br />
17<br />
niet kunnen aantonen dat er een verbrandingsinstallatie<br />
in dit deel van Drenthe staat.<br />
belangrijker geen nadelige invloed meer op het milieu. Zo voorkom je dat<br />
toekomstige generaties opgezadeld worden <strong>met</strong> onze erfenis. En dat is<br />
gelukt. We hebben aangetoond dat het zonder meer mogelijk is.”<br />
Het betekent wel dat je anders moet werken bij het inrichten van zo’n<br />
stortlocatie. Een zorgvuldige keuze van <strong>afval</strong>stoffen die je bij elkaar brengt<br />
en een passende manier van werken horen daarbij. Hans: “Dit onderzoek<br />
richtte zich op de aanleg van nieuwe stortplaatsen. Wij gaan ons nu<br />
richten op het toepassen van de verzamelde kennis, om onze bestaande<br />
stortplaatsen te ‘verduurzamen’. Kortom, zorgen dat de levensduur van<br />
nazorg flink ingekort wordt. Dat beperkt de invloed op het milieu op lange<br />
termijn en scheelt toekomstige generaties heel wat kosten.”
18<br />
Jaarmagazine Essent Milieu<br />
Essent Milieu beschikt over drie moderne en unieke installaties, de Geïntegreerde Afval<br />
Verwerkings Installatie (GAVI) in het Drentse Wijster en de nv Afvalverbranding Zuid-<br />
Nederland (AZN) in Moerdijk. Gemakshalve voegen wij daar de scheidings- en vergistings-<br />
installatie VAGRON in Groningen aan toe. Omdat ook deze unieke installatie direct gericht<br />
is op de verwerking van brandbaar <strong>afval</strong> en gericht is op de productie van energie. De<br />
gezamenlijke verwerkingscapaciteit van genoemde onderdelen was in 2005 ruim<br />
1,5 miljoen ton <strong>afval</strong>. Daarmee speelt Essent Milieu een hoofdrol op de Nederlandse markt.
Sinds 1996 draait de GAVI. Deze installatie bestaat<br />
uit drie parallelle verwerkingslijnen <strong>met</strong> drie<br />
identieke scheidingslijnen. Dat maakt Wijster<br />
uniek. Het aangevoerde <strong>afval</strong> wordt dus eerst<br />
gescheiden in deelstromen en vervolgens wordt<br />
een deel verbrand. De capaciteit van de installatie<br />
is ruim 800.000 ton per jaar.<br />
Scheiding<br />
In de scheidingsinstallatie scheiden zeeftrommels,<br />
magneten en sterke luchtstromen<br />
het <strong>afval</strong> in een aantal deelstromen, waaronder<br />
ONF. Deze stromen bestaan uit organische<br />
bestanddelen, zand, steen, glas, ijzer, blik en<br />
papier en kunststoffen. De scheiding is nodig<br />
om papier en lichte plastic folies te kunnen<br />
afscheiden. Windzifters ‘zuigen’ als grote stofzuigers<br />
dit lichte materiaal van lopende banden,<br />
voeren deze stroom af naar grote persen en<br />
wikkelen het materiaal tot grote balen. Deze<br />
fractie wordt elders nuttig toegepast als<br />
secundaire brandstof in de cement- en<br />
kalkindustrie en energiecentrales. Met deze<br />
scheiding maken we maximaal gebruik van de<br />
beschikbare verwerkingscapaciteit.<br />
Verbranding<br />
Wat na de scheiding overblijft, is een brandbare<br />
fractie (RDF). Deze fractie wordt in de drie<br />
Verwerking<br />
brandbaar <strong>afval</strong><br />
Geïntegreerde Afval Verwerkings Installatie<br />
(GAVI) te Wijster<br />
roosterovens van de GAVI verbrand. Dat gebeurt<br />
bij een temperatuur die ligt rond 1.300°C. Bij de<br />
verbranding wordt energie geproduceerd. De<br />
hete rookgassen verwarmen water dat door<br />
buizen in de ketelwanden stroomt. Zo ontstaat<br />
stoom <strong>met</strong> een temperatuur van 400°C en een<br />
druk van 40 bar. Een turbinegenerator zet de<br />
stoom om in elektriciteit. Een klein deel hiervan<br />
is voor eigen gebruik en dekt de energiebehoefte<br />
van de installatie zelf. Het grootste deel<br />
19<br />
wordt geleverd aan het elektriciteitsnet en levert<br />
energie voor minimaal 100.000 huishoudens.<br />
Rookgasreiniging<br />
De bij de verbranding vrijkomende rookgassen<br />
worden in zes afzonderlijke stappen gereinigd,<br />
waarbij elk van de reinigingsstappen zorgt voor<br />
de verwijdering van specifieke verontreinigingen.<br />
Zo worden verzurende stoffen, zware <strong>met</strong>alen en<br />
dioxinen verwijderd en afgebroken. De uitstoot
20<br />
die de schoorsteen verlaat voldoet ruimschoots<br />
aan de strenge wettelijke eisen.<br />
Reststoffen<br />
In het verbrandingsproces komen reststromen<br />
vrij. De omvangrijkste stroom bestaat uit<br />
onverbrande resten, de slakken, ook bodemas<br />
genoemd. Deze reststroom ondergaat nog<br />
een behandeling. Magneten halen ferro- en<br />
non-ferro <strong>met</strong>alen uit het materiaal, zeven<br />
verwijderen de grote delen en het restant gaat<br />
als grondstof voor funderingen naar de wegenbouw<br />
en grote infrastructurele werken. Kleine<br />
hoeveelheden vliegas en rookgasreinigingsresidu<br />
worden afgevoerd naar Duitsland waar<br />
het na een speciale behandeling, een nuttige<br />
toepassing krijgt bij het opvullen van oude<br />
gangen in voormalige droge zoutmijnen.<br />
Jaarmagazine Essent Milieu<br />
Afvalverbranding Zuid-Nederland (AZN)<br />
te Moerdijk<br />
AZN is sinds 1997 operationeel en verbrand<br />
jaarlijks rond 670.000 ton huishoudelijk en<br />
vergelijkbaar bedrijfs<strong>afval</strong>. Hiervoor zijn <strong>met</strong><br />
gemeenten in Limburg, Noord-Brabant en Zeeland<br />
langjarige contracten afgesloten. AZN kent sinds<br />
