Armoede & (geen) werk - BWR Brusselse Welzijns- en ...
Armoede & (geen) werk - BWR Brusselse Welzijns- en ...
Armoede & (geen) werk - BWR Brusselse Welzijns- en ...
Create successful ePaper yourself
Turn your PDF publications into a flip-book with our unique Google optimized e-Paper software.
Internationale dag teg<strong>en</strong> armoede <strong>en</strong> sociale uitsluiting<br />
<strong>Armoede</strong> & (<strong>ge<strong>en</strong></strong>) <strong>werk</strong><br />
Brussel, 13-14-15 oktober 2010
Vooraf<br />
Te<strong>werk</strong>stelling kreeg e<strong>en</strong> c<strong>en</strong>trale plaats in de Lissabondoelstelling<strong>en</strong> <strong>en</strong> ook in de<br />
nieuwe EU2020 doelstelling<strong>en</strong> krijgt arbeid e<strong>en</strong> belangrijke plaats. Zo bevestigt het<br />
Europees beleid dat te<strong>werk</strong>stelling de belangrijkste factor blijft in de strijd teg<strong>en</strong><br />
armoede.<br />
Toch is de <strong>werk</strong>loosheid de laatste jar<strong>en</strong> in alle Europese land<strong>en</strong> <strong>en</strong>orm gesteg<strong>en</strong>. Ook<br />
België ontsnapt niet aan deze t<strong>en</strong>d<strong>en</strong>s <strong>en</strong> Brussel heeft van de drie gewest<strong>en</strong> met<br />
voorsprong het hoogste <strong>werk</strong>loosheidsperc<strong>en</strong>tage.<br />
Korte termijnmaatregel<strong>en</strong> in de verschill<strong>en</strong>de land<strong>en</strong> hebb<strong>en</strong> de <strong>werk</strong>loosheid hoogst<strong>en</strong>s<br />
afgeremd. In sommige land<strong>en</strong> lijkt de focus mom<strong>en</strong>teel meer te ligg<strong>en</strong> op m<strong>en</strong>s<strong>en</strong> hun job<br />
te lat<strong>en</strong> behoud<strong>en</strong>. In België wordt gemerkt dat er net e<strong>en</strong> activeringspolitiek gaande is.<br />
Dit alles zorgde ervoor dat we in 2010, het internationale armoedejaar, de link tuss<strong>en</strong><br />
<strong>werk</strong>loosheid/te<strong>werk</strong>stelling <strong>en</strong> armoede in de kijker will<strong>en</strong> plaats<strong>en</strong>. Heel wat <strong>Brusselse</strong><br />
organisaties zett<strong>en</strong> zich immers dagelijks in om de kloof naar opleiding <strong>en</strong> <strong>werk</strong> te<br />
overbrugg<strong>en</strong>. In het kader van de internationale dag teg<strong>en</strong> armoede <strong>en</strong> sociale uitsluiting<br />
op<strong>en</strong><strong>en</strong> dan ook e<strong>en</strong> aantal van deze organisaties hun deur<strong>en</strong>. Scholier<strong>en</strong> <strong>en</strong> stud<strong>en</strong>t<strong>en</strong>,<br />
welzijns<strong>werk</strong>ers <strong>en</strong> beleid(smede<strong>werk</strong>ers) van het lokale tot het Europese niveau kunn<strong>en</strong><br />
gratis aan deze bezoek<strong>en</strong> deelnem<strong>en</strong> op 13, 14 <strong>en</strong> 15 oktober.<br />
Naast achtergrondinformatie over de te<strong>werk</strong>stellings- <strong>en</strong> <strong>werk</strong>loosheidsproblematiek in<br />
Brussel word<strong>en</strong> er tijd<strong>en</strong>s deze bezoek<strong>en</strong> e<strong>en</strong> aantal good practices voorgesteld. Vanuit de<br />
ervaring<strong>en</strong> vanuit risicogroep<strong>en</strong> als e<strong>en</strong>oudergezinn<strong>en</strong>, m<strong>en</strong>s<strong>en</strong> zonder papier<strong>en</strong>,<br />
laaggeschoold<strong>en</strong> <strong>en</strong> de ‘working poor’ word<strong>en</strong> de drempels die m<strong>en</strong>s<strong>en</strong> ervar<strong>en</strong> naar e<strong>en</strong><br />
gepaste opleiding <strong>en</strong> te<strong>werk</strong>stelling belicht.<br />
Deze brochure omvat informatie over de bezoek<strong>en</strong> <strong>en</strong> e<strong>en</strong> inleiding tot de demografische<br />
context <strong>en</strong> <strong>Brusselse</strong> <strong>werk</strong>loosheids- <strong>en</strong> te<strong>werk</strong>stellingsproblematiek op basis van de<br />
publicaties van het Observatorium voor Gezondheid <strong>en</strong> Welzijn <strong>en</strong> het het Observatorium<br />
voor de Werkgeleg<strong>en</strong>heid. Vanuit oude <strong>en</strong> nieuwe getuig<strong>en</strong>iss<strong>en</strong> vanuit de verschill<strong>en</strong>de<br />
risicogroep<strong>en</strong> word<strong>en</strong> de diverse drempels geschetst waarmee m<strong>en</strong>s<strong>en</strong> in armoede<br />
geconfronteerd word<strong>en</strong> in hun zoektocht naar e<strong>en</strong> pass<strong>en</strong>de te<strong>werk</strong>stelling. T<strong>en</strong>slotte<br />
mak<strong>en</strong> we gebruik van de brochure om e<strong>en</strong> aantal aandachtspunt<strong>en</strong> <strong>en</strong> signal<strong>en</strong> mee te<br />
gev<strong>en</strong>.<br />
De brochure <strong>en</strong> de bezoek<strong>en</strong> op 13,14 <strong>en</strong> 15 oktober zijn het resultaat van sam<strong>en</strong><strong>werk</strong>ing<br />
tuss<strong>en</strong> verschill<strong>en</strong>de <strong>Brusselse</strong> organisaties die rond armoede <strong>en</strong>/of te<strong>werk</strong>stelling <strong>werk</strong><strong>en</strong>.<br />
De <strong>Brusselse</strong> <strong>Welzijns</strong>- <strong>en</strong> gezondheidsRaad (<strong>BWR</strong>) fungeerde als c<strong>en</strong>traal overlegplatform<br />
waardoor er themabepaling, overleg <strong>en</strong> voorbereiding kon plaatsvind<strong>en</strong>.<br />
Achteraan de brochure vindt u e<strong>en</strong> overzicht van de geraadpleegde <strong>en</strong> aanbevol<strong>en</strong><br />
literatuur <strong>en</strong> e<strong>en</strong> lijst van de partners.<br />
Brussel: <strong>Armoede</strong> <strong>en</strong> (<strong>ge<strong>en</strong></strong>) <strong>werk</strong> 2 13-14-15 oktober 2010
Inhoud<br />
Te<strong>werk</strong>stellingsbezoek<strong>en</strong> op 13,14 <strong>en</strong> 15 oktober 2010 4<br />
Demografische gegev<strong>en</strong>s Brussels Gewest 5<br />
Situering 6<br />
Te<strong>werk</strong>stelling <strong>en</strong> Werkloosheid 8<br />
Te<strong>werk</strong>stelling 8<br />
Werkloosheid 8<br />
Drempels om toe te tred<strong>en</strong> op de arbeidsmarkt 10<br />
Financiële drempels 10<br />
Gevoelsmatig <strong>en</strong> gekwetste binn<strong>en</strong>kant 10<br />
Lichamelijke drempels 11<br />
Drempels betreff<strong>en</strong>de de k<strong>en</strong>nis 11<br />
Drempels uit omgeving <strong>en</strong> net<strong>werk</strong> 11<br />
Drempels verbond<strong>en</strong> aan de job 11<br />
Drempels verbond<strong>en</strong> aan de organisatie 12<br />
Praktische drempels 12<br />
Socio-culturele drempels 12<br />
Drempels verbond<strong>en</strong> aan de opleiding 12<br />
Risicogroep<strong>en</strong> 13<br />
Werknemers zonder papier<strong>en</strong> 13<br />
Laaggeschoold<strong>en</strong> 14<br />
Min 25-jarig<strong>en</strong> 15<br />
Langdurig <strong>werk</strong>zoek<strong>en</strong>d<strong>en</strong> 16<br />
Leefloongerechtigd<strong>en</strong> 17<br />
Etnische discriminatie 18<br />
E<strong>en</strong>oudergezinn<strong>en</strong> 18<br />
Vrouw<strong>en</strong> 20<br />
Arbeidshandicap 22<br />
Ouder<strong>en</strong> 23<br />
Working Poor 24<br />
Aandachtspunt<strong>en</strong> <strong>en</strong> signal<strong>en</strong> 26<br />
Bibliografie <strong>en</strong> literatuur 27<br />
Partners 29<br />
Brussel: <strong>Armoede</strong> <strong>en</strong> (<strong>ge<strong>en</strong></strong>) <strong>werk</strong> 3 13-14-15 oktober 2010
Het doel van ieder bezoek is drieledig:<br />
De Te<strong>werk</strong>stellingsbezoek<strong>en</strong><br />
algem<strong>en</strong>e schets van de armoedeproblematiek in Brussel, gelinkt aan de<br />
doelstelling<strong>en</strong> van de eig<strong>en</strong> organisatie<br />
voorstelling van de eig<strong>en</strong> organisatie<br />
e<strong>en</strong> getuig<strong>en</strong>is van e<strong>en</strong> persoon met armoede-ervaring of over de <strong>werk</strong>ing<br />
van de organisatie<br />
Hieronder vindt u e<strong>en</strong> lijst van de organisaties die hun deur<strong>en</strong> op<strong>en</strong>stell<strong>en</strong>, ernaast vindt u<br />
de specifieke thematiek die ze in de kijker plaats<strong>en</strong>:<br />
-ABVV Brussel<br />
-Atelier groot eiland laaggeschoold<strong>en</strong> <strong>en</strong> medisch, psychologisch, m<strong>en</strong>tale problematiek<br />
-Buurthuis Bonnevie vzw belang van <strong>werk</strong>-<strong>werk</strong>ervaring, drempels om <strong>werk</strong> te vind<strong>en</strong><br />
-CAD De Werklijn arbeidshandicap <strong>en</strong> kansarmoede<br />
-CAW Archipel - HOBO thuisloz<strong>en</strong> <strong>en</strong> hun zoektocht naar <strong>werk</strong><br />
-groep INTRO - Bouwopleiding<strong>en</strong> laaggeschoold<strong>en</strong>, anderstalig<strong>en</strong>, etnische achtergrond<br />
-groep INTRO - Zorg- <strong>en</strong> verkoopsopleiding laaggeschoold<strong>en</strong>, anderstalig<strong>en</strong>, etnische achtergrond<br />
-Huis Biloba ouder<strong>en</strong>, diversiteit, buurtontwikkeling<br />
-JES Straathoek<strong>werk</strong> laaggeschoold<strong>en</strong> , allochton<strong>en</strong>, nieuwkomers<br />
-Micro marché micro-ondernemerschap-zelfinitiatief<br />
-OR.C.A. <strong>werk</strong>nemers zonder papier<strong>en</strong><br />
-Schoolinterv<strong>en</strong>tieteam vzw laaggeschoold<strong>en</strong> - langdurig <strong>werk</strong>loz<strong>en</strong><br />
-VZW Buurtsport Brussel langdurig <strong>werk</strong>loz<strong>en</strong><br />
-Wijkhuis Chambéry vzw laaggeschoold<strong>en</strong><br />
Voor de inbr<strong>en</strong>g van getuig<strong>en</strong>iss<strong>en</strong> werd e<strong>en</strong> beroep gedaan op de deelnem<strong>en</strong>de<br />
organisaties, maar ook op de zev<strong>en</strong> ver<strong>en</strong>iging<strong>en</strong> waar arm<strong>en</strong> het woord nem<strong>en</strong>.<br />
Brussel: <strong>Armoede</strong> <strong>en</strong> (<strong>ge<strong>en</strong></strong>) <strong>werk</strong> 4 13-14-15 oktober 2010
Demografische gegev<strong>en</strong>s Brussels Hoofdstedelijk Gewest<br />
De situatie in het Brussels Hoofdstedelijk Gewest is paradoxaal: het is één van de<br />
rijkste regio’s in Europa op het vlak van bruto binn<strong>en</strong>lands product per capita, maar toch<br />
leeft e<strong>en</strong> groei<strong>en</strong>d deel van de bevolking in armoede.<br />
Algeme<strong>en</strong> kunn<strong>en</strong> we stell<strong>en</strong>:<br />
Er is e<strong>en</strong> verjonging van de bevolking:<br />
De bevolkingsstructuur in Brussel is jonger dan in de andere Gewest<strong>en</strong> <strong>en</strong> de<br />
verjonging zet zich verder. Bov<strong>en</strong>di<strong>en</strong> is er e<strong>en</strong> t<strong>en</strong>d<strong>en</strong>s dat veel jonge m<strong>en</strong>s<strong>en</strong> zich<br />
(tijdelijk) in Brussel kom<strong>en</strong> vestig<strong>en</strong>. De verjonging zal zich in de volg<strong>en</strong>de jar<strong>en</strong><br />
voortzett<strong>en</strong>: het Federaal Planbureau voorspelt e<strong>en</strong> groei van de <strong>Brusselse</strong><br />
bevolking van bijna 30 proc<strong>en</strong>t in de kom<strong>en</strong>de vijftig jaar.<br />
Er is e<strong>en</strong> verkleuring van de bevolking:<br />
Het proc<strong>en</strong>tueel aandeel van de buit<strong>en</strong>landse bevolking in Brussel schommelt sedert<br />
2000 rond de 28%. De instroom van buit<strong>en</strong>landers is groter dan de stadsvlucht van<br />
Belg<strong>en</strong> uit Brussel.<br />
Sam<strong>en</strong>stelling huishoud<strong>en</strong>s:<br />
Het Brussels Gewest telt verhoudingsgewijs minder par<strong>en</strong> zonder kinder<strong>en</strong> dan de<br />
andere Belgische grote sted<strong>en</strong>. Ongeveer de helft van de <strong>Brusselse</strong> huishoud<strong>en</strong>s<br />
bestaat uit e<strong>en</strong> alle<strong>en</strong>staande. Bov<strong>en</strong>di<strong>en</strong> is één gezin op drie e<strong>en</strong> éénoudergezin.<br />
In de verschill<strong>en</strong>de lev<strong>en</strong>sdomein<strong>en</strong> is er in Brussel e<strong>en</strong> armoederisico:<br />
28,2% van de inwoners heeft e<strong>en</strong> inkom<strong>en</strong> dat lager is dan de Europese<br />
armoederisicogr<strong>en</strong>s.<br />
Gezondheid: M<strong>en</strong>s<strong>en</strong> die in de ‘arme sikkel’ won<strong>en</strong> voel<strong>en</strong> zich veel vaker in<br />
slechte gezondheid dan m<strong>en</strong>s<strong>en</strong> die in het rijke zuidoost<strong>en</strong> van het gewest.<br />
<strong>Brusselse</strong> jonger<strong>en</strong> <strong>en</strong> jongvolwass<strong>en</strong><strong>en</strong> (< 40 jaar) voel<strong>en</strong> zich vaker ongezonder<br />
dan in de rest van het land.<br />
Onderwijs: 1 jongere op 4 tuss<strong>en</strong> 18 <strong>en</strong> 24 jaar heeft <strong>ge<strong>en</strong></strong> diploma van secundair<br />
onderwijs. Het onderwijs slaagt er niet in om de tal<strong>en</strong>t<strong>en</strong> van alle kinder<strong>en</strong> te<br />
ontwikkel<strong>en</strong> <strong>en</strong> veel jonger<strong>en</strong> verlat<strong>en</strong> vroegtijdig de school zonder diploma <strong>en</strong><br />
eig<strong>en</strong> succesverhal<strong>en</strong>.<br />
Maatschappelijke participatie <strong>en</strong> integratie: Slechts 20% van de Brusselaars van 16<br />
jaar <strong>en</strong> ouder neemt deel aan sportieve, recreatieve of artistieke activiteit<strong>en</strong>.<br />
Slechts 59,3% van de Brusselaars kunn<strong>en</strong> zich één week vakantie weg van huis<br />
veroorlov<strong>en</strong>.<br />
Huisvesting: Brussel telt 60% huurders. Brusselaars won<strong>en</strong> daar<strong>en</strong>bov<strong>en</strong> massaal in<br />
e<strong>en</strong> appartem<strong>en</strong>t.<br />
De huurprijz<strong>en</strong> swing<strong>en</strong> de pan uit, de kwaliteit is vaak ondermaats. Hoewel er e<strong>en</strong><br />
