Download PDF - Ipse de Bruggen
Download PDF - Ipse de Bruggen
Download PDF - Ipse de Bruggen
Create successful ePaper yourself
Turn your PDF publications into a flip-book with our unique Google optimized e-Paper software.
e<strong>de</strong>reen<br />
een bijzon<strong>de</strong>re uitgave van <strong>Ipse</strong> <strong>de</strong> <strong>Bruggen</strong><br />
Schakenbosch:<br />
een nieuw begin<br />
“Eén kind, één plan”<br />
nr. 3 - september 2012<br />
1
Colofon<br />
‘Ie<strong>de</strong>reen’ is een uitgave voor alle<br />
relaties van <strong>Ipse</strong> <strong>de</strong> <strong>Bruggen</strong>. Het<br />
blad verschijnt vier keer per jaar.<br />
Het volgen<strong>de</strong> nummer komt eind<br />
<strong>de</strong>cember uit.<br />
Teksten<br />
Leo van Marrewijk<br />
Overige teksten: af<strong>de</strong>ling<br />
Marketing & Communicatie<br />
<strong>Ipse</strong> <strong>de</strong> <strong>Bruggen</strong><br />
Foto’s<br />
Tom Pilzecker<br />
Rogier van <strong>de</strong> Ree, Camelot<br />
Fotografie<br />
Herman Zon<strong>de</strong>rland<br />
Overige foto’s: af<strong>de</strong>ling<br />
Marketing & Communicatie<br />
<strong>Ipse</strong> <strong>de</strong> <strong>Bruggen</strong><br />
Eindredactie<br />
Af<strong>de</strong>ling<br />
Marketing & Communicatie<br />
<strong>Ipse</strong> <strong>de</strong> <strong>Bruggen</strong><br />
Concept<br />
Wubbe©©, Delft<br />
Vormgeving<br />
Koring Grafische Vormgeving<br />
Druk<br />
Artoos<br />
Vragen?<br />
redactie.ie<strong>de</strong>reen@ipse<strong>de</strong>bruggen.nl<br />
Voorpagina<br />
Kees in ’t Veld (directeur) en<br />
Katrien Raemdonck (manager<br />
behan<strong>de</strong>ling) vertellen op pagina<br />
4 over Schakenbosch, het<br />
nieuwe behan<strong>de</strong>lcentrum Jeugd<br />
van Jeugdformaat en <strong>Ipse</strong> <strong>de</strong><br />
<strong>Bruggen</strong>.<br />
Disclaimer<br />
Niets uit <strong>de</strong>ze uitgave mag<br />
wor<strong>de</strong>n overgenomen,<br />
vermenigvuldigd of<br />
gereproduceerd zon<strong>de</strong>r<br />
schriftelijke toestemming van<br />
<strong>Ipse</strong> <strong>de</strong> <strong>Bruggen</strong> en/of an<strong>de</strong>re<br />
auteursrechthebben<strong>de</strong>n.<br />
<strong>Ipse</strong> <strong>de</strong> <strong>Bruggen</strong> kan geen<br />
aansprakelijkheid aanvaar<strong>de</strong>n<br />
door onjuistheid en<br />
onvolledigheid van <strong>de</strong> inhoud<br />
van <strong>de</strong>ze uitgave.<br />
2<br />
650-53520-0911-1258<br />
Met stoelen gooien<br />
Je bent 13 en hebt al zeven mislukte hulpverleningstrajecten achter<br />
<strong>de</strong> rug. Je bent 13 en al zal je het nooit toegeven, eigenlijk kun je<br />
nauwelijks lezen, schrijven of klokkijken. Je bent 13, en je beste<br />
vrien<strong>de</strong>n zijn <strong>de</strong> <strong>de</strong>alers uit het portiek aan <strong>de</strong> overkant. Moet je<br />
dan gestraft wor<strong>de</strong>n als je voor wat geld en een schou<strong>de</strong>rklopje<br />
rotklussen opknapt voor die <strong>de</strong>alers? Kan iemand je kwalijk nemen<br />
dat je geen vertrouwen hebt in <strong>de</strong> zoveelste hulpverlener die zegt<br />
wat je niet mag doen en wat je wel moet doen? En moeten we<br />
boos wor<strong>de</strong>n als je met stoelen gooit omdat je niet weg mag?<br />
Het zijn moeilijke vragen, zeker voor hulpverleners. Want ja, dit<br />
soort jongeren vertoont onaangepast gedrag. Maar dat doen ze<br />
om bij een groep te horen. En ja, <strong>de</strong>ze jongeren plegen strafbare<br />
feiten. Maar ze hebben een verstan<strong>de</strong>lijke beperking en kunnen<br />
nauwelijks inschatten wat <strong>de</strong> gevolgen van hun acties zijn. Voor<br />
<strong>de</strong>ze jongeren was tot een paar jaar gele<strong>de</strong>n <strong>de</strong> jeugdgevangenis<br />
<strong>de</strong> enige oplossing. Tegenwoordig komen ze terecht in een besloten<br />
behan<strong>de</strong>lcentrum. Op dit moment bouwen Jeugdformaat en <strong>Ipse</strong><br />
<strong>de</strong> <strong>Bruggen</strong> samen aan zo’n behan<strong>de</strong>lcentrum. In Schakenbosch<br />
in Leidschendam kunnen vanaf januari 2013 bijna 100 jongeren<br />
met een verstan<strong>de</strong>lijke beperking en een gedragsstoornis terecht.<br />
Ze kunnen er in een veilige omgeving werken aan zichzelf en hun<br />
problemen. Nee, ze mogen er niet met stoelen gooien. Maar <strong>de</strong><br />
me<strong>de</strong>werkers begrijpen wel waarom ze het doen.<br />
Annemiek <strong>de</strong> Ruiter,<br />
Eindredacteur
4<br />
16<br />
4 Schakenbosch:<br />
één kind, één plan<br />
9 ‘Ze hebben recht op een<br />
prettige omgeving’<br />
12 Kennis en expertise<br />
‘Pinkies’ laat ou<strong>de</strong>rs groeien<br />
14 Kennis en expertise<br />
Op zoek naar een ingang<br />
14<br />
16 Kunst en cultuur<br />
Knutselgroep wordt kunstgroep<br />
18 Bijzon<strong>de</strong>re berichten<br />
- Goed gekist<br />
- Acticomm vergroot <strong>de</strong> wereld<br />
- Nieuw pand Roland Holstlaan<br />
20 Vrien<strong>de</strong>n van <strong>Ipse</strong> <strong>de</strong> <strong>Bruggen</strong><br />
- Uit logeren<br />
18<br />
10<br />
21 ‘Ik ben verstandig gehandicapt’<br />
22 Kort en breed<br />
- Ou<strong>de</strong> meesters voor het<br />
nieuwe jaar<br />
- Nieuwe expositieruimte<br />
De Brugspin<br />
De bus<br />
komt eraan!<br />
LOGEERHUIS<br />
IPSE DE BRUGGEN<br />
20<br />
Donaties zijn welkom op<br />
rekeningnummer 155773534<br />
DATUM BEDRAG<br />
DATUM BEDRAG<br />
DATUM BEDRAG<br />
DATUM BEDRAG<br />
DATUM BEDRAG<br />
Mail voor meer informatie naar<br />
marjolein.epping@ipse<strong>de</strong>bruggen.nl<br />
- Sensorsticker: meer rust en<br />
min<strong>de</strong>r lekkages<br />
- Henk over <strong>de</strong> vloer<br />
12<br />
3
4<br />
Zuid-Holland krijgt behan<strong>de</strong>lcentrum<br />
Jeugdzorg Plus<br />
Schakenbosch:<br />
één kind, één plan
Jongeren met een verstan<strong>de</strong>lijke<br />
beperking en gedragsproblemen die<br />
ondanks reguliere hulpverlening<br />
vastliepen in hun leven, kon<strong>de</strong>n tot<br />
een paar jaar gele<strong>de</strong>n in <strong>de</strong><br />
jeugdgevangenis terechtkomen.<br />
Voor hun eigen veiligheid en die van<br />
hun omgeving kon <strong>de</strong> rechter<br />
beslissen om <strong>de</strong>ze kin<strong>de</strong>ren even uit<br />
hun leefsituatie te halen en<br />
‘gesloten’ te plaatsen. Een opvallen<strong>de</strong><br />
regeling, want zo kwamen ze<br />
in <strong>de</strong>zelf<strong>de</strong> gevangenis als <strong>de</strong><br />
loverboys, drugs<strong>de</strong>alers en criminelen<br />
waar ze vaak het slachtoffer van<br />
waren. En dat, terwijl zij niet eens<br />
gestraft hoef<strong>de</strong>n te wor<strong>de</strong>n. Om<br />
