Download PDF - Limburgse Natuurgidsen
Download PDF - Limburgse Natuurgidsen
Download PDF - Limburgse Natuurgidsen
Create successful ePaper yourself
Turn your PDF publications into a flip-book with our unique Google optimized e-Paper software.
SCHOEBEN ROGER<br />
OORPSSTRAAT 6?<br />
3745 EIGENBILZEN
2<br />
ERrcA: llde jaargang. Dit is het nur¡mer vsn eepteurber 1943.<br />
Erica is een drienaendelíjkee uitgave van de Werkgroep Liurburgae Natuurgi<br />
De Vereniging is aangesloteh bij NAL, Natuurbeechermingeactie Linburg.<br />
Nstionaal Verbond voor de Natuurbeecheruing<br />
Voorzitter: Roger Schoebben, Dorpestraat 62, 37t+2 Eigenbilzen; Oll/41.31.86.<br />
secretariaat: cécile ulenaers, steenweg Linde 66, 35to peer; olll73.5z.7g,<br />
Penningneester : ide¡n. RekeningnLûmer : 235-OOIO248-25.<br />
Redaktie: alle leden van de t{erkgroep en andere.<br />
Redaktieraad: Theo Dreesen, Neeroeterenstraat 53 , 367I Opoeteren ; .86.43.5h.<br />
silvaen Janssen, Denneetraat 6, 3660 opblabbeek.g5.49.06.<br />
Cécile Ulenaere, Steenweg Linde 66, 3570 Línde-Peer73.52.79.<br />
Sanenetelling, vormgrvin¡! en productie: Jef Leijeeen.<br />
litelkarÍkaturen: Dan Jacob.<br />
Druk en bundeling: Fgnilie Van Houtte.<br />
Erica verschijnt op 2l ¡naart, 2l juni, 2l eeptember en 2l deceurber.<br />
copij'binnen op: 15 februari, 15 oei , 15 augustus en 15 november.<br />
Gehele of gedeeltelijke overname van artikelen uir deze uitgave ie al.leen<br />
to€gel8ten ten dienste van de natuurhscherrning en pas ns con¡act met de<br />
auteurg.<br />
Meningen, stel.l.ingen en uitspraken in deze uitgerre, stri jdig æt de doeletel<br />
lingen van de l.Ierkgroep, worden na beraad door de redaktieraad .rao coûæntaar<br />
voorzien. Recht op antwoord is echter ten allen tijde gewaarbo'rgd.<br />
l. Voorpagina.<br />
2. Inhoud.<br />
3. ALzo sprak de voorzitter.<br />
5. Vormingsactivi teiten.<br />
6. tlandelprogrannn.<br />
7. Totdat de bon valt.<br />
8. Bij leven en welzijn.<br />
13. Beheer van heÈ reaervaat Het<br />
14. Meke love, not hrar.<br />
Jong geleerd:<br />
18. Pl.antennanen in de volketaal.<br />
21. Kijk odroog: herfsteterrebeelden.<br />
22. Herfetgedicht.<br />
23. Evolutie, deel 7.<br />
27. Na de vacantie, even grinniken.<br />
Dat tvas het:<br />
28. Contactdag Lcmurel 5 juni 83.<br />
30. GYaven in een ¡foeve, oct 82.<br />
33; Herf stwandeling æt paddeetoelen, oct. 8l .<br />
lerug naar de natuur:<br />
35. 2600 uren waken bij een havikhorst.<br />
37. Ezel.tjes, een verhaal voor kinderen.<br />
39.<br />
40.<br />
NAl-gedeelte.<br />
Natùi¡rkruiswoor draadae 1 .<br />
Mare op Brussel vanuit Limburg.<br />
unhcuC<br />
Koelerheike.
lzo sprck<br />
J<br />
W<br />
de ondervootrzuffier<br />
Beste Vrfenden,<br />
Wle dacht dat zo'n ouderwetse zomer niet meer kon is wel bedrogen<br />
uitgekomen. Een lange hete zonìer om van aan onze kleinkinderen<br />
te vertellen.<br />
VakantietiJd, het ts normaal. dat ook de natuurgidsenact:iviteiten<br />
even stilliggen. À1 zullen velen zich in hun al dan niet verre<br />
vakantieoorden toch wel met natuurexploratie hebben bezig gehouden.<br />
Maar goed, september lljkt een drukker naJaar aan te kondigen<br />
Àls Jullie deze DRICA ontvangen, hoop ik velen onder u ontrnoet te<br />
hebben, mfsschlen op de voorbereidende wandellng op 4 september,<br />
maar zeker op de Nationale Natuurbeschermingsdag op 18 september<br />
te Stokkem.<br />
Nu is de herfst niet zo bruisend en exploslef als de lente,<br />
maar toch heeft denatuur ons veeL te bleden. Ik zou even ook wat<br />
reklame w11Ien maken voor onze vormlngsactivlteiten: een paddestoelenwandellng,<br />
een geologische uitstap en zeker de excursie<br />
naar dat rnachtige landschap Zeeland met zlJn tienduizende vogels.<br />
ExcLusleve gelegenheden zouden wÍJ zeggen en meer inlichtingen<br />
daarover vind Je verCer in dit nunmer biJ de vormingsactlviteiten<br />
en biJ de rubriek "Dat was het".<br />
Maar er is iets anders waarop lk speciaal de aandacht zou willen<br />
vestigen: de Nationale Vredesbetogfng op 23 october te Brussel<br />
Dit heeft niets te maken met sympathie voor links of rechts, oost<br />
of west, maar alleen met de zoÊq over de toekomst van onze leefomgeving,<br />
met de kommer voor de wereld dle we voor onze kinderen<br />
nalaten. Om het immorele van de wapenwedloop te lllustreren, geef<br />
lk enkele ciJfers die ik putte ult het Jaaroverzicht van Spectrum:<br />
-Wereldultgave voor milltalre doeleinden: meer dan 20 blLjoen;<br />
dat is een milJoen keer één milJoen Belgische frank per Jaar of<br />
60 mitJard frank per dag.<br />
-Hiervan lsomt 7O )6 op rekening van de twee "gtroten" zLJnde NAVO<br />
en WÀRSCHÀUPÀCI.<br />
-1OO milJard frank wordt per Jaar uitgegeven voor militair onderzoek<br />
en ontwikReling.<br />
-Er vordt een enorm beslag gelegd op de grondstoffen: biJvoorbee<br />
elk r¡an de 124.OOO tanks fs een verknoeiing van 32OO kgr Àlu¡nlni<br />
urì, loOo kgr Chroqn, 5OO kgrr Ntangaan en 25O kgr Ntkkel.<br />
_3
4<br />
Er¡ dlt alles gebeurt onrdat de ene denkt dat "de andere" ster<br />
ker ls of wordt, terwfjl etk van beide in staat ls om de wereld<br />
lOO maal totaal te vernietigen. Kan het nog absurder en Lmnore-<br />
Ier? Paul Newman, bekend acteur maar ook bekend voorvechter van<br />
de wedesbewegfng in Àmerlka, drukte het zo uitz "ALs íii.i en ík<br />
in een kelde? ool eplooíeoen zítten, naakt het dan íete uít dat<br />
i¿i 8 Lueífens hebt en ik maan 6 ???n De huldlge bewapeningsspiraal<br />
Leldt onontkomeliJk tot een volgende (kern)oorlog, btaarna<br />
.tDe oùe?T,eoenden de doden zulT,en beníiden" zoals de bekende ,éleskundige<br />
Helen Cal-dicott het uitdrukte. Ik doe dan ook een dringende<br />
oproep om Uw vredeswil tot ufting te brengen. En dat kan<br />
op 23 october te Brussel. Sluit Je aan blj de verenigingen die<br />
autobussen fnleggen of neem het lnitlatlef zel.-t in he¡nden.<br />
Zo. Ondanks deze bittere overweglngen, vtens lk toch allen<br />
een prettlge en zonnfge herfst. Voor de talriJke ctrrslsten te<br />
Bree, voor wie nu de besLissende mornenten komen van eindwerk en<br />
stagewandeling, $rens lk vee} moed en doorzettlngsvermogen. In<br />
de rangen van de milleubewegÍng zLJn overal handen tekort.<br />
Theo Dreesen, Opoeteren.<br />
OnderVoorzitter van de Werkgroep <strong>Limburgse</strong> <strong>Natuurgidsen</strong>.<br />
Het gerucht gaat, dat wiJ gewonnen hebben.<br />
Deze lllustratie uit de Volksmacht nr. 2L/82 is duidellJk gen
il F<br />
E<br />
t¡<br />
vo r nn I ngs actn vu te [te n<br />
18 sept: Nàff ONÀLE NATUURBIISCHERI'IINGSDÀG te Stokkem aan de Maas.<br />
Zíe Numrner Z bn tusse¡¡nummmer 2 van Jaargang 1983.<br />
09 octo: PADDESTOELENTOCFIT op de KlnderboerderiJ te Hasselt.<br />
Met Àndré Vandesande en Rik L,.tbbot lopen we door het paradiJselijk<br />
loofbos en ì',ewonderen de kler¡renwissellng<br />
van bladeren en paddestoelen. Zíe: "f)at !¡as het",<br />
23 octo: NÀTION.ALE VREDESBETOGING TE BRUSSEL. In 1981 waren yte me<br />
2OA.OOO om ons ongenoegen te laten bltJken over de verspillingswaanzin<br />
ten voordele van enkelen. eén leuze was<br />
duidelf Jk genoeg voor zichzelf : l,lEG DIE B1l'tl,tEN, WERK VE<br />
60l,lME! Ze schiJnen het echter nog niet gehoord te hebben.<br />
Daarom gaan we dlt Jaar met 4OO.OOO, want ?¡et ls nodig.<br />
Nu meer dan ooit tevoren.<br />
Groen Llmburg gaat naar Brussel onder de Groene Vlag,met<br />
de bus van NÀL: Natuurbescherminsgactj-e Limburg.<br />
Inschrijven: NaI-Midden-Llmburg: 450-0424'182-74, stortln<br />
15O frank, vermelding: Betoglng 23 october Brussel.<br />
Inlichtlngen: Gufdo Huighens z Ol3/55.2O.23,<br />
cust Feyen : oLl/53.53.90.<br />
Bushalten: 12.Oo uur: Kanaalkom Hasselt.<br />
12.10 uur: Zonhoven aan de Kerk.<br />
L2.L5 uur: Houthalen aan het Kruispunt.<br />
12.30 uur: tummen op het Dorpspleln.<br />
06 nove: GEOLOGfSCIIE UITSTAP doorheeù Limburg. tlet Frans Keyers<br />
en Paul Denis, 2 experten terzake, wordt dat een even<br />
groot succes aLs in L982. ZLe: I'Dat was het" .<br />
Verzamelen: Genk Statlon 09.OO uur,<br />
11 dece: BUSUITSTAP NÀAR ZEELÀ¡|D. We gaan per autobus naar het<br />
wfJdse Zeeuwse landschap om er die machtige brok natuur<br />
te verkennen waarblJ dulzende vogels worden gorandeerd.<br />
Kom en laat Je zien, het kan ook gezelllg met de bus.<br />
InschriJven door stortlng van devermoedellJke prlJs<br />
van 25O frank op rekeningnurnmer 235-0010248-75 van Cécile<br />
ltlenaers. Vermeldlng: Busreis Zeeland. AIleen wie<br />
betaaLd heeft is ingeschreven, BeIIen en dan nfet meegaan<br />
gaat deze keer niet op. B1J onvoldoende lnechrljvfngen<br />
gaan we met de auto en worden de sonmen teruggestort<br />
of betaald.<br />
Opstapplaatsen: 6.30 uur: Genk Station.<br />
/.Oo uur: Hasselt Kanaalkom.<br />
Samenstellfng van het Vormlngsactlvlteltenplan: Havee, Lurlmen.<br />
5
6<br />
wandeI<br />
prognogrannnna<br />
25 sept:<br />
25 sept:<br />
25 sept:<br />
25 sept:<br />
02 octo:<br />
02 octo:<br />
02 octo:<br />
09 octo:<br />
16 octo:<br />
16 octo:<br />
30 octo:<br />
06 nove:<br />
06 nove:<br />
c-<br />
Herfstwancleling op Hengelhoef .<br />
Glds : Fl-orent Van Brabant.<br />
9 uur op de Parking van het KasteeL, Hengelhoef, Houthal<br />
NatuurvandelÍng te Beverl.o.<br />
Gldsen: Mllleugroep Bero.<br />
L4 uur aan de Jeugdclub 39/6O te Beverlo.<br />
Hrfstwandeling te Herderen.<br />
Gldsen: Gerry Vos en Leefmllieu Riemst.<br />
14 uur aan.de Kerk van Herderen, Riemst.<br />
De Broekkant te St.Huibrechts-Lil.Ie, wateringen.<br />
Gldsen: Pierre Geunis en Lambert Theeuwis.<br />
9 uur aan de kerk van St.Huibrechts-L111e, Neerpelt.<br />
Vloeiweiden te Lommel-Kolonie: laarzen, geen honden.<br />
Gidsen: de Noord-<strong>Limburgse</strong> Natuurgldsen.<br />
14 uur, einde van de Kolonlestraat, Lommel-Kolonle.<br />
Homberg te Beverst, Bilzen: bos en wefden.<br />
Gids: Edgard Stevens,<br />
L4 uur : parking Schoonbeeks'Er. ( ri chting kasteel ) Beverst .<br />
Nieuwenhoven St.truiden: De natuur door een heksenbrLl,<br />
magfsche krachten en kruldengebruik.<br />
Gidsen: Mien Verdingh en gldsen Wlelewaal en Fruitstreek<br />
l{andellng ln het Itterdal te Bree.<br />
Gidsen: Wfelewaal Bree.<br />
L4 uur aan de ingang van het Park te Opltter, Bree.<br />
Tessenderlo: As en omgevlng.<br />
Gidsen: Werkgroep Ecologie Tessenderlo.<br />
14 uur aan de Klewlthoeve te Engsbergen, Tessenderlo.<br />
Herfstwandeling op het Plateau van Kaestert.<br />
Gidsen: Ivo ThJs en Leefmilieu Riemst.<br />
14 uur aan de Kerk van Kanne, Riemst.<br />
Koersel 't Fonteintje: bosgebied.<br />
Gldsen: Milleugroep Bero.<br />
L4 uur aan de Kapel 't FontelntJê¡' Koersel, Beringen.<br />
Vloeiwelden te Lomnel,Kolonie: zle 2 october.<br />
Appe1we1d te Beverst, Bllzen: veld en bos.<br />
Gids: Edgard Stevens.<br />
L4 uur:parking Schbonþeekstr (richting kasteel), Beverst.<br />
l|<br />
I<br />
, a
I<br />
o o<br />
J<br />
IN MEMORIÀM HERMÀII DELAI.'NOIS.<br />
n atoo<br />
en welz[jn<br />
Heroan DELAUNOIS o¡erleed begin augustus in de leeftíjd van 64 jsar. Een<br />
donderelag bij heldere he¡nel, het vellen van een boom, de val van een reus....<br />
zo ervacde de Vlaamee Natuurbeacherníng de dood van deze man.<br />
Velen herinneren zich ongetwijfeld nog de merkwaardige epreekbeurt op onze<br />
jaanrergadering te Koolen-Borgloon in 1982. Weinigen zutlen echter de daadwerkelijke<br />
betekenie hebben vermoed van de toenmLige gaatspreker. Inderdaad: Delaunoie<br />
wae de pioníer van de rnilieuzorg in Vlaanderen, drager .¡an de fakkel<br />
van de geeetdrift voor de nilieuzorg die hij had overgenonen van zÍjn moeder,<br />
auteur van talloze artikelen in even zo talloze periodieken, gåstapreker op<br />
voorna¡ne bijeenkon8ten en congresaen, niet aflatend panellid bij vele debatten,<br />
betoger voor eeû betere maetechappij, aanhanger van de vredeebeweging, actie-<br />
Esn voor het behoud van het Peerdabce, de tlesthoekee Duinen en de Kalnthoutse<br />
tþide, vuríg verdedíger van de idee voor de landachapeparken, nedeatichter van<br />
Bond Beter Iæefmilíeu, Centrr¡m voor Natuurbeschermingeeducatie en Natíonaal<br />
Verbond voor de Natutabeecherrning, begtt¡urelid van zoveel andere verenigíngen,<br />
bezÍeLer van het behoud van natuur én monunent die hij zag ala ondeelbaar en<br />
rt'a€lrv8n de viaÍe geetalte kreeg ín het tijdechrift Natuur en Stedeechoon.<br />
Ik vraag urij wel eene af hoe hoog hij zou geklouuren zijn op de ladder van<br />
de politieke Judaebenoeuringen, ale hÍj had willen meeepelen net diegenen die<br />
hij nu zonder ophouden ter verantwoording durfde roepen.Men kan geruat etellen:<br />
Delaunois waa de integriteit zelve en dat ie nieachien we1 zíjn nooiste ereteken<br />
in deze tíjd ven corruptie en verzuilíngr v8n gatkruiperij en eigenbelang.<br />
In het dagelijke leven r¡ae elke ontmoeting net hem een uiting v¿n vriendachap<br />
tussen gelijkgezinden, een vraag naar het wel en wee van elke dag, een<br />
deelnaæ aan de zorg die het beataan van elke vereniging vraagt, een vonk van<br />
grensoverechrijdende visie, een flite van analiserend en eynthetigerend ver-<br />
Eogen, een voetstap op het pad van de grootdenkendheid. Delaunois tr'ist overal<br />
raad op, bij hen vond je altijd oter¡n . Zíjn enorme bekm¡ernie voor de bundeling<br />
der krachten en de samenwerking tueeen de verechillende groeperingen, líep<br />
alg een rode draed doorheen zijn hele leven en carríère. Geen enkele discueeie<br />
ging hij daarvoor uit de ireg, geen enke'le inepanning nas hem daan¡oor te znaar.<br />
Frustrtiea, tegenwerking en onbegrip waren dan ook zijn deel. Ze beletten hem<br />
echter niet, dat hij 314 van zijn energie bleef beeteden aan de verzoening der<br />
etandpunten. lJie kan deze vurige vechter voor de bet,ere waarden vergeten, deze<br />
glote pleiter van de eendracht net zijn vlaænde begeeetering en zijn opwekkend<br />
redenaarotalent.
