Vakblad H2O nummer 12 / juni 2007 - H2O - Tijdschrift voor ...
Vakblad H2O nummer 12 / juni 2007 - H2O - Tijdschrift voor ...
Vakblad H2O nummer 12 / juni 2007 - H2O - Tijdschrift voor ...
Create successful ePaper yourself
Turn your PDF publications into a flip-book with our unique Google optimized e-Paper software.
Klimaatscenario’s moeten<br />
meer rekening houden met<br />
droogte<br />
Meer aandacht <strong>voor</strong> droogte in de nieuwe klimaatscenario’s, eenheid in<br />
het databeheer en één organisatie die de regie houdt. Deze drie aanbevelingen<br />
deed klimaatonderzoeker professor Pier Vellinga (VU Amsterdam en<br />
Wageningen Universiteit) tijdens de door NVA, KNMI en Klimaat <strong>voor</strong> Ruimte<br />
verzorgde bijeenkomst op 8 <strong>juni</strong> over ervaringen met klimaatscenario’s in het<br />
waterbeheer.<br />
Vellinga maakte de aanwezigen<br />
duidelijk dat de huidige klimaatscenario’s<br />
binnen vijf tot tien jaar<br />
toegepast moeten kunnen worden. Dat<br />
betekent volgens hem dat nog wel wat<br />
onduidelijkheden opgelost moeten worden.<br />
Ook zou vanwege de verdere verstedelijking<br />
van Nederland rekening gehouden moeten<br />
worden met de dichtheid van de bebouwing.<br />
Sowieso worden de discussies over de<br />
mogelijke klimaatscenario’s de komende<br />
tijd minder onschuldig. Vellinga denkt dat<br />
men rekening moet houden met mogelijke<br />
juridische gevolgen bij het toepassen van<br />
een scenario op het waterbeheer en/of de<br />
ruimtelijke ordening. Als <strong>voor</strong>beeld noemde<br />
hij de Provincie Zuid-Holland die binnen een<br />
maand een werkbaar scenario op tafel wil<br />
hebben liggen om toekomstplannen af te<br />
kunnen wegen op hun haalbaarheid en kosten.<br />
Vellinga vindt het van groot belang nu te<br />
gaan investeren in een goed data-archief,<br />
waardoor alle betrokken instanties met<br />
dezelfde basisgegevens werken en één lijn<br />
kunnen trekken. Op de modellen die vaak<br />
gebruikt worden om berekeningen <strong>voor</strong> de<br />
toekomst te maken, moet men niet te veel<br />
leunen, aldus de klimaatonderzoeker, omdat<br />
die modellen altijd allerlei onzekerheden<br />
bevatten. Wel van belang is meer rekening te<br />
houden met watertekorten naast eventuele<br />
6 H 2O / <strong>12</strong> - <strong>2007</strong><br />
wateroverlast. Een warmer klimaat zal<br />
namelijk behalve meer zwaardere buien ook<br />
perioden van droogte kunnen opleveren.<br />
De rol van langdurige droogten kreeg alle<br />
aandacht in een bijdrage van Marcel de Wit<br />
van het RIZA. Volgende maand verschijnt<br />
een nieuwe droogterapportage. Volgens De<br />
Wit zal het aantal dagen dat bij Gouda zoet<br />
water ingelaten moet worden in verband<br />
met verzilting door een lager rivierpeil in het<br />
westen van Nederland verdriedubbelen. Ook<br />
de schade die de scheepvaart leidt, zal fors<br />
toenemen. Hij meldde dat de temperatuur<br />
van de grote rivieren de laatste 100 jaar met<br />
een graad of drie gestegen is, waarvan één<br />
graad veroorzaakt werd door de hogere<br />
luchttemperatuur en twee graden door<br />
lozingen van bij<strong>voor</strong>beeld koeltorens.<br />
Peter Droogers van FutureWater haalde<br />
twee casussen aan waarbij klimaatscenario’s<br />
toegepast waren: één in het gebied<br />
van Waterschap Rivierenland en één in<br />
het gebied van Waterschap Hunze en<br />
Aa’s. Daaruit bleek dat de uitkomsten erg<br />
afhankelijk zijn van welk scenario gekozen<br />
wordt. Ook wordt de uitkomst in landbouwgebieden<br />
erg bepaald door de lengte van het<br />
groeiseizoen en de prijzen die boeren krijgen<br />
<strong>voor</strong> hun gewassen.<br />
Regenmodellen in twijfel getrokken<br />
Onderzoekers van remote sensingsystemen in Californië hebben ontdekt dat<br />
de afgelopen 20 jaar significant meer regen is gevallen dan aan de hand van<br />