dat op te lossen, werd <strong>de</strong> gesloten<br />
jeugdzorg opgezet. Jongeren gaan<br />
volgens die regeling, nog steeds op<br />
last van <strong>de</strong> rechter, verplicht naar<br />
een behan<strong>de</strong>lcentrum. Een veilige<br />
locatie waar ze weer kunnen<br />
wennen aan structuur en kunnen<br />
werken aan zichzelf.<br />
In Leidschendam bouwen <strong>Ipse</strong> <strong>de</strong> <strong>Bruggen</strong> en Jeugdformaat aan Schakenbosch, een<br />
nieuw behan<strong>de</strong>lcentrum voor jongeren met een lichte verstan<strong>de</strong>lijke beperking en<br />
ernstige gedragsproblemen. De <strong>de</strong>uren gaan op 1 januari 2013 open. Directeur Kees in<br />
’t Veld en manager behan<strong>de</strong>ling Katrien Raemdonck over dit bijzon<strong>de</strong>re project.<br />
Geen ‘wij’ en ‘zij’<br />
Schakenbosch biedt straks plaats<br />
aan 98 jongeren. De helft van <strong>de</strong><br />
toekomstige cliënten komt met een<br />
machtiging van <strong>de</strong> rechter. De<br />
an<strong>de</strong>re helft wordt na een lang<br />
traject van hulpverlening op een<br />
an<strong>de</strong>re manier verwezen. Kees:<br />
“Dat maakt voor ons wel verschil,<br />
het zijn an<strong>de</strong>re regelingen en een<br />
an<strong>de</strong>re manier van financieren.<br />
Maar voor <strong>de</strong> kin<strong>de</strong>ren en <strong>de</strong><br />
me<strong>de</strong>werkers mag het niet<br />
uitmaken.”<br />
Net zo min als het voor <strong>de</strong> kin<strong>de</strong>ren<br />
uit mag maken dat Schakenbosch<br />
het project is van twee organisaties:<br />
het op jeugdhulp en opvoeding<br />
gerichte Jeugdformaat en het in<br />
verstan<strong>de</strong>lijke beperkingen<br />
gespecialiseer<strong>de</strong> <strong>Ipse</strong> <strong>de</strong> <strong>Bruggen</strong>.<br />
Kees (afkomstig van Jeugdformaat)<br />
en Katrien (voorheen <strong>Ipse</strong> <strong>de</strong><br />
<strong>Bruggen</strong>) zien geen verschil meer.<br />
Kees: “We vormen een nieuwe<br />
organisatie: Schakenbosch. Dan kan<br />
het geen ‘wij’ en ‘zij’ blijven.”<br />
Praktijkon<strong>de</strong>rwijs<br />
De jongeren die in Schakenbosch<br />
terecht komen, hoeven in principe<br />
niet van het terrein af. De gemeente<br />
Leidschendam laat op het terrein<br />
een school bouwen, een <strong>de</strong>pendance<br />
van Horizon. Die zal zich<br />
vooral gaan richten op praktijkon<strong>de</strong>rwijs,<br />
dat sluit het beste aan bij<br />
<strong>de</strong> vaardighe<strong>de</strong>n van <strong>de</strong> jongeren.<br />
Katrien: “We gaan nauw samenwerken<br />
met <strong>de</strong> leerkrachten. Wij<br />
wor<strong>de</strong>n betrokken bij het on<strong>de</strong>rwijs<br />
en zij bij het behan<strong>de</strong>lplan.”<br />
Dat gebeurt vanuit het motto ‘één<br />
kind, één plan’ dat bij Schakenbosch<br />
hoog in het vaan<strong>de</strong>l staat.<br />
Voor elk kind wordt één behan<strong>de</strong>lplan<br />
opgesteld waar alle disciplines<br />
van hulpverleners bij betrokken zijn.<br />
Kees: “En vergeet <strong>de</strong> ou<strong>de</strong>rs niet,<br />
we doen het zoveel mogelijk samen<br />
5
6<br />
met <strong>de</strong> ou<strong>de</strong>rs.” Katrien: “Want al<br />
zal het niet altijd lukken, het streven<br />
is toch dat een kind weer terug naar<br />
huis kan.”<br />
Alert zijn<br />
Een heel belangrijke rol in <strong>de</strong><br />
behan<strong>de</strong>ling is weggelegd voor <strong>de</strong><br />
me<strong>de</strong>werkers op <strong>de</strong> groepen. Waar<br />
in hulpverlening en zorg vaak een<br />
strikte scheiding is tussen behan<strong>de</strong>ling<br />
en begeleiding, wor<strong>de</strong>n in<br />
Schakenbosch <strong>de</strong> begelei<strong>de</strong>rs juist<br />
als behan<strong>de</strong>laar gezien. Katrien:<br />
“Zij hebben het contact. Zij zijn het<br />
eerste aanspreekpunt voor <strong>de</strong><br />
jongeren, en ze moeten zorgen voor<br />
<strong>de</strong> juiste, veilige en open sfeer op <strong>de</strong><br />
groepen die aansluit bij <strong>de</strong> rest van<br />
<strong>de</strong> behan<strong>de</strong>ling. Wij gebruiken <strong>de</strong><br />
i<strong>de</strong>eën van Peer van <strong>de</strong>r Helm over<br />
het pedagogisch klimaat, en vullen<br />
die aan met an<strong>de</strong>r methodieken.<br />
Van <strong>de</strong>r Helm zegt dat <strong>de</strong> begelei<strong>de</strong>rs<br />
het echte werk doen.<br />
Ze zien het meest, ze praten met<br />
<strong>de</strong> jongeren, corrigeren hun gedrag<br />
maar prijzen hen ook als het goed<br />
Leren fietsen<br />
gaat. Daar moeten zij hun hele<br />
werkdag alert op zijn en voor<br />
openstaan. We gaan <strong>de</strong> begelei<strong>de</strong>rs<br />
hier allemaal in trainen en<br />
in begelei<strong>de</strong>n.”<br />
Elia Zweverink (locatiemanager Zwammerdam, <strong>Ipse</strong> <strong>de</strong> <strong>Bruggen</strong>) is<br />
straks een van <strong>de</strong> leidinggeven<strong>de</strong>n op Schakenbosch. Een logische<br />
stap voor hem: “Ik ben nu locatiemanager van 2 groepen van het<br />
behan<strong>de</strong>lcentrum Jeugd in Zwammerdam. Dat wordt eigenlijk in zijn<br />
geheel opgepakt en naar Schakenbosch overgebracht.” Elia’s locatie is<br />
gevestigd op landgoed Hooge Burch in Zwammerdam maar past daar<br />
eigenlijk niet. “Onze jongeren hebben een an<strong>de</strong>re hulpvraag en zijn<br />
met heel an<strong>de</strong>re dingen bezig dan <strong>de</strong> overige bewoners van het<br />
landgoed. En in Schakenbosch kunnen we ons alleen op hen richten.<br />
Maar wij zijn blij met <strong>de</strong> gastvrijheid die we in Zwammerdam hebben<br />
ervaren.”<br />
Het verschil tussen het rustige, lan<strong>de</strong>lijke Zwammerdam en het drukke,<br />
stadse Leidschendam maakt het werk volgens Elia niet an<strong>de</strong>rs.<br />
“Misschien zijn er iets meer verleidingen voor <strong>de</strong> jongeren, maar wij<br />
moeten ze toch leren om met die verleidingen om te gaan. Dat doen<br />
we ook in Zwammerdam, dat hoort bij hun behan<strong>de</strong>ling. Ze blijven<br />
niet altijd bij ons en we willen toch dat ze zich kunnen handhaven,<br />
ook in <strong>de</strong> grote stad. Behan<strong>de</strong>len is als iemand leren fietsen. Je zet<br />
hem op <strong>de</strong> fiets, vertelt hoe het moet en moedigt hem aan, hij valt<br />
eraf en je zet hem er weer op. Als het niet goed gaat op <strong>de</strong> stoep en<br />
hij dreigt te hard te vallen, dan ga je naar een zacht grasveld. Maar<br />
uitein<strong>de</strong>lijk moet hij ook op <strong>de</strong> straat kunnen fietsen. Zelf, helemaal<br />
alleen. Omdat te bereiken moet je een veilig leerklimaat voor <strong>de</strong><br />
jongeren en je personeel creëren.”
