Les 7 - latijn leren 1
Les 7 - latijn leren 1
Les 7 - latijn leren 1
You also want an ePaper? Increase the reach of your titles
YUMPU automatically turns print PDFs into web optimized ePapers that Google loves.
7. Rome wacht een schitterende toekomst<br />
Woordenlijst<br />
* nos, nostri (pers.vnw.): wij, ons<br />
* domus, us (vr.): huis<br />
* fessus, a, um: vermoeid<br />
* servare, o: bewaken; bewaren;<br />
sparen<br />
* quo (bijw.): waarheen<br />
5.* vox, vocis: stem<br />
* vos, vostri (pers.vnw.): jullie, u<br />
* antiquus, a, um: oud<br />
* quaerere, o, quaesivi, quaesitum:<br />
nastreven; zoeken, vragen<br />
* mater, tris: moeder<br />
* cunctus, a, um: geheel; (mv.) alle(n),<br />
alles<br />
* hic (bw.): hier<br />
Phoebus: de stralende, bijnaam van<br />
Apollo<br />
Basistekst<br />
In de inleiding tot Thema IV en in deze les maak je kennis<br />
met een heleboel feiten over de uitbreiding van de kleine<br />
stad Rome tot een wereldrijk.<br />
Maar interessant om weten is ook dat de Romeinen echt<br />
geloofden dat het de taak van Rome was over de wereld te<br />
heersen en dat vele Romeinse schrijvers, onder wie vooral<br />
Vergilius, er voortdurend de nadruk op legden dat dit de<br />
wil van de goden was.<br />
Hieronder kun je vijf voorspellende passages lezen<br />
genomen uit de "Aeneis", het hoofdwerk van Vergilius -<br />
een tijdgenoot overigens van keizer Augustus.<br />
Op hun tocht vanuit het verwoeste Troje komen de<br />
schepen van Aeneas bij het eiland Delos, waar Aeneas het<br />
orakel van Apollo raadpleegt met de volgende woorden:<br />
"Da nobis, Apollo, propriam domum ; da<br />
geef eigen<br />
moenia fessis militibus et urbem ; serva<br />
alteram Troiam. Quo ire iubes ? Da, pater,<br />
augurium".<br />
voorteken<br />
5. Tum vox fertur: "Terra quae vos prima<br />
werd gehoord<br />
tulit, eadem vos accipiet. Antiquam quae-<br />
10.* tollere, o, sustuli, sublatum:<br />
opheffen, verheffen; wegnemen<br />
* nepos, otis: kleinzoon<br />
* nunc (bw.): nu<br />
15.* regnum, i: (konink)rijk;<br />
heerschappij<br />
Lavinus, i: legendarische koning van<br />
de Latijnen<br />
* multo (bw.): veel, erg<br />
* sanguis, guinis (m.): bloed<br />
* cernere, o, crevi, cretum:<br />
onderscheiden, opmerken; beslissen<br />
* fatum, i: (nood)lot<br />
* docere, eo, docui, doctum: aan<strong>leren</strong>;<br />
inlichten<br />
20.* proles, lis: kroost,<br />
nakomeling(schap)<br />
* unde (betr. of vrag. bw.): vanwaar<br />
(?)<br />
aanraden van Aeneas’ vader. Op dat eiland evenwel krijgt<br />
Aeneas een droom van zijn beschermgoden, die hem het<br />
orakel van Apollo nader uitleggen:<br />
Nos tollemus in astra venturos nepotes<br />
O.Toek.T. ster komende<br />
imperiumque urbi dabimus.<br />
Est locus, Hesperiam Graeci dicunt, terra<br />
Er is ... Hesperia<br />
antiqua ; nunc Italiam appellant. Haec vobis<br />
15.propria domus."<br />
Uiteindelijk en na lange omzwervingen bereikt Aeneas met<br />
zijn vloot de kust van Cumae, waar zich een grot bevindt<br />
waar de Sibylle voorspellingen uitspreekt, vooraleer ze<br />
hem in de onderwereld laat afdalen:<br />
Troiani in regna Lavini venient, sed volent<br />
O.Toek.T.<br />
non venisse. Bella, horrida bella video et<br />
