Het beste nieuws in 100 jaar 'Licht is beleving' - lightronics.nl
Het beste nieuws in 100 jaar 'Licht is beleving' - lightronics.nl
Het beste nieuws in 100 jaar 'Licht is beleving' - lightronics.nl
Create successful ePaper yourself
Turn your PDF publications into a flip-book with our unique Google optimized e-Paper software.
Belicht<br />
BELicht <strong>is</strong> EEn uitgavE van Lightronics B.v. • <strong>jaar</strong>gang 4 • 2009<br />
nr. 4<br />
LED<br />
<strong>Het</strong> <strong>beste</strong> <strong>nieuws</strong> <strong>in</strong> <strong>100</strong> <strong>jaar</strong><br />
Mart<strong>in</strong> van Spronsen<br />
‘Licht <strong>is</strong> belev<strong>in</strong>g’<br />
www.<strong>lightronics</strong>.<strong>nl</strong>
VOOr wOOrD<br />
<strong>Het</strong> <strong>beste</strong> <strong>nieuws</strong><br />
<strong>in</strong> <strong>100</strong> <strong>jaar</strong>!<br />
Lightronics heeft <strong>in</strong> samenwerk<strong>in</strong>g<br />
met Philips een LED-module voor<br />
openbare verlicht<strong>in</strong>g ontwikkeld. Al<br />
op de wereldbeurs Light + Build<strong>in</strong>g<br />
<strong>in</strong> april 2008 toonde Lightronics een<br />
conceptarmatuur met Philips-LED’s.<br />
In nauwe samenwerk<strong>in</strong>g met technici<br />
van Philips heeft Lightronics daarna<br />
haar <strong>in</strong>put gegeven om te komen tot<br />
een optimale verbeter<strong>in</strong>g van de <strong>in</strong><br />
2008 gebruikte Philips-module.<br />
Na ruim een <strong>jaar</strong> van ontwikkel<strong>in</strong>g<br />
kunnen we zeggen dat onze samenwerk<strong>in</strong>g<br />
heeft geleid tot een totaal<br />
nieuwe benader<strong>in</strong>g van LED-verlicht<strong>in</strong>g.<br />
De verbl<strong>in</strong>d<strong>in</strong>g van de lichtbron<br />
<strong>in</strong> een armatuur <strong>is</strong> m<strong>in</strong>imaal. Omdat<br />
Lightronics de LED-module op een<br />
universele unitplaat heeft geplaatst,<br />
<strong>is</strong> het mogelijk om dit <strong>in</strong> nieuwe en<br />
bestaande Lightronics-armaturen<br />
met het zogenaamde Unicliq-bevestig<strong>in</strong>gssysteem<br />
toe te passen. Ik denk<br />
dat gezien de ontwikkel<strong>in</strong>gen <strong>in</strong> onze<br />
sector; dit het <strong>beste</strong> <strong>nieuws</strong> <strong>is</strong> van de<br />
afgelopen <strong>100</strong> <strong>jaar</strong>. We kunnen nu<br />
een duurzame, energiezu<strong>in</strong>ige en betrouwbare<br />
oploss<strong>in</strong>g bieden op bas<strong>is</strong><br />
van nieuwe technologie. Technologie<br />
die de komende eeuw zal bepalen.<br />
Hans Joosten<br />
Commercieel Directeur<br />
Lightronics<br />
iNhOUD<br />
8<br />
En verder...<br />
kOrvELsE HOfjEs - PAg 12 / ENExIs LIgHTINg -<br />
PAg 15 / fIETsBrUg - PAg 16 / sPECTrUM ADvIEs &<br />
DEsIgN - PAg 19 / vrIjHEIDsWIjk - PAg 20 / ‘LICHT<br />
Is BELEvINg’ - PAg 22 / frANCk sICOT - PAg 23<br />
BELicht 2 iNhOUD<br />
<strong>Het</strong> <strong>beste</strong> <strong>nieuws</strong> <strong>in</strong> <strong>100</strong> <strong>jaar</strong><br />
Qua lichtbelev<strong>in</strong>g, lichtkleur en <strong>in</strong>tensiteit, <strong>is</strong> de LED-module vergelijkbaar met<br />
een TC-L lamp van 24 of 36 W. <strong>Het</strong> energieverbruik van de module <strong>is</strong> circa 20%<br />
lager, de verwachte levensduur <strong>is</strong> met twaalf <strong>jaar</strong> veel langer.<br />
LED <strong>is</strong> Sense and Simplicity<br />
Met de <strong>in</strong>troductie van de nieuwe LED Outdoor-module zet Lightronics <strong>in</strong><br />
samenwerk<strong>in</strong>g met Philips Light<strong>in</strong>g een revolutionaire stap <strong>in</strong> verlicht<strong>in</strong>g.<br />
Nieuwe technologie, waardoor LED opeens bereikbaar <strong>is</strong> voor de sector.<br />
LEEs vErDEr OP PAgINA 10 >><br />
Meer comfort, m<strong>in</strong>der energie<br />
In de gemeente Overbetuwe zorgde de hoge leeftijd van de openbare verlicht<strong>in</strong>gsvoorzien<strong>in</strong>gen<br />
voor oplopende onderhoudskosten. De gemeente besloot<br />
tot een grootschalige renovatie over te gaan.<br />
LEEs vErDEr OP PAgINA 18 >><br />
Colofon<br />
Belicht <strong>is</strong> een magaz<strong>in</strong>e van Lightronics<br />
B.V. • Postbus 150 • 5140 AD Waalwijk<br />
Tel.: 0416 568 600 • Fax: 0416 568 601<br />
<strong>in</strong>fo@<strong>lightronics</strong>.<strong>nl</strong> • www.<strong>lightronics</strong>.<strong>nl</strong><br />
real<strong>is</strong>atie: verzameld Werk B.v., vaassen<br />
LightrONicS LED-MODULE:<br />
doorbraak <strong>in</strong> openbare verlicht<strong>in</strong>g<br />
Lightronics <strong>in</strong>troduceert de Lightronics LED-module voor openbare verlicht<strong>in</strong>g. De module<br />
<strong>is</strong> ontwikkeld <strong>in</strong> samenwerk<strong>in</strong>g met Philips Light<strong>in</strong>g. Qua lichtbelev<strong>in</strong>g, lichtkleur<br />
en <strong>in</strong>tensiteit, <strong>is</strong> de LED-module vergelijkbaar met een TC-L lamp van 24 of 36 W. In veel<br />
gevallen <strong>is</strong> met deze module een energiebespar<strong>in</strong>g van 20% haalbaar, de verwachte<br />
levensduur <strong>is</strong> met twaalf <strong>jaar</strong> veel langer. Omdat Lightronics de LED-module op een<br />
universele unitplaat heeft geplaatst, <strong>is</strong> het mogelijk om deze <strong>in</strong> nieuwe en bestaande<br />
Lightronics-armaturen met het Unicliq-bevestig<strong>in</strong>gssysteem toe te passen. Dat betekent<br />
dat u niet hoeft te <strong>in</strong>vesteren <strong>in</strong> het (ver)plaatsen van nieuwe masten en armaturen.<br />
U gebruikt gewoon uw bestaande mast met bestaand Lightronics-armatuur.<br />
3
Er moet wat gebeuren aan de CO 2 -uitstoot van onze maat-<br />
schappij, daar zijn we het met z’n allen wel over eens. De<br />
afgelopen jaren <strong>is</strong> ook <strong>in</strong> de wereld van de openbare verlicht<strong>in</strong>g<br />
het besef gegroeid dat er een grote verantwoordelijkheid<br />
ligt. De maatregelen moeten het liefst zo concreet mogelijk,<br />
zeker als het aan de politiek ligt. <strong>Het</strong> gevolg <strong>is</strong> dat de<br />
aandacht voor zaken als dynam<strong>is</strong>che verlicht<strong>in</strong>g en het gebruik<br />
van Light Emitt<strong>in</strong>g Diodes (LED’s) een enorme vlucht<br />
genomen heeft. In de maatschappelijke belev<strong>in</strong>g <strong>is</strong> vooral<br />
LED het ei van Columbus. Er <strong>is</strong> een enorm verwacht<strong>in</strong>gspatroon<br />
ontstaan, waarbij de toepass<strong>in</strong>g van LED’s bijna een<br />
doel op zich <strong>is</strong> geworden.<br />
Normen en richtlijnen<br />
succesvolle openbare verlicht<strong>in</strong>g moet echter voldoen aan<br />
een behoorlijk groot aantal normen en richtlijnen. voorbeelden<br />
hiervan zijn lichtniveau, gelijkmatigheid, verbl<strong>in</strong>d<strong>in</strong>g en<br />
mastafstand. Een rondgang langs pilotprojecten en proeftu<strong>in</strong>en<br />
laat zien dat het tot nu toe niet meeviel om aan alle<br />
normen en richtlijnen te voldoen.<br />
De omwonenden klagen over de lichtkleur, het vlekkerige<br />
