Vereniging voor Natuur- en Vogelbescherming Noordwijk
Vereniging voor Natuur- en Vogelbescherming Noordwijk
Vereniging voor Natuur- en Vogelbescherming Noordwijk
Create successful ePaper yourself
Turn your PDF publications into a flip-book with our unique Google optimized e-Paper software.
de STRANDLOPER<br />
de STRANDLOPER<br />
40e jaargang • nummer 2 • juni 2008<br />
officieel orgaan van de ver<strong>en</strong>iging <strong>voor</strong> natuur <strong>en</strong> vogelbescherming <strong>Noordwijk</strong><br />
foto: R<strong>en</strong>é van Rossum
<strong>Ver<strong>en</strong>iging</strong> <strong>voor</strong> <strong>Natuur</strong>- <strong>en</strong> <strong>Vogelbescherming</strong> <strong>Noordwijk</strong><br />
Bestuur<br />
P.J. Spier<strong>en</strong>burg (Peter), <strong>voor</strong>zitter, Hercules 88, 2221 MD Katwijk<br />
F. Faber (Franciska), Secretaris, Emmastraat 20, 2211 CN <strong>Noordwijk</strong>erhout<br />
0252-370342, E-mail: faber_f@schiphol.nl<br />
K. Vegter (Ko<strong>en</strong>e), p<strong>en</strong>ningmeester, Golfweg 39 , 2202 JH <strong>Noordwijk</strong><br />
J. Jacobs (Jan), Prins Bernhardstraat 7, 2202 LD <strong>Noordwijk</strong><br />
P.J. Nooy<strong>en</strong> (Nel), Joh. Molegraafstraat 14, 2201 LK <strong>Noordwijk</strong><br />
H.P.M. van Dijk (Ineke), Duinkant 20, 2203 NK <strong>Noordwijk</strong><br />
R. Eis<strong>en</strong>ga (Ruurd), Julianastraat 3, 2202 KA <strong>Noordwijk</strong><br />
Contributie € 7,50 (minimaal) per jaar.<br />
Gironummer: 2573795 t. n .v. <strong>Ver<strong>en</strong>iging</strong> <strong>voor</strong> <strong>Natuur</strong>- <strong>en</strong> <strong>Vogelbescherming</strong> <strong>Noordwijk</strong>.<br />
Bij de eerste Strandloper van het nieuwe jaar wordt e<strong>en</strong> acceptgiro meegestuurd.<br />
Led<strong>en</strong>administratie<br />
Adreswijziging<strong>en</strong> <strong>en</strong> aanmeld<strong>en</strong> nieuwe led<strong>en</strong>: K. Vegter, Golfweg 39, 2202 JH <strong>Noordwijk</strong><br />
E-mail: ko<strong>en</strong>evegter@planet.nl<br />
De Strandloper<br />
De Strandloper is het kwartaalblad van de <strong>Ver<strong>en</strong>iging</strong> <strong>voor</strong> <strong>Natuur</strong>- <strong>en</strong> <strong>Vogelbescherming</strong><br />
<strong>Noordwijk</strong>. Oplage : 600 exemplar<strong>en</strong>.<br />
De redactie bestaat uit: H. de Bruijn, C. Erkel<strong>en</strong>s, W.J. Kuijper <strong>en</strong> C.M.J. Verweij.<br />
Inlever<strong>en</strong> kopij: Stakman Bossestraat 68, 2203 GL <strong>Noordwijk</strong>.<br />
of via E-mail: keeserkel<strong>en</strong>s@hotmail.com<br />
Bezorging: Jan Jacobs, Prins Bernardstraat 7, 2202 LD <strong>Noordwijk</strong>, Telefoon: 071-3610396<br />
E-mail: jan-jacobs@zonnet.nl<br />
Homepage ver<strong>en</strong>iging: http://www.strandloper.nl<br />
Het laatst versch<strong>en</strong><strong>en</strong> nummer van de Strandloper is ook (in kleur) te download<strong>en</strong> vanaf onze<br />
website.<br />
Jan Verwey <strong>Natuur</strong>c<strong>en</strong>trum<br />
Het Jan Verwey <strong>Natuur</strong>c<strong>en</strong>trum is gevestigd in e<strong>en</strong> deel van de vroegere Chr. Mavo, Duinweg 13a<br />
<strong>Noordwijk</strong>. Parker<strong>en</strong> bij het Boll<strong>en</strong>bad! Onze uitgebreide natuurbibliotheek, die regelmatig wordt<br />
aangevuld met nieuwe uitgav<strong>en</strong>, heeft hier ook e<strong>en</strong> plaats gekreg<strong>en</strong>. Informatie over de natuur in <strong>en</strong><br />
rond <strong>Noordwijk</strong> wordt gegev<strong>en</strong> met behulp van informatiepanel<strong>en</strong> <strong>en</strong> informatieve stands. Voor<br />
groepsbezoek (schoolklass<strong>en</strong> <strong>en</strong> dergelijke) is het c<strong>en</strong>trum het gehele jaar geop<strong>en</strong>d. Contactadres:<br />
Ineke van Dijk, Duinkant 20, 2203 NK <strong>Noordwijk</strong>, Tel. 071-3616954.<br />
Het <strong>Natuur</strong>c<strong>en</strong>trum is verder geop<strong>en</strong>d tijd<strong>en</strong>s de inloopocht<strong>en</strong>d<strong>en</strong> op iedere eerste zaterdag van de<br />
maand tuss<strong>en</strong> 10.00 <strong>en</strong> 12.00 uur. Zie hier<strong>voor</strong> ook de bijgeslot<strong>en</strong> ag<strong>en</strong>da.<br />
Sluitingsdatum inlever<strong>en</strong> kopij <strong>voor</strong> De Strandloper 40e jaargang nummer 3: 16 augustus 2008<br />
Niets uit dit tijdschrift, met uitzondering van korte citat<strong>en</strong>, mag word<strong>en</strong> gereproduceerd, opgeslag<strong>en</strong> in e<strong>en</strong> geautomatiseerd<br />
gegev<strong>en</strong>sbestand of op<strong>en</strong>baar gemaakt in welke vorm dan ook, zonder schriftelijke toestemming van het bestuur van de <strong>Ver<strong>en</strong>iging</strong><br />
<strong>voor</strong> <strong>Natuur</strong>- <strong>en</strong> <strong>Vogelbescherming</strong> <strong>Noordwijk</strong>.
Inhoud:<br />
Voorplaat, R<strong>en</strong>é van Rossum pag. 3<br />
Ag<strong>en</strong>da, excursies, Franciska Faber pag. 4<br />
Bestuursmededeling<strong>en</strong>, Peter Spier<strong>en</strong>burg pag. 4<br />
Jelle van Dijk geridderd, Peter Spier<strong>en</strong>burg pag. 6<br />
Kom ook e<strong>en</strong>s langs op e<strong>en</strong> inloopocht<strong>en</strong>d, Ineke van Dijk pag. 7<br />
Oude jaargang<strong>en</strong> gevraagd, Marian van Zijderveld & Coby van Dijk pag. 7<br />
Verrass<strong>en</strong>d Landgoed Offem, Franciska Faber pag. 8<br />
WADDENEXCURSIE 2008, Ko<strong>en</strong>e Vegter pag. 9<br />
Over houtworm<strong>en</strong> <strong>en</strong> braakball<strong>en</strong>; Hoe vergaat het de secretaris, Franciska Faber pag. 9<br />
Nieuw in de Jan Verwey Bibliotheek, Jelle van Dijk pag. 10<br />
Ibolyka Meijer; stille kracht op de achtergrond, Franciska Faber pag. 11<br />
Rondje Gro<strong>en</strong>, W. Andelaar pag. 12<br />
Oud Nieuws; Met Jan Strijbos in de Amsterdamse Waterleidingduin<strong>en</strong>, Kees Verweij pag. 13<br />
Bijzondere plant<strong>en</strong> in de Duin- <strong>en</strong> Boll<strong>en</strong>streek in 2007, Marti<strong>en</strong> de Graaf & Jelle van Dijk pag. 14<br />
E<strong>en</strong> weekje Lesbos, Hein Verkade Pag. 17<br />
Muss<strong>en</strong>, Gert Slager pag. 20<br />
Opvall<strong>en</strong>de waarneming<strong>en</strong> 1 e kwartaal 2008, Peter Spier<strong>en</strong>burg pag. 21<br />
Veldwaarneming<strong>en</strong> januari, februari, maart 2008, Peter Spier<strong>en</strong>burg pag. 23<br />
bij de <strong>voor</strong>plaat:<br />
Baardmann<strong>en</strong><br />
L<strong>en</strong>tevreugd, december 2007<br />
Foto: R<strong>en</strong>é van Rossum<br />
Vroeger werd dit fraaie vogeltje Baardmees g<strong>en</strong>oemd, daarna werd<br />
het Baardmannetje <strong>en</strong> nu heet Panurus biarmicus volg<strong>en</strong>s de meest<br />
rec<strong>en</strong>te nam<strong>en</strong>lijst Baardman. Deze soort broedt niet in onze<br />
omgeving. In ons land vorm<strong>en</strong> de Oostvaardersplass<strong>en</strong> veruit het<br />
belangrijkste broedgebied. In de jar<strong>en</strong> zev<strong>en</strong>tig, to<strong>en</strong> geheel<br />
Zuidelijk-Flevoland nog één groot rietveld was, trokk<strong>en</strong> vrijwel elk<br />
najaar groepjes Baardmann<strong>en</strong> over <strong>Noordwijk</strong> naar het zuid<strong>en</strong>. Nu<br />
is dit zeld<strong>en</strong> meer het geval.<br />
In de winter leeft de Baardman <strong>voor</strong>namelijk van de zaadjes van<br />
het riet. In maart verandert het spijsverteringssysteem, waarna de<br />
Baardman <strong>voor</strong>namelijk insect<strong>en</strong> eet. Bij e<strong>en</strong> vorstperiode in maart<br />
verhonger<strong>en</strong> veel Baardmann<strong>en</strong> hoewel er rietzad<strong>en</strong> in overvloed<br />
zijn. E<strong>en</strong> str<strong>en</strong>ge winter is ge<strong>en</strong> probleem, maar e<strong>en</strong> late wel! JvD<br />
3
4<br />
Ag<strong>en</strong>da<br />
De activiteit<strong>en</strong> vermeld op deze ag<strong>en</strong>da zijn <strong>voor</strong> led<strong>en</strong> <strong>en</strong> niet-led<strong>en</strong>, t<strong>en</strong>zij anders vermeld.<br />
Voor alle jeugdactiviteit<strong>en</strong> geldt: deze zijn bestemd <strong>voor</strong> de jeugd van 6-12 jaar. De kost<strong>en</strong> per activiteit<br />
bedrag<strong>en</strong> € 0,50. Aanmeld<strong>en</strong> op de wo<strong>en</strong>sdag of donderdag <strong>voor</strong>afgaand aan de geplande activiteit<br />
tuss<strong>en</strong> 19.00 <strong>en</strong> 20.00 uur bij Nel Nooij<strong>en</strong>, tel. 071-3611347. Bij ge<strong>en</strong> gehoor Annette de Willig<strong>en</strong>, tel.<br />
0252-221760.<br />
Inloopocht<strong>en</strong>d<strong>en</strong><br />
Zaterdag 7 juni 10.00 – 12.00 uur<br />
Zaterdag 5 juli 10.00 – 12.00 uur<br />
Zaterdag 2 augustus 10.00 – 12.00 uur<br />
Zaterdag 6 september 10.00 – 12.00 uur<br />
Slootjesexcursie (jeugdactiviteit)<br />
Zaterdag 21 juni<br />
Tijd: 10.00 - 11.00 uur Plaats: verzamel<strong>en</strong> bij slootje van de Vark<strong>en</strong>sboslaan achter landgoed Offem<br />
Hoe schoon is de sloot achter de Vark<strong>en</strong>sboslaan? De plant<strong>en</strong> <strong>en</strong> diertjes die erin lev<strong>en</strong> kunn<strong>en</strong> het je<br />
vertell<strong>en</strong>. Onder leiding van Wim Kuijper gaan we met schepnett<strong>en</strong> allerlei spann<strong>en</strong>de waterdiertjes<br />
opviss<strong>en</strong>, zoals watersalamanders, bloedzuigers, stekelbaarsjes <strong>en</strong> slakk<strong>en</strong>. Wie vangt de grote waterkever?<br />
Op het eind zett<strong>en</strong> we alle diertjes weer terug in de sloot.<br />
Strandvondst<strong>en</strong> (jeugdactiviteit)<br />
Zaterdag 27 september<br />
Tijd: 10.00 - 11.30 uur Plaats: verzamel<strong>en</strong> bij de vuurtor<strong>en</strong> op de Wilhelminaboulevard<br />
We gaan struin<strong>en</strong> op het strand. Daar spoelt van alles aan. Vooral in de gruisbank<strong>en</strong> kun je allerlei leuke<br />
vondst<strong>en</strong> do<strong>en</strong>. Elke vondst vertelt iets over het lev<strong>en</strong> dat zich afspeelt in de diepe zee. Ell<strong>en</strong> van der Niet<br />
gaat mee <strong>en</strong> kan al jullie vrag<strong>en</strong> beantwoord<strong>en</strong>. Heb je zelf leuke strandvondst<strong>en</strong> verzameld? Neem ze mee.<br />
Houd de ag<strong>en</strong>da op www.strandloper.nl in de gat<strong>en</strong>!<br />
De kans is groot dat deze zomer nog excursies word<strong>en</strong> gepland. Daarnaast begint in het najaar het<br />