januari 2006 Essent Milieu (80%) en Delta NV<br />
(20%) als aandeelhouders.<br />
Productie<br />
AZN heeft drie verbrandingslijnen <strong>met</strong> elk een<br />
oven, ketel en een uitgebreide rookgasreiniging.<br />
De installatie is uniek vanwege haar ongekend<br />
hoge energierendement. Dit laatste is een<br />
gevolg van de unieke koppeling van de<br />
installatie aan de naastgelegen warmtekrachtcentrale<br />
(WKC) van Essent. De combinatie wekt<br />
niet alleen elektriciteit op, maar levert tevens<br />
warmte aan Shell Chemie Moerdijk. AZN levert<br />
de <strong>met</strong> de <strong>afval</strong>verbranding geproduceerde<br />
hogedrukstoom aan deze WKC. Met het<br />
verhogen van de stoomdruk tot 100 bar is<br />
de <strong>afval</strong>verbrandingsinstallatie in staat een<br />
rendement te halen van 30%. Bij een ‘gewone’<br />
AVI is dit doorgaans rond 23%. Via de WKC<br />
produceert AZN 580.000 MWh elektriciteit per<br />
jaar, voldoende voor ruim 170.000 huishoudens.<br />
Omdat een groot deel van het verwerkte <strong>afval</strong><br />
uit biomassa bestaat, geldt bijna de helft van<br />
deze productie ook nog als duurzame energie.<br />
Afvalverbranding Zuid-Nederland heeft vorig<br />
jaar ruim 4% meer <strong>afval</strong> verwerkt.
Rookgasreiniging<br />
De installatie kent verschillende stappen van<br />
reiniging. Een elektrostatisch filter vangt het<br />
vliegas af, dat in de asfalt- en cementindustrie<br />
gebruikt wordt als grondstof. In de<br />
verbrandingsketels zelf wordt ammonia<br />
ingespoten, dat verzurende stikstofoxiden<br />
omzet in onschadelijk stikstof en waterdamp.<br />
Vervolgens verwijdert een driestaps natte<br />
rookgaswasser onder andere zoutzuur, waterstoffluoride,<br />
zwaveldioxide (SO2) en zware<br />
<strong>met</strong>alen. Als laatste stap wordt actief kool aan<br />
de rookgassen toegevoegd en worden deze<br />
gassen door een doekenfilter gezogen. Deze<br />
kool bindt de dioxines, kwikdampen en andere<br />
zware <strong>met</strong>alen.<br />
Restproducten hergebruikt<br />
Naast het vliegas wordt ook de bodemas<br />
opgewerkt. Zowel magnetische (ferro) als<br />
niet-magnetische <strong>met</strong>alen (non-ferro) worden<br />
verwijderd en als schroot hergebruikt. De<br />
bodemas zelf wordt fijngemalen en gebruikt<br />
als fundering bij de aanleg van wegen.<br />
AZN produceert als een van de weinige<br />
installaties gips uit de <strong>afval</strong>stromen van de<br />
natte rookgaswasser. Dit gips, jaarlijks zo’n<br />
2.500 ton, wordt geleverd aan de industrie en<br />
bouwondernemingen.<br />
Voor beide verbrandingsinstallaties<br />
Uitbreiding verbrandingscapaciteit<br />
Er is een structureel tekort aan verwerkingscapaciteit<br />
voor brandbaar <strong>afval</strong> in Nederland.<br />
Tot voor kort was de verbrandingscapaciteit<br />
5,8 miljoen ton, daar komen enkele honderdduizenden<br />
tonnen bij door de uitbreiding van<br />
de installatie in Amsterdam. Toch is dit nog<br />
steeds onvoldoende om de geschatte<br />
hoeveelheid, die zich tussen 8 en 9 miljoen ton<br />
AZN GAVI VAGRON<br />
brandbaar <strong>afval</strong> beweegt, te kunnen verwerken.<br />
Daarom nemen verschillende verwerkers het<br />
initiatief om ook hun verbrandingscapaciteit<br />
uit te breiden. Ook Essent Milieu bereidt zich<br />
momenteel voor om haar beide installaties uit te<br />
breiden. AZN beschikt al over de noodzakelijke<br />
milieuvergunning (tot 1.000.000 ton/jaar). Naast<br />
de drie bestaande verbrandingsovens zal aan het<br />
einde van 2006 naar verwachting gestart worden<br />
<strong>met</strong> de bouw van een vierde verbrandingslijn<br />
<strong>met</strong> een jaarcapaciteit van 275.000 ton per jaar.<br />
Voor de GAVI in Wijster staat een uitbreiding<br />
<strong>met</strong> twee verbrandingslijnen op stapel. De<br />
uitbreiding zal de verbrandingscapaciteit<br />
bijna verdubbelen. De verwachting is dat<br />
vergunningprocedure in de tweede helft van<br />
2007 zal worden afgerond.<br />
Emissiegegevens 2005 GAVI Wijster en AZN Moerdijk<br />
<br />
<br />
<br />
<br />
<br />
<br />
<br />
<br />
<br />
<br />
<br />
<br />
<br />
<br />
<br />
<br />
<br />
<br />
<br />
<br />
<br />
<br />
<br />
<br />
<br />
<br />
<br />
<br />
<br />
<br />
<br />
<br />
<br />
<br />
<br />
<br />
<br />
<br />
<br />
21<br />
Meetapparatuur conform Bva<br />
Onze beide verbrandingsinstallaties moeten<br />
uiteraard voldoen aan de nieuwe normen van het<br />
Besluit Verbranden Afvalstoffen (Bva). Daarom<br />
is op beide locaties de meetapparatuur voor de<br />
emissie naar lucht aangepast. Daarmee was al<br />
in 2004 begonnen. Een belangrijk deel van 2005<br />
heeft de nieuwe emissieapparatuur<br />
(en registratie) parallel gedraaid <strong>met</strong> de oude<br />
meetapparatuur. Zo wordt er sinds mei 2005<br />
in overeenstemming <strong>met</strong> de eisen van de Bva<br />
geregistreerd en gerapporteerd, dat per<br />
28 december 2005 van toepassing werd ter<br />
vervanging van het Besluit Luchtemissies<br />
Afvalverbranding (Bla).<br />
<br />
<br />
<br />
<br />
<br />
<br />
<br />
<br />
<br />
<br />
<br />
<br />
<br />
<br />
Verschillen in de weergegeven gemiddelde jaarconcentraties tussen beide installaties zijn<br />
te verklaren door verschillen in de toegepaste rookgasreiningingstechniek.