karakter van het licht en verbl<strong>in</strong>d<strong>in</strong>g. <strong>Het</strong> gevolg laat zich<br />
raden: veel verantwoordelijken voor openbare verlicht<strong>in</strong>g<br />
trekken de conclusie dat het beter <strong>is</strong> om het gebruik van<br />
LED-technologie uit te stellen. Dankzij de nieuwe LED-module<br />
die Lightronics en Philips samen ontwikkeld hebben, <strong>is</strong><br />
uitstel echter niet meer noodzakelijk.<br />
Samenwerk<strong>in</strong>g met Philips<br />
Lightronics houdt zich al jaren bezig met milieuverantwoord<br />
produceren, waardoor de LED-technologie al vroeg op de<br />
agenda stond. Ook de samenwerk<strong>in</strong>g met Philips op dit gebied<br />
dateert niet bepaald van g<strong>is</strong>teren. Zo werd al <strong>in</strong> april<br />
2008 op de wereldbeurs Light + Build<strong>in</strong>g een conceptarmatuur<br />
met Philips-LED’s getoond. In nauwe samenwerk<strong>in</strong>g<br />
met technici van Philips heeft Lightronics daarna gewerkt<br />
aan de verbeter<strong>in</strong>g van de <strong>in</strong> 2008 gebruikte Philips-module.<br />
Na ruim een <strong>jaar</strong> van ontwikkel<strong>in</strong>g kan gesteld worden dat<br />
deze samenwerk<strong>in</strong>g heeft geleid tot een totaal nieuwe benader<strong>in</strong>g<br />
van LED-verlicht<strong>in</strong>g, die voor een doorbraak zal<br />
zorgen.<br />
Voordelen<br />
- Lichtbelev<strong>in</strong>g vergelijkbaar met TC-L 24/36 W<br />
- Lichtkleur 3000 k (warm wit) of 4000 k (neutraal wit)<br />
- Inzetbaar op plaatsen waar verlicht<strong>in</strong>gsrichtlijnen Nsvv<br />
gelden (wegprofiel-afhankelijk)<br />
- Inzetbaar op plaatsen waar het Politiekeurmerk veilig<br />
Wonen geldt (wegprofiel-afhankelijk)<br />
- ger<strong>in</strong>ge verbl<strong>in</strong>d<strong>in</strong>g<br />
- Lange levensduur<br />
- Intelligente aanstur<strong>in</strong>g (CLO)<br />
- Laag energieverbruik<br />
- kostenbespar<strong>in</strong>g <strong>in</strong> onderhoud en beheer mogelijk<br />
Lichtbelev<strong>in</strong>g vergelijkbaar met TC-L 24/36 W<br />
De techniek <strong>in</strong> de nieuwe LED-module van Lightronics zorgt<br />
ervoor dat deze qua lichtbelev<strong>in</strong>g vergelijkbaar <strong>is</strong> met een<br />
TC-L lamp van 24/36 W. Dit betekent dat zowel de lichttemperatuur<br />
als de lichtkleur prettig zijn en de lichtsterkte goed,<br />
terwijl de verbl<strong>in</strong>dende eigenschappen m<strong>in</strong>imaal zijn.<br />
kleurtemperatuur <strong>is</strong> <strong>in</strong> buitenverlicht<strong>in</strong>g een belangrijke<br />
waarde: het <strong>is</strong> een vereenvoudigde manier om de kleureigenschappen<br />
van een lichtbron weer te geven. Hoe lager<br />
de kleurtemperatuur, hoe roder en ‘warmer’ het licht. En hoe<br />
hoger de kleurtemperatuur, hoe blauwer en hoe ‘kouder’ het<br />
licht. De kleurtemperatuur wordt <strong>in</strong> kelv<strong>in</strong> (k) uitgedrukt.<br />
<strong>Het</strong> prettige, warm witte licht van een normale gloeilamp<br />
<strong>is</strong> 2800 k. De nieuwe LED-module van Lightronics produceert<br />
licht met een kleurtemperatuur van 3000 k of 4000<br />
k. De eerste benadert dus de normale gloeilamp, terwijl de<br />
tweede overeenkomt met het neutrale wit van de meeste<br />
huidige straatverlicht<strong>in</strong>g.<br />
Voldoet ruimschoots aan Ra waarde<br />
kleurherkenn<strong>in</strong>g draagt bij aan de belev<strong>in</strong>g van sociale veiligheid.<br />
<strong>Het</strong> Politiekeurmerk veilig Wonen (PkvW) geeft <strong>in</strong> de<br />
meeste gevallen een ra waarde (kleurweergave) van 60 als<br />
ondergrens aan. De ra waarde van de nieuwe Lightronics<br />
LED-module <strong>is</strong> 75 en zit daar dus ruim boven.<br />
NSVV-Richtlijn<br />
Met de nieuwe LED-module van Lightronics kan lichttechn<strong>is</strong>ch<br />
worden voldaan aan de richtlijnen van de Nsvv s5<br />
(3 Lux gemiddeld met een gelijkmatigheid van 0,2), afhankelijk<br />
van wegprofiel en mastafstand. Zeker op het gebied<br />
van gelijkmatigheid scoort de nieuwe LED-module van<br />
Lightronics goed. Als zodanig <strong>is</strong> de unit dan ook <strong>in</strong> staat om<br />
te dienen als vervang<strong>in</strong>g voor een TC-L 24 W of TC-L 36 W<br />
lamp.<br />
Nagenoeg geen verbl<strong>in</strong>d<strong>in</strong>g<br />
Door de opbouw van de LED-module <strong>is</strong> verbl<strong>in</strong>d<strong>in</strong>g tot een<br />
m<strong>in</strong>imum beperkt. <strong>Het</strong> lichtuittredend oppervlak van de<br />
lichtbron <strong>is</strong> egaal en gelijkmatig, en <strong>is</strong> ook <strong>in</strong> die z<strong>in</strong> vergelijkbaar<br />
met een TC-L lamp. Er <strong>is</strong> dus geen sprake van de kle<strong>in</strong>e,<br />
verbl<strong>in</strong>dende LED-punten die <strong>in</strong> andere LED-armaturen aanwezig<br />
zijn.<br />
Laag energieverbruik, lange levensduur<br />
In milieutechn<strong>is</strong>ch opzicht biedt de nieuwe LED-module<br />
vele voordelen. De 3000 k-variant kent een opgenomen<br />
vermogen van 28 W, de 4000 k-variant zelfs van 25 W. Ten<br />
opzichte van een TC-L 36 W betekent dit een bespar<strong>in</strong>g van<br />
ruim 20% tot 30% op het energieverbruik. De LED-module,<br />
<strong>in</strong>clusief driver, heeft een verwachte levensduur van 50.000<br />
uur, oftewel 12 <strong>jaar</strong> bij 4.<strong>100</strong> branduren per <strong>jaar</strong>. Hij <strong>is</strong> voorzien<br />
van een <strong>in</strong>telligente aanstur<strong>in</strong>g, genaamd Constant<br />
Lumen Over Lifetime (CLO). Deze zorgt ervoor dat de licht<br />
output van de LED’s ook na 12 <strong>jaar</strong> nog op het oorspronkelijke<br />
niveau <strong>is</strong>. Om dit mogelijk te maken, zal het opgenomen<br />
vermogen gedurende de levensduur stijgen. Deze stijg<strong>in</strong>g<br />
<strong>is</strong> met enkele Watts echter m<strong>in</strong>imaal en verloopt geleidelijk.<br />
Door de CLO zal ook de depreciatiefactor, de terugvalfactor<br />
die voor lichtbereken<strong>in</strong>gen gebruikt wordt, aanzie<strong>nl</strong>ijk gunstiger<br />
zijn dan bij vergelijkbare LED-produkten.<br />
Unicliq-systeem<br />
Er <strong>is</strong> nog een belangrijke factor die zorgt voor een lagere<br />
belast<strong>in</strong>g van het milieu. Lightronics ziet de LED-module<br />
als een losse lichtbron. Bijna alle Lightronics-armaturen zijn<br />
voorzien van het Unicliq-systeem. Dit <strong>is</strong> een unitplaat waarop<br />
het voorschakelapparaat, de lamphouders en het optiek<br />
bevestigd zijn. Deze unitplaat kan met een eenvoudige han-<br />
BELicht 4 prODUct iNtrODUctiE BELicht 5 prODUct iNtrODUctiE
LED-MODULE<br />
del<strong>in</strong>g verwijderd worden voor onderhoud of het plaatsen<br />
van een andere unitplaat met een optiek dat bijvoorbeeld<br />
lichth<strong>in</strong>der naar de bewonerszijde voorkomt. Lightronics<br />
brengt op bas<strong>is</strong> van dit doordachte en flexibele concept<br />
nu ook een Unicliq-unitplaat op de markt, voorzien van de<br />
LED-module. Deze unit <strong>is</strong> eenvoudig en zonder gereedschap<br />
uit te w<strong>is</strong>selen met bestaande TC-L unitplaten <strong>in</strong> bestaande<br />