Voor rnij wae hij het u¡erkwaardiget in de zin, dat je aan hem houvast had<br />
in de etrijd voor een achoner nilieu en een betere naatschappij. Mijn Deest<br />
pereoonlijke herinnering blijft aijn vlijnecherpe typering van het opzet en<br />
zijn inzicht in het kulturele niveau van ons werk bij de víering van het lOjarig<br />
beotaan. Zijn apeciale woorden van Herkenning en lfaarderíng draag ík<br />
slo een fakkel in nijn hart. Voor roij wae het niet alleen een eer hem te kennen,<br />
ik deed ook nooít vergeefe beroep op hen voor Erica, hoe druk hij het<br />
ook had.<br />
Dag Meneer Delaunoie, epijtig dat wij ona niet r¡eer aan U kunnen optrekken.<br />
Nu de vlam voor het srilieu op een zo ontotellend laag pítje ie gedaald, hadden<br />
wij U meer dan ooit nodig. l,faar li¿ ruet hebt U ruimechoots verdiend. Aan l4evrouï<br />
bieden wij onze bijzondere deelnening.<br />
rN MEMORIAT{ MTA VÀNSTREELS.<br />
llia VAIISTREELS overleed te uaaeeik op 2 augustug in de leeftijd van 53 jaa<br />
Zíj vae natuurgids van de lichtíng Kinrooi, 1977. I{ij zagen haar zelden op de<br />
activiteiten, want haar werk liet geen openbaar engogement toe. Het elorpte<br />
haar bovendien zodaníg op, dat niete menselijke haar nog vreeud wae.<br />
De keren echter dat zij er onmerkbaar was, etonden wij perplex van haar<br />
eenvoud, haar minzame genoedelijkheid, haar diep nnneelijke r.tarmte, haar onverpooede<br />
interegse voor wat wíj trachten te doen. llaar morele steun rtas een<br />
stimulans en door haar getror¡re ruime jaarlijkse urateriële bijdrage legde zij<br />
getuigenia af vm haar diepe bekmmernia voor de teloorgang van one stilieu.<br />
Haar grote bezorgdheíd om lange de weg van de educatie daar iete aan te doen<br />
kreeg daardoor geetalte. Onze bijzonder hartelijke dank daarvoor.<br />
Dag Mia, ook jou vergeten we niet, dat je eindelijk ruet rnoge vinden.<br />
TN MEMORIÀIIT DE KEMPENSE MOEDERS.<br />
God echiep de noeders ondet hij niet allee zelf kon doen, aldus een heel<br />
ot¡d en bovendien ook nog Vlaane epreekwoord.Deze Lange, hete zaur.ex wag herd<br />
voor de oude moedere. Híj ontnam er ons verechillende ¡net de needogenloosheid<br />
die lange hete zornere eigen ie.<br />
Eene zag ik in nijn tuin, aldue een der nazaten, een stokoude piranide<br />
zo maar orm¡er gevallen liggen tegen de wijze etrond die altijd al bereid ie geweeot<br />
zo@ar aites op te vangen en in zich op te nemen.Denkend over dít onvenrachte<br />
gebeuren, kwam ik tot de vaetgtelling, dat hij er zo m¡¡ar oud, vereleten<br />
en ãfgeleefd waa gaan bijliggen algof de cyclue voorbij wae, aleof het<br />
niet langer ¡oaig was deel te neoen aan het leven rrant hij had genoeg vruchten<br />
gedragen.<br />
- Zó otíerven ook de oude moedere: uitgeblust en afgeleefd, wije en gelaten<br />
in hun lot, nadat ze een heel leven lang hadden gegeven, gewerkt en'gevoed,<br />
gezorgd, gebeden en ge\rroôt @ gestalte t,e geven aan het leven dat zij hadden<br />
leechõnkeñ. Wat een drasÊtiek schuilt er achter zot¡l''leven...wat een troost<br />
ãoet het zijn zoveel te hebben kunnen gesen. Dank U lieve moeders, voor wie<br />
jullie nalieten, voor jullíe zorgen, voor jullie liefde...heel veel dank.<br />
Zo gedenken wij deze keer:<br />
Johanna Roggen, ooeder van Aoanda en Joe Paradisr geotorven op 3l nei<br />
in de leeftijd ian-77 jaar; Catharina Loots, moeder van Albert Mertens die ons<br />
verliet op t juni in dè teeftijd vsr 85 jaar en Hargriet Cochier, schoonmoeder<br />
van Eugènä w"11"n" díe van one heenging op l8 juli in de leeftijd van 88 jaar.<br />
Aan alIe nabeetaanden bieden wij onze bijzondere deelnerning aan. tbt ie en<br />
blijft zoaLe Gezelle zei:<br />
-9
10<br />
rN MEMORIAIq üULES VAIì¡VOORDEN.<br />
De dood en geeft geen g<br />
ZLJ voegt de nijketaf b<br />
de krone bíi den vilten<br />
de<br />
ena<br />
¿.i de epa<br />
hoed<br />
onbuigbare a'l,les bui gen doet.<br />
Julee VANvooRDEN overleed te Herck-de-Sra
ZIJ LEVEN LÀl{G....<br />
ZI.' LEVEN NOG LANGER. . . .<br />
H¿i steunde aan zíjn zíide<br />
de uitte boom naast hen geplant,<br />
z¿í etengel.den hun looen- øà¿den'<br />
ineen a'l,e etreling hart dan hant.<br />
Hun beiden knuin "ees naan de hemel,<br />
ge.ù-o?q, geLouterd door Goda dauu"<br />
zij blonken nog in aoondseheme?<br />
ale zonnegoud, eLkanden ttouu.<br />
Een ?euzeneúk kan ttúet verbl,oeíen,<br />
zíjn ù)ens en uerk zet verder oruo-ht,<br />
in God.,b.L¿ift Liefde uelig groeíen<br />
aTs nílcl,e zon en blauae tteht.<br />
H¿i zqf een boom oan onede blíjven<br />
ín uede?Ðoelen met ons één,<br />
de ueemoed uít one hant xendrijoen<br />
aL dankend doop hendenken heen..<br />
Bij alle dood ie er echter ook hoop en níeur¡ leven in de boerderij. Deze<br />
keer io det letterlijk het-geval geweest, want op ll oogst weerklonk een nieuw<br />
gekraai in de woonst van Rik Rappé en Marijke van Houttã, onze ao duurbare medebeetuureleden.<br />
Elre MARJAII kwam daar te vãorechijn. Met een luide schreerÍ,<br />
zette ze de eerote stop naar een andere wereld, rnit¿e sater voor aarde en<br />
lucht, duieternis voor licht, bekleroing voor de vrijheid, donkerte voor duizende<br />
kleuren, eenzaadreid voor geborgenheid. Direct al verkondígde zíj de noderne<br />
boodechap vtt eenvq¡d en eobert¡eíd, die ook haar ouder¡ "aãt*geñ. De vader<br />
mnkeert niete en ie zo fier ala twee gíetere. De noeder en het ùlozende<br />
kind atellen het uitzonderlíjk wel en trertonen dezelfde kenærken.<br />
Proficiat van on8 allenaal. Pereoonlijk denk, en er zijn er nog die dat<br />
denken, dat het kind letterlijk en figuurlijk te benijden iã voor dã ruimte<br />
waarin het _Esg opgroeien; on de breeddenkenãe opnoediãg die het zal krijgen<br />
van de onafhankelijke nensen waarbij het någ groot worãen. Mieschi"tr roiõt het<br />
rrel de allerlaatste der Mohicanen. Of beter nãg...nieechien wordt het wel de<br />
eerote van een gane niernre generatie die 1ak heeft aan al dat coneunptiegedoe,<br />
die daarvoor ûiet meer wil werken, díe zich weigert te laten knechten vooi zotn<br />
pnrllen. Het zij zo.<br />
Ifij hopen in alle gev;rl¡ dat alle dieren van de boerderij er niet conotant<br />
met hun neue willen bijetaan zoale dat ín het etalleke van Deilehen het geval<br />
wasr lrant dan ie er geen plaate meer voor Rik en llaríjke. Maar dat zouden ze<br />
ook nog wel lttmnen verdragen, traût zo zíja ze. De dieien zíjn daar even heilig<br />
ale de Denoen, want ook dat ie leven. Dat ze heel lang en gelukkig leven: de<br />
vader, de rnoeder en de Marjan, je hoort er beelist nog van.<br />
De teer.en I'ferncouw Ulenaers-Gielen, de oudere van ons aller Cécile, vier-<br />
99t-op zaterdag 2O auguatuo te Linde-Peer hun Gouden Bruiloft, het feeei van<br />
50 jaar eaænzijn, het beleven van vreugde en pijn. TradÍtiqráe1 gebeurde dat'<br />
æt de hele tralala en hopeaaa díe daarbij gebnrikelijk ie en rraaraan ook de<br />
çburen zich niet-onbetuigd lieten. Het noet een feeei van jewelste geweeot<br />
zijn naar het achijnt. ze epreken er vanddag.ûog o\rer. Het werd geviãrd naar<br />
aloude Keopenee geltoonte net allee erop en eraan, uct veraieringen ven have en<br />
11
12<br />
goed. En in Linde-Peer weten ze nog lioe dat ooe!. Een echte norele opkíkker<br />
ñoet ¿at geeeesÈ zijn, een stimul¡ns om er nog heel veel jaren bij te doen.<br />
Onze hartelijke gelulcneneen voor de voorbíje en de ko¡nende htnrelíjkejaren<br />
van deze nog zo flínke Eensen. Onverpooad doen ze verder en zijn ze bezig oo<br />
rpor Cécíle de thuÍe te echeppen, die zi'J nodíg heeft en haar in staat etelt,<br />
osì zonder ophouden al haar tijd en energie te beeteden aen onze l{erkgroeP oP<br />
de manier zoals zij dat nu al jaren bezig ie te doen, en zonder dewelke het er<br />
povertjeo zou æe geeteld zijn. Voor die afeerscheppíng, de bekonme¡ni¡ om<br />
óns weit
)a<br />
natuutr en beheer<br />
BEHEERSWERKEN IN HEtr RESERVÀÀT ''KOELERHEIKE" TE BEEK-BREE.<br />
Het reservaat Koelerheike llgt te Beek-Bree, Houterstraat.<br />
Het ls ongeveer 1,6 ha groot en Ls gelegen |n een klelnechallg<br />
natuurgebled, aanslultend met de Luysen en Marlahof. Het reservaat<br />
bevindt zich tussen natte beemden, blJna aLlen omgeven door<br />
houtwal.len, houtkanten en grrachten. In de omgevlng bevinden ztcn.<br />
ook elzenbroeken en popullerenaanplantlngen met veel ondergroel.<br />
Vanzelfsprekend wlnt d1t, Wlelewaalreservaat daardoor aan betekenis,<br />
ondãnks het feit dat het 9 Jaar heéft gefungeerd a1s gemeenteltJke<br />
stortplaats.<br />
HEt perceeI werd tot 1 97 6 gebrulkt voor het I tofte n van hoo<br />
zake 11 J k hul shoudeI I J k clfval en a f.vaI van rtegen , vraaron der beton<br />
brokken T n het perceeI bevInden zi ch ook vers chI T I ende put ten a<br />
gevolg van het f eI t dat hI er i n het begI n van de eeuw 2and tterd<br />
gedol ven voor de pI aatse t 1 J ke hui zenbouw<br />
Sedert de slultlng 1s er op het perceeL vanzelfsprekend veel<br />
schaar- en hooghout gégroeld. Zo treffen we ln het natte gedeelte<br />
vooral waten*llg aan en ook heel wat els.zodat we blJna kunnen<br />
spreken van elzénbroek. Op de drogere gedeelten staan heel wat<br />
1õnge eiken en berÌen. Vooraan l1gggl her en der betonnen brokãtuffen<br />
verspre!.d, rtJketUk begroeld met netels en brandnetels.<br />
Het ls de broedplaats van'zangvogels ale t,Jif-tJaf , çJrasmus en<br />
bosrl.etzanger. De wlelewaal heeft hler ook JaarllJks ?ljn zangpost.<br />
Om¡rllle van defnteressante tlgging en de rlJke fauna, bê-<br />