dat ze niet gekomen gruwelijk<br />
waren<br />
Thybrim multo spumantem sanguine cerno.<br />
Tiber schuimend<br />
Wanneer Aeneas tijdens zijn tocht naar de Onderwereld<br />
zijn vader Anchises ziet in het verblijf van de gelukzaligen,<br />
voorspelt deze een schitterende verre toekomst en laat hij<br />
Aeneas' nakomelingen voor zijn ogen defi<strong>leren</strong>:<br />
“Nunc te tua fata docebo, nunc gloriam<br />
O.Toek.T.<br />
20.tuae prolis dicam. Ille iuvenis, quem vides,<br />
Silvius est, unde genus nostrum Alba Longa<br />
reget. Video Romulum, qui septem colles<br />
zeven<br />
muro circumdabit. Video Tarquinios reges<br />
Tarquinius
* consul, ulis: consul, hoogste<br />
Romeinse ambt<br />
25.* divus, a, um: goddelijk<br />
* aureus, a, um: gouden<br />
Garamantes: volk in Noord-Afrika<br />
* ingens, ntis: reusachtig<br />
30.* ponere, o; posui, positum:<br />
plaatsen, leggen<br />
* puer, pueri: jongen; jonge slaaf<br />
* sedes, dis: zetel; woonplaats<br />
* munire, io: versterken<br />
* de + abl. (vz.): van(af), uit; over<br />
* finis, nis (m.): einde; grens;<br />
grondgebied<br />
35.* oceanus, i: oceaan<br />
et animam Bruti: hic consulis imperium<br />
Brutus<br />
25.accipiet. Hic vir est Augustus Caesar, divi<br />
filius: aurea saecula condet et super<br />
eeuw<br />
Garamantas et Indos imperium proferet.”<br />
Indiërs uitbreiden<br />
Maar ook al tijdens Aeneas’ tocht van Sicilië naar Afrika<br />
had de oppergod Iuppiter aan de bezorgde Venus een<br />
schitterende toekomst voorspeld voor haar zoon Aeneas.<br />
Aeneas bellum ingens in Italia geret feroces<br />
O.Toek.T. woest<br />
populos vincet et viris suis nova moenia<br />
30.ponet. Puer Ascanius regnum ab sede<br />
Lavini transferet et Albam Longam multa vi<br />
overbrengen<br />
muniet. Romulus moenia Romae condet<br />
Romanosque de suo nomine dicet.<br />
naar...<br />
Eis imperium sine fine dedi. Etiam Iuno<br />
35.fovebit Romanos, rerum dominos,<br />
begunstigen meester<br />
gentemque togatam.<br />
met de toga aan<br />
Tandem veniet Troianus Caesar, qui<br />
imperium Oceano, famam astris terminet”.<br />
begrenzen<br />
Naar Vergilius, Aeneis, III, 85 - 100 en 158-159 en 163 –<br />
167 / VI, 84-87 en VI, 759-795 / I, 263-287
Vragen<br />
1. De god Apollo was als zoon van Zeus/Iuppiter een belangrijke godheid: hij werd<br />
beschouwd als god van de kunsten, vooral van de poëzie, van de muziek ook. Hij werd vaak<br />
ook vereenzelvigd met de zonnegod. Is het verwonderlijk dat hij ook vele orakels had, waar<br />
de toekomst werd voorspeld?<br />
2. Waar lagen de belangrijkste orakels van Apollo? Zie ook o.a.<br />
http://nl.wikipedia.org/wiki/Orakel_van_Delphi en http://nl.wikipedia.org/wiki/Delos<br />
3. Serva alteram Troiam (r.2-3): in feite kijken we hier al in de toekomst. Wat is Aeneas van<br />
plan en wat bedoelt de schrijver hiermee? Wat kan men als het "altera Troia" beschouwen?<br />
4. Terra quae vos prima tulit (r.5-6): volgens de legende stamden de Trojanen af van<br />
Dardanus - hij was de grootvader van Tros - let maar op de naam! Zelf zou Dardanus volgens<br />
sommigen uit Italië afkomstig geweest zijn. Anderen meenden dat Dardanus op een Grieks<br />