armaturen. Er kan dus gebruik gemaakt worden van<br />
bestaande behuiz<strong>in</strong>gen. Door deze ‘retrofit’ benader<strong>in</strong>g kan<br />
het beslag op grondstoffen duurzaam worden verm<strong>in</strong>derd.<br />
Kostenbesparend <strong>in</strong> het beheer<br />
<strong>Het</strong> <strong>is</strong> een keuze die ook qua beheerkosten grote voordelen<br />
kan opleveren. Aangezien bij het overstappen naar LED alleen<br />
de unit vervangen wordt, hoeven er geen nieuwe armaturen<br />
aangeschaft te worden. Bovendien voorkomt de<br />
verw<strong>is</strong>selbare LED-module van Lightronics gegarandeerd<br />
dat een armatuur al na enkele jaren techn<strong>is</strong>ch achterhaald<br />
<strong>is</strong>. Lightronics kiest er dus voor om haar armaturen ‘futureproof’<br />
te ontwikkelen zodat de zich snel ontwikkelende LEDtechnologie<br />
geen nadeel maar een voordeel wordt.<br />
Samengevat…<br />
De nieuwe LED-module van Lightronics maakt de hooggespannen<br />
verwacht<strong>in</strong>gen rondom LED-verlicht<strong>in</strong>g waar. Hij <strong>is</strong><br />
energiezu<strong>in</strong>iger en goedkoper <strong>in</strong> het onderhoud. Doordat<br />
hij voldoet aan de gangbare kwaliteitse<strong>is</strong>en op het gebied<br />
van kleurtemperatuur en kleurweergave, hoeven er geen<br />
lastige d<strong>is</strong>cussies met burgers en andere ‘stakeholders’ te<br />
worden gevoerd. Zij krijgen immers wat ze qua lichtbelev<strong>in</strong>g<br />
<strong>in</strong> de openbare ruimte gewend zijn. De overstapkosten zijn<br />
BELicht 6 prODUct iNtrODUctiE<br />
m<strong>in</strong>imaal. De LED-module van Lightronics voldoet namelijk<br />
uitstekend <strong>in</strong> een standaard straatprofiel, zodat masten niet<br />
hoeven te worden verplaatst. Bovendien maakt het Unicliqsysteem<br />
de <strong>in</strong>zet van vele soorten oude en nieuwe armaturen<br />
mogelijk. Te denken valt daarbij aan reguliere kegelarmaturen,<br />
maar ook aan decoratieve armaturen. De ‘retrofit’<br />
benader<strong>in</strong>g zorgt ervoor dat wachten op nog betere prestaties<br />
van LED niet langer nodig <strong>is</strong>. Uitstellen <strong>is</strong> daardoor geen<br />
aantrekkelijke optie meer.<br />
De LED-module van Lightronics, met zijn verwachte levens-<br />
duur van 50.000 uur, zijn goede lichtkleuren en gelijkblijvend<br />
lichtniveau, gemonteerd op een Unicliq-systeem, zorgt voor<br />
de doorbraak van LED <strong>in</strong> de openbare verlicht<strong>in</strong>g.<br />
BELicht 7 prODUct iNtrODUctiE
het <strong>beste</strong> <strong>nieuws</strong> <strong>in</strong> <strong>100</strong> <strong>jaar</strong>…<br />
Qua lichtbelev<strong>in</strong>g, lichtkleur en <strong>in</strong>tensiteit, <strong>is</strong> de LED-module vergelijkbaar met een TC-L lamp van 24 of 36 W.<br />
<strong>Het</strong> energieverbruik van de module <strong>is</strong> circa 20% lager, de verwachte levensduur <strong>is</strong> met twaalf <strong>jaar</strong> veel langer.<br />
BELicht 8 prODUct iNtrODUctiE<br />
BELicht 9 prODUct iNtrODUctiE
PHILIPs LIgHTINg<br />
LED iS SEnSE<br />
and Simplicity<br />
Met de <strong>in</strong>troductie van de nieuwe LED Outdoor-module zet Lightronics <strong>in</strong> samenwerk<strong>in</strong>g met Philips Light<strong>in</strong>g een<br />
revolutionaire stap <strong>in</strong> verlicht<strong>in</strong>g. Nieuwe technologie, waardoor LED opeens bereikbaar <strong>is</strong> voor de sector. Technologie<br />
die bovendien kostenbesparend en energiezu<strong>in</strong>ig <strong>is</strong>. Philips Light<strong>in</strong>g ziet LED als de toekomst, waarvan de<br />
ontwikkel<strong>in</strong>g nog <strong>in</strong> volle gang <strong>is</strong>.<br />
<strong>Het</strong> laatste <strong>jaar</strong> <strong>is</strong> er sprake van een enorme versnell<strong>in</strong>g<br />
<strong>in</strong> de ontwikkel<strong>in</strong>g van LED-technologie, zo stelt<br />
steven j.Q. kang, global Product Market<strong>in</strong>g Director<br />
Outdoor van de global Bus<strong>in</strong>ess Unit LED retrofit<br />
and Modules van Philips Light<strong>in</strong>g. “LED <strong>is</strong> nu beschikbaar<br />
voor tal van toepass<strong>in</strong>gen. <strong>Het</strong> <strong>is</strong> een techniek<br />
die <strong>in</strong> korte tijd enorm gegroeid <strong>is</strong>. LED <strong>is</strong> magnifiek<br />
en zorgt voor een revolutie <strong>in</strong> de markt. De efficiency<br />
van LED <strong>is</strong> hoog, maar nog niet geschikt voor<br />
alle toepass<strong>in</strong>gen. Wat een <strong>jaar</strong> geleden echter nog<br />
onmogelijk leek, <strong>is</strong> nu gereal<strong>is</strong>eerd. De Outdoor LEDmodule<br />
zoals we die nu <strong>in</strong>troduceren voldoet qua<br />
efficiency ruimschoots als lichtbron <strong>in</strong> functionele<br />
straat- en terre<strong>in</strong>verlicht<strong>in</strong>g. sterker nog: LED-technologie<br />
heeft zeer veel voordelen <strong>in</strong> vergelijk<strong>in</strong>g tot<br />
conventionele lichtbronnen, zoals energiebespar<strong>in</strong>g,<br />
het <strong>is</strong> onderhoudsvrij, er <strong>is</strong> geen verlies van lichtsterkte<br />
<strong>in</strong> de loop van de levensduur en de kwaliteit<br />
van het licht <strong>is</strong> beter. Dit alles maakt de nieuwe Outdoor<br />
LED-module zo uniek. Maar de techniek zal nog<br />
verder gaan. Op dit moment zijn we bezig met nog<br />
hogere efficiencyniveaus. De <strong>in</strong>troductie van onze<br />
nieuwe Outdoor LED-module onderstreept onze leidende<br />
positie. We zijn daar ontzettend trots op.”<br />
Nu <strong>is</strong> het moment<br />
steven kang ziet nog wel de nodige sceps<strong>is</strong> <strong>in</strong> de<br />
markt. “Er wordt gewacht en <strong>in</strong> dit geval <strong>is</strong> dat onterecht.<br />
De ontwikkel<strong>in</strong>gen gaan zo snel dat als je nu<br />
wacht je te laat bent. Dat geldt voor zowel producenten<br />
als marktpartijen en afnemers. De markt moet nu<br />
reageren. <strong>Het</strong> <strong>is</strong> van belang de technologie <strong>in</strong> hu<strong>is</strong> te<br />
halen; tra<strong>in</strong><strong>in</strong>gen mee te maken en expert<strong>is</strong>e op te<br />
bouwen, want nieuwe technologie vergt <strong>in</strong>zicht. je<br />
zult functioneel moeten leren denken over LED, het<br />
toepasbaar moeten maken. voor de e<strong>in</strong>dgebruiker<br />
zal er niet veel veranderen. <strong>Het</strong> licht zal hetzelfde zijn,<br />
de voordelen zijn echter enorm. Dat maakt het ook<br />
zo uitdagend.”<br />
Green policy<br />
“LED past volledig <strong>in</strong> de green policy van Philips. <strong>Het</strong><br />
product <strong>is</strong> energiebesparend. Zo geldt voor de nieuwe<br />
Outdoor LED-module, die Lightronics gebruikt <strong>in</strong><br />
onder meer haar kegelarmaturen, dat het verbruik 28<br />
Watt <strong>is</strong> <strong>in</strong> plaats van 36 Watt die nu gewoon <strong>is</strong>. Een<br />
behoorlijke energiebespar<strong>in</strong>g. Daarnaast <strong>is</strong> de CO - 2<br />
uitstoot tijdens de productie aanmerkelijk lager. Tot<br />
slot vergt het systeem nagenoeg geen onderhoud.<br />