22<br />
AZN is uniek vanwege<br />
haar ongekend hoog<br />
energierendement<br />
Jaarmagazine Essent Milieu<br />
IPPC/BAT/BREF<br />
De Europese Unie heeft, <strong>met</strong> het oog op het<br />
terugdringen en het controleren van emissies,<br />
het Integrated Polutions Prevention en Control<br />
(IPPC) opgesteld. Hierin is vastgelegd dat onder<br />
meer AVI’s gebruik moeten maken van de<br />
zogeheten ‘Best Available Techniques’(BAT),<br />
anders gezegd, de best beschikbare technieken<br />
om de rookgassen te reinigen en emissies tot<br />
een minimum terug te dringen. De Europese<br />
Unie legt dit naar verwachting medio 2006 vast<br />
in zogenaamde BAT Reference Documents<br />
(BREF’s) voor <strong>afval</strong>verbranding.<br />
Emissie naar lucht, water en bodem<br />
De emissie van onze AVI’s kent in principe drie<br />
vormen: emissie naar lucht, water en bodem.<br />
Speciale en hoogwaardige technieken stellen<br />
ons in staat de emissies altijd binnen de<br />
toegestane grenzen te houden. Afval is echter<br />
een niet-homogene brandstof die van dag tot<br />
dag kan verschillen en dus invloed kan hebben<br />
op het niveau van de emissie. Uiteraard hebben<br />
onze medewerkers de mogelijkheid tijdig bij te<br />
sturen. Daarnaast zijn en worden maatregelen<br />
getroffen om de wisseling in kwaliteit van het<br />
<strong>afval</strong> zoveel mogelijk tegen te gaan. Dit gebeurt<br />
bij de sturing van <strong>afval</strong>stromen en de acceptatie,<br />
maar ook door een zorgvuldig bunkerbeheer.<br />
VAGRON te Groningen<br />
Afvalbeheer Regio Centraal Groningen, een<br />
samenwerkingsverband tussen de gemeente<br />
Groningen en een 7-tal aangrenzende gemeenten,<br />
sloot in 1987 een contract <strong>met</strong> VAGRON Industrial<br />
vof, kortweg VAGRON. Dit onderdeel van Essent<br />
Milieu verwerkt huishoudelijk <strong>afval</strong> door het te<br />
scheiden en te vergisten.<br />
Scheiding<br />
De scheidingsinstallatie heeft een verwerkingscapaciteit<br />
van circa 230.000 ton per jaar en<br />
bestaat uit een aaneenschakeling van trommelzeven,<br />
stijgzifters en magneetbanden. Zo<br />
ontstaan diverse deelstromen zoals <strong>met</strong>alen,<br />
papier/kunststof, brandbare fractie en ONF. Ook<br />
bestaat de mogelijkheid om drankenkartons af<br />
te scheiden.<br />
Vergisting<br />
De was- en vergistinginstallatie verwerkt<br />
jaarlijks 95.000 ton ONF. In de wasinstallatie<br />
wordt de ONF-fractie gescheiden in organisch<br />
en inert materiaal. Het organische materiaal<br />
wordt verkleind, nabehandeld en vervolgens<br />
verpompt naar vier reactoren, elk <strong>met</strong> een<br />
inhoud van 2.750 m 3 . Het vergistingproces levert<br />
ongeveer 1.000 m 3 gas per uur op waarmee
‘Het is goed dat we<br />
tijdig zijn gestart’<br />
Zowel in de GAVI als bij AZN is in 2005 de<br />
emissie meet- en registratieapparatuur<br />
vernieuwd conform de eisen van het nieuwe<br />
Besluit Verbranden Afvalstoffen (Bva). Per<br />
28 december jongstleden is de Bva in werking<br />
getreden en vervangt ze het Besluit Luchtemissies<br />
Afvalverbranding (Bla) van 1993.<br />
Henk de Vries, projectleider GAVI, “De aanschaf<br />
is een hele klus geweest en behoorlijk<br />
ingrijpend. Het is goed dat we er op tijd mee<br />
begonnen zijn. We hebben het nu goed voor<br />
elkaar.” Verandering van Europese wetgeving<br />
maakte nieuwe apparatuur noodzakelijk, maar<br />
ook was na 10 jaar onze apparatuur verouderd<br />
en technisch afgeschreven. We waren toe aan<br />
een vervanging.” De Europese regelgeving<br />
geeft nauwkeurige eisen waaraan de meet-<br />
en registratie-instrumenten moeten voldoen.<br />
De aandacht gaat daarbij vooral uit naar de<br />
kwaliteit van de <strong>met</strong>ingen en hoe alles wordt<br />
bijgehouden. “Je moet vier kwaliteitsstappen<br />
doorlopen en dat begint al bij de aanvragen<br />
van de offertes. We laten ook de KEMA als<br />
vier gasmotoren van de warmtekrachtinstallatie<br />
gevoed worden, die zowel elektrische als<br />
thermische energie levert. De elektrische<br />
energie wordt ingezet voor eigen gebruik. Het<br />
overschot wordt leveren aan het openbare<br />
elektriciteitsnet.<br />
Na vergisting blijft het zogeheten digestaat<br />
