Grammatica niv 1 - Drenthe College
Grammatica niv 1 - Drenthe College
Grammatica niv 1 - Drenthe College
Create successful ePaper yourself
Turn your PDF publications into a flip-book with our unique Google optimized e-Paper software.
Nederlands Niveau 1-2<br />
<strong>Grammatica</strong><br />
Wat zijn de regels?<br />
Naam:……………………………………………………<br />
SLB groep………………………………………………<br />
Cohort…………………………………………………..<br />
Studentnummer……………………………………….<br />
<strong>Grammatica</strong> Nederlands <strong>niv</strong>eau 1 en 2<br />
Zorg Welzijn 2010-2011 1
<strong>Grammatica</strong> Nederlands <strong>niv</strong>eau 1 en 2<br />
Zorg Welzijn 2010-2011<br />
2
1 Woorden<br />
1. Werkwoord<br />
2. Zelfstandig naamwoord<br />
3. Bijvoeglijk naamwoord<br />
4. Woorden voor personen<br />
5. Verwijs woorden<br />
6. Dit, dat, deze, die<br />
2 Zinnen<br />
1. Woordvolgorde<br />
2. Hoofdzin en bijzin<br />
Inhoudsopgave: pagina:<br />
Werkwoord .................................................................................................................. 4<br />
Enkelvoud of meervoud .............................................................................................. 5<br />
Enkelvoud of meervoud .............................................................................................. 6<br />
Onderwerp en persoonsvorm ..................................................................................... 8<br />
Onderwerp en persoonsvorm ..................................................................................... 8<br />
Het hele werkwoord .................................................................................................. 11<br />
De werkwoorden hebben en zijn – ik heb, ik ben. ................................................... 12<br />
De voltooide tijd ........................................................................................................ 15<br />
De verleden tijd ......................................................................................................... 17<br />
Voorzetsels ............................................................................................................... 20<br />
Het zelfstandig naamwoord. ..................................................................................... 22<br />
Het lidwoord .............................................................................................................. 24<br />
Enkelvoud en meervoud ........................................................................................... 25<br />
Verkleinwoorden ....................................................................................................... 27<br />
Het bijvoeglijk naamwoord........................................................................................ 30<br />
Vervoeging ................................................................................................................ 33<br />
De vergelijkende en overtreffende trap. ................................................................... 34<br />
Goed, veel en weinig ................................................................................................ 34<br />
Woorden voor personen ........................................................................................... 36<br />
Mijn, jouw, zijn, haar ................................................................................................. 37<br />
Van mij, van jou ........................................................................................................ 38<br />
Verwijswoorden ......................................................................................................... 39<br />
Dit, dat, deze, die ...................................................................................................... 40<br />
Zinnen ....................................................................................................................... 41<br />
Hoe maak je een vraag? .......................................................................................... 42<br />
Hoofdzin en bijzin...................................................................................................... 44<br />
<strong>Grammatica</strong> Nederlands <strong>niv</strong>eau 1 en 2<br />
Zorg Welzijn 2010-2011<br />
3
Werkwoord<br />
Woorden<br />
Een werkwoord geeft aan wat mensen, dieren of dingen doen.<br />
Bijvoorbeeld<br />
Lopen Ik loop Wij lopen naar school<br />
Komen Ik kom Wij komen op tijd<br />
Rennen Ik ren Wij rennen naar de bus<br />
Een werkwoord kan verschillende vormen aannemen:<br />
ik zing<br />
jij zingt<br />
jullie zingen<br />
ik zong<br />
wij zongen<br />
zij heeft gezongen<br />
Opdracht 1<br />
Onderstreep het werkwoord in de zin<br />
1 Wij lopen naar de bushalte.<br />
2 Niels leest het liefst de krant.<br />
3 Zij werken iedere weekend als vrijwilligers.<br />
4 Het verzorgingstehuis staat in een woonwijk.<br />
5 Zij koken vanavond voor de hele groep.<br />
6 De baby groeit goed.<br />
7 Kevin drinkt nooit koffie<br />
8 Jij bakt toch vaak een taart?<br />
9 De hond rent achter de bal aan<br />
10 Voel jij je vandaag niet lekker?<br />
<strong>Grammatica</strong> Nederlands <strong>niv</strong>eau 1 en 2<br />
Zorg Welzijn 2010-2011<br />
4
Opdracht 2<br />
Welke woorden zijn werkwoorden? Zet een kruisje in de goede kolom<br />
1. eet<br />
2. werk<br />
3. leren<br />
4. ijzeren<br />
5. blauwe<br />
6. dans<br />
7. de<br />
8. komen<br />
9. fijn<br />
10. geen<br />
11. broek<br />
12. hoesten<br />
13. bel<br />
14. studie<br />
15. stage<br />
Werkwoord Geen werkwoord<br />
<strong>Grammatica</strong> Nederlands <strong>niv</strong>eau 1 en 2<br />
Zorg Welzijn 2010-2011<br />
5
Enkelvoud of meervoud<br />
Werkwoorden kunnen verschillende vormen hebben.<br />
Als één persoon iets doet, noem je dat enkelvoud.<br />
Als er meer personen iets doen, noem je dat meervoud.<br />
Enkelvoud, bijvoorbeeld:<br />
Ik werk in een verzorgingshuis.<br />
Jij werkt in een kinderopvang.<br />
Hij werkt in een school.<br />
Opdracht 3<br />
Ik drink geen koffie.<br />
Hij drinkt wel thee.<br />
Het kind drinkt melk.<br />
Welke werkwoordvorm is goed? Streep door wat fout is.<br />
1 Ilse drinkt / drink het liefst appelsap.<br />