eiland geboren was. In elk geval stichtte hij later een stad aan de zee-engte die toen de<br />
Hellespont werd genoemd, de zee-engte die naar de Zwarte Zee leidt. Hoe heet die nu? Je<br />
ziet dus van waar de naam komt!<br />
5. Waar blijkt dat niemand zich nog herinnert waar die "terra quae vos prima tulit" ligt?<br />
6. Nos tollemus in astra ... (r.11): welke toekomst wacht de afstammelingen van Aeneas?<br />
Hoe worden die afstammelingen hier genoemd?<br />
7. Hesperia (.13): letterlijk betekent dit "avondland", naar het Griekse woord voor "avond".<br />
Eigenlijk was het een mythisch land, waar de tuin met de gouden appelen te vinden was - wie<br />
van die appelen at, werd onsterfelijk...<br />
Dikwijls bedoelt men met "avondland" heel Europa - de naam "Europa" zou trouwens<br />
misschien afgeleid zijn van het Fenicische woord voor "avond", zoals de naam "Azië" zou<br />
afgeleid zijn van hun woord voor "morgen".<br />
Klopt het dat een Grieks orakel Italië "Hesperia" kan noemen?<br />
8. De Sibylla van Cumae was volgens de legende iemand die in de gedaante van een oude<br />
vrouw de toekomst voorspelde, daarbij geïnspireerd door Apollo. Vergilius situeert haar grot<br />
bij de stad Cumae, niet zo ver van Napels.<br />
9. Volent non venisse (r.16-17): waarom?<br />
10. Tua proles: in regels 19-26 laat Vergilius via de voorspellingen van Aeneas' vader diens<br />
nakomelingen voor de ogen komen. Welke etappes uit de voorgeschiedenis van Rome herken<br />
je hier - zie ook de inleiding tot Thema II.<br />
11. Uit welke woorden kun je afleiden dat die afstammelingen van Aeneas als het ware<br />
letterlijk te zien zijn? Waar bevindt Aeneas zich trouwens?<br />
12 Hoe kan Augustus een "divi filius" worden genoemd? Wie was zijn vader en welke<br />
stamboom schreef men aan hen toe?
13. Imperium proferet (r.27): tot waar strekte het Romeinse rijk zich onder Augustus uit? In<br />
welke periode was dat?<br />
14. Ascanius: hoe wordt hij hoger in de tekst genoemd? Wat was zijn rol in de<br />
voorgeschiedenis van Rome?<br />
15. Roma was ook een godin, die in Rome verscheidene tempels had: enkele van haar<br />
bijnamen waren "Roma aeterna" of "Roma perpetua" = "Eeuwig Rome". Wat dachten de<br />
Romeinen dus? Waar zie je dit in deze tekst?<br />
16.Iuno was eerst de vluchtelingen uit Troje heel vijandig gezind. Volgens de legende was zij<br />
de beschermgodin van Carthago en wou ze met alle middelen beletten dat Aeneas en zijn<br />
nakomelingen een machtige stad in Italië zouden stichten. Zij veroorzaakte o.a. de zware<br />
storm, beschreven in het eerste boek van Vergilius' Aeneis. Later zou ze een hele eredienst in<br />
Rome krijgen en vereerd worden onder talrijke namen, als beschermgodin van het nieuwe<br />
leven, van de (zwangere) vrouwen en van het huwelijk.<br />
17. Welke titels krijgen de Romeinen in regels 35-36? Waarom?<br />
18.Troianus Caesar (r.37): wie is bedoeld? Hoe werd hij hoger genoemd?<br />
19. Het werkwoord "terminare = begrenzen" heeft in regels 37-38 twee voorwerpen, welke?<br />
Wat is de dubbele bedoeling van Vergilius in deze versregel?<br />
20. Vergilius had - zoals vele Romeinse dichters in die tijd - een beschermheer. Die was<br />
niemand minder dan Maecenas, een goede vriend van keizer Augustus en een soort minister<br />