BELicht 10 iNtErViEw<br />
De nieuwe Outdoor LED-module die we <strong>in</strong> samenwerk<strong>in</strong>g<br />
met Lightronics hebben ontwikkeld, <strong>is</strong> goed<br />
voor 50.000 branduren. Dat staat bij een gemiddelde<br />
verlicht<strong>in</strong>g gelijk aan een periode van meer dan tien<br />
<strong>jaar</strong>. je hebt dus een module die hetzelfde resultaat<br />
geeft als een conventionele lamp en ook gedurende<br />
tien <strong>jaar</strong> niet vervangen hoeft te worden. De lichtopbrengst<br />
blijft gedurende die tien <strong>jaar</strong> bovendien<br />
gelijk. Dat maakt dat het denken over verlicht<strong>in</strong>g en<br />
over LED zal veranderen. We hebben gekozen voor<br />
een modulaire opbouw <strong>in</strong> een armatuur om er voor<br />
te zorgen dat de <strong>in</strong>stallatie van LED eenvoudig <strong>is</strong>. <strong>Het</strong><br />
zorgt er tevens voor dat het armatuur direct klaar <strong>is</strong><br />
voor toekomstige ontwikkel<strong>in</strong>gen. Ook hier geldt<br />
onze slogan sense and simplicity. Maak het simpel<br />
voor de gebruiker; zorg ervoor dat hij goed voorbereid<br />
<strong>is</strong> en dat je direct kunt <strong>in</strong>spelen op toekomstige<br />
ontwikkel<strong>in</strong>gen. Dat maakt de samenwerk<strong>in</strong>g met<br />
Lightronics ook zo uniek. samen hebben we ervoor<br />
gezorgd dat er een platform <strong>is</strong> ontwikkeld, waardoor<br />
LED op grote schaal toepasbaar wordt.”<br />
BELicht 11 ProjEct iNtErViEwBELicht
BELicht 12 iNtErViEw<br />
kOrvELsE HOfjEs<br />
Eenheid en identiteit creëren<br />
O<strong>nl</strong>angs rondde won<strong>in</strong>gcorporatie WonenBreburg het groot onderhoud af aan de won<strong>in</strong>gen en ma<strong>is</strong>onnettes<br />
aan het Calandhof, Coehoornhof en Van E<strong>is</strong><strong>in</strong>gahof <strong>in</strong> Tilburg, ook bekend als de Korvelse hofjes. Architect Ad Roefs<br />
maakte <strong>in</strong> opdracht van WonenBreburg de plannen. In het nieuwe gezicht van de Korvelse hofjes neemt LEDverlicht<strong>in</strong>g<br />
een prom<strong>in</strong>ente plaats <strong>in</strong>. “De LED-lijnverlicht<strong>in</strong>g <strong>is</strong> hufterproof en onderhoudsvriendelijk.”<br />
De korvelse hofjes verrezen e<strong>in</strong>d jaren zeventig op het<br />
voormalige fabrieksterre<strong>in</strong> van wat eens de oudste en<br />
grootste wollenstoffenfabriek van Tilburg was: van Dooren<br />
& Dams. Ad roefs: “De korvelse hofjes zijn een voorbeeld<br />
van typ<strong>is</strong>che jarenzeventigbouw, met hofjes, onderdoorgangen<br />
en overbouw<strong>in</strong>gen à la Piet Blom. Er zijn <strong>in</strong> totaal<br />
vijf onderdoorgangen, waarvan één hoge waardoor het<br />
autoverkeer de hofjes kan bereiken. Naast het techn<strong>is</strong>che<br />
onderhoud, diende de uitstral<strong>in</strong>g van de hofjes opgehaald<br />
te worden. Ook <strong>is</strong> er een nieuwe, grotere beheerdersruimte<br />
gereal<strong>is</strong>eerd. van bovenaf gezien grijpen groen en steen als<br />
v<strong>in</strong>gers <strong>in</strong> elkaar. vanuit dit standpunt kun je ook een diagonale<br />
relatie leggen tussen de onderdoorgangen. Uitgangspunt<br />
<strong>in</strong> het plan <strong>is</strong> om die relatie te versterken. De eerste<br />
BELicht 13 iNtErViEw<br />
stap <strong>is</strong> het maken van een kleurenschema, zodat de gebouwen<br />
herkenbaarder worden ten opzichte van elkaar. Want<br />
voor iemand die voor het eerst <strong>in</strong> de buurt loopt, lijkt het<br />
allemaal op elkaar.”<br />
LED-lichtlijnen<br />
De blokken <strong>in</strong> de korvelse hofjes hebben nu ieder een eigen<br />
kleur gekregen, die terugkomt bij de entree, de galerijlijst<br />
en de beglaz<strong>in</strong>g <strong>in</strong> het trappenhu<strong>is</strong>. Ad roefs kreeg ook<br />
de opdracht om de verlicht<strong>in</strong>g van de onderdoorgangen<br />
aan te pakken, vanwege de vatbaarheid voor hangjeugd.<br />
“Ik wilde de eerder gekozen kleuren, rood, geel, oranje en<br />
blauw, versterken door met LED-lichtlijnen te werken. Hier<br />
zie je de diagonale relatie tussen de onderdoorgangen te-
ug. De blauwe entree heeft oranje LED-lijnen gekre-<br />
gen die letterlijk verwijzen naar de oranje entree, en<br />
vice versa. Dit beeld van verwijzende lijnen maakt<br />
dat je eenheid <strong>in</strong> het gebied creëert. De zijwanden<br />
van de onderdoorgangen zijn wit geverfd, om het<br />
effect nog sterker te maken. In de hoeken van de<br />
onderdoorgangen zijn nog Antego-armaturen geplaatst,<br />
om aan het vere<strong>is</strong>te lichtniveau te voldoen.”<br />
Toezichthoudende plek<br />
roefs legt uit dat de korvelse hofjes een project <strong>is</strong><br />
waar veel zorg aan <strong>is</strong> <strong>beste</strong>ed. ”De buurt heeft niet<br />
zo’n <strong>beste</strong> naam. De bewoners v<strong>in</strong>den de <strong>in</strong>vester<strong>in</strong>gen<br />
en de nieuwe kleuren <strong>in</strong> hun omgev<strong>in</strong>g prettig.<br />
<strong>Het</strong> <strong>is</strong> niet alleen bij nieuwe toiletten gebleven, er<br />
<strong>is</strong> ook aandacht voor het esthet<strong>is</strong>che.” Een opmerkelijke<br />
plek <strong>in</strong> het plan <strong>is</strong> er voor de hu<strong>is</strong>meester. In<br />
de oude situatie was zijn kantoor weggestopt naast<br />
een van de entrees. “Een ruimte met beperkte mogelijkheden”,<br />
weet roefs. “Ik heb ervoor gekozen om<br />
hem als het ware <strong>in</strong> een glazen doos <strong>in</strong> de hoge<br />
onderdoorgang voor het verkeer te hangen. resultaat<br />
<strong>is</strong> dat de hu<strong>is</strong>meester een veel meer toezichthoudende<br />
plek heeft gekregen. Hij kijkt uit op het<br />
verkeer dat de hofjes <strong>in</strong>- en uitgaat. Die plek maakte<br />
dat we wel wat moesten doen met de grijze muur<br />
tegenover de hu<strong>is</strong>meestersruimte. Daarom hebben<br />
we aan de Tilburgse kunstenaars Ivo van Leeuwen<br />
en stefan de Weert gevraagd om met een voorstel<br />
voor een muurschilder<strong>in</strong>g te komen. Tot slot hebben<br />
we de doorgang voor het verkeer aan de bovenkant<br />
voorzien van een LED-schrikstreep, die je ook op de<br />
weg ziet. Zie het als een extra waarschuw<strong>in</strong>g voor<br />
het verkeer dat vanuit de korvelse hofjes de weg op<br />
wil draaien.”<br />
Meedenken<br />
Ad roefs voorzag tijdens de ontwerpfase nog om<br />
met glasdraadverlicht<strong>in</strong>g te gaan werken. “Ik raakte<br />
<strong>in</strong> gesprek met rob van vught van Lightronics, die<br />
voorstelde om <strong>in</strong> het plan met de meer decoratieve<br />
LED-lijnen te gaan werken. van eerdere projecten<br />
BELicht 14 iNtErViEw<br />
weet ik dat Lightronics goed adv<strong>is</strong>eert over openbare<br />
verlicht<strong>in</strong>g bij gebouwen én prijstechn<strong>is</strong>ch<br />
<strong>in</strong>teressant <strong>is</strong>. Doordat de LED’s <strong>in</strong> kunsthars zijn gegoten,<br />
zijn ze hufterproof, een belangrijk gegeven<br />
gezien de hangjeugd. verder <strong>is</strong> het energieverbruik<br />
laag en <strong>is</strong> het systeem onderhoudsvriendelijk. Dat<br />