2 Hij werken / werkt elke zondagavond in de snackbar.<br />
3 Wij dansen / danst meestal samen.<br />
4 Ik werken / werk in de thuiszorg.<br />
5 Jullie danst / dansen heel goed!<br />
6 Mijn ouders werkt / werken allebei.<br />
7 De gasten drinken / drinkt veel.<br />
8 Jij werk / werkt veel.<br />
9 Het kleine kind drinken / drinkt warme melk.<br />
10 Ik loop / loopt naar de bushalte.<br />
Opdracht 4<br />
Welke vormen zijn enkelvoud en welke meervoud?<br />
1 dansen<br />
2 werkt<br />
3 drinkt<br />
4 drinken<br />
5 werken<br />
6 danst<br />
7 drink<br />
8 werk<br />
9 dans<br />
Enkelvoud Meervoud<br />
<strong>Grammatica</strong> Nederlands <strong>niv</strong>eau 1 en 2<br />
Zorg Welzijn 2010-2011<br />
6
Opdracht 5<br />
Hoe maak je het werkwoord? Vul de goede vorm in.<br />
1 (kijken) Wij ……………… naar een tv programma over voeding.<br />
2 (bakken) Jij ………………. toch vaak een appeltaart?<br />
3 (drinken) Jullie …………… koffie tijdens de pauze?<br />
4 (beginnen) De nieuwe stagiaires …………….. morgen.<br />
5 (trouwen) In het weekend ……………… mijn begeleider.<br />
6 (zwemmen) Hij …………… elke dag.<br />
7 (dansen) De bruid ……………. met haar vader.<br />
8 (huilen) Het zieke kind ……………… van de oorpijn.<br />
9 (vertellen) Op mijn stage ……………. de zorgvragers graag over vroeger.<br />
10 (bellen) Jij ……………… wanneer je niet kan komen?<br />
<strong>Grammatica</strong> Nederlands <strong>niv</strong>eau 1 en 2<br />
Zorg Welzijn 2010-2011<br />
7
Onderwerp en persoonsvorm<br />
Het onderwerp in de zin is de persoon, het dier of het ding dat iets doet.<br />
Ik loop naar de bushalte.<br />
Ilse en Niels hebben morgen een presentatie over voeding.<br />
De persoonsvorm veranderd bij meervoud of bij een tijd verandering en het komt<br />
voor aan te staan, als je de zin vragend maakt.<br />
De stage is begonnen.<br />
Is is de persoonsvorm,want:<br />
Is de stage begonnen?<br />
Als het onderwerp verandert, verander de persoonsvorm ook.<br />
Jij neemt de bus. Jullie nemen de bus.<br />
De boom staat in bloei. De bomen staan in bloei.<br />
Opdracht 6<br />
Onderstreep het onderwerp.<br />
1 Mijn stage is heel erg leerzaam.<br />
2 Ik heb nog geen oplossing gevonden voor het probleem.<br />
3 Morgen gaat iedereen op stage.<br />
4 Ilse zoekt een ander boek.<br />
5 De zon schijnt de hele dag.<br />
6 Hebben jullie al een nieuw cijfer?<br />
7 Is Niels al bij de docent geweest?<br />
8 Meestal gaat de deur om half negen open.<br />
9 De hond rent achter de bal aan.<br />
10 Kan iemand mij de handveger aangeven?<br />
11 Een entree kaartje voor het concert is best duur.<br />
12 Is Ilse al in de mediatheek geweest?<br />
<strong>Grammatica</strong> Nederlands <strong>niv</strong>eau 1 en 2<br />
Zorg Welzijn 2010-2011<br />
8
Opdracht 7<br />
Welke woorden kunnen onderwerp zijn? Zet een kruisje in de goede kolom.<br />
1 de regen<br />
2 bijna<br />
3 taart<br />
4 klaar<br />
5 wij<br />
6 rent<br />
7 hond<br />
8 stofzuiger<br />
9 het gebouw<br />
10 plant<br />
11 jij<br />
12 fietsen<br />
13 gaan<br />
14 het menu<br />
15 mijn broer<br />
Opdracht 8<br />
Onderstreep de persoonsvorm<br />
onderwerp geen onderwerp<br />
1 Ilse gaat straks koken.<br />
2 Gaan jullie in de avonduren nog een paar uur werken?<br />
3 Volgend jaar ga ik stage lopen met kinderen.<br />
4 Is Niels bijna klaar met zijn stage?<br />
5 Heeft iemand zin in een kop thee?<br />
6 Dit verslag moet vandaag ingeleverd worden<br />
7 Vandaag schijnt de zon.<br />
8 De deur gaat om half negen open.<br />
9 Kan iemand de deur dicht doen?<br />
10 Het recept ligt in de keuken.<br />
<strong>Grammatica</strong> Nederlands <strong>niv</strong>eau 1 en 2<br />
Zorg Welzijn 2010-2011<br />
9
Opdracht 9<br />
Vul de goede vorm van het werkwoord in<br />
1 De kinderen springen in het zwembad.<br />
Het kind …………… in het zwembad.<br />
2 De deelnemers rennen zo hard ze kunnen.<br />
De deelnemer ………………. zo hard hij kan.<br />
3 Het schilderij hangt aan de muur<br />
De schilderijen …………. aan de muur.<br />
4 Jullie genieten van de zelfgemaakte cake?<br />
Jij …………………. Van de zelfgemaakte cake?<br />
5 Wij schilderen de muren in felle kleuren.<br />
Jij ……………. de muren in de felle kleuren.<br />
6 We hebben goed ons best gedaan.<br />
Ik …………….. goed mijn best gedaan.<br />
7 De kinderen roepen door elkaar in de klas.<br />
Het kind …………………heel hard.<br />
8 Jij wandelt elke dag naar de stad.<br />
Ik ………………. elke dag naar de stad.<br />
9 Ilse lust geen banaan.<br />
Ilse en Niels …………….. geen banaan.<br />
10 De auto botst tegen de muur.<br />
De auto’s ………… tegen elkaar.<br />
<strong>Grammatica</strong> Nederlands <strong>niv</strong>eau 1 en 2<br />
Zorg Welzijn 2010-2011<br />
10
Het hele werkwoord<br />
De meervoudsvorm van het werkwoord noemen we het hele werkwoord.<br />
Bijvoorbeeld:<br />
Wij schrijven het hele werkwoord is schrijven<br />
Jullie gaan het hele werkwoord is gaan<br />
In één zin kunnen meer werkwoorden voorkomen. De persoonsvorm heeft dan de<br />
vorm die bij het onderwerp hoort.<br />
Het tweede werkwoord kan de vorm van het hele werkwoord hebben.<br />
Opdracht 10<br />
Onderstreep de hele werkwoorden in de volgende zinnen.<br />
Tip: voor een heel werkwoord moet je kunnen schrijven: ik kan.....<br />
1 Joost is aan het voetballen op het veld.<br />
2 Ik zal het proberen.<br />
3 Wat is Jochem aan het zeuren vandaag.<br />
4 Wat zijn jullie aan het spelen?<br />
5 Ilse houdt van dansen.<br />
6 Zij kunnen morgen niet komen.<br />
7 De auto wordt over een paar maanden gekeurd.<br />
8 Welke fiets is van jouw opa geweest?<br />
9 Niels tekent de route naar zijn nieuwe stage adres<br />
5 Om elf uur willen wij naar de bushalte lopen.<br />
6 Over een paar weken gaan we vakantie vieren.<br />
7 De docenten lezen het stageverslag<br />
8 Ik groet de mensen op mijn stage.<br />
9 Ik snoep niet zoveel als jij.<br />
10 Jullie hebben de maaltijden op tijd bezorgt.<br />
<strong>Grammatica</strong> Nederlands <strong>niv</strong>eau 1 en 2<br />
Zorg Welzijn 2010-2011<br />
11
De werkwoorden hebben en zijn – ik heb, ik ben.<br />
De werkwoorden hebben en zijn komen vaak voor in combinatie met een ander<br />
werkwoord.<br />
Bijvoorbeeld zijn + gaan --> Ik ben gegaan.<br />
We noemen hebben, zijn en worden ook wel hulpwerkwoorden.<br />