van de keizer. Hij was de grootste kunstbeschermer van zijn tijd... Hoe leeft zijn naam<br />
verder?<br />
21. Het is een feit dat Vergilius in zijn werk, en vooral in de Aeneis, de figuur van keizer<br />
Augustus verheerlijkt. Waar blijkt dit o.a.?<br />
Grammatica<br />
1. Het futurum simplex (onvoltooid toekomende tijd)<br />
a. Observeer<br />
- circumdabit (r.23) / dabimus (r.12) / dabo (<strong>Les</strong> 5, Basistekst, r.37)<br />
- docebo (r.19)<br />
- dicam (r.20) / reget (r.22) / condet (r.26) / geret (r.28) / vincet (r.29) / tollemus (r.11)<br />
- accipiet (r.6)<br />
- muniet (r.32) / venient (r.16)
. Besluiten<br />
(1) We leerden al twee onvoltooide tijden: het praesens (O.T.T.) en het imperfectum<br />
(O.V.T.). Nu komt er een derde onvoltooide tijd bij, het futurum simplex (O.Toek.T.)<br />
(2) Zoals we het imperfectum herkenden aan de kenletters -ba-, zo herkennen we het<br />
futurum simplex aan de volgende kenletters:<br />
- 1ste en 2de vervoeging: kenletter -b-<br />
- 3de, 3de-b en 4de vervoeging: kenletters -a- (1ste pers.enk.) of -e- (andere personen)<br />
(3) de uitgangen zijn de uitgangen die we al kennen uit de 2 andere onvoltooide tijden:<br />
o of m / s / t / mus / tis / nt<br />
Opmerking: tussen de kenletter -b- en de persoonsuitgangen is er meestal een bindletter i/u<br />
nodig.<br />
(3) Het futurum simplex van alle vervoegingen ziet er dus uit als volgt:<br />
voca-re (noemen) habe-re (hebben) vinc-e-re<br />
(overwinnen)<br />
voca-b-o<br />
voca-b-i-s<br />
voca-b-i-t<br />
voca-b-i-mus<br />
voca-b-i-tis<br />
voca-b-u-nt<br />
habe-b-o<br />
habe-b-i-s<br />
habe-b-i-t<br />
habe-b-i-mus<br />
habe-b-i-tis<br />
habe-b-u-nt<br />
Zie ook je Latijnse Spraakkunst nr. 152.<br />
2. Herhaling van de 3 onvoltooide tijden:<br />
vinc-a-m<br />
vinc-e-s<br />
vinc-e-t<br />
vinc-e-mus<br />
vinc-e-tis<br />
vinc-e-nt<br />
cape-re (nemen) audi-re (horen)<br />
capi-a-m<br />
capi-e-s<br />
capi-e-t<br />
capi-e-mus<br />
capi-e-tis<br />
capi-e-nt<br />
(1) De regels voor de 3 onvoltooide tijden zijn dus vrij gemakkelijk:<br />
- praesens:<br />
praesensstam (+ bindletter i/u) + praesensuitgangen<br />
- imperfectum<br />
audi-a-m<br />
audi-e-s<br />
audi-e-t<br />
audi-e-mus<br />
audi-e-tis<br />
audi-e-nt<br />
praesensstam (+ bindletter e) + kenletters BA + praesensuitgangen<br />
- futurum simplex<br />
praesensstam + kenletters B of A/E + praesensuitgangen
(2) Voor de volledige vervoegingen zie LS nrs. 150, 151 en 152.<br />
3. De aanwijzende voornaamwoorden:<br />
a. Observeer<br />
- haec vobis domus (r.14-15) / hic vir (r.25) / haec Phoebus (r.9) / hos animos (<strong>Les</strong> 6,<br />
Basistekst, r.23) / his legibus (<strong>Les</strong> 5, Basistekst, r.7) / huius belli (<strong>Les</strong> 5, Basistekst, r.36)<br />
- ille iuvenis (r.20) / nec illud proelium fuit (<strong>Les</strong> 5, Basistekst, r. 34)<br />
- id spectaculum (<strong>Les</strong> 6, basistekst, r.32-33) / eo certamine (<strong>Les</strong> 5, Basistekst, r.8)<br />
b. Besluiten<br />
(1) We zagen al in <strong>Les</strong> 5 dat is, ea, id een aanwijzende betekenis kan hebben en vertaald kan<br />
worden met "die, dat"<br />
(2) Er bestaan in het Latijn vier belangrijke aanwijzende voornaamwoorden:<br />