zijn ook de e<strong>is</strong>en die vanuit de gemeente gesteld<br />
zijn. De verlicht<strong>in</strong>g <strong>is</strong> aangesloten op het openbare<br />
verlicht<strong>in</strong>gsnet, wat betekent dat de gemeente<br />
bijvoorbeeld het onderhoud voor haar reken<strong>in</strong>g<br />
neemt. vandaar dat de gemeente ook voorwaarden<br />
stelt. rob heeft ter plaatse gekeken en bereken<strong>in</strong>gen<br />
gemaakt. Zo kwamen we ook tot de conclusie dat<br />
er bij de onderdoorgangen extra Antego-armaturen<br />
nodig waren om aan het vere<strong>is</strong>te lichtniveau te voldoen.<br />
verder heeft Lightronics voor dit project een<br />
armatuur ontwikkeld om de entrees aan te lichten.<br />
Dat <strong>is</strong> het fijne van Lightronics: ze denken met je<br />
mee om tot een oploss<strong>in</strong>g te komen en desnoods<br />
ontwerpen ze er speciaal een armatuur voor.”<br />
‘LED Maakt LicHt<br />
op Maat MogELijk’<br />
Laurens Timmermans van Enex<strong>is</strong> Light<strong>in</strong>g volgt de ontwikkel<strong>in</strong>g van de LED-technologie op de voet. Hij ziet het<br />
aantal bruikbare toepass<strong>in</strong>gen snel toenemen. “Als je een echt goede duurzaamheidsvergelijk<strong>in</strong>g wil maken, moet je<br />
ook de productie en de afvalverwerk<strong>in</strong>g van de lichtbronnen en lichtsystemen meenemen.”<br />
Enex<strong>is</strong> Light<strong>in</strong>g <strong>is</strong> een onderdeel van de bus<strong>in</strong>ess<br />
unit Infra Products van Enex<strong>is</strong>. <strong>Het</strong> bedrijf <strong>is</strong> special<strong>is</strong>t<br />
<strong>in</strong> oploss<strong>in</strong>gen op het gebied van openbare<br />
verlicht<strong>in</strong>g, lichtarchitectuur en verkeersregelsystemen.<br />
Doelstell<strong>in</strong>g <strong>is</strong> het creëren van een veilige<br />
en comfortabele leefomgev<strong>in</strong>g. Laurens Timmermans<br />
<strong>is</strong> er hoofd research & Development. Hij<br />
vertelt: “Wij adv<strong>is</strong>eren overheden en particulieren<br />
over hoe zij zo effectief en efficiënt mogelijk hun<br />
verlicht<strong>in</strong>g <strong>in</strong> de openbare ruimte die zij beheren,<br />
kunnen organ<strong>is</strong>eren. Daarnaast creëren we functionele<br />
lichtplannen voor <strong>in</strong>frastructurele projecten en voor illum<strong>in</strong>atie <strong>in</strong> het<br />
kader van stadsverfraai<strong>in</strong>g. Ook het real<strong>is</strong>eren van deze lichtplannen behoort<br />
tot onze bus<strong>in</strong>ess. Ten slotte helpen we onze klanten ook bij het beheer van<br />
hun verlicht<strong>in</strong>gssystemen. Als de wethouder het l<strong>in</strong>t feestelijk heeft doorgeknipt,<br />
beg<strong>in</strong>t de levenscyclus van een lichtsysteem immers pas. je moet er op<br />
rekenen dat de lichtmast nog zo’n 40 <strong>jaar</strong> mee moet en de armaturen nog zo’n<br />
20 <strong>jaar</strong>. In die periode <strong>is</strong> onderhoud nodig en moeten klachten en problemen<br />
opgelost worden. Daar zijn wij sterk <strong>in</strong>.”<br />
Tijdsbeeld<br />
Enex<strong>is</strong> Light<strong>in</strong>g houdt bij de voorstellen die gedaan worden altijd reken<strong>in</strong>g<br />
met het tijdsbeeld en de te verwachten ontwikkel<strong>in</strong>g daar<strong>in</strong>. Timmermans:<br />
“Een aantal <strong>jaar</strong> geleden draaide alles om het Politiekeurmerk veilig Wonen.<br />
vandaag de dag wordt sterk de nadruk gelegd op duurzame toepass<strong>in</strong>gen.<br />
<strong>Het</strong> kan hype-achtig overkomen, maar dat <strong>is</strong> het lang niet altijd. Ik verwacht<br />
dat de duurzaamheidstrend <strong>in</strong> de gehele maatschappij blijvend <strong>is</strong>.” Mede om<br />
die reden volgt Timmermans de ontwikkel<strong>in</strong>g van de LED-technologie op de<br />
voet. Hij <strong>is</strong> enthousiast over de snelheid waarmee progressie geboekt wordt.<br />
“De toepass<strong>in</strong>g van LED voor openbare verlicht<strong>in</strong>g <strong>is</strong> een duidelijke mijlpaal<br />
<strong>in</strong> de geschieden<strong>is</strong> van de lichtbrontechnologie. Tot nu toe waren lampen ge-<br />
BELicht 15 iNtErViEw<br />
LAUrENs TIMMErMANs – ENExIs LIgHTINg<br />
baseerd op het gasontlad<strong>in</strong>gspr<strong>in</strong>cipe. Dat concept <strong>is</strong> redelijk uitontwikkeld.<br />
Er zijn geen grote doorbraken op het gebied van energie-efficiency meer te<br />
verwachten. LED-lampen beg<strong>in</strong>nen de prestaties van de conventionele lampen<br />
nu te evenaren. In situaties waarbij vanaf een hoogte van 4 tot ca. 6 meter<br />
belicht wordt, <strong>is</strong> LED <strong>in</strong> een aantal situaties nu al prima bruikbaar. vooral als<br />
er geen bijzondere e<strong>is</strong>en gesteld worden aan de te real<strong>is</strong>eren lichttechn<strong>is</strong>che<br />
kwaliteiten op een locatie, maar er vooral op functionaliteit gemikt wordt. Dan<br />
hebben we het over woonwijken en kle<strong>in</strong>ere straten. Ik verwacht dat het aantal<br />
toepass<strong>in</strong>gsgebieden waar<strong>in</strong> LED toegepast kan worden de komende jaren<br />
spectaculair zal groeien.”<br />
Duurzaamheid de trend<br />
Timmermans kijkt altijd met een helikopterview naar een vraagstuk. Naast het<br />
technolog<strong>is</strong>che <strong>is</strong> er ook het bedrijfseconom<strong>is</strong>che aspect. “LED’s kunnen qua<br />
energieverbruik concurreren met conventionele lampen. Ze zijn duurder <strong>in</strong><br />
aanschaf, maar vragen veel m<strong>in</strong>der onderhoud. <strong>Het</strong> <strong>is</strong> steeds weer de vraag<br />
waar de balans ligt tussen de ‘cost of ownership’ en de aanschafprijs. En het <strong>is</strong><br />
de vraag hoe de energieprijzen zich zullen ontwikkelen. Echter, redenen om de<br />
overstap naar LED-verlicht<strong>in</strong>g uit te stellen, zijn er wat mij betreft niet. Er komen<br />
steeds meer <strong>in</strong>teressante modulaire en retrofit oploss<strong>in</strong>gen op de markt. En<br />
LED heeft ontegenzeggelijk duurzaamheidsvoordelen. Ze zijn prima te dimmen<br />
en <strong>in</strong> de bas<strong>is</strong> zeer geschikt voor <strong>in</strong>telligente aanstur<strong>in</strong>gssystemen. je kunt<br />
er ‘licht op maat’ mee creëren. Wie wat duurzaamheid betreft echt een goede<br />
vergelijk<strong>in</strong>g wil maken, moet zich ook afvragen <strong>in</strong> hoeverre de productie en de<br />
verwerk<strong>in</strong>g na gebruik het milieu belasten. voor het maken van een conventionele<br />
lamp <strong>is</strong> meer energie nodig en er zitten veel meer grondstoffen en schadelijke<br />
stoffen <strong>in</strong> dan <strong>in</strong> de elektronica van een LED-lamp. Bovendien gaan die<br />
langer mee, zodat je er uite<strong>in</strong>delijk veel m<strong>in</strong>der van hoeft te maken en je er ook<br />
<strong>in</strong> dat opzicht dus m<strong>in</strong>der afval mee creëert. Dit soort duurzaamheidsvergelijk<strong>in</strong>gen<br />
wordt nog veel te we<strong>in</strong>ig gemaakt, goed onderzoek op deze aspecten<br />
zou wel eens grote verrass<strong>in</strong>gen op kunnen leveren.”