lezing<strong>en</strong>seizo<strong>en</strong> weer. Zodra de nieuwe data bek<strong>en</strong>d zijn word<strong>en</strong> deze gepubliceerd op<br />
www.strandloper.nl. Houd dus de website in de gat<strong>en</strong>!<br />
Bestuursmededeling<strong>en</strong> juni 2008<br />
Verslag ALV<br />
Op vrijdag 28 maart vond de Algem<strong>en</strong>e Led<strong>en</strong><br />
Vergadering plaats. Daarin zijn zowel het<br />
Jaarverslag 2007 als het Financieel verslag 2007 <strong>en</strong><br />
het verslag van de Kascommissie goedgekeurd. De<br />
led<strong>en</strong> ging<strong>en</strong> verder akkoord met het <strong>voor</strong>stel de<br />
contributie in 2009 te verhog<strong>en</strong> naar € 10,-- per<br />
jaar. Met e<strong>en</strong> dergelijk bedrag zijn we als<br />
ver<strong>en</strong>iging nog steeds laagdrempelig, terwijl de<br />
kost<strong>en</strong> <strong>voor</strong> de Strandloper zijn afgedekt.<br />
Franciska Faber is tijd<strong>en</strong>s de ALV b<strong>en</strong>oemd tot<br />
secretaris. Ko<strong>en</strong>e Vegter <strong>en</strong> Nel Nooij<strong>en</strong> war<strong>en</strong><br />
aftred<strong>en</strong>d, maar hebb<strong>en</strong> te k<strong>en</strong>n<strong>en</strong> gegev<strong>en</strong> nog e<strong>en</strong><br />
termijn te will<strong>en</strong> aanblijv<strong>en</strong> als bestuurslid. Ko<strong>en</strong>e<br />
blijft p<strong>en</strong>ningmeester. Nel heeft de educatieve<br />
activiteit<strong>en</strong> als aandachtsgebied. Tot slot is de
nieuwe Kascommissie b<strong>en</strong>oemd. De plek die vrij<br />
komt per 2010 wordt ing<strong>en</strong>om<strong>en</strong> door Bart Faber.<br />
Lezing<strong>en</strong> <strong>en</strong> excursies<br />
In maart slot<strong>en</strong> we e<strong>en</strong> succesvol lezing<strong>en</strong>seizo<strong>en</strong><br />
af met e<strong>en</strong> hoogtepunt: de lezing van Dick Mol<br />
over fossiel<strong>en</strong>. In zijn vrije tijd kunt u hem<br />
teg<strong>en</strong>kom<strong>en</strong> in de hav<strong>en</strong> van Urk, als de viskotters<br />
’s morg<strong>en</strong>s in alle vroegte binn<strong>en</strong>lop<strong>en</strong>. Met de<br />
korv<strong>en</strong> hal<strong>en</strong> de vissers namelijk naast platvis ook<br />
fossiel<strong>en</strong> naar bov<strong>en</strong>. Wekelijks staan er in de<br />
hav<strong>en</strong> al gauw 40 flinke kist<strong>en</strong> op de kade met<br />
neushoornbott<strong>en</strong> of mammoetkiez<strong>en</strong>. In maart<br />
2000 ded<strong>en</strong> de Urker Vissers e<strong>en</strong> wel heel<br />
bijzondere vangst; de kaak van e<strong>en</strong> sabeltandkat.<br />
Dick Mol schreef er, sam<strong>en</strong> met e<strong>en</strong> aantal collega<br />
wet<strong>en</strong>schappers, e<strong>en</strong> boek over. Hij wist er boei<strong>en</strong>d<br />
over te vertell<strong>en</strong>. E<strong>en</strong> vreemd idee dat dit dier<br />
28.000 jaar geled<strong>en</strong> waarschijnlijk ook in de<br />
omgeving van <strong>Noordwijk</strong> rondliep.<br />
Overig<strong>en</strong>s kunt u, met de bon uit de Strandloper<br />
van maart 2008, met korting Naturalis bezoek<strong>en</strong>.<br />
Sabeltandkat (foto Naturalis)<br />
Het excursieseizo<strong>en</strong> loopt nog door. Voor de jeugd<br />
staat er nog e<strong>en</strong> slootjesexcursie gepland in juni <strong>en</strong><br />
e<strong>en</strong> excursie naar het strand in september. Data<br />
<strong>voor</strong> de overige excursies word<strong>en</strong> binn<strong>en</strong>kort<br />
gepland. Als u de kom<strong>en</strong>de tijd regelmatig de<br />
ag<strong>en</strong>da checkt op www.strandloper.nl , dan hoeft u<br />
niets te miss<strong>en</strong>.<br />
Vinger aan de pols<br />
In april hebb<strong>en</strong> we, tijd<strong>en</strong>s ons kwartaaloverleg<br />
met de geme<strong>en</strong>te, weer gesprok<strong>en</strong> over het<br />
natuurbeleidsplan van <strong>Noordwijk</strong>. Op deze manier<br />
will<strong>en</strong> we e<strong>en</strong> vinger aan de pols houd<strong>en</strong>. Verder<br />
zijn we door de geme<strong>en</strong>te uitg<strong>en</strong>odigd mee te<br />
prat<strong>en</strong> over de ontwikkeling van de nieuwe<br />
kuststrook <strong>voor</strong> de Wilhelminaboulevard.<br />
Aan dit ‘Atelier’ neemt ook de <strong>Noordwijk</strong>se<br />
Ondernemersver<strong>en</strong>iging deel.<br />
Ons primaire doel is e<strong>en</strong> totaalplan, waarin e<strong>en</strong> pad<br />
over het duin prima e<strong>en</strong> plek kan hebb<strong>en</strong>, maar<br />
waarin <strong>voor</strong>al de zeereep als ecologische<br />
verbindingszone c<strong>en</strong>traal staat.<br />
Hek om de AWD<br />
De afgelop<strong>en</strong> maand<strong>en</strong> heeft u in de pers<br />
regelmatig kunn<strong>en</strong> lez<strong>en</strong> over het 2,40 meter hoge<br />
hek dat rond de Amsterdamse Waterleidingduin<strong>en</strong><br />
(AWD) geplaatst wordt <strong>en</strong> dat doorgetrokk<strong>en</strong><br />
wordt tot aan Langevelderslag. Hierbij spel<strong>en</strong> twee<br />
issues: gewasschade <strong>en</strong> verkeersveiligheid. E<strong>en</strong><br />
dergelijk hek zal echter niet de ultieme oplossing<br />
blijk<strong>en</strong> te zijn. Er zwerft namelijk al e<strong>en</strong> groep<br />
damhert<strong>en</strong> buit<strong>en</strong> de AWD. Bov<strong>en</strong>di<strong>en</strong> staat het<br />
hek haaks op het idee van e<strong>en</strong> ecologische<br />
verbindingszone. Dit zull<strong>en</strong> we dan ook onder de<br />
aandacht br<strong>en</strong>g<strong>en</strong> van de geme<strong>en</strong>te.<br />
foto: Piet Broekhof<br />
E<strong>en</strong> lintje <strong>voor</strong> Jelle van Dijk<br />
Vanwege zijn grote inzet <strong>voor</strong> de natuur in<br />
<strong>Noordwijk</strong> <strong>en</strong> omgeving, hebb<strong>en</strong> we oud-<strong>voor</strong>zitter<br />
<strong>en</strong> erelid Jelle van Dijk <strong>voor</strong>-gedrag<strong>en</strong> <strong>voor</strong> e<strong>en</strong><br />
lintje.<br />
Op Koninginnedag is hij b<strong>en</strong>oemd tot Ridder in de<br />
orde van Oranje Nassau.<br />
Helaas wacht<strong>en</strong> de vogels niet, dus kond<strong>en</strong> we niet<br />
<strong>voor</strong>kom<strong>en</strong> dat hij eind april vertrok op vakantie.<br />
Jelle kreeg het verrass<strong>en</strong>de bericht onderweg op de<br />
boot naar Estland.<br />
Vakantiemaand<strong>en</strong><br />
We w<strong>en</strong>s<strong>en</strong> iedere<strong>en</strong> e<strong>en</strong> fijne zomer <strong>en</strong> zi<strong>en</strong> u<br />
graag weer in het nieuwe seizo<strong>en</strong> bij e<strong>en</strong> van onze<br />
lezing<strong>en</strong> of excursies. Of kom e<strong>en</strong> kijkje nem<strong>en</strong> op<br />
één van de maandelijkse inloop-ocht<strong>en</strong>d<strong>en</strong> in het<br />
Jan Verwey <strong>Natuur</strong>c<strong>en</strong>trum.<br />
5
Peter Spier<strong>en</strong>burg<br />
Zijn mobiele telefoon stond aan <strong>en</strong> er was bereik<br />
aan boord van de veerboot van Kiel naar Estland.<br />
Zo kreeg Jelle van Dijk op vrijdag 25 april<br />
burgemeester Harry Gro<strong>en</strong> aan de lijn. Deze belde<br />
vanaf het geme<strong>en</strong>tehuis nog tijd<strong>en</strong>s de<br />
uitreiking van de Koninklijke<br />
Onderscheiding<strong>en</strong>, de ‘lintjes’. Red<strong>en</strong>:<br />
Jelle ontving zelf de onderscheiding<br />
Ridder in de Orde van Oranje-Nassau.<br />
Dat hij niet was versch<strong>en</strong><strong>en</strong> op het<br />
geme<strong>en</strong>tehuis kon gebillijkt word<strong>en</strong><br />
want als je op e<strong>en</strong> boot zit (of zoals de<br />
krant berichtte op ‘zijn’ boot) dan kun<br />
je vanzelfsprek<strong>en</strong>d niet aanwezig zijn.<br />
Voor het opspeld<strong>en</strong> van de<br />
onderscheiding zal nog e<strong>en</strong> geleg<strong>en</strong>heid<br />
gevond<strong>en</strong> moet<strong>en</strong> word<strong>en</strong>, maar<br />
dat dit moet gebeur<strong>en</strong>, staat vast, want<br />
deze zak<strong>en</strong> zijn onderworp<strong>en</strong> aan e<strong>en</strong><br />
strak protocol.<br />
Dat Jelle zich in <strong>Noordwijk</strong><br />
verdi<strong>en</strong>stelijk heeft gemaakt, is bek<strong>en</strong>d,<br />
maar de onderscheiding gaat verder<br />
dan dat. Ridder in de Orde van Oranje-Nassau<br />
betek<strong>en</strong>t e<strong>en</strong> erk<strong>en</strong>ning dat zijn inspanning<strong>en</strong> niet<br />
alle<strong>en</strong> lokaal maar ook regionaal tot zelfs landelijk<br />
hebb<strong>en</strong> doorgewerkt. Zijn lange staat van di<strong>en</strong>st is<br />
begonn<strong>en</strong> bij de Christelijke Jeugbond van<br />
<strong>Natuur</strong>vri<strong>en</strong>d<strong>en</strong>, waar hij e<strong>en</strong> aantal jaar in het<br />
hoofdbestuur zat. Daar werd ook de basis gelegd<br />
<strong>voor</strong> zijn passie <strong>voor</strong> tell<strong>en</strong> <strong>en</strong> onderzoek<strong>en</strong>. Maar<br />
<strong>voor</strong>al ook sam<strong>en</strong> aan de slag: ander<strong>en</strong> <strong>en</strong>thousiast<br />
mak<strong>en</strong> <strong>voor</strong> onderzoek <strong>en</strong> bewust mak<strong>en</strong> van de<br />
waard<strong>en</strong> van de natuur. E<strong>en</strong>maal gevestigd in<br />
<strong>Noordwijk</strong> werd hij, geheel in de <strong>Noordwijk</strong>se<br />
traditie van Jan Verwey, gegrep<strong>en</strong> door het<br />
zeetrektell<strong>en</strong>. In de huiskamer van de familie van<br />
Dijk werd de Club van Zeetrekwaarnemers<br />
opgericht. Gestandaardiseerd tell<strong>en</strong>, daar ging het<br />
om. Nu ruim 35 jaar later <strong>en</strong> vele ‘zeetrekkaart<strong>en</strong>’<br />
verder, werk<strong>en</strong> de zeetrektellers nog steeds met<br />
diezelfde methode, daar in de huiskamer ontstaan.<br />
Ze hebb<strong>en</strong> e<strong>en</strong> schat aan gegev<strong>en</strong>s verzameld,<br />
waar regelmatig <strong>voor</strong> onderzoek uit geput wordt.<br />
In het themanummer ‘Zee <strong>en</strong> Strand’ van de<br />
Strandloper zag<strong>en</strong> we zelf wat van die resultat<strong>en</strong>.<br />
Tell<strong>en</strong> is één ding, resultat<strong>en</strong> k<strong>en</strong>baar mak<strong>en</strong> aan<br />
e<strong>en</strong> groter publiek is <strong>voor</strong> Jelle nog belangrijker.<br />
Hij was de drijv<strong>en</strong>de kracht achter de serie van<br />
