Tussen Afsluitdammen en Deltadijken - t Zeeuws Bodemvenster ...
Tussen Afsluitdammen en Deltadijken - t Zeeuws Bodemvenster ...
Tussen Afsluitdammen en Deltadijken - t Zeeuws Bodemvenster ...
You also want an ePaper? Increase the reach of your titles
YUMPU automatically turns print PDFs into web optimized ePapers that Google loves.
Braakman thans tot de cultuurgrond<strong>en</strong> of tot de recreatiegebied<strong>en</strong> van<br />
Oost <strong>en</strong> West <strong>Zeeuws</strong><strong>en</strong> Vlaander<strong>en</strong>.<br />
Gezi<strong>en</strong> het geringe vermog<strong>en</strong> <strong>en</strong> de geringe diept<strong>en</strong> van de 19e-eeuwse<br />
Braakmangeul<strong>en</strong> is het begrijpelijk dat de zandverplaatsing<strong>en</strong> van die<br />
ontgronding<strong>en</strong> van beperkte omvang war<strong>en</strong> (slechts <strong>en</strong>kele duiz<strong>en</strong>d<strong>en</strong><br />
m 3 ). Omdat ze echter optrad<strong>en</strong> langs die oevergedeelt<strong>en</strong>, die als schaaroever<br />
functioneerd<strong>en</strong>, war<strong>en</strong> <strong>en</strong>ige zink- <strong>en</strong> bestortingswerk<strong>en</strong> nodig.<br />
Het kan dus zijn dat daar bij uitvoering van bouwwerk<strong>en</strong>, zinkstukk<strong>en</strong> <strong>en</strong><br />
bestorting in de ondergrond word<strong>en</strong> aangetroff<strong>en</strong>.<br />
De 64 De opruiming van het voorland van de in 1816 bedijkte Nieuw Neude<br />
Nieuw z<strong>en</strong> P°lder ging gepaard met e<strong>en</strong> serie ontgronding<strong>en</strong>. Reeds in 1838 was<br />
Neuz<strong>en</strong>' het polderbestuur door Ged. Stat<strong>en</strong> van Zeeland opmerkzaam gemaakt<br />
90 op de snelle afname van de buit<strong>en</strong>grond<strong>en</strong>. Vall<strong>en</strong> <strong>en</strong> afschuiving<strong>en</strong> noopt<strong>en</strong><br />
daarna tot het treff<strong>en</strong> van kostbare voorzi<strong>en</strong>ing<strong>en</strong>. De eerste twee<br />
vall<strong>en</strong>, die geregistreerd werd<strong>en</strong> dater<strong>en</strong> van 2 februari 1858 <strong>en</strong> van<br />
13 juni 1858. Daarna volgd<strong>en</strong> ze elkaar in snel tempo als volgt op: 1859<br />
(1), 1861 (2), 1862 (2), 1864 (1), 1865 (1), 1866 (4), 1867 (1), 1868<br />
(3), 1869 (3), 1870 (1), 1873 (2), 1875 (2) <strong>en</strong> 1876 (2).<br />
Al deze ontgronding<strong>en</strong> hadd<strong>en</strong> als primaire oorzaak de westwaartse<br />
opschuiving van het hoofdvaarwater het Pas van Terneuz<strong>en</strong>. In fig. 117<br />
zijn <strong>en</strong>kele fas<strong>en</strong> van die opschuiving getek<strong>en</strong>d. De secundaire oorzaak<br />
was de ondergrond, die uit het voor vall<strong>en</strong> zo gevoelige jonge zeezand<br />
bestaat. De ontgronding<strong>en</strong> van 5 mei 1859 <strong>en</strong> van 2 december 1861 ontwikkeld<strong>en</strong><br />
zich tot grote dijkvall<strong>en</strong>. Bij de eerstg<strong>en</strong>oemde moest e<strong>en</strong> in<br />
hetzelfde jaar gelegde inlaagkade tot zeedijk word<strong>en</strong> verzwaard. Ongeveer<br />
20 ha van de Nieuw Neuz<strong>en</strong>polder ging verlor<strong>en</strong>. Op 2 december 1861<br />
verdwe<strong>en</strong> in twee uur tijds ca 100 m zeedijk in de diepte. Ook de vall<strong>en</strong><br />
van 14 mei 1875 <strong>en</strong> van 15 december 1876 war<strong>en</strong> dijkvall<strong>en</strong>. Laatstg<strong>en</strong>oemde<br />
val had e<strong>en</strong> l<strong>en</strong>gte van 455 m, e<strong>en</strong> breedte van 110 m, terwijl op<br />
de vm. laagwaterrand, 16 m <strong>en</strong> ter plaatse van de weggevall<strong>en</strong> dijkskruin<br />
10 m water werd gepeild. Vijf zinkstukk<strong>en</strong> war<strong>en</strong> geheel <strong>en</strong> drie gedeeltelijk<br />
weggevall<strong>en</strong>. De zeedijk was over e<strong>en</strong> l<strong>en</strong>gte van ruim 300 m verdw<strong>en</strong><strong>en</strong>;<br />
e<strong>en</strong> ^ ha land was verzwolg<strong>en</strong>. Door e<strong>en</strong> inlaagkade (van 1863)<br />
werd de overstroming beperkt, maar tijd<strong>en</strong>s de herstelwerkzaamhed<strong>en</strong><br />
brak de kade op 30/31 januari 1877 op drie plaats<strong>en</strong> door t<strong>en</strong>gevolge van<br />
de storm, die to<strong>en</strong> heerste. Het water stond to<strong>en</strong> teg<strong>en</strong> e<strong>en</strong> in 1869 gelegde<br />
inlaagdijk. Niettemin werd het dijkherstel in hetzelfde jaar voltooid.<br />
Inmiddels was de polder in 1872 calamiteus verklaard. Dat betek<strong>en</strong>de<br />
meer financiële armslag om oeververdedigingswerk<strong>en</strong> uit te voer<strong>en</strong>. Maar<br />
nog e<strong>en</strong> reeks ontgronding<strong>en</strong>, waarvan e<strong>en</strong> 12-tal (w.o. <strong>en</strong>kele dijkvall<strong>en</strong>)<br />
langs het Nieuw Neuz<strong>en</strong>se oevergedeelte van de Braakman, zou volg<strong>en</strong>.<br />
Ze trad<strong>en</strong> op in 1877 (3), 1878 (1), 1879 (4), 1880 (7), 1881 (4), 1882<br />
226