Kees: “We hebben ook bewust<br />
geen afgesloten kantoortjes laten<br />
maken op <strong>de</strong> groepen. De pedagogisch<br />
me<strong>de</strong>werkers zijn zo altijd<br />
betrokken bij wat er op <strong>de</strong><br />
groep gebeurt.”<br />
Nieuw begin<br />
De jongeren krijgen in Schakenbosch<br />
een korte en intensieve<br />
behan<strong>de</strong>ling. Lang niet alle<br />
jongeren zullen na die behan<strong>de</strong>ling<br />
meteen weer naar huis kunnen om<br />
een gewoon leven op te bouwen.<br />
Veel van hen zullen korte of langere<br />
tijd begeleiding nodig hebben.<br />
En er zijn ook jongeren voor wie<br />
een vervolgbehan<strong>de</strong>ling nodig is in<br />
bijvoorbeeld een open behan<strong>de</strong>lcentrum<br />
of een woongroep.<br />
‘Jij mag er zijn’<br />
Wie met Bert Stomphorst (manager behan<strong>de</strong>lcentrum Jeugd locatie<br />
Den Haag, <strong>Ipse</strong> <strong>de</strong> <strong>Bruggen</strong>) praat over wat er nou typerend is voor <strong>de</strong><br />
jongeren in een behan<strong>de</strong>lcentrum, moet niet gek opkijken als hij<br />
ineens naar buiten staart. Om vervolgens op een van ‘zijn’ jongeren te<br />
wijzen: “Kijk, die loopt <strong>de</strong> boel een beetje uit te dagen. Maar dat gaat<br />
wel goed.” Hij ziet er <strong>de</strong> humor van in; <strong>de</strong> jongeren hebben zijn hart<br />
gestolen. “Ik heb groot respect voor <strong>de</strong> groepslei<strong>de</strong>rs die elke dag met<br />
<strong>de</strong>ze uitdagen<strong>de</strong> doelgroep werken. Want soms gaan ze echt ver hoor.<br />
Soms wor<strong>de</strong>n mensen bedreigd, uitgeschol<strong>de</strong>n en er vliegt ook wel<br />
eens een stoel door <strong>de</strong> lucht. Maar het zijn jongeren met een<br />
verstan<strong>de</strong>lijke beperking en een verle<strong>de</strong>n dat maakt dat ze zich<br />
gedragen zoals ze zich gedragen.”<br />
“Eigenlijk zijn alle kin<strong>de</strong>ren die bij ons komen heel kwetsbaar. Je ziet<br />
hun verstan<strong>de</strong>lijke beperking niet aan <strong>de</strong> buitenkant. En niemand wil<br />
buiten <strong>de</strong> groep vallen, niemand wil uitgelachen wor<strong>de</strong>n. Dus hebben<br />
<strong>de</strong>ze kin<strong>de</strong>ren zich aangeleerd om zich sociaal wenselijk te gedragen.<br />
Zo lijkt het alsof ze prima kunnen volgen waar het om gaat of wat er<br />
van hen gevraagd wordt. Het gevolg van <strong>de</strong>ze kwetsbaarheid is dat ze<br />
vervolgens slachtoffer wor<strong>de</strong>n van loverboys of van criminelen die het<br />
vuile werk door hen laten opknappen.”<br />
“Deze jongeren hebben al veel meegemaakt. Ou<strong>de</strong>rs die bij <strong>de</strong><br />
opvoeding van hun kin<strong>de</strong>ren een beroep doen op <strong>de</strong> hulpverlening<br />
met als gevolg dat veel verschillen<strong>de</strong> hulpverleners zich bezig hou<strong>de</strong>n<br />
met <strong>de</strong>ze kin<strong>de</strong>ren. Of ze hebben te maken gehad met mishan<strong>de</strong>ling<br />
of misbruik … Veel van onze jongeren zijn al zo vaak afgewezen in<br />
hun leven dat ze er gewoon op zitten te wachten tot jij dat ook doet.<br />
Dat verklaart hun houding. Daarom zeggen ze geen ‘goe<strong>de</strong>morgen’<br />
als je binnenkomt, maar ‘rot toch op’. Maar wij gaan niet weg. We<br />
blijven. We spreken ze aan op hun foute gedrag, en we leren ze dat<br />
het an<strong>de</strong>rs kan. Hoe ze, met al hun problemen, hun handicap en hun<br />
achtergrond, toch een leven op kunnen bouwen. En we leren hen dat<br />
ze er mogen zijn. Hun gedrag tolereren we niet, maar zij mogen er zijn.”<br />
7
8<br />
Kees: “Een kind hoort bij zijn<br />
ou<strong>de</strong>rs, en in zijn eigen omgeving<br />
met zijn eigen netwerk. Dat is het<br />
uitgangspunt. Maar als dat niet lukt,<br />
hopen we voldoen<strong>de</strong> an<strong>de</strong>re<br />
mogelijkhe<strong>de</strong>n te kunnen bie<strong>de</strong>n.<br />
Ik zeg bewust ‘hopen’, want<br />
jongeren die in Schakenbosch zijn<br />
behan<strong>de</strong>ld, hebben wel een<br />
stempel. Die zijn niet makkelijk<br />
ergens te plaatsen. De buitenwereld<br />
zal ook Schakenbosch gaan zien als<br />
een laatste redmid<strong>de</strong>l en als een<br />
eindstation. Terwijl het in onze<br />
ogen een nieuw begin moet zijn.<br />
Of in ie<strong>de</strong>r geval een flinke stap in<br />
<strong>de</strong> goe<strong>de</strong> richting.”<br />
Gezocht: 200 doorzetters<br />
Voor <strong>de</strong> 98 jongeren die vanaf 1 januari 2013 terecht kunnen in<br />
Schakenbosch, zijn ongeveer 200 begelei<strong>de</strong>rs nodig. <strong>Ipse</strong> <strong>de</strong> <strong>Bruggen</strong><br />
en Jeugdformaat zoeken dan ook hard naar nieuwe me<strong>de</strong>werkers.<br />
“Een enorme klus”, stelt Wouter Kindt (HRM <strong>Ipse</strong> <strong>de</strong> <strong>Bruggen</strong>) vast.<br />
“Tweehon<strong>de</strong>rd me<strong>de</strong>werkers tegelijk zoeken is sowieso niet eenvoudig,<br />
maar dan ook nog voor <strong>de</strong>ze moeilijke groep en op <strong>de</strong>ze korte<br />
termijn? Dat mag je best een uitdaging noemen.”<br />
Niet ie<strong>de</strong>reen kan met <strong>de</strong> doelgroep van Schakenbosch uit <strong>de</strong> voeten.<br />
Wouter: “We zetten er niet zomaar ie<strong>de</strong>reen neer. Je moet sterk in je<br />
schoenen staan, ervaring met <strong>de</strong> doelgroep hebben, professioneel<br />
genoeg zijn om afstand te hou<strong>de</strong>n en tegelijkertijd betrokken genoeg<br />
zijn om het vol te hou<strong>de</strong>n.”<br />
Schakenbosch vraagt dus nogal wat. Maar er staat ook veel tegenover.<br />
Greta Mul<strong>de</strong>r (HRM <strong>Ipse</strong> <strong>de</strong> <strong>Bruggen</strong>): “Voor veel begelei<strong>de</strong>rs kan dit<br />
een mooie volgen<strong>de</strong> stap in hun carrière zijn. Het is een heel uitdagen<strong>de</strong><br />
doelgroep waar je zelf veel van kan leren. En op <strong>de</strong>ze plek, met<br />
<strong>de</strong>ze jongeren, kan je echt helpen. Zij kunnen zich nog ontwikkelen,<br />
maar hebben een duwtje in <strong>de</strong> goe<strong>de</strong> richting nodig. Je levert een<br />
bijdrage waar ze <strong>de</strong> rest van hun leven iets aan kunnen hebben!”<br />
Solliciteren bij Schakenbosch? Kijk op www.schakenbosch.nl
Huiselijke sfeer centraal in gebouwen Schakenbosch<br />
“Ze hebben recht op<br />
een prettige omgeving”<br />
Een veilige woon- en leeromgeving, besloten, maar geen instelling waar je je opgesloten voelt.<br />
Dat was <strong>de</strong> opdracht die architecte AnneMarie Eijkelenboom van EGM Architecten meekreeg toen<br />
zij <strong>de</strong> nieuwbouw voor behan<strong>de</strong>lcentrum Schakenbosch ging ontwerpen. “En ik moest met heel<br />
veel dingen rekening hou<strong>de</strong>n.”<br />
Wie <strong>de</strong> ontwerpen bekijkt voor Schakenbosch, constateert<br />
meteen dat het in<strong>de</strong>rdaad geen gesloten uitstraling heeft.<br />
Het grote en het kleine verblijfsgebouw, allebei maar twee<br />
lagen hoog, hebben door <strong>de</strong> afwisselen<strong>de</strong> raampartijen en het<br />
gebruik van baksteen in verschillen<strong>de</strong> patronen het aanzicht<br />
van een nieuwbouwwijk. Het gebouw ertussen, waar <strong>de</strong><br />
kantoren, behan<strong>de</strong>lruimtes en spreekkamers van <strong>de</strong> hulpverleners<br />
komen, oogt als een niet te grote school. Ver<strong>de</strong>r is het<br />
terrein vooral vrien<strong>de</strong>lijk en groen. “Fijn dat je dat zo ziet”,<br />
reageert AnneMarie. “Want dat vond ik het belangrijkste <strong>de</strong>el<br />
van mijn opdracht. We wil<strong>de</strong>n absoluut geen institutioneel<br />
gebouw met hoge hekken.”<br />
Veiligheid voorop<br />
