Belicht 2 - Lightronics
Belicht 2 - Lightronics
Belicht 2 - Lightronics
Create successful ePaper yourself
Turn your PDF publications into a flip-book with our unique Google optimized e-Paper software.
<strong>Belicht</strong><br />
BELicht is EEn uitgavE van <strong>Lightronics</strong> B.v. • jaargang 4 • 2008<br />
nr. 2<br />
Gemeente Hoorn<br />
Aantrekkelijke structuur<br />
Philips Lighting<br />
De evolutie is daar<br />
www.lightronics.nl
VOOrwOOrD<br />
LED <strong>Belicht</strong><br />
In dit nummer van <strong>Belicht</strong> diverse<br />
projecten die een licht werpen op de<br />
ontwikkelingen in onze sector. Naast<br />
nieuwbouw belichten we ook de<br />
revitalisering van het bedrijventerrein<br />
Kanaalzone in Weert en het dorpscentrum<br />
van Eede. Daar waar de een<br />
kiest voor creativiteit en LED, kiest de<br />
ander voor moderne techniek verpakt<br />
in nostalgie. Bij beide staat functionaliteit<br />
voorop.<br />
Daarnaast hebben we de introductie<br />
van de Ventego 65. Een extreem<br />
slagvaste armatuur die onder meer<br />
toepassing vindt in tunnels.<br />
Optioneel kan er onder andere<br />
gekozen worden voor een antigrafitticoating<br />
en een dimbaar EVSA.<br />
Tot slot een interview met Chris de<br />
Langhe, Application Engineer bij<br />
Philips Lighting, waarin hij zijn visie<br />
geeft op de ontwikkelingen van LED<br />
en de toepasbaarheid op korte en<br />
lange termijn. Chris de Langhe ziet<br />
toepassingen van LED als techniek die<br />
als hulpmiddel dient om energie te<br />
kunnen besparen.<br />
Ik wens u veel leesplezier.<br />
Hans Joosten<br />
Commercieel Directeur<br />
<strong>Lightronics</strong><br />
iNHOUD<br />
10<br />
En verder...<br />
BeLicHt 2 iNHOUD<br />
Aantrekkelijke structuur<br />
De nieuwe wijk Bangert en Oosterpolder in de gemeente Hoorn heeft een<br />
aantrekkelijke structuur en een gevarieerde bouw. John Grooteman, elektrotechnicus<br />
van het ingenieursbureau van de gemeente: “Ik wil dat de mensen<br />
zich sociaal veilig voelen.”<br />
Het Rode Plein<br />
In Eede is het dorpscentrum gerevitaliseerd. Daarbij is het dorpsplein op de<br />
schop gegaan teneinde het centrum aantrekkelijker te maken voor de bewoners<br />
en de toeristen.<br />
LEES VErDEr OP PAGINA 8 >><br />
Evolutie<br />
KANAALzONE WEErT - PAGINA 3<br />
TuNNELVErLICHTING BrEDA- PAGINA 6<br />
VENTEGO 65 - PAGINA 13<br />
LED-technologie is relatief nieuw. De mogelijkheden zijn echter ongekend en<br />
vragen een nieuwe manier van denken over verlichting. Het is zonder twijfel de<br />
meest ingrijpende innovatie van de afgelopen eeuw.<br />
LEES VErDEr OP PAGINA 14 >><br />
Colofon<br />
<strong>Belicht</strong> is een magazine van <strong>Lightronics</strong><br />
B.V. • Postbus 150 • 5140 AD Waalwijk<br />
Tel.: 0416 568 600 • Fax: 0416 568 601<br />
info@lightronics.nl • www.lightronics.nl<br />
realisatie: Verzameld Werk B.V., Vaassen
KANAALzONE WEErT<br />
RevitaliseRing<br />
zoRgt vooR<br />
niEuw<br />
ElAn<br />
Kanaalzone 1 in Weert is in de afgelo-<br />
pen jaren gerevitaliseerd. Een nieuwe<br />
riolering, nieuwe infrastructuur en<br />
nieuwe openbare verlichting maken<br />
dat Kanaalzone Weert klaar is voor de<br />
toekomst, nu zijn de bedrijven aan zet.<br />
BeLicHt 3 proEjEct BELicht
KANAALzONE WEErT<br />
RevitaliseRing zoRgt vooR<br />
niEuw ElAn<br />
Kanaalzone 1 is het oudste industriegebied van<br />
Weert. Zo is sinds het jaar 1900 Frencken Fabrieken<br />
(bekend van lijmen en lakken) gevestigd aan de<br />
Houtstraat en sinds 1951 robert Bosch Verpakkingsmachines<br />
aan de Industriekade. In het kader van de<br />
industriebevordering is dit gebied in 1960 officieel<br />
aangewezen als industrieterrein. Het bedrijventerrein<br />
ligt langs de zuid-Willemsvaart, op loopafstand<br />
van het stadscentrum en het NS-intercitystation.<br />
De bestemming is gemengde industrie, bouwnijverheid,<br />
handel, transport en opslag. De totale<br />
oppervlakte is ± 31 hectare. In de loop van de jaren<br />
is, zoals bij zoveel terreinen die in de jaren zestig in<br />