<strong>en</strong>orm tekort is aan betaalbare woning<strong>en</strong>, staan vele woning<strong>en</strong> <strong>en</strong> kantoorgebouw<strong>en</strong><br />
leeg.<br />
De eig<strong>en</strong>schapp<strong>en</strong>, drempels <strong>en</strong> knelpunt<strong>en</strong> wat Arbeid betreft, word<strong>en</strong> in de<br />
volg<strong>en</strong>de del<strong>en</strong> van deze brochure behandeld.<br />
Brussel: <strong>Armoede</strong> <strong>en</strong> (<strong>ge<strong>en</strong></strong>) <strong>werk</strong> 5 13-14-15 oktober 2010
Situering<br />
De situatie van het Brussels Hoofdstedelijk Gewest is zeer bijzonder, omdat het<br />
tegelijkertijd e<strong>en</strong> van de drie gewest<strong>en</strong> van het land <strong>en</strong> daarnaast ook e<strong>en</strong> stadsgewest is.<br />
Dit maakt van Brussel e<strong>en</strong> van de kleinste regio’s van Europa met e<strong>en</strong> zeer grote<br />
bevolkingsdichtheid. Bov<strong>en</strong>di<strong>en</strong> is Brussel de hoofdstad van België én de hoofdstad van de<br />
Vlaamse <strong>en</strong> Franse Geme<strong>en</strong>schap. Brussel herbergt daar<strong>en</strong>bov<strong>en</strong> talrijke Europese<br />
instelling<strong>en</strong> <strong>en</strong> e<strong>en</strong> groot aantal internationale organisaties. Deze verschill<strong>en</strong>de functies<br />
van Brussel hebb<strong>en</strong> e<strong>en</strong> weerslag op de aard van de <strong>Brusselse</strong> <strong>werk</strong>geleg<strong>en</strong>heid <strong>en</strong> op de<br />
aantrekkingskracht die Brussel op arbeidskracht<strong>en</strong> uit alle windstrek<strong>en</strong> uitoef<strong>en</strong>t.<br />
Net als e<strong>en</strong> groot aantal Europese sted<strong>en</strong> ontsnapt ook het Brussels Hoofdstedelijk Gewest<br />
ook niet aan de confrontatie met e<strong>en</strong> aanzi<strong>en</strong>lijke stijging van de economische <strong>en</strong> sociale<br />
ongelijkhed<strong>en</strong>.<br />
Het Brussels Gewest blijft nationaal kampio<strong>en</strong> inzake inkom<strong>en</strong>songelijkheid. De ongelijkheid<br />
steeg tuss<strong>en</strong> 1990 <strong>en</strong> 2007 met e<strong>en</strong> kwart <strong>en</strong> was nog nooit zo hoog.<br />
Belangrijk is het vermeld<strong>en</strong> van de hoge instroom p<strong>en</strong>delaars in het Brussels<br />
Hoofdstedelijk Gewest: 358 000 person<strong>en</strong> kom<strong>en</strong> dagelijks naar Brussel om te <strong>werk</strong><strong>en</strong>.<br />
Dit is e<strong>en</strong> typisch f<strong>en</strong>ome<strong>en</strong> voor grote sted<strong>en</strong> <strong>en</strong> verhoogt de concurr<strong>en</strong>tiestrijd op de<br />
regionale arbeidsmarkt. Het aantal p<strong>en</strong>delaars dat in de hoofdstad <strong>werk</strong>t, is met 12 %<br />
gesteg<strong>en</strong> sinds de oprichting van het Gewest, maar het totale aantal jobs is min of meer<br />
stabiel geblev<strong>en</strong> rond 53 %.<br />
De achteruitgang van de industrie in Brussel <strong>en</strong> de ontwikkeling van de di<strong>en</strong>st<strong>en</strong>economie<br />
hebb<strong>en</strong> geleid tot e<strong>en</strong> uitgesprok<strong>en</strong> ruimtelijke specialisatie van het Gewest. De tertiaire<br />
sector (di<strong>en</strong>st<strong>en</strong> <strong>en</strong> handel) verteg<strong>en</strong>woordigt vandaag nag<strong>en</strong>oeg 90 % van de totale<br />
<strong>werk</strong>geleg<strong>en</strong>heid. Met oog op de bevolkingsgroei zull<strong>en</strong> de gezondheidszorg, de sociale<br />
di<strong>en</strong>stverl<strong>en</strong>ing het onderwijs in de toekomst verder uitgebreid moet<strong>en</strong> word<strong>en</strong>.<br />
Meer dan de helft van de arbeidsplaats<strong>en</strong> in Brussel wordt ing<strong>en</strong>om<strong>en</strong> door person<strong>en</strong> met<br />
e<strong>en</strong> diploma van het hoger of universitair onderwijs. Er gaapt dan ook e<strong>en</strong> zeer grote<br />
kloof tuss<strong>en</strong> de laag- <strong>en</strong> hooggeschoold<strong>en</strong>. Het Brussels Hoofdstedelijk Gewest heeft in<br />
twintig jaar meer dan 40 proc<strong>en</strong>t van de laaggeschoolde <strong>werk</strong>geleg<strong>en</strong>heid verlor<strong>en</strong>. In<br />
diezelfde periode is de <strong>werk</strong>geleg<strong>en</strong>heid voor <strong>werk</strong>nemers met e<strong>en</strong> hoger diploma met 60<br />
proc<strong>en</strong>t gesteg<strong>en</strong>.<br />
De internationale rol van Brussel <strong>en</strong> de verdere ontwikkeling van de Europese<br />
infrastructuur leid<strong>en</strong> in de toekomst tot nog meer rechtstreekse <strong>werk</strong>geleg<strong>en</strong>heid voor<br />
hooggeschoold<strong>en</strong> <strong>en</strong> die moeilijk toegankelijk is voor e<strong>en</strong> groot deel van de <strong>Brusselse</strong><br />
<strong>werk</strong>zoek<strong>en</strong>d<strong>en</strong>.<br />
Het Brussel Gewest wordt stilletjes aan e<strong>en</strong> “institutionele nachtmerrie”. Zo is het beleid<br />
voor <strong>werk</strong>geleg<strong>en</strong>heid <strong>en</strong> beroepsopleiding<strong>en</strong> in Brussel verspreid over drie verschill<strong>en</strong>de<br />
niveaus: de federale overheid, de twee geme<strong>en</strong>schapp<strong>en</strong> <strong>en</strong> het gewest. Dit vindt u terug<br />
in het schema hieronder:<br />
Brussel: <strong>Armoede</strong> <strong>en</strong> (<strong>ge<strong>en</strong></strong>) <strong>werk</strong> 6 13-14-15 oktober 2010
Gewest Geme<strong>en</strong>schap Federale Staat<br />
Bevoegd voor Bevoegd voor Bevoegd voor<br />
Werkloosheidsreglem<strong>en</strong>tering <strong>en</strong><br />
Arbeidsbemiddeling Beroepsopleiding<br />
(<strong>en</strong>kele) activeringsmaatregel<strong>en</strong><br />
Brussel VDAB - RDB Regionale Di<strong>en</strong>st voor<br />
Beroepsopleiding Brussel<br />
Bruxelles Actiris IBFFP Institut Bruxellois<br />
Francophone de Formation RVA / ONEM<br />
Professionnelle<br />
De institutionele rol van Brussel, het beperkte <strong>en</strong> uitermate op<strong>en</strong> karakter van de <strong>Brusselse</strong><br />
markt <strong>en</strong> de aantrekkingskracht die Brussel uitoef<strong>en</strong>t op de <strong>werk</strong>nemers zijn elem<strong>en</strong>t<strong>en</strong> die<br />
<strong>werk</strong>gevers ertoe aanzett<strong>en</strong> om vaker buit<strong>en</strong> de gr<strong>en</strong>z<strong>en</strong> van het Brussels Hoofdstedelijk<br />
Gewest te rekruter<strong>en</strong>. Door onder andere het grote aanbod aan sociale di<strong>en</strong>st<strong>en</strong> oef<strong>en</strong><strong>en</strong><br />
grote sted<strong>en</strong> bov<strong>en</strong>di<strong>en</strong> e<strong>en</strong> specifieke aantrekkingskracht uit op de meest kansarme<br />
bevolkingsgroep<strong>en</strong>. Voor vel<strong>en</strong> blijft de stad synoniem staan met kans op <strong>werk</strong>, ook staat<br />
de realiteit helaas vaak haaks op deze beeldvorming.<br />
“Ik heb drie zaterdagvoormiddag<strong>en</strong> in e<strong>en</strong> restaurant<br />
ge<strong>werk</strong>t. Daarvoor kreeg ik juist geteld 27 euro.<br />
Antwoord: ‘als je niet akkoord b<strong>en</strong>t moet je niet meer<br />
kom<strong>en</strong>.’ Ik b<strong>en</strong> veroordeeld tot e<strong>en</strong> job in de marge.”<br />
Brussel: <strong>Armoede</strong> <strong>en</strong> (<strong>ge<strong>en</strong></strong>) <strong>werk</strong> 7 13-14-15 oktober 2010
Te<strong>werk</strong>stelling <strong>en</strong> Werkloosheid in Brussel<br />
A. Te<strong>werk</strong>stelling in Brussel<br />
Met e<strong>en</strong> te<strong>werk</strong>stellingsgraad tuss<strong>en</strong> 53,8% <strong>en</strong> 57,3% blijft Brussel nog steeds<br />
ver onder de 70% die de Europese lidstat<strong>en</strong> in navolging van de<br />
Lissabondoelstelling<strong>en</strong> moest<strong>en</strong> hal<strong>en</strong> teg<strong>en</strong> 2010. De lage te<strong>werk</strong>stellingsgraad<br />
wordt veelal verklaard doordat meer aangebod<strong>en</strong> ban<strong>en</strong> in het Brussels Gewest zich<br />
richt<strong>en</strong> tot person<strong>en</strong> met e<strong>en</strong> hoge scholingsgraad terwijl veel <strong>werk</strong>zoek<strong>en</strong>d<strong>en</strong> over<br />
e<strong>en</strong> te laag studi<strong>en</strong>iveau beschikk<strong>en</strong>. De vacante betrekking<strong>en</strong> in het Gewest gaan<br />
dus vooral naar p<strong>en</strong>delaars uit Vlaams-Brabant <strong>en</strong> Waals-Brabant.<br />
Van deze <strong>werk</strong><strong>en</strong>de beroepsbevolking <strong>werk</strong>te 67,1% in 2008, ongeacht de<br />
<strong>werk</strong>plaats, in de di<strong>en</strong>st<strong>en</strong>sector. Meer specifiek <strong>werk</strong>t 33,6% in de sectie op<strong>en</strong>baar<br />
bestuur, onderwijs, gezondheidszorg <strong>en</strong> maatschappelijke di<strong>en</strong>stverl<strong>en</strong>ing plus<br />
geme<strong>en</strong>schapsvoorzi<strong>en</strong>ing<strong>en</strong> <strong>en</strong> 20% in de financiële instelling<strong>en</strong> incl. onroer<strong>en</strong>de<br />
goeder<strong>en</strong>, verhuur <strong>en</strong> di<strong>en</strong>st<strong>en</strong> aan bedrijv<strong>en</strong>. Die aandel<strong>en</strong> blijv<strong>en</strong> vrij constant<br />
over de periode van 2000-2008. 11,4% van de Brusselaars is aan de slag in die<br />
andere typische stedelijke sector van groot- <strong>en</strong> kleinhandel: reparatie van auto’s <strong>en</strong><br />
huishoudelijke artikel<strong>en</strong>. 5% van de <strong>werk</strong><strong>en</strong>de Brusselaars is actief in de<br />
Horecasector, <strong>en</strong> 6% is actief in de sector van vervoer, opslag <strong>en</strong> communicatie.<br />
B. Werkloosheid in Brussel<br />
De <strong>werk</strong>loosheid in het Brussels Hoofdstedelijk Gewest is van iets meer dan<br />
12 proc<strong>en</strong>t in 1989 gesteg<strong>en</strong> tot meer dan 20% in 2010 <strong>en</strong> ligt hiermee e<strong>en</strong> flink stuk<br />
bov<strong>en</strong> de andere gewest<strong>en</strong>. De economische crisis heeft hier zeker toe bijdrag<strong>en</strong>.<br />
In het Brussels Gewest<br />
word<strong>en</strong> bepaalde socioeconomische<br />
categorieën<br />
meer geconfronteerd met<br />
<strong>werk</strong>loosheid dan andere. In<br />
vergelijking met de rest van<br />
het land laat het Brussels<br />
Gewest meer laaggeschoolde<br />
<strong>werk</strong>zoek<strong>en</strong>d<strong>en</strong>, meer<br />
“Soms begon ik om vier uur ’s morg<strong>en</strong>s <strong>en</strong> eindigde ik om<br />
zes uur ’s avonds. Bov<strong>en</strong>di<strong>en</strong> was ik heel slecht betaald. Ik<br />
had niet meer dan 25 euro per dag. Om niet te zegg<strong>en</strong> dat<br />
ik slechts af <strong>en</strong> toe <strong>werk</strong> had. De arbeidsvoorwaard<strong>en</strong><br />
war<strong>en</strong> heel slecht, maar dat had nog goed gemaakt kunn<strong>en</strong><br />
word<strong>en</strong> als ik e<strong>en</strong> goeie baas zou gehad hebb<strong>en</strong>. Maar voor<br />
m<strong>en</strong>s<strong>en</strong> die van tijd tot tijd <strong>werk</strong><strong>en</strong> <strong>en</strong> die <strong>ge<strong>en</strong></strong> vaste job<br />
hebb<strong>en</strong>, zijn ook de chefs niet zoals het zou moet<strong>en</strong>: ze<br />
behandel<strong>en</strong> je slecht, ze beledig<strong>en</strong> je <strong>en</strong> soms ton<strong>en</strong> ze<br />
helemaal <strong>ge<strong>en</strong></strong> respect teg<strong>en</strong>over iemand zonder papier<strong>en</strong>.<br />
Bijgevolg is de illegaliteit de belangrijkste hinderpaal om<br />
e<strong>en</strong> job te hebb<strong>en</strong>.”<br />
langdurig <strong>werk</strong>loz<strong>en</strong> <strong>en</strong> meer <strong>werk</strong>zoek<strong>en</strong>de met e<strong>en</strong> vreemde nationaliteit<br />
registrer<strong>en</strong>. De jonger<strong>en</strong><strong>werk</strong>loosheid is ook zorgwekk<strong>en</strong>d. E<strong>en</strong> derde van de<br />
jongvolwass<strong>en</strong> Brusselaars die zich aanbied<strong>en</strong> op de arbeidsmarkt blijft <strong>werk</strong>loos.<br />
De <strong>werk</strong>loosheidsgraad van vrouw<strong>en</strong> is systematisch iets hoger dan voor mann<strong>en</strong>,<br />
met e<strong>en</strong> significant verschil voor alle<strong>en</strong>staande moeders: één alle<strong>en</strong>staande moeder<br />
op twee zoekt <strong>werk</strong>.<br />
Deze verschill<strong>en</strong>de risicogroep<strong>en</strong> word<strong>en</strong> in e<strong>en</strong> volg<strong>en</strong>d hoofdstuk meer toegelicht.<br />
Brussel: <strong>Armoede</strong> <strong>en</strong> (<strong>ge<strong>en</strong></strong>) <strong>werk</strong> 8 13-14-15 oktober 2010
In het algeme<strong>en</strong> kunn<strong>en</strong> we stell<strong>en</strong> dat de <strong>werk</strong>loosheid te wijt<strong>en</strong> is aan:<br />
de zeer hoge kwalificatievereist<strong>en</strong> in Brussel, terwijl e<strong>en</strong> belangrijk deel van<br />
de arbeidsreserve laaggekwalificeerd is<br />
het onderwijs is niet aangepast aan de behoeft<strong>en</strong> van talrijke anderstalige<br />
<strong>en</strong> kansarme kinder<strong>en</strong> <strong>en</strong> versterkt de al aanwezige dualisering<br />
de zwakke tweetaligheid (Nederlands-Frans) van de <strong>Brusselse</strong><br />
<strong>werk</strong>zoek<strong>en</strong>d<strong>en</strong>, dit staat haaks op de hoge eis<strong>en</strong> die de <strong>werk</strong>gevers stell<strong>en</strong><br />
inzake tal<strong>en</strong>k<strong>en</strong>nis, zelfs voor bepaalde laaggekwalificeerde<br />
arbeidsplaats<strong>en</strong>.<br />
de uiterst hoge concurr<strong>en</strong>tiedruk op de <strong>Brusselse</strong> arbeidsmarkt<br />
de omvang van de discriminatie op basis van origine bij aanwerving<br />
het Gewest telt het grootste aantal van nieuwkomers op de arbeidsmarkt,<br />