“Het groen was er groten<strong>de</strong>els al en dat hou<strong>de</strong>n we ook<br />
bewust in ere. Het straalt rust uit. En het sluit, samen met <strong>de</strong><br />
sloten, het terrein ook op een heel natuurlijke manier af van <strong>de</strong><br />
rest van <strong>de</strong> omgeving. Zo wordt het al snel besloten, zon<strong>de</strong>r<br />
dat je met hoge hekken moet werken.”<br />
Ook <strong>de</strong> huiselijke uitstraling is bewust nagestreefd. Toch zijn<br />
9
10<br />
wel <strong>de</strong> nodige ingrepen gedaan om het gebouw echt veilig te<br />
maken. AnneMarie: “Bij <strong>de</strong>ze doelgroep is veiligheid heel<br />
belangrijk. Soms op vlakken waar je niet als eerste aan <strong>de</strong>nkt.<br />
Om een voorbeeld te geven: alle groepen hebben een eigen<br />
buitenruimte. De groepen op <strong>de</strong> begane grond hebben een<br />
tuin, <strong>de</strong> groepen boven een terras. Die buitenruimtes zijn zo in<br />
het ontwerp geplaatst dat we confrontaties tussen <strong>de</strong> groepen<br />
zoveel mogelijk vermij<strong>de</strong>n.”<br />
Een an<strong>de</strong>r <strong>de</strong>tail dat dui<strong>de</strong>lijk laat zien dat <strong>de</strong> jongeren in<br />
Schakenbosch geen lieverdjes zijn, zijn <strong>de</strong> ventilatiestroken in<br />
<strong>de</strong> slaapkamers. AnneMarie: “Van een raam om open te zetten<br />
kan hier nooit sprake zijn. Maar je wilt toch kunnen ventileren<br />
natuurlijk. Daarom krijgen alle kamers een smalle ventilatiestrook<br />
naast het raam. De bewoners bepalen zelf of ze die<br />
open of dicht doen. Achter <strong>de</strong> strook zit wel gaas, zodat er<br />
straks echt alleen frisse lucht van buiten naar binnen gaat.”<br />
Losse stoelen<br />
Dit soort ongebruikelijke eisen aan het gebouw maakten<br />
nauw overleg noodzakelijk. AnneMarie: “Ik heb heel veel<br />
input gekregen van <strong>de</strong> mensen die er straks gaan werken.<br />
Soms zaten daar tegenstrijdighe<strong>de</strong>n in en moesten we een<br />
com promis zoeken. In het interieur bijvoorbeeld. Dat moet het<br />
liefst sloopbestendig zijn. Dat zou betekenen dat je alles glad<br />
en strak bekleedt en aan <strong>de</strong> vloer vastschroeft. Maar je bouwt<br />
wel voor kin<strong>de</strong>ren, die hier minstens een half jaar wonen.<br />
Ze hebben recht op een prettige omgeving, met aandacht<br />
en zorg ontworpen en gemaakt. Dat geeft een positieve<br />
uitstraling. Dus werken we met gekleur<strong>de</strong> muren en gordijnen<br />
in warme kleuren, en staan er gewoon lekkere banken in<br />
<strong>de</strong> woonkamers.”<br />
1<br />
Afwisseling en warmte<br />
1: het al aanwezige groen en <strong>de</strong> waterpartijen vormen een<br />
dui<strong>de</strong>lijke begrenzing van het terrein.<br />
2: het gebruik van baksteen in verschillen<strong>de</strong> patronen zorgt<br />
voor afwisseling en een warme uitstraling. De ‘voortuintjes’<br />
versterken het i<strong>de</strong>e van een woonwijk.<br />
3: <strong>de</strong> terrassen op <strong>de</strong> bovenverdieping kijken niet uit op <strong>de</strong><br />
tuinen van <strong>de</strong> bene<strong>de</strong>nverdieping.<br />
2<br />
7<br />
4<br />
5
1<br />
8<br />
6<br />
4: overal in het gebouw zijn <strong>de</strong> entrees, routes en functies heel<br />
dui<strong>de</strong>lijk te herkennen. Door het ontwerp zelf maar ook<br />
door het gebruik van pictogrammen.<br />
5: het binnenterrein van het grote verblijfsgebouw is heel<br />
besloten. Zo kunnen <strong>de</strong> jongeren zon<strong>de</strong>r problemen naar<br />
buiten en naar het ‘verzamelgebouw’.<br />
6: het verzamelgebouw heeft dui<strong>de</strong>lijk een an<strong>de</strong>re functie en<br />
dus ook een an<strong>de</strong>re uitstraling. Dat geeft <strong>de</strong> jongeren het<br />
gevoel dat ze echt ergens heen gaan vanuit hun woning.<br />
1<br />
3<br />
7: je hoeft je niet opgesloten te voelen, door <strong>de</strong> plaats van <strong>de</strong><br />
ramen en <strong>de</strong> schaal van het gebouw heeft ie<strong>de</strong>reen zicht op<br />
‘buiten’.<br />
8: in het verzamelgebouw wordt ‘flex’ gewerkt. Geen gesloten<br />
kantoortjes maar openheid. Ook op <strong>de</strong> groepen zijn geen<br />
afsluitbare kantoortjes voor <strong>de</strong> me<strong>de</strong>werkers.<br />
3<br />
11
12<br />
‘Pinkies’ laat ou<strong>de</strong>rs<br />
‘Pinkies’ is een nieuw ambulant behan<strong>de</strong>laanbod ontwikkeld voor (aanstaan<strong>de</strong>) ou<strong>de</strong>rs met een licht<br />
verstan<strong>de</strong>lijke beperking en/of psychiatrische problematiek. Bij <strong>de</strong> behan<strong>de</strong>ling – <strong>de</strong> officiële naam luidt<br />
LVG ou<strong>de</strong>r-babybehan<strong>de</strong>ling – leren ou<strong>de</strong>rs omgaan met hun baby en <strong>de</strong> nieuwe situatie. Tamara van<br />
Tilborg en Heleen Bal vertellen hoe ou<strong>de</strong>rs plezier krijgen in hun nieuwe rol én hoe een gezon<strong>de</strong><br />
gehechtheidsrelatie kan groeien.<br />
De han<strong>de</strong>n van <strong>de</strong> kleine Gian-luca<br />
graaien in <strong>de</strong> huiskamer vrolijk naar<br />
het bezoek: zo’n krassen<strong>de</strong> pen<br />
vasthou<strong>de</strong>n, dat lijkt ‘m wel wat.<br />
Het tien maan<strong>de</strong>n ou<strong>de</strong> kereltje<br />
straalt, en dat geldt ook min of meer<br />
voor zijn Leidschendamse moe<strong>de</strong>r<br />
Marianne en va<strong>de</strong>r Henk.<br />
Bij LVG-cliënt Marianne zijn al twee<br />
kin<strong>de</strong>ren uit huis geplaatst, maar met<br />
Gian-luca wil ze het niet zo ver laten<br />
komen. Ze heeft immers, naast<br />
financiële hulp, al maan<strong>de</strong>nlang<br />
ambulante hulp en dat betaalt zich uit.<br />
“Ik heb ontzettend veel geleerd,<br />
vooral over hechting”, zegt ze.<br />
Ambulant begelei<strong>de</strong>r Heleen Bal en<br />
gedrags<strong>de</strong>skundige Tamara van<br />
Tilborg weten waar moe<strong>de</strong>r<br />
Marianne <strong>de</strong> grootste winst heeft<br />
behaald. Heleen: “We werken veel
groeien<br />
met vi<strong>de</strong>o-opnames. Terwijl Marianne<br />
bijvoorbeeld een luier verschoont of<br />
een flesje geeft, maak ik opnames.<br />
Daarna kijken we <strong>de</strong> beel<strong>de</strong>n en<br />
scoren we wat we zien met behulp<br />
van <strong>de</strong> Ainsworths-schalen<br />
(ou<strong>de</strong>rlijk interactiegedrag).<br />
Vervolgens kijken we <strong>de</strong> beel<strong>de</strong>n<br />
terug met Marianne. We bespreken<br />
wat er goed gaat en wat nog beter<br />
kan op het gebied van sensitiviteit<br />
en coöperatie. In het begin zag je<br />
bijvoorbeeld dat Marianne heel druk<br />
was, heel veel praatte, maar niét<br />
tegen Gian-luca. Nu is Marianne<br />
veel rustiger en is er wel oogcontact.”<br />
Inspiratiebron<br />
De casus van Marianne is een<br />
succesverhaal, maar daar ging wel<br />
het nodige aan vooraf. Tamara:<br />
“Zo’n 3,5 jaar gele<strong>de</strong>n wil<strong>de</strong>n we<br />
hiermee al aan <strong>de</strong> slag. Dat gebeur<strong>de</strong><br />
naar aanleiding van een jonge<br />
moe<strong>de</strong>r van wie er al twee kin<strong>de</strong>ren<br />
uit huis waren geplaatst. We bo<strong>de</strong>n<br />
haar bij het <strong>de</strong>r<strong>de</strong> kind hulp, maar<br />
op <strong>de</strong> een of an<strong>de</strong>re manier bleek<br />
het niet goed genoeg aan te sluiten.<br />
We zijn gaan zoeken naar verdieping.<br />
Tot onze verbazing was er weinig<br />
informatie over moe<strong>de</strong>rs met een<br />
lichte verstan<strong>de</strong>lijke beperking.”<br />
Een congres in Rotterdam met een<br />
presentatie over hulp aan <strong>de</strong>pressieve<br />
moe<strong>de</strong>rs (Karin van Doesem<br />