onafhankelijke partij oordelen om tot de<br />
juiste keuze te komen. De volgende stap<br />
is de belangrijkste. De apparatuur moet<br />
getoetst worden of ze doet wat ze moet doen<br />
volgens de eisen, normen en richtlijnen van<br />
de Bva. Dat moet een erkend instituut<br />
uitvoeren. Bij akkoord, geeft dat een<br />
representatieve weergave van wat de Bva<br />
eist”, aldus Henk. De laatste twee stappen<br />
testen opnieuw of het <strong>met</strong>en en registreren<br />
en analyseren in de praktijk goed verloopt.<br />
De Bva eist dat 10 minuten-, uur- en<br />
daggemiddelden bijgehouden worden voor<br />
bepaalde stoffen die je uitstoot. Dat vergt<br />
veel rekenwerk. Deze daggemiddelden<br />
mogen de normen nooit overschrijden. Henk:<br />
“Groot voordeel is dat je <strong>met</strong> de nieuwe<br />
meetapparatuur vooruit kunt kijken. Deze<br />
geeft aan of je de dagelijkse norm wel haalt<br />
of dat je in de loop van de dag je processen<br />
moet bijstellen. Wij vallen keurig binnen alle<br />
eisen.”<br />
over. Dit wordt machinaal ontwaterd en lijkt<br />
wat samenstelling en structuur betreft op<br />
compost. De fracties grof inert en zand uit de<br />
wasinstallatie worden na verdere bewerking<br />
en keuring hergebruikt als bouwstof. Het<br />
vrijkomende proceswater wordt zoveel mogelijk<br />
hergebruikt.<br />
Verwerking brandbaar <strong>afval</strong> Essent Milieu<br />
<br />
<br />
<br />
23<br />
<br />
<br />
Productie energie uit brandbaar <strong>afval</strong>
24<br />
Jaarmagazine Essent Milieu
Essent Milieu is marktleider in Nederland als het gaat om het verwerken van GFT-<strong>afval</strong> tot<br />
compostproducten. Logischerwijs geldt het marktleiderschap ook voor de afzet van de<br />
geproduceerde compost. In Maastricht, Venlo, Deurne en Acht beschikken we over moderne<br />
tunnelcomposteerinstallaties, in Wijster en Moerdijk vindt de compostering plaats in grote<br />
gesloten hallen.<br />
Verwerking<br />
organisch <strong>afval</strong><br />
Tunnelcompostering<br />
De fabrieken in Venlo en Maastricht zijn<br />
halverwege de jaren negentig gebouwd en<br />
verwerken jaarlijks GFT- en groen<strong>afval</strong>. Venlo<br />
verwerkt daarnaast ook nog ONF. In 2003<br />
zijn de voor- en nabewerkingslijnen van de<br />
compostfabriek in Maastricht aangepast. Zo zijn<br />
we nog beter in staat te sturen op de kwaliteit<br />
van de compost en het proces zelf.<br />
Het GFT-<strong>afval</strong> wordt na binnenkomst<br />
gecontroleerd en verkleind. Magneten<br />
verwijderen de aanwezige <strong>met</strong>alen. Vervolgens<br />
wordt het, eventueel na bevochtiging, in<br />
gesloten tunnels gebracht en belucht.<br />
Ongewenste ziektekiemen worden vernietigd<br />
en zaden verliezen hun kiemkracht. Biofilters<br />
zuiveren de vrijkomende proceslucht uit de<br />
tunnels en beperken de uitstoot van ammoniak,<br />
geur en micro-organismen tot een minimum. Na<br />
het composteringsproces zorgt een uitgebreid<br />
zeefproces dat het materiaal geschoond wordt<br />
van grove nog niet gecomposteerde delen<br />
evenals stukjes plastic, steen en glas. Het grove<br />
organisch materiaal gaat opnieuw de tunnels in<br />
als entmateriaal. De fijne compostfractie wordt<br />
opgeslagen en vervolgens afgezet. In 2005 zijn<br />
de composteerinstallaties in Deurne en Acht<br />
door Essent Milieu overgenomen.<br />
<br />
<br />
<br />
<br />
<br />
<br />
<br />
<br />
<br />
25<br />
Halcompostering<br />
De gesloten composteerhallen in Wijster<br />
en Moerdijk zijn in het begin van de jaren<br />
negentig gebouwd. De composteerinstallatie<br />
Verwerkte hoeveelheden organisch <strong>afval</strong> 2005 Compostproductie 2005
26<br />
Gesloten compostering is ontwikkeld voor het omzetten<br />
van GFT-<strong>afval</strong> in compost. Het systeem is echter ook<br />
geschikt voor het stabiliseren, hygiëniseren of biologisch<br />
drogen van <strong>afval</strong>stromen <strong>met</strong> een relatief hoog<br />
organisch gehalte.<br />
in Wijster bestaat uit vijf hallen en behoort tot<br />
de grootste in Europa. De voorbewerkingsinstallatie<br />
verkleint, ontijzert en zeeft het<br />
aangevoerde GFT-<strong>afval</strong>. Via transportbanden<br />