opkomst kwamen, het terrein verpauperd. Daarom<br />
werd in 2005 het besluit genomen het terrein te<br />
revitaliseren. Het revitaliseren van Kanaalzone 1<br />
kent twee fasen. Ten eerste worden wegen inclusief<br />
verlichting, groen en riolering grondig aangepakt.<br />
Ten tweede worden bedrijven aangespoord om<br />
BeLicHteLicHt 4 projEct BELicht<br />
eigen ontwikkelingen op te starten. In augustus<br />
2006 ging daadwerkelijk de schop de grond in voor<br />
de eerste aanpassingen. Terwijl in de loop van 2007<br />
een nieuwe, moderne, ontsluiting gerealiseerd werd<br />
via een rotonde op de ringbaan-West.<br />
Riolering is de motor<br />
Guus rameckers, senior beleidsadviseur water<br />
en riolering: “zoals bij zoveel projecten als dit is<br />
de riolering de motor geweest. We hebben daar<br />
een apart project van gemaakt, zodanig dat we<br />
vuil van schoon water scheiden. Het gemeentelijk<br />
waterbeleid, waarin het scheiden van schoon- en<br />
vuilwaterstromen zover mogelijk wordt doorgevoerd<br />
is qua omvang uniek in de provincie Limburg.<br />
Het waterbeleid dat we hebben geformuleerd is<br />
ambitieus. Het systeem dat we hebben ontwikkeld<br />
en waarop al enkele van de bedrijven zijn<br />
aangesloten voorziet in een volledige scheiding
van waterstromen binnen het bedrijventerrein. Het<br />
schone hemelwater wordt opgevangen en als het<br />
ware teruggegeven aan het grondwater. Het project<br />
is van een dergelijke schaalgrootte dat de Eu het<br />
heeft gesubsidieerd. Dankzij deze aanpak is het de<br />
drager van de totale revitalisering geworden.”<br />
Omgekeerde revitalisering<br />
Weert heeft feitelijk een omgekeerde revitalisering<br />
uitgevoerd. In de eerste plaats heeft de gemeente<br />
ervoor gezorgd dat het terrein op orde was. Door<br />
de aanpak van de riolering, de openbare verlichting<br />
en de hele infrastructuur is er een groen gebied<br />
ontstaan. Harrie Klomp, inrichting en gebruik<br />
Openbare ruimte: “Het resultaat is bijzonder fraai.<br />
We hebben het groen dat er was kunnen behouden<br />
en door het versmallen van de wegen meer ruimte<br />
kunnen geven. We hebben vooraf een enquête<br />
gehouden onder de ondernemers. Daaruit is het<br />
Guus Rameckers (l) en Harrie Klomp<br />
groen als een van de belangrijkste zaken naar voren<br />
gekomen, ook al ging dat ten koste van het parkeren<br />
op eigen terrein. Gelukkig is de gemeente nu<br />
strikt in het handhaven en heeft in een verordening<br />
vastgelegd dat er alleen mag worden geparkeerd<br />
op eigen terrein.”<br />
Bedrijven aan zet<br />
Na de enquête is het totale plan gepresenteerd<br />
aan de ondernemers. Er is dus steeds gezorgd voor<br />
draagvlak bij de gebruikers van het bedrijventerrein.<br />
Guus: “Wij gaan voor kwaliteit in de openbare ruimte.<br />
Dat betekent ook dat het bedrijventerrein een<br />
betere ontsluiting heeft gekregen door het viaduct,<br />
dat de parel is van dit werk. Het werk is voor ons nu<br />
afgesloten. Wat ik jammer vind, is dat de bedrijven<br />
het nu een beetje laten afweten. Er wordt wat mij<br />
betreft te weinig haast gemaakt met het saneren<br />
van bedrijfspanden.“<br />
BeLicHt 5 projEct BELicht<br />
Lifestyle<br />
Er is voor het bedrijventerrein gekozen voor<br />
dynamische verlichting. Makkelijk aanstuurbaar en<br />
daardoor ook energiebesparend. De parel is echt<br />
het viaduct. “Sociale veiligheid speelde daar ook<br />
een rol, maar het belangrijkste was toch dat de<br />
entree van het bedrijventerrein ook echt een entree<br />
moest worden. Er is onder meer gekozen om de<br />
verlichting hangend te bevestigen. Dat is mooi opgelost.<br />
En er is gebruik gemaakt van LED-verlichting<br />
om accenten te geven. Er komt nu aan de andere<br />
zijde van het viaduct een lifestyle gebeuren. Dat<br />
past precies bij wat we voor ogen hadden. Meer<br />
levendigheid en een modernere uitstraling. Het<br />
resultaat van een goede samenwerking tussen<br />
onder meer <strong>Lightronics</strong> en Stadsbeheer van de<br />
gemeente Weert.”