ifoot onzeafdetlng dit perceel ln beheer te nemen en ln te richten<br />
alg reservaat. Daarvoor werd met de gemeente Bree een huurcontract<br />
afgesloten vari 9 Jaar.<br />
De eerste beheerswerken bestonden uit het vertrlJderen van<br />
aan de oppervLakte tiggend hulshoudel.lJk afval zoals bfik, plas-<br />
tlek zakken, geraamten van meubels, enz..het heeft geen naam.<br />
Deze afval weia langs de weg naar het reservaat gestapeld en door<br />
de gemeente na afloóp weggeñaald. 4 contalners was de bult rlJk.<br />
Het verwiJderen van plastlek was geen lachertJe, want hlj zat<br />
gedeel.tefijX vast ln de grond of lag ln het water, gezien het<br />
ferceel voór een groot gedeelte nat en moerasslg ls. Dit'werk<br />
îergde ongeveer 3o manuien. Het, resultaat lras naar verhoudlng<br />
en Ítet een nette lndruk na. fn een drogere perlode zaL de rest<br />
ult het water worden opgevist en worden verwlJderd.<br />
Vooraan fa het perceel nogal ongellJk door de her en der<br />
verspreict llggende betonbrokken. Deze zu1len met behulp van een<br />
,,'L<br />
t3
14<br />
g€meentellJke bulldozer op een hoop worden geduwd en met aarde bedekt<br />
waarop een weelde van netels kan groeién. Heel wat zangvogels<br />
kunnen hierin een nestplaats vinden. Vooraan zal een rlJ ¡oñen-;õ;<br />
den aangeplant met het doel het reservaat een beetje aañ het zlchi<br />
te onttrekken hetgeen zeker zal biJdragen tot de rúst.<br />
Verder zal ln het moerassJ.g gedeelte waterwtlg worden gekapt<br />
om open plekken te krlJgen waar spontane plantengioel tan ñomeñ.<br />
Deze zlJn lnteressant voor het aantrekken van waterwlld zoatj àènA,<br />
wa_tersnlp...Ook zal schaarhout worden gekapt op drogere gedeelten.'<br />
ELk en Ln mindere mate berk zullen behõudeõ. bliJven-zodot ti¡h-- -stllaan<br />
een loofbos kan vormen. Ten slotte zutlén op het reeervaat<br />
nestkasten gehangen worden voor mezen, uJ_Ien....<br />
ilaak Janssen, Bree.<br />
Conservator van het reservaat Koelerheike.<br />
nncke LEYFt¿ not vuAR<br />
Saæn met de 40O.OOO &enoen van andere gezindten, nemen de leden van<br />
, onze werkgroep varlzelfeprekend allemaal deel aan de grote betoging<br />
voor de vrede die doorgaat op 23 october 83 te ¡ruseèl<br />
Ondanks de krit 1eke f a8 e fr88r1n de IiIg re 1d zich bevindt , 18 r tìlr 88<br />
nog ¡.em8n d die tv, rJ f.e It aan het nut vd¡ de be to 8 1n g d 1e nl' et vo<br />
geEot I veerd l8 die 1 ch 1aat overdon derdÍt door de kat-uit- de booo-<br />
k I jker dI e he t ml88 chfen nog beIach e 1i Jk 1'Indt ook nog J e ree t nool<br />
Voor hen vo 1gen en ige UIt I Praken van !En8 en d 1e neten rta È ?e zeg8en<br />
Daar kunnen de laurren onder on z I ch aan opt rekken<br />
J.L.<br />
"919 zLJn op vreg naar Armageddon, aLs we de huldlge koers bllJven<br />
voÌgen...Dê kans op zo)n ongewllde oorlog zal. toénemen in de Jaren<br />
8o, nlet alleen door de nu op gang gebraèhte déstabllÍserende-wapens,<br />
maar ook ondat de nelging duiderlJk r¡ordt ln Amerlka, om de<br />
miltalre macht te gebruiken voor het bevelllgen van economlsche<br />
berangen"' (NRc 2/2/eo) prof. B. Rörlng, lesgever in de<br />
leer van oorlog en vrede.<br />
trBr zijn vaak mensen die a¡n historici vragen hun iete te vertellen<br />
over de toekonot. DE hemel weet dat het uoeilijk genoeg ie íets te<br />
weten over het verleden. De hietoricus ie niet beter in etaet dan anderen<br />
on de toekomst te voorspellen. rn feite ie hij daartoe ¡rinder<br />
bij machte oudat hij begrip heefr van de oneindige veeleoortigheid<br />
nan heggeen kan gebeuren. Als treneen nij vragen i"zrrt er nog weer een<br />
oorlog konen?rr dan ben Ík geneigd te ant¡roorden:rrAls uenoen zich in<br />
de toekoust gedragen zoa1e ze gedaan hebben ln het verl eden dan ko'ot<br />
t<br />
er rreer een oorI o8 I'faar natuur1 I jk I het a 1t 1 J d moge lijk dat<br />
zI ch ande r8 u1 len gedragen Mijn pereoonlijke intuit<br />
ken d at d1 t onwaa r8 ch I J n 1 1J k ie, en dat er een derde wereJ.dóorl<br />
zd 1 komen Op een da g zaI he t afachrikkingenåddel fal en OD ef te<br />
8Chrikken (Hot¡ warI<br />
beg !,n<br />
o8<br />
1979).<br />
Prof. A.J.P, Taylor.<br />
1e doet DI J den
,'Ik beweer, als arts, dat atoomtechnoLogie het leven op onze<br />
planeet bedreLgt. AIs de huldlge tendens zich voorzet, zullen de<br />
iuc{rt dle wiJ inademen, het voedsel dat wiJ eten en het water dat<br />
vrtJ drinken spoedig besmet zlJn met zoveel radlo-actleve verontrelnlglng<br />
dat deze voor de volksgezondheid een veel groter gevaar<br />
vormt dan enige andere ramp dle de menshefd ooit heeft ondergaan.<br />
"<br />
Dr. Helen Caldlcott, arts.<br />
a-<br />
EBN MISDADICE BEIilAPBNING EN EEN I¡EERCALOZE VERSPILLING.<br />
De openbare uitgaven voor de bewapening zijn in de geechiedenie nog<br />
nooit zo hoog en zo zinlooe geeteest. t{at de juiete otr¡ang van de<br />
beetede uriljarden en ven de oorlogeuitgarren aangaat, kent æn voornamlijk<br />
deovenregende tendengen, niet de nauwgezette getallen,<br />
tgant de¡¡lnroor zijn er te veel gehei¡¡en. Dat de bewapening vloekt<br />
net elke denocratíe behoeft geen betoog: het volk wordt noch gekend<br />
in de werkelijke bestedingen, noch in de uitvíndingen, noch in de<br />
toepaaeing van de geepecialiseerde kennÍe van zeer weinige deekundigàn.<br />
De helfr van alle uitvindingen betreft het militaire bedrijf<br />
en natuurlijk zijn ze gehein..<br />
Ten tweede worden foroidauele sommen uitgegeven voor uítruetingen,<br />
die n een derde wer e 1door1og vo1komen waarde 1 oos zI J n en die l'n<br />
een kernoor 1og met rake t ten van de åtmog feer o f de trato8 f.ee r u1 t<br />
IJOT den ve m TEt I gd tanks kanonnen vr8 cht aut o I v 1 1egtüI gen<br />
Pen d 1e geen ke rn a fueer hebben Er worden honde rden m1 1 .1 erden per<br />
j aar be I te d aan Prduc ten van onderne[lt ngen die I chan daI ige wln-<br />
I ten maken opzienba re steekpennin gen beta1en en wapenen leveren<br />
díe in de T\reede tfereldoorlog goed zouden hebben gepaet ' rlaar voor<br />
de Derde weggegooid geld zijn.<br />
In one Lurdje zijn er æer dan honderd generaale net toPsslariaeen,<br />
plua een daárondãr paraeiterend kader' oet een opgetros¡nelde geuníiorneerde<br />
echare, en een zeer kostbaar materiaalr voor geen ander<br />
doel dan een echijnveiligheid te beloven, of ou Íngezet te worden<br />
tegen het eigen tãIk, atã ¿ít in verzet zou komen. De con-ventionele<br />
i;;;;" zi5n ãintoor, '.b"h"lve bi j víize van naakte finantiêle uitbuiting<br />
door een zeer kleine uinderheid.<br />
Intugeen zijn de totale kosten voor de bewapenÍng in l98O door het<br />
Stockholn tnternational Peace Research Institute geechaÈ opSOO.OOO<br />
niljoen dollar per jaar, Dat is een oûvoorstelbaar bedrag, juÍet<br />
als nen het omzet iã f¡ederlandae te:men: één uriljoen keer één niljoen<br />
gulden, te rteten één biljoen gulden naar onze terninologie<br />
(voor Belgie te vermenigrnrldigen net l8l<br />
Men kan ook zeggen: duiãend miljard gulden. O."9 t'verzorgingsstaat<br />
kan voor I5 niÍjoen menóen drijven op honderd niljerd gulden. H:a<br />
U"ãt"g van de bãwapening kan due fomeel tien¡naal zoveel , dttz. I5O<br />
uiljoãn menoen een veilig westers beetaan verzekeren.<br />
In werkelijkheid kan æn<br />
de arne landen daarvan,<br />
eel, kleding, ondernije,<br />
a.<br />
er veel meer mee doen. In de Derde l{ereld,<br />
kunnen mensen bestaan, met onderdak, voedvan<br />
duizend gulden per jaar, dus vijfdui-<br />
J5
16<br />
zend gulden voor een gemiddeld gezin. Dit betekent dst nen bij<br />
beeteding van één miljoen gulden duizend menoen een behoorlijk<br />
leven kan verschaffen. En rnet de uitgave van één bitjoen gglden<br />
kunnen duizend nirjoen mensen of één niljard uit de ellende worden<br />
verloet, één vierde deel der aardebewoners en de helft ven<br />
de aræ Í¡aeealo<br />
Dit zijn verbluffende erijfers, maar naar. Ale de bedragen die<br />
wegges:neten worden aan bewapening, alg investeringen zouden worden<br />
besteed voor de productie van voedeel, kleding, ondervije,<br />
enz...dan zou het reeultaat zijn, dat binnen tO jear de a¿rde<br />
geen armoezaaierg meer zou kennen. De werkegelegenlreid en de pr<br />
ductiviteit zouden een forae sprong qnhoog maken.<br />
(De derde wereldoorlog) Anton Conetandse, anarchiet.<br />
I'Het is moellijk voor het nrenseliJk verstand om een beqrlp te kriJ<br />
gen van de kracht die opgesloten ligt in het betrekkelijk klelne<br />
reactorhart en de risico's die aan de controle ervan verbonden<br />
ziJn. In het verleden hebben we steeds kirnnen leren van technische<br />
fouten, met kernenergie kunnen vre ons deze luxe niet meer veroorloven.<br />
DaIe Brldenbaugh, voormallg topambtenaar<br />
in de atoomlobby.<br />
Ale een kerncentrale explodeert, dan zullen duizende ænaen leretond<br />
sterven. Tlree weken later zullen weer duizenden door de akute atraling<br />
eterven. Het haar valt uit, de huid raakt in grote flarden loe,<br />
men begint te braken, æn krijgt diarrhee, de bloedcellen sterven af.<br />
Men eterft dus door infectíe of bloedÍagcn. 5 jaar daarna zal er een<br />
leuke¡nie-epidenie optreden. 15 tot 40 jaar daarna koot het tot een<br />
kankerepideníe. Bij generatiee daarna zullen er waarochijnlijk uievorminþen<br />
optreden.<br />
Helen Caldicott, art8.<br />
"Kernenergie is een "teehnisch wonder" gevrorden en het 1s nlet dul<br />
dellJk wie het controleert en of het eigenllJk wel gecontroteer4<br />
vrordt. "<br />
Dale Brldenbaugh, voormalig topa¡nbtenaar<br />
btJ de atoomlobby.