– Dimence) beteken<strong>de</strong> een inspiratie-<br />
bron én aanknopingspunt.<br />
Na diverse brainstormsessies,<br />
scholing, schrappen en schaven aan<br />
het theoretisch ka<strong>de</strong>r, pilots en<br />
testen en aanpassen in <strong>de</strong> praktijk<br />
ligt er nu een behan<strong>de</strong>lmethodiek<br />
die helemaal is toegesne<strong>de</strong>n op <strong>de</strong><br />
doelgroep. Tamara: “Het liefst<br />
beginnen we al met <strong>de</strong> behan<strong>de</strong>ling<br />
als <strong>de</strong> aanstaan<strong>de</strong> moe<strong>de</strong>rs zwanger<br />
zijn, maar ou<strong>de</strong>rs met baby’s tot en<br />
met 10 maan<strong>de</strong>n kunnen wor<strong>de</strong>n<br />
aangemeld. De behan<strong>de</strong>ling richt<br />
zich op <strong>de</strong> ou<strong>de</strong>rs van nog niet<br />
verbaalvaardige kin<strong>de</strong>ren.<br />
De behan<strong>de</strong>ling kan daarom<br />
gegeven wor<strong>de</strong>n tot dat <strong>de</strong> baby<br />
ongeveer 18 maan<strong>de</strong>n oud is.<br />
Mocht <strong>de</strong> ou<strong>de</strong>r na die tijd nog<br />
steeds een zorgvraag hebben,<br />
dan kan het team een passend<br />
vervolg aanbod doen.”<br />
Vrolijk en geduldig<br />
Marianne lijkt die frustraties voorbij.<br />
Zij en partner Henk roemen <strong>de</strong> hulp<br />
van ambulant begelei<strong>de</strong>r Heleen.<br />
“Ze is altijd vrolijk en heel geduldig.<br />
Of ik het nu al op eigen kracht zou<br />
kunnen? Moeilijke vraag, maar ik<br />
<strong>de</strong>nk het wel.” Heleen: “Het gaat nu<br />
goed, maar er kunnen ook min<strong>de</strong>re<br />
perio<strong>de</strong>s komen. En kun je dan nog<br />
terugvallen op <strong>de</strong> vaardighe<strong>de</strong>n die<br />
je hebt geleerd? Dat is <strong>de</strong> vraag.”<br />
De ambulant begelei<strong>de</strong>rs kunnen<br />
altijd ergens op terugvallen: naast<br />
het vi<strong>de</strong>omateriaal werken Heleen<br />
en haar collega’s met scorelijsten.<br />
Die lijsten geven tot in <strong>de</strong>tail weer<br />
wat <strong>de</strong> moe<strong>de</strong>r goed beheerst en<br />
wat niet. De ambulant begelei<strong>de</strong>rs<br />
registreren, maar het beoor<strong>de</strong>len<br />
doet <strong>de</strong> gezinsvoogd. Dat oor<strong>de</strong>el<br />
kan ook negatief uitvallen.<br />
Tamara: “Het is niet per se het doel<br />
dat kind en moe<strong>de</strong>r altijd bij elkaar<br />
blijven wonen. Het kan dus<br />
gebeuren dat een gezinsvoogd<br />
oor<strong>de</strong>elt dat een cliënt ‘niet goed<br />
genoeg moe<strong>de</strong>r’ is. Maar alle<br />
technieken en vaardighe<strong>de</strong>n die <strong>de</strong><br />
moe<strong>de</strong>r heeft geleerd, zijn dan zeker<br />
niet voor niks geweest: bij bezoekregelingen<br />
en in sociaal opzicht<br />
hebben cliënten er ook baat bij.”<br />
Gemotiveerd<br />
Belangrijke succesfactor is het<br />
inzetten van het netwerk van <strong>de</strong><br />
cliënt. “Wat dat betreft heeft<br />
Marianne het geluk dat ze in Henk<br />
een goe<strong>de</strong> partner heeft. Bovendien<br />
heeft ze een dak boven haar hoofd<br />
én ze is heel gemotiveerd om te<br />
leren. Ze werkt hard om een goe<strong>de</strong><br />
moe<strong>de</strong>r te zijn en haar leven op <strong>de</strong><br />
rails te krijgen.” De ‘beloning’ zit in<br />
<strong>de</strong> box: met Gian-luca gaat het<br />
uitstekend. Tamara: “Hij doet alles<br />
wat-ie moet doen, heeft geen<br />
achterstan<strong>de</strong>n. Bij het consultatiebureau<br />
zijn ze ook heel tevre<strong>de</strong>n.”<br />
13
14<br />
Speltherapie<br />
Op zoek naar<br />
een ingang<br />
Het klinkt leuk, <strong>de</strong> hele dag spelen en daar dan ook nog eens het mooiste speelgoed<br />
voor mogen aanschaffen. Maar bij het werk van een speltherapeut komt meer kijken.<br />
Marian van Groeningen en Marijke <strong>de</strong> Vos, speltherapeuten bij <strong>Ipse</strong> <strong>de</strong> <strong>Bruggen</strong> in<br />
Nieuwveen, vertellen graag over hun werk. “Het is leuk werk, maar zeker niet vrijblijvend.”<br />
Stel je voor, je hebt iets heel ergs meegemaakt. Maar door je<br />
verstan<strong>de</strong>lijke beperking of doordat je een trauma hebt<br />
opgelopen, kun je <strong>de</strong> woor<strong>de</strong>n niet vin<strong>de</strong>n om erover te praten.<br />
Hoe kun je dan je schrik, je pijn of je trauma verwerken?<br />
Dat kan door te spelen. Marijke: “Zo kwam ik er in een<br />
spelsituatie eens achter dat een cliënt heel veel moeite had<br />
met het overlij<strong>de</strong>n van haar va<strong>de</strong>r. Die man was al jaren dood.<br />
Haar begelei<strong>de</strong>rs dachten dat ze daar <strong>de</strong>stijds al snel weer<br />
overheen was omdat ze zich niet uitte. Maar in <strong>de</strong> therapie werd<br />
het alsnog dui<strong>de</strong>lijk. En toen kon<strong>de</strong>n we ermee aan <strong>de</strong> slag.”<br />
Marian: “Zo’n doorbraak kan komen door <strong>de</strong> an<strong>de</strong>re omgeving,<br />
<strong>de</strong> indirecte bena<strong>de</strong>ring van het probleem, <strong>de</strong> een op een<br />
aandacht, door het feit dat ze er tij<strong>de</strong>ns het spel zelf mee kan<br />
komen als het haar uitkomt – je weet nooit helemaal zeker<br />
waarom jij op dat moment <strong>de</strong> cliënt wel bereikt. Maar het<br />
belangrijkste is dát je <strong>de</strong> cliënt bereikt.”<br />
Speltherapeuten hebben verschillen<strong>de</strong> technieken om met een<br />
cliënt te werken en gebruiken verschillen<strong>de</strong> materialen. Marijke:<br />
“Poppen in allerlei soorten en maten, knutselspullen, spelletjes,<br />
dieren… je kunt het zo gek niet verzinnen of het is er.”<br />
“Je moet ook wel veel materiaal hebben”, vult Marian aan.<br />
“Want niet alles werkt bij elke cliënt. De een pakt meteen een<br />
pop en zegt: ‘Jij was <strong>de</strong> draak en ik was <strong>de</strong> rid<strong>de</strong>r.’ Terwijl een<br />
an<strong>de</strong>r met bijvoorbeeld een spelletje gestimuleerd moet<br />
wor<strong>de</strong>n om aan <strong>de</strong> slag te gaan.” Het is dan wel zaak om<br />
alleen te stimuleren en niet te sturen. Marijke: “Het moet altijd<br />
uit <strong>de</strong> cliënt zelf komen. Die bepaalt het spel. We gaan niet<br />
lei<strong>de</strong>n. Al geven we wel eens een klein duwtje. We zeggen<br />
nooit: ‘Joh, vertel eens over je va<strong>de</strong>r’. Maar als er in het spel een<br />
kind en een moe<strong>de</strong>r voorkomen vragen we soms wel ‘Was er ook<br />
een va<strong>de</strong>r?’ We zoeken naar een ingang.”<br />
Kofferbak<br />
Marijke en Marian hebben een spelkamer in Nieuwveen,<br />
waar ze cliënten van landgoed Ursula behan<strong>de</strong>len. Maar<br />
daarnaast werken ze ambulant, en gaan ze met een kofferbak<br />
vol speelgoed naar scholen voor speciaal on<strong>de</strong>rwijs om daar<br />
kin<strong>de</strong>ren te behan<strong>de</strong>len. Marijke: “En dat werkt eigenlijk heel<br />
goed. Natuurlijk heb je wel eens iets niet bij je, maar dan<br />
improviseer je gewoon. Een hele zand- en watertafel past niet<br />
in <strong>de</strong> auto. Maar op een dienblad met een hoge rand kun je<br />
ook prima met zand en water spelen.”<br />
Marian: “Ambulant werken heeft veel voor<strong>de</strong>len. De kin<strong>de</strong>ren
hoeven niet helemaal met een busje naar ons te komen.<br />
Nu rij<strong>de</strong>n wij en kan het kind in zijn vertrouw<strong>de</strong> omgeving<br />
blijven.” Als het kind toch in zijn vertrouw<strong>de</strong> omgeving blijft,<br />
zou <strong>de</strong> ambulante speltherapie dan ook bij kin<strong>de</strong>ren thuis langs<br />
kunnen gaan? Marijke: “Nee, dat gaat niet werken. Thuis aan<br />
