Bekijk de catalogus. - Plantin Genootschap
Bekijk de catalogus. - Plantin Genootschap
Bekijk de catalogus. - Plantin Genootschap
Create successful ePaper yourself
Turn your PDF publications into a flip-book with our unique Google optimized e-Paper software.
Twee werel<strong>de</strong>n<br />
gevoeligheid voor mo<strong>de</strong>rnistische principes bleef Oxenaar een bewon<strong>de</strong>raar van<br />
<strong>de</strong> intuïtieve Rozendaal: ‘Ik ben altijd een schil<strong>de</strong>rtje gebleven’ is een van zijn<br />
beken<strong>de</strong> uitspraken.<br />
Nieuwe mo<strong>de</strong>rnisten<br />
Meer<strong>de</strong>re leerlingen van <strong>de</strong> functionalistische pioniers Kiljan en Schuitema maakten<br />
na 1945 naam als grafisch ontwerper. Dick Elffers werd een belangrijk afficheontwerper<br />
en maakte daarnaast ook boeken en tijdschriften; Kees Nieuwenhuijzen<br />
en Charles Jongejans wer<strong>de</strong>n exponenten van het nieuwe, mild-mo<strong>de</strong>rnistische<br />
boekontwerp. Een genre waar <strong>de</strong> nieuwe inzichten in <strong>de</strong> boekvorm briljant in<br />
praktijk wer<strong>de</strong>n gebracht, was het bedrijfs-fotoboek dat in <strong>de</strong> jaren ’50 en ’60 hoge<br />
toppen scheer<strong>de</strong> als een soort beeldverhaal van <strong>de</strong> economische we<strong>de</strong>ropbouw.<br />
Naast bovengenoem<strong>de</strong>n verzorg<strong>de</strong>n on<strong>de</strong>r meer Jans Bons, Jurriaan Schrofer en<br />
Benno Wissing briljant geënsceneer<strong>de</strong> fotoboeken. Bedrijfstijdschriften wer<strong>de</strong>n,<br />
vanuit een soortgelijke visie, on<strong>de</strong>r meer ontworpen door Alexan<strong>de</strong>r Verberne,<br />
Nan Platvoet en Otto Treumann. Jurriaan Schrofer ontwikkel<strong>de</strong> zich tot een tovenaar<br />
met zelf-ontworpen constructivistische lettervormen. Benno Wissing werd<br />
een van <strong>de</strong> oprichters van Total Design en maakte on<strong>de</strong>r meer naam met <strong>de</strong> corporate<br />
i<strong>de</strong>ntity van <strong>de</strong> oliemaatschappij pam – een van <strong>de</strong> eerste volwassen huisstijloperaties<br />
in Ne<strong>de</strong>rland – en <strong>de</strong> bewegwijzering van Schiphol. Me<strong>de</strong>-oprichter van<br />
Total Design was Wim Crouwel, die samen met Wissing geldt als pionier van het<br />
systematische stramien (of grid) als basis voor een modulaire wijze van ontwerpen.<br />
Crouwel voer<strong>de</strong> <strong>de</strong> rationaliteit in het ontwerpproces zodanig op dat een affiche<br />
per telefoon aan <strong>de</strong> drukker kon wor<strong>de</strong>n opgegeven; maar tegelijk gebruikte hij<br />
in an<strong>de</strong>re ontwerpen uiterst persoonlijke en ongewone lettervormen en ontwierp<br />
hij het experimentele New Alphabet. Destijds werd er vooral gediscussieerd over<br />
<strong>de</strong> vraag of die letters wel zinvol en leesbaar waren; sinds een jaar of tien is het letterwerk<br />
van Crouwel, me<strong>de</strong> dankzij <strong>de</strong> digitalisering van sommige ervan door <strong>de</strong><br />
Lon<strong>de</strong>nse letterproducent The Foundry, geherwaar<strong>de</strong>erd en is hij alsnog erkend<br />
als letterontwerper van betekenis.<br />
Pioniers in letterontwerp<br />
Over het Ne<strong>de</strong>rlandse letterontwerp in <strong>de</strong> twintigste eeuw is veel geschreven, ook<br />
door on<strong>de</strong>rgeteken<strong>de</strong>. Er zijn weinig lan<strong>de</strong>n waar letterontwerp zo’n prominente<br />
plaats inneemt in <strong>de</strong> grafische cultuur. Maar in <strong>de</strong> eerste perio<strong>de</strong> van het <strong>Plantin</strong><br />
<strong>Genootschap</strong> heerste er in dit vakgebied relatieve luwte. De Roos was in het begin<br />
van <strong>de</strong> oorlog met pensioen gegaan; Jan van Krimpen had in 1947 zijn laatste<br />
drukletter, <strong>de</strong> bijbelletter Sheldon, ontworpen. Het lettertype Emergo dat Sem<br />
Hartz, graveur bij Enschedé, tij<strong>de</strong>ns <strong>de</strong> Duitse bezetting op zijn on<strong>de</strong>rduikadres<br />
had getekend, werd dankzij subtiele tegenwerking van Van Krimpen niet uitgege-<br />
26