Auerike heeft op dít ogenblik ongeveer 30.000 kernbo¡nen.<br />
Rr¡sland heeft op dit ogenblik ongeveer 2O.O0O kernbøen.<br />
Aærika is r¡an plan in de koende jaren nog eens I7.OOO kernbomen<br />
te maken. Rusland wil er ook nog 13.OOO maken. Samen ie dat dan<br />
80'.OOO kernbcmnen rond l99O en elk van die bomen heeft een kracht<br />
die vele malen groter ie, dan de boo die in 1945 op Hiroehina rrerd<br />
Seworpen.<br />
Men heeft berekent dat binnen 30 dagen na een algehele kernoorlog<br />
90 Z van alle Aærikanen, Rueeen en Europeanen zal dood zijn.<br />
Er zullen rriljoenen rottende lichanen zijn. Er zullen epidenien<br />
ontotaan van alle ziekten die we nu onder controle hebben: typhue,<br />
pest, polio en dyaenterie. Er zullen weinig of geen aftgen zÍjn.<br />
Er zullen geen uredicijnen zijn. De nog Lenenden en 8tærvenden zullen<br />
aan hr¡n lot overgelaten zijn. De beschaving zoale nij die nu<br />
kennen zal totaal vernietigd zijn.<br />
De levenden zullen de doden benijden.<br />
Dr. Helen Caldicott, arts.<br />
"Ik ben tot de overtulging gekomen, dat kernenergie let^s is wat<br />
lre ona niet kunnen veroorloven en 1k zal al het mogellJke doen<br />
om deze overtuiging kenbaar te maken aan het publlek dat uiteindelljk<br />
zal moeten beslissen over het al dan niet verder zetten<br />
\ran het kernenergleprogramma Dale Brldenbaügh, voormarlg top_<br />
ambtenaar biJ de atoomlobby.<br />
Zo, dat Ls dan dat. Ik hoop dat nu ledereen inzlet dat het nodlg<br />
ls deel te nemen aan de grote r¡redesbetoging van 2.3 october 1983.<br />
te Brussel.<br />
J. L.<br />
rriTf<br />
5c D 1 J¿ xrr¡rcr¡ ox<br />
6crroñ¡D Îc ætAlC" Ji ce't<br />
r,lrctt^¡ß orrô¡e^L ol,¿eullÃ<br />
aúaâr Í,alÍ rT., ¡tiotlfor<br />
Olr O.oa aCU ,lsrÍooÀ ^UJ3 I<br />
ôarlolîCu 'rC btoß<br />
a<br />
t<br />
I<br />
C<br />
c<br />
¡t<br />
a<br />
a<br />
þ<br />
T<br />
o t<br />
17
18<br />
o<br />
J<br />
n<br />
[eend<br />
HÀNEPOOT, SCHOM, BTBBERMINNEKENS EN ZO MEER.<br />
voor stadsmensen heet ledere grassoort 'grasr, zonder meer.<br />
Landslleden en tuiniers maken wel iets meer onderscheid. Echt<br />
nf et zoveel dat zê , aan e'en groot aantal, een algemeen-Nederland-<br />
se naam kunnen geven Àan erg opvaI Ien cle of Ia st ]. ge gra<br />
de boerenbevolk<br />
de de dlaLectls<br />
ik het niet gew<br />
ê sen ga r,<br />
I ng we T een volksna a m rn mij n onderz oek aanga<br />
che namen van pta nten en vrucht en f n Limburg heb<br />
a agd de çIras sen te bet rekken behaIve dan een<br />
drietal.<br />
BiJ het opmaken van de liJst kwam rniJ spontaan voor de geest<br />
de bijzonder fraale soort, Du fn de flora BEVERT,IES, vroeger<br />
TRILGRAS geheten. Onder de lastige vertegenwoordigers selecteerde<br />
ik de WINDHALM, eertiJds 1n de graanvelden onultroeibaar. Daar<br />
kwam nog biJ de HAIIEPOOT, ln het oog springend vregens de vorm<br />
r,,ên zLJn bloeiwiJr:e en zlJn ongeyrenst vookomen ln tuinen en op<br />
akkers. fn deze korte bijdrage wil lk even puti:en uit de ingezonden<br />
volksnamen van deze drie soorten,<br />
DE HA¡{EPOOT.<br />
De LatlJnse naam heeft een erg ongemakkeltJke klank nameliJk<br />
Echfnochloacrus-galli. Echino, aan het Grleks ontleend, betekent<br />
zoveeL als stekellg; crus-galli w11 zeggen hanepoot.<br />
Lulsteren wlJ ook eens naar onze burenl De Duitsers houden het<br />
biJ Hühnerhirse (hoendergierst en de Fransen, welLlcht 1n navoLging<br />
van de Romeinen. zeggen gewoon Pied-de-coq (hanepoot).<br />
De lngewonnen <strong>Limburgse</strong> volksnamen zlJn vooral te herleiden, ener<br />
ziJds tot vogelvoet, hanepoot, kraaivoet, anderziJds, letwat eigenaardig,<br />
tot 1 'f zelgre..<br />
Vg,gefvoet hoor Je te Heusden, Stal-Koersel, Zolder, Zonhoven.<br />
Te Ll1lo-Houthalen noteerde ik vogg¡poet. en te Halen kraovoet<br />
(kraaivoet). OngetwlJfeld gaf de vogelvoetvormige schlkking van<br />
de ziJtakJes aanlelding tot die namen. Of gaan die namen mede terug<br />
op het LatlJnse cggs-gsl.!å: In heel wat andere plantennamen<br />
kan Je immers de fnvloed van de Gallo-Romeinen gissen.<br />
Maar waarom hiezeLgroas te Linde-Peer en hèzelgras te LommeL<br />
en Kerkhoven (1n dat laatste dorp naast yqgg^Illget)a Volgena sommige<br />
medewerkers betekenen deze namen UggJqr-3g.. MogeliJk wegens<br />
de grillige vorm van de aartJes? Of omde,t de schiJn-plulm, in de<br />
wlnter, gemakkeliJk lJzel vasthoudt?<br />
Ult Neeroeteren werd de naam krakkel-s gemel.d. t{le verklaart<br />
deze elgenaardlge volksnaam?<br />
tr<br />
v t,
DE I{INDHALM.<br />
De LatlJnse naam lpera soica-venti kan, wat het tweede deel<br />
betreft, vertaald worden door win3aar. De Duitsers zeggen, zoaLe<br />
vrlj, l{indha1m. De Fransen zlen in dlt gras een stuk speelgoed<br />
voor de wlnd: Jouet du ven!..De grote Ìlchte plulm wordt lnderdaad<br />
gemakkeltJk door de wlnd bewogen. Niet te verironderen dat ook een<br />
aantal, Llmburgse volkenamen iets met die eigenschap te maken heb:<br />
ben.<br />
Zo¿ weeëg¡aog (waaigras) te Ache1 en zwaal te Bree, Kaulille<br />
en Peer. De naam plulmgras,met de uitspraak pluimqEaos. te Bevingen<br />
St.Truiden. Buvlngen en Smeermaas en plaum€aos te Neerrepen<br />
1s ook te danken aan de opvallende graspluim.<br />
HeeI wat algemener evenwel lljkt me de versprej-ding van de<br />
namen schoJn en aanverwante vormen daarvan. Zo noteerde men schom<br />
te Beverst, Heusden, Zolder, Zonhoven, Stevoort. Dezel.fde vorm<br />
klfnkt als s-choerl te Koersel, Lillo-Houthalen, Sint truiden. Te<br />
Rosmeer wordt dat som, te VaI-Mèen<br />
soem, te Rij khoven schoemq¡:aos<br />
en gom te Lommel. Kerkohoven , met de volksnaam .ssheussem, sluit<br />
aan met schossem, dat plaatselijk ln Brabant wordt gehoord.<br />
Kan schossem verl¡ant ziJn aan het Duitse werkwoord schossen,<br />
d.f . uitechieten, gpgghieteq? De windhahn schiet (achcot) rvellg<br />
uit, en op als onkruld ln graanvelden. 9choez,, tnv.<br />
89, Dufts woord voor gcheut-, Ioot komt toch wel.<br />
schossem en scheussem. Gaan we er nog wat verde<br />
men kunnen gissen dat de vorm schom,_som enz...<br />
basterfngen van kunnst ziJn, met voorbehoud uite<br />
soortgelljke verklarlnÇ rrs¡g¡.<br />
DE BEVERT.]ES OP HET TRTLGRÀS.<br />
overeen met<br />
r op in, dan zou<br />
daar verkorte verraard<br />
dat ledere<br />
De LatfJnse naam is Briza media. Het G.riekse woord briza bete<br />
kent: ik wieqel. Bevertjes, trilgras, met de Duitse naarn Zittergras,<br />
duiden eveneens op de beweegliJkheld van de aartJes, bengelend<br />
aan tere ziJtakjes. Een meer zakeliJke besch¡:lJvlng te geven<br />
van dit grasJe dan ln de flora van Heukels, zaL Ík maar nlet<br />
beproeven. "Plulm ten slotte wiJd uitstaand, breed plramidaal,<br />
rechtopstaand. âartJes talrijk, 4-? mm lerng, 4-lO bloeniq, o,20-<br />
O,50; mel-augustus. Droge grasLanden en blauwgrslanden, op meestaI<br />
voedselrlJke grond. vrlJ algemeen."<br />
Dat "vrÍJ aJ-gemeen" za1 thans, wellicht zelfs op de vermelde<br />
bodem, bij ona overdreven schlJnen. Vroeger kwam dit volksge-<br />
Liefd grasJe ten onzent wel meer \./oor. Dit kunnen we afleiden uit<br />
de vriJ riJke oogst van volksnamen, door beJaarde medewerkers opgegeven.<br />
ZiJ kenden het plantJe als een sieraad aan het kruisbeeld<br />
op de schoorsteen gestoken. WÍe het tegen'roordig noçt aantreft,<br />
laat het liefst rustlg op zLJn plekJe voortgroel.en. Daar<br />
bengelt het ook de lof van de Schepper. Daar hoort het thuis.<br />
De Franse naam voor het trilgras is amourette (lleveltng),<br />
naast brize. Dle naam sluit best aan biJ het tweede l1d .¡an heel<br />
wat Llmburgse volksnamen waarln we horen: -ú., minnekg, miene.<br />
De vorm van de aartJes werd gezien als een han4Jg, een bolleke,<br />
enz...zoals zal bIS.Jken uit de hierbeneden laatst opgesomde namen.<br />
¡'taár wat ln de meeste volksnamen opvalt is vooral de beweegliJkheld<br />
van de aartJes, ultgedrukt door afleidingen" van werkwoorden<br />
als bibberen, blbbelen, beven, daveren, reeëLen (rillen),<br />
Elders gaf dle beweeglijkheid aanleiding tot namen als nurûnerstll<br />
n-Lmmerstanlcst:LL of zelfs ressaororas.<br />
T9
20<br />
De liJst van onze Llmburgse 'çolksnamen voor de bevertJes komt<br />
haast over als een keuze van nìeestal lieflÍJke verkleinwoórden.<br />
l{e citeren : @ggaos. te Elgenbilzen, bibbelare te RiJkhoven,<br />
**.èrl.eF' te ¡,rem¡iG-en, bie6elkraor i.Ï-x",-uiuùã rrr""u:.." a.<br />
RiJket, . btbberryrinnekes -te sõEãj¡bìãjõ;noerser, zonhoven, Lum¡nen,<br />
buþbermfn te LiIlo-Houthalen, bubbermiene te Heusden, beveremin-<br />
!ek9? -e3 bleJni5¡peEg.s (naasr blbEermñ;ã[es.) te zonhove es<br />
te Linkho"t,þ@stt..e, võì@ffi, 1996. rê r""õårffi<br />
?$!::k:n, ^þlþErhèrtchg,C re Neerrepgñ , reeëkqs te achãt , UþggI_<br />
grèst(e te Sint-pieters-Voeren, daverdellekes (mooie alteraã,ãiJte<br />
As, nimmerstankstll te neeroeter@ te uikhoven en<br />
ten slotte ressaorgras (ressortgras) te-Tessenaerto.<br />
Naast bibÞerhÈnlcheg en blbbeihèntches, zo pas vermeld, waari<br />
hèntches t@Linffiorm van de aartjes<br />
treffen we nog aan: hgttgl(eg (hartjes) te Hulst, beullekes"(bofle<br />
kes) te Lom¡nel en te-xêirhoven en ñaverminnekes tElForooie.peer<br />
is wel ers uitzonderliJk met ae mi@<br />
(platlulzen) t<br />
Mag ik aan het eind van<br />
""ã*-pi;iiåãi;_<br />
deze bljdrage, de welwillende<br />
van de lezeressen en delezers<br />
vragen voor het werk wearui<br />
een beperkte greep deed, nI. "Dia lectl che Namen van Pl<br />
n een ult gave van<br />
de ree 'rLimb nat ll ik<br />
Ielders van natuurexp<br />
kruiden met een groot<br />
r'<br />
r'? Dit boe ÉIet aandach<br />
t ik hie<br />
ten en<br />
Limburgs Landschap,,, in<br />
k biedt de mogeliJkheid aan<br />
loratle s om hun uitleg biJ de aangetroffen<br />
vaderll Jk dialectisch sausJe te "kruiden".<br />
Landewald Janssen o. f .m., Heusden.<br />
De redaktie veetigt er lþ gans speciale aandacht op, dar dit boekje<br />
zal verechijnen omstreeke 15 october 83. Het is verkrijgbaar door<br />
etorting van l5o frank op rekeningnurñer 456-4022ú¡l-ãõ van de<br />
StíchtÍng Liurbtrrge Landechap. Veælden: titel van hoger genoemd werk<br />
DE BE\IERTJES.<br />
Tos, laat zacht rillen, heel eventjes,<br />
laat trillen Je bevertJes,<br />
Je bengelende belletJes<br />
rein rinkelend zonder geluid.<br />
Zo, Ja, fs het welletJes<br />
in het wlndJe van zuid.<br />
Jull1e ziJn l1Jk vermflderde sllngertJes,<br />
beroerd door genadige vlngertJes<br />
als Jullie Je belletJes zonder gelulden<br />
aan bochtige draadJes gaat luiden.<br />
Ik hoor ze niet rinkelen,<br />
ik hoor ze nfet tlnkelen,<br />
maar fk weet dat ze luiden<br />
lranneer uft het zulden<br />
zoet zÍngende wlndekens eventjes<br />
doen trillen, l1Jk biddend, Je bevertJes.<br />
Landewald Janssen, o.f.m. Heusden.