gangbare klimaatmodellen is <strong>voor</strong>speld. Onafhankelijk hiervan heeft de TU<br />
Delft de atmosfeerradar TARA op één van de hoogste bergtoppen in het Zwarte<br />
Woud geplaatst om het ontstaan van regen te onderzoeken. Aanleiding <strong>voor</strong><br />
dit onderzoek is de stelling van de TU Delft dat weermodellen niet goed zijn in<br />
het <strong>voor</strong>spellen van regen.<br />
De huidige klimaatmodellen gaan<br />
ervan uit dat door de opwarming<br />
meer water verdampt, maar dat dit<br />
langzamer opstijgt. Maar uit satellietgegevens<br />
over de afgelopen 20 jaar blijkt dat niet te<br />
kloppen. De winden die het verdampte water<br />
omhoog voeren, zijn in de praktijk iets sneller<br />
gaan waaien, waardoor aanzienlijk meer<br />
neerslag is gevallen dan de klimaatmodellen<br />
hadden berekend.<br />
De onderzoekers, onder leiding van<br />
Frank Wentz, concluderen in het artikel<br />
‘Warming may bring much more rain’ dat<br />
in het tijdschrift Science verscheen, dat<br />
de huidige modellen de temperaturen en<br />
de hoeveelheid verdampt water redelijk<br />
accuraat <strong>voor</strong>spellen, maar de hoeveelheid<br />
neerslag niet. Eén van de oorzaken volgens<br />
Wentz is de korte duur van een bui: in korte<br />
tijd valt een grote hoeveelheid water, waarna<br />
de bui weer verdwijnt. Aan de hand van de<br />
Olivier Hoes (TU Delft en Nelen &<br />
Schuurmans), die promoveerde op het<br />
onderwerp wateroverlast in polders,<br />
concludeerde dat de effecten van klimaatopwarming<br />
versterkt worden door wijzigingen<br />
in de ruimtelijke ordening en bodemdaling.<br />
Bert Pijpers (DuoAdvies), die sprak over de<br />
benodigde investeringen door de waterschappen,<br />
zag weinig problemen qua<br />
wateroverlast. Weliswaar ligt de huidige<br />
versterking van de primaire waterkeringen<br />
op een te laag tempo, maar de benodigde<br />
werkzaamheden zijn overzichtelijk en<br />
uitvoerbaar. Qua droogte hebben de waterschappen<br />
veel minder geld gereserveerd.<br />
Pijpers <strong>voor</strong>ziet daarom wel problemen<br />
met waterberging, het grondwaterpeil, de<br />
temperatuur van het rivierwater en indirect<br />
met de natuur. In versterking van de waterkeringen<br />
hebben de waterschappen altijd<br />
al veel geld geïnvesteerd. Naar het huidige<br />
prijspeil werd in 1960 bij<strong>voor</strong>beeld al 500<br />
miljoen euro in stevigere dijken gestoken,<br />
aldus Pijpers.<br />
Harry van Luijtelaar van Stichting RIONED<br />
pleitte <strong>voor</strong> het zwaarder en doelmatiger<br />
overdimensioneren van de rioolstelsels<br />
op korte termijn. De nu in de riolering<br />
toegepaste maatgevende bui is volgens hem<br />
te eenzijdig. Op basis van nieuwe neerslagcijfers<br />
van het KNMI moet het gedrag van de<br />
riolering nauwkeuriger <strong>voor</strong>speld kunnen<br />
worden, waarbij het van belang is naar zowel<br />
het onder- als bovengronds functioneren<br />
van het rioolstelsel te kijken, aldus Van<br />
Luijtelaar.<br />
verzamelde gegevens en een extrapolatie<br />
naar de toekomst stellen de onderzoekers<br />
dat er méér regen gaat vallen dan de huidige<br />
klimaatmodellen <strong>voor</strong>spellen.<br />
Als de onderzoekers gelijk hebben, betekent dit<br />
dat de <strong>voor</strong>spellingen van de klimaatmodellen<br />
tot nu toe niet kloppen. Maar een andere reden<br />
<strong>voor</strong> de afwijkende resultaten kan zijn dat<br />
20 jaar een te korte periode is om conclusies<br />
te trekken. Ook kunnen de gegevens van de<br />
satellieten zelf niet in orde zijn.<br />
Ontstaan van regen<br />
Weersmodellen zijn niet goed in het<br />
<strong>voor</strong>spellen van neerslag volgens de TU Delft.<br />
Vooral in heuvelachtig terrein kan dit tot<br />
overlast of schade leiden. Tot 1 september<br />
doet de TU Delft daarom mee aan een groot