Ecce Homo (deel 1) Over kwaliteit Paul Klee en ... - de Aardespiegel
Ecce Homo (deel 1) Over kwaliteit Paul Klee en ... - de Aardespiegel
Ecce Homo (deel 1) Over kwaliteit Paul Klee en ... - de Aardespiegel
You also want an ePaper? Increase the reach of your titles
YUMPU automatically turns print PDFs into web optimized ePapers that Google loves.
wijs!) tij<strong>de</strong>lijk zoek. Met zelfreflectie bedoel ik: begrijp<strong>en</strong> hoe je stuk op e<strong>en</strong> an<strong>de</strong>r overkomt. Maar het opdiep<strong>en</strong><br />
van <strong>de</strong> inhoud zelf kun je op die manier níet do<strong>en</strong>, je moet er in stapp<strong>en</strong>. Vaak moet er geschrev<strong>en</strong> of an<strong>de</strong>rszins<br />
werk geproduceerd word<strong>en</strong> om er weer uit te kom<strong>en</strong>, met med<strong>en</strong>eming van <strong>de</strong> schatt<strong>en</strong>, maar <strong>de</strong> eerste versies<br />
zijn vaak nog niet geschikt voor publicatie. Het schrijv<strong>en</strong> van e<strong>en</strong> stuk kan zo e<strong>en</strong> behoorlijke exercitie zijn, <strong>en</strong><br />
het rediger<strong>en</strong> ervan ook. Maar het is e<strong>en</strong> mooi <strong>en</strong> intiem proces. Wij vind<strong>en</strong> zowel het proces zelf als <strong>de</strong> <strong>kwaliteit</strong><br />
die daardoor tevoorschijn komt <strong>de</strong> moeite waard om tijd <strong>en</strong> aandacht in te stek<strong>en</strong>.<br />
rediger<strong>en</strong><br />
Rediger<strong>en</strong> is e<strong>en</strong> kwestie van respect <strong>en</strong> vertrouw<strong>en</strong>, het artistieke kind is kwetsbaar. Daarbij: ook al is <strong>de</strong> kwali-<br />
teit van e<strong>en</strong> tekst nog verborg<strong>en</strong>, hij mag door het rediger<strong>en</strong> niet aangetast word<strong>en</strong> want het eig<strong>en</strong>e van e<strong>en</strong><br />
tekst is ess<strong>en</strong>tieel voor <strong>de</strong> <strong>kwaliteit</strong> ervan. Ook is er <strong>de</strong> schaduw van het artistieke kind: het heeft vaak nog wei-<br />
nig zelfreflectie <strong>en</strong> lijdt pijn als er kritiek is. Die pijn kan veroorzaakt word<strong>en</strong> door oneig<strong>en</strong>lijke kritiek (vanuit pijn<br />
van <strong>de</strong> kritiekgever), maar het niet-begrep<strong>en</strong>-word<strong>en</strong> ‘an sich’ doet óók al pijn. Het artistieke kind moet vaak nog<br />
ler<strong>en</strong> dat het pas begrep<strong>en</strong> kan word<strong>en</strong> via e<strong>en</strong> kunstwerk of tekst als die tekst sluit<strong>en</strong>d is, hel<strong>de</strong>r geformuleerd,<br />
<strong>en</strong> niet meer vatbaar voor misverstand<strong>en</strong>. In het proces van rediger<strong>en</strong> gaat het in eerste instantie vaak over het<br />
achterhal<strong>en</strong> van <strong>de</strong> int<strong>en</strong>tie van <strong>de</strong> schrijver, in e<strong>en</strong> veilige omgeving. In <strong>de</strong> kunst betek<strong>en</strong>t professionaliteit met<br />
name: zelfreflectie <strong>en</strong> constructief kunn<strong>en</strong> omgaan met kritiek. Dat is e<strong>en</strong> balans-oef<strong>en</strong>ing tuss<strong>en</strong> het verzorg<strong>en</strong><br />