krlk<br />
onnhoo<br />
DE HERFSTSTERREBEELDEN.<br />
6<br />
r'f<br />
t<br />
I III<br />
I IIt<br />
I<br />
.tf<br />
J,o.<br />
3<br />
o t<br />
rs<br />
o<br />
rttt"<br />
,<br />
t t<br />
î<br />
ll<br />
U¡A<br />
)ra8<br />
b<br />
¿<br />
I !a,<br />
tr<br />
a<br />
a tfG<br />
Ytta b<br />
ü<br />
--z^\-n-<br />
oo"<br />
t<br />
I<br />
27
22<br />
Het "lege" vi erkant van fggasus 1s opvallend. we vrnden dit ster<br />
rebeeld in het<br />
zuiden half augustus<br />
rond 2<br />
iina 3<br />
uur<br />
uur, etnd augustus<br />
en<br />
-<br />
Januari rond<br />
verder per halve maand een uur vroeger tot<br />
18 uur.<br />
begtn<br />
Links van Pegasus ligt het sterrenbeeld Àndromeda.<br />
de ltJn der sterren<br />
we volgen<br />
¡3 +ltl(van Andromeda, dan komen<br />
ne wazíge<br />
we<br />
vlek tegeri:<br />
een<br />
de<br />
klei-<br />
Àndromedanevel. D1t<br />
sel nog Íets groter<br />
is een Merkwegstel-<br />
dan ons Melkwegstelser.<br />
llng<br />
Het<br />
van enkele<br />
is een verzame-<br />
honderden milJardeñ<br />
gelegen<br />
sterren, van gas<br />
op een afstand<br />
en van<br />
van<br />
stof<br />
2, ã milJoen iictijaren]gãaenr<br />
even dat het licht dat je<br />
hlerblJ<br />
nu waarneemt,<br />
geleden<br />
een ã,ã,nirjãàn<br />
1n de Àndromedañevel op zíJn<br />
Jaar<br />
wág<br />
wlj<br />
hierheen<br />
bevonden ons<br />
vertrokken<br />
toen<br />
is.<br />
aan het begiñ van-het<br />
Pleistocéen)<br />
Klrartalr (het<br />
en<br />
onder<br />
op onze Aarde liep toen nog de Àustralopithecus<br />
rond.<br />
De Àndromedanevel Ís één voorbeeld van<br />
stersels<br />
de<br />
dle<br />
milJarden<br />
het melkweg-<br />
heeral bevolken. De verst verwi¡ãerde<br />
heden die men<br />
te-n dage kent, staan op afstanden van een lo tot 15 mft_<br />
Jarg richtJaar. Denk hier ook eens aan<br />
stersel<br />
het feit, dat het zonne_<br />
en dus ook onze Àarde een 4,s milJard Já.i-ð"à i".<br />
Tony Dethier, Kuringen.<br />
Herfstgedicht. .<br />
fn deze wereLd te ziJn<br />
als een verloren rnisilaatste deur<br />
tussen de andere deuien<br />
van het zo grote hote1.<br />
herfst, die alles van u afschudt<br />
:.:^::1I lerys_rrekr in uãiusrins<br />
Eussen uw wÍndgedragen<br />
uitgestoten telgen<br />
neem ook dit verdorven blad<br />
in uw regenvlagen op..<br />
pf: g9n gekruisigde Krisrtrs<br />
bedelf mij<br />
onder waarachtige aarde<br />
en laat miJ mol alleen ziJn.<br />
RVA¡tl.<br />
Johan Joos.
verbazlng toen een van ons blJ het<br />
zoeken naar een Blauwborst, opeens<br />
een Draaihals in de ktJker kreegt<br />
Hoeft het een vermelding dat onze<br />
gids zlch zeet gelukklg toonde? De<br />
Blauwborst gaf trouwens wel taal<br />
maar geen tekän, hoezeer we ook het<br />
strulkgewas afzochten. Àan de vlJvers<br />
hoorden we even het misthoor¡¡geluid<br />
van de Roerdomp en zagen we<br />
enige KuifeendJes en Wintertalingen<br />
evenals de alom gekende I'leerkoeten.<br />
Iemand ontdekte zelfs een fjsvogel<br />
op een takJe boven het vlJveroppervlak,<br />
maar de metaalblauw-glanzende<br />
visser ontdekte ons op ziJn beurt<br />
en verdween vllegensvlug tussen het<br />
groen. Jan Gabriel.s toonde ons<br />
aan de oever van de Universiteitsvijver<br />
holen van deze rEiser'-vogeI.<br />
HfJ vertelde ons hlerbiJ dat, wanne<br />
er kuikens zLjn, de oudervogels bfJ het uitkomen onmiddeliJk ln<br />
het water duiken. Dit is goed te begriJpen uanneer je weet, dat<br />
de Jongen hun vloeibare excreties gewoon doorheen de gang naar<br />
buiten spuiten. Het geurtJe dat daarbfj hoort kan Je rieken aan<br />
de ultgang van het hol.<br />
BiJ het horen van een 'miauwen' als van een buizerd werden<br />
vele blikken naar de hemel gericht. Doch het betrof hier een<br />
staaltJe van de imitatiekunst van de Vlaamse gaai, een zeer j.nte1<br />
ligent kraaiachtige. De kraaienfamilie neemt tegenwoordig veel<br />
uitbreidj.ng door het teloorgaan van de predatoren zoals de Slecht<br />
valk onder andere.<br />
t{at verder van de viJvers deed iedereen ziJn best om het verschll<br />
in de zang van Wlnterkoning en Roodborst te horen en om<br />
tussen het lover de Pimpel- en de Koolmees te onderscheiden. Een<br />
Fitis daalde af van ziJn toonladder en we hoorden de alarmkreet<br />
(ltsja) van de G[Onsko¡rnees. Dit holbewonertJe, dat hfer ziJn<br />
meest noordelijke grens van voorkomen heeft, wipte bedriJvig rond<br />
tussen de takken van een boom.<br />
Het mezenriJtJe werd vervolledlgd door de observaties van een<br />
Zwarte mees en een Kuifmees. Staartmezen zagen we niet. Dece ziJn<br />
wel de meest sociale Mezen. 7.e slapen zelfs in groepJes biJeen,<br />
waarbiJ al'Ie staarten uit het op die manj.er gevormde hoopje pluimen<br />
steken.<br />
Evenals de Havik is de Bosuil nu in ziJn broedperlode, zodat<br />
onze glds ons een bosul.Ìenkast mét broedgeval kon tonen. En weer<br />
was Jan even gelukklg. Beslultend menen we dan ook te kunnen zeggen<br />
dat ð.eze vogeJ.wandeling, ondanks entge verdwaalde regendruppels,<br />
zeet flJn en zeer leerrijk was, vooral voor de minder geoefenden<br />
onder ons. Met dank aan onze enthousiaste gids. Dat we<br />
er blnnenkort ziJn boek eens over kunnen openslaan.<br />
Verslag: Ànnemie Verheyden, St.Truiden.<br />
Tekening: Roger van Àvermaet<br />
23
24<br />
S¡TANtrI]ÐUNT<br />
DE 3OSTE NATTONALE NÀTUURBESCHERMINGSDAG TE STOKKEN À/D MÀÀS.<br />
,ï<br />
Deze dag was inzeke organieatie een evenement waarop de Maaaland<br />
ee oílieuverenigingen terecht trots Eogen zijn. De aanwezigheid<br />
kon beter, maar de ouwe getroulren waren er toch tuaar rreer.<br />
De Feeetrede werd uitgesproken door Guido van steenbergen, waarneaend<br />
voor¿itter van BBl-Vlaanderen. Hij startte zijn uiteenzettíng<br />
met een hulde a¡n Herman Delaunoíe, zopas overleden.<br />
Hij vroeg één nínuut etilte m de nagedachtenia van onze grote<br />
voorganger te eren. Daarna venrolgde hij zijn uiteenzetting æt<br />
de woorden.....<br />
Het 1s dringend noodzakeliJk dat beleldsbeslissingen terzake<br />
op basis van de Mil.ieu-Effect--Rapportering tot stand komen, waarblJ<br />
ernstige afweging gebeurt tussen de verschillede::.maatschappellJke<br />
functies met aandacht voor arLe facetten, oecologische,<br />
ruimtellJke, econornische en socio-culturele en dat zlj pas genomen<br />
vrorden na maatschappeliJke toetsl-ng. Het is bovendien dringènd<br />
noodzakeflJk dat biJ deze beleidsbesllsslngen ook de nodige middelen<br />
en mogeJ,lJkheden worden voorzlen en lngebourvd om de nabestemming<br />
ook werkeliJk te reallseren.<br />
ei'moet gered worden wat nog te redden fs, maar vooral moet<br />
men behouden wat nog kan behouden worden. En dat moet ln het Maasland<br />
gebeuren. De ontluistering, die de ontgrinding hier d,e laatste<br />
tien, twintig Jaar heeft teweeg gebracht ls ontzettend. De be<br />
staande plannen en vooruitzichten is het nfet minder.<br />
fn het ont.stellend dossier 'KiezeL of delen, dat door de<br />
Maaslandse Milleu Àktle werd samengestetd, kan Je rezen: strake<br />
¿e 10 ß ùan de negio-oppe?1)Lakte Leeggebaggerd, hee| uat geomorfo<br />
Logisch bel.angniike landeehappen ooor aTt¿id oerlonen, geùLeyet-emen<br />
en meanders ùerdùenen" een honderdtaL Landbouubedníjven 1)an<br />
de kaant geueegd en unieke vegetatietypen pernie'|,d. Hier in Stokkem<br />
zal 22 % uan de oppe?vLakte noeten príjs gegeoen uorden aan<br />
de ontgrínding.<br />
fn het Maasland is het hele l'laaslandschap in het gedrang. Zo<br />
kan het echt nlet verder meer. Intussen weten we, via een persreactie<br />
van Mi.nister Àkkermans die ln de Gazet van Àntwerpen verscheen<br />
onder de kop 'Mllleu moet ook rekenlng houden met economlsche<br />
motleven', dat wiJ zogezegd. fout zitten. rk clteer: D¿ ûa,arde<br />
oan deze gebíeden díent uiteraand ondepstneept, doeh de geoLogíaehe<br />
opbouu oan de ondengrond ttan deze zonee ùonmt een zo hoge<br />
natuuvLiike rijkdom aan gnondatoffen, dat een afuegen úan uaa?den<br />
LandsehappeLijke, eeonomíaehe, teuerketeLling híet noodzakel¿ik<br />
bral. Met de meeate bezongdheíd om natuun en Landaehap ¡¿erden op<br />
baeíe ùan etudiea, ondenzoeken en ndppo"ten de noodzakeliike gnin<br />
)
?e o e ebíe den aange duid.<br />
"ûeg<br />
DulderiJk wordt de suggestie gedaan, dat het gaat om een tegenstelllng<br />
werkgelegenheid-mllleubehoud, terwfJl de optle zou<br />
mo€ten zlJn: rerkgelegenheid door milieuzorg. rÞ eeonom!.sche<br />
crfsls was ook het argument qn het budget tot aankoop van natuurgebleden<br />
terug te draal.en van 616 mt.lJoen op de begrãtJ.ng van<br />
1981 tôt nog slechts 40 mllJoen Ln 1983. ulàtster Ãkkermans verklaarde<br />
ln de cqnmlssie van de Vlaamse Raad, dat een verèere po-<br />
Iltlek van aankoop van bossen en groene rulmten butgettalr niét<br />
ranger Ìroudbaar was. De post ruLrverkaveling, waterbeheersingen<br />
dralnerlng werd echter gewoon verhoogd.<br />
De Gerúeatplannen worden ontkracht. fk noem alleen maar de optrcging<br />
van Ìret moerasgebied De Borgt te Grlmbergen en de herzle-<br />
van het,Gewestplan I\¡rnhout. De Gewestplannen dreigen boven-<br />
dienlfng<br />
nog_verder te worden ultgehold. Er ls fmmers het oñtwerp van<br />
decreet dat de uÍtzonderlngsartlkets nog verder zal versoepelen.<br />
Ook de organlsatle van de nleuwe \¡laamse Admlnistratle voor<br />
de lulmteltJke Ordenlng en het Leefmflieu baart zorgen. Natuurbehoud<br />
en Rullverkavellng zouden samen worden ondergebracht ln een<br />
Dfenst Landlnrlchtlng, die zou opereren naast een afdellng rutmte<br />
lUke ordenlng en ieefmilleu. De groene decreten, het Bosdecreet,<br />
tret decreet op de landechap¡len, het Natuurbehoudsdecreet werden<br />
eerst 1n de lJskast gestopt, dan opnieuw ter studie genomen. l{e<br />
zlJn erg bang dat het natuurbehoud opnleuw de klus wordt. Positie<br />
ve maatregelen ln de Jaehtreglementering werden ongedaan gemaakt.<br />
Het zal dan ook niemand verbazen dat de Beheerraad van het<br />
Nationaal Verbond voor Natuurbeschermlng meende de Heer Akkerrnans<br />
@meenschapsmlnlster voor o.â. Natuurbehoud nlet te kunnen ultnodlgen<br />
op de 3Oste Natfonale Natuurbeschermlnsdag en hem dlt ook<br />
heeft medegedeeld.<br />
Dlt alles is lmmers 1n één woord samengevat: afbraak. Afbraak<br />
van het natuurbehoudebeleld ln Vlaanderen, dat op gang werd gebracht<br />
door Marc Galle, de eerste groene mlnteter. Dat het anders<br />
kan hebben we ervaren, dat tret anders moet weten we zeker. Namens<br />
de Bond lÞter Leef¡nilleu roep'tk u allen op tot actle om deze<br />
afhraak te doen ophouden. BlJ het doorbladeren van het verslagboe<br />
van het Groencongres 1981 herlas lk de toespraak van Marc Galle,<br />
dle toen zlJn beleldsvl.sfe kwam toellchten. Ik lrlt besluiten net<br />
de slotzln van zlJn toespnaak:<br />
I,AAT ONS SÀI'IEN EEN VUTST MÀKEN VOOR IIET NÀTUURBEHOUD TN VL¡IANDER<br />
Stoklcem 1É september 1983.<br />
Guldo Van Steenberg€D, Antwerpen .<br />
Voorzltter a.i. van BBL-Vlaanderen en Nat. Verbond Natuurbehoud.<br />
Kent U het toppunt van deoocretie?<br />
Zich oet 8O Z vsn de bevolkiirg in een enquète uitepreke¡¡ TEGBil de plaateing<br />
van de kernr¡kctÈen en dat net 4OO.OOO menoen laten horen in de Naiionale -<br />
Betoging van 23 october 1983....en ds¡ in het parlement op 9 novenber 1983<br />
partijgebonden Btenæn VOOR de plaateing<br />
Ifie zei daar ook necr d¿t het hele lsnd verkocht ie aan het kapitaal?<br />
25
26<br />
AKKEFIMAN S¡<br />
EI lJ ITE N<br />
WAJ\¡IOM DEZE ACTIE TEGEN HET NÀTUURBELEID VÀN ÀKKERMANS?<br />
Binnen de BBL, de o¡erkoepetende organieatie waarin de natuur- en nilieuorgani<br />