drie boekjes van de ver<strong>en</strong>iging, de Vogels <strong>en</strong> de<br />
Flora van <strong>Noordwijk</strong> <strong>en</strong> de <strong>Natuur</strong>gids <strong>voor</strong> de<br />
6<br />
Jelle van Dijk geridderd<br />
Duin- <strong>en</strong> Boll<strong>en</strong>streek. Maar e<strong>en</strong> grote krachttoer<br />
was ook het boek ‘Randstad <strong>en</strong> Broedvogels’, e<strong>en</strong><br />
boek over de verspreiding van broedvogels in<br />
Zuid-Holland <strong>en</strong> e<strong>en</strong> stukje Noord-Holland. Jelle<br />
was niet alle<strong>en</strong> de motor hier achter, maar ook de<br />
troubleshooter.<br />
Hij nam zelf de soorttekst<strong>en</strong><br />
van de lastige <strong>en</strong> minder<br />
populaire vogelsoort<strong>en</strong> <strong>voor</strong><br />
zijn rek<strong>en</strong>ing.<br />
In de huiskamer bij de familie<br />
van Dijk versch<strong>en</strong><strong>en</strong> grote<br />
stapels manuscript<strong>en</strong>. Als<br />
eindredacteur wist hij de<br />
gemêleerde groep schrijvers in<br />
het gareel te houd<strong>en</strong> <strong>en</strong> het<br />
project succesvol af te rond<strong>en</strong>.<br />
Nog weer later werd hij lid van<br />
de eindredactie van het<br />
landelijke vogeltijdschrift<br />
Limosa.<br />
Ook hier was zijn belangrijkste<br />
insteek dat resultat<strong>en</strong> van met<br />
name amateur- ornitholog<strong>en</strong><br />
c.q. vogelaars gepubliceerd<br />
word<strong>en</strong>. Hij heeft steeds gestimuleerd dat Limosa<br />
naast beroepsvogelaars, ook de ‘gewone’ vogelaar<br />
e<strong>en</strong> platform biedt om hun wet<strong>en</strong>swaardighed<strong>en</strong> te<br />
pres<strong>en</strong>ter<strong>en</strong>.<br />
Maar de betrokk<strong>en</strong>heid eindigt niet bij het<br />
schrijv<strong>en</strong>, het is ook belangrijk dat er wat mee<br />
gedaan wordt! <strong>Natuur</strong>belang<strong>en</strong> staan bij Jelle<br />
steeds <strong>voor</strong>op. E<strong>en</strong> belangrijk platform om dit<br />
geluid te lat<strong>en</strong> hor<strong>en</strong>, was door de jar<strong>en</strong> steeds het<br />
Milieuoverleg Duin –<strong>en</strong> Boll<strong>en</strong>streek. Hier wordt<br />
hij door mede- én teg<strong>en</strong>standers gewaardeerd om<br />
zijn grote deskundigheid, grote veldk<strong>en</strong>nis <strong>en</strong><br />
belangeloze inzet. E<strong>en</strong> bijzondere prestatie was<br />
het <strong>Natuur</strong>beleidsplan, dat hij <strong>voor</strong> de geme<strong>en</strong>te<br />
<strong>Noordwijk</strong> heeft opgesteld. Voor de geme<strong>en</strong>te e<strong>en</strong><br />
goede basis om ook via de rijke <strong>Noordwijk</strong>se<br />
natuur kwaliteit uit te stral<strong>en</strong>. Ook <strong>voor</strong> de<br />
ver<strong>en</strong>iging is het <strong>Natuur</strong>beleidsplan van grote<br />
waarde in de dialoog met de geme<strong>en</strong>te – als je<br />
dezelfde taal spreekt is het t<strong>en</strong>slotte makkelijker<br />
om naar elkaar te luister<strong>en</strong>.<br />
Ridder in de Orde van Oranje-Nassau. Als<br />
ver<strong>en</strong>iging zijn we stiekem natuurlijk ook e<strong>en</strong><br />
beetje trots op ons erelid Jelle van Dijk. En <strong>voor</strong><br />
zover we daar zelf over kunn<strong>en</strong> of mog<strong>en</strong><br />
oordel<strong>en</strong> zou ik toch zegg<strong>en</strong> – verdi<strong>en</strong>d!<br />
Jelle, van harte nam<strong>en</strong>s de hele ver<strong>en</strong>iging.
Kom ook e<strong>en</strong>s langs op e<strong>en</strong> inloopocht<strong>en</strong>d!<br />
E<strong>en</strong> bijzondere vogel in de kijker gehad? Mooie foto’s gemaakt op vakantie, die je graag aan je med<strong>en</strong>atuurliefhebbers<br />
wilt lat<strong>en</strong> zi<strong>en</strong>? E<strong>en</strong> bijzondere vondst gedaan op het strand? Of gewoon lekker<br />
geïnv<strong>en</strong>tariseerd <strong>en</strong> je b<strong>en</strong>t toe aan koffie na e<strong>en</strong> int<strong>en</strong>sieve ronde? Je b<strong>en</strong>t van harte welkom om je<br />
ervaring<strong>en</strong> met ons te del<strong>en</strong> of e<strong>en</strong> kopje koffie te kom<strong>en</strong> drink<strong>en</strong> op één van de inloopocht<strong>en</strong>d<strong>en</strong> in het Jan<br />
Verwey <strong>Natuur</strong>c<strong>en</strong>trum. Juist in deze uurtjes kom<strong>en</strong> de verhal<strong>en</strong> los. Het Jan Verwey <strong>Natuur</strong>c<strong>en</strong>trum is elke<br />
eerste zaterdag van de maand op<strong>en</strong> van 10.00 – 12.00 uur.<br />
Ineke van Dijk<br />
Oude jaargang<strong>en</strong> gevraagd<br />
In de Jan Verwey Bibliotheek staan behalve veel boek<strong>en</strong> ook heel wat tijdschrift<strong>en</strong>. Het belangrijkste<br />
tijdschrift <strong>voor</strong> onze ver<strong>en</strong>ging is natuurlijk ons eig<strong>en</strong> blad “de Strandloper”. Bij het controler<strong>en</strong> van de<br />
jaargang<strong>en</strong> blek<strong>en</strong> er nogal wat nummers van de jaargang<strong>en</strong> 2001, 2002, 2003 <strong>en</strong> 2004 te ontbrek<strong>en</strong>.<br />
<strong>Natuur</strong>lijk zijn er led<strong>en</strong> die alle Strandlopers bewar<strong>en</strong>, maar waarschijnlijk zijn er meer led<strong>en</strong> die af <strong>en</strong> toe<br />
e<strong>en</strong>s flink opruiming houd<strong>en</strong>. Als u de bov<strong>en</strong>g<strong>en</strong>oemde jaargang<strong>en</strong> wilt afstaan om de serie in het Jan<br />
Verwey <strong>Natuur</strong>c<strong>en</strong>trum compleet te krijg<strong>en</strong>, neem dan ev<strong>en</strong> contact op met Marian van Zijderveld (tel.<br />
3618636) of Coby van Dijk (tel. 3610833).<br />
7
Franciska Faber<br />
8<br />
Verrass<strong>en</strong>d Landgoed Offem<br />
Wie langs de Offemweg fietst of wandelt heeft bij<br />
de ingang van Landgoed Offem vast wel e<strong>en</strong>s<br />
nieuwsgierig door de tralies van het grote hek naar<br />
binn<strong>en</strong> gekek<strong>en</strong>. In het <strong>voor</strong>jaar vang je e<strong>en</strong> glimp<br />
op van statige bom<strong>en</strong> met daaronder e<strong>en</strong> paars<br />
tapijt van wilde hyacinth<strong>en</strong>. Beschaduwde pad<strong>en</strong>.<br />
Vogelgezang. Het nodigt uit om verder te kijk<strong>en</strong>,<br />
maar verder dan het hek kom je normaal gesprok<strong>en</strong><br />
niet. De huidige graaf van Limburg Stirum –<br />
eig<strong>en</strong>aar van landgoed Offem – is zeer gesteld op<br />
zijn privacy. Maar met dank aan Hein Verkade<br />
gaat e<strong>en</strong>s per jaar <strong>voor</strong> led<strong>en</strong> van de VNVN het<br />
hek op<strong>en</strong>. Hein heeft jar<strong>en</strong>lang geïnv<strong>en</strong>tariseerd op<br />
het landgoed <strong>en</strong> is er ‘kind aan huis’.<br />
Vreemde e<strong>en</strong>d<br />
De ca. 25 nieuwsgierig<strong>en</strong> die op dinsdagavond 29<br />
april met Hein Verkade <strong>en</strong> Ri<strong>en</strong> Sluijs op stap<br />
gaan, hebb<strong>en</strong> geluk. De bui<strong>en</strong> zijn weggetrokk<strong>en</strong>,<br />
de zon komt door <strong>en</strong> de wind gaat ligg<strong>en</strong>. Het<br />
levert prachtige plaatjes op van spiegel<strong>en</strong>de vijvers<br />
<strong>en</strong> metershoge rodod<strong>en</strong>drons. We blijv<strong>en</strong> al snel<br />
staan bij e<strong>en</strong> Amerikaanse esdoorn. “E<strong>en</strong> landgoed<br />
als dit vraagt veel onderhoud. Deze boom wordt<br />
binn<strong>en</strong>kort waarschijnlijk gekapt,” legt Hein uit.<br />
“Amerikaanse esdoorns mak<strong>en</strong> ge<strong>en</strong> deel uit van<br />
onze natuur <strong>en</strong> dat merk je. Er lev<strong>en</strong> minder<br />
insect<strong>en</strong> bij als bijv. rond eik<strong>en</strong>. Als je ze hun gang<br />
laat gaan overwoeker<strong>en</strong> ze binn<strong>en</strong> 10 of 20 jaar<br />
alle inheemse bom<strong>en</strong>. Het is echt e<strong>en</strong> vreemde<br />
e<strong>en</strong>d in de bijt.”<br />
foto: Franciska Faber<br />
Paradox<br />
Onderhoud kost geld. To<strong>en</strong> de oude gravin<br />
overleed <strong>en</strong> haar zoon het landgoed overnam,<br />
verkocht hij e<strong>en</strong> stukje van het landgoed. Daarop<br />
zijn nu villa’s gebouwd. Met de opbr<strong>en</strong>gst werd<strong>en</strong><br />
de stall<strong>en</strong> verbouwd tot woonhuiz<strong>en</strong>, slot<strong>en</strong><br />
schoongemaakt <strong>en</strong> doorkijkjes hersteld. Het is nu<br />
weer e<strong>en</strong> echt landgoed. Paradoxaal g<strong>en</strong>oeg gaat<br />
dat e<strong>en</strong> beetje t<strong>en</strong> koste van de natuur. Ri<strong>en</strong> Sluijs:<br />
“Veel van de onderbegroeiing is weggehaald <strong>en</strong><br />
juist daar kwam<strong>en</strong> veel vogels op af. Maar<br />
gelukkig is er nog g<strong>en</strong>oeg bijzonders te zi<strong>en</strong>.”<br />
Bosuil<br />
Verdere verrassing<strong>en</strong> zijn bij<strong>voor</strong>beeld de<br />
stinz<strong>en</strong>plant<strong>en</strong> bij<strong>voor</strong>beeld, zoals Daslook,<br />
anemon<strong>en</strong> <strong>en</strong> Wilde hyacinth<strong>en</strong>. Of de<br />
reigerkolonie in de d<strong>en</strong>n<strong>en</strong>bom<strong>en</strong> – de jonge<br />
vogels zijn behoorlijk luidruchtig. Ook de tjiftjaf,<br />
het winterkoninkje <strong>en</strong> de nachtegaal lat<strong>en</strong> zich<br />
hor<strong>en</strong>. Dat geldt ook <strong>voor</strong> e<strong>en</strong> paartje buizerds, dat<br />
al <strong>en</strong>kele jar<strong>en</strong> op het landgoed broedt. Ineke <strong>en</strong><br />
Marco spott<strong>en</strong> eerst één <strong>en</strong> dan e<strong>en</strong> tweede<br />
Bosuil.Het valt nog niet mee om hem in de<br />
verrekijker te krijg<strong>en</strong>. ”Best kans dat de jonge<br />
Bosuiltjes hier dichtbij in de bom<strong>en</strong> zitt<strong>en</strong>,” vertelt<br />
Hein, “Bosuil<strong>en</strong> broed<strong>en</strong> al heel vroeg.”<br />
Alle<strong>en</strong> led<strong>en</strong><br />
Wie ook e<strong>en</strong> keer Landgoed Offem wil bezoek<strong>en</strong>,<br />
moet waarschijnlijk wacht<strong>en</strong> tot volg<strong>en</strong>d <strong>voor</strong>jaar.<br />
Let op: omdat slechts e<strong>en</strong> beperkt aantal m<strong>en</strong>s<strong>en</strong><br />
mee kan met de excursie, zijn de Offem-excursies<br />
alle<strong>en</strong> <strong>voor</strong> led<strong>en</strong>.