gaat het te composteren materiaal naar de<br />
gesloten composteerhallen, elk ter grootte van<br />
een voetbalveld. Beluchtingsbuizen in de vloer<br />
blazen lucht door het composterend materiaal.<br />
De vrijkomende proceslucht wordt afgezogen<br />
en afgevoerd naar biofilters. Een automatische<br />
graafmachine keert het materiaal wekelijks,<br />
waardoor een homogenisering en een betere<br />
beluchting optreedt. Na enkele weken verblijftijd<br />
in de hal ondergaat de compost een aantal<br />
nabewerkingen, waaronder het zeven. Ook hier<br />
wordt de grove zeeffractie teruggevoerd in de<br />
compostering als entmateriaal.<br />
Jaarmagazine Essent Milieu<br />
Keurmerken compost<br />
De gebruiker van compost wil er zeker van zijn<br />
dat het product goed is en voldoet aan wettelijke<br />
normen. Daarom is onze compost voorzien van<br />
keurmerken om onze klanten de garantie te<br />
geven dat ze een uitstekend product in handen<br />
hebben. De compost van de installaties in<br />
Wijster, Venlo en Maastricht vallen onder het<br />
Duitse keurmerk RAL-Gütezeichen. Zonder dit<br />
keurmerk is de afzet van compost in Duitsland<br />
niet mogelijk. Jaarlijks worden enkele<br />
tienduizenden tonnen geëxporteerd naar onze<br />
oosterburen. Zowel de compost uit Wijster als<br />
die van de installatie uit Moerdijk hebben het<br />
KIWA-productcertificaat en voldoen tevens aan<br />
de Boordelingsrichtlijn (BRL). Beide keurmerken<br />
geven de garantie dat de samenstelling en<br />
kwaliteit van het product constant van aard is<br />
en voldoet aan de gestelde richtlijnen.
Erkenning VWA (Voedsel en Warenautoriteit)<br />
In 2005 zijn alle composteerinstallaties van<br />
Essent Milieu erkend door de VWA in het<br />
kader van de Europese richtlijn Dierlijke<br />
Bijproducten. Dit betekent dat de manier van<br />
composteren waarborgt dat er voldoende<br />
afdoding plaatsvindt van dierlijke en humane<br />
pathogenen (ziekteverwerkers). Zo wordt onze<br />
compost gecontroleerd op de aanwezigheid<br />
van salmonella. De erkenning biedt tevens de<br />
mogelijkheid dat in onze installaties ook<br />
organische overdatum producten uit winkelketens<br />
verwerkt mogen worden.<br />
‘Wij leveren<br />
compost voor<br />
topprestaties’<br />
Essent Milieu en compost zijn onlosmakelijk<br />
<strong>met</strong> elkaar verbonden. Als marktleider hebben<br />
we al enkele tientallen jaren kennis en ervaring.<br />
Onze handelsmaatschappij Conviro zet jaarlijks<br />
enkele honderdduizenden tonnen hoogwaardige<br />
compostproducten af op de markt in Nederland<br />
en de buurlanden. Huub Derks, commercieel<br />
medewerker bij Conviro: “Wij controleren<br />
voortdurend ons composteringsproces, zodat<br />
organisch <strong>afval</strong> onder de meest optimale<br />
omstandigheden omgezet worden in een<br />
stabiel, veilig, en humusrijk product.” Sinds<br />
eind 2005 kent de stad Groningen een nieuw<br />
markant bouwwerk: Euroborg, het nieuwe<br />
voetbalstadion van FC Groningen. “Het voetbalveld<br />
van dit stadion is aangelegd <strong>met</strong> 350<br />
kubieke <strong>met</strong>er Superveencompost, één van de<br />
specialities van Conviro”, geeft Huub aan. “Dit<br />
product is gemaakt van zeer fijne compost en<br />
hoogwaardige tuinturf. Alleen het beste is goed<br />
genoeg voor velden waar topvoetbal gespeeld<br />
wordt.”<br />
Onze compost wordt ook gebruikt voor<br />
hydroseeding. Huub: “Dit is het inzaaien van<br />
bermen en stuifgevoelige zandvlakten <strong>met</strong><br />
vloeibare Edel-keurcompost gemengd <strong>met</strong><br />
27<br />
kruidensoorten en het wordt verspreid <strong>met</strong><br />
speciale spuitapparatuur.” Zo is bij het Naviduct<br />
in Enkhuizen 130 hectare bermen en terrein<br />
aangelegd <strong>met</strong> diverse kruidenmengsels.<br />
“Het idee is simpel”, stelt Huub, “de compost<br />
plakt als het ware de kruidenzaden aan de<br />
humusarme zandgrond en geeft gelijk de eerste<br />
bemesting. Zo krijgt de wind geen vat meer op<br />
dit soort kwetsbare oppervlakten. Ook is Edelkeurcompost<br />
zeer geschikt voor het dressen van<br />
golfbanen. Het blijkt de vervilting van de toplaag<br />
tegen te gaan, een probleem waarmee de<br />
meeste banen in Nederland te kampen hebben.”