- hic, haec, hoc = deze, dit (dichtbij de spreker)<br />
- iste, ista, istud = die, dat (daar bij u) - het minst gebruikt<br />
- ille, illa, illud = die, dat (daar bij hem/haar)<br />
- is, ea, id = die, dat (neutrale betekenis)<br />
(3) (V) Enkele bijzonderheden en mogelijke vertalingen van de aanwijzende<br />
voornaamwoorden<br />
- vaak worden hic en ille samen gebruikt: dan slaat "hic" op het dichtste en kan het vertaald<br />
worden met "de laatste, de laatst genoemde", terwijl "ille" op het verste slaat en kan vertaald<br />
worden met "de eerste, de eerst genoemde":<br />
B.v.: Remus montem Aventinum, Romulus Palatinum occupavit. Prior ille sex vultures, hic<br />
postea, sed duodecim vidit (<strong>Les</strong> 4, Basistekst, r.10-12) = de eerste (dus Remus) zag eerst zes<br />
gieren, de laatste (dus Romulus) zag er twaalf, maar daarna.<br />
- hic wijst vaak op wat onmiddellijk voorafgaat of op wat dadelijk volgt: het kan dan vertaald<br />
worden met "deze/dit (laatste)" of "de/het volgende":<br />
B.v.: Haec Phoebus (r.9) = Dit zei Phoebus, zo sprak Phoebus / Haec dixit = Hij zei het<br />
volgende...<br />
- ille heeft soms een gunstige bijbetekenis, het weinig gebruikte iste een ongunstige: "ille"<br />
kan dan vertaald worden met "die beroemde", "iste" met "die beruchte..."<br />
B.v.: Ille iuvenis (r.20) = Die schitterende jongeman / iste vir = die kerel...
(4) De verbuigingen van de aanwijzende voornaamwoorden hebben vaak de regelmatige<br />
uitgangen van de adjectieven op -us, -a, -um.<br />
Maar ze hebben ook onregelmatige uitgangen, vooral in de nominatief en verder in de<br />
genitief enkelvoud (-ius) en de datief enkelvoud (-i). We spreken in dit geval van een<br />
voornaamwoordelijke verbuiging.<br />
Voor de volledige verbuigingen, zie LS nrs. 81, 82, 83 en 85.<br />
4. De persoonlijke voornaamwoorden van de 1ste en 2de persoon<br />
a. Observeer<br />
- nobis (r.1), vos (r.5), nos (r.11), vobis (r.14), te (r.19), ego (<strong>Les</strong> 6, Basistekst, r.23), me (<strong>Les</strong><br />
6, Basistekst, r.24), tibi (<strong>Les</strong> 6, Basistekst, r.28)<br />
- haud procul ab sese abesse (<strong>Les</strong> 5, Basistekst, r. 25-26) / formam sibi vindicare coeperunt<br />
(<strong>Les</strong> 3, Basistekst, r.6-7)<br />
b. Besluiten<br />
(1) Als persoonlijke voornaamwoorden van de 1ste en 2de persoon zijn er:<br />
- ego, acc. me = ik, mij, me<br />
- tu, acc. te = jij, je, jou / u<br />
- nos, acc. nos = wij, we, ons<br />
- vos, acc. vos = jullie, u<br />
(2) Let ook op de datieven mihi, tibi, nobis en vobis<br />
Voor de volledige verbuigingen, zie LS nr. 72.<br />
(3) We zagen al in <strong>Les</strong> 5 dat is, ea, id ook als pers. vnw. van de 3de persoon kan worden<br />
gebruikt, met de betekenis dus van hij/haar/het of hem/haar/ze/hen/hun<br />
(4) Soms gebruikt men in de 3de persoon het pers. vnw. se, genitief sui, datief sibi, maar<br />
alleen als dat voornaamwoord terugslaat op het onderwerp: men zegt dat se een<br />
wederkerend persoonlijk voornaamwoord is. Soms kan men het vertalen door zich, soms<br />
door hij, zij, hem, haar...<br />
Voor de volledige verbuiging van "se", zie eveneens LS nr. 72. Let ook op de vorm sese, een<br />
soort versterking van se.