Thom Vermeulen<br />
BeLicHt 6 iNterView
Wie vanuit de binnenstad van Breda naar een van<br />
de omliggende wijken moet, wordt verrast door<br />
de vele fietspaden die door brede groene stroken<br />
lopen. Stedenbouwkundig een prachtig gegeven.<br />
Veel groen en een op het eerste gezicht zeer prettige<br />
omgeving. Voor Thom Vermeulen, als verantwoordelijke<br />
voor de openbare verlichting niet altijd<br />
even makkelijk. “Het groen in de gemeente is echt<br />
prachtig, maar het leidt tot veel sociale onveiligheid.<br />
Er lopen lange fietspaden tussen de wijken. Die paden<br />
zijn bovendien, daar waar ze doorgaande wegen<br />
kruisen, op veel plaatsen voorzien van tunnels.<br />
Ik snap het wel, je gaat niet kilometers omfietsen<br />
om van de ene wijk naar de andere te komen. Het is<br />
onze taak om te zorgen dat dat veilig kan.”<br />
Schoon en veilig<br />
In het beheer van de openbare ruimte staan schoon<br />
en veilig voorop. De vele tunnels hebben onlangs<br />
een opknapbeurt gekregen. Daarbij is gekozen<br />
voor de Matego en de Ventego van <strong>Lightronics</strong>.<br />
“ruimtelijk ontwerpers verzinnen hoe het ongeveer<br />
moet worden. Wij doen een beheertoets en hebben<br />
een adviserende rol. We werken daarbij conform<br />
de regelingen van de NSVV. Wat wij willen, is dat de<br />
burger zich veilig voelt. We hebben een enquête<br />
gehouden over bijvoorbeeld de tunnels, die waren<br />
volgespoten met graffiti en gaven de burger een<br />
gevoel van onbehagen. Als de burger dat zo voelt<br />
dan zetten we zwaar in. zekerheid voor alles. Je<br />
kunt het je als gemeente niet veroorloven dat er<br />
problemen komen door onvoldoende verlichting.<br />
We willen altijd de zekerheid dat we voldoende<br />
doen. Er is nu eenmaal op de plekken waar we het<br />
over hebben weinig toezicht vanuit woningen. Sociale<br />
controle is er dus niet. Wat we zien in de tunnels<br />
is veel vandalisme, iets waar graffiti ook onder<br />
valt. Na metingen hebben we keuzes gemaakt voor<br />
de armaturen en ook besloten in welke tunnels de<br />
verlichting overdag brandt en in welke niet.”<br />
Lichttechniek hoort bij gemeente<br />
Thom Vermeulen kijkt bewust naar de manier van<br />
verlichten. “Ook bij nieuwbouwprojecten kijk ik vanuit<br />
de lichttechniek. Ik denk dat het belangrijk is dat<br />
de gemeente dat zelf in huis heeft. Het heeft ook te<br />
maken met verantwoordelijkheid en expertise. Je<br />
hebt verschillende invalshoeken voor advies, dat is<br />
goed. Een beslissing over sociale veiligheid is echter<br />
primair een taak van de gemeente. Wij moeten<br />
bestekken kunnen schrijven en kunnen bepalen<br />
wat goed is voor onze stad. Dat moet onafhankelijk<br />
kunnen gebeuren. zo gaan we met de hele openbare<br />
ruimte om. Een burger wordt steeds mondiger<br />
en dat is goed. Ook als het bijvoorbeeld gaat om<br />
lichthinder. Je moet daar als gemeente serieus mee<br />
zOrG VOOr DE BurGEr<br />
Breda kiest<br />
VandalismebesTendiGe<br />
TunnelVeRliCHTinG<br />
Breda kent door zijn vorm vele groenstroken en voetgangers- en fietstunnels. Tunnels die<br />
voor de bewoners een zegen zijn, maar ook zorgen voor sociale onveiligheid. Om die voor<br />
een deel weg te nemen, zijn de tunnels onderhanden genomen en voorzien van Matego<br />
en Ventego armaturen van <strong>Lightronics</strong>.<br />
BeLicHt 7 iNterView<br />
omgaan. Dat is ook de reden dat we regelmatig om<br />
de mening van de burger vragen. zo ook in het geval<br />
van de vele tunnels die de verschillende wijken<br />
van de stad met elkaar verbinden.”<br />
Vandalismebestendig<br />
Er is gekozen voor opbouwarmaturen. “Die keuze<br />
is simpel, de tunnel staat er langer dan dat de<br />
armatuur erin hangt. Heb je dan inbouwarmaturen,<br />
dan kun je op de lange termijn voor problemen<br />
komen te staan. Daarom hebben we gekozen<br />
voor opbouwarmaturen. We hebben bovendien<br />
gekozen voor armaturen die vandalismebestendig<br />
zijn. Een must; licht moet blijven branden. De<br />
nieuwe Ventego armaturen hebben dan ook direct<br />
een antigraffiti-coating meegekregen. Ook zijn de<br />
armaturen zeer slagvast.”<br />
“Technisch hebben we gekozen voor EVSA in het<br />
binnenwerk. Dat heeft twee redenen: in de eerste<br />
plaats het feit dat het energiebesparend is, maar<br />
ook het feit dat ze goed te dimmen zijn, is een voordeel.<br />
Wat het eerste betreft is het echt een policy<br />
van de gemeente. We kijken naar duurzaamheid en<br />
energieverbruik. Maar ook in dat verband staat de<br />
burger voorop.”