maar slaagt er niet in om ze in te schakel<strong>en</strong> op de arbeidsmarkt<br />
de demografische factor<strong>en</strong>, beschrev<strong>en</strong> in e<strong>en</strong> eerder hoofdstuk<br />
Brussel: <strong>Armoede</strong> <strong>en</strong> (<strong>ge<strong>en</strong></strong>) <strong>werk</strong> 9 13-14-15 oktober 2010
De drempels om toe te tred<strong>en</strong> tot de arbeidsmarkt<br />
In dit deel will<strong>en</strong> we e<strong>en</strong> idee gev<strong>en</strong> van de drempels <strong>en</strong> problem<strong>en</strong> die m<strong>en</strong>s<strong>en</strong><br />
ervar<strong>en</strong> in hun zoektocht naar e<strong>en</strong> correcte te<strong>werk</strong>stelling. We gev<strong>en</strong> hierbij e<strong>en</strong> overzicht<br />
van de diverse drempels waarmee m<strong>en</strong>s<strong>en</strong> in armoede geconfronteerd word<strong>en</strong> als ze op<br />
zoek gaan naar e<strong>en</strong> geschikte job. Hierbij moet vermeld word<strong>en</strong> dat ze vaak niet één<br />
drempel, maar meerdere drempels moet<strong>en</strong> overwinn<strong>en</strong>.<br />
A. Financiële drempels<br />
Veel m<strong>en</strong>s<strong>en</strong> moet<strong>en</strong> rondkom<strong>en</strong> met e<strong>en</strong> zeer laag loon. In bepaalde situaties moet<br />
er bijkom<strong>en</strong>d gezorgd word<strong>en</strong> voor kinderopvang, vervoer,… Hierdoor is het voor<br />
deze ouders soms voordeliger om van e<strong>en</strong> uitkering te g<strong>en</strong>iet<strong>en</strong> <strong>en</strong> thuis te blijv<strong>en</strong><br />
voor de kinder<strong>en</strong>. Dit wordt de <strong>werk</strong>loosheidsval g<strong>en</strong>oemd.<br />
Indi<strong>en</strong> m<strong>en</strong> toch aan de slag gaat, moet<strong>en</strong> er ook grote investering<strong>en</strong> gebeur<strong>en</strong> op<br />
zeer korte termijn zoals het aankop<strong>en</strong> van e<strong>en</strong> auto, wasmachine,…<br />
B. Gevoelsmatig <strong>en</strong> de gekwetste binn<strong>en</strong>kant<br />
Sommige m<strong>en</strong>s<strong>en</strong> zijn bang voor de<br />
verandering die e<strong>en</strong> nieuwe<br />
te<strong>werk</strong>stellingssituatie in hun lev<strong>en</strong> zal<br />
br<strong>en</strong>g<strong>en</strong>. Veel veralgem<strong>en</strong>ing<strong>en</strong> kom<strong>en</strong> er na<br />
slechte ervaring<strong>en</strong>. Zo kunn<strong>en</strong> er<br />
vooroordel<strong>en</strong> bestaan in de relatie tuss<strong>en</strong><br />
<strong>werk</strong>zoek<strong>en</strong>de <strong>en</strong> hulpverl<strong>en</strong>er <strong>en</strong> in de<br />
relatie tuss<strong>en</strong> <strong>werk</strong>nemer <strong>en</strong> <strong>werk</strong>gever.<br />
Sommige vooroordel<strong>en</strong> zijn echter zeer<br />
hardnekkig <strong>en</strong> m<strong>en</strong>s<strong>en</strong> lat<strong>en</strong> die niet zo snel<br />
los. De factor zelfbescherming (dit is het<br />
vooruitlop<strong>en</strong> op e<strong>en</strong> mogelijke negatieve<br />
reactie van de <strong>werk</strong>gever bij test<strong>en</strong> <strong>en</strong><br />
gesprekk<strong>en</strong>) speelt hierbij e<strong>en</strong> belangrijke<br />
rol. Bov<strong>en</strong>di<strong>en</strong> staat voor sommige m<strong>en</strong>s<strong>en</strong><br />
hulp vrag<strong>en</strong> gelijk aan zichzelf verlag<strong>en</strong>. Het<br />
schaadt met andere woord<strong>en</strong> hun<br />
eig<strong>en</strong>waarde wanneer ze iemand om hulp vrag<strong>en</strong>.<br />
“Mijn eerste job als poetsvrouw was niet echt<br />
e<strong>en</strong> keuze. Ik wou <strong>ge<strong>en</strong></strong> poetsvrouw zijn, niet<br />
voor de inhoud van de job <strong>en</strong> ook het geld kon<br />
me gestol<strong>en</strong> word<strong>en</strong>. Het moest wel e<strong>en</strong> job<br />
zijn waar de meeste <strong>werk</strong>nemers vrouw<strong>en</strong><br />
war<strong>en</strong>, onbewust was ik namelijk nog op zoek<br />
naar de gemiste moederliefde.<br />
Aangezi<strong>en</strong> <strong>ge<strong>en</strong></strong> <strong>en</strong>kele andere vrouw die<br />
moederliefde kan vervang<strong>en</strong> <strong>werk</strong> ik steeds<br />
weer in mijn gevoel teleurgesteld, <strong>en</strong> voelde<br />
ik me in de steek gelat<strong>en</strong>. De pijn plakte op<br />
mijn lijf <strong>en</strong> dit had als gevolg dat ik van de<br />
e<strong>en</strong> op de andere dag niet meer kwam<br />
opdag<strong>en</strong> om m’n <strong>werk</strong>. Al snel was ik onwettig<br />
afwezig <strong>en</strong> kreeg ik de <strong>en</strong>e aangetek<strong>en</strong>de brief<br />
na de andere. T<strong>en</strong>slotte kreeg ik m’n<br />
ontslagbrief. Ik was raz<strong>en</strong>d kwaad op de<br />
maatschappij omdat ze er niets van begrep<strong>en</strong>.<br />
Ik zat opnieuw in e<strong>en</strong> straatje zonder einde <strong>en</strong><br />
bleef in de og<strong>en</strong> van de maatschappij ‘spel<strong>en</strong>’<br />
met mijn toekomst. E<strong>en</strong> maatschappij die m’n<br />
gedrag niet kon vatt<strong>en</strong>, plaats<strong>en</strong> of begrijp<strong>en</strong>.<br />
En ik, ik voelde me onbegrep<strong>en</strong> <strong>en</strong> in de steek<br />
gelat<strong>en</strong> <strong>en</strong> dus wou ik niet meer meedo<strong>en</strong> in<br />
die ‘rotte’ maatschappij.”<br />
Andere gevoel<strong>en</strong>s waar m<strong>en</strong>s<strong>en</strong> mee kunn<strong>en</strong> geconfronteerd word<strong>en</strong> zijn<br />
onzekerheid <strong>en</strong> faalangst, minderwaardigheidscomplex, depressieve gevoel<strong>en</strong>s <strong>en</strong><br />
passief gedrag, trauma-ervaring van uitsluiting, lage frustratietolerantie <strong>en</strong> de<br />
schrik om gepest te word<strong>en</strong> op het <strong>werk</strong>.<br />
De gekwetste binn<strong>en</strong>kant belemmert zeer vaak m<strong>en</strong>s<strong>en</strong> om ding<strong>en</strong> te ondernem<strong>en</strong>.<br />
Als m<strong>en</strong> zich daarvan meer bewust zou word<strong>en</strong>, zou er meer begrip zijn.<br />
Zoek<strong>en</strong> naar <strong>werk</strong> is <strong>en</strong> blijft e<strong>en</strong> investering, die financieel meestal niet op korte<br />
termijn loont. M<strong>en</strong>s<strong>en</strong> will<strong>en</strong> vaak onmiddellijk resultaat <strong>en</strong> zi<strong>en</strong> niet altijd het nut<br />
Brussel: <strong>Armoede</strong> <strong>en</strong> (<strong>ge<strong>en</strong></strong>) <strong>werk</strong> 10 13-14-15 oktober 2010
in van bepaalde stapp<strong>en</strong> voor ze ‘echt’ <strong>werk</strong> gaan zoek<strong>en</strong>. Het is ook niet evid<strong>en</strong>t<br />
om m<strong>en</strong>s<strong>en</strong>, die meerdere faalervaring<strong>en</strong> achter de rug hebb<strong>en</strong>, te overtuig<strong>en</strong> om<br />
nog maar e<strong>en</strong>s met e<strong>en</strong> opleiding te start<strong>en</strong>.<br />
Dit alles wil niet zegg<strong>en</strong> dat <strong>werk</strong>gevers problematisch gedrag altijd kunn<strong>en</strong> blijv<strong>en</strong><br />
tolerer<strong>en</strong>.<br />
C. Lichamelijke drempels<br />
Lichamelijke drempels (handicap, ziekte,…) mak<strong>en</strong> dat m<strong>en</strong>s<strong>en</strong> minder mobiel zijn.<br />
Hierdoor kunn<strong>en</strong> ze letterlijk niet naar de nodige di<strong>en</strong>st<strong>en</strong> gaan om e<strong>en</strong> opleiding te<br />
volg<strong>en</strong> of om te solliciter<strong>en</strong>. Bov<strong>en</strong>di<strong>en</strong> kunn<strong>en</strong> ze hierdoor niet om het ev<strong>en</strong> welk<br />
(fysiek) zwaar <strong>werk</strong> do<strong>en</strong>.<br />
D. Drempels betreff<strong>en</strong>de de k<strong>en</strong>nis<br />
K<strong>en</strong>nis (of eerder e<strong>en</strong> gebrek daaraan) vormt voor veel m<strong>en</strong>s<strong>en</strong> e<strong>en</strong> drempel. Niet<br />
<strong>en</strong>kel de algem<strong>en</strong>e k<strong>en</strong>nis die ze door e<strong>en</strong> gebrek aan scholing niet meekreg<strong>en</strong><br />
speelt e<strong>en</strong> grote rol. Ook door het niet k<strong>en</strong>n<strong>en</strong> van bepaalde di<strong>en</strong>st<strong>en</strong>, vind<strong>en</strong> ze de<br />
juiste hulp niet. Zo hor<strong>en</strong> ze te wet<strong>en</strong> bij welke organisatie ze zich moet<strong>en</strong><br />
inschrijv<strong>en</strong> voor e<strong>en</strong> <strong>werk</strong>loosheidsuitkering.<br />
De doelgroep heeft duidelijk nood aan informatie over solliciter<strong>en</strong>, gedragsregels<br />
op de <strong>werk</strong>vloer,…<br />
E. Drempels uit omgeving <strong>en</strong> net<strong>werk</strong><br />
Beleefdheid, geduld, telefoongesprekk<strong>en</strong> voer<strong>en</strong>, het op<strong>en</strong>baar vervoer nem<strong>en</strong>, zijn<br />
niet voor iedere<strong>en</strong> zo vanzelfsprek<strong>en</strong>d. Het zijn allemaal ding<strong>en</strong> die je al dan niet<br />
geleerd hebt vanuit je sociale omgeving. Als je dit niet g<strong>en</strong>oeg beheerst kan het<br />
zijn dat je heel wat ding<strong>en</strong> misloopt.<br />
Sociale controle kan er toe leid<strong>en</strong> dat m<strong>en</strong>s<strong>en</strong> niets durv<strong>en</strong> verander<strong>en</strong> aan hun<br />
situatie. Wanneer iemand <strong>ge<strong>en</strong></strong> sociale omgeving heeft, raakt deze persoon<br />
geïsoleerd. Deze m<strong>en</strong>s<strong>en</strong> zijn zeer kwetsbaar omdat ze <strong>ge<strong>en</strong></strong> hulp krijg<strong>en</strong> van<br />
ander<strong>en</strong> wanneer ze in de problem<strong>en</strong> zitt<strong>en</strong>.<br />
F. Drempels verbond<strong>en</strong> aan de job<br />
Iedere<strong>en</strong> wil e<strong>en</strong> correcte job hebb<strong>en</strong> met de nodige kwaliteit <strong>en</strong> zinvolle invulling.<br />
Wanneer m<strong>en</strong>s<strong>en</strong> merk<strong>en</strong> dat dit niet het geval is, dreig<strong>en</strong> ze af te hak<strong>en</strong>. Er is<br />
echter maar e<strong>en</strong> beperkt aanbod van interessante laaggeschoolde jobs <strong>en</strong> de<br />
doorgroeimogelijkhed<strong>en</strong> voor laag opgeleid<strong>en</strong> <strong>en</strong> kortgeschoold<strong>en</strong> zijn bov<strong>en</strong>di<strong>en</strong><br />
quasi nihil.<br />
Ook de arbeidsomstandighed<strong>en</strong> kunn<strong>en</strong> voor drempels zorg<strong>en</strong>: vuile omgeving, veel<br />
lawaai, vochtige omgeving, onveilig <strong>werk</strong>, fysiek zwaar, …<br />
T<strong>en</strong>slotte mak<strong>en</strong> <strong>werk</strong>gevers soms misbruik van ‘onwet<strong>en</strong>de’ m<strong>en</strong>s<strong>en</strong>.<br />
Brussel: <strong>Armoede</strong> <strong>en</strong> (<strong>ge<strong>en</strong></strong>) <strong>werk</strong> 11 13-14-15 oktober 2010
G. Drempels verbond<strong>en</strong> aan de organisatie<br />
Als <strong>werk</strong>zoek<strong>en</strong>de je weg moet<strong>en</strong> zoek<strong>en</strong> in e<strong>en</strong> groot gebouw kan bepaalde<br />
m<strong>en</strong>s<strong>en</strong> afschrikk<strong>en</strong>. Ook e<strong>en</strong> gesprek voer<strong>en</strong> in e<strong>en</strong> grote ruimte waar ander<strong>en</strong> je<br />
kunn<strong>en</strong> hor<strong>en</strong> is niet bevorder<strong>en</strong>d voor het zelfvertrouw<strong>en</strong>.<br />
Soms is er e<strong>en</strong> moeilijk onderscheid te mak<strong>en</strong> tuss<strong>en</strong> de b<strong>en</strong>aming<strong>en</strong> van<br />
verschill<strong>en</strong>de organisaties. Dit heeft onder andere te mak<strong>en</strong> met de institutionele<br />
context in Brussel <strong>en</strong> met de versnippering van de bevoegdhed<strong>en</strong>.<br />
Weg<strong>en</strong>s tijdsgebrek kunn<strong>en</strong> consul<strong>en</strong>t<strong>en</strong> soms niet zoveel tijd als w<strong>en</strong>selijk is<br />
bested<strong>en</strong> aan het individueel contact, dit hangt echter af van di<strong>en</strong>st tot di<strong>en</strong>st. In<br />
Brussel is er e<strong>en</strong> specifiek opleidings- <strong>en</strong> te<strong>werk</strong>stellingsaanbod voor<br />
laaggeschoold<strong>en</strong>, waar er meer ruimte is voor e<strong>en</strong> individuele aanpak.<br />
H. Praktische drempels<br />
De bereikbaarheid van e<strong>en</strong> di<strong>en</strong>st of firma hangt nauw sam<strong>en</strong> met de<br />
vervoersmiddel<strong>en</strong> waarover de <strong>werk</strong>zoek<strong>en</strong>de beschikt.<br />
Sommige <strong>werk</strong>zoek<strong>en</strong>d<strong>en</strong> hebb<strong>en</strong> hulp nodig bij het opstell<strong>en</strong> van e<strong>en</strong><br />
sollicitatiebrief. Ander<strong>en</strong> hebb<strong>en</strong> nood aan tips over de kledij die gepast is om te<br />
drag<strong>en</strong> tijd<strong>en</strong>s e<strong>en</strong> gesprek, sollicitatie of de eig<strong>en</strong>lijke te<strong>werk</strong>stelling.<br />
Ook het <strong>werk</strong><strong>en</strong> met e<strong>en</strong> ag<strong>en</strong>da <strong>en</strong> het ler<strong>en</strong> op tijd zijn (klok lez<strong>en</strong>, wekker<br />
instell<strong>en</strong>) kunn<strong>en</strong> invloed hebb<strong>en</strong> op het functioner<strong>en</strong> van de <strong>werk</strong>zoek<strong>en</strong>de/<br />
<strong>werk</strong>nemer.<br />
T<strong>en</strong>slotte zorgt het niet hebb<strong>en</strong> van e<strong>en</strong> vast adres voor e<strong>en</strong> bijkom<strong>en</strong>de drempel.<br />
I. Socio-culturele drempels<br />
Hiertoe behor<strong>en</strong> stigmatisering, racisme <strong>en</strong> discriminatie. Ook e<strong>en</strong> chaotische<br />
thuissituatie, godsdi<strong>en</strong>stbeleving, onbegrip <strong>en</strong> vooroordel<strong>en</strong> spel<strong>en</strong> e<strong>en</strong> rol.<br />