BELichtELicht 16 ProjEct BELicht<br />
Strak DESign,<br />
M<strong>in</strong>iMaLE LicHtH<strong>in</strong>DEr<br />
De twee nieuwe fiets- en voetgangersbruggen over het Beatrixkanaal bij de E<strong>in</strong>dhovense<br />
nieuwbouwwijk Meerhoven grenzen aan een groene zone. De vraag van Nutsbedrijf<br />
regio E<strong>in</strong>dhoven was: hoe kan met een strakke vormgev<strong>in</strong>g het brugdek verlicht worden,<br />
zonder dat dit de plaatselijke vleermuizenpopulatie h<strong>in</strong>dert? De oploss<strong>in</strong>g van Lightronics:<br />
een perfect te richten, extreem slagvaste en energiezu<strong>in</strong>ige LED-rail. Onderhoudsarm én<br />
naadloos bevestigd <strong>in</strong> de brugleun<strong>in</strong>g.<br />
BELicht 17 ProjEct BELicht
MEEr coMfort,<br />
M<strong>in</strong>DEr EnErgiE<br />
In de gemeente Overbetuwe zorgde de hoge leeftijd van de openbare verlicht<strong>in</strong>gsvoorzien<strong>in</strong>gen<br />
voor oplopende onderhoudskosten. De gemeente besloot<br />
tot een grootschalige renovatie over te gaan. Marnix Lieffijn (Spectrum Advies<br />
& Design) deed een voorstel waarbij zowel esthet<strong>is</strong>ch als lichttechn<strong>is</strong>ch een optimale<br />
situatie ontstond. Lieffijn: “Door te kiezen voor meer lichtcomfort kan mogelijk<br />
volstaan worden met m<strong>in</strong>der licht en valt het energieverbruik dus lager uit.”<br />
Lightronics leverde de Luz-kegelarmaturen, het nutsbedrijf verzorgde, na aan<strong>beste</strong>d<strong>in</strong>g,<br />
de <strong>in</strong>stallatie.<br />
‘wE StaaN aaN<br />
HEt bEg<strong>in</strong>punt’<br />
Marnix Lieffijn van Spectrum Advies & Design adv<strong>is</strong>eert overheden, projectontwikke-<br />
laars en aannemers met betrekk<strong>in</strong>g tot openbare verlicht<strong>in</strong>g. Naar zijn men<strong>in</strong>g staat de<br />
LED-techniek nog maar <strong>in</strong> de k<strong>in</strong>derschoenen. “De komende vijf <strong>jaar</strong> gaat er heel veel<br />
gebeuren.”<br />
De <strong>in</strong> Ede gevestigde ondernem<strong>in</strong>g spectrum Advies & Design<br />
B.v. <strong>is</strong> nog jong. Twee <strong>jaar</strong> geleden pas werd er een start<br />
gemaakt met de activiteiten. <strong>Het</strong> bedrijf vult onm<strong>is</strong>kenbaar<br />
een behoefte op de markt <strong>in</strong>, b<strong>in</strong>nen twee <strong>jaar</strong> groeide het<br />
personeelsbestand namelijk van twee naar tien mensen. “Bij<br />
spectrum adv<strong>is</strong>eren we overheden, projectontwikkelaars<br />
en aannemers met betrekk<strong>in</strong>g tot openbare verlicht<strong>in</strong>gsvraagstukken”,<br />
vertelt senior adv<strong>is</strong>eur Marnix Lieffijn. “Daarbij<br />
hebben we een behoorlijk sterke maatschappelijke drive.<br />
Du<strong>is</strong>tern<strong>is</strong> <strong>is</strong> iets waar we zu<strong>in</strong>ig op moeten zijn. Dat <strong>in</strong>zicht<br />
gaat hand <strong>in</strong> hand met energiebespar<strong>in</strong>g. We gaan hier bij<br />
spectrum voor een bewuste, krit<strong>is</strong>che benader<strong>in</strong>g en denken<br />
graag ‘out of the box’. Dat vraagt soms wat moed richt<strong>in</strong>g<br />
onze opdrachtgevers, maar daar schrikken we niet voor terug.”<br />
Nabije toekomst<br />
Marnix Lieffijn <strong>is</strong> tegelijk enthousiast en licht scept<strong>is</strong>ch met<br />
betrekk<strong>in</strong>g tot de LED-verlicht<strong>in</strong>g die steeds meer <strong>in</strong> de sector<br />
aangeboden wordt. “veel mensen denken dat LED het<br />
e<strong>in</strong>de <strong>is</strong>, maar zover zijn we nog niet. De markt voor openbare<br />
verlicht<strong>in</strong>g <strong>is</strong> een conservatieve. In de belev<strong>in</strong>g van veel<br />
besl<strong>is</strong>s<strong>in</strong>gnemers kost design alleen maar geld. Daarnaast <strong>is</strong><br />
het zo dat <strong>in</strong> nog lang niet alle situaties LED de ideale oploss<strong>in</strong>g<br />
vormt. PLL-lampen zijn nog altijd zeer concurrerend als<br />
het gaat om kosten, levensduur en energieverbruik. Anderzijds<br />
ben ik er wel van overtuigd dat LED <strong>in</strong> de zeer nabije<br />
toekomst nog veel meer mogelijkheden gaat bieden.”<br />
Hitte als bottleneck<br />
De eerste auto’s waren niet veel meer dan een traditionele<br />
koets met een motor. De echte ontwikkel<strong>in</strong>gen, tot de auto’s<br />
die we nu kennen, volgden pas later. volgens Lieffijn moeten<br />
we op dezelfde manier kijken naar de ontwikkel<strong>in</strong>g die de<br />
BELicht 18 ProjEct BELicht BELicht 19 iNtErViEw<br />
MArNIx LIEffIjN – sPECTrUM ADvIEs & DEsIgN B.v.<br />
LED-techniek doormaakt. “We staan echt nog aan het beg<strong>in</strong>punt.<br />
De producenten krijgen de bottleneck van de LED, het<br />
verwerken van de vrijkomende warmte, steeds beter onder<br />
controle. Ook de lichtt<strong>in</strong>ten worden met nieuwe technieken<br />
steeds homogener. B<strong>in</strong>nen nu en vijf <strong>jaar</strong> verwacht ik nog<br />
heel veel grote stappen <strong>in</strong> de ontwikkel<strong>in</strong>g. Ik denk wel dat<br />
Lightronics de goede weg heeft <strong>in</strong>geslagen met hun LEDarmaturen.<br />
Die worden op sommige plekken bijna ongemerkt<br />
<strong>in</strong>gezet. In deze enigsz<strong>in</strong>s conservatieve markt <strong>is</strong> dat<br />
dé manier.”<br />
Geen lichtvervuil<strong>in</strong>g<br />
Licht blijft ook na vele dienstjaren een uitdagend en fasc<strong>in</strong>erend<br />
onderwerp voor Lieffijn. “je kunt aan lichtplannen rekenen<br />
wat je wilt, uite<strong>in</strong>delijk moet je toch zien hoe iets <strong>in</strong> de<br />
praktijk uitwerkt. Eén van de voordelen van LED-verlicht<strong>in</strong>g<br />
<strong>is</strong> bijvoorbeeld dat je de lichtstralen uitstekend kunt richten.<br />
Lichtvervuil<strong>in</strong>g <strong>is</strong> dus prima te voorkomen. Er wordt echter<br />
nog wel eens vergeten dat je soms een beetje lichtvervuil<strong>in</strong>g<br />
nodig hebt. Een beetje licht op de gevels <strong>is</strong> <strong>in</strong> stedelijke omgev<strong>in</strong>gen<br />
bijvoorbeeld bijzonder prettig om je goed te kunnen<br />
oriënteren. Dat zijn absoluut zaken om reken<strong>in</strong>g mee te<br />
houden bij de keuze voor verlicht<strong>in</strong>gstechniek.”