Herinrichting dorpsplein Eede<br />
Berlage armatuur zorgt<br />
voor herkenbaarheid<br />
In Eede is het dorpscentrum<br />
gerevitaliseerd. Daarbij is het<br />
dorpsplein op de schop gegaan<br />
teneinde het centrum aantrekke-<br />
lijker te maken voor de bewoners<br />
en de toeristen. Uitgangspunt<br />
was meer veiligheid, maar ook<br />
gastvrijheid. Beide zijn in ruime<br />
mate verwezenlijkt.<br />
‘Onbekend’ zo mag het dorpje<br />
Eede vlakbij de Belgische grens<br />
in zeeuws-Vlaanderen beslist<br />
genoemd worden. Het dorp,<br />
dat zijn ontstaan kent in de<br />
Tachtigjarige Oorlog, ontwikkelde<br />
langzaam: in 1866 had<br />
het dorp 1275 inwoners. In de<br />
Eerste Wereldoorlog ontstond<br />
er een ware smokkelcultuur.<br />
Nederland was neutraal, België<br />
was bezet en er werd door<br />
smokkel goed verdiend aan de<br />
Nederlandse zijde van de grens.<br />
Tussen de twee wereldoorlogen<br />
in en ook nog in de jaren<br />
vijftig en zestig van de vorige<br />
eeuw bloeide de smokkel.<br />
Populair was de zogenaamde<br />
botersmokkel, maar doordat<br />
het prijsverschil kleiner werd,<br />
kwam er een einde aan de<br />
smokkel. Vermeldenswaard is<br />
het feit dat koningin Wilhelmina<br />
in Eede voor het eerst weer<br />
een voet in Nederland zette<br />
BeLicHt 8 projEct BELicht<br />
Kees Verhulst
na de oorlog. Er is een monument dat<br />
herinnert aan deze gebeurtenis. Kees Verhulst,<br />
projectleider van royal Haskoning<br />
Nederland B.V. en gedetacheerd bij de<br />
gemeente Sluis: “Inwoners van het dorp<br />
Eede maakten zich zorgen over de toekomst<br />
van hun dorp. Dat is logisch omdat<br />
er langs de grens met zeeuws-Vlaanderen<br />
het zogenaamde banktoerisme een grote<br />
economische impuls was. Toen de Belgische<br />
regering aankondigde ook belasting<br />
te gaan heffen op het spaartegoed in<br />
het buitenland, haalden veel Belgen hun<br />
geld terug. En dat betekende dat er veel<br />
minder grensverkeer kwam en dus minder<br />
inkomsten voor de detailhandel en de<br />
horeca. Inwoners wilden actiever de markt<br />
op om het toerisme naar het dorp te versterken,<br />
om ook op die manier het imago<br />
van het dorp te verbeteren.”<br />
Verblijfsgebied<br />
Eede ligt in de nabijheid van rijksweg N49<br />
die Maldegem verbindt met Aardenburg.<br />
Vroeger werd de afslag Eede nog wel<br />
gevonden, nu rijdt het meeste verkeer<br />
langs het dorp. “Het is niet alleen voor<br />
het toerisme dat het dorp gerevitaliseerd<br />
werd. Ook voor de bewoners was het<br />
noodzaak de kern aan te pakken. Want<br />
hoewel de N49 langs het dorp loopt, was<br />
er veel sluipverkeer dat door de kern reed.<br />
De aanpak van het plein had tot doel om<br />
het plein om te toveren tot verblijfsgebied,<br />
waardoor een automobilist zich niet op<br />
een doorgaande route waant.”<br />
Het Rode Plein<br />
In die opzet is de gemeente Sluis meer<br />
dan geslaagd, mede dankzij een bijdrage<br />
van de provincie zeeland in het kader van<br />
verkeersveiligheid en plattegrondsontwikkeling.<br />
Door gebruik te maken van rode<br />
gebakken klinkers en de bestrating tot<br />
aan de huizen te laten lopen, met andere<br />
woorden één niveau te creëren, straalt het<br />
plein rust uit. Het plein heeft er overigens<br />
zijn huidige bijnaam aan te danken:<br />
het rode Plein. “ De inrichting van het<br />
plein heeft ervoor gezorgd dat het zeer<br />
verkeers luw oogt en is. Het is een aantrekkelijk<br />
plein geworden door plaatsing<br />
van straatmeubilair en het schoolplein<br />
dat grenst aan het plein is als het ware<br />
opgenomen in het plein. Daarnaast is<br />
er gebruikgemaakt van verschillende<br />
attributen waardoor de historie van het<br />
dorp wordt gesymboliseerd. zo is er op<br />
het schoolplein een speeltoestel te vinden<br />
in de vorm van een Cadillac van kunststof.<br />
Deze staat voor de smokkel. Ook de vlasnijverheid<br />
heeft een plek op het plein.”<br />
Unieke straatverlichting<br />
De herinrichting heeft geleid tot meer rust<br />
in het dorp. zeker ook omdat er rondom<br />
het plein snelheidsbeperkende maatregelen<br />
werden genomen zoals versmalde<br />