28<br />
Compostering van GFT-<strong>afval</strong> is duurzaam,<br />
omdat:<br />
• Compost veen kan vervangen<br />
(langcyclische koolstof);<br />
• Compost kunstmest vervangt<br />
(N, P 2 O 5 , K 2 O);<br />
• Door toepassing van compost het gebruik<br />
van gewasbeschermingsmiddelen daalt;<br />
• Er CO 2 vastlegging plaatsvindt in<br />
de bodem door compostgebruik;<br />
• Compost beperkt uitspoeling<br />
van voedingsstoffen;<br />
• Compost vocht goed vasthoudt in<br />
de bodem en er dus minder beregening<br />
nodig is;<br />
• Compost de bodemdiversiteit bevordert<br />
‘Biomassatransitie:<br />
ons perspectief voor<br />
morgen’<br />
Jaarmagazine Essent Milieu<br />
Essent Milieu verwerkt jaarlijks bijna 650.000 ton organisch <strong>afval</strong> in haar<br />
composteerinrichtingen, waarvan verreweg het grootste deel GFT-<strong>afval</strong><br />
van huishoudens is. Hoewel composteren de meest voor de hand liggende<br />
verwerkings<strong>met</strong>hode voor deze materiaalstroom is, komt het de laatste tijd<br />
regelmatig voor dat verbranding als perspectiefrijk alternatief naar voren<br />
gebracht wordt. “Een verkeerde keuze en te kort door de bocht”, stelt<br />
John van Haeff, manager Converteren. “Wie goed naar de samenstelling<br />
van GFT kijkt, moet tot een andere conclusie komen. Wij hebben dat heel<br />
zorgvuldig gedaan en ons voorbereid op de dag van morgen.”<br />
In 2003 is de compostfabriek van Essent Milieu in Maastricht technisch<br />
zo aangepast, dat gerust gesproken kan worden van de meest moderne<br />
composteerinstallatie in ons land. John: “Met deze installatie zijn wij niet<br />
alleen in staat het composteerproces feilloos te sturen, maar kunnen we<br />
ook het gecomposteerde materiaal zo uiteen rafelen dat wij een scala<br />
aan deelstromen kunnen produceren. De eisen die de gebruikers aan<br />
organisch materiaal stellen bij het opwekken van energie, is voor ons<br />
geen probleem. Ik spreek dan ook graag over biomassatransitie, het<br />
benutten van het brandbare deel van het GFT-<strong>afval</strong> dat daar ook het<br />
meest geschikt voor is. Het overgrote deel kan uitstekend gebruikt blijven<br />
worden als compost of in toenemende mate als vervanger van veen.”<br />
De installatie in Maastricht werkt ook de residustromen van andere<br />
composteerinstallaties van Essent Milieu op. Zo wordt de opbrengst aan<br />
inzetbare stromen maximaal. “We hebben nu zoveel ervaring opgedaan<br />
<strong>met</strong> deze eerste Orga-Select installatie, dat wij ook zonder problemen<br />
organische rest- en residustromen van derden kunnen en willen<br />
opwerken.”
30<br />
Jaarmagazine Essent Milieu<br />
Niet-brandbaar en<br />
mineraal <strong>afval</strong>
De belangrijkste deelstromen die binnen dit bedrijfsonderdeel verwerkt worden, zijn boorgruis<br />
en boorspoeling, (verontreinigde) grond, bodemas, asbest, slib en onverwerkbare residuen uit<br />
allerlei scheidings- en industriële processen. Uiteraard valt ook het storten van het overschot<br />
brandbaar <strong>afval</strong> onder de werkzaamheden. Voor een deel komen deze stromen terecht op één<br />
van onze operationele deponieën. Het overige wordt na opslag, bewerking of reiniging afgezet<br />
in de markt. Andere werkzaamheden die uitgevoerd worden zijn het opwerken en op de markt<br />
afzetten van stromen die intern vrijkomen als bodemas, <strong>met</strong>alen, zand en inerte stromen. Tot<br />
slot behoren alle activiteiten die direct verband houden <strong>met</strong> het afwerken en onderhouden<br />
van stortplaatsen, het behandelen van vrijkomend <strong>afval</strong>water en stortgas eveneens tot de<br />
werkzaamheden van dit bedrijfsonderdeel.<br />
Essent Milieu beschikt over een omvangrijke<br />
vergunde capaciteit aan stortvolume in ons land.<br />
Deze capaciteit is grotendeels geconcentreerd in<br />
Zuid-Nederland. De operationele stortplaatsen<br />
in 2005 waren Landgraaf, Montfort, Kragge en<br />
Spinder. In het noorden geldt dat voor de locatie<br />
Wijster. Zij bieden nog mogelijkheden voor<br />
toekomstige te storten volumes. In het afgelopen<br />
decennium heeft de overgang naar verbranden,<br />
het invoeren van stortbelasting, de recente<br />
export naar Duitsland, de ontwikkeling van<br />
recyclingmogelijkheden en de ontwikkeling<br />
van milieustraten en gedifferentieerde tarieven<br />
er voor gezorgd, dat steeds minder <strong>afval</strong> wordt<br />
gestort. Per 1 juni 2005 is in Duitsland een<br />
algemeen stortverbod ingevoerd en strikt<br />
gehandhaafd. Voor die datum was het voor<br />
Nederlandse aanbieders van bedrijfs<strong>afval</strong>stoffen<br />
aantrekkelijker deze stromen te laten<br />
‘verwerken’ in Duitsland. Vanaf 1 juni bleef het<br />
<strong>afval</strong> in Nederland en draaiden de AVI’s weer<br />
op volle toeren. Het overschot aan <strong>afval</strong> dat<br />
niet verwerkt kon worden door een tekort aan<br />
capaciteit, werd gestort.<br />
31<br />
Beheer en nazorg<br />
Naast de exploitatie van de stortplaatsen richten<br />
de werkzaamheden van dit bedrijfsonderdeel<br />
zich in toenemende mate op het beheer ervan,<br />
het uitvoeren van de vergunningverplichtingen<br />
(onderhoud, controle, rapportage), het<br />
organiseren van afdekprojecten en het opstellen<br />
/actualiseren van diverse (nazorg)plannen.<br />
Essent Milieu wil <strong>met</strong> het afstemmen van<br />
plannen <strong>met</strong> lokale en provinciale overheden<br />
en omwonenden, haar maatschappelijke<br />
verantwoorde taak zeer serieus uitvoeren.