Oefeningen<br />
1. Determineer volgende werkwoordsvormen - ter herhaling van de onvoltooide tijden:<br />
Voorbeeld: docebas = imperfectum 2de pers.enk. van docere<br />
Servabant, quaerent, tollunt, cernam, docebis, ponis, munit, fundent, iuvabunt, consisto,<br />
sedebit, vocatis, incendebat, perterremus, accendunt, sentiebat, dimittam, excedemus.<br />
2. Haal de vreemde eens uit de bijt - in volgende reeksen zit één vorm die er niet in past,<br />
ofwel omdat het een andere tijd is, of geen werkwoord, of om een andere reden...<br />
Quaerent - docent - sedent - perterrent<br />
servabis - iuvabis - nobis - vocabis<br />
tollam - servabam - ponebam - accendebam<br />
certaminis - vincis - cernis - occidis<br />
rogas - optas - imperas - voluntas<br />
deducam - longam - condam - tegam<br />
scribam - vincam - geram - dabam.<br />
3. Determineer de volgende vormen uit de basistekst:<br />
Iubes (r.3), tulit (r.6), accipiet (r.6), quaerit (r.10), tollemus (r.11), dicunt (r.13), venient<br />
(r.16), video (r.17), dicam (r.20), circumdabit (r.23), dedi (r.34), veniet (r.37).<br />
4. Even goed nadenken:<br />
- "reges" kun je op twee manieren determineren? Hoe? Zo ook "regis"!<br />
- zo ook "sedes" en "pugnas"...<br />
- wat is "vocas" en "vocis"?<br />
- wat is het verschil tussen "fugam" en "fugiam"?<br />
- tussen "legio" en "lego"?<br />
- en tussen "parentis" en "paretis"?
Leestekst 1<br />
Catullus is een bekend Romeins dichter uit de 1ste eeuw v.Chr.. Hij schreef slechts 116 vrij<br />
korte gedichten (ongeveer 2300 versregels), meestal liefdesgedichten. Hier klaagt hij over<br />
een mislukte liefde...<br />
Vale puella, iam Catullus obdurat,<br />
Vaarwel meisje volharden<br />
nec te requiret nec rogabit inuitam.<br />
nog eens zoeken tegen je zin<br />
At tu dolebis, cum rogaberis nulla.<br />
Maar pijn hebben zult gevraagd worden = non<br />
Scelesta, uae te, quae tibi manet uita?<br />
rampzalig wee wachten<br />
5. quis nunc te adibit? cui uideberis bella?<br />
voor wie schijnen mooi<br />
quem nunc amabis? quem basiabis?<br />
beminnen kussen<br />
Vragen<br />
1. Heeft Catullus zich bij het verlies van zijn geliefde neergelegd? Bewijs dit.<br />
2. Waarom zal het meisje er wel onder lijden, althans volgens Catullus?<br />
3. Haal de vormen van het futurum simplex uit deze tekst. Geef de infinitieven van deze<br />
vormen - dat moet kunnen, zelfs al heb je die woorden (nog) niet geleerd...<br />
4. "Obdurat" (r.1) en "manet" (r.4) zijn praesens. Geef de infinitief van die werkwoorden.<br />
Leestekst 2<br />
Cicero, één van de grootste Romeinse politici en schrijvers, geeft hieronder enkele<br />
uitspraken van de Spartaanse leider Leonidas en van een gewone soldaat, als bewijzen van<br />
een uitzonderlijke moed, die de dood niet vreesde...<br />
Pari animo Lacedaemonii in Thermopylis<br />
Spartanen Thermopylae<br />
occiderunt. Quid ille dux Leonidas dicit?<br />
sneuvelen leider
"Pergite animo forti, Lacedaemonii, hodie<br />
doorgaan vandaag<br />
apud inferos fortasse cenabimus."<br />
bij (1) misschien dineren<br />
5. Unus e Spartanis, cum Perses<br />
Perzisch<br />
hostis in conloquio dixisset glorians: "Solem<br />
