VKW Monografie Ondernemer, onderneming en ... - Kauri
VKW Monografie Ondernemer, onderneming en ... - Kauri
VKW Monografie Ondernemer, onderneming en ... - Kauri
Create successful ePaper yourself
Turn your PDF publications into a flip-book with our unique Google optimized e-Paper software.
0<br />
Jean Jacques Rousseau: de periode van de “sauvage noble” die e<strong>en</strong> lev<strong>en</strong> ervoer dat “het<br />
beste bood wat de m<strong>en</strong>s kan overkom<strong>en</strong>”. Wat nadi<strong>en</strong> volgde, kwam volg<strong>en</strong>s dezelfde<br />
Rousseau neer op “perman<strong>en</strong>te uitbuiting … slavernij <strong>en</strong> ontwrichting” 92 . Volg<strong>en</strong>s James<br />
Boyd White, professor recht<strong>en</strong> <strong>en</strong> literatuur aan de University of Michigan, di<strong>en</strong>t de periode<br />
van hogere economische groei beschouwd te word<strong>en</strong> als “e<strong>en</strong> soort van pletwals die<br />
de natuurlijke <strong>en</strong> sociale wereld steeds verder uitholt” 93 . Onder de hed<strong>en</strong>daagse antiglobalist<strong>en</strong><br />
weerklink<strong>en</strong> soortgelijke aantijging<strong>en</strong>, vaak nog scherper zelfs.<br />
De mythe van de “goeie ouwe tijd”<br />
De eerste gebied<strong>en</strong> waar de structurele to<strong>en</strong>ame van de economische groei <strong>en</strong> van<br />
het BBP per capita zich doorzette, war<strong>en</strong> de land<strong>en</strong> van West Europa, te beginn<strong>en</strong> met<br />
Engeland in de 19 de eeuw. Het beeld dat de nostalgische reflecties inzake de goeie ouwe<br />
tijd van voordi<strong>en</strong> oproept, is dat van geme<strong>en</strong>schapp<strong>en</strong> van m<strong>en</strong>s<strong>en</strong> die ondanks e<strong>en</strong><br />
erg bescheid<strong>en</strong> inkom<strong>en</strong> <strong>en</strong> het naar moderne norm<strong>en</strong> ontbrek<strong>en</strong> van de meest elem<strong>en</strong>taire<br />
vorm<strong>en</strong> van lev<strong>en</strong>scomfort, toch knus bij elkaar zat<strong>en</strong> om te g<strong>en</strong>iet<strong>en</strong> van<br />
het weinige dat het bestaan h<strong>en</strong> te bied<strong>en</strong> had. Net omdat het aardse lev<strong>en</strong> h<strong>en</strong> zo<br />
weinig kon bied<strong>en</strong>, g<strong>en</strong>ot<strong>en</strong> zij des te meer van het schaarse dat h<strong>en</strong> te beurt viel <strong>en</strong><br />
war<strong>en</strong> ze veel dankbaarder, medem<strong>en</strong>selijker <strong>en</strong> dus g<strong>en</strong>ietbaarder dan de moderne<br />
m<strong>en</strong>s wi<strong>en</strong>s ontevred<strong>en</strong>heid, nog steeds volg<strong>en</strong>s de mythe van de goeie ouwe tijd, alle<strong>en</strong><br />
maar lijkt toe te nem<strong>en</strong> met de omvang van zijn materiële welstand. Will<strong>en</strong> we<br />
de moderne tijd qua zinvolheid van het bestaan (terug) naar e<strong>en</strong> hoger niveau till<strong>en</strong>,<br />
dan zoud<strong>en</strong> we ons eig<strong>en</strong>lijk terug beter e<strong>en</strong> aantal elem<strong>en</strong>t<strong>en</strong> van het bestaan in die<br />
goeie ouwe tijd eig<strong>en</strong> mak<strong>en</strong>.<br />
Het gaat inzake de goeie ouwe tijd inderdaad om e<strong>en</strong> mythe <strong>en</strong> meer bepaald één<br />
die zich afspeelt op twee niveaus. Het eerste niveau betreft het fysieke gegev<strong>en</strong> van<br />
het lev<strong>en</strong> op zich in die periode. Meer bepaald doel<strong>en</strong> we hier op het feit dat die goeie<br />
ouwe tijd zich k<strong>en</strong>merkte door hoge kindersterfte <strong>en</strong> lage gemiddelde lev<strong>en</strong>sduur. Zo<br />
het dus al waar zou geweest zijn – wat manifest niet zo was, zoals we zo dadelijk zull<strong>en</strong><br />
argum<strong>en</strong>ter<strong>en</strong> – dat de m<strong>en</strong>s<strong>en</strong> zich vroeger veel “m<strong>en</strong>selijker” gedroeg<strong>en</strong> binn<strong>en</strong> hun<br />
beperkte bestaan, dan kond<strong>en</strong> daar in ieder geval verhoudingsgewijs veel minder m<strong>en</strong>s<strong>en</strong><br />
van “g<strong>en</strong>iet<strong>en</strong>” dan dat dit hed<strong>en</strong> t<strong>en</strong> dage het geval is. Anders uitgedrukt: de basis-<br />
92 Rousseau zoals geciteerd in Friedman, 2005, p. 30.<br />
93 White, 1990, p. 71.