1 Orgaanpathologie Letsel - Diergeneeskundige Studenten Raad
1 Orgaanpathologie Letsel - Diergeneeskundige Studenten Raad
1 Orgaanpathologie Letsel - Diergeneeskundige Studenten Raad
You also want an ePaper? Increase the reach of your titles
YUMPU automatically turns print PDFs into web optimized ePapers that Google loves.
TERATOLOGIE<br />
Leer vd monstervormen: uitleg over macroscopisch en anatomisch waarneembare afwijkingen<br />
(aanwezig vanaf de geboorte). De afwijkingen kunnen gaan van relatief banaal tot spectaculair<br />
(interferentie met leven)<br />
* Enkelvoudig: 1 foetus met een teratologische afwijking<br />
* Dubbelvormen: te wijten aan het niet (volledig) scheiden van een een-eiige tweeling Siamese<br />
tweeling.<br />
Teratogenese: mechanisme van ontstaan<br />
‐ Stof ingewerkt tijdens de dracht op de foetus<br />
‐ Stof ingewerkt op het moeder- of vaderdier mutatie in genen.<br />
Oncogeen: meestal primair mutageen agens (mutatie is niet tumoraal, wel mutatie in de genen)<br />
Evt icm secundaire noxe co-teratogeen beinvloedt frequentie, uitgebreidheid en tijdstip van<br />
optreden vd mutaties.<br />
Soorten noxen (verschillende grote groepen)<br />
‐ Chemische stoffen (farmaca, planten, schimmels), voor farmaca moeten tegenwoordig voor<br />
de registratie een acuut en chronisch toxicologische studie, milieustudie, cancerogene studie<br />
en teratogene studies uitgevoerd worden. Er kunnen evt al farmaca geregistreerd zijn<br />
vooraleer de teratogene studies verplicht werden (neguvon: organofosfaat: onderontwikkeling<br />
kleine hersenen). Glucocortico’s op een bepaald moment in dracht mogelijk teratogeen<br />
(palatoschisis (een congenitale afwijking is teratologisch wanneer ze anatomisch duidelijk een<br />
afwijking zijn)<br />
‐ Infectieus (vnl viraal, parvovirussen, retrovirussen en de groep van border<br />
disease/varkenspest/BVD potentieel teratogeen.<br />
‐ Hormonaal/metabool: bv diabetes mellitus, hypothyroidie bij de moeder.<br />
‐ Erfelijk: familiaal, in bepaalde lijnen, vnl recessieve aandoeningen slechts af en toe<br />
afwijking. Elk genoom bevat potentieel teratogene/carcinogene mutaties (kan evt ooit een<br />
voordeel zijn op soortgenoten), bij de mens is in 30% vd gameten de novo mutaties aanwezig<br />
(fout tijdens het verdubbelen vh DNA), mutaties in gameten overgedragen en bewaard.<br />
10% van deze mutaties is een mutatie in slechts 1 gen.<br />
Teratogram: controle op teratogene mutaties bij fokdieren.<br />
‐ Mechanisch, fysisch: in utero (druk, trauma), of bv bij hyperthermie<br />
‐ Vitamine-deficientie (voeding), oa vit.E/Se deficientie rol in palatoschisis<br />
Soms is er nog bio-activatie nodig: oxidatie van vetten, eiwitten, DNA vrije radicalen teratogeen<br />
effect.<br />
Zware metalen: vnl afwijkingen te zien bij platvissen aan de ruggengraat.<br />
Het moment van de inwerking van de noxe is zeer belangrijk determinatieperioden (tijdens<br />
bepaalde fasen vd embryonale ontwikkeling meer gevoelig, vnl tijdens de organogenese)<br />
Wanneer inwerking vd noxe voor de organogenese: embryonale resorptie terugkeerders.<br />
Tijdens de organogenese: afhankelijk vd dosis: laag: niks, hoog: afwijking, nog hoger: embryonale<br />
sterfte<br />
Na de organogenese in het foetale stadium: laag: niks, hoog: abortus.<br />
Het tijdstip vd organogenese is afhankelijk vh orgaan (ogen = vroeg, dan hersenen, UGS = veel later,<br />
kleine hersenen = laatst, bij konijn, kat, hond zelfs nog groot deel ontwikkeling na de geboorte <br />
inwerking teratogene noxe na de geboorte geeft nog teratologische afwijkingen, bv hypoplasie<br />
cerebellum) (tijdstippen = info)<br />
Pathogenese teratogene noxes:<br />
* Erge DNA-schade: activatie p53 apoptose (wanneer overmatig orgaanontwikkeling gaat niet<br />
verder, eerder verkleinen)<br />
* Wanneer wel nog ontwikkeling: vertraagde celproliferatie (bepaalde celpopulatie ) orgaan<br />
kleiner (bv nierhypoplasie, unilateraal = leefbaar, bilateraal niet.)<br />
* Inductiefactoren : vnl bij skelet en hersenen belangrijk: inductie andere structuren door cytokines<br />
en chemokines, bv bij agenese frontale cortex: ook geen aanleg aangezicht.<br />
* Stoornis in migratie cellen: migratie komt zeer veel tijdens de organogenese, embryo: plaat buis<br />
instulping in deze buis vd neurale buis, op de rand hiervan ontstaan de melanoblasten migratie<br />
naar huid vd melanocyten nodig. Ook bv de spiercellen moeten van centraal naar perifeer migreren.<br />
De migratie wordt gereguleerd door verschillende signaalmolecules.<br />
* Functionaliteit bepaalde cellen <br />
Defecten:<br />
‐ Aplasie: de aanleg van een orgaan is niet aanwezig<br />
‐ Agenesie: de aanleg is wel aanwezig maar er gebeurt geen ontwikkeling vh orgaan<br />
<strong>Diergeneeskundige</strong><strong>Studenten</strong><strong>Raad</strong>.be Fouten voorbehouden<br />
73