Het Mattheuseffect valt hier ook onder te plaats<strong>en</strong>: specifieke tegemoetkoming<strong>en</strong><br />
voor activering van m<strong>en</strong>s<strong>en</strong> in armoede kom<strong>en</strong> niet altijd terecht bij de juiste<br />
doelgroep.<br />
J. Drempels verbond<strong>en</strong> aan de opleiding<br />
Er zijn lange wachtlijst<strong>en</strong> voor<br />
sommige opleiding<strong>en</strong> <strong>en</strong> bij het volg<strong>en</strong><br />
van e<strong>en</strong> opleiding kan e<strong>en</strong> negatieve<br />
schoolervaring terug naar bov<strong>en</strong><br />
kom<strong>en</strong>. E<strong>en</strong> opleiding is e<strong>en</strong> opstap<br />
naar te<strong>werk</strong>stelling, maar <strong>ge<strong>en</strong></strong> garantie.<br />
“Voor de vorming<strong>en</strong> die het meest nuttig zijn<br />
voor de <strong>werk</strong>gevers, zijn de wachtlijst<strong>en</strong> zeer<br />
lang <strong>en</strong> moet m<strong>en</strong> al over e<strong>en</strong> diploma<br />
beschikk<strong>en</strong>. In feite nem<strong>en</strong> ze <strong>en</strong>kel reeds<br />
gevormde m<strong>en</strong>s<strong>en</strong> op. Daar<strong>en</strong>teg<strong>en</strong> gev<strong>en</strong> de<br />
andere vorming<strong>en</strong> ons e<strong>en</strong> schuldgevoel:<br />
waartoe di<strong>en</strong>t e<strong>en</strong> ‘motivatiecursus’ als <strong>ge<strong>en</strong></strong><br />
<strong>en</strong>kele <strong>werk</strong>gever me wil, gemotiveerd of niet<br />
gemotiveerd?”<br />
Ook bij de toegang tot e<strong>en</strong> opleiding vorm<strong>en</strong> het niet hebb<strong>en</strong> van het juiste<br />
diploma, of e<strong>en</strong> verouderd diploma, het niet sprek<strong>en</strong> van andere tal<strong>en</strong> <strong>en</strong> het niet<br />
hebb<strong>en</strong> van bepaalde sociale vaardighed<strong>en</strong> belangrijke drempels.<br />
Andere compet<strong>en</strong>ties word<strong>en</strong> soms niet gezi<strong>en</strong> <strong>en</strong> het ontwikkelingspot<strong>en</strong>tieel<br />
wordt zeer laag ingeschat.<br />
Vrijwilligers<strong>werk</strong> wordt niet altijd gehonoreerd als voortraject in activering.<br />
Brussel: <strong>Armoede</strong> <strong>en</strong> (<strong>ge<strong>en</strong></strong>) <strong>werk</strong> 12 13-14-15 oktober 2010
Risicogroep<strong>en</strong><br />
In het Brussels Gewest word<strong>en</strong> bepaalde sociale groep<strong>en</strong> meer geconfronteerd met<br />
<strong>werk</strong>loosheid dan andere. In vergelijking met de rest van het land telt Brussel meer<br />
laaggeschoolde <strong>werk</strong>zoek<strong>en</strong>d<strong>en</strong>, langdurig <strong>werk</strong>loz<strong>en</strong> of <strong>werk</strong>zoek<strong>en</strong>d<strong>en</strong> van allochtone<br />
afkomst. Ook de jonger<strong>en</strong> kamp<strong>en</strong> met e<strong>en</strong> zorgwekk<strong>en</strong>d hoge <strong>werk</strong>loosheid.<br />
In dit hoofdstuk vindt u dan ook e<strong>en</strong> overzicht van deze risicogroep<strong>en</strong> met hun k<strong>en</strong>merk<strong>en</strong><br />
<strong>en</strong> de verklaring waarom ze e<strong>en</strong> risicogroep zijn. Bij sommige van deze groep<strong>en</strong> is er e<strong>en</strong><br />
overlapping mogelijk.<br />
A. Werknemers zonder papier<strong>en</strong><br />
Cijfers<br />
Hoeveel <strong>werk</strong>nemers zonder papier<strong>en</strong> er precies zijn, is onmogelijk te zegg<strong>en</strong>. Per<br />
definitie zijn ze nerg<strong>en</strong>s geregistreerd. Er wordt gesprok<strong>en</strong> over 100 000 migrant<strong>en</strong><br />
zonder wettig verblijf in België of meer. Bov<strong>en</strong>di<strong>en</strong> wordt er in Brussel ook<br />
gesprok<strong>en</strong> over de ‘twintigste geme<strong>en</strong>te’. Dit slaat op alle m<strong>en</strong>s<strong>en</strong> zonder papier<strong>en</strong><br />
die naar Brussel kom<strong>en</strong>.<br />
K<strong>en</strong>merk<strong>en</strong><br />
Werknemers zonder papier<strong>en</strong><br />
vorm<strong>en</strong> maar e<strong>en</strong> klein stukje<br />
van de irreguliere<br />
arbeidsmarkt in België. Het<br />
grootste deel van het<br />
zwart<strong>werk</strong> wordt immers door Belg<strong>en</strong> gedaan.<br />
“Tijd<strong>en</strong>s mijn tweede oproep voor de<br />
<strong>werk</strong>loosheidscontrole, toonde ik de originel<strong>en</strong> van de<br />
briev<strong>en</strong> met negatief antwoord van de <strong>werk</strong>gevers bij<br />
ik gesolliciteerd had. M<strong>en</strong> zei me dat deze antwoord<strong>en</strong><br />
niet teld<strong>en</strong> <strong>en</strong> dat ik sollicitatiebriev<strong>en</strong> moest lat<strong>en</strong><br />
zi<strong>en</strong>. Hiervoor werd ik gesanctioneerd.”<br />
“In 2008 b<strong>en</strong> ik sam<strong>en</strong> met e<strong>en</strong> vri<strong>en</strong>d beginn<strong>en</strong> zoek<strong>en</strong> naar<br />
informatie omtr<strong>en</strong>t sans papiers. We vormd<strong>en</strong> e<strong>en</strong> kleine<br />
groep van e<strong>en</strong> ti<strong>en</strong>tal person<strong>en</strong> die zich met vall<strong>en</strong> <strong>en</strong><br />
opstaan ontwikkelde, <strong>en</strong> we hebb<strong>en</strong> e<strong>en</strong> hongerstaking op<br />
pot<strong>en</strong> gezet, de hongerstaking van de Begijnhofkerk. Van<br />
ti<strong>en</strong> m<strong>en</strong>s<strong>en</strong> groeid<strong>en</strong> we tot e<strong>en</strong> groep van 250 person<strong>en</strong>.<br />
We hebb<strong>en</strong> geled<strong>en</strong> om het recht te bekom<strong>en</strong> om op e<strong>en</strong><br />
wettelijke manier te lev<strong>en</strong> <strong>en</strong> te <strong>werk</strong><strong>en</strong>. Dat kostte ons<br />
vijf maand<strong>en</strong> van druk uitoef<strong>en</strong><strong>en</strong>, 79 dag<strong>en</strong> zonder et<strong>en</strong>.<br />
Uiteindelijk hebb<strong>en</strong> we het gehaald. Bij de regularisatie<br />
van 19 juli 2009 werd ook ik geregulariseerd.”<br />
M<strong>en</strong> kan aannem<strong>en</strong> dat het grootste deel van de migrant<strong>en</strong> zonder wettig verblijf<br />
clandesti<strong>en</strong> aan het <strong>werk</strong> zijn. Ze hebb<strong>en</strong> immers nauwelijks andere mogelijkhed<strong>en</strong><br />
om e<strong>en</strong> inkom<strong>en</strong> te verwerv<strong>en</strong>. De meest<strong>en</strong> beschikk<strong>en</strong> niet over e<strong>en</strong> verblijfsvergunning.<br />
Andere categorieën, zoals asielzoekers in de eerste fase van hun procedure <strong>en</strong><br />
toerist<strong>en</strong>, mog<strong>en</strong> immers wel legaal verblijv<strong>en</strong> maar niet <strong>werk</strong><strong>en</strong>.<br />
Meestal, maar niet altijd, <strong>werk</strong><strong>en</strong> clandesti<strong>en</strong>e arbeidsmigrant<strong>en</strong> in het zwart:<br />
zonder dat er belasting<strong>en</strong> of sociale zekerheidsbijdrag<strong>en</strong> word<strong>en</strong> betaald.<br />
Wat alle <strong>werk</strong>nemers zonder papier<strong>en</strong> geme<strong>en</strong> hebb<strong>en</strong>, is de onzekere situatie. Ze<br />
lev<strong>en</strong> voortdur<strong>en</strong>d in angst dat ze word<strong>en</strong> opgepakt <strong>en</strong> uitgewez<strong>en</strong>. Indi<strong>en</strong> hun<br />
<strong>werk</strong>gever beslist om h<strong>en</strong> niet meer te betal<strong>en</strong> of wanneer ze het slachtoffer<br />
Brussel: <strong>Armoede</strong> <strong>en</strong> (<strong>ge<strong>en</strong></strong>) <strong>werk</strong> 13 13-14-15 oktober 2010
word<strong>en</strong> van e<strong>en</strong> arbeidsongeval, blijv<strong>en</strong> ze vaak met lege hand<strong>en</strong> achter. Op het<br />
mom<strong>en</strong>t dat ze hun job verliez<strong>en</strong>, wet<strong>en</strong> ze niet of ze e<strong>en</strong> andere zull<strong>en</strong> vind<strong>en</strong>. Ze<br />
kunn<strong>en</strong> <strong>ge<strong>en</strong></strong> beroep do<strong>en</strong> op e<strong>en</strong> <strong>werk</strong>loosheidsuitkering of OCMW-steun..<br />
We will<strong>en</strong> er op wijz<strong>en</strong> dat deze m<strong>en</strong>s<strong>en</strong> ook zekere recht<strong>en</strong> hebb<strong>en</strong>.<br />
Arbeidsnorm<strong>en</strong> zijn namelijk van toepassing op al wie <strong>werk</strong>t. Ook bij clandesti<strong>en</strong>e<br />
<strong>en</strong> zwarte te<strong>werk</strong>stelling geld<strong>en</strong> de regels in verband met minimumlon<strong>en</strong>,<br />
arbeidstijd<strong>en</strong>, arbeidsongevall<strong>en</strong>, <strong>en</strong> e<strong>en</strong> veilige <strong>en</strong> gezonde <strong>werk</strong>omgeving.<br />
Er zijn echter hinderpal<strong>en</strong> om die recht<strong>en</strong> in praktijk af te dwing<strong>en</strong>. Vele<br />
<strong>werk</strong>nemers zonder papier<strong>en</strong> verkiez<strong>en</strong> slecht <strong>werk</strong> bov<strong>en</strong> <strong>ge<strong>en</strong></strong> <strong>werk</strong>, of zijn bang<br />
van hun <strong>werk</strong>gever of de Belgische autoriteit<strong>en</strong>. Bov<strong>en</strong>di<strong>en</strong> is e<strong>en</strong> clandesti<strong>en</strong>e<br />
te<strong>werk</strong>stelling moeilijk te bewijz<strong>en</strong> voor de rechtbank.<br />
Verklaring<br />
Wat maakt nu dat deze groep tot e<strong>en</strong> risicogroep<br />
behoort?<br />
Sommige sector<strong>en</strong> waar <strong>werk</strong>nemers zonder papier<strong>en</strong><br />
te<strong>werk</strong>gesteld zijn, k<strong>en</strong>merk<strong>en</strong> zich door lange<br />
<strong>werk</strong>dag<strong>en</strong>, slechte omstandighed<strong>en</strong>, minder verdi<strong>en</strong><strong>en</strong><br />
dan e<strong>en</strong> minimumloon, onzekerheid <strong>en</strong> <strong>ge<strong>en</strong></strong> <strong>en</strong>kel<br />
uitzicht op <strong>werk</strong>loosheidsuitkering<strong>en</strong> of e<strong>en</strong> p<strong>en</strong>sio<strong>en</strong>.<br />
Sommige sector<strong>en</strong> zijn bov<strong>en</strong>di<strong>en</strong> extra gevoelig:<br />
sector<strong>en</strong> waar veel onderlinge concurr<strong>en</strong>tie heerst <strong>en</strong> <strong>werk</strong>gevers zoveel<br />
mogelijk prober<strong>en</strong> te beknibbel<strong>en</strong> op arbeidskost<strong>en</strong>. Niet <strong>en</strong>kel de prijs,<br />
maar ook de flexibiliteit kan e<strong>en</strong> rol spel<strong>en</strong>.<br />
sector<strong>en</strong> waar de vraag naar (laaggeschoolde) <strong>werk</strong>nemers heel<br />
onregelmatig is. Het <strong>en</strong>e mom<strong>en</strong>t heeft m<strong>en</strong> heel veel volk nodig, het<br />
volg<strong>en</strong>de mom<strong>en</strong>t wil m<strong>en</strong> die <strong>werk</strong>nemers liever kwijt.<br />
Sector<strong>en</strong> waar het <strong>werk</strong> zo lastig <strong>en</strong> laagbetaald is dat er <strong>ge<strong>en</strong></strong> legale<br />
<strong>werk</strong>nemers voor te vind<strong>en</strong> zijn.<br />
Bov<strong>en</strong>di<strong>en</strong> kan de situatie van <strong>werk</strong>nemers zonder papier<strong>en</strong> moeilijk in algem<strong>en</strong>e<br />
term<strong>en</strong> word<strong>en</strong> beschrev<strong>en</strong>. De omstandighed<strong>en</strong> waarin ze <strong>werk</strong><strong>en</strong> hang<strong>en</strong> af van<br />
hoe sterk hun onderhandelingspositie is t<strong>en</strong> opzichte van hun <strong>werk</strong>gever. Deze<br />
wordt dan weer beïnvloed door e<strong>en</strong> heleboel factor<strong>en</strong> zoals de startsituatie in het<br />
thuisland, de keuze aan jobs die de <strong>werk</strong>nemer heeft, het sociale net<strong>werk</strong> van de<br />
<strong>werk</strong>nemer, zicht op regularisering, …<br />
B. Laaggeschoold<strong>en</strong><br />
Cijfers<br />
“Ik heb e<strong>en</strong>s e<strong>en</strong> paar<br />
dag<strong>en</strong> kunn<strong>en</strong> <strong>werk</strong><strong>en</strong>,<br />
maar werd er niet voor<br />
betaald. We kunn<strong>en</strong> nu<br />
niet betal<strong>en</strong> was het<br />
antwoord. Wat moest ik<br />
do<strong>en</strong>? Naar de politie<br />
gaan? Dan werd ik<br />
gearresteerd <strong>en</strong><br />
misschi<strong>en</strong> het land<br />
uitgezet.”<br />
Tuss<strong>en</strong> 1989 <strong>en</strong> 2007 is het aantal laaggeschoolde <strong>werk</strong>nemers in het Brussels<br />
Gewest met 41% gedaald, terwijl het aantal <strong>werk</strong>nemers met e<strong>en</strong> hoog diploma met<br />
62% is toeg<strong>en</strong>om<strong>en</strong>.<br />
Brussel: <strong>Armoede</strong> <strong>en</strong> (<strong>ge<strong>en</strong></strong>) <strong>werk</strong> 14 13-14-15 oktober 2010
K<strong>en</strong>merk<strong>en</strong><br />
Er is e<strong>en</strong> f<strong>en</strong>ome<strong>en</strong> van stijg<strong>en</strong>de kwalificatievereist<strong>en</strong>. Dit doet zich in de meeste<br />
Europese regio’s voor, maar het komt duidelijker naar vor<strong>en</strong> in de grote sted<strong>en</strong> met<br />
e<strong>en</strong> internationaal karakter.<br />
De <strong>werk</strong>loosheidscijfers in Brussel zijn voor alle opleidingsniveaus systematisch<br />
hoger dan in de rest van het land. Het opleidingsniveau is er dus sneller op<br />
vooruitgegaan dan de <strong>werk</strong>loosheid.<br />
De hoge <strong>werk</strong>loosheid van deze groep kan niet e<strong>en</strong>voudigweg tot e<strong>en</strong><br />
kwalificatieprobleem word<strong>en</strong> gereduceerd, gezi<strong>en</strong> het grote aantal <strong>werk</strong>zoek<strong>en</strong>d<strong>en</strong><br />
met e<strong>en</strong> diploma van het hoger onderwijs die ev<strong>en</strong>e<strong>en</strong>s in de <strong>werk</strong>loosheid<br />
verzeil<strong>en</strong>.<br />
Verklaring<br />
De hoge <strong>werk</strong>loosheidsgraad bij deze risicogroep kan deels word<strong>en</strong> verklaard door<br />