toegangswegen met aan weerszijden<br />
groenvakken. “Wij wilden een veiliger dorp<br />
creëren. Dat hebben we ook gedaan door<br />
de verlichting die we geplaatst hebben.<br />
Eigenlijk is het heel bijzonder wat er op<br />
dat gebied in Eede te vinden is. We hebben<br />
gebruikgemaakt van de zogeheten<br />
Berlagemast. Een mast die dateert uit 1926<br />
en ontworpen is door het bureau van<br />
Berlage in opdracht van het Gemeentelijk<br />
Energiebedrijf Den Haag. Het is een<br />
icoon van Den Haag. Het is ons gelukt om<br />
toestemming te krijgen van de gemeente<br />
Den Haag, die het octrooi op de masten<br />
heeft, om deze unieke mast te gebruiken.<br />
De masten zijn voorzien van het Berlage<br />
armatuur van <strong>Lightronics</strong>. Een prachtige<br />
combinatie waarbij nostalgie en hightech<br />
elkaar vinden. In de mast is de EVSA<br />
ondergebracht, waardoor de lamp - QL 55<br />
Watt - energiezuinig is. Groot voordeel van<br />
de lamp is bovendien de lange levensduur.<br />
In samenwerking met <strong>Lightronics</strong><br />
hebben we een verlichtingssterkte berekening<br />
gemaakt. Het resultaat is een veilige<br />
en fraaie omgeving. Een impuls voor het<br />
dorp dat door de ingreep een zeer vriendelijk<br />
karakter heeft gekregen.”<br />
BeLicHt 9 projEct BELicht
Bangert en Oosterpolder in Hoorn<br />
Aantrekkelijke<br />
structuur en bouw<br />
BeLicHt 10 iNterView<br />
struc
De nieuwe wijk Bangert en Oosterpolder in de gemeente Hoorn heeft een<br />
aantrekkelijke structuur en een gevarieerde bouw. John Grooteman, elektrotechnicus<br />
van het ingenieursbureau van de gemeente: “Ik wil dat de mensen<br />
zich sociaal veilig voelen. Dat kan door de juiste armatuur en de positie van de<br />
masten. Daarbij moet je natuurlijk ook voorkomen dat er lichthinder ontstaat<br />
en de verkeersveiligheid in ogenschouw nemen.”<br />
tuur<br />
Aan de noordoostzijde van Hoorn verrijst de nieuwe wijk<br />
Bangert en Oosterpolder. Er worden circa 3.400 woningen<br />
gebouwd met een bijbehorend voorzieningenniveau. De<br />
eerste woning is in oktober 2005 opgeleverd. Inmiddels<br />
is men bezig met de uitvoering van fase 1b en 2 van het<br />
plan. De keuze voor de bouwlocatie is tot stand gekomen<br />
in nauw overleg met de provincie Noord-Holland en de<br />
omringende gemeenten. Dit heeft geleid tot de plannen<br />
voor uitbreiding in noordoostelijke richting. Feitelijk<br />
behoort de nieuwe wijk tot zwaag, deze gemeente is<br />
opgegaan in Hoorn. Als je op de kaart kijkt, zie je nog<br />
de historische vormen van zwaag. Het is een typische<br />
lintbebouwing. Tegelijkertijd was dat een belangrijke voorwaarde<br />
voor de realisatie van de wijk: de historische linten<br />
BeLicHt 11 iNterView<br />
zo min mogelijk aantasten.<br />
Karakteristiek<br />
Voor de ontsluiting heeft de gemeente dwars op de<br />
linten een noord-zuid gerichte weg aangelegd. Deze weg<br />
maakt deel uit van een grote open zone: de ‘Strip’ en snijdt<br />
dwars door de wijk. De Strip is gezichtsbepalend voor de<br />
Bangert en Oosterpolder en maakt de drie linten en de<br />
nieuwe woonwijk tot een eenheid. Nu wordt er nog volop<br />
gebouwd, maar de karakteristiek is al zichtbaar. Daarnaast<br />
zijn er in de wijk veel greppels, sloten, vijverpartijen en singels.<br />
De bebouwing is gevarieerd en kleurrijk. In die opzet<br />
is de gemeente geslaagd. De inrichting van de openbare<br />
ruimte voor fase 1a is afgerond. Verantwoordelijk voor de
openbare verlichting is John Grooteman. “Voor een<br />
project als dit werk ik nauw samen met de afdeling<br />
Stadsontwikkeling, bureau Stedenbouw, Verkeer en<br />
Vervoer. zij ontwerpen de inrichting van de openbare<br />
ruimte, terwijl ik met hun wensen in de hand<br />
een lichtplan maak en een passend armatuur zoek.”<br />
Onderhoud is belangrijk<br />
John is bevlogen, een echte ‘lichtman’. “Ik probeer<br />
in te schatten wat in een wijk of buurt nodig is. Hoe<br />
het stratenplan in elkaar zit en wat de gewenste<br />
situatie is. Ik benader het vanuit de techniek en kijk<br />
naar lichtopbrengst, eventuele lichthinder die zou<br />
kunnen ontstaan, en ook naar levensduur en onderhoud.<br />