van je eig<strong>en</strong> artistieke kind <strong>en</strong> het zelfloos kunn<strong>en</strong> kijk<strong>en</strong> naar <strong>de</strong> vrucht<strong>en</strong> van je eig<strong>en</strong> werk. Enige worsteling <strong>en</strong><br />
pijn is daarbij soms niet te vermijd<strong>en</strong>, maar het kan e<strong>en</strong> gezon<strong>de</strong> catharsis zijn die ding<strong>en</strong> opruimt die nodig op-<br />
geruimd moest<strong>en</strong> word<strong>en</strong>. Bov<strong>en</strong>di<strong>en</strong> is e<strong>en</strong> goed proces van rediger<strong>en</strong> of geredigeerd word<strong>en</strong> e<strong>en</strong> <strong>en</strong>orme stimu-<br />
lans voor je ontwikkeling, dit voor zowel <strong>de</strong> redacteur als <strong>de</strong> schrijver.<br />
sam<strong>en</strong>werk<strong>en</strong><br />
Eig<strong>en</strong>lijk is het heel raar om te verwacht<strong>en</strong> dat m<strong>en</strong>s<strong>en</strong> helemaal uit zichzelf, zon<strong>de</strong>r uitwisseling, kunn<strong>en</strong> kom<strong>en</strong><br />
tot het schrijv<strong>en</strong> van kwalitatief goe<strong>de</strong> stukk<strong>en</strong>. ”Individualiteit is slechts mogelijk voor zover elk individueel we-<br />
z<strong>en</strong> het an<strong>de</strong>re door individuele waarneming k<strong>en</strong>t.”, schreef Rudolf Steiner in Filosofie van <strong>de</strong> Vrijheid, <strong>en</strong> in het<br />
rediger<strong>en</strong> merk<strong>en</strong> we dat dat echt zo werkt. Kwaliteit tot stand br<strong>en</strong>g<strong>en</strong> is e<strong>en</strong> stuk makkelijker als je sam<strong>en</strong>-<br />
werkt.<br />
We hebb<strong>en</strong> ook ge<strong>en</strong> tijd meer voor ego-dingetjes. Er moet<strong>en</strong> vrag<strong>en</strong> gesteld word<strong>en</strong>, er is behoefte aan uit-<br />
wisseling in het veld - dat vermoed<strong>en</strong> wij t<strong>en</strong>minste. Wil <strong>de</strong> antroposofie vruchtbaar blijv<strong>en</strong>, dan moet<strong>en</strong> we el-<br />
kaar steeds opnieuw weer zi<strong>en</strong> in wat we aan het do<strong>en</strong> zijn.<br />
Je hoeft dus ge<strong>en</strong> uitgebrei<strong>de</strong> k<strong>en</strong>nis te hebb<strong>en</strong>, hoewel we die natuurlijk graag lat<strong>en</strong> zi<strong>en</strong> als dat kan. Maar<br />
eig<strong>en</strong>lijk geldt: hoe kleiner het on<strong>de</strong>rwerp, hoe beter, hoe makkelijker het is om het g<strong>en</strong>oem<strong>de</strong> ev<strong>en</strong>wicht tuss<strong>en</strong><br />
feit<strong>en</strong>, waarneming <strong>en</strong> eig<strong>en</strong>heid te bereik<strong>en</strong><br />
De m<strong>en</strong>selijkheid <strong>en</strong> <strong>de</strong> waarneming van e<strong>en</strong> willekeurig iemand is, mits goed uitgewerkt, minst<strong>en</strong>s zo veel <strong>de</strong><br />
moeite waard als <strong>de</strong> doorwrochte p<strong>en</strong>n<strong>en</strong>vrucht van iemand die jar<strong>en</strong> on<strong>de</strong>rzoek gedaan heeft. Vooral als het van<br />
iemand is die we nog niet k<strong>en</strong>n<strong>en</strong>.<br />
www.aar<strong>de</strong>spiegel.nu - don<strong>de</strong>rdag 5 april 2012 - twee<strong>de</strong> jaargang Nr. 17<br />
Eveli<strong>en</strong> Nijeboer<br />
7 terug naar bov<strong>en</strong>