<strong>de</strong> keukentafel terwijl <strong>de</strong> ou<strong>de</strong>rs op <strong>de</strong> bank zitten voelt zo’n<br />
kind zich toch niet vrij om voluit te spelen.”<br />
Ou<strong>de</strong>rs spelen wel een belangrijke rol in <strong>de</strong> speltherapie, al zijn<br />
ze niet bij <strong>de</strong> sessies aanwezig. Marian: “We hou<strong>de</strong>n natuurlijk<br />
ook nauw contact met begelei<strong>de</strong>rs, leerkrachten en hulpverleners<br />
maar zeker met <strong>de</strong> ou<strong>de</strong>rs. Daarbij gaan we altijd uit van het<br />
positieve. Ook al heeft een kind nog zo’n problematisch<br />
verle<strong>de</strong>n, met verwaarlozing of mishan<strong>de</strong>ling of noem maar op,<br />
in <strong>de</strong> grond hou<strong>de</strong>n alle ou<strong>de</strong>rs van hun kind. En zijn ze dus blij<br />
dat wij hun kind proberen te helpen.”<br />
Marijke: “Al snappen ze dan nog niet altijd wat we doen hoor.<br />
Dat begrijpen zelfs hulpverleners niet altijd. Het beeld blijft<br />
bestaan dat je lekker <strong>de</strong> hele dag spelletjes doet en ver<strong>de</strong>r niks.<br />
Maar een spelsessie heeft altijd resultaat, al is dat <strong>de</strong> ene keer<br />
misschien meer dan <strong>de</strong> an<strong>de</strong>re keer. Spelen is zo ontzettend<br />
belangrijk voor <strong>de</strong> ontwikkeling.”<br />
15
16<br />
Kunst en Cultuur
Knutselgroep wordt<br />
Kunstgroep<br />
Drie jaar gele<strong>de</strong>n startte op Centrum voor Arbeid en Training<br />
Netwerk in Spijkenisse een kunstgroep. Deze groep ontstond uit <strong>de</strong><br />
woensdagmiddag-knutselgroep voor cliënten die het leuk von<strong>de</strong>n<br />
creatief bezig te zijn. Er bleek voldoen<strong>de</strong> talent en animo voor een<br />
kunstgroep waar cliënten dagelijks aan <strong>de</strong> slag kon<strong>de</strong>n.<br />
De kunstgroep vond een geschikte<br />
ruimte in <strong>de</strong> voormalige opslagruimte<br />
van NetWerk en kreeg alle me<strong>de</strong>werking<br />
van <strong>de</strong> toenmalige managers.<br />
Materialen wer<strong>de</strong>n aangeschaft, <strong>de</strong><br />
ruimte ingericht en zelfs van thuis<br />
wer<strong>de</strong>n ezels en <strong>de</strong>rgelijke meegenomen.<br />
De eerste kunstgroep van<br />
<strong>Ipse</strong> <strong>de</strong> <strong>Bruggen</strong> op <strong>de</strong> Zuid-Hollandse<br />
Eilan<strong>de</strong>n was een feit!<br />
Ou<strong>de</strong> meesters<br />
Colinda Ducardus is een van <strong>de</strong><br />
enthousiaste begelei<strong>de</strong>rs die<br />
dagelijks zes tot acht wisselen<strong>de</strong><br />
<strong>de</strong>elnemers begeleidt. “Het hoeven<br />
niet direct grote kunstenaars te<br />
zijn”, zegt Colinda. “De passie<br />
waarmee wordt gewerkt is<br />
belangrijker. De cliënten wor<strong>de</strong>n,<br />
zon<strong>de</strong>r druk, wegwijs gemaakt in<br />
<strong>de</strong> mogelijkhe<strong>de</strong>n en krijgen les in<br />
bepaal<strong>de</strong> technieken. Zo kun je op<br />
allerlei manieren omgaan met<br />
acrylverf, draadjes, zand, houtsnippers<br />
of een lijmkam, alles kan.”<br />
Vaak heerst er een relaxte sfeer en<br />
zijn <strong>de</strong> kunstenaars zeer<br />
geconcentreerd.<br />
Toen <strong>de</strong> ‘Ou<strong>de</strong> Meesters’ centraal<br />
ston<strong>de</strong>n, wer<strong>de</strong>n Vermeer, Dali en<br />
Picasso vakkundig nageschil<strong>de</strong>rd.<br />
Het exposeren van <strong>de</strong> kunstwerken<br />
komt een paar keer per jaar voor.<br />
3D-kunst<br />
Colinda geeft aan dat niet alleen<br />
schil<strong>de</strong>rkunst wordt gemaakt maar<br />
ook voorwerpen van papier-maché,<br />
ca<strong>de</strong>auverpakkingen, lampions,<br />
mozaïekwerken en kunstwerken<br />
van verpakkingsmaterialen.<br />
Nieuw is <strong>de</strong> 3D-kunst. Vóór een<br />
schil<strong>de</strong>rij wor<strong>de</strong>n in <strong>de</strong>zelf<strong>de</strong> stijl,<br />
losse on<strong>de</strong>r<strong>de</strong>len aangebracht.<br />
Op die manier ontstaat diepte.<br />
Buiten <strong>de</strong> kunstgroep heeft<br />
NetWerk nog twee groepen. Op <strong>de</strong><br />
textielgroep wordt met ‘schoon’<br />
materiaal gewerkt zoals het<br />
borduren van slabbetjes. Aan <strong>de</strong><br />
an<strong>de</strong>re kant, op <strong>de</strong> houtbewerking,<br />
wordt met min<strong>de</strong>r schoon materiaal<br />
gewerkt zoals hout en verf.<br />
Deze groepen en <strong>de</strong> kunstgroep<br />
werken apart maar hebben zij<br />
elkaar nodig, dan is samenwerken<br />
geen probleem.<br />
Geïnteresseerd in een kunstwerk<br />
van NetWerk? Kijk dan op netwerk.<br />
ipse<strong>de</strong>bruggen.nl voor <strong>de</strong> openingstij<strong>de</strong>n<br />
en adresgegevens.<br />
17
18<br />
Er heerst bedrijvigheid alom op <strong>de</strong> houtbewerkings-<br />
groepen van zowel Palet in <strong>de</strong> Lier als bij <strong>de</strong><br />
houtgroep in Zwammerdam. Zagen, schuren, lijmen,<br />
timmeren. Waar je kijkt ligt hout, grote en kleine<br />
planken en stapels halve en hele kratjes. Een or<strong>de</strong>r van<br />
1750 kistjes houdt <strong>de</strong> cliënten bezig.<br />
Vol aan <strong>de</strong> bak voor 1750 kistjes<br />
De or<strong>de</strong>r kwam binnen bij Jan-Piet <strong>de</strong> Wit, locatiemanager<br />
dagbesteding in Zwammerdam. Vorig jaar ontmoette hij Ton<br />
Scheer<strong>de</strong>r, on<strong>de</strong>rnemer in on<strong>de</strong>r meer kerstpakketten. Het<br />
Dagactiviteitencentrum Zwammerdam had al eer<strong>de</strong>r inpakwerk<br />
voor hem gedaan en kistjes voor wijnflessen en kaas gemaakt.<br />
Jan-Piet en Ton raakten aan <strong>de</strong> praat. Al snel kwam het i<strong>de</strong>e<br />
om kistjes voor <strong>de</strong> kerstpakketten te maken. Jan-Piet wil<strong>de</strong> die<br />
uitdaging in samenwerking met <strong>de</strong> an<strong>de</strong>re grote houtaf<strong>de</strong>lingen<br />
binnen <strong>Ipse</strong> <strong>de</strong> Brugge wel aangaan. Daarom zocht hij<br />
contact met collega Pim Romein, locatiemanager van Palet en<br />
<strong>de</strong> Werkplaats in het Westland. Pim had al vaker met dit bijltje<br />
gehakt. “Gewoon aannemen”, zei hij. “Hoeveel wil je er, 100,<br />
500, 1000? Dan maken we die toch.” Het bleken er 1750, die<br />
in september 2012 af moesten zijn.<br />
Me<strong>de</strong>werkers van bei<strong>de</strong> houtaf<strong>de</strong>lingen gingen aan <strong>de</strong> slag om<br />
te zien hoe ze dat voor elkaar kon<strong>de</strong>n krijgen. Eerst wer<strong>de</strong>n er<br />
mallen gemaakt, want <strong>de</strong> kistjes moeten er natuurlijk wel<br />
allemaal hetzelf<strong>de</strong> uitzien. Daarna kon<strong>de</strong>n <strong>de</strong> cliënten starten<br />
met <strong>de</strong> productie. Afgesproken werd dat Palet er 1000 voor<br />
hun rekening zou<strong>de</strong>n nemen en Zwammerdam 750.<br />
Ton Scheer<strong>de</strong>r is een enthousiaste on<strong>de</strong>rnemer, die het leuk<br />
vind om <strong>de</strong> jongens in <strong>de</strong> houtwerkplaats aan het werk te zien.<br />
Toen hij <strong>de</strong> opdracht gaf had hij <strong>de</strong> kistjes nog niet allemaal<br />
verkocht. Dat is best wel spannend, want wat doe je met al die<br />
houten kistjes als ze niet verkocht wor<strong>de</strong>n. Maar daar ziet het<br />
niet naar uit. Ton heeft al or<strong>de</strong>rs binnen en Jan-Piet en zijn<br />
collega Raymond van Zijl bie<strong>de</strong>n <strong>de</strong> kistjes ook aan aan<br />
gemeenten en bedrijven in <strong>de</strong> omgeving. Ton: “Het leuke ervan is<br />
dat er ook weer werk uit voortvloeit. De kistjes moeten natuurlijk<br />
gevuld wor<strong>de</strong>n en ook daar kunnen <strong>de</strong> cliënten iets in betekenen.”