WADDENEXCURSIE 2008<br />
De jaarlijkse wadd<strong>en</strong>excursie gaat dit jaar weer naar e<strong>en</strong> vertrouwde bestemming: het bij vel<strong>en</strong> zeer geliefde<br />
eiland Vlieland, waar wij het week<strong>en</strong>d van 19 t/m 21 september zull<strong>en</strong> doorbr<strong>en</strong>g<strong>en</strong> in vakantieverblijf<br />
Twest Endt op de gr<strong>en</strong>s van dorp, duin <strong>en</strong> wad.<br />
We vertrekk<strong>en</strong> vrijdag aan het eind van de middag <strong>en</strong> hop<strong>en</strong> zondagavond weer thuis te zijn.Voor de<br />
zaterdag <strong>en</strong> zondag word<strong>en</strong> fiets<strong>en</strong> gehuurd.<br />
Het traditionele wadd<strong>en</strong>week<strong>en</strong>d is altijd e<strong>en</strong> van de hoogtepunt<strong>en</strong> uit het ver<strong>en</strong>igingsjaar <strong>en</strong> biedt naast de<br />
waarneming van talloze vogels, plant<strong>en</strong>, vlinders <strong>en</strong> paddestoel<strong>en</strong> ook de mogelijkheid met de eig<strong>en</strong> led<strong>en</strong><br />
nader k<strong>en</strong>nis te mak<strong>en</strong>.<br />
De meer deskundige led<strong>en</strong> will<strong>en</strong> hun k<strong>en</strong>nis daarbij graag del<strong>en</strong> met de nog beginn<strong>en</strong>de waarnemer.<br />
U begrijpt deze kans mag u niet <strong>voor</strong>bij lat<strong>en</strong> gaan. Meldt u daarom snel aan – het maximum aantal<br />
deelnemers is ca.35 – bij <strong>voor</strong>keur <strong>voor</strong> half juli door overmaking van e<strong>en</strong> bedrag van € 85.00 op<br />
rek<strong>en</strong>ingnummer 2573795 t<strong>en</strong> name van <strong>Ver<strong>en</strong>iging</strong> <strong>voor</strong> <strong>Natuur</strong>- <strong>en</strong> <strong>Vogelbescherming</strong> <strong>Noordwijk</strong> onder<br />
vermelding van Wadd<strong>en</strong>excursie 2008 <strong>en</strong> uw naam.<br />
Uw aanmelding is pas definitief na overmaking van het betreff<strong>en</strong>de bedrag.<br />
Om de organisatie soepeler te lat<strong>en</strong> verlop<strong>en</strong> wil ik u<br />
vrag<strong>en</strong> zich bij <strong>voor</strong>keur ook per e-mail bij mij op te<br />
gev<strong>en</strong>.<br />
Voor zover van toepassing ontvang ik daarbij graag<br />
de volg<strong>en</strong>de gegev<strong>en</strong>s:<br />
- Wilt u chauffeur zijn (vergoeding b<strong>en</strong>zine /<br />
parkeerkost<strong>en</strong>)<br />
- Vertrekt u op eig<strong>en</strong> geleg<strong>en</strong>heid naar de boot<br />
(beperkte vergoeding vervoerskost<strong>en</strong>)<br />
- Neemt u uw eig<strong>en</strong> fiets mee naar Vlieland<br />
Ko<strong>en</strong>e Vegter<br />
Golfweg 39, 2202 JH <strong>Noordwijk</strong><br />
071-3615044<br />
ko<strong>en</strong>evegter@planet.nl<br />
Over houtworm<strong>en</strong> <strong>en</strong> braakball<strong>en</strong><br />
Hoe vergaat het de secretaris<br />
“Wie is die mevrouw die foto’s maakt?” vraagt e<strong>en</strong><br />
aantal led<strong>en</strong> aan <strong>voor</strong>zitter Peter Spier<strong>en</strong>burg,<br />
terwijl ik <strong>en</strong>kele foto’s maak van orchideeënk<strong>en</strong>ner<br />
Bert Broekhuis <strong>en</strong> zijn publiek. NENS, de lokale<br />
omroep, heeft gevraagd om e<strong>en</strong> verslag van<br />
Broekhuis’ lezing <strong>voor</strong> de Kabelkrant. En<br />
aangezi<strong>en</strong> pers & publiciteit tak<strong>en</strong> zijn van de<br />
secretaris, stond ik die foto’s te mak<strong>en</strong>. Maar het is<br />
me wel duidelijk dat ik ook nog wat aan mijn eig<strong>en</strong><br />
publiciteit moet werk<strong>en</strong>.<br />
Inmiddels draai ik al meer dan e<strong>en</strong> half jaar mee <strong>en</strong><br />
in de Algem<strong>en</strong>e Led<strong>en</strong>vergadering van maart b<strong>en</strong><br />
ik officieel b<strong>en</strong>oemd. Ik voel me al behoorlijk thuis<br />
bij de ver<strong>en</strong>iging <strong>en</strong> b<strong>en</strong> ook al wat wijzer<br />
geword<strong>en</strong>. Vooral tijd<strong>en</strong>s de eerste vergadering<strong>en</strong><br />
kwam ik nog wel e<strong>en</strong>s <strong>voor</strong> verrassing<strong>en</strong> te staan.<br />
De ding<strong>en</strong> zijn niet altijd wat ze lijk<strong>en</strong>. Als je in<br />
het Jan Verwey <strong>Natuur</strong>c<strong>en</strong>trum nietsvermoed<strong>en</strong>d<br />
e<strong>en</strong> kuipje Bona op<strong>en</strong>trekt, kun je zomaar e<strong>en</strong><br />
braakbal teg<strong>en</strong>kom<strong>en</strong>.<br />
Of zoals tijd<strong>en</strong>s mijn eerste (proef)vergadering.<br />
Ag<strong>en</strong>dapunt 4. Kalmpjes meldt Ineke van Dijk dat<br />
ze de uil in de vriezer heeft gedaan. Niemand<br />
reageert. Ik vraag me verbijsterd af waar ik terecht<br />
b<strong>en</strong> gekom<strong>en</strong>? Medebestuurslid Ruurd Eis<strong>en</strong>ga<br />
moet lach<strong>en</strong> om mijn niet begrijp<strong>en</strong>de blik. Dan<br />
blijkt dat onze opgezette Oehoe last heeft van<br />
houtworm<strong>en</strong>. Enkele andere vogels hebb<strong>en</strong> er<br />
waarschijnlijk ook last van. En dé manier om<br />
daarvan af te kom<strong>en</strong> is de vogels <strong>en</strong>kele maand<strong>en</strong><br />
in de vriezer te zett<strong>en</strong>. We hebb<strong>en</strong> dus e<strong>en</strong> schema<br />
welke vogel wanneer in de vriezer moet. Aha.<br />
9
Standaard staan ook ‘beleidsissues’ op de ag<strong>en</strong>da<br />
van de bestuursvergadering. Daar heb ik nog<br />
weinig kaas van geget<strong>en</strong>. Hoe zit bij<strong>voor</strong>beeld de<br />
lokale politiek in elkaar? En hoe werkt e<strong>en</strong><br />
inspraakprocedure, zoals nu bij de strandnota? Het<br />
is me inmiddels wel duidelijk dat er doorlop<strong>en</strong>d<br />
10<br />
beleidsissues zijn, waar je als ver<strong>en</strong>iging e<strong>en</strong><br />
vinger aan de pols moet houd<strong>en</strong>. Gelukkig zijn<br />
mijn medebestuursled<strong>en</strong> daar goed in thuis.<br />
Franciska Faber<br />
Nieuw in de Jan Verwey Bibliotheek<br />
Dick Mol, Wilrie van Logchem, Kees van<br />
Hooijdonk & Remie Bakker 2007.<br />
De Sabeltandtijger uit de Noordzee.<br />
Uitg. Drukware. 158 p. Prijs € 39,50.<br />
Op 16 maart 2000 wordt door de Urker viskotter<br />
UK33, in het gebied van de Bruine Bank in de<br />
zuidelijke Noordzee, e<strong>en</strong> bijzonder bot opgevist.<br />
De bemanning is wel gew<strong>en</strong>d aan het opviss<strong>en</strong> van<br />
bott<strong>en</strong>. In dit deel van de Noordzee word<strong>en</strong><br />
regelmatig allerlei bott<strong>en</strong> van uitgestorv<strong>en</strong> dier<strong>en</strong><br />
opgevist. Ook deze keer word<strong>en</strong> alle bott<strong>en</strong><br />
verzameld in e<strong>en</strong> kist, die bij thuiskomst in Urk<br />
door Klaas Post, verzamelaar <strong>en</strong> verbond<strong>en</strong> aan het<br />
<strong>Natuur</strong>historisch Museum van Rotterdam, wordt<br />
opgehaald. Het kaakfragm<strong>en</strong>t dat Post in de kist<br />
aantreft, blijkt bij nader onderzoek afkomstig te<br />
zijn van e<strong>en</strong> sabeltandtijger Homotherium latid<strong>en</strong>s.<br />
Fossiele overblijfsel<strong>en</strong> van deze soort zijn in<br />
Europa erg zeldzaam. De s<strong>en</strong>satie neemt nog toe<br />
als blijkt dat dit kaakfragm<strong>en</strong>t ‘slechts’ 28000 jaar<br />
oud is. Tot nu toe werd aang<strong>en</strong>om<strong>en</strong> dat de<br />
sabeltandtijger al 300.000 tot 400.000 jaar geled<strong>en</strong><br />
was uitgestorv<strong>en</strong>.<br />
De naam sabeltandtijger is algeme<strong>en</strong> bek<strong>en</strong>d, maar<br />
de auteurs mak<strong>en</strong> duidelijk dat dit roofdier weinig<br />
met de ons bek<strong>en</strong>de tijger te mak<strong>en</strong> heeft. In het<br />
boek wordt daarom meestal van sabeltandkat<br />
gesprok<strong>en</strong>.<br />
Dat over zo’n betrekkelijk klein botfragm<strong>en</strong>t (niet<br />
groter dan e<strong>en</strong> volwass<strong>en</strong> hand) e<strong>en</strong> heel boek kan<br />
word<strong>en</strong> geschrev<strong>en</strong>, wordt natuurlijk veroorzaakt<br />
door het belang van deze vondst, maar komt ook<br />
<strong>voor</strong>t uit het aanstekelijke <strong>en</strong>thousiasme van de<br />
auteurs om zoveel mogelijk over deze vondst te<br />
vertell<strong>en</strong>. Het boek blinkt uit in e<strong>en</strong>voudig<br />
taalgebruik <strong>en</strong> is zeer toegankelijk geschrev<strong>en</strong>. De<br />
lezer wordt als het ware de paleontologie (de<br />
wet<strong>en</strong>schap die zich bezig houdt met overblijfsel<strong>en</strong><br />
van uitgestorv<strong>en</strong> organism<strong>en</strong>) ingezog<strong>en</strong>. Veel<br />
aandacht gaat uit naar de omgeving waarin de<br />
sabeltandkat leefde. Hoe zag het landschap er in de<br />
zuidelijke Noordzee to<strong>en</strong> uit. Welke dier<strong>en</strong> kwam<br />
de sabeltandkat op zijn zwerftocht<strong>en</strong> teg<strong>en</strong>? Zo<br />
maakt de lezer k<strong>en</strong>nis met de Mammoet Steppe<br />
waarin soort<strong>en</strong> als de zuidelijke mammoet, de<br />
mastodont <strong>en</strong> de steppewis<strong>en</strong>t leefd<strong>en</strong>. Uitgebreid<br />
wordt ingegaan op de Noordzee als rijke vindplaats<br />