niEuwE uitStraL<strong>in</strong>g,<br />
bEtErE LEEfkwaLitEit<br />
saai en geestdodend. Zo lieten twee flats van Woonfriesland aan het Pilotenespel<br />
<strong>in</strong> de vrijheidswijk <strong>in</strong> Leeuwarden zich nog het best omschrijven. sacon Archi-<br />
tecten uit Zwolle tekende voor een renovatie. gekozen werd voor decoratie met<br />
meer dan <strong>100</strong> meter aan LED-l<strong>in</strong>es van Lightronics: strak, duurzaam, vandal<strong>is</strong>me-<br />
<strong>beste</strong>ndig én onderhoudsarm. Belangrijk, want op 42 meter hoogte <strong>is</strong> onderhoud<br />
gecompliceerd. Piet de vries Installatietechniek droeg zorg voor de <strong>in</strong>stallatie. <strong>Het</strong><br />
resultaat <strong>is</strong> <strong>in</strong>drukwekkend: een nieuwe uitstral<strong>in</strong>g, een betere leefkwaliteit.<br />
BELichtELicht 20 ProjEct BELicht<br />
BELicht 21 ProjEct BELicht
‘licht <strong>is</strong> belev<strong>in</strong>g’<br />
Mart<strong>in</strong> van Spronsen mag dan zoetjesaan richt<strong>in</strong>g de pensioengerechtigde leeftijd<br />
gaan, hij geniet nog elke dag van zijn vak. Als adv<strong>is</strong>eur openbare verlicht<strong>in</strong>g bij de<br />
gemeente Deventer verwacht hij veel van de tweede generatie LED-lampen. “Gelukkig<br />
zijn er ook leveranciers, zoals Lightronics, die LED real<strong>is</strong>t<strong>is</strong>ch benaderen.”<br />
Adv<strong>is</strong>eur openbare verlicht<strong>in</strong>g bij de gemeente Deventer,<br />
docent en auteur van cursusmateriaal voor Elsevier opleid<strong>in</strong>gen<br />
voor openbare verlicht<strong>in</strong>g, lid van het Intergemeentelijk<br />
Overleg Openbare verlicht<strong>in</strong>g, comm<strong>is</strong>sievoorzitter dynam<strong>is</strong>che<br />
verlicht<strong>in</strong>g en dan ook nog een eigen bedrijf onder de<br />
naam sociaal veilig verlicht advies… bent u er nog? Eén<br />
d<strong>in</strong>g <strong>is</strong> duidelijk: het leven van Mart<strong>in</strong> van spronsen staat<br />
volledig <strong>in</strong> het teken van openbare verlicht<strong>in</strong>g. <strong>Het</strong> <strong>is</strong> een<br />
vak dat hem veel voldoen<strong>in</strong>g verschaft, ook nu hij langzaam<br />
maar zeker de pensioengerechtigde leeftijd nadert. “Licht <strong>is</strong><br />
niet zomaar licht”, stelt hij. “Licht <strong>is</strong> belev<strong>in</strong>g. kijk maar naar<br />
de film<strong>in</strong>dustrie en de d<strong>is</strong>cotheken. Ook daar draait de belev<strong>in</strong>g<br />
grotendeels om het spelen met licht. In de openbare<br />
ruimte <strong>is</strong> dat eige<strong>nl</strong>ijk niet anders. kleurtemperatuur speelt<br />
een belangrijke rol, net als schaduwplekken. Ik zeg altijd: verlicht<strong>in</strong>g<br />
moet zowel ’s nachts als overdag mooi zijn. voor het<br />
straatbeeld bij daglicht v<strong>in</strong>d ik ritmiek <strong>in</strong> de positioner<strong>in</strong>g<br />
van de lantaarnpalen bijvoorbeeld heel belangrijk.”<br />
Vaker buiten <strong>in</strong> het donker<br />
van spronsen heeft de behoefte aan licht <strong>in</strong> de openbare<br />
ruimte de afgelopen tien <strong>jaar</strong> zien veranderen. “Net wat vaker<br />
’s avonds naar een restaurant of het theater, de toegenomen<br />
zakelijke activiteiten volgend uit de zich langzaam<br />
maar zeker ontwikkelende vierentw<strong>in</strong>tiguurseconomie… of<br />
neem nou het uitgaansgedrag van de jeugd. Toen ik jong<br />
was, g<strong>in</strong>gen we uit van 8 tot 1, nu gaan ze van 11 tot 4 uur<br />
’s nachts. Al met al zijn we gewoonweg vaker buiten als het<br />
donker <strong>is</strong>. Daar moeten we als verantwoordelijken voor de<br />
openbare verlicht<strong>in</strong>g op <strong>in</strong>spelen, want of het nu gaat om<br />
iemand van 85 of van 25, iedereen moet altijd met een veilig<br />
gevoel over straat kunnen.”<br />
Total cost of ownership<br />
Als adv<strong>is</strong>eur openbare verlicht<strong>in</strong>g bij de gemeente Deventer<br />
beoordeelt van spronsen de plannen van projectontwikkelaars.<br />
Daarnaast laat de gemeente zelf renovatieprojecten<br />
uitvoeren <strong>in</strong> oudere wijken. Niet alleen wordt <strong>in</strong> beide ge-<br />
BELichtELicht 22 iNtErViEw<br />
vallen consequent gecontroleerd of er voldaan wordt aan<br />
het Politiekeurmerk veilig Wonen, maar ook wordt bekeken<br />
hoe het zit met de stof- en waterafdicht<strong>in</strong>g van de lampen,<br />
of de kleurtemperatuur passend <strong>is</strong> en of de hoogte van en<br />
de afstand tussen de masten toereikend zijn. “Maar ook de<br />
onderhoudskosten en het energieverbruik spelen een belangrijke<br />
rol”, vertelt van spronsen. “Wij kijken naar de total<br />
cost of ownership. En het mooie <strong>is</strong>: er valt echt een wereld te<br />
w<strong>in</strong>nen. Een <strong>in</strong>vester<strong>in</strong>g <strong>in</strong> openbare verlicht<strong>in</strong>g <strong>is</strong> vaak een<br />
<strong>in</strong>vester<strong>in</strong>g voor tw<strong>in</strong>tig <strong>jaar</strong> of meer. En aangezien er vroeger<br />
veel m<strong>in</strong>der <strong>in</strong>teresse was <strong>in</strong> dit onderwerp, zijn er <strong>in</strong> een<br />
stad als Deventer en de omliggende dorpen veel plekken<br />
aan te wijzen waar forse verbeter<strong>in</strong>gen door te voeren zijn.<br />
Dat <strong>is</strong> ook onze verantwoordelijkheid als gemeente.”<br />
Real<strong>is</strong>t<strong>is</strong>che benader<strong>in</strong>g<br />
Eén van de mogelijkheden die bij nieuwbouw of renovatie<br />
steevast de revue passeert, <strong>is</strong> LED-verlicht<strong>in</strong>g. van spronsen<br />
heeft zich tot nu toe behoudend opgesteld. “Een aantal aanbieders<br />
heeft de eerste generatie LED-verlicht<strong>in</strong>g onzorgvuldig<br />
<strong>in</strong> de markt gezet. Te snel en te agressief, denk ik. Er<br />
werden productclaims neergelegd die nauwelijks te controleren<br />
zijn. En energiebedrijven kwamen terecht <strong>in</strong> opstand<br />
tegen de grote hoeveelheid bl<strong>in</strong>dstroom. Al bij al heeft het<br />
voor veel onrust gezorgd. gelukkig zijn er ook leveranciers,<br />
zoals Lightronics, die de zaak wél real<strong>is</strong>t<strong>is</strong>ch benaderen.<br />
Om een weloverwogen afweg<strong>in</strong>g te kunnen maken <strong>is</strong> dat<br />
echt noodzakelijk. je moet de levensduur en de prestaties<br />
van LED-lampen kunnen garanderen, anders kom je gegarandeerd<br />
<strong>in</strong> de knel met de kosten. <strong>Het</strong> <strong>is</strong> immers een<br />
heel verschil of je een LED-module van pak ‘m beet tachtig<br />
euro voortijdig moet vervangen, of een nieuw compactfluorescentielampje<br />
van drie euro. Ik verwacht echter veel<br />
van de tweede generatie LED-verlicht<strong>in</strong>g waar Lightronics<br />
nu mee bezig <strong>is</strong>. Op de langere termijn zal LED-verlicht<strong>in</strong>g<br />
zeker grootschalig toegepast gaan worden, daar ben ik van<br />
overtuigd.”<br />
frANCk sICOT<br />
In de dienstverlen<strong>in</strong>g van Lightronics <strong>is</strong> een belangrijke rol weggelegd voor het projectbureau.<br />
De afdel<strong>in</strong>g <strong>is</strong> de spil <strong>in</strong> de totale uitvoer<strong>in</strong>g van lichtprojecten: van de<br />
