Bekijk de catalogus. - Plantin Genootschap
Bekijk de catalogus. - Plantin Genootschap
Bekijk de catalogus. - Plantin Genootschap
You also want an ePaper? Increase the reach of your titles
YUMPU automatically turns print PDFs into web optimized ePapers that Google loves.
Twee werel<strong>de</strong>n<br />
De Kunstdrukschool Onze-Lieve-Vrouw (kolv) in Gent was een technisch instituut<br />
waar <strong>de</strong> opleiding zich niet tot techniek beperkte. Deze school gaf on<strong>de</strong>r<br />
an<strong>de</strong>re het mooi gemaakte kwartaalblad Grafiek uit en <strong>de</strong> bezieler van dit blad,<br />
<strong>de</strong> leraar Jan Evarist Peeters (Broe<strong>de</strong>r Zephirijn), was ook <strong>de</strong> auteur van het door<br />
<strong>de</strong> kolv geproduceer<strong>de</strong> boekje Letterkennis en letterkeus (1956). Dit leerboekje over<br />
geschie<strong>de</strong>nis en stijlontwikkeling van het schrift is pittig geschreven, bevat fraai<br />
uitgevoer<strong>de</strong> reproducties van bestaan<strong>de</strong> schrifttoepassingen en zit beter in elkaar<br />
dan soortgelijke publicaties die in <strong>de</strong>zelf<strong>de</strong> perio<strong>de</strong> in Ne<strong>de</strong>rland ontston<strong>de</strong>n.<br />
Maar kennelijk was het kolv een uitzon<strong>de</strong>ring en ontbrak bij <strong>de</strong> meeste drukkersopleidingen<br />
<strong>de</strong> aandrift om <strong>de</strong> leerlingen naast het hoe ook het waarom van<br />
goed drukwerk bij te brengen. Wie zich uit creatieve neigingen tot het ontwerpersvak<br />
aangetrokken voel<strong>de</strong>, vermeed (zoals dat ook in Ne<strong>de</strong>rland het geval was)<br />
<strong>de</strong> technische scholen en schreef zich aan een kunstaca<strong>de</strong>mie in. En omdat <strong>de</strong><br />
Vlaamse aca<strong>de</strong>mies maar al te vaak wer<strong>de</strong>n ervaren als ‘muffe post-neogotische<br />
kunststolpen’ (aldus Herman Lampaert) kozen sommige van <strong>de</strong> meest getalenteer<strong>de</strong><br />
Vlaamse stu<strong>de</strong>nten voor wat <strong>de</strong>cennia lang <strong>de</strong> enige Belgische kunstaca<strong>de</strong>mie<br />
met charisma lijkt te zijn geweest: <strong>de</strong> Franstalige school voor kunstnijverheid<br />
Ter Kameren (La Cambre) in Brussel. Daar was nog altijd het i<strong>de</strong>alisme voelbaar<br />
van <strong>de</strong> oprichter, architect-vormgever Henry van <strong>de</strong> Vel<strong>de</strong>, pionier van Art Nouveau<br />
én mo<strong>de</strong>rnisme, en grondlegger van het Bauhaus in Weimar. Veel aankomen<strong>de</strong><br />
ontwerpers kozen daarnaast voor studie of stage in Duitsland, Ne<strong>de</strong>rland<br />
of Zwitserland.<br />
Hoe zag het grafisch ontwerpen in België er in <strong>de</strong> <strong>de</strong>cennia na 1950 uit? Documentatie<br />
is lastig te vin<strong>de</strong>n, en is meestal te impressionistisch en te persoonlijk om<br />
als <strong>de</strong>finitieve geschiedschrijving beschouwd te kunnen wor<strong>de</strong>n. Hier ligt een taak<br />
voor <strong>de</strong> universiteiten. Meer<strong>de</strong>re hoofdrolspelers uit <strong>de</strong> na-oorlogse perio<strong>de</strong> zijn<br />
nog gezond en actief, en hun archieven zijn (<strong>de</strong>els) nog intact – en dus moet er aan<br />
<strong>de</strong> (kunst-)historische instituten van Vlaan<strong>de</strong>ren maar eens actie wor<strong>de</strong>n on<strong>de</strong>rnomen.<br />
Wat het on<strong>de</strong>rzoek niet vergemakkelijkt, is dat bij <strong>de</strong> voornaamste competitie<br />
waar boekontwerp werd bekroond – <strong>de</strong> <strong>Plantin</strong>-Moretusprijzen, onlangs<br />
heringericht – <strong>de</strong> naam van <strong>de</strong> ontwerper geen vermelding waardig werd geacht;<br />
<strong>de</strong> prijs ging naar <strong>de</strong> uitgever.<br />
Ruwweg vallen drie na-oorlogse ten<strong>de</strong>nsen te on<strong>de</strong>rschei<strong>de</strong>n. Er tekent zich<br />
een vernieuwing en kwaliteitsverbetering af in <strong>de</strong> boektypografie. De productie<br />
van krachtige reclame-affiches, waarin België ook in <strong>de</strong> eerste eeuwhelft uitblonk,<br />
wordt voortgezet in het werk van on<strong>de</strong>r meer Leo Marfurt, Jacques Richez en<br />
Julian Key. En ten slotte is er <strong>de</strong> mo<strong>de</strong>rnistisch-functionalistische richting, die<br />
on<strong>de</strong>r meer het fenomeen huisstijl (of corporate i<strong>de</strong>ntity) on<strong>de</strong>rzoekt en waartoe<br />
Corneille Hannoset, Michel Olyff, Herman Lampaert en Paul Ibou gerekend kunnen<br />
wor<strong>de</strong>n. Ook hier zijn <strong>de</strong> grenzen niet scherp te trekken: <strong>de</strong> laatstgenoem<strong>de</strong><br />
28