van duiz<strong>en</strong>d<strong>en</strong> bott<strong>en</strong> van uitgestorv<strong>en</strong> dier<strong>en</strong>.<br />
Hierna kom<strong>en</strong> ook andere beroemde vindplaats<strong>en</strong><br />
aan bod zoals de asfaltputt<strong>en</strong> bij Los Angeles.<br />
Het op A4-formaat in stevig kaft uitgegev<strong>en</strong> boek<br />
is rijk geïllustreerd met foto’s <strong>en</strong> tek<strong>en</strong>ing<strong>en</strong>.<br />
Daarbij zijn ook prachtige tek<strong>en</strong>ing<strong>en</strong>, waarop de<br />
sabeltandkat als in e<strong>en</strong> ‘artist impression’,<br />
rondsluipt in e<strong>en</strong> landschap zoals dat er, naar de<br />
<strong>voor</strong>stelling van de auteurs, 28000 jaar geled<strong>en</strong><br />
uitzag. De lay-out is uitermate afwissel<strong>en</strong>d <strong>en</strong><br />
schiet soms door als de leesbaarheid van de tekst er<br />
onder lijdt. E<strong>en</strong> wit lettertje op e<strong>en</strong> zwarte<br />
ondergrond leest niet prettig, maar is nog wel<br />
duidelijk. Anders wordt dat met kleine, zwarte<br />
lettertjes op e<strong>en</strong> donkergekleurde ondergrond<br />
waarbij de lamp hoger gedraaid moet word<strong>en</strong> om<br />
de tekst nog te kunn<strong>en</strong> lez<strong>en</strong>. Dit zal ev<strong>en</strong>wel<br />
(terecht!) niemand weerhoud<strong>en</strong> dit bijzondere boek<br />
aan te schaff<strong>en</strong>.<br />
Jelle van Dijk
Ibolyka Meijer; stille kracht op de achtergrond<br />
Franciska Faber<br />
Drinkt u wel e<strong>en</strong>s e<strong>en</strong> kopje koffie in de pauze van<br />
de lezing<strong>en</strong>? B<strong>en</strong>t u wel e<strong>en</strong>s binn<strong>en</strong>gelop<strong>en</strong><br />
tijd<strong>en</strong>s e<strong>en</strong> inloopocht<strong>en</strong>d in het Jan Verwey<br />
<strong>Natuur</strong>c<strong>en</strong>trum? Of hebb<strong>en</strong> uw kinder<strong>en</strong> e<strong>en</strong> keer<br />
meegedaan aan het herfstnatuurspel in<br />
Leeuw<strong>en</strong>horst? Dan heeft u – misschi<strong>en</strong> zonder dat<br />
u het wist – iets gemerkt of ervar<strong>en</strong> van het werk<br />
van Ibolyka Meijer.<br />
foto: Ineke van Dijk<br />
‘Erin geluisd’<br />
Ibolyka is al sinds 1987 als vrijwilliger werkzaam<br />
<strong>voor</strong> de <strong>Ver<strong>en</strong>iging</strong> <strong>voor</strong> <strong>Natuur</strong>- <strong>en</strong><br />
<strong>Vogelbescherming</strong> <strong>Noordwijk</strong>. Ze is gastvrouw in<br />
het Jan Verwey <strong>Natuur</strong><strong>en</strong>trum, lid van de<br />
educatieve werkgroep <strong>en</strong> zorgt dat de koffie klaar<br />
staat als er e<strong>en</strong> lezing is. “Jar<strong>en</strong> terug b<strong>en</strong> ik er<br />
eig<strong>en</strong>lijk ‘ingeluisd’,” zegt Ibolyka lach<strong>en</strong>d. “Dat<br />
ging via mijn man <strong>en</strong> mijn zoon. Wij kom<strong>en</strong> zelf<br />
uit Katwijk, maar mijn zoon zat hier op de<br />
Willibrord mavo <strong>en</strong> ging naar de jeugdclub van<br />
Dick Passchier. Tja, dan rij je e<strong>en</strong> keer met e<strong>en</strong><br />
excursie of je helpt elders e<strong>en</strong> handje. Mijn man<br />
deed ook het e<strong>en</strong> <strong>en</strong> ander <strong>voor</strong> de ver<strong>en</strong>iging <strong>en</strong><br />
to<strong>en</strong> hij overleed heb ik het overg<strong>en</strong>om<strong>en</strong>. Het<br />
koffiezett<strong>en</strong> <strong>voor</strong> de lezing<strong>en</strong> of vergadering<strong>en</strong><br />
nam ik op e<strong>en</strong> gegev<strong>en</strong> mom<strong>en</strong>t over van Annie<br />
van d<strong>en</strong> Oever.”<br />
Weteringkade<br />
Ibolyka begon als gastvrouw to<strong>en</strong> het Jan Verwey<br />
<strong>Natuur</strong>c<strong>en</strong>trum nog gevestigd was aan de<br />
Weteringkade. “We war<strong>en</strong> to<strong>en</strong> nog op wo<strong>en</strong>sdag-,<br />
zaterdag-<strong>en</strong> zondagmiddag op<strong>en</strong>. En er kwam<br />
aardig wat bezoek. Bij<strong>voor</strong>beeld kinder<strong>en</strong> die met<br />
school in het c<strong>en</strong>trum geweest war<strong>en</strong> <strong>en</strong> nog e<strong>en</strong>s<br />
op hun gemak wild<strong>en</strong> rondkijk<strong>en</strong>. Ze kond<strong>en</strong> e<strong>en</strong><br />
speurtocht do<strong>en</strong> langs het diorama. Later werd ik<br />
ook gevraagd door het IVN <strong>voor</strong> de activiteit<strong>en</strong><br />
met de schol<strong>en</strong>. Daar doe ik nog steeds aan mee,<br />
maar nu organiseert de Educatieve Werkgroep<br />
alles.”<br />
De inloopocht<strong>en</strong>d<strong>en</strong> zijn teg<strong>en</strong>woordig e<strong>en</strong>s in de<br />
maand op zaterdagocht<strong>en</strong>d. Ibolyka: “Omdat we<br />
op e<strong>en</strong> tijdelijke locatie zitt<strong>en</strong> do<strong>en</strong> we het nu<br />
zonder diorama. Dat is wel jammer. Maar we<br />
hebb<strong>en</strong> nu kleurplat<strong>en</strong>, e<strong>en</strong> knopp<strong>en</strong>kast, e<strong>en</strong><br />
voeldoos, e<strong>en</strong> viss<strong>en</strong>bak <strong>en</strong> natuurlijk e<strong>en</strong> pc.”<br />
Iedere<strong>en</strong> kan het<br />
Gastvrouw zijn is niet moeilijk. Ibolyka: “Iedere<strong>en</strong><br />
kan koffie zett<strong>en</strong>. En je hoeft ge<strong>en</strong> expert te zijn op<br />
het gebied van natuur. Dat b<strong>en</strong> ik ook niet.<br />
Interesse is voldo<strong>en</strong>de. Sowieso b<strong>en</strong> je met z’n<br />
tweeën. En als er e<strong>en</strong>s e<strong>en</strong> specifieke vraag komt,<br />
dan loopt er eig<strong>en</strong>lijk altijd wel e<strong>en</strong> van de led<strong>en</strong><br />
rond die je kunt vrag<strong>en</strong>. Of je zoekt het op in de<br />
bibliotheek.”<br />
Vogelgeluid<strong>en</strong><br />
Nu heeft Ibolyka in de loop van de tijd wel het e<strong>en</strong><br />
<strong>en</strong> ander opgestok<strong>en</strong>. Ibolyka:”Soms via mijn<br />
zoon. En bij het herfstnatuurspel zit ik altijd op<br />
dezelfde post. Dan moet<strong>en</strong> kinder<strong>en</strong> vijf<br />
vogelgeluid<strong>en</strong> herk<strong>en</strong>n<strong>en</strong>. Dus die kan ik inmiddels<br />
drom<strong>en</strong>! En ik heb ook heel wat lezing<strong>en</strong> gehoord.<br />
Hoewel ik moet bek<strong>en</strong>n<strong>en</strong> dat Nel (Nooij<strong>en</strong> - red.)<br />
<strong>en</strong> ik hem in de pauze ook wel e<strong>en</strong>s gesmeerd zijn.<br />
De e<strong>en</strong> vertelt gewoon wat boei<strong>en</strong>der dan de<br />
ander…”<br />
Plezier<br />
Het meeste plezier beleeft Ibolyka aan de bezoek<strong>en</strong><br />
van de schol<strong>en</strong> <strong>en</strong> in het bijzonder aan het<br />
Herfstnatuurspel in Leeuw<strong>en</strong>horst. “Driehonderd<br />
kinder<strong>en</strong> die e<strong>en</strong> speurtocht in het bos do<strong>en</strong>, met<br />
opdracht<strong>en</strong> – dat is e<strong>en</strong> belev<strong>en</strong>is. Iedere<strong>en</strong> is<br />
<strong>en</strong>thousiast <strong>en</strong> de kinder<strong>en</strong> vind<strong>en</strong> het gewoon heel<br />
leuk. Je krijgt na afloop altijd heel veel positieve<br />
reacties.”<br />
Nieuwe locatie<br />
Ibolyka wordt dit jaar 68, maar gaat zolang het kan<br />
gewoon door. “Ik b<strong>en</strong> b<strong>en</strong>ieuwd hoe het straks op<br />
de nieuwe locatie wordt. Overig<strong>en</strong>s moet het wel<br />
pass<strong>en</strong> met mijn andere activiteit<strong>en</strong>. Ik b<strong>en</strong><br />
namelijk ook nog koster van de katholieke kerk in<br />
Katwijk.”<br />
11
Ook gastheer of gastvrouw word<strong>en</strong>?<br />
De <strong>Ver<strong>en</strong>iging</strong> <strong>voor</strong> <strong>Natuur</strong>- <strong>en</strong> <strong>Vogelbescherming</strong><br />
<strong>Noordwijk</strong> is nog steeds op zoek naar vrijwilligers<br />
die gastheer of gastvrouw will<strong>en</strong> zijn tijd<strong>en</strong>s de<br />
maandelijkse op<strong>en</strong>stelling van het Jan Verwey<br />
<strong>Natuur</strong>c<strong>en</strong>trum aan de Duinweg 13a in <strong>Noordwijk</strong>.<br />
Sam<strong>en</strong> met uw collega gastheer of gastvrouw zet u<br />
koffie <strong>en</strong> spull<strong>en</strong> klaar <strong>voor</strong> mogelijke bezoekers.<br />
Spelletjes <strong>voor</strong> de kinder<strong>en</strong> bij<strong>voor</strong>beeld, waar u wat<br />
uitleg bij geeft. Zo nodig beantwoordt u vrag<strong>en</strong> van<br />
bezoekers. U hoeft ge<strong>en</strong> natuurk<strong>en</strong>ner of vogelaar te<br />
zijn. Enige interesse in de natuur <strong>en</strong> gevoel <strong>voor</strong><br />
gastvrijheid is voldo<strong>en</strong>de!<br />
SURINAME<br />
Als je wilt gaan vogel<strong>en</strong> in Suriname kan je niet om<br />
François Haverschmidt he<strong>en</strong>. Deze kleinzoon van de<br />
volksdichter met dezelfde <strong>voor</strong>- <strong>en</strong> achternaam, beter<br />
bek<strong>en</strong>d als Piet Paaltjes, verbleef e<strong>en</strong> deel van zijn<br />
werkzame lev<strong>en</strong> in het <strong>voor</strong>malige gebiedsdeel.<br />
Hij werkte daar bij de rechterlijke macht, maar<br />
bestudeerde in zijn vrije tijd de vogels. Zijn<br />