Acticomm vergroot <strong>de</strong> wereld<br />
Als cliënte Tracey <strong>de</strong> Acticomm<br />
computer ziet, stapt ze er meteen<br />
op af. Hoewel ze door haar<br />
Nieuw pand<br />
Roland Holstlaan<br />
Delft<br />
ontwikkelingsniveau van negen<br />
maan<strong>de</strong>n niet met woor<strong>de</strong>n kan<br />
vertellen wat ze wil, is het dui<strong>de</strong>lijk<br />
dat ze het apparaat herkent en wil<br />
spelen. Met één tik op het beeldscherm<br />
tovert ze haar favoriete<br />
spelletje tevoorschijn: gekleur<strong>de</strong><br />
spiralen die over het beeld bewegen.<br />
Aan haar lichaamstaal zie je<br />
dat ze geniet.<br />
“Het is een i<strong>de</strong>ale computer” vertelt<br />
begelei<strong>de</strong>r Arjanneke Notenboom<br />
van dagactiviteitencentrum<br />
Aspergeakker in Zoetermeer.<br />
“De computer zit in een ombouw<br />
die we over een (rol)stoel heen<br />
kunnen rij<strong>de</strong>n, zodat cliënten<br />
Burgemeester Bas Verkerk van Delft verricht op 27 september<br />
<strong>de</strong> officiële openingshan<strong>de</strong>ling van <strong>de</strong> <strong>Ipse</strong> <strong>de</strong> <strong>Bruggen</strong>locatie<br />
aan <strong>de</strong> Roland Holstlaan in Delft. Het nieuwe pand bestaat uit<br />
twee woonlagen. Op <strong>de</strong> bovenverdieping, waar je met <strong>de</strong> lift<br />
naar toe kan, zijn <strong>de</strong> slaapkamers met eigen badkamer.<br />
Bene<strong>de</strong>n zijn <strong>de</strong> huiskamers met open keuken, die direct aan<br />
<strong>de</strong> grote gezamenlijke tuin liggen, en een snoezelruimte.<br />
De bewoners van <strong>de</strong> Ou<strong>de</strong> IJsbaan in Delft zijn dit voorjaar al<br />
verhuisd naar hun nieuwe on<strong>de</strong>rkomen aan <strong>de</strong> Roland Holstlaan.<br />
gemakkelijk bij het scherm kunnen.<br />
En voor elke individuele cliënt<br />
kunnen we spelletjes en programma’s<br />
downloa<strong>de</strong>n. Van eenvoudige<br />
tot moeilijke, alles kan.” De spiralen<br />
zijn Tracey’s favoriet, een goe<strong>de</strong><br />
twee<strong>de</strong> is een busje dat van links<br />
naar rechts rijdt en ‘toet’ laat horen.<br />
“Het mooie is dat cliënten ons nu<br />
laten zien wat zij interessant vin<strong>de</strong>n<br />
en wat ze niet leuk vin<strong>de</strong>n.<br />
Omdat ze op <strong>de</strong> computer willen<br />
spelen komen cliënten zelf in actie<br />
waardoor ze meer bewegen.<br />
We kunnen beter communiceren,<br />
waardoor wij hen beter kunnen<br />
begelei<strong>de</strong>n. Hierdoor vergroten we<br />
<strong>de</strong> wereld voor onze cliënten!”<br />
19
20<br />
Ergens logeren kan een verfrissen<strong>de</strong> ervaring<br />
zijn voor een kind met een verstan<strong>de</strong>lijke<br />
beperking. Het kind is even in een an<strong>de</strong>re<br />
omgeving, ontmoet nieuwe mensen en doet<br />
an<strong>de</strong>re dingen dan thuis. Maar het ontlast ook<br />
<strong>de</strong> ou<strong>de</strong>rs, die hun aandacht dan even op iets<br />
an<strong>de</strong>rs kunnen richten. <strong>Ipse</strong> <strong>de</strong> <strong>Bruggen</strong> heeft<br />
voor <strong>de</strong>ze kin<strong>de</strong>ren verschillen<strong>de</strong> mogelijkhe<strong>de</strong>n.<br />
De logeerhuizen variëren van een<br />
boer<strong>de</strong>rij in <strong>de</strong> pol<strong>de</strong>r tot een huis in <strong>de</strong> stad<br />
met een speeltuin.<br />
Een van onze logeerhuizen staat in Delft.<br />
Kin<strong>de</strong>ren uit Delft, Naaldwijk en omstreken<br />
logeren in dit huis. Zij komen een paar dagen,<br />
een week of een weekend. Dat is per kind<br />
verschillend. De ou<strong>de</strong>rs zorgen dat het kind<br />
gebracht en gehaald wordt. Sinds enige tijd<br />
krijgen zij het vervoer van en naar <strong>de</strong> logeerwoning<br />
niet meer vergoed, waardoor een<br />
aantal kin<strong>de</strong>ren niet meer komt. De ou<strong>de</strong>rs<br />
hebben niet <strong>de</strong> mid<strong>de</strong>len om het relatief dure<br />
aangepaste vervoer zelf te betalen.<br />
Omdat het voor <strong>de</strong>ze kin<strong>de</strong>ren en het gezin<br />
erg belangrijk is dat zij kunnen logeren, heeft<br />
een aantal vrijwilligers zich beschikbaar gesteld<br />
om <strong>de</strong> kin<strong>de</strong>ren door <strong>de</strong> weeks en in het<br />
weekend naar <strong>de</strong> logeerlocatie te vervoeren.<br />
Maar dan hebben zij wel een bus nodig die<br />
geschikt is voor rolstoelvervoer.<br />
De inzamelingsactie ‘De bus komt eraan’<br />
moet het logeerhuis in Delft aan een (rolstoel)<br />
busje helpen.<br />
Op het moment dat dit blad ter perse gaat is<br />
er al € 8.000 binnengekomen. Het einddoel<br />
van € 10.000 per 1 oktober 2012 moet dus te<br />
halen zijn. Dan kunnen alle ‘logeerkin<strong>de</strong>ren’ in<br />
Delft van hun logeerpartijtjes blijven genieten.<br />
Wilt u een steentje bijdragen aan <strong>de</strong><br />
logeerbus? Donaties zijn welkom op<br />
rekeningnummer 155773534<br />
De bus<br />
komt eraan!<br />
LOGEERHUIS<br />
IPSE DE BRUGGEN<br />
Donaties zijn welkom op<br />
rekeningnummer 155773534<br />
DATUM BEDRAG<br />
DATUM BEDRAG<br />
DATUM BEDRAG<br />
DATUM BEDRAG<br />
DATUM BEDRAG<br />
Mail voor meer informatie naar<br />
marjolein.epping@ipse<strong>de</strong>bruggen.nl
Collega Samira schrijft boek<br />
voor starters in <strong>de</strong> zorg<br />
Wordt ‘Ik ben verstandig gehandicapt’ verplichte kost voor verzorgen<strong>de</strong>n en verpleeg-<br />
kundigen in opleiding? Als het aan schrijfster Samira Elmahi ligt zeker. In haar boek<br />
schetst ze op luchtige toon alledaagse situaties. Ze rekent af met vooroor<strong>de</strong>len en geeft<br />
tips en tricks voor starters in <strong>de</strong> zorg. Het boek is bedoeld voor ie<strong>de</strong>reen die overweegt<br />
in <strong>de</strong> zorg te gaan werken en een aanvulling op wat mensen al weten over <strong>de</strong> zorg.<br />
“Of wat zij <strong>de</strong>nken te weten, want<br />
er zijn nog veel vooroor<strong>de</strong>len over<br />
het begelei<strong>de</strong>n van mensen met een<br />
verstan<strong>de</strong>lijke beperking. Nog<br />
steeds hoor ik regelmatig dat het<br />
werk ‘zo zwaar’ is, of ‘dat je zoveel<br />
geduld moet hebben.’ Ik heb als<br />
begelei<strong>de</strong>r an<strong>de</strong>re ervaringen. Hoe<br />
leuk mijn werk is wil ik <strong>de</strong>len, vooral<br />
met mensen die net starten in <strong>de</strong><br />
zorg. Of overwegen dat te doen.<br />
Als ik vijftien jaar gele<strong>de</strong>n had<br />
geweten wat ik nu weet, dan had<br />
ik het vooral in het begin veel<br />
gemakkelijker gehad.”<br />
Verstandig gehandicapt<br />
Samira werkt als begelei<strong>de</strong>r in het<br />
activiteitencentrum Noor<strong>de</strong>rlicht van<br />
<strong>Ipse</strong> <strong>de</strong> <strong>Bruggen</strong> in Waddinxveen.<br />
Ze vroeg haar collega’s waarom zij<br />
begelei<strong>de</strong>r zijn gewor<strong>de</strong>n, wat zij het<br />
(het minst) leuk vin<strong>de</strong>n aan hun werk.<br />
Ou<strong>de</strong>rs vertel<strong>de</strong>n haar hoe het is om<br />
<strong>de</strong> zorg voor hun kind over te dragen<br />
aan vreem<strong>de</strong> begelei<strong>de</strong>rs. Al die<br />
bevindingen en <strong>de</strong> tips die ze kreeg,<br />
gebruikte ze als ingrediënten voor<br />
haar boek. “Toen ik cliënten vroeg<br />
wat een verstan<strong>de</strong>lijke beperking is,<br />
kwam één van hen met <strong>de</strong> opmerking:<br />
Ik ben verstándig gehandicapt.<br />
Daarmee was <strong>de</strong> titel geboren.”<br />
Samira <strong>de</strong>elt haar ervaringen en<br />
neemt vooroor<strong>de</strong>len weg.<br />
Zo schrijft ze in het hoofdstuk<br />
‘Zorgmensen; van die roodharige<br />
types in fleecevesten, op crocs en<br />
met ongeschoren oksels’: Ik zal niet<br />
ontkennen dat ik wel eens van die<br />
types ben tegengekomen. Voordat<br />
<strong>de</strong> crocs waren uitgevon<strong>de</strong>n waren<br />
dit trouwens Teva’s, ik weet niet<br />
wat ik erger vind, maar dat terzij<strong>de</strong>.<br />
Goed, dit is geen re<strong>de</strong>n om dit werk<br />
niet te gaan doen, laat ik vooropstellen<br />
dat je gewoon je oksels kunt<br />
blijven scheren en als je niet van<br />
crocs houdt: je kunt alles dragen<br />
al zou ik over Manolo Blanics wel<br />
even twee keer <strong>de</strong>nken…<br />
Uitgeverij gezocht<br />
Het geraamte van het boek is af, het<br />
fijnslijpen is begonnen. “In het boek<br />
staan mijn ervaringen. Er zullen<br />
ongetwijfeld mensen zijn die an<strong>de</strong>rs<br />
