Bekijk de catalogus. - Plantin Genootschap
Bekijk de catalogus. - Plantin Genootschap
Bekijk de catalogus. - Plantin Genootschap
You also want an ePaper? Increase the reach of your titles
YUMPU automatically turns print PDFs into web optimized ePapers that Google loves.
O<br />
n<strong>de</strong>r <strong>de</strong> vroege ‘meesters’ van het <strong>Plantin</strong> <strong>Genootschap</strong> kwam<br />
ook een vrouw voor, <strong>de</strong> vermaar<strong>de</strong> boekbindster Berthe van<br />
Regemorter. Zij leer<strong>de</strong> het vak te Brussel bij boekbin<strong>de</strong>r Joseph<br />
Hendrickx en vergul<strong>de</strong>r Louis Jacobs. Als jonge vrouw ging<br />
zij zich ver<strong>de</strong>r bekwamen bij Francis Sangorsky en George<br />
Sutcliffe, in <strong>de</strong> Lon<strong>de</strong>nse Central School of Arts and Crafts. Na haar terugkeer in<br />
1911 vestig<strong>de</strong> ze zich in Antwerpen als kunstboekbindster. Haar typische stijl – met<br />
bloemen als basis – stond zon<strong>de</strong>r meer on<strong>de</strong>r invloed van Cob<strong>de</strong>n-San<strong>de</strong>rson.<br />
In 1912 richtte <strong>de</strong> Antwerpse kunstkring ‘De Scal<strong>de</strong>n’ een tentoonstelling in<br />
over boekban<strong>de</strong>n. Het tijdschrift Onze Kunst sprak in een recensie over ‘het zeer<br />
superieure werk van juffrouw Berthe van Regemorter’. Na <strong>de</strong>ze tentoonstelling begon<br />
ze een drukke briefwisseling met <strong>de</strong> bibliofiel Prosper Verhey<strong>de</strong>n. Alhoewel<br />
juffrouw Berthe in Antwerpen een appartement bewoon<strong>de</strong>, verbleef zij regelmatig<br />
bij haar ou<strong>de</strong>rs in Kalmthout. In ’t Ruitjeshof richtte ze een boekbin<strong>de</strong>rsatelier in.<br />
In 1926 begon ze bindtechnieken te doceren aan <strong>de</strong> Vrije Aka<strong>de</strong>mie, een<br />
vakschool voor kunstambachten, die in Antwerpen opgericht was door Roger<br />
Avermaete. Het jaar daarop was het Henry van <strong>de</strong> Vel<strong>de</strong> die haar vroeg om bandversiering<br />
te doceren aan het Hoger Instituut voor Sierkunsten in Ter Kameren.<br />
Geduren<strong>de</strong> haar veertigjarige loopbaan is er ook bij haar een ten<strong>de</strong>ns naar versobering<br />
waar te nemen: bloemen evolueren naar geometrische motieven en een<br />
abstracte lijnvoering vervangt <strong>de</strong> ‘rijke versiering’.<br />
In <strong>de</strong>cember 1944 werd ’t Ruitjeshof totaal verwoest en ging ook al haar bin<strong>de</strong>rsalaam<br />
verloren. Verknocht aan Kalmthout kocht juffrouw van Regemorter villa<br />
Vogelzang, die zij later herdoopte tot Withof. In plaats van het boekbin<strong>de</strong>rsatelier<br />
terug in te richten – en hoewel <strong>de</strong>ze aristocratische dame hield van het handwerk<br />
als ambacht – heeft ze zich van dan af met verbetenheid toegelegd op <strong>de</strong> geschie<strong>de</strong>nis<br />
van <strong>de</strong> boekband. Met haar jarenlange ervaring en <strong>de</strong> grondige kennis van <strong>de</strong><br />
grondstoffen, waren haar cursussen meer dan een opsomming van namen en data.<br />
Tij<strong>de</strong>ns haar reizen van Ierland tot Egypte en doorheen gans Europa bezocht ze<br />
beken<strong>de</strong> en haast onbeken<strong>de</strong> bibliotheken en bestu<strong>de</strong>er<strong>de</strong> ze originele naaiwijzen<br />
en typische bandversieringen. Hierdoor kon zij ingewortel<strong>de</strong> opvattingen over<br />
bindwijzen met gezag weerleggen. Het enthousiasme van <strong>de</strong> rijzige, intelligente<br />
juffrouw Berthe van Regemorter – begaafd met een uitstekend geheugen – boei<strong>de</strong><br />
<strong>de</strong> cursisten van het <strong>Plantin</strong> <strong>Genootschap</strong>, waaraan zij vanaf 1951 les gaf. lv<strong>de</strong><br />
Bronnen<br />
Boekban<strong>de</strong>n gemaakt door Berthe van Regemorter en tentoongesteld in het Museum <strong>Plantin</strong>-<br />
Moretus te Antwerpen, s.n., 1923.<br />
Cockx-In<strong>de</strong>stege, Elly, ‘De band beware het boek: uit <strong>de</strong> briefwisseling van<br />
Prosper Verhey<strong>de</strong>n met Berthe van Regemorter’ in De Gul<strong>de</strong>n Passer, 82 (2004)<br />
pp. 161–176. Een artikel over hetzelf<strong>de</strong> on<strong>de</strong>rwerp verscheen in The Library,<br />
March 2006.