factor<strong>en</strong> die te mak<strong>en</strong> hebb<strong>en</strong> met het onderwijs, zoals de dualisering van het<br />
onderwijs in Brussel, maar ook de langere duur van deze studies.<br />
De behoefte aan laaggeschoold personeel is sterker aanwezig bij onderneming<strong>en</strong><br />
van de secundaire sector, <strong>en</strong> deze zijn vooral gevestigd in de andere twee gewest<strong>en</strong><br />
van het land.<br />
“Ik heb mijn studies nog niet afgerond <strong>en</strong> moet hier <strong>en</strong> daar kleine baantjes accepter<strong>en</strong>. Gedur<strong>en</strong>de<br />
10 jaar heb ik als interim ge<strong>werk</strong>t <strong>en</strong> telk<strong>en</strong>s ik e<strong>en</strong> <strong>werk</strong>onderbreking had, werd ik door de RVA<br />
opgeroep<strong>en</strong> om me te verantwoord<strong>en</strong> <strong>en</strong> te bewijz<strong>en</strong> dat ik opnieuw <strong>werk</strong> zocht. Tijd<strong>en</strong>s de<br />
schoolvakanties kon ik <strong>ge<strong>en</strong></strong> activiteit<strong>en</strong> voor mijn kinder<strong>en</strong> betal<strong>en</strong>, maar als ik thuisbleef om voor<br />
h<strong>en</strong> te zorg<strong>en</strong>, werd ik bedreigd met schorsing van de dop.”<br />
C. Min 25-jarig<strong>en</strong><br />
Cijfers<br />
Ondanks e<strong>en</strong> reële verbetering, bedroeg de <strong>werk</strong>loosheid onder jonger<strong>en</strong> nog 32<br />
proc<strong>en</strong>t in 2007.<br />
In 2007 maakte bijna 30 proc<strong>en</strong>t van de <strong>Brusselse</strong> jonger<strong>en</strong> (tuss<strong>en</strong> 20 <strong>en</strong> 24 jaar)<br />
het hoger secundair onderwijs niet af.<br />
Het aandeel van de jeugd<strong>werk</strong>loosheid (32,2%) blijft ver bov<strong>en</strong> het Belgische<br />
(18,0%) <strong>en</strong> Europese gemiddelde (15,5%).<br />
K<strong>en</strong>merk<strong>en</strong><br />
Ondanks het feit dat de jonger<strong>en</strong> almaar langer studer<strong>en</strong> <strong>en</strong> het behaalde<br />
opleidingsniveau hoger ligt dan vroeger, kampt het Brussels Hoofdstedelijk Gewest<br />
nog met e<strong>en</strong> grote kloof in het onderwijs (voornamelijk in het technisch <strong>en</strong><br />
beroepsonderwijs).<br />
Brussel: <strong>Armoede</strong> <strong>en</strong> (<strong>ge<strong>en</strong></strong>) <strong>werk</strong> 15 13-14-15 oktober 2010
De kloof in het onderwijssysteem volgt dezelfde lijn als de sociaalruimtelijke<br />
scheiding. De hoge <strong>werk</strong>loosheid bij jonger<strong>en</strong> treft vooral de geme<strong>en</strong>t<strong>en</strong> in de<br />
eerste kroon <strong>en</strong> die met oudere stadswijk<strong>en</strong>. Meer dan de helft van de jonge<br />
<strong>werk</strong>loz<strong>en</strong> leeft in de geme<strong>en</strong>t<strong>en</strong> Brussel-stad, Schaarbeek, Mol<strong>en</strong>beek <strong>en</strong><br />
Anderlecht.<br />
Jonger<strong>en</strong> die zijn afgestudeerd aan het hoger onderwijs, vind<strong>en</strong> het snelst e<strong>en</strong> job,<br />
gevolgd door universitair<strong>en</strong>.<br />
Verklaring<br />
De jeugd<strong>werk</strong>loosheid is heel gevoelig voor de economische omstandighed<strong>en</strong>. De<br />
crisis versterkt de al aanwezige problematiek van de jonger<strong>en</strong><strong>werk</strong>loosheid. De<br />
jonger<strong>en</strong> zijn oververteg<strong>en</strong>woordigd onder de sollicitant<strong>en</strong> <strong>en</strong> als bedrijv<strong>en</strong> will<strong>en</strong><br />
afdank<strong>en</strong>, wordt er vaak aan de <strong>werk</strong>nemers gedacht die het laatst toekwam<strong>en</strong> in<br />
het bedrijf, in dit geval de jonger<strong>en</strong>.<br />
De succesvolle integratie van deze nieuwkomers op de arbeidsmarkt is sterk<br />
afhankelijk van de mate van hun academische k<strong>en</strong>nis <strong>en</strong> de eis<strong>en</strong> van bedrijv<strong>en</strong><br />
(k<strong>en</strong>nis, vaardighed<strong>en</strong> <strong>en</strong> compet<strong>en</strong>ties).<br />
Verschill<strong>en</strong>de factor<strong>en</strong> kunn<strong>en</strong> verklar<strong>en</strong> waarom er e<strong>en</strong> bijzondere hoge<br />
<strong>werk</strong>loosheid onder jonger<strong>en</strong> in <strong>Brusselse</strong> regio, ondanks de aanwezigheid van e<strong>en</strong><br />
economische dynamiek <strong>en</strong> veel pot<strong>en</strong>tiële arbeidsplaats<strong>en</strong>.<br />
het gebrek aan professionele ervaring<br />
het onderwijs dat de bestaande dualisering nog versterkt<br />
de vaardighed<strong>en</strong> waar je moet aan voldo<strong>en</strong><br />
de eis<strong>en</strong> op het gebied van taalvaardighed<strong>en</strong><br />
de hoge concurr<strong>en</strong>tiedruk op de arbeidsmarkt in Brussel<br />
de herstructurering van de <strong>werk</strong>geleg<strong>en</strong>heid in Brussel: de verplaatsing<br />
van e<strong>en</strong> aantal sector<strong>en</strong> verklar<strong>en</strong> gedeeltelijk de verdwijning van ban<strong>en</strong><br />
voor laaggeschoold<strong>en</strong> <strong>en</strong> tuss<strong>en</strong>tijdse kwalificatie<br />
etnische discriminatie bij aanwerving<br />
het f<strong>en</strong>ome<strong>en</strong> van discriminatie bij aanwerving is zorgwekk<strong>en</strong>d in Brussel<br />
waar veel jonger<strong>en</strong> won<strong>en</strong> met e<strong>en</strong> allochtone achtergrond<br />
D. Langdurig <strong>werk</strong>zoek<strong>en</strong>d<strong>en</strong><br />
Cijfers<br />
Voor het eerst neemt het aandeel van de langdurig <strong>werk</strong>zoek<strong>en</strong>d<strong>en</strong> bij de niet<br />
<strong>werk</strong><strong>en</strong>de <strong>werk</strong>zoek<strong>en</strong>d<strong>en</strong> (NWW) af. In 2008 was 62,6% van de NWW minst<strong>en</strong>s e<strong>en</strong><br />
jaar <strong>en</strong> 46,4% minst<strong>en</strong>s twee jaar <strong>werk</strong>loos. Het aandeel zeer langdurig<br />
<strong>werk</strong>zoek<strong>en</strong>d<strong>en</strong> blijft verder stijg<strong>en</strong>.<br />
K<strong>en</strong>merk<strong>en</strong><br />
Brussel: <strong>Armoede</strong> <strong>en</strong> (<strong>ge<strong>en</strong></strong>) <strong>werk</strong> 16 13-14-15 oktober 2010
Voor heel wat m<strong>en</strong>s<strong>en</strong> is de <strong>werk</strong>loosheid niet tijdelijk, maar e<strong>en</strong> situatie die<br />
langere tijd duurt. Er zijn systematisch meer NWW bij mann<strong>en</strong> dan vrouw<strong>en</strong>,<br />
behalve bij de NWW met e<strong>en</strong> inactiviteitduur van minst<strong>en</strong>s 5 jaar.<br />
De langdurige <strong>werk</strong>loosheidsgraad is veel hoger in het Brussels Gewest dan in de<br />
rest van het land.<br />
De langdurige <strong>werk</strong>loosheidsgraad is zeer hoog bij de vreemdeling<strong>en</strong> die afkomstig<br />
zijn van buit<strong>en</strong> de Europese Unie. In vergelijking met de Belg<strong>en</strong> is de langdurige<br />
<strong>werk</strong>loosheidsgraad bij niet-European<strong>en</strong> in 2008 bijna 2 keer hoger in het Brussels<br />
Gewest.<br />
In het Brussels Gewest loopt de langdurige <strong>werk</strong>loosheidsgraad zorgwekk<strong>en</strong>d hoog<br />
op tot bijna e<strong>en</strong> vijfde van de e<strong>en</strong>oudergezinn<strong>en</strong>. Ook de langdurige<br />
<strong>werk</strong>loosheidsgraad bij alle<strong>en</strong>staande <strong>Brusselse</strong> mann<strong>en</strong> ligt bov<strong>en</strong> het gewestelijk<br />
“Waar is mijn zelfbeeld? Ik b<strong>en</strong> onherk<strong>en</strong>baar voor mezelf<br />
<strong>en</strong> voor de ander<strong>en</strong>. Waarom mis ik steeds de trein? Ik b<strong>en</strong><br />
ondertuss<strong>en</strong> bov<strong>en</strong> de 50. Ik b<strong>en</strong> al jar<strong>en</strong> op zoek naar<br />
<strong>werk</strong>. Mijn ervaring telt niet meer. Het wordt hopeloos.”<br />
Verklaring<br />
gemiddelde. Waarbij het<br />
risico op depressie to<strong>en</strong>eemt<br />
naarmate m<strong>en</strong> langer<br />
<strong>werk</strong>loos is.<br />
De problematiek van de <strong>werk</strong>loosheid van lange duur blijft bestaan in het Brussels<br />
Hoofdstedelijk Gewest. Langdurige inactiviteit is nadelig voor de herinschakeling<br />
van <strong>werk</strong>zoek<strong>en</strong>d<strong>en</strong>. Het strev<strong>en</strong> om nieuwkomers snel na hun intrede op de<br />
arbeidsmarkt op te vang<strong>en</strong>, zou niet t<strong>en</strong> koste mog<strong>en</strong> gaan van wie reeds langer<br />
zonder <strong>werk</strong> zit. Het gaat hier om e<strong>en</strong> teg<strong>en</strong>strijdige opgave, hoewel ze in beide<br />
gevall<strong>en</strong> grot<strong>en</strong>deels hetzelfde segm<strong>en</strong>t van de laag- of ongeschoolde betrekking<strong>en</strong><br />
betreft.<br />
Langdurige <strong>werk</strong>loosheid leidt in de meerderheid van de gevall<strong>en</strong> tot<br />
inkom<strong>en</strong>sarmoede <strong>en</strong> de kans<strong>en</strong> op het vind<strong>en</strong> van e<strong>en</strong> nieuwe job nem<strong>en</strong> na<br />
verloop van tijd ook verder af, omdat m<strong>en</strong> minder over de vaardighed<strong>en</strong> <strong>en</strong> k<strong>en</strong>nis<br />
beschikt die <strong>werk</strong>gevers vaak verlang<strong>en</strong>.<br />
E. Leefloongerechtigd<strong>en</strong><br />
Cijfers<br />
Sinds de tweede jaarhelft van 2008 steeg het aantal leefloongerechtigd<strong>en</strong> gevoelig<br />
in alle grote sted<strong>en</strong> <strong>en</strong> in het land.<br />
K<strong>en</strong>merk<strong>en</strong><br />
Jonger<strong>en</strong> ervar<strong>en</strong> schaamte wanneer ze beroep moet<strong>en</strong> do<strong>en</strong> op het OCMW.<br />
Vooreerst is ‘iets moet<strong>en</strong> gaan vrag<strong>en</strong> aan ander<strong>en</strong>’ al e<strong>en</strong> drempel op zich, <strong>en</strong> dit<br />
tast het eergevoel aan. T<strong>en</strong> tweede overheerst nog steeds het stereotiepe beeld<br />
dat veel m<strong>en</strong>s<strong>en</strong> hebb<strong>en</strong> van het OCMW als zijnde ‘voor arm<strong>en</strong> <strong>en</strong> sukkelaars’.<br />
Brussel: <strong>Armoede</strong> <strong>en</strong> (<strong>ge<strong>en</strong></strong>) <strong>werk</strong> 17 13-14-15 oktober 2010
Er wordt te weinig rek<strong>en</strong>ing gehoud<strong>en</strong> met de achterligg<strong>en</strong>de problematiek<br />
(bijvoorbeeld gebrekkige huisvesting, psychische problem<strong>en</strong>) <strong>en</strong> hun mogelijkhed<strong>en</strong><br />
<strong>en</strong> beperking<strong>en</strong> (bijvoorbeeld mobiliteitsbeperking<strong>en</strong> van alle<strong>en</strong>staande moeders)<br />
Verklaring<br />
De economische crisis is niet de <strong>en</strong>ige verklaring voor e<strong>en</strong> to<strong>en</strong>ame van deze<br />
risicogroep. Enerzijds zit het aantal steungerechtigd<strong>en</strong> al sinds <strong>en</strong>kele jar<strong>en</strong> in<br />
stijg<strong>en</strong>de lijn, anderzijds zijn er de seizo<strong>en</strong>seffect<strong>en</strong> die elk jaar opnieuw voor e<strong>en</strong><br />
stijging zorg<strong>en</strong>.<br />
Deze risicogroep kan <strong>ge<strong>en</strong></strong> beroep do<strong>en</strong> op de <strong>werk</strong>loosheidsverzekering. Hoe<br />
str<strong>en</strong>ger de toegangs- <strong>en</strong> uitsluitingsregels in de <strong>werk</strong>loosheidsverzekering, hoe<br />
groter de kans dat m<strong>en</strong> op het leefloon moet terugvall<strong>en</strong>. Omwille van de relatief<br />
str<strong>en</strong>ge referte-eis om recht te hebb<strong>en</strong> op e<strong>en</strong> <strong>werk</strong>loosheidsuitkering behor<strong>en</strong><br />
jonge <strong>werk</strong>loz<strong>en</strong> met e<strong>en</strong> onvoldo<strong>en</strong>de arbeidsverled<strong>en</strong> tot de risicogroep voor de<br />
bijstand.<br />
F. Etnische discriminatie<br />
K<strong>en</strong>merk<strong>en</strong><br />
In deze multiculturele stad is het probleem van de discriminatie bij aanwerving<br />
bijzonder zorgwekk<strong>en</strong>d.<br />
Iemands kans<strong>en</strong> op de arbeidsmarkt word<strong>en</strong> sterk bepaald door de herkomst.<br />
Onderzoek uit 2009 bevestigde dat allochton<strong>en</strong> van de tweede g<strong>en</strong>eratie met e<strong>en</strong><br />
hoger diploma die wel e<strong>en</strong> job vind<strong>en</strong>, zich vaker tevred<strong>en</strong> moet<strong>en</strong> stell<strong>en</strong> met e<strong>en</strong><br />
baan onder hun niveau. De meerderheid van h<strong>en</strong> heeft ook minst<strong>en</strong>s één ervaring<br />
met discriminatie <strong>en</strong> uitsluiting.<br />
Verklaring<br />
Het opleidingsniveau, het sociale net<strong>werk</strong>, de toegang tot informatie, de sociale<br />
afkomst, het gebrek aan beroepservaring, onvoldo<strong>en</strong>de k<strong>en</strong>nis van het Nederlands<br />
<strong>en</strong> etnische discriminatie bij aanwerving zijn bepal<strong>en</strong>de factor<strong>en</strong> die mak<strong>en</strong> dat de<br />
allochton<strong>en</strong> bevolking moeilijk aan <strong>werk</strong> geraakt <strong>en</strong> minder <strong>werk</strong>zekerheid heeft.<br />
Het behal<strong>en</strong> van e<strong>en</strong> diploma van het hoger secundair onderwijs of het hoger<br />
onderwijs biedt deze groep<strong>en</strong> minder garanties op e<strong>en</strong> toetreding tot de<br />
arbeidsmarkt. Bij e<strong>en</strong> gelijke kwalificatie lop<strong>en</strong> ze meer risico op <strong>werk</strong>loosheid.<br />
G. E<strong>en</strong>oudergezinn<strong>en</strong><br />
Cijfers<br />
Brussel: <strong>Armoede</strong> <strong>en</strong> (<strong>ge<strong>en</strong></strong>) <strong>werk</strong> 18 13-14-15 oktober 2010
E<strong>en</strong> Brussels huishoud<strong>en</strong> op ti<strong>en</strong> bestaat uit e<strong>en</strong> alle<strong>en</strong>staande moeder met kinder<strong>en</strong><br />