<strong>Grammatica</strong> Nederlands <strong>niv</strong>eau 1 en 2<br />
Zorg Welzijn 2010-2011<br />
12
Hebben<br />
Jij hebt koorts en hij heeft de ziekteperiode al achter de rug.<br />
Ik heb een bijbaan.<br />
Jij hebt gewonnen.<br />
U hebt/heeft het goed gedaan.<br />
Zij heeft zin om naar school te gaan<br />
Hij heeft vandaag veel gedaan<br />
Het kindje heeft gedronken.<br />
Wij hebben alles af.<br />
Jullie hebben goed je best gedaan vandaag.<br />
Zij hebben een eigen laptop.<br />
Zijn<br />
Ik ben op tijd op school<br />
Jij bent altijd zo flink<br />
U bent toch de docent Nederlands?<br />
Hij is moe<br />
Zij is een goede voedingsassistente<br />
Het werkstuk is af<br />
Wij zijn klaar met de presentatie<br />
Jullie zijn op ziekenbezoek geweest.<br />
Zij zijn tevreden met de stageplaatsen.<br />
Opdracht 11<br />
Vul de goede vorm van hebben in.<br />
1 Niels ………… een goed cijfer gehaald.<br />
2 Ik ……………. geen tijd vandaag<br />
3 Het huis …………. nog geen dak<br />
4 Zij …………. Hoofdpijn<br />
5 Alle stagiares ………….. een vergoeding gekregen.<br />
6 De leerlingen …………… de verslagen ingeleverd.<br />
7 Wij ………………….. de opdracht net op tijd af.<br />
8 Jij …………… een nieuwe auto.<br />
9 Niels …………. twee verschillende taarten gebakken.<br />
10 Ik ……….. over 4 weken vakantie.<br />
<strong>Grammatica</strong> Nederlands <strong>niv</strong>eau 1 en 2<br />
Zorg Welzijn 2010-2011<br />
13
Opdracht 12<br />
Vul de goede vorm van Zijn in<br />
1 De docent …………. aan het nakijken.<br />
2 Wij …………… beter in Nederlands dan in Engels.<br />
3 De stagiares …………….. de opdrachten aan het uitvoeren.<br />
4 De maaltijd ……… klaar.<br />
5 U ………….. bij de kapper geweest?<br />
6 Ilse …………. vaak te laat.<br />
7 Jullie ……………. niet erg geduldig.<br />
8 Jij …………… altijd op tijd.<br />
9 Zij ……………… een goede assistente.<br />
10 De ouders van Niels………….. aan het werk.<br />
Opdracht 13<br />
Streep het foute woord door<br />
1 Ik ben/heb goede resultaten gehaald.<br />
2 Hij is/heeft goed in het omgaan met mensen.<br />
3 Jullie is/zijn erg tevreden<br />
4 U hebt/bent de beste docent die we hebben!<br />
5 Niels is/bent vaak te laat voor de bus.<br />
6 Wij hebben/zijn trots op onze taalportfolio.<br />
7 Ik is/heb vorig jaar een tijdje bij een supermarkt gewerkt<br />
8 Ilse bent/heeft voor de groep gekookt.<br />
9 Die schoenen zijn/hebben geen profiel meer.<br />
10 De docent hebt/heeft altijd zwarte kleding aan.<br />
Opdracht 14<br />
Kies Hebben of zijn<br />
1 De punten ……………. nog niet bekend.<br />
2 Wij ……………… tevreden over stage begeleiding.<br />
3 Jij ……………. een eigen werkplek.<br />
4 Niels ……………… geen wisselgeld bij zich.<br />
5 U ………………. die vrouw van het journaal.<br />
6 Je veter ……….. los.<br />
7 Ilse haar computer …………. erg traag.<br />
8 Hij …………….. iedere maandag bijles voor Nederlands.<br />
9 Ik ……………. nieuwe werkkleding van mijn stage gekregen<br />
10 Ik………………moe van de sportdag.<br />
<strong>Grammatica</strong> Nederlands <strong>niv</strong>eau 1 en 2<br />
Zorg Welzijn 2010-2011<br />
14
De voltooide tijd – ik heb gewerkt, ik heb gewoond.<br />
Nu vroeger<br />
Het regent Het heeft gisteren geregend.<br />
Ik stuur Ik heb vorige week gestuurd.<br />
Als je iets verteld over iets dat vroeger is gebeurd (gisteren, vorige week, uur<br />
geleden), kun je de voltooide tijd gebruiken.<br />
Je gebruikt dan in de zin een voltooid deelwoord en het werkwoord hebben of zijn.<br />
Een voltooid deelwoord begint vaak met be-, ge-, ver- of ont-.<br />
Een voltooid deelwoord eindigt op:<br />
en<br />
d<br />
t<br />
Als je niet weet of het voltooid deelwoord op een t of een d eindigt dan kun je het<br />
langer maken (in de verleden tijd).<br />
Dus: gerend -> rende.<br />
Uiteraard kun je ook 't kofschip gebruiken.<br />
Als de laatste letter van de stam in het 't kofschip staat -> te(n) in de verleden tijd<br />
Als de laatste letter van de stam niet in 't kofschip staat -->de(n) in de verleden tijd<br />
<strong>Grammatica</strong> Nederlands <strong>niv</strong>eau 1 en 2<br />
Zorg Welzijn 2010-2011<br />
15
Opdracht 15<br />
Is het vroeger of nu. Zet een kruisje in de goede kolom<br />
1 Vanmorgen heeft Ilse haar stagebegeleider gebeld.<br />
2 Jij bent naar school geweest.<br />
3 Ik ben vandaag heel flink<br />
4 Niels heeft een nieuwe schoolagenda.<br />
5 Hebt u een treinkaartje gekocht?<br />
6 Ik ben bezig geweest met mijn beroepsprestaties.<br />
7 Wij hebben de tafel gedekt.<br />
8 Zij maakt de toets.<br />
9 Wij zijn blij met onze nieuwe lesrooster.<br />
10 Wij gaan met de trein.<br />
Opdracht 16<br />
Vul de juiste vorm in<br />
<strong>Grammatica</strong> Nederlands <strong>niv</strong>eau 1 en 2<br />
Zorg Welzijn 2010-2011<br />
nu vroeger<br />
1 Ik ben gisteren niet thuis…………………….. (blijven).<br />
2 Mijn vrienden hebben me om half negen van de trein………………(Ophalen)<br />
3 Ze waren helemaal naar Eindhoven…………………… (fietsen)<br />
4 We zijn daarna naar de disco………………….(gaan)<br />
5 Ik heb gisteren in de disco……………..(gedanst)<br />
6 Ik heb mijn spullen………………….. (verhuizen)<br />
7 Vorige week had ik de trein kaartjes al…………………(kopen)<br />
8 De broodjes zijn snel……………………..(uitverkopen)<br />
9 Voor die nieuwe schoenen heb ik twee maanden……………… (sparen)<br />
10Het was veel werk, maar ik had er ook hard voor……………… (werken)<br />
16
De verleden tijd<br />
Ik werk in een kinderopvang. -> Vorig jaar werkte ik in een kinderopvang.<br />
Als je verteld over iets dat al eerder is gebeurd, kun je ook de verleden tijd<br />
gebruiken. Je kunt dan aan de persoonsvorm zien of iets nu gebeurt of al eerder is<br />
gebeurd.<br />
De verleden tijd wordt vaak gebruikt in langere teksten. Zoals een verhaal of een<br />
lang krantenartikel.<br />
In de verleden tijd eindigt de persoonsvorm vaak op –te, -ten, -de of –den.<br />
Onregelmatige werkwoorden<br />
Als de persoonsvorm in de verleden tijd staat dan kan het werkwoord zowel sterk als<br />
zwak zijn. De zwakke werkwoorden zijn regelmatig (rennen-rende), de sterke<br />
werkwoorden zijn anders dan de regel (lopen-liep). De sterke werkwoorden moet je<br />
'gewoon' onthouden.<br />
Voor de zwakke werkwoorden geldt:<br />
stam + te(n)<br />
stam + de(n)<br />
Eerst pak je de stam en daar zet je -te of -de achter. Daarna kijk je of het werkwoord<br />