eerste gesprekken tot de oplever<strong>in</strong>g. “We maken de vertaalslag tussen de wensen<br />
van de klant en de mogelijkheden b<strong>in</strong>nen onze organ<strong>is</strong>atie”, vertelt Franck Sicot.<br />
franck sicot kwam ruim 12,5 <strong>jaar</strong> geleden <strong>in</strong> dienst bij een<br />
vroege voorloper van Lightronics: Emitron. “Daar werkte ik<br />
<strong>in</strong> een kle<strong>in</strong> team, wat zich vooral bezighield met noodverlicht<strong>in</strong>g.<br />
Onder de naam Hogro g<strong>in</strong>gen we verder op<br />
de huidige locatie aan de spuiweg. Toen ben ik me specifiek<br />
op het verlicht<strong>in</strong>gsgedeelte gaan richten. We kregen<br />
namelijk de beschikk<strong>in</strong>g over een lichtmeetruimte, maar<br />
er was eige<strong>nl</strong>ijk niemand die het kon bedienen. Dat heb<br />
ik opgepakt en het werd mijn nieuwe hobby. kort nadien,<br />
de naam Lightronics was <strong>in</strong>middels al ontstaan, groeide<br />
de behoefte aan een afdel<strong>in</strong>g research en Development.<br />
Aldaar heb ik de lichttechn<strong>is</strong>che zaken gedaan. <strong>Het</strong> projectbureau<br />
zoals we dat nu kennen, <strong>is</strong> zo’n vijf à zes <strong>jaar</strong><br />
geleden gestart. s<strong>in</strong>ds de start daarvan houd ik me bezig<br />
met de techn<strong>is</strong>che aspecten van de projecten. verlicht<strong>in</strong>gsproducten<br />
<strong>in</strong> de openbare ruimte moeten de grens<br />
van 10, 15 tot wel 20 <strong>jaar</strong> doorstaan. <strong>Het</strong> <strong>is</strong> een hele andere<br />
markt dan die voor de particulier. Als we na bijvoorbeeld<br />
10 <strong>jaar</strong> een klacht over een defect armatuur b<strong>in</strong>nenkrijgen,<br />
zullen we gaan kijken hoe dat <strong>is</strong> ontstaan en ons product<br />
verbeteren.”<br />
Communicatie belangrijk<br />
“Als een project bij ons b<strong>in</strong>nenkomt, gaat het projectbureau<br />
samen met de verkoper én de klant aan tafel. We kijken<br />
al <strong>in</strong> een vroeg stadium wat er wel en niet mogelijk <strong>is</strong>.<br />
Zo geven we tijdig stur<strong>in</strong>g aan het project en voorkomen<br />
we teleurstell<strong>in</strong>gen. Zo’n persoo<strong>nl</strong>ijke <strong>in</strong>slag maakt ook<br />
dat een lichtproject echt gaat leven. Ik zie dat met name<br />
als ik met kunstenaars aan tafel zit, dat zijn leuke mensen<br />
om mee te werken. <strong>Het</strong> zijn creatieve bre<strong>in</strong>en voor wie je<br />
op techn<strong>is</strong>ch vlak echt iets kunt toevoegen. <strong>Het</strong> projectbureau<br />
maakt als het ware de vertaalslag tussen de wensen<br />
van de klant en de mogelijkheden van onze afdel<strong>in</strong>g<br />
research en Development. Wij vormen ons een beeld van<br />
welk doel de klant voor ogen heeft, zodat onze techneuten<br />
hiermee aan de slag kunnen. gedurende het project<br />
draagt het projectbureau zorg voor de begeleid<strong>in</strong>g. We<br />
houden zicht op de plann<strong>in</strong>g. ja, dat maakt dat er af en<br />
toe knopen doorgehakt moeten worden. De Lightronics<br />
organ<strong>is</strong>atie <strong>is</strong> niet zo groot dat ik echt wil spreken van<br />
projectleid<strong>in</strong>g. Wel denk ik graag groot: projecten die, zeg,<br />
honderden armaturen behelzen, spreken me het meest<br />
aan. <strong>Het</strong> projectbureau heeft een toezichthoudende func-<br />
tie. Worden de deadl<strong>in</strong>es gehaald? Welke vragen leven er<br />
<strong>in</strong>tern en bij de klant? <strong>Het</strong> succes van een project valt of<br />
staat voor mij met de communicatie. De accountmanager<br />
onderhoudt de relatie met de klant, het projectbureau<br />
praat met de klant over zijn wensen. Die samenwerk<strong>in</strong>g<br />
maakt dat we een project succesvol uitvoeren.”<br />
LED: progressieve technologie<br />
De <strong>in</strong>itial<strong>is</strong>atie van LED <strong>is</strong> bij Lightronics ongeveer vier <strong>jaar</strong><br />
geleden op gang gekomen. franck sicot gaf destijds zelf<br />
de voorzet. “De fietsbrug <strong>in</strong> Uden was ons eerste LEDproject.<br />
De opdrachtgever wilde daar werken met een T5<br />
lichtbron, maar <strong>in</strong> de gevraagde vorm hadden we daar<br />
geen passend armatuur voor. Zo kwam LED ter sprake en<br />
volgde een experimenteel traject. Aan de hand van lichtbereken<strong>in</strong>gen<br />
<strong>is</strong> gebleken dat het haalbaar <strong>is</strong>. vervolgens<br />
hebben we de klant vooral onze bev<strong>in</strong>d<strong>in</strong>gen laten zíen,<br />
om ook bij hen de belev<strong>in</strong>g te creëren. Inmiddels heeft iedereen<br />
het over LED en gaan de ontwikkel<strong>in</strong>gen heel snel.<br />
Bij Lightronics zijn we wellicht wat terughoudend <strong>in</strong> wat<br />
we zeggen over LED, want we willen kunnen aantonen<br />
dat wat we beloven ook echt waar <strong>is</strong>. je hoort kreten over<br />
duizenden branduren en een laag energieverbruik. LED<br />
<strong>is</strong> <strong>in</strong>derdaad een nieuwe, progressieve technologie, maar<br />
ons product moet wel voldoen aan wat wij willen. We zullen<br />
geen concessies doen aan kwaliteit en houdbaarheid.<br />
We beschouwen LED als een lichtbron die functioneel<br />
toepasbaar moet zijn <strong>in</strong> onze armaturen.”<br />
De LED-module van Lightronics wordt toepasbaar <strong>in</strong><br />
zowel nieuwe als bestaande armaturen met het Unicliqsysteem.<br />
Te denken valt dan aan de reguliere kegel- en<br />
kofferarmaturen, maar ook meer decoratieve armaturen<br />
worden getoetst op de toepasbaarheid van de LED-module.<br />
Een voorbeeld daarvan <strong>is</strong> het OMA-armatuur van<br />
Lightronics; een armatuur waarvan franck sicot bovendien<br />
de geestelijk vader <strong>is</strong>. “<strong>Het</strong> begon met 520 armaturen<br />
voor de stad Maastricht, vandaar ook de naam: Oude<br />
Maastrichtse Armatuur. Nu zijn er duizenden van verkocht.<br />
De LED-module kan zeker als functionele verlicht<strong>in</strong>g toegepast<br />
worden, ook <strong>in</strong> een dergelijke klassieke paaltoparmatuur.<br />
We zijn ermee aan het proefdraaien en het zou<br />
een prachtige comb<strong>in</strong>atie zijn: een nostalg<strong>is</strong>ch armatuur<br />
uitgerust met een hypermoderne LED-lichtbron.”<br />
BELicht 23 ProjEctBurEau Lightronics<br />
‘LED MoEt functionEEL toEpaSbaar zijn’
EiNDELijK...<br />
STaTiEGELD oP LiCHT<br />
MAXIMAAL 80% KORTING OP EEN UNIT MET EEN ELEKTRONISCH VOORSCHAKELAPPARAAT!<br />
U leest het goed, Lightronics biedt u statiegeld. Dat zit zo: de<br />
voordelen van onze Elektron<strong>is</strong>che VSA’s ten opzichte van de<br />
Conventionele VSA’s zijn groot. Ze zijn milieuvriendelijker,<br />
efficiënter, duurzamer en veiliger.<br />
Vervangen loont dus… en daarbij geven we u graag een extra<br />
steuntje <strong>in</strong> de rug! Voor elke unit met een Conventioneel VSA<br />
die u <strong>in</strong>levert ontvangt u daarom van ons een fl<strong>in</strong>ke kort<strong>in</strong>g op<br />
een unit met een nieuw Elektron<strong>is</strong>ch VSA.*<br />
WiLT U STaTiEGELD oNTVaNGEN? KijK DaN oP WWW.STaTiEGELD.NU<br />
* Kijk voor de actievoorwaarden op www.statiegeld.nu.<br />
EVSA<br />
Postbus 150<br />
5140 AD Waalwijk<br />
Tel.: 0416 568 600