aaties elkaar regelnatig ontmoeten, ie de globale natuurafboulrende beleidepoli<br />
tiek van de huidige minieeter Akkemane herhaaldelíjk beeproken. Dit reeulte<br />
de in een actie die etartte tíjdene de Week van het Boo en die verder vorm<br />
kreeg in het najaar 83. Eerate actiepunt rras de uitgave van teee ot,ickers met<br />
dezelfde tekening maar met een verochillende tek8t, zijnde: OOK IK $ÍENS EEN<br />
BETER NATT URBELEID of AKKBRMANS, NATUURRAI.íP VOOR WAAI¡DEREN. Elke natuurn¡riend<br />
kan de veraie van zijn keuze verspreiden of uithangen; helaae een bittere<br />
noodzaad voor de natuur. Ook het NaÈuonaal Verbond voor hel'Natuurbehoud denkt<br />
in dezeLfde lijn en verklaarde Akkerñans ongewenst op de Nationale NaÈuurbeecheroingedag<br />
te Stokkem.<br />
$TAÀROVER GAAT HET IN VERBÀ¡¡D ¡{ET DEZE ÀNTI -ÀKKERMÀNS-ACTTE?<br />
Over niet weiníg, ø niet te zeggen heel veel. BDL beechikt over een fijvig<br />
doeeier, r¡aaruit hierna volgend enkele hete hangijzere. Hoewel Akkerrnans af en<br />
toe in de pera het roooi tracht te vereieren ie zijn beleid zonder twijfel het<br />
meest afbrekende natuurbeleid dat Vlaanderen ooit kende. Kijk even nee:<br />
-Zijn mooie princiepeverklaring bracht geen verandering in zijn beleid betreffende<br />
de open ruimten. Beloften werden nooit uitgevoerd. Er was zelfe een<br />
woordbreuk over de uitvoeringsterilijn en de príorítair aan te pakken wrtldbouw.<br />
Ondertussen gaat de il,legale vernieling van de open ruimte onverpoood verder.<br />
-De vogelvangst werd tritgebreíd, zelfa verboden netten werden toegelaten. De<br />
bescherming van de Houtanip, een Vls@ee natuun¡riendelijke priueur ín Europa,<br />
ia verníetígd ondanks de verapreidÍng van 2OO.OOO stickers voor het behoud.<br />
Zo geef.t Akkermane kaakelagen aan naÈuu:minnend Vlannderen, een echte saardeneter<br />
voor zijn gebrek aan respect voor wat leeft in de natuur.<br />
-Het grcrene aankoopbudget eerd met 92 I vetlaagd, de Geræsuplannen uitgehold,<br />
ondanks mooie woorden ie na 2 jaar niete terecht gebracht van vernieuwende<br />
natuurdecrgten<br />
-1a1 van natuurgeb.ieden gingen verloren ret zijn actieve en paeeieve medewerking.<br />
Denk aan Sueetshof, Karreken, Moerse de Borght, Rinkven, Golfterrein<br />
's Gravenvezel. De uitbreiding van de grindgebieden öan de Maaekent stsat<br />
ook op otapel, zonder van de reet te epreken.<br />
-Toch doorvoeren van door locale boeren sterk<br />
donk. De werken konden zogezegd geen rekeníng<br />
Onder het beleid van Akkermane zijn de boeren<br />
op hun eigen land en ín de gevangenis geotopt<br />
lend overbodig project te kunnen doordrukken.<br />
betwiete ruilverkaveling te Mee<br />
houden met het natuurbehoud.<br />
door 6O ríjkewachtera afgeklopt<br />
om uíteindelijk een geldverepíl-<br />
-De nigister ontzegt aan milieuverenigingen het rêcht tot iniage van bouw- en<br />
verksvelingsvergunningen ondanke het feit dat de Raad van State het uitdrukkelijk<br />
het recht, ø niet te zeggen de pl.icht acht van een nilieuvereniging oû<br />
gebruik te maken van het inzagerecht op baeia van KB van 22. october 1971.<br />
Redenen genoeg dus orn tot actie over te gaan. Daartoe kan U Uw<br />
steentje bljdragen door het massaal aankopen van de stlckers tegan<br />
de prljs van 10 frank het stuk te storten op nuñmet 427-9og<br />
22OL-48 van BBL-Vlaanderen, Àarlenstraat 25, 1O4O Brussel met ver<br />
melding¡ Natuurrampenfonds. U kan ze dan versprelden ln Uw eigen<br />
leefgemeenschap door ze te verkopen of weg te geven voor de goede<br />
zaak
4<br />
aa<br />
?<br />
\\<br />
t¿<br />
nnedutatuef<br />
korrelfle zout<br />
GEiTi¡EESKUNST IN EPTDAUROS TN HET OUDE GRIEKENLÀ}¡D.<br />
Het Grlekse Epldauros had in de Oudhel,il zowat de reput,atie<br />
van een academisch zlekenhuls van nu. Hopeloze gevaLlen trokken<br />
er heen, maar ook riJken die het beste van de medlsche verzorging<br />
wllden en het ook konden betalen. In Epidauros ging het er wel<br />
anders aan toe: men raadpleegde er de god Esculapos dLe, via een<br />
orakel , zIJn raadgevingen aan de patient verst,rekt.e. Zo ook aan<br />
Irène. Het Ís een verhaaltJe door La Bruyère in de l?de eeu¡¡ neer<br />
geechreven.<br />
Irène reist in eerste kLas naar Epldauros, maakt een afspraak<br />
rnet Esculapos in zlJn tempel en raadpleegt hem over haar kwalen.<br />
Eerts beklaagt, ze zíc}:. erover dat ze zo moe is, doodop. De god<br />
vindt dat normaal na zo'n reis. Ze zegt dat ze 's avonds niet<br />
veel trek heeft,. het orakel schrlJft haar voor dan maar weinig<br />
te eten. Ze voegt eraan toe dat ze last heeft van slapeloosheid;<br />
hU beveelt haar alleen de nacht door te brengen in bed. Ze vraag<br />
hem waarom ze zo dlk wordt en wat ze daartegen kan doen. Het<br />
orakel antwoordtdat ze best voor het middaguur opsta¡t en van<br />
tijd tot tijd te voet ergens naar toe gaat. Ze Jammert dat ze<br />
geen wiJn meer verdraagt; het orakel zegt haar nater te drlnken;<br />
dat, ze last heef t van een overladen naag: eet matig lu,jjÔt het<br />
antwoord.<br />
MfJn ogen ziJn zwakker geworden, zegt Irène. Draag een brj.I,<br />
zegt- Esculapos. Ik word zelf ook zwakker, gaat ze door, 1k ben<br />
nlet meer zo sterk en zo gezond als lk geweest ben. Dat komt,<br />
zegt de god, omdat u oud wordt. Maar hoe geraak ik van mlJn kwa-<br />
Ien af? De kortste weg lrène, 1Ê sterven z.oals uw moeder en uv¡<br />
grootmoeder deden.<br />
zoon van Àpollo, roept Irène, wat voor raad geeft ge me nu?<br />
Is dat aLle wetenschap lraarove.f de mensen spreken en die u over<br />
heel de wereld beroemd maakt? Heeft u mlJ niets biJzonders bf<br />
ingewlkkelds geleerd? Kende lk niet a} de goede raad die u miJ<br />
gegeven hebt?<br />
lfaarom hebt u die raad niet opgevolgd, antwoordde de god,<br />
dan had u zover nfet hoeven te kornen on ¡ne te raadpLegen, dan had<br />
u uw levensdagen niet, door zorn lange reis hoeven te verkorten.<br />
Irène is de mens van alle tlJden: niet bewust dat de oplossing<br />
van ziJn probleem bfJ hemzeLf 119t, ln een welovervtogen levenshouding<br />
en de aanvaarding van het onvermiJdeltJke.<br />
Hales, Peer.<br />
27
28<br />
1gg4, Lgg{, 1994, 1gg4, Lgg[, t 9g4, 1984, 1gg4, tgg|, Lgg|, 1gg4, Lgg4, 1gg4.<br />
I"t gedicht dat volgt is miJn persoonliJke nieuwJaarswens, opgedragen<br />
aan de leden van miJn redaktie en de auteurs van de Jããrgang<br />
1983. Ik dank ze voor hun steun, hun ínzet en hun werk. ft<br />
denk dat ruiJ in die zln van de potitlci verschilden, dat we deden<br />
wat rce beloofden en zelfs meer.<br />
Tevens draag rf n9t op aan alle mensen van goede wil dle het principe<br />
van soberheld en klelnschaligheid aanhãngen en die pal si,aan<br />
voor de groene gedachte.<br />
Ik v¡eet dat deze wens een utopie inhoudt, maar in elk begin steekt<br />
een stuk waanzin en wie niet gelooft a1s de klefnen zaL het nieuwe<br />
rf Jk niet ervaren. J.L.<br />
EENS ZULTEN !{IJ I,{EER<br />
eens zullen wlj weer<br />
over heldere stranden hollen<br />
naar hanelust weer drinken<br />
van onze eigen lucht<br />
waden door beken ¿wemmen in vennen<br />
ons warmen aân vuren<br />
waarvan wij weer de vlammen zlen<br />
onze kinderen zullen weer<br />
naar kleine schooltjes gaan<br />
er zullen weer hagen zljn<br />
om. haagschool achler te houden<br />
hel bruldspa a¡ zal wcer mogcn trouw€n<br />
in het vertrouwde gemeentehuis<br />
en ¿elfs in de kleinste statlonnetjes<br />
zullen er w€eÌ lre¡nen stoppen<br />
zebrapaden zullen<br />
tot brede lanen worden<br />
vluchtheuveltjes<br />
uitdeinen tot pleincn<br />
wachthokjes zullen ove¡bodlg worden<br />
wànt nlemand rijdt nog voor zlchzelf<br />
de wereld ¿al. weer één elndclo¿e<br />
autoloze zondag zijn<br />
met stoet€n trekkcnd door
trIAG¡EIGIEK<br />
\,AN EEN<br />
boendenux<br />
ËEN NIEUWE}!ENS.....<br />
opgedragen aan de allerklelnsten<br />
De kersentlJd ls voorblJ. Daarmee wordt een gedeelte van het<br />
zomerseLzoen afgesroten, maar op een boerderij is en briJft er<br />
veel werl(. Deze gaat het echter niet over de [,uin, het fiutt of<br />
de dieren. Er 1s een kleln mensJe op komst en ook daarvoor moet<br />
een nestJe in orde gemaakt worden.27 Juli is de ulterste datum<br />
van afspraak en met heer veer zorg wordt alles geregeld.<br />
' I'taar dat kleine mensJe vtndt het nlet nodlg orn dan de eerste<br />
sÈap al te wagen. Dus...iedereen doderijk ongeiust...behalve de<br />
aanstaande moeder._trlant eigenl-iJk had ik haar het lre fst bfJ miJ<br />
wlrren houden, héél kort blJ mfj. rk was een beetJe bang da[,<br />
niet<br />
ik<br />
goed zou weten, hoe voor haar te zorgen, of ik haar zou kun_<br />
nen herpen als ze zou huilên...of lk haar de weg zou kunnen wiJz<br />
naar een reven en een wererd waarin ze gerukklg -<br />
zou zLJn.<br />
op 11 augustus zette MarJan dan toch de grote stap naar de<br />
grote wereld. l{e waren met vleren oo haar op te vangeñ. vier mensen<br />
die de Laatste uren, leder op hun manier, haddeñ samengenerkt<br />
naar hetzelfde doer: een nleuwe mens op de wererd zetten.<br />
MarJan was mooi, keek heel verbaasd nðar de lamp boven de keu<br />
ke¡rtafer en voelde zich bllJkbaar teyreden met de nieuwe omge<br />
ving. Later, in de stirte van de nacht, bekroop me een oneind<br />
1g<br />
triestlg gevoel...ze hudden miJ lets afgenomen; Marjan reek zo<br />
weg...en weer kwamen de twiJfels....<br />
Ult de wieg kwa¡n een kreet. De nfeuwbakken en van goede voornemens<br />
geheel vervurde vader vloog het bed ult en regde de baby<br />
voorzfchtlg in het grote béd. De zon verJoeg de nacht, de haan<br />
kraaide, de wereld wæ één moment van ons alreen. Van ons, twee<br />
grote mensen en een kleintJe dat de eerste ochtend van haar leven<br />
meemaakte.'In gedachten zag de zwaluwen op cle hooizolder die hun<br />
jongen kwamen voeren. rk zag de schapen ln de wei en de geiten<br />
waarvan de Jongen drinken als ze dorst hebben en niet volgens een<br />
bepaald tiJdschema. De kloek heeft er ook geen moelte mee haar<br />
kuikens te leren wat eetbaar 1s en wat niet. ze weten inst.lnctief<br />
wat ze moeten doen, waarêûl zouden wiJ dat dan nlet kunnen?<br />
Het dagetiJks leven heeft zíJn gewone rlthme yreer aangenomen.<br />
úte zlJn nu met ziJn drieën. Ik vond dat alle boerderiJbewoners<br />
dat mochten weten. Rakker, de hond, bewaakte MarJan heer angstval<br />
119. Ik heb haar 1n huis gebracht, dus moest er voor gezorgd worden.<br />
De geiten vlnden het kleine hoopJe mens niet zo interessapt.<br />
Ze komen trel kfJken, maar met eten heeft het nfets te maken, dus..<br />
De schapen kiJken eens van ver, êF is geen emmer biJ...dus is het<br />
nlet de ¡noeite zo'n eind te lopen. Alleen Tonia, het ezleltJe, ls<br />
uitermate nieuwsgierig. HeeI voorzict¡tig rulkt ze aan de kleine<br />
a<br />
29
30<br />
MarJan en wanneer een_handJe naar de snutt gaat brijft ze heel<br />
rustig staan. Een wonderliJke kennismaking was dat.-<br />
MarJ cln l_ s nu drI e maa nd oud en voeI t zi ch prima op de boer de<br />
i J Naar al d<br />
r ou e gewoonte en i n over eenst emmI ng met de heemkundt<br />
ge g bruiken h1 er t en I ande hebben we otr) I 2 november een boonr<br />
gepl ant aI s aandenken aan haar geboorte van de Yùerkgroep Limburg<br />
ae Ncltuurgidsen Ytaarvan hre be stuursl 1ô zi J n krege n vfe een pra<br />
t fg geboor<br />
ch-<br />
teg es chenk aanqeboden I n de vorm van een zi tver 1I nde<br />
Voor ni J I s d 1 e boom het slrmbool van z acht he l_d en eenvoud van I e<br />
venskracht en verbond enheid met de natuur en de<br />
plantten<br />
heimat Tradi onee<br />