in het meervoud of het enkelvoud staat, bij meervoud zet je er een 'n' achter bij<br />
enkelvoud niet.<br />
werkwoord: rennen<br />
stam: ren<br />
o ik rende<br />
o wij renden<br />
<strong>Grammatica</strong> Nederlands <strong>niv</strong>eau 1 en 2<br />
Zorg Welzijn 2010-2011<br />
17
Opdracht 17<br />
Is de zin in het nu of is het in het verleden gebeurd? Zet een kruisje in de<br />
goede kolom<br />
1 Elise speelde met de kinderen op het plein<br />
2 Zij hoorde het bericht te laat<br />
3 Ik ben in gesprek met mijn begeleider.<br />
4 Ik haal de boodschappen wel<br />
5 Het regende heel hard<br />
6 De zorginstelling was zeer tevreden<br />
7 De appeltaart smaakt heerlijk<br />
8 We krijgen zeker een voldoende voor de taart.<br />
9 Gebruikte jij mijn aantekeningen?<br />
10 Ik kom op tijd<br />
Opdracht 18<br />
Streep de foute vorm van het werkwoord door<br />
Nu<br />
(tegenwoordige<br />
tijd)<br />
<strong>Grammatica</strong> Nederlands <strong>niv</strong>eau 1 en 2<br />
Zorg Welzijn 2010-2011<br />
Vroeger<br />
(verleden tijd)<br />
1 Woont / woonde Niels nog steeds in Emmen?<br />
2 Wil / wilde jij me nu even helpen?<br />
3 Als je volgend jaar verder wilt / wilde studeren, moet / moest je goed je best doen.<br />
4 Het apparaat piept / piepte en was daarna kapot<br />
5 Gelukkig rennen / rende wij heel hard om op tijd te zijn voor de bus.<br />
6 Ik ben / was vorige week mijn boeken vergeten.<br />
7 Ik ergerde / erger me aan de manier waarop hij binnen kwam.<br />
8 Mijn Oma tekende / teken vroeger veel meer dan nu.<br />
9 Ben jij gisteren nog lang bleef / gebleven?<br />
10 Wij eten / aten gisteren heel laat omdat ik eerst moet / moest sporten.<br />
18
Opdracht 19<br />
Schrijf het hele werkwoord achter de zinnen<br />
Ik dronk een glas meld Drinken<br />
1 We aten heel laat …………………<br />
2 Niels heeft de afwas gedaan …………………<br />
3 Ik heb mijn werkstukken naar de docent gebracht …………………<br />
4 De docent heeft de aantekeningen op het bord geschreven. …………………<br />
5 Jullie vroegen naar het nieuwe rooster? …………………<br />
6 Ik riep jou gisteren in het centrum …………………<br />
7 Hoe lang ben jij daar nog gebleven? …………………<br />
8 Vorig jaar waren er meer bezoekers op de open dag. …………………<br />
9 Wij hebben vorige week ook die reader gekregen. …………………<br />
10 Hebben jullie al gezwommen? …………………<br />
Opdracht 20<br />
Zoek de juiste vorm van het voltooid deelwoord. Streep de verkeerde woord<br />
door.<br />
1 Zij heeft een nieuwe schoolagenda gekocht / koopt.<br />
2 De docent is op stage bezoek waren / geweest.<br />
3 Ik heb nog maar één hoofdstuk lees / gelezen<br />
4 Heb jij naar dat fragment luisteren / geluisterd?<br />
5 Wij hebben op die site kijken / gekeken.<br />
6 Gisteren zijn wij naar het park gelopen / lopen.<br />
7 Heb jij al een goede stageplek vinden / gevonden?<br />
8 Jij hebt deze opdracht goed gedaan / doen.<br />
9 De docent heeft de antwoorden in de klas bespreken / besproken.<br />
10 Wij hebben wel aan de verjaardag gedacht / denken.<br />
<strong>Grammatica</strong> Nederlands <strong>niv</strong>eau 1 en 2<br />
Zorg Welzijn 2010-2011<br />
19
Voorzetsels<br />
Sommige werkwoorden krijgen meestal een ander woord bij zich. Dat andere woord<br />
is een voorzetsel.<br />
Voorzetsels kun je invullen op de volgende puntjes:<br />
...de kast (de kooi)<br />
...het schoolfeest (de vergadering)<br />
Voorbeelden:<br />
In de kast<br />
Op de kast<br />
Achter de kooi<br />
Naast de kooi<br />
Onder het kleed<br />
Tijdens het schoolfeest.<br />
Na het schoolfeest.<br />
Bij de kast.<br />
Let op:<br />
Soms heb je niet te maken met een voorzetsel maar met een scheidbaar<br />
werkwoord. Dan bestaat het werkwoord uit twee delen:<br />
Nakijken: Ik kijk het werk na.<br />
Opstaan: Ik sta altijd om 6 uur op.<br />
Na en op zijn in deze zinnen geen voorzetsels, maar ze horen gewoon bij het<br />
werkwoord!<br />
<strong>Grammatica</strong> Nederlands <strong>niv</strong>eau 1 en 2<br />
Zorg Welzijn 2010-2011<br />
20
Opdracht 21<br />
Vul de voorzetsel in<br />
1: Ik sta elke dag ……………. 6 uur op.<br />
2: Morgen ga ik ……………… jou een film kijken.<br />
3: Ik steek altijd pas over als het licht ……………groen staat.<br />
4: Ik struikelde………………… de drempel.<br />
5: Wij wandelden gisteren …………….. het park.<br />
6: …………. de kast………….. de kamer staat een vaas.<br />
7: Het meisje maakte zichzelf op, de make-up zat……………… haar tas.<br />
8: Ik geef een cadeau ……………… jou.<br />
9: Kom je eten ……………….. mij?<br />
10: Of zullen we uit gaan eten …………..de stad?<br />
Opdracht 22<br />
Streep het foute woord door<br />
1 Wij vertrouwen met / op jou!<br />
2 Ik schaam me voor / tegen die opmerking.<br />
3 De docent trakteert met / op gebak<br />
4 De ouderen denken van / aan vroeger.<br />
5 Wij wandelde gisteren op / naar het park.<br />
6 Op /van de kast op / in de kamer ligt een klein doosje.<br />
7 Naar / Onder dat doosje zit een briefje.<br />
8 Onder / Op het briefje staat een boodschap.<br />
9 Ik ga morgen van / naar mijn nieuwe stage<br />
10 Vanwege de eventuele drukte op / van de weg, ga ik er vroeg heen.<br />
<strong>Grammatica</strong> Nederlands <strong>niv</strong>eau 1 en 2<br />
Zorg Welzijn 2010-2011<br />
21
Het zelfstandig naamwoord<br />
Het zelfstandig naamwoord is een woord voor:<br />
Een mens<br />
Een dier of een plant<br />
Een ding<br />
Een begrip<br />
Een naam<br />
Je kunt op drie manieren controleren of een woord een zelfstandig naamwoord is:<br />
1 Je kunt vaak meervoud maken van een zelfstandig naamwoord.<br />
Vissen<br />
2 Je kunt vaak een verkleinwoord maken van een zelfstandig naamwoord<br />
Visje<br />
3 Je kunt vaak de of het voor zelfstandig naamwoord zetten.<br />
De vis<br />
<strong>Grammatica</strong> Nederlands <strong>niv</strong>eau 1 en 2<br />
Zorg Welzijn 2010-2011<br />
22
Opdracht 23<br />
Is het woord een zelfstandig naamwoord of niet? Zet een kruisje in de goede<br />
kolom<br />
1 Loempia<br />
2 maan<br />
3 water<br />
4 muziek<br />
5 lopen<br />
6 stageplaats<br />
7 blijven<br />
8 stoel<br />
9 zon<br />
10 boom<br />
Zelfstandig naamwoord<br />
Opdracht 24<br />
Onderstreep de zelfstandig naamwoord<br />
1 Stan vindt de opdrachten uit het boek niet zo moeilijk.<br />
2 Melissa en Anna hebben het huiswerk in hun agenda geschreven.<br />
