Bekijk de catalogus. - Plantin Genootschap
Bekijk de catalogus. - Plantin Genootschap
Bekijk de catalogus. - Plantin Genootschap
Create successful ePaper yourself
Turn your PDF publications into a flip-book with our unique Google optimized e-Paper software.
Zaal 3<br />
Jan van Krimpen<br />
hem een nieuw lettertype te ontwerpen. Als stempelsnij<strong>de</strong>r werd een beroep<br />
gedaan op <strong>de</strong> Duitser P.H. Rädisch (1891–1976). Tussen bei<strong>de</strong>n groei<strong>de</strong> een legendarische<br />
en levenslange samenwerking. De Lutetia, <strong>de</strong> eerste letter van Jan van<br />
Krimpen, werd voor het eerst toegepast in <strong>de</strong> <strong>catalogus</strong> van <strong>de</strong> Ne<strong>de</strong>rlandse bijdrage<br />
aan <strong>de</strong> ‘Exposition internationale <strong>de</strong>s arts décoratifs et industriels mo<strong>de</strong>rnes’ te<br />
Parijs. De letter werd bekroond met een Grand Prix. Van Krimpen had in <strong>de</strong> firma<br />
een dubbele adviseren<strong>de</strong> taak over <strong>de</strong> binnenkomen<strong>de</strong> drukor<strong>de</strong>rs en over nieuw<br />
lettermate riaal. Deze uitmunten<strong>de</strong> tekenaar-ontwerper leg<strong>de</strong> zich toe op één type<br />
letter – <strong>de</strong> boekletter – en op één type drukwerk – het boek. Hij was bijzon<strong>de</strong>r kritisch<br />
én voor zichzelf én voor <strong>de</strong> personen die zijn aanwijzingen moesten uitvoeren.<br />
Tot zijn bijzon<strong>de</strong>rste lettertypen behoren <strong>de</strong> Griekse letter Antigone (1927), <strong>de</strong><br />
Romanée romein (1928) en cursief (1949), en <strong>de</strong> Romulus romein en cursief (1931).<br />
In 1956 schreef Gabriël Smit in <strong>de</strong> Volkskrant: ‘De letters van Jan van Krimpen […]<br />
zijn, zoals alles van Van Krimpendoet: tekens van zeer superieure beschaving en<br />
harmonie.’<br />
De uitgaven die bij Enschedé verschenen of gedrukt wer<strong>de</strong>n, zijn allemaal typografische<br />
juweeltjes. Soberheid was Van Krimpens kenmerk; zel<strong>de</strong>n integreer<strong>de</strong> hij<br />
illustraties, en een twee<strong>de</strong> kleur kon maar zijn goedkeuring krijgen als zij volledig<br />
verantwoord was. Zijn stijl had een diepe invloed op <strong>de</strong> boekverzorging in Ne<strong>de</strong>rland,<br />
Zwitserland, Engeland en <strong>de</strong> Scandinavische lan<strong>de</strong>n.<br />
De opmars in <strong>de</strong> Britse typografie van <strong>de</strong> jonge Stanley Morison, een hervormingsgezin<strong>de</strong><br />
uit <strong>de</strong> Arts & Crafts-beweging, was Van Krimpen niet ontgaan.<br />
Tien jaar na <strong>de</strong> opheffing van The Imprint verscheen The Fleuron (1923–1930). Het<br />
tijdschrift straal<strong>de</strong> gezag uit, vooral met <strong>de</strong> beschouwingen van Morison, die in<br />
die jaren ook het beleid van Monotype in han<strong>de</strong>n had. Na het zeven<strong>de</strong> nummer<br />
ging het tijdschrift ter ziele. Tevergeefs zochten Morison en Van Krimpen naar een<br />
oplossing om het nieuw leven in te blazen on<strong>de</strong>r <strong>de</strong> titel The (New) Fleuron.<br />
Als beleidsman en esthetisch adviseur van <strong>de</strong> Monotype Corporation heeft<br />
Morison met Jan van Krimpen – en in overleg met <strong>de</strong> lettergieterij Joh. Enschedé<br />
– een overeenkomst gesloten om diens handletters in hun gietprogramma op te<br />
nemen. Daarnaast ontwierp hij ook letters in opdracht van Monotype, bijvoorbeeld<br />
<strong>de</strong> meest succesvolle Van Dijck (1928), <strong>de</strong> Haarlemmer (1938) bedoeld voor<br />
<strong>de</strong> uitgave van <strong>de</strong> Statenbijbel, en <strong>de</strong> Sheldon (1948), die exclusief bestemd was<br />
voor een Engelse bijbeluitgave. De Spectrum (1941–1943 bestemd voor <strong>de</strong> gelijknamige<br />
uitgeverij) leid<strong>de</strong> tot hevige discussies tussen Monotype en Van Krimpen<br />
omdat Monotype <strong>de</strong>ze letter eigenzinnig aanpaste voor het mechanisch zetten.<br />
Van Krimpen eiste dat ze uitgevoerd zou wor<strong>de</strong>n zoals hij ze had ontworpen.<br />
In 1948 namen Jan van Krimpen en <strong>de</strong> hoofdbibliothecaris van <strong>de</strong> Universiteit<br />
Amsterdam Herman <strong>de</strong> la Fontaine Verwey het initiatief een kleine club op te richten<br />
on<strong>de</strong>r <strong>de</strong> benaming ‘Gezelschap Nonpareil’, naar het voorbeeld van <strong>de</strong> Engelse<br />
68