Een project als dit begint, voor wat betreft de<br />
keuze van de armaturen, met een wensenlijst van<br />
de afdeling Stadsontwikkeling. zij wilden een kegelvormige<br />
armatuur. Vervolgens nodigen we producenten<br />
uit en bestellen we proefarmaturen. Ik heb<br />
in dit beslissingstraject te maken met de afdelingen<br />
Stadsontwikkeling en Stadsbeheer (de mensen van<br />
beheer en onderhoud). Voor mij is dat de manier,<br />
want door beheer en onderhoud te betrekken in de<br />
keuze voor een armatuur kunnen zij aangeven wat<br />
zij van belang vinden en bovendien kijken of een<br />
armatuur voldoet aan het criterium: eenvoudig te<br />
onderhouden tegen zo laag mogelijke kosten. Wij<br />
hebben uiteindelijk gekozen voor de Ampulla en de<br />
Luz van <strong>Lightronics</strong>. Ik wilde per se een broertje en<br />
zusje, waarbij eenduidigheid in de wijk ontstaat.”<br />
BeLicHt 12 iNterView<br />
EVSA is de standaard<br />
Er is gekozen voor een EVSA (Elektronisch Voorschakelapparaat)<br />
in de armaturen. Een bewuste keuze,<br />
zo blijkt. John Grooteman: “EVSA is de standaard.<br />
Bij noviteiten neem ik altijd een wat afwachtende<br />
houding aan. Ik wil geen trendsetter zijn. EVSA<br />
heeft zich echter inmiddels voldoende bewezen<br />
om de keuze als ‘standaard-eis’ te rechtvaardigen.<br />
Het heeft natuurlijk vele voordelen als het gaat om<br />
levensduur en energiebesparing. Een armatuur met<br />
een EVSA kan bovendien makkelijker dimmen en is<br />
ook eenvoudiger te controleren. Ik kijk bij noviteiten<br />
vooral naar de functionaliteit. We praten bij openbare<br />
verlichting immers over de verkeers- en sociale<br />
veiligheid.”
VAndAALBEStEndig<br />
& FuncTIOnEEl<br />
<strong>Lightronics</strong> heeft tijdens Light & Building de Ventego<br />
65 geïntroduceerd. Naast een iets gewijzigde vormgeving<br />
is met name de vandalismebestendigheid van<br />
de Ventego 65 groter dan bij de Ventego. De ontwikkeling<br />
komt tegemoet aan de behoefte de slagvastheid<br />
te vergroten.<br />
De Ventego 65 is een extreem slagvast armatuur die<br />
gekenmerkt wordt door een zeer hoog lichtrendement,<br />
robuuste vandaalbestendige behuizing en is<br />
voorzien van een inbussluiting. De Ventego 65 is bo-<br />
vendien uitgevoerd met een EVSA (Elektronisch Voorschakelapparaat).<br />
Dit bespaart energie en verlaagt de<br />
onderhoudskosten. Door zijn IP65-classificering is de<br />
Ventego 65 volledig beschermd tegen stof en goed<br />
beschermd tegen waterstralen.<br />
Optioneel kan er onder andere gekozen worden voor<br />
een antigrafitti-coating en een dimbaar EVSA. De<br />
Ventego 65 is toepasbaar als lijnverlichting in onder<br />
andere parkeergarages, tunnels, (metro)stations en<br />
gevangenissen.<br />
BeLicHt 13 PrODUct<br />
Ventego 65<br />
ExTrEEM SLAGVASTE VErLICHTING
DE EvoLutiE is Daar<br />
LED-technologie is relatief<br />
nieuw, maar inmiddels al niet<br />
meer weg te denken uit de<br />
maatschappij. De mogelijk-<br />
heden zijn echter ongekend<br />
en vragen een nieuwe manier<br />
van denken over verlichting.<br />
Het is zonder twijfel de meest<br />
ingrijpende innovatie op het<br />
gebied van verlichting van de<br />
afgelopen eeuw.<br />
Wie tien jaar geleden had beweerd dat LEDtechnologie<br />
anno 2008 toepasbaar zou zijn in een<br />
professionele omgeving zou op zijn minst vreemd<br />
zijn aangekeken. Inmiddels is de trein goed vertrokken<br />
en ontwikkelt de technologie zich met een<br />
sneltreinvaart. LED’s (Light Emitting Diodes) zijn halfgeleiders<br />
die licht produceren. Tussen de karakteristieke<br />
P en N laag bevindt zich de actieve laag. In een<br />
LED zullen elektronen die onder invloed van stroom<br />
de actieve laag passeren ook een spanningsverschil<br />
overbruggen. Hierdoor komen fotonen vrij die<br />
‘licht’ produceren. Een aantal fotonen blijft in de<br />
actieve laag, wat uiteindelijk resulteert in warmte.<br />
Andere fotonen worden naar de lens gestuurd wat<br />
bruikbaar is als licht. Chris de Langhe is Application<br />
Engineer bij Philips Lighting. Ook hij is verrast door<br />
de snelheid waarmee de technologie zich ontwikkelt.<br />
“We staan aan de vooravond van een revolutie<br />