3 Wiskunde vind ik een leuk vak.<br />
4 Reno en Gijs hebben les.<br />
5 Ik ben mijn boek en mijn schrift vergeten.<br />
6 De appel valt niet ver van de boom.<br />
7 Met een rode pen kijk ik mijn werk na.<br />
8 Lotte vond het boek erg mooi.<br />
9 Willem en Rob hadden hun huiswerk in de les al af.<br />
10 Gijs had een goed boekverslag geschreven.<br />
<strong>Grammatica</strong> Nederlands <strong>niv</strong>eau 1 en 2<br />
Zorg Welzijn 2010-2011<br />
Geen<br />
zelfstandig naamwoord<br />
23
Het lidwoord<br />
Voor een zelfstandig naamwoord staat vaak een lidwoord. De drie lidwoorden in het<br />
Nederlands zijn<br />
De<br />
Het<br />
Een<br />
Voorbeelden:<br />
de kast<br />
het bed<br />
een kast, een bed<br />
Opdracht 25<br />
Onderstreep het lidwoord<br />
1: De man loopt.<br />
2: Ik ga naar de stad.<br />
3: Het potlood ligt op tafel.<br />
4: Ik ga naar 't strand.<br />
5: Ik lust geen ijsje, geef mij maar een frietje.<br />
6: Pietje en Marietje zoeken naar een hond.<br />
7: Op de grond lagen allerlei potloden.<br />
8: Het huis is blauw geverfd.<br />
9: Geef mij maar 'n ijsje.<br />
10: Lid worden is iets anders dan de lidwoorden.<br />
Opdracht 26<br />
Vul het goede lidwoord in<br />
1: Guitar Hero is …………. nieuwe game van Activision.<br />
2: Guitar Hero is …………. spel waarbij ……….. gamer ………… gitaar moet kopen.<br />
3: ………. game heeft natuurlijk geen echte gitaar.<br />
4: ………. gamers gebruiken 'n nepgitaar waarin je…………….. controler van<br />
……….. Wii kan stoppen.<br />
5: Als je al gitaar speelt, dan heb je natuurlijk wel………………. voordeel.<br />
6: Toch is Guitar Hero ………… lastig spel.<br />
7: …………. game is zowel geschikt voor kinderen als voor volwassenen.<br />
8: Eigenlijk denk ik dat er stiekem meer volwassenen dan kinderen zijn die ………<br />
spel Guitar Hero spelen.<br />
<strong>Grammatica</strong> Nederlands <strong>niv</strong>eau 1 en 2<br />
Zorg Welzijn 2010-2011<br />
24
Enkelvoud en meervoud<br />
De meeste zelfstandige naamwoorden (znw) hebben een enkelvoud en een<br />
meervoud. Er zijn ook zelfstandig naamwoorden die alleen maar in het meervoud<br />
voorkomen (hersenen/hersens) of alleen in het enkelvoud (zand, politie).<br />
De meervoudsuitgangen van de meeste zelfstandige naamwoorden zijn:<br />
-(e)n<br />
–s<br />
-eren<br />
Voorbeelden:<br />
paard - paarden<br />
beker - bekers<br />
ei - eieren<br />
Soms moet je de laatste letter van het enkelvoud verdubbelen, anders krijg je een<br />
verkeerde uitspraak:<br />
pak - pakken<br />
les - lessen<br />
pet - petten<br />
Soms moet je een klinker weglaten:<br />
paal - palen<br />
beer - beren<br />
boom - bomen<br />
Soms verandert de laatste letter bij de -s of de -f:<br />
huis - huizen<br />
neef - neven<br />
Veel zelfstandig naamwoorden zet je in het Meervoud door er –en of –s achter te<br />
zetten.<br />
In het meervoud is het lidwoord altijd de.<br />
Sommige woorden bestaan alleen maar in het enkelvoud.<br />
Het gereedschap<br />
Het geld<br />
Het vlees<br />
De koffie<br />
<strong>Grammatica</strong> Nederlands <strong>niv</strong>eau 1 en 2<br />
Zorg Welzijn 2010-2011<br />
25
De boter<br />
Opdracht 27<br />
Zet de woorden in het meervoud<br />
1: woordenboek -………………..<br />
2: paard - ……………..<br />
3: mens - ……………..<br />
4: ei - ………………….<br />
5: eend - ………………<br />
6: ezel - ……………….<br />
7: koek - ………………<br />
8: schrift -……………..<br />
9: beker -………………<br />
10: stift -…………………<br />
11: lift - …………………<br />
12: tafel - …………………<br />
13: hond -…………………<br />
14: vijg - …………………<br />
15: leerling - …………………<br />
Opdracht 28<br />
Vul –en of –s in om het meervoud te maken<br />
1 twee tuin…………<br />
2 twee vakantie………….<br />
3 Twee gebouw…………<br />
4 Twee fiets…………<br />
5 Twee computer…………<br />
6 Twee formulier…………<br />
7 Twee fout…………<br />
8 Twee kaart…………<br />
9 Twee garage…………<br />
10 Twee vork…………<br />
<strong>Grammatica</strong> Nederlands <strong>niv</strong>eau 1 en 2<br />
Zorg Welzijn 2010-2011<br />
26
Verkleinwoorden<br />
Als je wilt zeggen dat iets of iemand klein is, kun je –je achter het zelfstandig<br />
naamwoord zetten. Je maakt dan een verkleinwoord. Het lidwoord is bij een<br />
verkleinwoord altijd het.<br />
De meeste verkleinwoorden zijn eenvoudig te maken:<br />
bank - bankje<br />
film - filmpje<br />
tafel - tafeltje<br />
slang - slangetje<br />
Bij verkleinwoorden op een a, é, o of u wordt de klinker verdubbeld.<br />
auto - autootje<br />
café - cafeetje<br />
opa - opaatje<br />
kano - kanootje<br />
accu - accuutje<br />
Verkleinwoorden op de y, schrijf je met een apostrof.<br />
baby - baby'tje<br />
sherry - sherry'tje<br />
Verkleinwoorden op i krijgen ie.<br />
taxi - taxietje<br />
Verkleinwoorden van cijfer- of letterwoorden krijgen ook een apostrof.<br />
Onthouden:<br />
A4 - A4'tje<br />
tv - tv'tje<br />
machine - machientje<br />
aspirine - aspirientje<br />
jongen - jongetje<br />
karbonade - karbonaadje<br />
pudding - puddinkje<br />
<strong>Grammatica</strong> Nederlands <strong>niv</strong>eau 1 en 2<br />
Zorg Welzijn 2010-2011<br />
27
Opdracht 29<br />
Maak het verkleinwoord<br />
1: bakkerij - …………………..<br />
2: muis - …………………..<br />
3: kabouter - …………………..<br />
4: balk - …………………..<br />
5: pil - …………………..<br />
6: handdoek - …………………..<br />
7: balkon - …………………..<br />
8: kat - …………………..<br />
9: tv - …………………..<br />
10: krant - …………………..<br />
11: bar - …………………..<br />
12: accu - …………………..<br />
13: tafel - …………………..<br />
14: bel - …………………..<br />
15: kano - …………………..<br />
16: straat - …………………..<br />
17: explosie - …………………..<br />
18: bij - …………………..<br />
19: opa - …………………..<br />
20: zwaluw - …………………..<br />
<strong>Grammatica</strong> Nederlands <strong>niv</strong>eau 1 en 2<br />
Zorg Welzijn 2010-2011<br />
28
Opdracht 30<br />
Waarvan zijn de volgende woorden de verkleinwoorden? Vul het goede woord<br />
in<br />
1 het gebouwtje het gebouw<br />
2 het koninkje de…………….….<br />
3 het huisje het………….……<br />
4 het glaasje het………….……<br />
5 het telefoontje de…………..……<br />
6 het muisje de………..………<br />
7 het liedje het………….……<br />
8 het geheimpje het……….………<br />
9 het appeltje de…………..……<br />
10 het fietsje de…………..……<br />
Opdracht 31<br />
Maak het verkleinwoord<br />
1 lont ………………..<br />