we hem op de pl aat 6 vtaar de nageboorte door de vader<br />
werd begr CIven eèn gebrui k dat hee I ver i n de geschiedents<br />
gaat<br />
terug<br />
Zo kt nderen dat was de ges chi ed ent s van Marj an s geboorte<br />
MarlJke Van Houtte, Borgloon.<br />
\A/ILtr'E trIIEFIE|VFIEVA LI trIATIE<br />
L4 ooIEvÀÀRs.... .. .wEc? I I t t<br />
- Pggin september kreeg het vogelasiel van O¡rylabbeek een<br />
foontJe van<br />
tele-<br />
een bevriend asiel ult de streek van Dendermoride ¡net<br />
de vraag of ve geen mogeriJkhei,i zagen 2 raven, L4 ooievaars en<br />
event'}eel nog enkele kroonkranen op te nemen. Deze dieren zouden<br />
kortellngs 1n beslag genornen rvordeir.<br />
Àrhoewer zurk groot aantal vogels van dfe grootte heel wat<br />
moej-ltJkheden met zich meebrengt, zagen we toch kans een en ander<br />
zo te versieren, dat v¡e aan de dieren een onderdak konden verscha<br />
fen'Enkele weken later bett dan een beanbte van t{aters en Bossen,<br />
een zekere heer Van praet, eveneens ult de streek van Dendermonde<br />
en stelt ons opnieuw de r/raag of we La ooievaars, 2 raven en even<br />
tueer enkele kroonkranen kunnen hulsvesten....ondat we de zaak<br />
ondertussen bekeken hadden en enkele kooien onderdeeld, konden we<br />
met een gerust hart zeggen dat we de dieren konden huisvesten.<br />
5v
De beambte vraagt dan nog ons Juiste adres om onze vergunnLng<br />
na te trekken. ALs alles ln orde was, zou een van de volgende<br />
dagen een invaL gebeuren in een zogenaamd 'wfldpark' en moesten<br />
de dferen afgehaald worden.<br />
Nu hebben wlJ al van alles en ln dfverse hoeveelheden verv<br />
maar om L4 ooievaars en een hele reeks andere dieren af'te halen<br />
op zo'n 15O lûn van de.deur, dat geeft toch wel enkele moelllJk-<br />
Ì¡eden. UttelndeliJk wordt beslist ottt ingeval van afhalen 2 Toyota<br />
Jeeps en 1 sta!.onwagen te sturen, vergezeld van 5 medewerkers en<br />
1 dierenarts. Àchteraf kriJgen vre
32<br />
natuur n beheer<br />
HET BEHEER VÀ¡I DE VÀLLEI VAN DE ZWARTE BEEK ROND KOERSEL.<br />
rn 1980 werd door de Bergische Natuur- en vogelreservaten<br />
(B.N'V-R.) met de ultbouw van een reaervaat ln de Vallel van de<br />
zwarte 9..!* ge6tart. De uitbouw en het beheer ervan zou door<br />
praatselljke medewerkers gebeuren, meer bepaald door de plaatse-<br />
lrJI. mllleugroep Bero. .rñ dlt artlkel zurien we nader tñgaan op<br />
de door ons geformureerde doelsterJ.lngen, op enJ.ge Lnformatle<br />
over het resçrvaat, op het beheersplañ, op een eerate evalu'atfe,<br />
op de praktl$k van het beheer en oþ ae'prõblemen.<br />
1. De Doeletelll ngen.<br />
De ultbouw en het beheer van het reeervaat is gericht op het<br />
ln stand houden en zo mogellJk herstellen van de lãndechappãrf3fe<br />
cultuur-hletorfsche en bioloétscne waarden, zoals dle ken¡rprkend<br />
zfJn voor dit gebled. Meer bãpaald za1 er aandacht, geechonken wor<br />
den aan het behoud van een tyþlech Kempene beekdal riet graslanden<br />
akkere en bossen en do.daarop aansluttãnae heideveláen. Dlt alles<br />
zal gebeuren door:<br />
-het hersterlen van de landschappeltJke r¡aarden;<br />
-l¡et herstellen van de natuurw"lãnscúappellJke verechelèenheÍd;<br />
-het behouden van de -ctructuur ven Uotäirfscñ beLanãif¡f" gebleden<br />
-het creëren en ln stand houden van geschikte ui"ããpiäateen voor<br />
de daarbiJ horende vogelaoorten,<br />
-het ereëren en 1n stañd houden van gunstige levensvoorwaarden<br />
voor andere dlersoorten.<br />
2. Het reservaat.<br />
De ultbouw van een beekdalreservaat ts moelllJk met de ¡reeste<br />
andere reservaten te vergellJken. I¡¡ een beekdat ís tet lmmers<br />
belangrlJk, dat zowel bovenetroomse a1e benedenstroomse erementen<br />
aan bod kunnen komen. Dft betekent echter dat we daaivoor percelen<br />
in beheer moesten kennen kriJgen, in dlt gevariinrmum 16l km<br />
van mekaar verwiJderd l1ggen. naãiurJ werd geãtreefd naar de verwezenJ.lJklng<br />
van een aantal beheerseõnheden] overeenkomstig de<br />
afbakenlngvan de groene zones op het Gewestplan.<br />
Het reservaat Ís gedurende deze drle Jaren geetadlg gegroeld,<br />
waardoor we op dtt oc¡enbllk zowat 12o ha ln behðer hebUeñ.õaarvan<br />
ls 13 ha eigendom van de B.N.V.R. De overige oppervlakte wordt<br />
van particulleren of van overheldslnstantfes geñur¡rd. Het merendeel<br />
bestaat ult hoolranden en rufgtekrutdengãmeenschappen, bovendlen<br />
ult een aantal bössen en bioekbossen en verder ook uit<br />
enkele akkers en verlande turfkullen. Bovendien beschlkken we<br />
over beheersfacllltelten op heel wat gemeenteliJke eigendommen<br />
vanvtege het Bestuur van l¡aters en Bossen. Dit vóornamõIl1k op enkele<br />
open treldevegetatie mldden de Koerselse bossen.<br />
En ook op het Mllitalr Domein van Leopoldsburg beschlkken we<br />
over beheersfaeltitelten...en dat over nièt nrlndei dan enkele<br />
honderden hectaren. Het betreft hier voornamefuk heidevelden<br />
met^ vennen, graslanden en enkele akkers. Een beLangrtJk aandeeL<br />
ln het beheer heeft hter echter de wlelewaalafdelrñg Ñoord-Limburg,<br />
onder de stuwende kracht van Albert Geung
3. Het beheer.<br />
Het 1e ulteraard onmogelijk om hler een gedetallleerd overzlcht<br />
te geven van het beheersplan en de beheersrlchtliJnen van<br />
dit reservaat. Daarom zullen we ons tot enkele hoofdzakãn dlenen<br />
te beperken.<br />
3.1. Het uityendiq beheer.<br />
In een beekdal dlent het in stand houden van een çrunstlge<br />
waterhulshoudlng één van de grootste beko¡rmernj.ssen tã zlJn.<br />
Daarom zullen de plannen van de landellJke Waterdienst en van de<br />
plaatseli.Jke Waterfng nauwlettend dfenen.gevolgd te worden en zaI<br />
een grote rraakzaamheld blJ de ruimlngswerken aan de waterlopen<br />
verefst zlJn. Er dient trouwens naar gestreefd om het verlaagde<br />
grondwaterpell terug op te voeren, maar dat ls uiteraard een Lastig<br />
karwel.Daaromtrent loopt er op dit ogenbllk een onderzoek<br />
door studenten van de Landbouwhogesehool van Wageningen tn Nederland.<br />
De laatste Jaren 1s er ln het gebfed een toenemende recreatie<br />
druk waaf te nemen. Er zaL dan ook getracht worden om r¡aardevolle<br />
percelen tegen betreding en tegen verstoring van de (av1)<br />
te<br />
-fauna<br />
beschermen.<br />
3*2. Het l.nwendlq beheer,<br />
a.Botanisch beheer.<br />
-Het ligt irr de beðoerfng om dit rJJk geschakeerde natuurgebled<br />
met haar natuuryretenschapperfJke, landschappeliJke en cùltuurhistorlsche<br />
waarden, zoars die typlsch waren vooi dit gebied,<br />
te behouden of te herstellen. Daarbi J za1 gestreefd worden naar<br />
het bekomen van een gelefdeliJke overgang van bet droge, voedselarme<br />
heidegebied naar de laaggelegen natte en voedselarme moerassen.<br />
rn de mate van het mogeriJke zal getracht worden de klelnscha}.i.gheld<br />
ln het beekdal te behouden of te hersterlen,<br />
lþt merendeer van de reservaatsperceren bestaat ult qraslan--<br />
Een belangrlJk deel daarvan wordt opnleuw ars hooirã;ã-fner<br />
genomen Deze worde n J aarII J k s t u g sen haI f J un I en ha 1f<br />
novem ber gefn¡ra 1d rÊarbt J de ml nst product l-even het I aat st aan<br />
bod kcrnen Sommf ge perceten worden zeker I n de beq1nfase t wee<br />
¡na aI per J aar gemaa id Het naa i sel wordt afgevoerd of I ndi en he<br />
niet ander s kan ter pIaat se opgebrand Er wordt n 1et bemes t, al<br />
kan een kleI ne toeg i f te van at,a1 mest op enke 1e perceI en met Dot<br />
tergemeenschappen weI over vrogen Ìrorden Er zaI teve n s zo weI n 1g<br />
mo{¡el t J k ont YAterd vorden Er dlent daarh,i J over geYAakt dat de<br />
maa 1 beurten op eI k percee I zo rege lmat is mog eI I J k gebeuren met<br />
I I J k a zo vJe InI g mogeI 1 J k sprei d1ng 1n de t ]. Jd<br />
Jaar<br />
Er zal getracht worden om eerlang nabewelding toe te passen<br />
t<br />
33
34<br />
op enkele percelen. Ook de.begrazfng wordt overwo€Jen, ¡nat¡r daar_<br />
voor dlenen eerst, nog enker" fooui"ñ.r-t" worden o¡ryerost, zoars<br />
de togpassing . van de pachtwet of de f inanclëre raãi.en en de ge_<br />
varen biJ de uLtbouw vãn een eigen veestapel.<br />
Hler en daar zulren ruigtegemeenschappen in stand gehouden<br />
worden door erechts om de d;ie-j;;r--tã'il..len. Boonropsrag rrordt<br />
plaatsellJk getolereerd en er "ár n.ãi feetreefd worden om enkeLe<br />
moersbosJee te doen ontstaan.<br />
rn de bosFen zar in het argemeen wernig beheer praats vrnden.<br />
zower rn u@ereiaãnaä-iootuoesen alÀ in de broekbossen zurren<br />
exoten are Àmerlkaans kers en Àmerikaans elk gekali ,oraen. ook<br />
het naaldhout zar-op tantãre_ternrlJn verwiJderd worden om plaats<br />
te maken voor loofhoutbeõtanden..<br />
De populleren zÍJn meestal êangetast en st,erven af. vermits<br />
deze aanplantingen ñret trun populrãrestãmpen en rlJke onderbe_r<br />
groeiing zeer naardevol zlJn võor allãiier vogelsoorten, llJkt<br />
het ons gewenst om te strãúen naar een houthaibeheer waarbÍJ het<br />
belreersdoeL zou VrJn: een-Jonge it""ik"t"g" te behouden samen r*t<br />
enkele hoge en afgèstorven-bãrñã". -õi-Ë;"eren die nog een inter_<br />
esaante vegetatie bezltten, zurren i"õ"ri*r"r, "ãr,tãi-verwiJderd<br />
worden en, zal een hooltandûehe", v"ã-ã[ãrt gaan.<br />
tlrd<br />
-^<br />
t, ó<br />
Hoem<br />
manne<br />
kat¡<<br />
W<br />
u<br />
za<br />
à,K<br />
I<br />
bloerr,<br />
Vrovw elYk<br />
Kat¡e<br />
Er wordt ook gestart met het in þêEboutbeheeg. nemen van enke<br />
le percelen. Dlt zar zoweL geueurãn<br />
als in<br />
çî."g[ã-.]8""<br />
oude hakbosJes.<br />
en houtwallen<br />
Deze-betangiiji. randschapserementen zul-<br />
len op de oude agrárlsche manler [te¡ãnaeld ryorden, Dat betekent<br />
dat ze nlet alrèen moeten uetroudãn uiij".n, maar dat het eventueeL<br />
aanwezlge walllchaam moet onderhoúden rr,orden en dat de<br />
lllpgç) besroõlt"s tã;;;ãia moer gekapr r.¡orden. om de (s) - roàrs<br />
(2o) Jaar zar er se[apt-worden; "ãã;bij ,,"ur afwlsserlng 1n Jong<br />
?<br />
l.a<br />
,
oud hout gestreefd wortdt. Deze kapplngen worden in een bepaald<br />
gebled verspreld over enkele Jaren en dlenen te gebeuren tussen<br />
naovember en maart.<br />
.qkkerbeheer nas tot nu toe alleen maar mogeriJk op het Miri-<br />
talr Domefn. zopas hebben we echter ook enkele akkertJes aangekocht.<br />
Daarop worden soorten verbou¡rd dle eigen zljn aan de stre<br />
e<br />
ars wintemogçte, haver en boekweit. rn het algemeen worden er ge<br />
grote hoeveelheden zaalzaad gebruikt, om de typlsche akkeronkrui<br />
den goede ontwlkkellnsgkanaen te gunnen. Het zaalgoed zou dan<br />
ook best niet gezulverd zlJn van ohkruidzaden en ulteraard ¡nogen<br />
er gieen bestrlJdlngsmlddelen gebruikt worden. Zolang yre nog nlet<br />
over stalmest kunnen beschlkken, worden groenbemestingsgeuassen<br />
ale spurrle of zomerkoorzaad gezaald, ar kan dat gebruik rater<br />
ook nog geprolongeerd worden.<br />
Hier en daar ksnen er verlande turf -..of itzerertskullen voor.<br />
vaak kennen ze een sterke verrulglng en zlJn ze begroeid met arlerhande<br />
(dood) struweel en opgevuld met bladeren en allerlei<br />
rottend materlaal. Deze zullen opnleuw uitgegraven worden, zodat<br />
de verlandingssuccessle van voren af aan kan beglnnen.<br />
Het hejldebeheer wordt voornameliJk toegepast op de percelen<br />
met beheersfaciliteiten. op de droge heide zlJn boomopslag en ver<br />
grassing de grootete problemen. Boomopslag dj.ent er zo Jong mogeliJk<br />
te worden verwlJderd, zonder de bodern te veel te beschadigen<br />
Ebkele llJ.legdennen of Berken en verspreide boorngroepJeB bliJven<br />
staan omwllle van de landschappelfJke en/of, biologlsche waarde.<br />