bevinding<strong>en</strong> legde hij in e<strong>en</strong> boek vast dat in<br />
1968 uitkwam. E<strong>en</strong> dikke pil, die in e<strong>en</strong> kleine<br />
oplage versche<strong>en</strong>, wel in 1971 ongewijzigd werd<br />
herdrukt, maar inmiddels e<strong>en</strong> verzamelitem is<br />
geword<strong>en</strong>.<br />
Lange tijd geled<strong>en</strong> was ik e<strong>en</strong>s met Johan<br />
Moerkerk in het museum <strong>voor</strong> natuurlijke<br />
historie in Leid<strong>en</strong>. Wij verzameld<strong>en</strong> daar wat<br />
gegev<strong>en</strong>s <strong>voor</strong> het eerste boekje over de vogels<br />
van <strong>Noordwijk</strong>. Aan het eind van het bezoek<br />
wild<strong>en</strong> we ook het vijfdelige standaardwerk van<br />
Van Oort inzi<strong>en</strong>. Dit moest echter gebeur<strong>en</strong> op<br />
de kamer van de conservator, Gerlof Mees.<br />
Nadat deze had gehoord dat we uit <strong>Noordwijk</strong><br />
kwam<strong>en</strong>, ontstond er al snel e<strong>en</strong> geanimeerd<br />
gesprek. Het bleek nam<strong>en</strong>lijk dat hij e<strong>en</strong> zoon<br />
van Mea Verwey was, dus oom moest zegg<strong>en</strong> teg<strong>en</strong><br />
Jan Verwey. Sam<strong>en</strong> met zijn vrouw bewerkte hij het<br />
boek van Haverschmidt <strong>en</strong> vulde het aan met rec<strong>en</strong>te<br />
gegev<strong>en</strong>s. Ook dit werd weer e<strong>en</strong> lijvig boek, zelfs<br />
nog wat groter van formaat dan de eerste druk.<br />
12<br />
De inloopocht<strong>en</strong>d<strong>en</strong> staan gepland op elke eerste<br />
zaterdag van de maand van 10.00 – 12.00 uur. Ze zijn<br />
ook e<strong>en</strong> ontmoetingsplek <strong>voor</strong> led<strong>en</strong> van de<br />
ver<strong>en</strong>iging, die regelmatig binn<strong>en</strong>lop<strong>en</strong>.<br />
Wilt u meer wet<strong>en</strong> of wilt u zich opgev<strong>en</strong> als gastheer<br />
of gastvrouw?<br />
Neem dan contact op met Ingrid van der Meul<strong>en</strong> via<br />
e-mail iwemko@casema.nl of via telnr. 071-<br />
3611846.<br />
Haverschmidt beperkte zich wat betreft de vogels niet<br />
tot Suriname. Hij bezat e<strong>en</strong> uitgebreide bibliotheek,<br />
die vogels <strong>en</strong> gebied<strong>en</strong> over de hele wereld<br />
beschrijv<strong>en</strong>. Vlak <strong>voor</strong> zijn dood is deze collectie<br />
geveild, waarbij de veilingcatalogus nu nog als e<strong>en</strong><br />
naslagwerk wordt beschouwd. Zijn interesse in de<br />
Europese vogels blijkt uit e<strong>en</strong> drietal boekjes die hij<br />
schreef over de Grutto, de Zwarte Stern <strong>en</strong> de<br />
Ooievaar. In dit laatste werkje, dat hij overig<strong>en</strong>s in<br />
Suriname schreef, beschrijft hij in e<strong>en</strong>voudig Engels<br />
over de broed- <strong>en</strong> trekgewoont<strong>en</strong> van de Ooievaar.<br />
Het kwam in 1949 uit, in e<strong>en</strong> tijd dat we nog volop<br />
ooievaars hadd<strong>en</strong>. Nadat ze vrijwel als broedvogel<br />
war<strong>en</strong> verdw<strong>en</strong><strong>en</strong> zijn ze inmiddels, door e<strong>en</strong> fokprogramma,<br />
weer terug van weg-geweest. Ook in<br />
onze omgeving. Zowel in Lisse als in Warmond<br />
br<strong>en</strong>g<strong>en</strong> ze weer hun jong<strong>en</strong> groot. Zij hebb<strong>en</strong><br />
k<strong>en</strong>nelijk iets teg<strong>en</strong> <strong>Noordwijk</strong>. Tot twee maal toe is<br />
er e<strong>en</strong> nest op e<strong>en</strong> paal<br />
<strong>voor</strong> ze geplaatst, meer<br />
verder dan e<strong>en</strong><br />
(afgeschot<strong>en</strong>) nijlgans<br />
is het als broedvogel<br />
niet gekom<strong>en</strong>. Ook uit<br />
het verled<strong>en</strong> is niets van<br />
broed<strong>en</strong> bek<strong>en</strong>d. Op<br />
oude pr<strong>en</strong>t<strong>en</strong> van<br />
dorp<strong>en</strong> <strong>en</strong> sted<strong>en</strong> in de<br />
omgeving zie je nogal<br />
e<strong>en</strong>s e<strong>en</strong> nest afgebeeld.<br />
Van de pr<strong>en</strong>t<strong>en</strong> die van<br />
<strong>Noordwijk</strong> zijn bek<strong>en</strong>d<br />
is dat echter niet het<br />
geval. We hebb<strong>en</strong> het<br />
hier altijd zonder die<br />
geluksbr<strong>en</strong>gers moet<strong>en</strong><br />
stell<strong>en</strong>.<br />
Onze zwart-witte ooievaar komt ook in Suriname niet<br />
<strong>voor</strong>. Wel e<strong>en</strong> variant met e<strong>en</strong> kale kop. Maar, er zijn<br />
de Rode Ibiss<strong>en</strong>! Meer oranje dan rood! Als die in<br />
e<strong>en</strong> troepje over je he<strong>en</strong> vlieg<strong>en</strong> is de heimwee naar<br />
het <strong>Noordwijk</strong>se strand onmiddellijk over.<br />
W. Andelaar
Oud Nieuws: Met Jan Strijbos in de Amsterdamse<br />
Waterleidingduin<strong>en</strong><br />
Kees Verweij<br />
Vel<strong>en</strong> van ons bezoek<strong>en</strong> regelmatig de<br />
Amsterdamse Waterleidingduin<strong>en</strong>, e<strong>en</strong> prachtig<br />
natuurgebied tuss<strong>en</strong> <strong>Noordwijk</strong> <strong>en</strong> Zand<strong>voor</strong>t. Je<br />
kunt er eindeloos dwal<strong>en</strong> <strong>en</strong> g<strong>en</strong>iet<strong>en</strong> van de vele<br />
verschill<strong>en</strong>de vogels, plant<strong>en</strong>, paddestoel<strong>en</strong>,<br />
zoogdier<strong>en</strong> <strong>en</strong>z. <strong>en</strong>z.<br />
Dit was vroeger wel anders <strong>en</strong> één van de<br />
weinig<strong>en</strong>, die al in de twintiger jar<strong>en</strong> van de vorige<br />
eeuw daar rondzwierf, was Jan Strijbos, die onder<br />
de ouder<strong>en</strong> van ons bek<strong>en</strong>d is als e<strong>en</strong> boei<strong>en</strong>de<br />
spreker met zijn prachtige films over meest verre<br />
oord<strong>en</strong> als IJsland, Nieuw Zeeland e.d. Zo heeft hij<br />
bij<strong>voor</strong>beeld begin jar<strong>en</strong> tachtig ook nog één van<br />
de eerste natuurt<strong>en</strong>toonstelling<strong>en</strong> van onze<br />
ver<strong>en</strong>iging geop<strong>en</strong>d in de Hervormde Kapel te<br />
<strong>Noordwijk</strong> aan Zee. Tot slot is hij bij vel<strong>en</strong> bek<strong>en</strong>d<br />
door zijn boei<strong>en</strong>d geschrev<strong>en</strong> vogelboek<strong>en</strong>.<br />
Zo trof ik onlangs één van zijn eerste boek<strong>en</strong> aan,<br />
getiteld “Waar de stilte spreekt”.<br />
In dit boek beschrijft hij zijn belev<strong>en</strong>iss<strong>en</strong> in<br />
verschill<strong>en</strong>de del<strong>en</strong> van Nederland, waaronder ook<br />
zijn omzwerving<strong>en</strong> in de Amsterdamse Waterleidingduin<strong>en</strong>.<br />
Voor hem was dat to<strong>en</strong> ge<strong>en</strong><br />
grootscheepse onderneming, want hij woonde<br />
destijds in Heemstede. In het hoofdstuk “In de<br />
zeeduin<strong>en</strong>” neemt Jan Strijbos u mee naar plekjes,<br />
die u misschi<strong>en</strong> nog wel herk<strong>en</strong>t, maar die<br />
ongetwijfeld in de loop van de tijd toch wel<br />
behoorlijk veranderd zijn.<br />
Jan Strijbos in gesprek met Kees <strong>en</strong> Hein<br />
Ook de vogelpopulatie verschilde behoorlijk.<br />
Visdiefjes <strong>en</strong> Zilvermeeuw<strong>en</strong> kond<strong>en</strong> er nog<br />
ongestoord broed<strong>en</strong> vanwege het ontbrek<strong>en</strong> van de<br />
Vos, maar lat<strong>en</strong> we de Vos niet van alles de schuld<br />
gev<strong>en</strong>. Er zijn ook vogels bijgekom<strong>en</strong>, die er<br />
vroeger niet war<strong>en</strong>.<br />
13
14<br />
Bijzondere plant<strong>en</strong> in de Duin- <strong>en</strong> Boll<strong>en</strong>streek in 2007<br />
Marti<strong>en</strong> de Graaf & Jelle van Dijk<br />
Voor de ti<strong>en</strong>de maal sinds het verschijn<strong>en</strong> van de<br />
Flora van de Duin- <strong>en</strong> Boll<strong>en</strong>streek in 1994 volgt<br />
hier e<strong>en</strong> overzicht van bijzondere plant<strong>en</strong>vondst<strong>en</strong><br />
in onze regio. Het zal trouwe lezers van deze<br />
aflevering<strong>en</strong> niet verbaz<strong>en</strong> dat wederom veel<br />
vondst<strong>en</strong> uit het straatmilieu kom<strong>en</strong>. Daarnaast<br />
blijv<strong>en</strong> de natuurontwikkelingsproject<strong>en</strong> in de<br />
duin<strong>en</strong> <strong>en</strong> het Langeveld <strong>voor</strong> leuke vondst<strong>en</strong><br />
zorg<strong>en</strong>. In de hieronder volg<strong>en</strong>de lijst word<strong>en</strong> eerst<br />
de soort<strong>en</strong> besprok<strong>en</strong> die nieuw zijn <strong>voor</strong> onze<br />
regio. Daarna volg<strong>en</strong> de vondst<strong>en</strong> van zeldzame<br />
soort<strong>en</strong>. In beide rubriek<strong>en</strong> zijn de soort<strong>en</strong> op<br />
alfabetische volgorde gerangschikt op hun<br />
wet<strong>en</strong>schappelijke naam.<br />
De <strong>voor</strong>gaande aanvulling<strong>en</strong> zijn in de volg<strong>en</strong>de<br />
aflevering<strong>en</strong> van de Strandloper te vind<strong>en</strong>:<br />
- 28 e jaargang nr. 4 (december 1996)<br />
- 30 e jaargang nr. 1 (maart 1998)<br />
- 30 e jaargang nr. 4 (december 1998)<br />
- 32 e jaargang nr. 1 (maart 2000)<br />
- 33 e jaargang nr. 1 (maart 2001)<br />