2 huis ………………..<br />
3 diploma ………………..<br />
4 eten ………………..<br />
5 pen ………………..<br />
6 jongen ………………..<br />
7 beker ………………..<br />
8 school ………………..<br />
9 les ………………..<br />
10 toets ………………..<br />
<strong>Grammatica</strong> Nederlands <strong>niv</strong>eau 1 en 2<br />
Zorg Welzijn 2010-2011<br />
29
het bijvoeglijk naamwoord<br />
Een bijvoeglijk naamwoord zegt iets over een zelfstandig naamwoord.<br />
Het bijvoeglijk naamwoord staat vaak tussen het lidwoord en het zelfstandig<br />
naamwoord in.<br />
Het eindigt vaak op –e.<br />
Het bijvoeglijk naamwoord kan ook los gebruikt worden.<br />
Leuk De leuke docent neemt ontslag De docent is leuk<br />
Duur De meisjes kopen dure kleding. De kleding is duur<br />
Uitzondering:<br />
Een bijvoeglijk naamwoord krijgt geen -e als het zelfstandig naamwoord een hetwoord<br />
is en er 'een' voor staat.<br />
Het lieve meisje - een lief meisje<br />
Het grote raam - een groot raam<br />
Het kleine glas - een klein glas<br />
Het dikke varken - een dik varken<br />
Let op: Als een bnw een stof aangeeft (dus waar iets van gemaakt is) dan komt er -<br />
en achter.<br />
Voorbeelden:<br />
De houten lepel<br />
Het gouden horloge<br />
De leren broek<br />
Een wollen trui<br />
Een rieten dak<br />
Opdracht 32<br />
Zet een kruisje bij het bijvoeglijk naamwoord<br />
1 Rood<br />
2 Grappig<br />
3 Ook<br />
4 Verhaal<br />
5 Saai<br />
6 Woord<br />
7 Groot<br />
8 Boze<br />
9 Jullie<br />
10Koud<br />
11Mijn<br />
12 bloem<br />
Bijvoeglijk naamwoord<br />
<strong>Grammatica</strong> Nederlands <strong>niv</strong>eau 1 en 2<br />
Zorg Welzijn 2010-2011<br />
Geen<br />
bijvoeglijk naamwoord<br />
30
<strong>Grammatica</strong> Nederlands <strong>niv</strong>eau 1 en 2<br />
Zorg Welzijn 2010-2011<br />
31
Opdracht 33<br />
Vul het bijvoeglijk naamwoord in<br />
1: de…………….. (lief) jongen<br />
2: het …………….. (mooi) meisje<br />
3: het …………….. (groot) horloge<br />
4: de …………….. (zwart) kat<br />
5: de …………….. (dik) kater<br />
6: de…………….. (lekker) taart<br />
7: de …………….. (nieuw) computer<br />
8: het…………….. (rood) bord<br />
9: de…………….. (snel) auto<br />
10: het …………….. (leeg) blad<br />
Opdracht 34<br />
Onderstreep het bijvoeglijk naamwoord<br />
1 Daar staan de nieuwe schoenen<br />
2 De opleiding is interessant.<br />
3 De leuke docent was er gisteren niet.<br />
4 Onze leukste stage was in de kinderopvang<br />
5 Ik heb geen zin in die saaie vergadering<br />
6 Hoeveel witte broden moet ik bestellen?<br />
7 Die nieuwe stageplek is werkelijk heel leuk!<br />
8 De handdoek is wit.<br />
9 Daar rijdt een snellen auto<br />
10 Het water is te koud om in te zwemmen.<br />
<strong>Grammatica</strong> Nederlands <strong>niv</strong>eau 1 en 2<br />
Zorg Welzijn 2010-2011<br />
32
Vervoeging<br />
Als je een bijvoeglijk naamwoord los gebruikt, komt het na het zelfstandig<br />
naamwoord. Je hoeft er dan niks aan te veranderen. Als het bijvoeglijk naamwoord<br />
vóór een zelfstandig naamwoord komt, eindigt het op –e als het lidwoord de of het<br />
is.<br />
Bij het lidwoord een krijg je niet altijd –e, maar bij een het-woord krijg je niks achter<br />
het bijvoeglijk naamwoord.<br />
Opdracht 35<br />
Vul de e in als dat nodig is<br />
1 Dat lied geeft ons een goed…… gevoel<br />
2 Mijn stagebegeleider is ontzettend stoer…..<br />
3 zij is een geweldig…… docent<br />
4 Ilse doet haar nieuw….. gymschoenen aan.<br />
5 In de pauze zitten we vaak op onze gezellig…….. plek.<br />
6 Wij hebben de aardig…… verzorgster aangenomen.<br />
7 De trappen op school zijn lang……<br />
8 Hebben jullie zin in warm…. thee?<br />
9 Wat een leuk…. agenda heb jij.<br />
10 Gaan jullie mee naar dat nieuw…… café?<br />
<strong>Grammatica</strong> Nederlands <strong>niv</strong>eau 1 en 2<br />
Zorg Welzijn 2010-2011<br />
33
De vergelijkende en overtreffende trap<br />
Je kunt kenmerken van mensen, dieren of dingen met elkaar vergelijken. Dit doe je<br />
door –er, -ere, -st of –ste achter een bijvoeglijk naamwoord te plakken.<br />
Klein kleiner kleinst<br />
Die kleine<br />
De kleinere<br />
De kleinste<br />
Opdracht 36<br />
Maak de goede vormen van de vergelijkende en overtreffende trap.<br />
Vul het woord in<br />
1 Makkelijk Ik vind opdracht 24……………. Dan opdracht 25.<br />
2 Gelukkig Ik ben op stage veel………….. dan op school.<br />
3 aardig De zorgvragers hier zijn …………..dan daar.<br />
4 grappig Vinden jullie Ilse ……………. dan Niels?<br />
5 kort De …………. route is het best.<br />
6 leuk Dit is een….. les dan de vorige.<br />
7 koud De winter is een …… seizoen dan de herfst.<br />
8 vreemd Dat is het …………… hoed die ik ooit gezien heb.<br />
9 mooi Die powerpoint is het ……… van allemaal.<br />
10 slecht Niels is het …………. in rekenen.<br />
Goed, veel en weinig<br />
De vergelijkende en overtreffende trappen van goed, veel en weinig zijn<br />
onregelmatig:<br />
goed goede<br />
beter betere<br />
het best beste<br />
Opdracht 37<br />
Streep het foute woord door<br />
1 Niels moet nog meer / veel inhalen dan Ilse<br />
2 Ik moet meeste / veel voorbereiden voor mijn stage.<br />
3 Op school krijg je weinig / minste lichaamsbeweging.<br />
4 De oudere dame sprot minder / weinig dan vroeger.<br />
5 Ilse had het beste / goede score van de groep.<br />
6 Zij verdien veel / meer geld dan ik<br />
7 De meeste / veel mensen houden van vakantie.<br />
8 Hij kan beste / beter knutselen dan ik.<br />
9 Niels beweegt het minder / minst van de klas.<br />
<strong>Grammatica</strong> Nederlands <strong>niv</strong>eau 1 en 2<br />
Zorg Welzijn 2010-2011<br />
34
10 Jij bent beter / goed in Nederlands.<br />
<strong>Grammatica</strong> Nederlands <strong>niv</strong>eau 1 en 2<br />
Zorg Welzijn 2010-2011<br />
35
Woorden voor personen<br />
ik – me – mij, zij – hen – hun – jullie – ons.<br />
Als je het over een persoon hebt, kun je een zelfstandig naamwoord of een naam<br />
gebruiken.<br />
De docent staat voor de klas<br />
Ilse kent een zanger<br />
Je kunt ook verwijzen naar een persoon met worden zoals:<br />
Ik, me, jij , ons en zij.<br />
Opdracht 38<br />
Streep het fout woord door<br />
1 Heb jij je portfolio bij je / me?<br />
2 Zij gaan met jij / jullie naar het open leer centrum.<br />
3 Zij kookt warme soep voor jij / jou.<br />
4 Ilse ziet hem / hij.<br />
