Bekijk de catalogus. - Plantin Genootschap
Bekijk de catalogus. - Plantin Genootschap
Bekijk de catalogus. - Plantin Genootschap
You also want an ePaper? Increase the reach of your titles
YUMPU automatically turns print PDFs into web optimized ePapers that Google loves.
Twee werel<strong>de</strong>n<br />
resultaat van nieuwe combinaties tussen al die verschillen<strong>de</strong> wijzen van aanpakken:<br />
van functioneel mo<strong>de</strong>rnistisch <strong>de</strong>nken en fantasierijke, postmo<strong>de</strong>rne tegenstroom;<br />
van strak doorontwerpen en een meer associatieve, persoonlijke werkwijze.<br />
Een speciale plek in dat landschap wordt ingenomen door <strong>de</strong> nieuwe generatie<br />
letterontwerpers. Het ontwerp van (vooral) tekstletters is een specialisme dat won<strong>de</strong>rwel<br />
aansluit bij <strong>de</strong> Ne<strong>de</strong>rlandse mentaliteit: het vraagt om een flinke dosis eigenwijsheid,<br />
aanleg voor systematisch <strong>de</strong>nken en een pragmatische instelling. Gerrit<br />
Noordzij, typograaf, lettertekenaar en historicus, maakte tussen 1970 en 1990 het<br />
schrijven en tekenen van letters tot een geïntegreerd aspect van <strong>de</strong> opleiding tot<br />
grafisch vormgever aan <strong>de</strong> Koninklijke Aca<strong>de</strong>mie in Den Haag. Dit leid<strong>de</strong> begin<br />
jaren ’80 tot een plotselinge opleving van <strong>de</strong> <strong>de</strong> belangstelling voor letterontwerp<br />
on<strong>de</strong>r zijn stu<strong>de</strong>nten. Min of meer toevallig waren daaron<strong>de</strong>r ook enkele computerwizards,<br />
zoals <strong>de</strong> broers Petr en Erik van Blokland en <strong>de</strong> werkpartner van die<br />
laatste, Just van Rossum; me<strong>de</strong> daardoor groei<strong>de</strong>n Noordzij’s klassen uit tot een laboratorium<br />
van digitale letterexperimenten. In Den Haag ontstond zo een ‘school’<br />
van letterontwerpers die in <strong>de</strong> wereld zijn weerga niet kent en waartoe naast <strong>de</strong> genoem<strong>de</strong><br />
drie ook Frank E. Blokland, Noordzij’s zoons Christoph en Peter Matthias<br />
Noordzij, Jelle Bosma, Peter Verheul en Luc(as) <strong>de</strong> Groot behoor<strong>de</strong>n. Terzelf<strong>de</strong>rtijd<br />
maakten aan <strong>de</strong> Arnhemse aca<strong>de</strong>mie, on<strong>de</strong>r <strong>de</strong> informele impuls van docenten<br />
Jan Vermeulen en Alexan<strong>de</strong>r Verberne, drie stu<strong>de</strong>nten <strong>de</strong> opstap naar een carrière<br />
als letterontwerper: Martin Majoor, Fred Smeijers en Evert Bloemsma.<br />
Letter en beeld in Vlaan<strong>de</strong>ren<br />
Ook Vlaan<strong>de</strong>ren zocht begin jaren ’80 naar alternatieven voor <strong>de</strong> rigi<strong>de</strong> vormtaal<br />
van het functionalisme. Omdat het grafisch on<strong>de</strong>rwijs door rigiditeit gekenmerkt<br />
werd, kwamen <strong>de</strong> alternatieven uit an<strong>de</strong>re hoeken. De illustrator Ever Meulen (Eddy<br />
Vermeulen) teken<strong>de</strong> in een aan Joost Swarte verwante, hel<strong>de</strong>re stijl affiches die soms<br />
geestig waren, soms monumentaal van constructie. In Gent lever<strong>de</strong> <strong>de</strong> samenwerking<br />
tussen theatermakers Erik Devol<strong>de</strong>r en Dirk Pauwels en fotograaf Michiel<br />
Hendrickx oorspronkelijke affiches op. In Antwerpen maakte <strong>de</strong>corontwerper Jan<br />
Versweyfeld bijzon<strong>de</strong>re vormgeving voor Akt-Vertikaal. In Leuven ontwierp schil<strong>de</strong>r<br />
Johan Daenen (later lid van het bureau Mega L.Una) schitteren<strong>de</strong> <strong>de</strong>cors en affiches<br />
voor producties van ’t Stuc. En in 1983 begon kunstenaar Gorik Lin<strong>de</strong>mans,<br />
mogelijk het grootste Vlaamse grafische talent uit <strong>de</strong> jaren tachtig, te werken voor<br />
Rosas en <strong>de</strong> theaterorganisatie Schaamte. Lin<strong>de</strong>mans’ tegendraadse werk was vaak<br />
verrassend extreem; voor het eerst werd er in Ne<strong>de</strong>rland weer met verwon<strong>de</strong>ring en<br />
bewon<strong>de</strong>ring gekeken naar wat er in Vlaan<strong>de</strong>ren blijkbaar mogelijk was.<br />
Ook <strong>de</strong> renaissance van <strong>de</strong> boekvormgeving die eind jaren ’80, vooral in het<br />
Gentse, werd ingezet, was <strong>de</strong>els het werk van autodidacten, ontwerpers die van<br />
opleiding bijvoorbeeld illustrator/grafisch kunstenaar waren, zoals Gert Dooreman<br />
34