<strong>en</strong> 3% van de huishoud<strong>en</strong>s bestaat uit e<strong>en</strong> alle<strong>en</strong>staande vader met kinder<strong>en</strong>. De<br />
e<strong>en</strong>oudergezinn<strong>en</strong> verteg<strong>en</strong>woordig<strong>en</strong> 14% van alle huishoud<strong>en</strong>s. Wanneer we<br />
echter alle<strong>en</strong> naar gezinn<strong>en</strong> kijk<strong>en</strong> bedraagt hun aandeel 33,7%.<br />
K<strong>en</strong>merk<strong>en</strong><br />
E<strong>en</strong>oudergezinn<strong>en</strong> kunn<strong>en</strong> uit drie situaties ontstaan:<br />
Door het overlijd<strong>en</strong> van e<strong>en</strong> van de ouders<br />
Door koppels die uite<strong>en</strong>gaan of scheid<strong>en</strong><br />
Door alle<strong>en</strong>staande moeders die hun kinder<strong>en</strong> alle<strong>en</strong> opvoed<strong>en</strong> hetzij omdat ze<br />
daar bewust hebb<strong>en</strong> voor gekoz<strong>en</strong>, hetzij als gevolg van e<strong>en</strong> ongew<strong>en</strong>ste<br />
zwangerschap of omdat de vader het kind bij de geboorte niet heeft erk<strong>en</strong>d<br />
E<strong>en</strong> vergelijking van de <strong>werk</strong>geleg<strong>en</strong>heidsgraad tuss<strong>en</strong> e<strong>en</strong>oudergezinn<strong>en</strong> <strong>en</strong><br />
tweeoudergezinn<strong>en</strong> leert ons dat de <strong>werk</strong>geleg<strong>en</strong>heidsgraad bij ouders, zowel<br />
mann<strong>en</strong> als vrouw<strong>en</strong>, die hun kind(er<strong>en</strong>) alle<strong>en</strong> opvoed<strong>en</strong> beduid<strong>en</strong>d lager is. Ook<br />
het studi<strong>en</strong>iveau van Belgische e<strong>en</strong>oudergezinn<strong>en</strong> is lager dan dat van<br />
tweeoudergezinn<strong>en</strong>.<br />
De <strong>werk</strong>loosheidsgraad neemt proportioneel toe met het aantal kinder<strong>en</strong> in e<strong>en</strong><br />
huishoud<strong>en</strong>, <strong>en</strong> dit vooral bij vrouw<strong>en</strong>. Bov<strong>en</strong>di<strong>en</strong> geldt: hoe jonger het kind, hoe<br />
kleiner de arbeidsparticipatie. Bij de moeders vermindert dus de<br />
te<strong>werk</strong>stellingsgraad in functie van het aantal kinder<strong>en</strong> terwijl zich bij hun<br />
mannelijke teg<strong>en</strong>hangers het omgekeerde voordoet.<br />
Moeders die door e<strong>en</strong> scheiding aan het hoofd van e<strong>en</strong> e<strong>en</strong>oudergezin kom<strong>en</strong> te<br />
staan, kunn<strong>en</strong> het bijzonder zwaar krijg<strong>en</strong>. Wanneer zij hun kinder<strong>en</strong> alle<strong>en</strong><br />
moet<strong>en</strong> opvoed<strong>en</strong>, moet<strong>en</strong> zij opboks<strong>en</strong> teg<strong>en</strong> de nadel<strong>en</strong> die aan hun sociale rol<br />
ev<strong>en</strong>als aan het nieuwe statuut van e<strong>en</strong>oudergezin zijn verbond<strong>en</strong>.<br />
Door langdurige <strong>werk</strong>loosheid word<strong>en</strong> vrouw<strong>en</strong> veel gemakkelijker uitgeslot<strong>en</strong> van<br />
e<strong>en</strong> (re)integratie op de arbeidsmarkt. De arbeidsmarkt lijkt ook te strak<br />
georganiseerd, waardoor het steeds moeilijker wordt om zich nog in te <strong>werk</strong><strong>en</strong> na<br />
e<strong>en</strong> lange duur van inactiviteit.<br />
T<strong>en</strong>slotte zijn er geografisch volg<strong>en</strong>de k<strong>en</strong>merk<strong>en</strong>:<br />
oververteg<strong>en</strong>woordiging in de wijk<strong>en</strong> met belangrijke sociale woone<strong>en</strong>hed<strong>en</strong> <strong>en</strong><br />
eerder in het algeme<strong>en</strong> in zones waar de huurprijz<strong>en</strong> lager ligg<strong>en</strong>.<br />
minder gesitueerd in het c<strong>en</strong>trum van de stad, maar eerder in de tweede kroon,<br />
behalve in het Zuidoost<strong>en</strong>.<br />
vooral gelokaliseerd in wijk<strong>en</strong>, waar veel koppels met kinder<strong>en</strong> won<strong>en</strong>, met<br />
uitzondering voor de wijk<strong>en</strong> in het Noordoost<strong>en</strong> op de uiterste rand van de<br />
tweede kroon.<br />
Verklaring<br />
Brussel: <strong>Armoede</strong> <strong>en</strong> (<strong>ge<strong>en</strong></strong>) <strong>werk</strong> 19 13-14-15 oktober 2010
Er zijn twee hypotheses die het grote aandeel van dit type huishoud<strong>en</strong> in Brussel<br />
kunn<strong>en</strong> verklar<strong>en</strong>.<br />
1. Brussel wordt op sommige mom<strong>en</strong>t<strong>en</strong> e<strong>en</strong> toevluchtsoord. Jonge huishoud<strong>en</strong>s<br />
met e<strong>en</strong> gemiddeld inkom<strong>en</strong> die e<strong>en</strong> gezin will<strong>en</strong> sticht<strong>en</strong>, verlat<strong>en</strong> het Brussels<br />
Gewest om e<strong>en</strong> woning in de rand van Brussel te betrekk<strong>en</strong> die op dat mom<strong>en</strong>t<br />
betaalbaar is <strong>en</strong> aan de nod<strong>en</strong> van e<strong>en</strong> jong gezin is aangepast. Na e<strong>en</strong> scheiding<br />
of e<strong>en</strong> overlijd<strong>en</strong> ker<strong>en</strong> deze gezinn<strong>en</strong>, intuss<strong>en</strong> e<strong>en</strong>oudergezinn<strong>en</strong>, terug naar<br />
de stad. Dit heeft verschill<strong>en</strong>de red<strong>en</strong><strong>en</strong>: de verplaatstingstijd tuss<strong>en</strong> <strong>werk</strong>plek,<br />
school <strong>en</strong> woonplaats, de nabijheid van di<strong>en</strong>st<strong>en</strong> <strong>en</strong> handelszak<strong>en</strong> <strong>en</strong> de nood<br />
aan e<strong>en</strong> woning die aan de nieuwe gezinssituatie is aangepast.<br />
2. De sociale voordel<strong>en</strong> die huishoud<strong>en</strong>s met het statuut van e<strong>en</strong>oudergezinn<strong>en</strong><br />
g<strong>en</strong>iet<strong>en</strong> (verhoogde kinderbijslag, hogere <strong>werk</strong>loosheidsuitkering voor<br />
alle<strong>en</strong>staand<strong>en</strong> met kinder<strong>en</strong> t<strong>en</strong> laste, tarief<br />
voor de crèche berek<strong>en</strong>d op één inkom<strong>en</strong> <strong>en</strong>z.)<br />
kunn<strong>en</strong> huishoud<strong>en</strong>s met e<strong>en</strong> laag inkom<strong>en</strong><br />
ertoe br<strong>en</strong>g<strong>en</strong> om zich zo op te gev<strong>en</strong> zelfs als<br />
dit niet (of niet meer) het geval is.<br />
Het directe gevolg van te<strong>werk</strong>stelling (het netto maandloon) voor iemand die begint<br />
te <strong>werk</strong><strong>en</strong> na e<strong>en</strong> <strong>werk</strong>loosheidsperiode, comp<strong>en</strong>seert voor e<strong>en</strong> geïsoleerde moeder<br />
niet altijd de talrijke organisatorische problem<strong>en</strong> waarmee ze geconfronteerd<br />
wordt als ze de job aanvaardt. Naast het financiële aspect verbond<strong>en</strong> aan het al<br />
dan niet aanvaard<strong>en</strong> van e<strong>en</strong> mindere job, kunn<strong>en</strong> we veronderstell<strong>en</strong> dat er e<strong>en</strong><br />
verplichting is voor alle<strong>en</strong>staande ouders om <strong>en</strong>erzijds e<strong>en</strong> voltijdse baan te<br />
accepter<strong>en</strong>, maar anderzijds ook om om te gaan met de praktische obstakels zoals<br />
kinderopvang, baby-sitting, naar school br<strong>en</strong>g<strong>en</strong>… <strong>en</strong> dit nog in veel sterkere mate<br />
als de uurroosters atypisch zijn. Dit wordt de <strong>werk</strong>loosheidsval g<strong>en</strong>oemd.<br />
Aangezi<strong>en</strong> de aanwezigheid van ouders met jonge kinder<strong>en</strong> op de arbeidsmarkt<br />
afhankelijk is van de toegang tot de kinderopvang-di<strong>en</strong>st<strong>en</strong> zal het tekort aan<br />
opvangstructur<strong>en</strong> in het Brussels Gewest <strong>en</strong> het daaruit volg<strong>en</strong>de gebrek aan<br />
plaats<strong>en</strong> waarschijnlijk e<strong>en</strong> rol spel<strong>en</strong>.<br />
Alle<strong>en</strong>staande ouders word<strong>en</strong> meer blootgesteld aan onzekerheid dan ouders die in<br />
koppel lev<strong>en</strong> o.a. om de volg<strong>en</strong>de red<strong>en</strong><strong>en</strong>:<br />
alle<strong>en</strong>staande ouders hebb<strong>en</strong> alle belang bij “voltijdse te<strong>werk</strong>stelling van<br />
onbepaalde duur”, maar ze (vooral vrouw<strong>en</strong>) <strong>werk</strong><strong>en</strong> halftijds <strong>en</strong> dit meestal<br />
niet uit eig<strong>en</strong> vrije keuze.<br />
Het loon van alle<strong>en</strong>staande ouders ligt vaak lager <strong>en</strong> conc<strong>en</strong>treert zich onderaan<br />
de hiërarchie met specifieke problem<strong>en</strong> als de opvang van kinder<strong>en</strong> <strong>en</strong> e<strong>en</strong><br />
onev<strong>en</strong>wicht tuss<strong>en</strong> het beroeps- <strong>en</strong> familiaal lev<strong>en</strong>.<br />
H. Vrouw<strong>en</strong><br />
K<strong>en</strong>merk<strong>en</strong><br />
“Ik koos ervoor om mijn lev<strong>en</strong><br />
e<strong>en</strong> andere w<strong>en</strong>ding te gev<strong>en</strong><br />
<strong>en</strong> voor de kinder<strong>en</strong> te zorg<strong>en</strong><br />
voor e<strong>en</strong> betere toekomst <strong>en</strong><br />
integratie. E<strong>en</strong>s dat is gelukt,<br />
zal ik opnieuw opnem<strong>en</strong> wat ik<br />
liet vall<strong>en</strong>.”<br />
Ondanks de globale to<strong>en</strong>ame van het studi<strong>en</strong>iveau bij vrouw<strong>en</strong> telt het Brussels<br />
Gewest het hoogste aandeel laaggeschoolde jonge vrouw<strong>en</strong>.<br />
Brussel: <strong>Armoede</strong> <strong>en</strong> (<strong>ge<strong>en</strong></strong>) <strong>werk</strong> 20 13-14-15 oktober 2010
Hoewel de vrouwelijke activiteit in België voortdur<strong>en</strong>d to<strong>en</strong>eemt, moet<strong>en</strong> we toch<br />
noodgedwong<strong>en</strong> vaststell<strong>en</strong> dat de professionele ongelijkhed<strong>en</strong> tuss<strong>en</strong> mann<strong>en</strong> <strong>en</strong><br />
vrouw<strong>en</strong> aanhoud<strong>en</strong>.<br />
De ongelijkhed<strong>en</strong> op het vlak van te<strong>werk</strong>stelling treff<strong>en</strong> op e<strong>en</strong> meer uitgesprok<strong>en</strong><br />
manier bepaalde categorieën van vrouw<strong>en</strong>, namelijk vooral laaggeschoold<strong>en</strong>,<br />
moeders <strong>en</strong> vrouw<strong>en</strong> van buit<strong>en</strong>landse nationaliteit of herkomst.<br />
De verschill<strong>en</strong> tuss<strong>en</strong> mann<strong>en</strong> <strong>en</strong> vrouw<strong>en</strong> beperk<strong>en</strong> zich niet tot de toegang tot het<br />
arbeidsproces. Zo zijn de vrouw<strong>en</strong> minder aanwezig in kaderfuncties <strong>en</strong> is er e<strong>en</strong><br />
uitgesprok<strong>en</strong> onderverteg<strong>en</strong>woordiging in de zelfstandige te<strong>werk</strong>stelling. Nog<br />
actuele ongelijkhed<strong>en</strong> zijn de loonkloof die onverklaarbaar is <strong>en</strong> het feit dat er e<strong>en</strong><br />
frequ<strong>en</strong>tere <strong>werk</strong>onzekerheid is. T<strong>en</strong>slotte combiner<strong>en</strong> vrouw<strong>en</strong> vaker het <strong>werk</strong> <strong>en</strong><br />
het gezinslev<strong>en</strong> <strong>en</strong> zijn vrouw<strong>en</strong> op de arbeidsmarkt blootgesteld aan diverse<br />
risico’s (ongew<strong>en</strong>st seksueel gedrag <strong>en</strong> pesterij<strong>en</strong>).<br />
Verklaring<br />
Op lange termijn hebb<strong>en</strong> de vrouw<strong>en</strong> meer dan de mann<strong>en</strong> profijt getrokk<strong>en</strong> van de<br />
ban<strong>en</strong>schepping in de tertiaire sector, de kleinhandel <strong>en</strong> de non-profit sector.<br />
Echter, de <strong>werk</strong>geleg<strong>en</strong>heidsvoorwaard<strong>en</strong>, met name in term<strong>en</strong> van toegang tot de<br />
arbeidsmarkt van de <strong>werk</strong>nemers, lon<strong>en</strong>, statut<strong>en</strong>, verantwoordelijkhed<strong>en</strong> of ook<br />
nog deeltijdse arbeid blijv<strong>en</strong> verregaand nadelig voor vrouw<strong>en</strong>.<br />
Vrouw<strong>en</strong> bevind<strong>en</strong> zich in grotere mate dan mann<strong>en</strong> in inactieve categorieën<br />
(thematisch verlof, tijdskrediet, <strong>werk</strong>loz<strong>en</strong> vrijgesteld van controle om studies te<br />
hervatt<strong>en</strong> of weg<strong>en</strong>s sociale of familiale red<strong>en</strong><strong>en</strong>). Hierdoor is het verschil tuss<strong>en</strong><br />
de <strong>werk</strong>zaamheidgraad van vrouw<strong>en</strong> <strong>en</strong> mann<strong>en</strong> groter dan het verschil tuss<strong>en</strong> hun<br />
respectieve <strong>werk</strong>loosheidsgraad.<br />
De <strong>werk</strong>zaamheidsgraad vermindert reeds na de komst van het eerste kind.<br />
Het feit dat er <strong>ge<strong>en</strong></strong> pass<strong>en</strong>de opvangstructuur te vind<strong>en</strong> is, belet h<strong>en</strong> de nodige<br />
stapp<strong>en</strong> te do<strong>en</strong> om <strong>werk</strong> te vind<strong>en</strong>. De voorwaard<strong>en</strong> die verbond<strong>en</strong> zijn aan het<br />
gebruik van de opvangstructur<strong>en</strong> (attest van de <strong>werk</strong>gever, kost<strong>en</strong>, …) houd<strong>en</strong> maar<br />
zeld<strong>en</strong> rek<strong>en</strong>ing met de specifieke situatie van de vrouwelijke <strong>werk</strong>zoek<strong>en</strong>d<strong>en</strong>.<br />
De situatie van vrouw<strong>en</strong> met e<strong>en</strong> gezinslast is nog moeilijker wanneer zij als <strong>en</strong>ige<br />
de kinderlast moet<strong>en</strong> drag<strong>en</strong> (zie e<strong>en</strong>oudergezinn<strong>en</strong>).<br />
“Zij is e<strong>en</strong> moeder van vijf kinder<strong>en</strong>, ze staat<br />
er alle<strong>en</strong> voor. De VDAB wil dat ze <strong>werk</strong> vindt.<br />