5 Hij gaat met haar / zij naar de bushalte.<br />
6 De docent geeft advies aan ons / wij.<br />
7 De begeleiding geeft ik / mij een compliment.<br />
8 Wij / ons gaan vanmiddag op tijd naar huis.<br />
9 Zij / haar is blij met het cijfer.<br />
10 Hem / hij pakt het bestek voor ons.<br />
Opdracht 39<br />
Vul het goede woord in<br />
1 Zijn jullie bijna klaar? Dan heb ik een nieuwe opdracht voor ……………….<br />
2 Wij gaan vandaag naar stage. We hebben geen schoolspullen bij …………<br />
3 Ilse wil nog niet gaan werken. ……………………… gaat liever een jaar op reis.<br />
4 Ik vind meneer Jansen aardig. Hij is altijd vriendelijk tegen…………………<br />
5 Mijn ouders gaan verhuizen. Wij gaan niet ………………. mee.<br />
6 Ik neem mijn vriend mee naar die bioscoop. Ik betaal voor……………….<br />
7 Heb jij mijn boek nodig? Dan leen ik ……………… wel aan jou.<br />
8 Gaat u op de fiets? Zal ik even op ……………… wachten.<br />
<strong>Grammatica</strong> Nederlands <strong>niv</strong>eau 1 en 2<br />
Zorg Welzijn 2010-2011<br />
36
Mijn, jouw, zijn, haar<br />
Als je iets wilt zeggen dat is van een persoon, dier of ding is, kun je daar ook een<br />
persoonswoord voor gebruiken.<br />
Enkelvoud Meervoud<br />
Mijn tas Onze tas<br />
Jouw tas Jullie tas<br />
Uw tas Hun tas<br />
Zijn tas<br />
Haar tas<br />
Opdracht 40<br />
Onderstreep het persoonswoord<br />
1 mijn kamer<br />
2 jouw huis<br />
3 uw tuin<br />
4 zijn fiets<br />
5 onze trouwdag<br />
6 jullie schuur<br />
7 de mijne<br />
8 de uwe<br />
9 het zijne<br />
10 de onze<br />
Opdracht 41<br />
Onderstreep de persoonswoord(en) in de volgende zinnen<br />
1 Mijn kamer is een grote bende terwijl zijn kamer erg schoon is.<br />
2 Van onze ouders moet ik mijn kamer schoonmaken.<br />
3 Jouw schrift lag in hun kamer en ons boek lag daar ook.<br />
4 Op het schrift stonden de woorden 'uw huis is niet het uwe'.<br />
5 Ik wil jouw schift houden, want jij hebt nog steeds mijn nieuwe spelcomputer.<br />
6 Ik heb nu de spelcomputer van jouw zusje geleend<br />
7 Ik wil dus snel mijn computer terug, het is ook de mijne!<br />
8 Een jongen uit mijn klas heeft een leuk spel, maar het is eigenlijk van zijn vader.<br />
9 Die vader is gek op games en alle spellen in hun huis zijn dan ook de zijne.<br />
10 Maar ik ga nu eindelijk die kamer poetsen met uw schoonmaakspullen.<br />
<strong>Grammatica</strong> Nederlands <strong>niv</strong>eau 1 en 2<br />
Zorg Welzijn 2010-2011<br />
37
Van mij, van jou<br />
Je kunt ook op een andere manier zeggen dat iets van een persoon, dier of ding is.<br />
Je gebruikt dan het woord van.<br />
Opdracht 42<br />
Hoe kun je het anders zeggen?<br />
1 Zijn deze boeken van jullie?<br />
…………………………………………………………………………………………………<br />
2 Hoe is het met die kapotte rolstoel van u?<br />
…………………………………………………………………………………………………<br />
3 Die kinderen van haar eten altijd veel.<br />
…………………………………………………………………………………………………<br />
4 Dat is onze presentatie.<br />
…………………………………………………………………………………………………<br />
5 Ik ben zenuwachtig voor mijn presentatie.<br />
…………………………………………………………………………………………………<br />
6 Dat grote boek is van hem.<br />
………………………………………………………………………………………………<br />
7 Jij hebt geluk met jouw aardige docent.<br />
…………………………………………………………………………………………………<br />
8 Haar verslag is af, dat van hem nog niet.<br />
…………………………………………………………………………………………………<br />
<strong>Grammatica</strong> Nederlands <strong>niv</strong>eau 1 en 2<br />
Zorg Welzijn 2010-2011<br />
38
Verwijswoorden<br />
Met woorden zoals ik, me, jij , ons en zij verwijzen naar een persoon.<br />
De broer van mijn vriendin Ilse is jarig en ik ga met hem een cadeau kopen.<br />
Opdracht 43<br />
Schrijf op naar welke persoon of personen het onderstreepte woord verwijst<br />
1 Ilse heeft in haar cadeau. …………………………<br />
2 Ik wijs de bezoekers waar ze moeten zijn. …………………………<br />
3 De kinderen spelen met hun oppas tot ze moe zijn …………………………<br />
4 De docent gaat vanmiddag met zijn leerlingen mee …………………………<br />
5 Ik ga met Niels mee en hij wijst de weg. …………………………<br />
6 Wil jij de docent even vragen wanneer ze tijd heeft? …………………………<br />
7 Kunnen jullie uitleggen wat jullie bedoeling is? …………………………<br />
8 Wij gaan volgende week beginnen met onze stage …………………………<br />
Ook kan je naar dingen en zaken verwijzen.<br />
Voor enkelvoud je het of hij / hem en soms gebruik je ze / haar.<br />
Opdracht 44<br />
Vul het meest logische verwijswoord in<br />
1 Heb jij nog steeds last van je knie? ……………………is nog erg blauw.<br />
2 Waar is mijn agenda. Heb jij ………… gezien?<br />
3 Ik ga met Ilse de stad in. …………..weet een leuke winkel.<br />
4 Wij kunnen nog niet naar school. …………… is nog vakantie.<br />
5 Niels is gisteren geslaagd voor zijn rijbewijs. …………… gaat morgen rijden.<br />
6 Ik kan mijn sleutel niet vinden. Heb jij …………….. gezien?<br />
7 Wie heeft zich voorbereidt voor de toets? Volgens mij is …………. moeilijk.<br />
8 De docenten zijn in vergadering. …………………. zijn in gesprek.<br />
<strong>Grammatica</strong> Nederlands <strong>niv</strong>eau 1 en 2<br />
Zorg Welzijn 2010-2011<br />
39
Dit, dat, deze, die<br />
Je kunt mensen, dieren of dingen duidelijk aanwijzen door speciale woorden te<br />
gebruiken. Met deze en dit verwijs je naar iemand of iets dichtbij, en met die en dat<br />
verwijs je naar iemand of iets ver weg.<br />
Je kunt ze vóór het zelfstandig naamwoord zetten.<br />
de jongen - deze / die jongen<br />
de avond - deze / die avond<br />
het meisje - dit / dat meisje<br />
het huis - dit / dat huis<br />
Bij een het-woord gebruik je altijd dat of dit.<br />
Bij een de-woord gebruik je altijd die of deze.<br />
Je kunt ze vóór het zelfstandig naamwoord zetten.<br />
Voor meervoud gebruik je deze (dichtbij) en die (voor ver weg)<br />
Opdracht 45<br />
Vul het juiste aanwijs woord in<br />
1 …………… jongen<br />
2: …………… meisje<br />
3: …………… leerling<br />
4: …………… leraar<br />
5: …………… blad<br />
6: …………… leuke meid<br />
7: …………… leuke boek<br />
8: …………… lastige test<br />
9: …………… leuke foto<br />
10: ……………prachtige verhaal<br />
Opdracht 46<br />
Onderstreep het aanwijs woord<br />
1 Ik vind deze opdracht niet moeilijk.<br />
2 Niet iedereen heeft naar Lingo gekeken op die avond.<br />
3 Uiteraard is dat programma nog te bekijken op internet.<br />
4 Dat lieve meisje is erg vrolijk.<br />