- 34 e jaargang nr. 1 (maart 2002)<br />
- 36 e jaargang nr. 2 (juni 2004)<br />
- 37 e jaargang nr. 2 (juni 2005)<br />
- 39 e jaargang nr. 2 (juni 2007)<br />
Nieuw <strong>voor</strong> de Duin- <strong>en</strong> Boll<strong>en</strong>streek<br />
Stomphoekig sterr<strong>en</strong>kroos Callitriche<br />
obtusangula<br />
Op 14 juni 2007 verzamelde JvD e<strong>en</strong><br />
sterr<strong>en</strong>kroossoort in de nieuwe duinbeek in het<br />
Langeveld (blok 24-57-25). Onder de binoculair<br />
bleek het om bov<strong>en</strong>g<strong>en</strong>oemde soort te gaan.<br />
Gewone ijzervar<strong>en</strong> Cyrtomium falcatum<br />
In september 2007 vond Casper Zuyderduyn op de<br />
kademuur van de Prins H<strong>en</strong>drikkade in Katwijk<br />
(blok 30-26-13) twee exemplar<strong>en</strong> van deze soort<br />
die ook wel Hulstvar<strong>en</strong> wordt g<strong>en</strong>oemd. Op dit<br />
deel van de kademuur stond<strong>en</strong> nog meer<br />
interessante soort<strong>en</strong>!<br />
Klein robertskruid Geranium purpureum<br />
In 2007 werd door MdG veel aandacht besteed aan<br />
deze nieuwe soort wat betreft determinatie <strong>en</strong><br />
groeiplaats<strong>en</strong>.<br />
In het FLORON-district Hollands Duin werd deze<br />
plant in 14 km-hokk<strong>en</strong> op stations <strong>en</strong><br />
spoorwegovergang<strong>en</strong> gevond<strong>en</strong> (o.a. 5 in Haarlem,<br />
3 in D<strong>en</strong> Haag <strong>en</strong> 4 in omgeving Waddinxve<strong>en</strong>). In<br />
onze regio komt deze soort <strong>voor</strong> tuss<strong>en</strong> de rails bij<br />
station Voorhout (blok 30-17-54). Er werd<br />
vastgesteld dat deze soort <strong>en</strong>kele wek<strong>en</strong> eerder<br />
(begin april) begint te bloei<strong>en</strong> dan het Robertskruid<br />
(Geranium robertianum).<br />
Ligg<strong>en</strong>d hertshooi Hypericum humifusum<br />
Bij haar floristisch onderzoek in 2007 vond Dicky<br />
Ringelberg deze soort in het natuurontwikkelingsgebied<br />
van het Langeveld (blok 24-<br />
57-25). Ligg<strong>en</strong>d hertshooi is op de zandgrond<strong>en</strong><br />
van Oost- <strong>en</strong> Zuid-Nederland wijd verspreid, maar<br />
in het duingebied e<strong>en</strong> zeer zeldzame soort.<br />
Parelvederkruid Myriophyllum aquaticum<br />
Op 30 oktober 2007 vond JvD e<strong>en</strong> groeiplaats van<br />
ongeveer 10 vierkante meter in e<strong>en</strong> vijver langs de<br />
Duinwetering bij de ingang van de wijk Grashoek<br />
in <strong>Noordwijk</strong>-Binn<strong>en</strong> (blok 30-17-21).<br />
Determinatie werd bevestigd door Marti<strong>en</strong> de<br />
Graaf. Vermoedelijk is deze soort hier beland na<br />
het schoonmak<strong>en</strong> van e<strong>en</strong> tuinvijvertje want deze<br />
waterplant is te koop in tuinc<strong>en</strong>tra zoals in<br />
TuinExtra aan de Van Berckelweg.<br />
Klavervreter Orobanche minor<br />
Op 20 mei vond JvD vele ti<strong>en</strong>tall<strong>en</strong> bloei<strong>en</strong>de<br />
exemplar<strong>en</strong> langs de zuidelijke rondweg van<br />
Voorhout (blok 30-17-45). Vermoedelijk is er zaad<br />
meegekom<strong>en</strong> met e<strong>en</strong> zaadm<strong>en</strong>gsel dat hier is<br />
uitgestrooid. Ruim ti<strong>en</strong> jaar geled<strong>en</strong> was hier ook<br />
zaad gestrooid <strong>en</strong> kwam<strong>en</strong> soort<strong>en</strong> als Kleverige<br />
og<strong>en</strong>troost <strong>en</strong> Perzische klaver te <strong>voor</strong>schijn.
Baardgras Polypogon monspeli<strong>en</strong>sis<br />
Op 3 juli 2007 vond<strong>en</strong> Joop Kortselius <strong>en</strong> JvD zo’n<br />
20 plant<strong>en</strong> van deze soort in vochtig zand langs de<br />
duinbeek in het Langeveld (blok 24-57-25). De<br />
determinatie werd bevestigd door Wout Holverda<br />
van het Nationaal Herbarium in Leid<strong>en</strong>.<br />
Nieuwe vindplaats<strong>en</strong> van zeldzame soort<strong>en</strong><br />
Alsemambrosia Ambrosia artemisiifolia<br />
Op 15 september 2007 trof JvD 20 ex. aan in e<strong>en</strong><br />
wegberm van de wijk Duinpark in <strong>Noordwijk</strong> aan<br />
Zee (blok 30-17-21). Dit was bij e<strong>en</strong> tuin waar het<br />
gehele jaar vogels word<strong>en</strong> gevoerd. Op 6 februari<br />
2008 schreef Koos Dijksterhuis in Trouw over de<br />
verspreiding van deze soort via vetboll<strong>en</strong>. In<br />
Duitsland zijn al ambrosiavrije vetboll<strong>en</strong> te koop.<br />
Bek<strong>en</strong>d is dat het stuifmeel van deze plant erg<br />
hinderlijk <strong>voor</strong> hooikoortspatiënt<strong>en</strong> kan zijn.<br />
Hondskruid Anacamptis pyramidalis<br />
Op 10 juli 2007 trof Willem van Duyn 7 ex. aan in<br />
de Guytedel (blok 30-16-54). Deze groeiplaats ligt<br />
ongeveer één km verwijderd van de grote<br />
groeiplaats<strong>en</strong> verder noordwaarts in dit duingebied.<br />
In <strong>voor</strong>gaande jar<strong>en</strong> werd in de Guytedel soms één<br />
ex. gevond<strong>en</strong>.<br />
Zwartsteel Aspl<strong>en</strong>ium adiantum-nigrum<br />
In september 2007 vond Casper Zuyderduyn<br />
<strong>en</strong>kele plant<strong>en</strong> op de eerder g<strong>en</strong>oemde kademuur<br />
langs de Prins H<strong>en</strong>drikkade in Katwijk (blok30-26-<br />
13). In de jar<strong>en</strong> neg<strong>en</strong>tig was deze soort te vind<strong>en</strong><br />
aan de noordzijde van het kanaal in de hoek bij het<br />
gemaal.<br />
Tongvar<strong>en</strong> Aspl<strong>en</strong>ium p<strong>en</strong>drium<br />
Op de eerder g<strong>en</strong>oemde kademuur stond<strong>en</strong> ook<br />
flink uitgegroeide Tongvar<strong>en</strong>s. De Tongvar<strong>en</strong> werd<br />
in december 2007 door MdG ook gevond<strong>en</strong> aan de<br />
Sportlaan in Hillegom (blok 24-58-14). Langs de<br />
Vink<strong>en</strong>weg in Rijnsburg (blok 30-27-21) blek<strong>en</strong><br />
<strong>en</strong>kele exemplar<strong>en</strong> tuss<strong>en</strong> de lage struik<strong>en</strong> van e<strong>en</strong><br />
perk te staan.<br />
Ste<strong>en</strong>breekvar<strong>en</strong> Aspl<strong>en</strong>ium trichomanum<br />
Op dezelfde kademuur trof Casper Zuyderduyn<br />
ook e<strong>en</strong> aantal goed uitgegroeide plant<strong>en</strong> van deze<br />
var<strong>en</strong>soort aan. Dit fraaie var<strong>en</strong>tje werd in 1982<br />
<strong>voor</strong> het laatst in ons gebied gevond<strong>en</strong>. MdG vond<br />
de soort to<strong>en</strong> op het kerkhof van de Ned. Herv.<br />
Kerk in Sass<strong>en</strong>heim.<br />
Muurvar<strong>en</strong> Aspl<strong>en</strong>ium ruta-muraria<br />
Op de kademuur langs de Prins H<strong>en</strong>drikkade in<br />
Katwijk groei<strong>en</strong> ook ti<strong>en</strong>tall<strong>en</strong> exemplar<strong>en</strong> van<br />
deze soort.<br />
Selderij Apium graveol<strong>en</strong>s<br />
Op 10 juni 2007 zag JvD zo’n 15 bloei<strong>en</strong>de<br />
plant<strong>en</strong> in de strook natuurontwikkelingsgebied<br />
tuss<strong>en</strong> de spoorlijn <strong>en</strong> de trekvaart bij<br />
<strong>Noordwijk</strong>erhout (blok 30-18-11).<br />
Zilte zegge Carex distans<br />
Op 25 mei trof JvD ruim 20 bloei<strong>en</strong>de poll<strong>en</strong> aan<br />
langs de NW-oever van het Oosterduinse Meer<br />
(blok 24-57-35). In het verled<strong>en</strong> werd deze soort<br />
hier ook <strong>en</strong>kele mal<strong>en</strong> gezi<strong>en</strong>, maar nooit zo talrijk.<br />
Zeekool Crambre maritima<br />
Op 22 juli 2007 vond Joost Bouwmeester e<strong>en</strong> zeer<br />
fors exemplaar in de zeereep op ongeveer 800 m<br />
t<strong>en</strong> noord<strong>en</strong> van de bebouwing van <strong>Noordwijk</strong> aan<br />
Zee (blok 30-17-11).<br />
Moeraswesp<strong>en</strong>orchis Epipactis palustris<br />
Op 21 juni 2007 werd<strong>en</strong> door Herbert Lange 2 ex.<br />
gevond<strong>en</strong> op het terrein van de <strong>Noordwijk</strong>se<br />
Golfclub (blok 24-57-33). Deze soort was nog niet<br />
bek<strong>en</strong>d van dit terrein. Wel staat hier al vele jar<strong>en</strong><br />
de Rietorchis, in 2007 met meer dan 100 ex. net op<br />
de gr<strong>en</strong>s van de blokk<strong>en</strong> 25-57-23 <strong>en</strong> 25-57-33.<br />
Glanz<strong>en</strong>de ooievaarsbek Geranium lucidum<br />
Hoewel deze soort reeds eerder in onze regio werd<br />
waarg<strong>en</strong>om<strong>en</strong>, ontdekte MdG deze plant in 2007<br />
<strong>voor</strong> het eerst in <strong>Noordwijk</strong>. Op 30 mei werd e<strong>en</strong><br />
groeiplaats aangetroff<strong>en</strong> tuss<strong>en</strong> het plaveisel van de<br />
Wass<strong>en</strong>aarsestraat (blok 30-17-31).<br />
Grote waternavel Hydrocotyle ranunculoides<br />
Op 30 januari 2007 trof JvD <strong>en</strong>kele forse poll<strong>en</strong><br />
aan in het bosgedeelte van Willem van d<strong>en</strong> Bergh<br />
in <strong>Noordwijk</strong> (blok 30-16-55). Deze plek ligt<br />
ongeveer 200 meter van de sloot waarin deze soort<br />
veel heeft gestaan, maar waar de soort verwijderd<br />
is. In december 2007 blek<strong>en</strong> deze ‘landplant<strong>en</strong>’ het<br />
nog prima te do<strong>en</strong>.<br />
Ev<strong>en</strong>e<strong>en</strong>s in december 2007 vond MdG langs de<br />