BeLicHt 14 iNterView<br />
in de verlichting. LED-oplossingen worden vandaag<br />
toegepast in de professionele omgeving. Door de<br />
lange economische levensduur, het onderhoudsvrije<br />
karakter en het feit dat je LED’s kunt regisseren<br />
is het aantrekkelijk geworden. zeker nu de<br />
energieprijzen zeer snel stijgen is LED vandaag een<br />
zinvolle oplossing gebleken voor tal van applicaties<br />
en daarmee de verlichting van de toekomst. En we<br />
spreken wel over wit licht, niet over kleur!”<br />
Levensduur van 50.000 uur<br />
“De LED bestaat niet. Er is wat dat betreft veel<br />
spraakverwarring. De keuze van de toepassing bepaaldt<br />
de LED keuze. Het zijn doelbewuste keuzes.<br />
Je hebt het over levensduur en ‘maintenance’ oftewel<br />
lumenstroombehoud. Een eenvoudige witte 5<br />
mm lED heeft een nuttige levensduur van 6.000 uur,<br />
dit is het tijdstip waar nog 50 procent licht wordt
geproduceerd voor hetzelfde verbruik. De Luxeon<br />
PowerLED heeft daarentegen een levensduur<br />
van 50.000 uur, op dit moment is nog steeds 70<br />
procent licht beschikbaar. Een andere prijs, ook een<br />
héél ander product. Bij een Luxeon PowerLED is er<br />
sprake van een leadframe waarop een chip gelijmd<br />
of gesoldeerd wordt. Hierna wordt het topcontact<br />
gebonden en vervolgens wordt het geheel omgoten<br />
met epoxy. De epoxy wordt afgesloten met<br />
een transparante en uV stabiele kunststof (zonlicht)<br />
en fungeert ook als primaire lens. De 3 of 5 mm<br />
LED’s zijn de conventionele LED, met relatief weinig<br />
lichtoutput en niet echt bruikbaar voor (professionele)<br />
verlichtingsoplossingen in continu bedrijf.<br />
Voor flashing of particulier gebruik komen die wel<br />
in aanmerking. Een goed warmtemanagement is<br />
cruciaal, vooral voor PowerLED’s, waarmee gelijk<br />
het misverstand uit de wereld is dat LED’s geen<br />
warmte afgeven. Een conventionele gloeilamp zet<br />
95 procent van de energie om in warmte, bij een<br />
lED-systeem is dat 60 procent, bij een elektronisch<br />
fluosyteem zit dit om en nabij de 50 procent.” Betere<br />
productieprocessen leiden immers tot betere<br />
energieomzetting naar licht, wat ineens ook minder<br />
warmte betekent. Less is more. En bij semiconductors<br />
weten we ondertussen dat dit héél snel gaat!<br />
total Cost of ownership en Return on investment<br />
“Met LED krijg je een geoptimaliseerde total<br />
cost of ownership. Weliswaar is de investering<br />
hoger maar door de energiebesparing wordt die<br />
investering terugverdiend. Daardoor zie je nu in<br />
een versneld tempo toepassingen ontstaan. Kijk<br />
naar de automotive industrie, met name de Duitse<br />
merken werpen zich vol op LED voor koplampen.<br />
En bedenk daarbij dat die zaken vijf jaar geleden<br />
op de tekentafel ontstonden, en automotive is wel<br />
een héél ernstige business. In werkelijkheid zijn we<br />
al weer veel verder. Je kunt het vergelijken met een<br />
computer. De snelheid waarmee de processoren<br />
worden verbeterd, is vergelijkbaar met de cycli die<br />
LED ondergaat.”<br />
PowerLEd<br />
• Kleine compacte puntlichtbron<br />
• lange economische levensduur: 50.000 uur<br />
• Hoge lumenoutput > energiezuinig en efficiënt<br />
• Mogelijkheid tot dimmen/ knipperen<br />
• Schokbestendig<br />
• Geen warmte in de lichtbundel<br />
• Geen uV, geen IR<br />
• SElV > veiligheid<br />
• Geen kwik<br />
• Pure kleuren, geen filters = 100% omzetting<br />
Energie besparen<br />
Chris de Langhe ziet toepassingen van LED als techniek<br />
die als hulpmiddel dient om energie te kunnen<br />
besparen. “Het geeft ons mogelijkheden. Je kunt<br />
veel meer met LED. zo is er nu een LED-product<br />
ontwikkeld waarbij je de kleurtemperatuur van het<br />
witte licht kunt regelen van heel warm tot heel koel,<br />
en waarbij het kleurpunt én de output gedurende<br />
de hele levensduur constant blijven. En waarmee,<br />
jawel, ook miljoenen kleuren kunnen gemaakt<br />
worden… Never seen before!<br />
Ik zal een voorbeeld geven. Bij een grote modeketen<br />
praten we over het omzetten van 150.000<br />
lichtpunten. Daar zit nu halogeen verlichting in met<br />