<strong>de</strong>nken dan ik. Dat mag. Ik zeg niet<br />
dat ik alles weet, of dat ik het het<br />
beste weet.” De on<strong>de</strong>rhan<strong>de</strong>ling<br />
met uitgevers is in volle gang.<br />
Samira hoopt dat haar boek eind<br />
dit jaar in drukvorm verschijnt,<br />
zodat ze het aan Mbo-scholen kan<br />
gaan aanbie<strong>de</strong>n.<br />
Weten hoe ze vor<strong>de</strong>rt? Kijk dan<br />
op puurtekst.com of<br />
www.puursamira.nl<br />
21
22<br />
Ou<strong>de</strong> meesters voor<br />
het nieuwe jaar<br />
De kunstagenda 2013 is weer te bestellen. De negen<strong>de</strong> editie<br />
alweer, en daar zijn <strong>de</strong> Vrien<strong>de</strong>n van <strong>Ipse</strong> <strong>de</strong> <strong>Bruggen</strong> trots op.<br />
Ook in 2013 kunt u al uw afspraken weer noteren in onze<br />
bijzon<strong>de</strong>re agenda, tussen <strong>de</strong> afbeeldingen van kunst gemaakt<br />
door cliënten van <strong>Ipse</strong> <strong>de</strong> <strong>Bruggen</strong>.<br />
Voor <strong>de</strong> agenda van 2013 hebben <strong>de</strong> kunstenaars van <strong>Ipse</strong> <strong>de</strong><br />
<strong>Bruggen</strong> kunstwerken van ou<strong>de</strong> meesters in een verrassen<strong>de</strong><br />
nieuwe jas gestoken. Klassiekers als <strong>de</strong> Nachtwacht natuurlijk,<br />
maar ook <strong>de</strong> vele geportretteer<strong>de</strong> vrouwen van onze ou<strong>de</strong><br />
meesters waren een geliefd on<strong>de</strong>rwerp.<br />
Met <strong>de</strong> aanschaf van <strong>de</strong> agenda steunt u Vrien<strong>de</strong>n van <strong>Ipse</strong> <strong>de</strong><br />
<strong>Bruggen</strong>. De Vrien<strong>de</strong>n willen het leven voor <strong>de</strong> kunstenaars en<br />
an<strong>de</strong>re cliënten van <strong>Ipse</strong> <strong>de</strong> <strong>Bruggen</strong> wat aangenamer maken<br />
met bijvoorbeeld uitstapjes, computers, aangepast spel- en<br />
speelmateriaal, een belevingstuin, sport- en beweegprojecten<br />
en vakanties.<br />
Wilt u <strong>de</strong> Kunstagenda 2013 bestellen of meer weten over <strong>de</strong><br />
Vrien<strong>de</strong>n van <strong>Ipse</strong> <strong>de</strong> <strong>Bruggen</strong>?<br />
Kijk dan op www.vrien<strong>de</strong>nvanipse<strong>de</strong>bruggen.nl<br />
Nieuwe expositieruimte De Brugspin<br />
Atelier Verfstreken Alphen a/d Rijn<br />
Atelier Uit <strong>de</strong> Kunst Nieuwveen<br />
Galerie<br />
De Brugspin<br />
Atelier Klassewerk Waddinxveen<br />
Atelier De Brugspin Ter Aar<br />
De bovenverdieping van ca<strong>de</strong>auwinkel<br />
De Brugspin in Ter Aar is veran<strong>de</strong>rd in<br />
een expositie- en promotieruimte.<br />
Deze ruimte biedt mogelijkhe<strong>de</strong>n aan<br />
kunstenaars van diverse ateliers van <strong>Ipse</strong><br />
<strong>de</strong> <strong>Bruggen</strong>, maar is ook interessant voor<br />
particulieren en bedrijven.<br />
Kunst<br />
Agenda 2013<br />
Ou<strong>de</strong> meesters<br />
Kunstenaars kunnen exposeren in <strong>de</strong><br />
galerie, waar <strong>de</strong> samenwerking en<br />
ontmoeting tussen cliënten en reguliere<br />
kunstenaars centraal staat. Vrijdag 7<br />
september werd <strong>de</strong> galerie geopend met<br />
<strong>de</strong> expositie ‘Ou<strong>de</strong> meesters’, wat ook het<br />
thema is van <strong>de</strong> Kunst agenda 2013.
Sensorsticker: meer rust en min<strong>de</strong>r lekkages<br />
Drie zorgorganisaties in Delft en<br />
omstreken, waaron<strong>de</strong>r een locatie<br />
van <strong>Ipse</strong> <strong>de</strong> <strong>Bruggen</strong>, werken sinds<br />
juni met <strong>de</strong> Sensotive van Salusion.<br />
Deze sensorsticker met draagbare<br />
scanner geeft op een eenvoudige<br />
manier aan wanneer het tijd is om<br />
een incontinentieverband te<br />
verschonen. Sensotive is een<br />
hulpmid<strong>de</strong>l bij <strong>de</strong> zorg aan mensen<br />
die zelf niet kunnen aangeven dat<br />
hun incontinentiemateriaal moet<br />
wor<strong>de</strong>n vervangen, zoals ou<strong>de</strong>ren<br />
met <strong>de</strong>mentie en verstan<strong>de</strong>lijk en<br />
lichamelijk gehandicapten.<br />
Het verschonen van incontinentieverban<strong>de</strong>n<br />
neemt veel tijd in beslag<br />
en is belastend. De Sensotive<br />
Henk over <strong>de</strong> vloer<br />
De me<strong>de</strong>werkers van <strong>Ipse</strong> <strong>de</strong> <strong>Bruggen</strong> in Vlaardingen<br />
gaven enkele malen voorlichting op basisscholen over <strong>de</strong><br />
locaties en <strong>de</strong> cliënten. Ze vertellen over het hebben van<br />
een verstan<strong>de</strong>lijke handicap en wat dat betekent voor je<br />
dagelijkse leven. En wie kan dat beter overbrengen dan<br />
een cliënt? Op <strong>de</strong> leerlingen van groep acht van CBS Het<br />
Anker maakte het verhaal van cliënt Henk in ie<strong>de</strong>r geval<br />
precies <strong>de</strong> indruk waar we op hoopten.<br />
HET BEZOEK VAN HENK EN ZIJN<br />
BEGELEIDERS<br />
IPSE is een zorgcentrum voor geestelijk<br />
gehandicapte mensen die niet goed voor<br />
zichzelf kunnen zorgen, waaron<strong>de</strong>r mensen die<br />
autistisch zijn.<br />
sensorsticker en scanner helpen<br />
hierbij en maken het voor zorgverleners<br />
gemakkelijk om incontinentieverban<strong>de</strong>n<br />
op het juiste moment te<br />
verschonen. Hierdoor wor<strong>de</strong>n<br />
lekkages voorkomen, wat cliënten<br />
meer rust en comfort geeft en<br />
zorgverleners tijd bespaart.<br />
Sensotive werkt als volgt: een<br />
begelei<strong>de</strong>r plakt een dunne<br />
sensorsticker van zacht materiaal in<br />
het incontinentieverband.<br />
Deze wegwerpbare sensorsticker<br />
meet <strong>de</strong> verzadiging van het<br />
verband. De begelei<strong>de</strong>r controleert<br />
met een draagbare scanner snel of<br />
het verband verzadigd is. Dat kan<br />
gewoon over <strong>de</strong> kleding heen, met<br />
minimale belasting voor zowel <strong>de</strong><br />
cliënt als <strong>de</strong> zorgverlener. Via een<br />
discreet lampje laat <strong>de</strong> scanner zien<br />
of het incontinentiemateriaal<br />
vervangen moet wor<strong>de</strong>n.<br />
Er waren pas nog begelei<strong>de</strong>rs gekomen met een<br />
gehandicapte jongen met autisme en hij heette<br />
Henk.<br />
Ze gaven ons veel informatie over het dagelijks<br />
leven van een geestelijk gehandicapte.<br />
Het was interessant om er iets over te leren.<br />
We leer<strong>de</strong>n dat je niet op gehandicapte mensen<br />
moet neerkijken, maar als een gelijke moet<br />
beschouwen en dat ze veel meer kunnen dan je<br />
<strong>de</strong>nkt.<br />
We hebben er nu een heel an<strong>de</strong>re kijk op.<br />
Dankzij hun.<br />
Bedankt voor jullie bezoek.<br />
Namens groep 8 van CBS Het Anker,<br />
Noah en Jesse<br />
23
24<br />
ie<strong>de</strong>reen ie<strong>de</strong>reen<br />
een een een bijzon<strong>de</strong>re bijzon<strong>de</strong>re bijzon<strong>de</strong>re uitgave uitgave uitgave van van van <strong>Ipse</strong> <strong>Ipse</strong> <strong>Ipse</strong> <strong>de</strong> <strong>de</strong> <strong>de</strong> <strong>Bruggen</strong><br />
<strong>Bruggen</strong><br />
<strong>Bruggen</strong><br />
Schakenbosch:<br />
Schakenbosch:<br />
een nieuw begin<br />
“Eén “Eén kind, kind, één één plan” plan”<br />
nr. 3 - september 2012<br />
Ie<strong>de</strong>reen in het kort<br />
“Een kind hoort bij zijn ou<strong>de</strong>rs”<br />
Kees in ’t Veld, Schakenbosch, pagina 4<br />
“Geen institutioneel gebouw met hoge hekken”<br />
AnneMarie Eijkelenboom, EGM Architecten, pagina 9<br />
“De beloning zit in <strong>de</strong> box”<br />
Tamara van Tilborg, Pinkies, pagina 12<br />
“Het is leuk werk, maar zeker niet vrijblijvend”<br />
Marian van Groeningen, ambulante speltherapie, pagina 14<br />
“De passie waarmee gewerkt wordt is het belangrijkst”<br />
Colinda Ducardus, NetWerk, pagina 16<br />
“Je kunt gewoon je oksels blijven scheren”<br />
Samira Elmahi, activiteitencentrum Noor<strong>de</strong>rlicht, pagina 21<br />
Ie<strong>de</strong>reen is het relatiemagazine van <strong>Ipse</strong> <strong>de</strong> <strong>Bruggen</strong>.<br />
Het magazine verschijnt vier keer per jaar. Wilt u tussentijds op <strong>de</strong><br />
hoogte blijven van nieuws van <strong>Ipse</strong> <strong>de</strong> <strong>Bruggen</strong>? Dan kunt u terecht<br />
op onze website www.ipse<strong>de</strong>bruggen.nl<br />
U kunt ons ook volgen op Twitter on<strong>de</strong>r <strong>de</strong> naam @ipse<strong>de</strong>bruggen.<br />
i