gesprek al pochend<br />
prae iaculorum multitudine et sagittarum<br />
door speer pijl<br />
non videbitis", "In umbra igitur' inquit<br />
schaduw dus<br />
pugnabimus."<br />
(1) Inferi = de bewoners van de Onderwereld<br />
Vragen<br />
Naar Cicero, Tusculanae Disputationes, Boek I, XLII, §101<br />
1. Leonidas en de 300 Spartanen zijn heel beroemd geworden door hun moed. Zoek wat<br />
gegevens op over de slag bij de Thermopylae.<br />
2. De slag bij de Thermopylae was één episode van het jarenlange conflict tussen de Grieken<br />
en de Perzen. Ook hierover kun je wat details opzoeken - zie o.a.<br />
http://nl.wikipedia.org/wiki/Perzische_oorlogen<br />
3."Apud inferos cenabimus" (r.4): wat bedoelt Leonidas dus?<br />
4. Wat bedoelt de Perzische soldaat met zijn uitspraak in regels 6-8? Hoe groot waren de<br />
twee legers?<br />
5. Waarom gebruikt Cicero het aanwijzend vnw. "ille" in r.2?<br />
6. Haal de vormen van het futurum simplex uit deze tekst.<br />
7. Verklaar de naamval van "pari animo" en "animo forti" in regels 1 en 3.
Leestekst 3<br />
Martialis, een bekend epigrammendichter (epigrammen zijn "puntdichten", vaak heel<br />
spottend), is heel scherp tegen een zekere Pontilianus, een amateur-schrijver:<br />
Cur non mitto meos tibi, Pontiliane, libellos?<br />
waarom geschriften<br />
ne mihi tu mittas, Pontiliane, tuos.<br />
opdat ... niet<br />
Vragen<br />
1. Waarmee drijft Martialis hier de spot?<br />
2. Met welk woord congrueert "meos" (r.1)?<br />
Martialis, Epigrammen, VII, 3<br />
3. Hoe komt het dat Martialis "tu" gebruikt in dit versje, terwijl er in heel Leestekst 2 geen<br />
enkel persoonlijk voornaamwoord voorkomt?<br />
Activiteiten<br />
1. Je las al in de inleiding tot Thema II en in <strong>Les</strong> 3 dat Homeros in zijn "Ilias" de strijd om<br />
Troje en in zijn "Odyssea" de zwerftochten van Odysseus op zijn terugweg naar huis heeft<br />
beschreven.<br />
Zowel de Ilias als de Odyssea bestaan uit 24 zangen van gemiddeld 500 - 800 verzen.<br />
De Aeneïs van Vergilius bestaat uit 12 zangen met in totaal ongeveer 10 000 verzen. De<br />
eerste zes zangen geven het verhaal van de omzwervingen van Aeneas en zijn gezellen na<br />
hun vlucht uit het brandende Troje.<br />
De volgende 6 zangen verhalen de moeizame verovering van een woonplek in Italië.<br />
Het is algemeen aanvaard dat Vergilius sterk beïnvloed werd door Homeros: welke zangen<br />
zijn te vergelijken met de Ilias, welke met de Odyssea?<br />
Misschien kun je een bewerking van de Ilias en de Odyssea lezen, b.v. "Ilios en Odysseus",<br />
van de Nederlandse schrijfster Imme Dros (Querido Kinderboek, februari 2008, 431 p.).<br />
Voor jongeren vanaf ongeveer 13 jaar.<br />
2. De geschiedenis van Griekenland is vaak heel belangrijk om Romeinse schrijvers en de<br />
Romeinse geschiedenis ten volle te begrijpen. Je maakte dus al kennis met de oude Griekse<br />
geschiedenis in Thema II en <strong>Les</strong> 3. In Thema VI zul je nog meer over Griekenland lezen...<br />
Maar als je nu al begrijpelijke teksten wilt lezen over het oude Griekenland, neem dan eens<br />
een kijkje op de website http://www.geschiedenisvoorkinderen.nl/Griekenoorlog.htm