Dichter bij de burger - Bureau de Helling
Dichter bij de burger - Bureau de Helling
Dichter bij de burger - Bureau de Helling
Create successful ePaper yourself
Turn your PDF publications into a flip-book with our unique Google optimized e-Paper software.
maatschappelijke organisaties aan een tekort<br />
aan vrijwilligers te hebben (SCP 2005a: 196).<br />
De veron<strong>de</strong>rstelling van het kabinet dat er een<br />
onbenut groeipotentieel aan vrijwillige inzet is,<br />
klopt dus niet. Bovendien omvat vrijwilligerswerk<br />
in het ka<strong>de</strong>r van <strong>de</strong> WMO wel iets meer dan het<br />
vrijblijvend ‘opleuken’ van straten: het gaat om<br />
het leveren van langdurige informele zorg met<br />
zo min mogelijk beroep op formele zorg. Omdat<br />
vrijwilligers min<strong>de</strong>r continu beschikbaar willen<br />
zijn, zijn er in absolute zin ook meer vrijwilligers<br />
nodig om te voldoen aan <strong>de</strong> vraag naar informele<br />
zorg (Morée 2005: 42).<br />
Toch wordt er, ondanks <strong>de</strong> sterke inzet op<br />
en <strong>de</strong> hoge verwachtingen van <strong>de</strong> civil society,<br />
door het kabinet bezuinigd op subsidies voor<br />
vrijwilligersorganisaties. On<strong>de</strong>r <strong>de</strong> WMO wordt het<br />
een gemeentelijke taak om het vrijwilligerswerk te<br />
stimuleren. Of <strong>de</strong> gemeenten daarvoor <strong>de</strong> macht<br />
en mid<strong>de</strong>len hebben, is zeer <strong>de</strong> vraag. In 2001 is <strong>de</strong><br />
drie jaar duren<strong>de</strong> Tij<strong>de</strong>lijke Stimuleringsmaatregel<br />
Vrijwilligerswerk (TSV) ingevoerd, maar van een<br />
bestendig vrijwilligersbeleid is geen sprake (SCP<br />
2005a: 205). Het SCP conclu<strong>de</strong>ert dat, gelet op het<br />
belang dat <strong>de</strong> overheid hecht aan dienstverlening<br />
vanuit het maatschappelijk mid<strong>de</strong>nveld, het<br />
onbegrijpelijk is dat het overheidsbeleid voor het<br />
vrijwilligerswerk maar tij<strong>de</strong>lijk van aard is. Het<br />
versterken van vrijwillige samenwerking en dit<br />
goed benutten voor het realiseren en besturen<br />
van collectieve voorzieningen, zou wel eens <strong>de</strong><br />
grote opgave voor <strong>de</strong> toekomst van <strong>de</strong> <strong>de</strong>mocratie<br />
kunnen zijn. Maar, zo stelt het SCP, het is<br />
onwaarschijnlijk dat dit vanzelf wordt gerealiseerd<br />
als <strong>de</strong> overheid zich terugtrekt (SCP 2004b: 210).<br />
Emancipatie van mensen met beperkingen wordt<br />
miskend<br />
De vermaatschappelijking van <strong>de</strong> zorg kwam er <strong>bij</strong><br />
3. DE KRITIEK OP DE WMO<br />
dit kabinet op neer dat (gezon<strong>de</strong>) <strong>burger</strong>s (meer)<br />
moeten zorgen voor <strong>de</strong> (afhankelijke) naasten.<br />
Hierdoor werd <strong>de</strong> emancipatie van mensen met<br />
beperkingen miskend: zij wor<strong>de</strong>n weer afhankelijk<br />
gemaakt van hun naasten. Het streven van dit<br />
kabinet was er niet op gericht dat kwetsbare<br />
mensen met beperkingen volwaardig kunnen<br />
meedoen aan <strong>de</strong> samenleving. Omdat thuiswonen<br />
van <strong>de</strong>ze groep goedkoper is dan verblijf in een<br />
instelling, vernauw<strong>de</strong> het kabinet <strong>de</strong> <strong>de</strong>finitie<br />
van vermaatschappelijking tot extramuralisering.<br />
Zelfstandig wonen leidt echter niet vanzelf tot<br />
meer participatie en min<strong>de</strong>r isolement. Het kabinet<br />
zette alleen in op het aanpakken van <strong>de</strong><br />
kostenstijgingen van <strong>de</strong> AWBZ via zorg in eigen<br />
kring en vrijwilligerswerk. De bre<strong>de</strong> doelstelling<br />
van <strong>de</strong> WMO, een voor ie<strong>de</strong>reen toegankelijke<br />
en faciliteren<strong>de</strong> samenleving, werd daarmee <strong>bij</strong><br />
voorbaat gereduceerd tot het bevor<strong>de</strong>ren van<br />
mantelzorg.<br />
Alle politieke partijen, ook het CDA, alle overhe<strong>de</strong>n<br />
en alle sociale partners streven naar meer politieke,<br />
maatschappelijke en arbeidsparticipatie van <strong>burger</strong>s,<br />
waar<strong>bij</strong> arbeidsparticipatie voorop dient te staan. Er<br />
was daarom terecht veel kritiek op <strong>de</strong> WMO. De veelal<br />
i<strong>de</strong>ologisch ingegeven veron<strong>de</strong>rstellingen bleken,<br />
getoetst aan het beschikbare on<strong>de</strong>rzoeksmateriaal,<br />
niet te kloppen en niet emancipatoir: ze waren<br />
rolbevestigend en vergrootten <strong>de</strong> afhankelijkheid<br />
van mensen. Vermaatschappelijking betekent dat <strong>de</strong><br />
maatschappij zodanig wordt ingericht dat ie<strong>de</strong>reen<br />
(met en zon<strong>de</strong>r beperking) <strong>bij</strong>voorbeeld naar <strong>de</strong><br />
bioscoop kan gaan. De civil society van het CDA<br />
heeft daarmee weinig om het lijf: ze ontaardt in<br />
een carrousel waarbinnen <strong>de</strong> groepen die het hardst<br />
roepen het beste gehoord wor<strong>de</strong>n en <strong>de</strong> mensen die<br />
het toch al zwaar hebben, wor<strong>de</strong>n vergeten. Dat is<br />
voor <strong>de</strong> <strong>de</strong>mocratie geen vooruitgang.<br />
17