Je doet niet g<strong>en</strong>oeg moeite zegg<strong>en</strong> ze. Het<br />
gesprek met de baas stuit op de<br />
gezinssituatie. Eeuwige pech…”<br />
Brussel: <strong>Armoede</strong> <strong>en</strong> (<strong>ge<strong>en</strong></strong>) <strong>werk</strong> 21 13-14-15 oktober 2010
I. Arbeidshandicap<br />
Cijfers<br />
De gegev<strong>en</strong>s over deze doelgroep zijn verspreid over verschill<strong>en</strong>de instanties. De<br />
beschikbare cijfers do<strong>en</strong> vermoed<strong>en</strong> dat veel person<strong>en</strong> met e<strong>en</strong> arbeidshandicap in<br />
het Brussels Hoofdstedelijk Gewest niet bereikt word<strong>en</strong> (als we de in het BHG<br />
beschikbare cijfers vergelijk<strong>en</strong> met de gegev<strong>en</strong>s in Vlaander<strong>en</strong>, rek<strong>en</strong>ing houd<strong>en</strong>d<br />
met het bevolkingsaantal). Zonder cijfers is er <strong>ge<strong>en</strong></strong> accuraat beleid of actieplan<br />
mogelijk.<br />
K<strong>en</strong>merk<strong>en</strong><br />
Werkzoek<strong>en</strong>d<strong>en</strong> met e<strong>en</strong> arbeidshandicap zijn <strong>werk</strong>zoek<strong>en</strong>d<strong>en</strong>, wi<strong>en</strong>s kans<strong>en</strong> op<br />
socio-professionele integratie beperkt zijn omwille van e<strong>en</strong> verstandelijke<br />
handicap, fysieke beperking<strong>en</strong>, s<strong>en</strong>sorische handicap, psychische problem<strong>en</strong>,<br />
autismespectrumstoornis of e<strong>en</strong> niet aangebor<strong>en</strong> hers<strong>en</strong>letsel.<br />
Veel van deze <strong>werk</strong>zoek<strong>en</strong>d<strong>en</strong> in het Brussels Gewest kamp<strong>en</strong> ook met e<strong>en</strong><br />
problematiek van kansarmoede, waardoor de zoektocht naar <strong>werk</strong> bemoeilijkt<br />
wordt.<br />
Veel <strong>werk</strong>zoek<strong>en</strong>d<strong>en</strong> met e<strong>en</strong> arbeidshandicap hebb<strong>en</strong> vaak ook vrag<strong>en</strong> op andere<br />
lev<strong>en</strong>sdomein<strong>en</strong>. Deze vrag<strong>en</strong> moet<strong>en</strong> e<strong>en</strong> antwoord krijg<strong>en</strong>, wil het traject naar<br />
<strong>werk</strong> kans op slag<strong>en</strong> hebb<strong>en</strong>. De zoektocht naar <strong>werk</strong> gaat ook zeld<strong>en</strong> in één rechte<br />
lijn. M<strong>en</strong>s<strong>en</strong> hak<strong>en</strong> tijdelijk af omwille van problem<strong>en</strong> in de privésfeer <strong>en</strong> kom<strong>en</strong><br />
dan weer terug, zodra hun situatie is opgeklaard. Vaak is e<strong>en</strong> lang <strong>en</strong> int<strong>en</strong>sief<br />
traject nodig om e<strong>en</strong> noodzakelijk proces naar verandering door te mak<strong>en</strong>.<br />
Verklaring<strong>en</strong><br />
Er is in het Brussels Gewest e<strong>en</strong> tekort aan vacatures voor laaggeschoolde<br />
arbeidskracht<strong>en</strong>. Ook uitvoer<strong>en</strong>de administratieve functies zijn moeilijk te vind<strong>en</strong>.<br />
De perman<strong>en</strong>te verhoging van de gestelde eis<strong>en</strong> inzake te<strong>werk</strong>stelling op de op<strong>en</strong><br />
arbeidsmarkt, bij op<strong>en</strong>bare bestur<strong>en</strong> e.d., waar laaggeschoolde <strong>werk</strong>zoek<strong>en</strong>d<strong>en</strong><br />
vroeger wel aan de slag kond<strong>en</strong>, zorgt voor e<strong>en</strong> grotere instroom in Beschutte<br />
Werkplaats<strong>en</strong>.<br />
De laatste jar<strong>en</strong> is het mede door de crisis moeilijker geword<strong>en</strong> om m<strong>en</strong>s<strong>en</strong> te lat<strong>en</strong><br />
start<strong>en</strong> in e<strong>en</strong> sociale of beschutte <strong>werk</strong>plaats. Vooral <strong>werk</strong>zoek<strong>en</strong>d<strong>en</strong> met fysieke<br />
problem<strong>en</strong> dreig<strong>en</strong> hier uit de boot te vall<strong>en</strong>. Het tekort aan plaats<strong>en</strong> in beschutte<br />
<strong>werk</strong>plaats<strong>en</strong> <strong>en</strong> de afwezigheid van sociale <strong>werk</strong>plaats<strong>en</strong> in Brussel maakt dat<br />
<strong>werk</strong>zoek<strong>en</strong>d<strong>en</strong> zich noodgedwong<strong>en</strong> moet<strong>en</strong> w<strong>en</strong>d<strong>en</strong> tot initiatiev<strong>en</strong> in de rand<br />
rond Brussel. Sommig<strong>en</strong> moet<strong>en</strong> dan tot 3 uur per dag reiz<strong>en</strong> om buit<strong>en</strong> het BHG<br />
aan de slag te kunn<strong>en</strong>.<br />
Te<strong>werk</strong>stelling in e<strong>en</strong> beschutte <strong>werk</strong>plaats wordt nog te weinig beschouwd als e<strong>en</strong><br />
volwaardige te<strong>werk</strong>stelling.<br />
Brussel: <strong>Armoede</strong> <strong>en</strong> (<strong>ge<strong>en</strong></strong>) <strong>werk</strong> 22 13-14-15 oktober 2010
Bij campagnes over diversiteit wordt er (te) weinig aandacht besteed aan de<br />
problem<strong>en</strong> van person<strong>en</strong> met e<strong>en</strong> arbeidshandicap in vergelijking met andere<br />
kans<strong>en</strong>groep<strong>en</strong>. De beeldvorming over person<strong>en</strong> met e<strong>en</strong> arbeidshandicap, waarbij<br />
m<strong>en</strong> het vooral heeft over m<strong>en</strong>s<strong>en</strong> met e<strong>en</strong> fysieke of s<strong>en</strong>sorische handicap, moet<br />
ook dring<strong>en</strong>d bijgesteld word<strong>en</strong>. M<strong>en</strong>s<strong>en</strong> met e<strong>en</strong> verstandelijke of psychische<br />
handicap, vaak gecombineerd met de problematiek van kansarmoede, blijv<strong>en</strong> in de<br />
kou staan. Deze laatste kom<strong>en</strong> nauwelijks aan bod in goede praktijkvoorbeeld<strong>en</strong>.<br />
Ook bij vacatures, “specifiek voor person<strong>en</strong> met e<strong>en</strong> arbeidshandicap”, gaat het<br />
bijna altijd over functies voor hoogopgeleide person<strong>en</strong> met e<strong>en</strong> fysieke of<br />
s<strong>en</strong>sorische handicap.<br />
Sommige <strong>werk</strong>zoek<strong>en</strong>d<strong>en</strong> met e<strong>en</strong> uitkering van de RVA hebb<strong>en</strong> het omwille van<br />
medische problem<strong>en</strong> soms heel moeilijk om e<strong>en</strong> job te vind<strong>en</strong>. Toch vall<strong>en</strong> ze, wat<br />
hun uitkering betreft, overal uit de boot. Omdat ze e<strong>en</strong> uitkering van de RVA<br />
hebb<strong>en</strong>, word<strong>en</strong> ze verondersteld stapp<strong>en</strong> naar <strong>werk</strong> te zett<strong>en</strong>. Bij de mutualiteit<br />
oordeelt m<strong>en</strong> dat ze wel degelijk kunn<strong>en</strong> gaan <strong>werk</strong><strong>en</strong> <strong>en</strong> ook bij de Federale<br />
Overheidsdi<strong>en</strong>st Sociale Zekerheid kunn<strong>en</strong> ze niet terecht. Sommige m<strong>en</strong>s<strong>en</strong> word<strong>en</strong><br />
letterlijk over <strong>en</strong> weer gestuurd van het <strong>en</strong>e statuut naar het andere, zonder dat er<br />
e<strong>en</strong> fundam<strong>en</strong>tele oplossing komt. Dit leidt tot schorsing<strong>en</strong> <strong>en</strong> definitieve armoede.<br />
Er is (te) weinig afstemming tuss<strong>en</strong> de betrokk<strong>en</strong> (overheids-)di<strong>en</strong>st<strong>en</strong>.<br />
Werkzoek<strong>en</strong>d<strong>en</strong> moet<strong>en</strong> soms bij verschill<strong>en</strong>de instanties overe<strong>en</strong>komst<strong>en</strong> afsluit<strong>en</strong><br />
<strong>en</strong> afsprak<strong>en</strong> nakom<strong>en</strong> (RVA, Actiris, …). Dit leidt tot verwarring <strong>en</strong> onzekerheid bij<br />
de betrokk<strong>en</strong><strong>en</strong>.<br />
T<strong>en</strong>slotte wordt er vanuit <strong>werk</strong>geverszijde toch wel iets verwacht qua attitudes,<br />
bijvoorbeeld op tijd op afsprak<strong>en</strong> kom<strong>en</strong>. Ook tijd<strong>en</strong>s opleiding<strong>en</strong> word<strong>en</strong><br />
<strong>werk</strong>zoek<strong>en</strong>d<strong>en</strong> hierop beoordeeld. Goede attitudes op het <strong>werk</strong> zijn van<br />
doorslaggev<strong>en</strong>d belang voor het slag<strong>en</strong> van e<strong>en</strong> te<strong>werk</strong>stelling.<br />
J. Ouder<strong>en</strong><br />
Cijfers<br />
Tuss<strong>en</strong> 2002 <strong>en</strong> 2007 steeg het aantal <strong>werk</strong>zoek<strong>en</strong>d<strong>en</strong><br />
ouder dan 50 jaar in het Brussels Gewest met 15%.<br />
Hoewel de <strong>werk</strong>loosheidsgraad van 50-plussers (9,2%)<br />
lager ligt dan bij de totale bevolking (17,7%), is het<br />
aandeel langdurig <strong>werk</strong>loz<strong>en</strong> er veel hoger.<br />
K<strong>en</strong>merk<strong>en</strong><br />
“Elke keer dat ik mijn leeftijd in<br />
mijn CV zet, krijg ik <strong>ge<strong>en</strong></strong><br />
antwoord. Nu zeg ik niet meer<br />
dat ik over de vijftig b<strong>en</strong>.<br />
Wanneer ik uitg<strong>en</strong>odigd wordt<br />
voor e<strong>en</strong> gesprek, zijn de<br />
<strong>werk</strong>gevers altijd zeer<br />
verbaasd.”<br />
De gegev<strong>en</strong>s over de <strong>werk</strong>loosheid bij 50-plussers in de bijdrage van Actiris wijz<strong>en</strong><br />
op e<strong>en</strong> to<strong>en</strong>em<strong>en</strong>de kwetsbare groep bij de 50-64-jarig<strong>en</strong>, ondanks de algeme<strong>en</strong><br />
hogere te<strong>werk</strong>stellingsgraad bij de <strong>Brusselse</strong> ouder<strong>en</strong>.<br />
Brussel: <strong>Armoede</strong> <strong>en</strong> (<strong>ge<strong>en</strong></strong>) <strong>werk</strong> 23 13-14-15 oktober 2010
Gep<strong>en</strong>sioneerd<strong>en</strong> <strong>en</strong> weduw<strong>en</strong> mog<strong>en</strong> <strong>werk</strong><strong>en</strong> <strong>en</strong> ‘extra inkomst<strong>en</strong>’ vergar<strong>en</strong>, maar<br />
dit op beperkte wijze als ze hun p<strong>en</strong>sio<strong>en</strong> niet will<strong>en</strong> zi<strong>en</strong> dal<strong>en</strong> of wegvall<strong>en</strong>. Het<br />
toegestane bedrag is niet afhankelijk van het bedrag van het p<strong>en</strong>sio<strong>en</strong>, waardoor<br />
e<strong>en</strong> kleiner p<strong>en</strong>sio<strong>en</strong> dus niet meer kan word<strong>en</strong> aangevuld dan e<strong>en</strong> hoger.<br />
Verklaring<br />
Er zijn verschill<strong>en</strong>de red<strong>en</strong><strong>en</strong> waarom s<strong>en</strong>ior<strong>en</strong> beperkte inkom<strong>en</strong>s hebb<strong>en</strong>: e<strong>en</strong><br />
beroep met e<strong>en</strong> laag loon, e<strong>en</strong> onvolledig of deeltijdse loopbaan, of bij<br />
huisvrouw<strong>en</strong> de financiële afhankelijkheid van hun echtg<strong>en</strong>oot.<br />
Er zijn ook drempeleffect<strong>en</strong>, in het bijzonder voor het overlevingsp<strong>en</strong>sio<strong>en</strong> <strong>en</strong> de<br />
toegestane arbeid <strong>en</strong> voor elke aanvraag voor e<strong>en</strong> p<strong>en</strong>sio<strong>en</strong> of e<strong>en</strong> uitkering geld<strong>en</strong><br />
lange wachttijd<strong>en</strong>.<br />
Het p<strong>en</strong>sio<strong>en</strong> beschermt mann<strong>en</strong> beter teg<strong>en</strong> armoede dan vrouw<strong>en</strong> omwille van de<br />
sterke band tuss<strong>en</strong> de p<strong>en</strong>sio<strong>en</strong><strong>en</strong> <strong>en</strong> de arbeidsmarkt.<br />
K. Working Poor<br />
Werkgeleg<strong>en</strong>heid wordt vaak naar vor<strong>en</strong> geschov<strong>en</strong> als de beste bescherming teg<strong>en</strong><br />
armoede. Dit is echter niet altijd het geval… Naast de risicogroep<strong>en</strong> die hiervoor<br />
werd<strong>en</strong> beschrev<strong>en</strong> zijn er heel wat m<strong>en</strong>s<strong>en</strong> die wel <strong>werk</strong><strong>en</strong> maar die lev<strong>en</strong> in<br />
armoede of met e<strong>en</strong> armoederisico, deze groep noem<strong>en</strong> we de working poor, of de<br />
<strong>werk</strong><strong>en</strong>de arm<strong>en</strong>.<br />
K<strong>en</strong>merk<strong>en</strong><br />
De grootste groep, in de meeste land<strong>en</strong> toch, bestaat uit koppels met kinder<strong>en</strong><br />
waar er maar één kostwinner is.<br />
Het armoederisico is in het algeme<strong>en</strong> groter onder vrouw<strong>en</strong> dan onder mann<strong>en</strong> <strong>en</strong><br />
het zijn vooral de e<strong>en</strong>oudergezinn<strong>en</strong> <strong>en</strong> gezinn<strong>en</strong> met drie of meer kinder<strong>en</strong> die<br />
relatief meer kwetsbaar zijn. Ook het aantal verdi<strong>en</strong>ers in het gezin speelt e<strong>en</strong> rol.<br />
De aanwezigheid van één arbeidsinkom<strong>en</strong> vermindert de kans op armoede<br />
aanzi<strong>en</strong>lijk maar is <strong>ge<strong>en</strong></strong> garantie.<br />
Het risico neemt af naar mate de gevolgde studies hoger zijn, <strong>en</strong> qua leeftijd ligt<br />
het grootste armoederisico bij de jongste <strong>en</strong> de oudere categorieën. Jonger<strong>en</strong>, die<br />
van e<strong>en</strong> uitkering lev<strong>en</strong> hebb<strong>en</strong> e<strong>en</strong> risico dat lager ligt dan dat van de gemiddelde<br />
uitkeringstrekker, vermoedelijk omdat zij in dat geval veelal in e<strong>en</strong> gezin won<strong>en</strong><br />
waar andere inkom<strong>en</strong>s aanwezig zijn (vb. van de ouders).<br />
Het armoederisico van kinder<strong>en</strong> is bijzonder hoog als zij lev<strong>en</strong> in e<strong>en</strong> gezin zonder<br />
arbeidsinkom<strong>en</strong>. Kinder<strong>en</strong> die lev<strong>en</strong> in e<strong>en</strong> gezin waar twee of meer<br />
arbeidsinkom<strong>en</strong>s aanwezig zijn hebb<strong>en</strong> met ongeveer 2% e<strong>en</strong> zeer laag<br />