5 Ik heb het boek Chatrooms gelezen, dat boek is geschreven door Helen<br />
Vreeswijk.<br />
6 Dit boek is erg mooi en waarschuwt veel jongens en meiden.<br />
7 Die schrijfster heeft meer boeken geschreven.<br />
8 Deze week ga ik een ander boek lezen.<br />
9 Ik ga Sproetenliefde lezen, Maren Stoffels is de schrijfster van dat boek.<br />
10 Iemand had mij het boek aangeraden, die leerling had het zelf ook gelezen.<br />
<strong>Grammatica</strong> Nederlands <strong>niv</strong>eau 1 en 2<br />
Zorg Welzijn 2010-2011<br />
40
Hoe maak je een zin?<br />
Ilse helpt haar begeleider.<br />
Niels gaat volgens jaar verder studeren.<br />
De woordvolgorde in een zin:<br />
Zinnen<br />
Onderwerp - persoonsvorm - rest van een zin.<br />
In een zin staan altijd een onderwerp en een persoonsvorm. Deze staan bij elkaar.<br />
Daarbij komen meestal ook nog andere woorden.<br />
Opdracht 1<br />
Kies de goede volgorde. Zet een kruisje voor de goede zin<br />
1 … Veel punten / de leerling / met zijn toets / verdient.<br />
... De leerling / verdient / veel punten / met zijn toets.<br />
2 … Iedere week / heeft de leerling / wel een opdracht / voor Nederlands.<br />
… Voor Nederlands / wel een opdracht / heeft de leerling / iedere week.<br />
3 ... Naar school / ik / met de fiets / ga<br />
… Ik / ga / met de fiets / naar school.<br />
4 … Wij / een goede baan / zoeken<br />
… Wij / zoeken / een goede baan.<br />
5 … Niels / wil / met Ilse / samen werken.<br />
… Met Ilse / samen werken / wil / Niels<br />
Opdracht 2<br />
Maak de zinnen af. Gebruik dezelfde woorden<br />
1 We gaan morgen op stage. Vandaag……………………………….<br />
2 Gisteren hadden we de laatste toets. Gisteren ……………………………….<br />
3 Je moet morgen op tijd op school zijn. Morgen…………………………………<br />
4 Ik moet vanmorgen een toets maken. Vanmorgen………………………….…<br />
5 Die film draait volgende week. Volgende week……………………..…<br />
<strong>Grammatica</strong> Nederlands <strong>niv</strong>eau 1 en 2<br />
Zorg Welzijn 2010-2011<br />
41
Hoe maak je een vraag?<br />
Een vraag kun je maken door een vraagwoord te gebruiken.<br />
Hoe<br />
Waarom<br />
De woordvolgorde in een vraagzin met vraagwoord is:<br />
Vraagwoord - persoonsvorm - onderwerp - de rest<br />
In een vraag met wie is wie zelf het onderwerp. De persoonsvorm komt dan ná het<br />
onderwerp.<br />
Wie gaat er volgende week op stage?<br />
Opdracht 3<br />
Maak de zinnen vragend. Gebruik het vraagwoord<br />
1 Wij studeren in Emmen.<br />
Waar …………………………………………………………..……………?<br />
2 Niels tennist iedere woensdag<br />
Wie…………………………………………………….……………………..<br />
3 Wij gaan werken aan de opdrachten.<br />
Welke opdrachten ………………………………………………………..<br />
4 Die mevrouw moet naar het ziekenhuis.<br />
Wanneer ……………………………………………………………………<br />
5 Ilse heeft snel het alarmnummer gebeld.<br />
Wie……………………………………………………………………………<br />
<strong>Grammatica</strong> Nederlands <strong>niv</strong>eau 1 en 2<br />
Zorg Welzijn 2010-2011<br />
42
Je kunt ook een vraag maken door de persoonsvorm vooraan te zetten.<br />
De woordvolgorde in deze vragen is:<br />
Persoonsvorm - onderwerp - rest van de zin.<br />
Opracht 4<br />
Maak de zinnen vragend. Zet de persoonsvorm vooraan<br />
1 Dat team bestaat uit 6 leden.<br />
………………………………………………………………………………………………….<br />
2 Wij lopen stage bij dezelfde zorginstelling<br />
………………………………………………………………………………………………….<br />
3 Niels maakt mooie powerpoint presentaties<br />
………………………………………………………………………………………………….<br />
4 Jullie waren te laat vanmorgen<br />
………………………………………………………………………………………………….<br />
5 Die mevrouw heeft haar heup gebroken.<br />
………………………………………………………………………………………………….<br />
6 De docent is morgen jarig<br />
………………………………………………………………………………………………….<br />
7 Jij kan dat wel alleen<br />
………………………………………………………………………………………………….<br />
8 De opdrachten van Nederlands zijn leuk.<br />
………………………………………………………………………………………………….<br />
<strong>Grammatica</strong> Nederlands <strong>niv</strong>eau 1 en 2<br />
Zorg Welzijn 2010-2011<br />
43
Hoofdzin en bijzin<br />
Sommige lange zinnen zijn opgebouwd uit twee kortere zinnen:<br />
Niels is jarig. + Ilse zal vanavond naar zijn feest gaan.<br />
Niels is jarig en Ilse zal vanavond naar zijn feest gaan.<br />
Jullie lezen heel snel. + Jullie hebben haast.<br />
Jullie lezen heel snel omdat jullie haast hebben.<br />
1) Je kunt twee hoofdzinnen aan elkaar plakken. Je gebruikt dan en, maar of want.<br />
Jij blijft vandaag thuis want je bent ziek.<br />
In een hoofdzin staan het onderwerp en de persoonsvorm altijd bij elkaar. Je kunt er<br />
niks tussen zetten.<br />
2) je kunt een hoofdzin en een bijzin aan elkaar plakken. Je gebruikt dan<br />
bijvoorbeeld omdat.<br />
Zij krijg een herkansing omdat ze de toets niet heeft gehaald.<br />
<strong>Grammatica</strong> Nederlands <strong>niv</strong>eau 1 en 2<br />
Zorg Welzijn 2010-2011<br />
44
Opdracht 5<br />
Welk woord moet ingevuld worden? Kies uit<br />
Want<br />
Maar<br />
Omdat<br />
En<br />
1 Niels heeft hard geleerd…………… heeft de toets niet gehaald.<br />
2 Ik zal servetten bestellen………… we die nodig zijn.<br />
3 De opvang is open…………. er zijn nog geen kinderen.<br />
4 Ilse moet een extra opdracht doen…………. ze moet oefenen.<br />
5 Het kind eet een boterham ………. ze drinkt melk<br />
6 Volgende week ga ik naar stage ………… ik een afspraak heb.<br />
7 Wij zijn te laat in de klas…………. de schoolbel het niet deed.<br />
8 Mijn moeder moet tanken…………. de benzine is op.<br />
9 De docent heeft pauze…………….. geniet van de zon.<br />
10 Gisteren moest ik naar de dokter…………… ik was gevallen.<br />
Opdracht 6<br />
Maak van de hoofdzin en bijzin, één zin<br />
1 Ik ga naar mijn stagen. Ik word verwacht.<br />
………………………………………………………………………………………………..<br />
2 De kinderen gaan naar bed. Ze zijn moe.<br />
………………………………………………………………………………………………..<br />
3 Wij wassen onze handen. Deze zijn vies.<br />
………………………………………………………………………………………………..<br />
4 Niels leert hard. Hij moet een voldoende halen.<br />
………………………………………………………………………………………………..<br />
5 Iedereen is stil. De docent legt iets uit.<br />
………………………………………………………………………………………………..<br />
<strong>Grammatica</strong> Nederlands <strong>niv</strong>eau 1 en 2<br />
Zorg Welzijn 2010-2011<br />
45
<strong>Grammatica</strong> Nederlands <strong>niv</strong>eau 1 en 2<br />
Zorg Welzijn 2010-2011<br />
46