een vermogen van 70 Watt. Opeens praat je in een<br />
dergelijke zaak over besparingen van grote omvang,<br />
waarbij er ook nog eens veel mogelijkheden zijn.”<br />
Op specifieke locaties zijn LED’s vandaag dé ‘oplossing’.<br />
Actuele PowerlED-concepten zoals Fortimo<br />
beschikken over > 60 lm/w voor het systeem.<br />
Inmiddels een veelvoud van wat halogeen ons kan<br />
bieden.<br />
Anders denken<br />
“Juist door de mogelijkheden zijn er creatieve<br />
geesten nodig. Het is bij LED de toepassing die<br />
bepaalt. Daarom ook zullen we nieuwe concepten<br />
en modellen moeten bedenken. Als je kijkt naar<br />
buitenverlichting, dan waren dat lange masten met<br />
‘grote’ armaturen. Ondanks prachtige optieken, was<br />
er toch veel strooilicht. Dat zal gaan veranderen. Er<br />
zijn op dit moment tal van initiatieven. zo is de gemeente<br />
rotterdam bezig met de informatieborden<br />
met LED-backlight, zijn er ontwikkelingen rondom<br />
bushokjes en dan vooral de manier waarop de<br />
abri’s worden aangelicht en zie je bij de openbare<br />
verlichting hybride initiatieven ontstaan. Een voorbeeld<br />
van dat laatste is de hybride toepassing die<br />
<strong>Lightronics</strong> op Light & Building heeft getoond. Het<br />
is een eerste stap, waarbij de vervolgstappen nog<br />
revolutionairder zullen zijn. Want is het met name in<br />
de buitenverlichting nu nog vaak een kwestie van<br />
BeLicHt 15 iNterView<br />
Philips Lighting<br />
design, binnen afzienbare tijd is het functioneel.<br />
De hybride vorm leent zich daar nu al voor. Je kunt<br />
beter regelen, besparen en ook zal het onderhoud<br />
makkelijker worden omdat je op afstand kunt<br />
uitlezen. Je kunt met LED tussen bepaalde tijdstippen<br />
dimmen. En dus de verlichting aanpassen op<br />
het gebruik.” Veiligheidsoverwegingen gaan in de<br />
toekomst ook meer een grotere rol spelen.<br />
Snelle stappen<br />
Hoewel de ontwikkeling snel gaat, is de acceptatie<br />
nog niet daar. “Je kunt het vergelijken met de EVSA.<br />
Dat betekent anders denken en handelen, maar<br />
als eenmaal de voordelen zichtbaar worden in de<br />
exploitatie en de betrouwbaarheid van hoog niveau<br />
is, volgt acceptatie snel. Bij LED hebben veel overheden<br />
nog een bepaalde terughoudendheid. Seeing<br />
is believing. Alleen echte innovatie kan dat proces<br />
versnellen. Ik denk dat een van de belangrijkste<br />
argumenten de energiebesparing is, en optimalisatie<br />
van de beschikbare lumens die het met zich<br />
meebrengt. Natuurlijk kun je niet in een keer een<br />
totaal park omzetten. Het zal beginnen vanuit de<br />
kern. Daarna volgt de rest vanzelf. Waaraan gewerkt<br />
wordt, is de reductie van de warmte en het beheersen<br />
van alle thermische issues in de armatuur. Er zijn<br />
nu ontwikkelingen beschikbaar waarbij geforceerd<br />
gekoeld wordt met membraantechnologie. De koeling<br />
is levenslang. Het gaat er wel om dat je de juiste<br />
componenten gebruikt. De kwaliteit moet hoog<br />
zijn. Je kunt ook denken aan selfsupporting systemen,<br />
waarbij zonne-energie gebruikt wordt voor de<br />
LED’s. Dat kan makkelijk want LED’s en Solar werken<br />
op SELV DC. We zullen echt anders moeten gaan<br />
denken over energie en toepassingen. Er moet een<br />
visie ontwikkeld worden op besparen, een visie die<br />
gepaard gaat met nieuwe mogelijkheden die LEDverlichting<br />
ons biedt. Het zijn door het samenvallen<br />
van de mindere beschikbaarheid van energie en de<br />
innovaties die zijn gerealiseerd of binnen afzienbare<br />
tijd werkelijkheid worden, spannende tijden.”
dUURzAAm<br />
BESPArEND!<br />
EVSA<br />
Zorg voor het milieu en kostenbesparing gaan hand in hand bij de wand- en plafondarmaturen van<br />
<strong>Lightronics</strong> met een EVSA van Philips. Met deze techniek wordt de levensduur van de lamp aanzienlijk<br />
verlengd en tot dertig procent energie bespaard. <strong>Lightronics</strong> heeft de prijs van haar wand- en<br />
plafondarmaturen met een EVSA sterk verlaagd. Een aantrekkelijke manier om kennis te maken met<br />
deze betrouwbare en vernieuwende technologie.<br />
www.LigHtROniCS.nL<br />
Postbus 150<br />
5140 AD Waalwijk<br />
Tel.: 0416 568 600