32<br />
Grondbanken en grondstoffenhandel<br />
Bij de grondbanken betreft de bulk van<br />
de verhandelde stromen schone grond en<br />
categorie-1 grond die voor het leeuwendeel<br />
worden gebruikt bij de afwerking van de eigen<br />
gesloten stortplaatsen.<br />
Boorgruis en boorspoeling<br />
Deze afdeling in Wijster verwerkt diverse<br />
kwaliteiten boorspoeling en boorgruis afkomstig<br />
van boorlocaties over heel Nederland. De<br />
diverse stappen bestaan uit het ontvangen,<br />
bezinken en ontwateren. De zouthoudende<br />
waterstroom wordt afgevoerd naar een rioolwaterzuivering.<br />
Het boorgruis en het slib wordt<br />
gemengd <strong>met</strong> een toeslagstof die bindend werkt,<br />
zodat een stortbaar product ontstaat.<br />
Grondstoffenhandel<br />
Insulinde is het bedrijfsonderdeel dat<br />
gespecialiseerd is in de opwerking van<br />
industriële minerale reststoffen als bodemas,<br />
vliegas en <strong>met</strong>alen. Bodemas van <strong>afval</strong>verbrandingsinstallaties<br />
is de grootste deelstroom<br />
en wordt zowel ingezet als steunlaagmateriaal<br />
in af te werken stortplaatsen als voor<br />
de aanleg van externe grootschalige grond-<br />
en wegenbouw projecten. De afzet is in het<br />
afgelopen jaar volledig extern geweest, onder<br />
meer als grondstof bij de aanleg van de nieuwe<br />
A50/A59 bij Paalgraven.<br />
Jaarmagazine Essent Milieu<br />
Gasonttrekking en energieopwekking<br />
Voor de locatie Wijster was de prognose dat<br />
de hoeveelheid te onttrekken stortgas sterk<br />
af zou nemen, omdat er beduidend minder<br />
gestort wordt en door de langzaam afnemende<br />
biologische activiteit van de stortplaats.<br />
Ondanks dit gegeven is er door het aanpassen<br />
van een aantal onttrekkingspunten en het<br />
optimaliseren van het gasnet en leidingwerk<br />
een stabiele onttrekking op een hoger niveau<br />
dan verwacht, gerealiseerd. In 2005 zijn alle<br />
warmtekrachtinstallaties (stortgasmotoren) op<br />
onze diverse operationele en gesloten stortlocaties<br />
in eigen beheer genomen.<br />
Meteen is gestart <strong>met</strong> het invoeren van een<br />
andere onderhoudsstrategie en een uitgebreid<br />
programma om de stortgasproductie en<br />
-benutting te optimaliseren en te vergroten. De<br />
beschikbaarheid van de installaties evenals de<br />
productie zijn sindsdien aanzienlijk toegenomen.
Optimaal beheer stortplaatsen<br />
is uitdagend<br />
Een stortplaatsen is eigenlijk een grote bioreactor. Er spelen zich allerlei<br />
processen af, die de moeite waard zijn om diepgaand te bestuderen. Zo<br />
zetten miljarden bacteriën organisch materiaal om in stortgas. Brandstof<br />
voor duurzame energie. De stortplaatsen van Essent Milieu leveren jaarlijks<br />
zo’n 55 miljoen kubieke <strong>met</strong>er gas op, die omgezet wordt in aardgas en<br />
elektriciteit, voldoende energie voor enkele duizenden huishoudens.<br />
Van belang daarbij is de hoeveelheid vocht die beschikbaar is voor de<br />
bacteriën. Lennart Lalieu, Jong Talent bij Essent Milieu, doet onderzoek<br />
naar de waterhuishouding. “Ik gebruik daarvoor een model dat ontwikkeld<br />
is door Grontmij. Dat heb ik aangepast aan de omstandigheden op onze<br />
stortplaatsen. Daarnaast heb ik gebruik gemaakt van de kennis en<br />
ervaring van onze medewerkers van de stortplaatsen”, vertelt Lennart. “Zo<br />
kan ik voorspellen hoeveel vervuild water een stortplaats in de toekomst<br />
te verwerken krijgt. En dat is weer belangrijk omdat zo ingespeeld kan<br />
worden op de inzet van de juiste zuiveringstechniek.” Het reinigen<br />
van <strong>afval</strong>water uit stortplaatsen is een kostbare aangelegenheid en<br />
een afgewogen inzet kan een aanzienlijke besparing opleveren. Het<br />
model wordt inmiddels gebruikt op zeven stortplaatsen en levert goede<br />
voorspellingen op.<br />
Lennart: “Met dit soort onderzoek geven stortplaatsen hun geheimen<br />
steeds meer prijs en wordt het interne proces steeds minder een black<br />
box. Met de verworven kennis kunnen wij ons voordeel doen en de<br />
stortgasproductie optimaliseren.” Naast het onderzoek van Lennart neemt<br />
Essent Milieu ook deel in de Stichting Duurzaam Storten. Samen <strong>met</strong><br />
branchegenoten wordt onderzoek gedaan en proefprojecten uitgevoerd<br />
naar slimmere storttechnieken. Dit moet leiden tot nog milieuvriendelijkere<br />
stortplaatsen en lagere kosten voor de nazorg.<br />
Brand legt grondwaterzuivering<br />
tijdelijk stil<br />
33<br />
De stortplaats op de locatie Wijster dateert al van de jaren vijftig. Daarom<br />
ontbreekt een afdichting onder een groot deel van deze omvangrijke<br />
deponie. Om verspreiding van verontreiniging in te dammen is Essent<br />
Milieu verplicht jaarlijks 350.000 m 3 grondwater op te pompen. “We hebben<br />
een speciale zuiveringsinstallatie gebouwd voor deze waterstroom”,<br />
vertelt Cor ten Duis, bedrijfsleider Verwerking Niet-brandbaar Afval.<br />
“Deze installatie verwijdert de verontreinigingen uit het grondwater onder<br />
onze stortplaats. Zelfs kunnen we het behandelde water gebruiken als<br />
proceswater bij diverse verwerkingsprocessen.” Daarnaast beschikt Wijster<br />
over nog twee andere typen zuiveringsinstallaties.<br />
Op 26 april 2005 verwoeste een korte, felle brand deze grondwaterzuiveringsinstallatie.<br />
“We hebben het ontrekken van het grondwater weer<br />
heel snel kunnen oppakken door provisorische maatregelen te treffen. Na<br />
een maand zaten we gelukkig weer bijna op het oude niveau. Zo kwamen<br />
we ook tegemoet aan de wens van het bevoegd gezag. Door de enorme<br />
inzet van de medewerkers van mijn afdeling is de zuivering van al het<br />
vrijkomende <strong>afval</strong>water op de locatie nooit in gevaar geweest”, geeft<br />
Cor aan.<br />
Cor: “Ter voorbereiding op de nieuwbouw van de installatie is uitgebreid<br />
onderzocht of een combinatie mogelijk is van de zuivering van grondwater<br />
en water dat rechtstreeks uit de stortplaats wordt opgevangen<br />
(=percolaat). Het resultaat is één gecombineerde installatie voor het<br />
zuiveren van beide <strong>afval</strong>waterstromen. De ingebruikname staat gepland<br />
voor medio 2006.