Brussel: <strong>Armoede</strong> <strong>en</strong> (<strong>ge<strong>en</strong></strong>) <strong>werk</strong> 24 13-14-15 oktober 2010
armoederisico. Dit illustreert dat twee (of meer) arbeidsinkom<strong>en</strong>s de beste basis<br />
vorm<strong>en</strong> voor financiële bestaanszekerheid.<br />
Werknemers die tijdelijk of deeltijds <strong>werk</strong><strong>en</strong>, hebb<strong>en</strong> e<strong>en</strong> groter risico om in<br />
armoede te gerak<strong>en</strong>.<br />
Ook migrant<strong>en</strong> hebb<strong>en</strong> e<strong>en</strong> hoger risico om in armoede te gerak<strong>en</strong> waaronder<br />
laaggeschoolde jobs, weinig betaald, e<strong>en</strong>verdi<strong>en</strong>ers, informele economie, …<br />
Verklaring<br />
De verklaring ligt niet bij het aandeel van laagbetaalde jobs. Veeleer is het e<strong>en</strong><br />
reflectie van <strong>en</strong>erzijds socio-demografische factor<strong>en</strong> (zie k<strong>en</strong>merk<strong>en</strong>) <strong>en</strong>, vooral, de<br />
omvang van het éénverdi<strong>en</strong>erschap.<br />
De meeste m<strong>en</strong>s<strong>en</strong> met e<strong>en</strong> laagbetaalde job lev<strong>en</strong> in e<strong>en</strong> gezin met meerdere<br />
inkom<strong>en</strong>s. De meeste laagbetaalde <strong>werk</strong>nemers zijn vrouw<strong>en</strong> <strong>en</strong> jonger<strong>en</strong>. Meestal<br />
zijn ze niet de belangrijkste kostwinner in het gezin.<br />
De minderheid van m<strong>en</strong>s<strong>en</strong> die e<strong>en</strong> laagbetaalde job hebb<strong>en</strong> <strong>en</strong> toch voornaamste<br />
kostwinner zijn, lev<strong>en</strong> doorgaans wél in armoede <strong>en</strong> niet zeld<strong>en</strong> in diepe armoede.<br />
Het risico om in financiële armoede te beland<strong>en</strong> wordt groter wanneer e<strong>en</strong> laag<br />
arbeidsinkom<strong>en</strong> de behoeft<strong>en</strong> van meerdere afhankelijk<strong>en</strong> moet dekk<strong>en</strong>.<br />
Tijd<strong>en</strong>s e<strong>en</strong> recessie zijn er e<strong>en</strong> aantal factor<strong>en</strong> die het aantal <strong>werk</strong><strong>en</strong>de arm<strong>en</strong><br />
kunn<strong>en</strong> do<strong>en</strong> stijg<strong>en</strong>: loonsverlaging<strong>en</strong>, arbeidsverkorting<strong>en</strong>, oplop<strong>en</strong>de<br />
<strong>werk</strong>loosheid <strong>en</strong> bezuiniging<strong>en</strong> op de uitgav<strong>en</strong> van de c<strong>en</strong>trale overheid.<br />
Brussel: <strong>Armoede</strong> <strong>en</strong> (<strong>ge<strong>en</strong></strong>) <strong>werk</strong> 25 13-14-15 oktober 2010
Aandachtspunt<strong>en</strong> <strong>en</strong> Signal<strong>en</strong><br />
Arbeid moet e<strong>en</strong> middel zijn tot persoonlijke vooruitgang bov<strong>en</strong>op de nood om de<br />
lev<strong>en</strong>somstandighed<strong>en</strong> te verbeter<strong>en</strong>.<br />
Iedere<strong>en</strong> moet kunn<strong>en</strong> participer<strong>en</strong> aan het sociale <strong>en</strong> economische lev<strong>en</strong> in<br />
omstandighed<strong>en</strong> die bijdrag<strong>en</strong> tot het individuele welzijn <strong>en</strong> het welzijn van de hele<br />
sam<strong>en</strong>leving, <strong>en</strong> die mogelijkhed<strong>en</strong> biedt aan elk individu om zijn of haar capaciteit<strong>en</strong><br />
optimaal te ontwikkel<strong>en</strong>.<br />
Er moet gestreefd word<strong>en</strong> naar e<strong>en</strong> sam<strong>en</strong>leving die niet alle<strong>en</strong> economisch maar ook<br />
sociaal succesvol is.<br />
Vorming <strong>en</strong> opleiding zijn ess<strong>en</strong>tiële elem<strong>en</strong>t<strong>en</strong> in de problematiek op de arbeidsmarkt <strong>en</strong><br />
het terugdring<strong>en</strong> van de <strong>werk</strong>loosheid. We mog<strong>en</strong> echter niet gelov<strong>en</strong> dat het probleem<br />
van de <strong>werk</strong>loosheid volledig kan word<strong>en</strong> opgelost door vorming <strong>en</strong> opleiding. Er zijn ook<br />
andere moeilijkhed<strong>en</strong> die <strong>werk</strong>zoek<strong>en</strong>d<strong>en</strong> ondervind<strong>en</strong> bij hun zoektocht naar e<strong>en</strong><br />
geschikte job: arbeidsvoorwaard<strong>en</strong>, flexibiliteitseis<strong>en</strong>, <strong>en</strong> andere obstakels die niets met<br />
kwalificatie te mak<strong>en</strong> hebb<strong>en</strong>. Het beleid van de begeleiding moet rek<strong>en</strong>ing houd<strong>en</strong> met<br />
de specifieke situaties op de arbeidsmarkt. We verwijz<strong>en</strong> hiervoor naar de besprok<strong>en</strong><br />
drempels <strong>en</strong> risicogroep<strong>en</strong>.<br />
Het diversiteits- <strong>en</strong> gelijkekans<strong>en</strong>beleid speelt hier bijgevolg e<strong>en</strong> belangrijke rol.<br />
Het <strong>Brusselse</strong> onderwijs is e<strong>en</strong> van de grote uitdaging<strong>en</strong> die het Brussels Gewest moet<br />
aangaan om e<strong>en</strong> meer rechtvaardige toegang tot de arbeidsmarkt te creër<strong>en</strong>. Het<br />
terugdring<strong>en</strong> van de ongekwalificeerde uitstroom is e<strong>en</strong> belangrijk aandachtspunt in de<br />
strijd teg<strong>en</strong> de <strong>werk</strong>loosheid.<br />
Scholing <strong>en</strong> lev<strong>en</strong>slang ler<strong>en</strong> moet vanuit het beleid aangemoedigd word<strong>en</strong>.<br />
We pleit<strong>en</strong> voor traject<strong>en</strong> op maat, <strong>en</strong> voor duurzaam <strong>en</strong> kwaliteitsvol <strong>werk</strong> om zo tot e<strong>en</strong><br />
correcte di<strong>en</strong>sbetrekking te kom<strong>en</strong>. Hiertoe behor<strong>en</strong> ook de groeikans<strong>en</strong> in de sociale<br />
economie.<br />
Er moet e<strong>en</strong> vrije keuze zijn om e<strong>en</strong> job te aanvaard<strong>en</strong>.<br />
Het minimuminkom<strong>en</strong> <strong>en</strong> –uitkering<strong>en</strong> moet<strong>en</strong> opgetrokk<strong>en</strong> word<strong>en</strong> om e<strong>en</strong> m<strong>en</strong>swaardig<br />
bestaan te garander<strong>en</strong> voor de <strong>werk</strong>nemer <strong>en</strong> zijn gezin.<br />
Door de slechte arbeidsomstandighed<strong>en</strong> <strong>en</strong> de lage lon<strong>en</strong> die inher<strong>en</strong>t zijn aan dat soort<br />
<strong>werk</strong>, behor<strong>en</strong> m<strong>en</strong>s<strong>en</strong> in de informele economie vaker tot de <strong>werk</strong><strong>en</strong>de arm<strong>en</strong>.<br />
Regering<strong>en</strong> moet<strong>en</strong> dan ook hun inspanning<strong>en</strong> opvoer<strong>en</strong> om zwart <strong>werk</strong> aan te pakk<strong>en</strong>.<br />
We pleit<strong>en</strong> daarnaast om aandacht te hebb<strong>en</strong> voor de arbeidsrecht<strong>en</strong> van m<strong>en</strong>s<strong>en</strong> zonder<br />
papier<strong>en</strong>. Deze moet<strong>en</strong> toegang hebb<strong>en</strong> tot e<strong>en</strong> veilig loket, e<strong>en</strong> laagdrempelig <strong>en</strong><br />
bereikbaar meldpunt. M<strong>en</strong>s<strong>en</strong> zonder papier<strong>en</strong> moet<strong>en</strong> ook toegang hebb<strong>en</strong> tot opleiding<strong>en</strong><br />
<strong>en</strong> tot de arbeidsmarkt na zes maand<strong>en</strong> regularisatieperiode.<br />
Er kan zich e<strong>en</strong> conflict voordo<strong>en</strong> als kwalitatief slechte ban<strong>en</strong> word<strong>en</strong> geschap<strong>en</strong><br />
waardoor het aantal <strong>werk</strong><strong>en</strong>de arm<strong>en</strong> to<strong>en</strong>eemt.<br />
Brussel: <strong>Armoede</strong> <strong>en</strong> (<strong>ge<strong>en</strong></strong>) <strong>werk</strong> 26 13-14-15 oktober 2010
Te<strong>werk</strong>stelling <strong>en</strong> <strong>werk</strong>loosheid<br />
Bibliografie <strong>en</strong> Literatuur<br />
Brussels Observatorium voor de Werkgeleg<strong>en</strong>heid, Maart 2009, Evolutie van de<br />
<strong>werk</strong>geleg<strong>en</strong>heid <strong>en</strong> de <strong>werk</strong>loosheid in het Brussels Hoofdstedelijk Gewest<br />
Brussels Hoofdstedelijk Gewest, Statistische indicator<strong>en</strong> 2009<br />
Brussels Observatorium voor Gezondheid <strong>en</strong> Welzijn, <strong>Welzijns</strong>barometer 2009<br />
Baudewyns, D., Economische structuur <strong>en</strong> groei in het Brussels grootstedelijk gebied:<br />
specialiteit of diversiteit? ,Brussels Studies nr3, februari 2007.<br />
Vrank<strong>en</strong>, J., <strong>Armoede</strong> <strong>en</strong> sociale uitsluiting, jaarboek 2008<br />
Vrank<strong>en</strong>, J., <strong>Armoede</strong> <strong>en</strong> sociale uitsluiting, jaarboek 2009<br />
Thys, S., Brussel [over] 20 jaar, Cahier van het ATO nr 7.<br />
Memorandum BNCTO (2009-2014)<br />
Introductiemap Tracé Brussel<br />
Drempels<br />
www.armoede-in-zicht.be<br />
Ver<strong>en</strong>iging<strong>en</strong> waar arm<strong>en</strong> het woord Nem<strong>en</strong><br />
<strong>Brusselse</strong> <strong>Welzijns</strong>- <strong>en</strong> gezondheidsRaad, Onthaalkoffer<br />
Risicogroep<strong>en</strong><br />
Brussels Observatorium voor de Werkgeleg<strong>en</strong>heid, Situatie van de e<strong>en</strong>oudergezinn<strong>en</strong> op<br />
het vlak van <strong>werk</strong>geleg<strong>en</strong>heid <strong>en</strong> <strong>werk</strong>loosheid in het Brussels Hoofdstedelijk Gewest,<br />
Oktober 2009<br />
Brussels Observatorium voor de Werkgeleg<strong>en</strong>heid, Impact de la crise sur le chômage des<br />
jeunes <strong>en</strong> Région bruxelloise, Oktober 2009<br />
Brussels Observatorium voor de Werkgeleg<strong>en</strong>heid, De te<strong>werk</strong>stelling van de <strong>Brusselse</strong><br />
vrouw<strong>en</strong>: overzicht van de g<strong>en</strong>derongelijkhed<strong>en</strong><br />
Marx I., Verbist G., Vand<strong>en</strong>broucke P., Bogaerts K., Vanhille J., De <strong>werk</strong><strong>en</strong>de arm<strong>en</strong> in<br />
Vlaander<strong>en</strong>, e<strong>en</strong> verget<strong>en</strong> groep?- eindrapport 12 mei 2009.<br />
Brussel: <strong>Armoede</strong> <strong>en</strong> (<strong>ge<strong>en</strong></strong>) <strong>werk</strong> 27 13-14-15 oktober 2010
Eurofound, Working poor in Europe<br />
Studie van ACTIRIS met steun van het Europees Sociaal Fonds, E<strong>en</strong>oudergezinn<strong>en</strong>, E<strong>en</strong><br />
<strong>Brusselse</strong> verk<strong>en</strong>ning.<br />
Brussels Observatorium voor Gezondheid <strong>en</strong> Welzijn, <strong>Welzijns</strong>barometer 2009<br />
Brussels Observatorium voor Gezondheid <strong>en</strong> Welzijn, <strong>Armoede</strong> <strong>en</strong> (ver)ouder<strong>en</strong>, Brussels<br />
armoederapport 2008<br />
Aan de rand van de actieve welvaartsstaat: e<strong>en</strong> socio-biografisch onderzoek naar jonger<strong>en</strong><br />
<strong>en</strong> OCMW-hulpverl<strong>en</strong>ing<br />
K<strong>en</strong>nis aangebracht door specifieke organisaties<br />
Federatie van de <strong>Brusselse</strong> Initiatiev<strong>en</strong> voor de Ontwikkeling van de <strong>werk</strong>geleg<strong>en</strong>heid -<br />
FeBIO<br />
Belgisch Net<strong>werk</strong> <strong>Armoede</strong>bestrijding - BAPN<br />
Organisatie voor Clandesti<strong>en</strong>e Arbeidsmigrant<strong>en</strong> – OR.C.A. vzw<br />
C<strong>en</strong>trum Ambulante Di<strong>en</strong>st<strong>en</strong> De Werklijn<br />
Brussel: <strong>Armoede</strong> <strong>en</strong> (<strong>ge<strong>en</strong></strong>) <strong>werk</strong> 28 13-14-15 oktober 2010
Partners<br />
Volg<strong>en</strong>de organisaties hielp<strong>en</strong> mee om de brochure <strong>en</strong> de voorbereiding van de<br />
te<strong>werk</strong>stellingsbezoek<strong>en</strong> tot e<strong>en</strong> goed einde te br<strong>en</strong>g<strong>en</strong>.<br />
Organisaties die rond opleiding,<br />
te<strong>werk</strong>stelling/<strong>werk</strong>loosheid <strong>werk</strong><strong>en</strong><br />
ABVV<br />
Atelier Groot Eiland<br />
Brusselleer<br />
Buurtsport Brussel<br />
CAD De Werklijn<br />
Chambery<br />
Collectif solidarité contre l'exclusion<br />
De Link<br />
Eva vzw<br />
FeBIO<br />
Groep Intro<br />
HOBO<br />
JES<br />
Micro Marche<br />
OR.C.A.<br />
Schoolinterv<strong>en</strong>tieteam<br />
Tracé Brussel<br />
Wijkhuis Chambéry<br />
Ver<strong>en</strong>iging<strong>en</strong> waar arm<strong>en</strong> het woord<br />
nem<strong>en</strong><br />
Bonnevie / ALARM<br />
Buurtwinkel<br />
Chez Nous - Bij Ons<br />
De Schakel<br />
De Schutting - Albatros / ARA<br />
Pigm<strong>en</strong>t<br />
Vri<strong>en</strong>d<strong>en</strong> van het Huizeke<br />
Andere<br />
Belgisch Net<strong>werk</strong> <strong>Armoede</strong>bestrijding (BAPN)<br />
Beursschouwburg<br />
<strong>Brusselse</strong> <strong>Welzijns</strong>- <strong>en</strong> gezondheidsRaad<br />
CAW Archipel, sociale di<strong>en</strong>st Groot Eiland<br />
Forum Bruxellois de lutte contre la pauvreté<br />
KVS<br />
Sam<strong>en</strong>levingsopbouw Brussel<br />
Vlaamse Geme<strong>en</strong>schapscommissie<br />
<strong>Welzijns</strong>zorg<br />
Voor meer informatie <strong>en</strong> contactgegev<strong>en</strong>s van deze organisaties <strong>en</strong> van andere<br />
te<strong>werk</strong>stellingsorganisaties in Brussel, verwijz<strong>en</strong> we u graag naar de sociale kaart van<br />
Brussel:<br />
http://www.bwr.be/soka<br />
W<strong>en</strong>st u meer info over deze gratis Brochure of w<strong>en</strong>st u e<strong>en</strong> exemplaar te ontvang<strong>en</strong>? U kan contact opnem<strong>en</strong><br />
met de <strong>Brusselse</strong> <strong>Welzijns</strong>- <strong>en</strong> GezondheidsRaad via bpa@bwr.be of tel. 02/413.01.52<br />
Brussel: <strong>Armoede</strong> <strong>en</strong> (<strong>ge<strong>en</strong></strong>) <strong>werk</strong> 29 13-14-15 oktober 2010