Het is tevens van belang om een zo riJk rnogeliJke afwisseling in<br />
ouderdom te bekomen. Gezlen de Heidestrulken meestal fel verouder<br />
zlJn, dlent drÍngend naar verJonglng gestreefd. Daarvoor komen<br />
aLlerhande mogellJkheden ln aanmerking. Branden in de maanden<br />
februari en maart Iljkt daarvoor de meeste geschikte methode.<br />
Dit dient te gebeuren Ln mozalelpat-ronen om een zo groot rnogetlJke<br />
afwisselÍng van levensgemeenschappen te bekomen. Tot nogtoe<br />
werd deze beheersvorm nog ntet toegepast, evenmln als bewelding<br />
door ì'reideschðpêrr, Op korte termlJn r+ordt trouwens aJ.Ieen<br />
miìar het maaj.en overlrogen, dlt voornameli.jk om vergrassing tegen<br />
te gaan.<br />
Deze beheersmaatregelen ziJn minder noodzakeliJk ln de vochtige<br />
en natte Heide, daar de Dophelde zichzeLf verJongt. Branden<br />
wordt hler zeker nlet toegepast, aangezien het veen dan wordt gemfneraliseerd<br />
zodat er nutrÍêneten vrijkomen, waarvan het PiJpestrootJe<br />
kan profiteren. Afplaggen kan hfer wel gewenst zlJn,<br />
aangezien rieze activltelt meestal waardevolle vegetat,les oplevert.<br />
B. Fauñist,lsch beheer.<br />
Itet faunistisch beheer gebeurt ,roorrr"*.I1jk via het beheer van<br />
de vegetatle, In het algemeen rrordt ernaar gestreefd om een zo<br />
rlJk mogellJk gevarieerd landschap te creëren, dat de beste kansen<br />
biedt om gunstige voorwaarden te scheppen voor de fauna. D1t gebeurt<br />
onder andere door:<br />
-de aanleg van onkruldrlJke akkers, waarvan onder meer zeldzamer<br />
wordende soorten als Patrijs, Kuartel en Korhoen kunnen profi<br />
-het scheppen van dlverse ouderdomstoestanden van hakhoutbestanden,<br />
haagkanten en houtwallen, d1e kansen scheppen voor allerlei<br />
struweelvogels en holenbroeders ;<br />
-het uitscheppen van verLande veenputJes, wat het watenrild en alilerlel<br />
insecten en amflbleën ten goede komt¡<br />
-het opstuwen van de grondwatertafel, waarult soorten als Water-<br />
35
36<br />
snlp€ntralachtigen voordeel kunnen halen¡<br />
-het laattiJdlg maaJ.en van de hoollanden,<br />
weldevogelsoorten niet uitgemaaid worden.<br />
ko¡ten rrorden. _Ìrle ztJn ook benl.euwd of door de aanleg van roggeakkers,<br />
omzoonrd met elläwallcn, eventueel een geschlkt uroedgãbted<br />
gecreëerd wordt voor de ortolaan, dle steãds zeldzamer iordt<br />
preciee door het verdwtJnen van dlt typleche akkerrandschap.<br />
4. Evaluatle.<br />
Na slechts enkele Jaren beheer 1e het nog wat vroeg om reeds<br />
een evaluatfe te maken. Toch'zLJn er op enkèle percelãn reeds<br />
duldellJke lnvlocden aanwezlgo<br />
In het algeneen le de'hoogte van de vegetat,le en de bedekklng<br />
van aLlerhande ntlgtekrulden'ln de hooLlanden afgenomen. Na enke-<br />
le Jaren verschralend beheer blfJken enkele soortenar¡ne vegetatle<br />
ty¡pen zlch te ontwlkkelen fn de richtlng van soortenriJkere varli<br />
anten. op de hoger geregen gronden trad na tue€ Jaren ùerschrarend<br />
verken de wl.tbol eterk op de voorgtrand, terwt3l ook een aan-<br />
tal 'etorlngalndlcatorên¡ al¡ Brandnetel, AkkerdisleL en Rldderzuring<br />
optreden. Na vlermaafbeurten ftjkt de Wltbol af te nemen,<br />
terwlJl de Àkkerdlstel vrlJwel verdwenen is. op wat schralere<br />
delen namen Tornentll, glaiwe knoop en tfggendã vLeugeltJesbloem<br />
toe. Ook de C;evlekte orchls vestlgde er zich<br />
Op vochtlge en natte plaatsen namen Rietgras, Kruipend struls<br />
gras, Llesgras, Pltrus en veldrus gevoellg toe, maar ook lnteregsantere<br />
soorten ale MoeraevLooltJe, 9laùerdrleblad, ïfateraardbei<br />
en veenpluis, o,m. door de opetuwlng van enkele greppeltjes. De<br />
nreedbladlge orchís en de Borstelbfes verschenen. pã-praãdrus<br />
verscheen Ín een perceeltJe, ln andere percelen breidde deze soor<br />
fel ult. Ook de Slangewortel kende een grote ultbrelding ln een<br />
n¡19 hoolla¡¡d.<br />
Door het afsteken van enkele greppelkanten verschenen Tfaterporeelein,<br />
Moerasdroogbloem en de vrlJ zeldzane Koningsvaren.<br />
Het hakken van wlrgen og venlge grond leidde tot de vestlging en<br />
nadlen zelfs tot, een felle ultbreidlng van het Sctraduvkruiskruld,<br />
een ooort dle hier 1n de omgevJ-ng niet eerder rrerd aangetroffen.<br />
OP een zandige bodem ontetond na het wegkappen van enkele HlJ.gen<br />
een vegetatie {rìn o.m. TortnentiL, Llggende vleugeltJesbloem en<br />
Liggend hertÊhool.<br />
Het plaggen op de hetde levert ulteraard onmlddellJk veel dul<br />
dellJker resultaten op. Dophelde, Ronde en Kleine Zonnedauw verschenen<br />
vriJwer overal, op één ptagplak verachenen na één Jaar<br />
een twlnttgtal KlokJesgentlanen, terwiJl het tweede Jaar dit aantal<br />
verdubbetd Ìtae. Op andere plaatsen troffen we dañ weer andere<br />
goorten aan aLe Moerasvrolfsklauw, Blauwe z,egge, wl.tte en Brulne<br />
elravelbÍes.<br />
Ook voor de fauna zlJn reeds enkele resultaten merkbaar. Nada<br />
we fn Januarf 82 een bosuilenkast ophlngen, werd deze nog hetzelf<br />
de Jaar door een koppelJe BosulLen lngenoten. Door het opstulren<br />
van enkele greppeltJee ls het aantal l{atersnlppen ln enke}e terrelnen<br />
toegenomen, terwiJl ook de Waterral en het Porseleinhoen<br />
meer werden waargenomen. De Grauwe klauwier en enkele zangvogelsoorten<br />
proflteerden bovendlen van het hakhoutbeheer. Ten slotte<br />
mag nog vermeld worden, dat door het opetuwen van de afwaterlngsgrachten<br />
van de vennen op het Mllitalr Domel,n, het aantal broedvo<br />
gele gevoellg ie ge5itegen.<br />
1:-Pg-ers!!lJk van Ìret beheer.<br />
Het epreekt vanzelf dat een dergelfJk arbeldslntensfef beheer<br />
ovel zo een grote oppervLakte niet meer net vrlJvllllgerswerk<br />
altéén kan u.tÈgevoerd worden. In het verleden t¡ebben wè ankele<br />
37
38<br />
Jaren<br />
kregen<br />
.i<br />
beroep kunnen t, oen op enke 1e B T K -€r a en de Iaatete J aren<br />
we huIp van enkeI e getfeten sbe zwaarden d1e b1 J ona hun bur<br />
gerdt enat voI brachren OnI ang a werd er ook een D A<br />
gekeurd c-pr oJect goed<br />
, HAarbl J ons t wee hand Ianger s werden<br />
lrordt<br />
t oegekend Ten 6<br />
er ona ook heeI wat huIp<br />
geboden door personen<br />
ste1t d1e een<br />
lng van atempeI contr<br />
vrI J<br />
ole bekomen om I n het reservaat te he<br />
D1t a TI e a vergt echter heeI wat organI aati e en<br />
f,I nanc 1ëI<br />
brengt veeI<br />
e lasten meo een secretari aat één<br />
alI of meer<br />
erhande<br />
wer<br />
mat erfaaI<br />
fketen<br />
een werkI okaaIt J e Voor het e<br />
heer gwerk 1genl f ú ke be<br />
I a er heeI wat ma terIâaI vere I st Voor<br />
tfe het<br />
een<br />
maaI en<br />
maa 1baIk Type<br />
Bucher M 300 ter be ter achlkkI ng eI Voor<br />
nen wordt<br />
ruwere<br />
een bo gma aI ert J e gebru 1kr en gr voor wa<br />
oeI lnge<br />
ardevolI n<br />
e be<br />
wordt<br />
soms de ze1 a nog gehant eerd<br />
voor het hoolen beschlkken we over äen hoolkeerder dLe aan<br />
de maalbark kan gekopperd worden, maar ãp ge.ro"r,ige terrer.nen<br />
9lent llt op de aroudé manler te'g;bel¡rãn. voor het afvoeren van<br />
hool of ¡naalsel hebben lre een tweedehandsdumper à.rgãio"ht en onze<br />
beheerswerkgrroep heeft ze).f een nanaige twee-assige hoofr¡agen<br />
geconatrurreerd. voor bet afvoeren worden 9ok regermãiig trrãã-jãäp<br />
van bestuursleden rngeechaketd. Dooi àèn u""tuursrld werd een<br />
tweedeho¡rds-tractor (u.¡.¡¡. -alesãli aãnõerocht, evenals een proeg<br />
zodat ue_geen beroep meer moeten aôen-ãp loonwärkers. voor het<br />
overfge dfende er.nãtuurlUr oox treei üt ktein ¡natãiraar aangeschaft<br />
als plagzg+ggn, pJ-aispaden, iir-torts, zouwme'sen, turf -<br />
lepelc en dergellJke meer.<br />
-r..<br />
6. koblemen ,<br />
I{le bU het lezen van deze tekst zou kunnen. gaan denken dat<br />
allee.hfer prlma_verloopt. verçiist zlch wel heel-deferrlk. Er<br />
ziJn lm¡crs problemen arlerharãe. DaarblJ zljn orrá"i-reer,<br />
-de eterke verenfppering van het reservaát, waardoor nlet alleen<br />
I:9_ yr!*ndtg en het 1ñwendig beheer, maai oãi ã;-toäg"tgsmose-<br />
IlJkheden en de bewaktng bemoeiUjkt wordt.
-de sterke veruiglngstoestand waarin de meeste percelen zlch<br />
biJ de overdracht bevinden en waardoor de. gewenste resultaten<br />
aom6 lang op zfch laten wachten,.<br />
-de steeds toenemende recreatledruk;<br />
-het gebrek aan onderzoek, waardoor zowel voldoende kennis aIs<br />
tiJd verelst ls. Tot nogtoe gebeurde er elechts één onderzoek<br />
en uel lnzake vegetatletypen van de heidegebleden door studenten<br />
van de R.U. van Utrecht en op dlt ogenbllk loopt een onderzoek<br />
orntrent de waterhulshouding door studenten van de Landbouwschool<br />
van l{agenlngen. Verder onderzoek ls echter absoluut verelet o.m.<br />
inzake de boden, de graslandvegetaties, enz...<br />
-de problenratlek rondom het beskbeheer, waarblJ landbouw- en natuurverenlglngen,<br />
zonder te spreken van de berangêD, moedwllrlg<br />
tçgsr mekaar worden ultgespeeldl<br />
-door de snelle ultbreldlng van het reaervaat wordt het, met dezerfde<br />
mogeliJkheden, steeds moetrlJker om de JaarllJkse maaibeurtdata<br />
te behouden;<br />
.-het gebrek aan ervarlng lnzake natuurbeheer waarover we, zeker<br />
1n de beglnfase beschikten;<br />
-en nlet in het mlnst, het gebrek aan medewerking, aan begrlp<br />
zelfs, niet alreen vanr¡ege zovele plaatserlJke fnwoners, maar<br />
zelfs van de overheidsinstanties. Meer zelfs: een nlet aflatende<br />
lastercampagfre en aller̡ande poglngen om onze werking te boycotten.<br />
7. Een oproepl<br />
rk meen wel te mogen schrlJven, dat wat er gebeurt in en rondo¡n<br />
de varlel van de zwarte Beek, maar...Ja, inderdaad nog niet<br />
genoeg naar onze zln ls.En daarvoor mlssen we, zoals welllcht.<br />
alle natuurbeschermingsvereni.gÍngen trree dingen, tê weten: mankracht<br />
en geld.<br />
Mankracht om te helpen b1J het beheer, blj het uitwerken van<br />
aLlerhande educatieve proJecten, bij het onderzoek, blj het ophalen<br />
van vuile olie of gebruikt papier...voel JiJ daar Vrðt;voor,<br />
dan kan Je altlJd bij'ons 'terecht. Beheerswerkdagen zljn er geregeld:<br />
elke trveede zaterdag van de maand, elke dag ln Juli en augustus,<br />
enkele zondagen per Jaar...Misschlen wùl Je wel Je burgerdienst<br />
bij ons volbrengen of Je wil Je werkroze dag zinvol<br />
en aangenaa¡n doorbrengen...Dat kanl ÀIle hulp is welkom.<br />
Geld, veel geld is er nodlg voor het beheer en voor de uitbouw<br />
van het reservaat. Je kunt onze werklng steunen door lid te<br />
worden van Bero, of Je kunt het reservaat, een steuntJe geven door<br />
te storten op het proJect OO3 van de B.N.V.R.<br />
Trouwens, ben Je aI l1d van de Belgische Natuur- en Vogelreaervaten?<br />
Als overtuf.gd natuurbeaehermer, natuurliefhebber, rrãtuurgenleter...¡,IOET<br />
Je deze vereniging toch wel de nodlge steun<br />
geven qn haar werk tot uftboutt van natuur¡eservaten Ln ons land<br />
nog beter te kunnen volbrengen én o¡n de stem van de natuurbeschermers<br />
meer kracht biJ te zetten. De natuur heeft daar recht<br />
op' DUS: Je zal wel storten op rekenlngnuuner 458-0013841-52 van<br />
l.tllteugroep Bero, Bosstraat 14O, 3560 Berlngenr of op het proJect<br />
OO3 van de B.N.V.R. voor de Zwarte Beek: rekntt 293-0212075-88.<br />
lilaar zeker zal Je storten om lld te '¡orden van de B.N.V.R. zelf<br />
(35o frank) op reknr: OoO-oO83431-11 van BNVR, Vautierstraat 29,<br />
1O4O Brussel. De natuur zal Je dankbaar zlJnt<br />
Wtlty Vanlook, Koersel-Bcrfngen ì<br />
Conservator van het reservaat: de Vallel van de Zwarte Beek.<br />
Tekeningen: Roger van Avermaet.<br />
39