34<br />
Jaarmagazine Essent Milieu<br />
Basisgegevens<br />
Essent Milieu
Samenstelling<br />
management<br />
Robert van der Hoeven<br />
algemeen directeur Essent Milieu<br />
Frans Föllings<br />
directeur Essent Milieu Zuid<br />
Marcel Daemen<br />
directeur Essent Milieu Noord<br />
Taco Douma<br />
directeur AZN<br />
Lout Hazen<br />
manager Commercie<br />
Jacob Stollenga<br />
manager Finance & Control<br />
Emile Henckens<br />
manager Human Resources<br />
Willem Geerling<br />
manager Participaties,<br />
Regulatory en Public Affairs<br />
Kerncijfers<br />
Omzet 362,4 miljoen euro<br />
Resultaat 59,7 miljoen euro<br />
Personeel 740 medewerkers<br />
Gemiddelde leeftijd 41 jaar<br />
Gemiddeld ziekteverzuim 4,6%<br />
Verwerkte hoeveelheid <strong>afval</strong> in 2005 (afgerond)<br />
Essent Milieu verwerkt jaarlijks bijna 2,5 miljoen ton <strong>afval</strong>stoffen<br />
op haar locaties in Noord- en Zuid-Nederland.<br />
Verwerking brandbaar <strong>afval</strong> 1.505.000 ton<br />
(GAVI Wijster, AZN Moerdijk,<br />
VAGRON Groningen).<br />
Verwerking organisch <strong>afval</strong> 643.000 ton<br />
(Wijster, Moerdijk, Deurne,<br />
Venlo, Born, Maastricht)<br />
Verwerking door storten 350.000 ton<br />
Energie uit verwerking brandbaar <strong>afval</strong> 930.000 MWh<br />
Energie uit stortgas 32.000 MWh<br />
Overige productie energie 16,4 miljoen Nm 3 equivalent aardgaskwaliteit<br />
De totale hoeveelheid energie die binnen Essent Milieu is geproduceerd<br />
komt overeen <strong>met</strong> bijna 1% van het totale Nederlandse productievolume.<br />
Verwerking brandbaar <strong>afval</strong> Verwerking organisch <strong>afval</strong> Stortplaatsen<br />
<br />
<br />
<br />
<br />
<br />
<br />
<br />
<br />
<br />
<br />
<br />
<br />
<br />
<br />
<br />
<br />
<br />
<br />
<br />
<br />
<br />
35
36<br />
Adresgegevens<br />
vestigingslocaties<br />
Essent Milieu Buggenum<br />
Postbus 4114<br />
6080 AC Haelen<br />
Roermondseweg 53<br />
6081 NT Haelen<br />
T 043 – 8551000<br />
F 043 - 8551070<br />
E info.milieu@essent.nl<br />
W www.essent.nl<br />
Essent Milieu Tilburg<br />
Postbus 4114<br />
6080 AC Haelen<br />
Vloeiveldweg 8<br />
5048 TD Tilburg<br />
T 043 - 8551000<br />
F 043 – 8551070<br />
E info.milieu@essent.nl<br />
W www.essent.nl<br />
Essent Milieu Wijster<br />
Postbus 5<br />
9418 ZG Wijster<br />
VAMweg 7<br />
9418 TM Wijster<br />
T 0593 – 563939<br />
F 0593 – 563993<br />
E info.milieu@essent.nl<br />
W www.essent.nl<br />
Jaarmagazine Essent Milieu<br />
VAGRON<br />
Duinkerkenstraat 99<br />
9723 BP Groningen<br />
T 050 – 5339500<br />
F 050 – 5339507<br />
E info.milieu@essent.nl<br />
W www.essent.nl<br />
nv Afvalverbranding Zuid-Nederland<br />
Postbus 21<br />
4780 AA Moerdijk<br />
Middenweg 34<br />
4780 AA Moerdijk<br />
T 0168 - 385400<br />
F 0168 - 385499<br />
E azn@nvAZN.nl<br />
W www.nvAZN.nl<br />
Colofon<br />
Uitgave<br />
Essent Milieu<br />
Auteur<br />
Léon Dirrix<br />
Jacques Hermus<br />
Vormgeving<br />
studio Tineke Wieringa bno, Haren<br />
Fotografie<br />
Joep Jacobs, Nuenen<br />
Persburo Melissen, Pesse<br />
John Stoel, Haren<br />
en andere<br />
Druk<br />
Het Grafisch Huis, Groningen<br />
Uitgave<br />
juli 2006