Leidse Vaart op veel plaats<strong>en</strong> (blokk<strong>en</strong> 24-58-23,<br />
24-58-42, 24-58-51, 24-58-52, 30-18-11, 30-17-24,<br />
30-17-25, 30-17-34) vele kleine drijv<strong>en</strong>de plantjes.<br />
Mogelijk betreft het hier plant<strong>en</strong>del<strong>en</strong> die tijd<strong>en</strong>s<br />
de schouw zijn losgeraakt <strong>en</strong> vervolg<strong>en</strong>s zijn<br />
blijv<strong>en</strong> hang<strong>en</strong> in de oeverbegroeiing. Bij steile<br />
15
kant<strong>en</strong> zonder waterplant<strong>en</strong> was deze soort niet te<br />
vind<strong>en</strong>.<br />
Glad bigg<strong>en</strong>kruid Hypochaeris glabra<br />
Op 3 juli 2007 vond<strong>en</strong> Joop Kortselius <strong>en</strong> JvD<br />
<strong>en</strong>kele plant<strong>en</strong> in het natuurontwikkelingsgebied<br />
Langeveld, dichtbij de oeverzwaluw<strong>en</strong>wand (blok<br />
24-57-25).<br />
Deze zeldzame soort groeide in 1991 met<br />
duiz<strong>en</strong>d<strong>en</strong> exemplar<strong>en</strong> op het zandlichaam langs de<br />
N206 bij De Zilk.<br />
Tweekleurig springzaad Impati<strong>en</strong>s balfourii<br />
Na eerder gevond<strong>en</strong> te zijn in Voorhout,<br />
Sass<strong>en</strong>heim, <strong>Noordwijk</strong>erhout <strong>en</strong> Lisse werd de<br />
soort door MdG op 16 juli 2007 ook gevond<strong>en</strong> in<br />
<strong>Noordwijk</strong> <strong>en</strong> wel in de De la Bassecour<br />
Ca<strong>en</strong>straat tuss<strong>en</strong> het plaveisel (blok 30-17-31/32).<br />
Rechte rus Juncus alpinoarticulatus<br />
Tot het verschijn<strong>en</strong> van de 23 e druk van Heukels’<br />
Flora van Nederland werd<strong>en</strong> bij Juncus<br />
alpinoarticulatus twee subspecies onderscheid<strong>en</strong>:<br />
Duinrus (subsp. atricapillus) <strong>en</strong> Alp<strong>en</strong>rus (subsp.<br />
alpinoarticulatus). De Duinrus nam de laatste ti<strong>en</strong><br />
jaar toe door het uitvoer<strong>en</strong> van allerlei<br />
natuurontwikkelingsproject<strong>en</strong> in de duin<strong>en</strong> zoals<br />
het uitgrav<strong>en</strong> van de Guytedel <strong>en</strong> andere<br />
duinvallei<strong>en</strong> <strong>en</strong> het demp<strong>en</strong> van het Van Limburg<br />
Stirumkanaal. In 2007 stelde Dicky Ringelberg<br />
deze, nu Rechte rus gehet<strong>en</strong>, soort ook vast in het<br />
Langeveld (blok 24-57-25).<br />
Gele maskerbloem Mimulus guttatus<br />
Op 6 juni 2007 vond JvD ruim ti<strong>en</strong> bloei<strong>en</strong>de<br />
plant<strong>en</strong> langs e<strong>en</strong> watergang in het midd<strong>en</strong>gebied<br />
(blok 30-17-31).<br />
Op 10 juni was JvD op het terrein van het PPO in<br />
Lisse om daar de aangelegde natuurvri<strong>en</strong>delijke<br />
oevers (op het eig<strong>en</strong> terrein van het instituut) te<br />
bekijk<strong>en</strong>. Behalve e<strong>en</strong> gekweekte pijlkruidsoort<br />
met stompe bladtop zag hij daar ook op vele<br />
plaats<strong>en</strong> de Gele maskerbloem aangeplant. De<br />
watergang<strong>en</strong> bij het PPO staan in op<strong>en</strong> verbinding<br />
met de zanderijvaart<strong>en</strong> in de omgeving.<br />
Witte waterkers Nasturtium officinale<br />
Vermoedelijk wordt deze soort nogal e<strong>en</strong>s over het<br />
hoofd gezi<strong>en</strong> gelet op de sterke gelijk<strong>en</strong>is met de<br />
algem<strong>en</strong>e Slanke waterkers.<br />
In de Flora van de Duin- <strong>en</strong> Boll<strong>en</strong>streek word<strong>en</strong><br />
alle<strong>en</strong> <strong>en</strong>kele vondst<strong>en</strong> in de zuidelijke AWD<br />
g<strong>en</strong>oemd. In mei 2007 stond de Witte waterkers<br />
met <strong>en</strong>orme kuss<strong>en</strong>s in de sloot langs de<br />
Northgodreef die het kwelwater uit het Duinpark<br />
afvoert (blokk<strong>en</strong> 30-17-21/22). Ook in de<br />
kwelsloot langs de Duinweg richting Puik <strong>en</strong> Duin<br />
16<br />
(blok 24-57-52) werd de Witte waterkers<br />
aangetroff<strong>en</strong>.<br />
Klein glaskruid Parietaris judaica<br />
Op de kademuur langs de Prins H<strong>en</strong>drikkade<br />
stond<strong>en</strong> <strong>en</strong>kele forse poll<strong>en</strong> van deze soort. Al<br />
eerder was deze soort hier door MdG aangetroff<strong>en</strong>.<br />
Klein glaskruid werd op 15 juni 2007 door JvD<br />
ook gevond<strong>en</strong> in e<strong>en</strong> ruderaal hoekje van de<br />
<strong>Noordwijk</strong>se Golfclub (blok 24-57-33).<br />
Kogelduiz<strong>en</strong>dknoop Persicaria capitata<br />
Op 17 september 2007 vond JvD <strong>en</strong>kele plant<strong>en</strong> in<br />
e<strong>en</strong> steegje in de wijk Boer<strong>en</strong>burg in <strong>Noordwijk</strong><br />
(blok 30-17-32).<br />
Watersla Pistia stratiates<br />
Op 2 november 2007 trof JvD <strong>en</strong>kele plant<strong>en</strong> aan<br />
in e<strong>en</strong> vijver op de Willem van d<strong>en</strong> Bergh stichting<br />
(blok 30-16-55). Deze vijver stond twee jaar<br />
geled<strong>en</strong> vol met Grote waternavel.<br />
Kransmuur Polycarpon tetraphyllum<br />
In 2007 vond MdG deze soort <strong>voor</strong> het eerst in<br />
<strong>Noordwijk</strong> <strong>en</strong> Hillegom.<br />
Op 3 juni was dit in de De la Bassecour Ca<strong>en</strong>straat<br />
<strong>en</strong> de Kruizemunt in <strong>Noordwijk</strong>-Binn<strong>en</strong> (blok 30-<br />
17-31) <strong>en</strong> in Hillegom op 7 juli in de Michiel de<br />
Ruyterstraat (blok 24-58-15).<br />
Alle<strong>en</strong> in Sass<strong>en</strong>heim <strong>en</strong> <strong>Noordwijk</strong>erhout is deze<br />
tot <strong>voor</strong> kort nog onbek<strong>en</strong>de soort in ons land nu<br />
nog niet gevond<strong>en</strong>.<br />
Knopbies Scho<strong>en</strong>us nigrans<br />
Bij het Vogel<strong>en</strong>veld war<strong>en</strong> op 7 juni 2007 op twee<br />
(reeds lang bek<strong>en</strong>de) plaats<strong>en</strong> bloei<strong>en</strong>de plant<strong>en</strong> te<br />
zi<strong>en</strong> (blok 24-47-42).<br />
Foto’s: http://nl.wikipedia.org
Hein Verkade<br />
Ons plan was om in de <strong>voor</strong>jaarsvakantie e<strong>en</strong><br />
weekje naar Kreta te gaan. Bij het reisbureau bleek<br />
dat we tamelijk laat war<strong>en</strong> met boek<strong>en</strong>. Er was<br />
alle<strong>en</strong> nog e<strong>en</strong> 4-persoons appartem<strong>en</strong>t in Skala<br />
Kallonis op Lesbos beschikbaar. De plann<strong>en</strong><br />
werd<strong>en</strong> bijgesteld <strong>en</strong> direct gereserveerd.<br />
Thuisgekom<strong>en</strong> eerst e<strong>en</strong>s ev<strong>en</strong> gegoogled waar we<br />
nu precies terecht zoud<strong>en</strong> kom<strong>en</strong>. Al gauw blijkt<br />
dat ons appartem<strong>en</strong>t vlakbij e<strong>en</strong> fantastisch<br />
vogelgebied ligt, <strong>en</strong> nog in de beste tijd van het<br />
jaar ook! Dit werd daarna alle<strong>en</strong> maar bevestigd<br />
door de <strong>en</strong>thousiaste verhal<strong>en</strong> van medevogelaars<br />
uit de ver<strong>en</strong>iging. Het leek wel of de halve club er<br />
al was geweest.<br />
Op 2 mei stijg<strong>en</strong> wij op richting Griek<strong>en</strong>land. Het<br />
eiland Lesbos is ongeveer zo groot als de provincie<br />
Utrecht <strong>en</strong> telt zo’n 100.000 inwoners. Het ligt<br />
slechts twaalf kilometer van de Turkse kust. Pas in<br />
1912 wordt het na ruim vijf eeuw<strong>en</strong> overheersing<br />
op de Turk<strong>en</strong> heroverd. Het is dan ook niet<br />
verwonderlijk dat er nog steeds veel militaire bases<br />
zijn op het eiland. Aangekom<strong>en</strong> krijg<strong>en</strong> we direct<br />
de sleutel van de huurauto <strong>en</strong> uitleg waar de toeter<br />
zit. Of we de auto bij terugkomst maar gewoon<br />
langs de weg will<strong>en</strong> zett<strong>en</strong> met het sleuteltje erin.<br />
Het lev<strong>en</strong> is net zo moeilijk als je het zelf maakt,<br />
lijkt de Griek<strong>en</strong> op het lijf geschrev<strong>en</strong>.<br />
Skala Kallonis ligt aan e<strong>en</strong> grote baai midd<strong>en</strong> op<br />
Lesbos. Er lop<strong>en</strong> diverse riviertjes door het vlakke<br />
gebied <strong>en</strong> er ligt e<strong>en</strong> uitgebreid complex met<br />
zoutpann<strong>en</strong>. De meest algem<strong>en</strong>e soort blijkt de<br />
vogelaar zelf te zijn. <strong>Natuur</strong>lijk kom je dan ook<br />
oude bek<strong>en</strong>d<strong>en</strong> teg<strong>en</strong>.<br />
Wat direct opvalt is dat je overal om je he<strong>en</strong><br />
Kuifleeuwerik<strong>en</strong> hoort. Goede tweede <strong>en</strong> derde<br />
zijn de Grauwe Gors <strong>en</strong> de Zwartkopgors. De<br />
laatste heeft de sympathieke gewoonte om niet snel<br />
weg te vlieg<strong>en</strong> waardoor ook de rest van ons gezin<br />
deze prachtige vogels uitgebreid kan bewonder<strong>en</strong>.<br />
De lucht is gevuld met Huiszwaluw<strong>en</strong> <strong>en</strong><br />
Boer<strong>en</strong>zwaluw<strong>en</strong>. De laatste broed<strong>en</strong> in de<br />
restaurants tot bov<strong>en</strong> de gedekte tafels! Zij word<strong>en</strong><br />
in ons land uit hygiënische overweging<strong>en</strong> zelfs niet<br />
meer in de veestall<strong>en</strong> getolereerd. Wij<br />
Nederlanders hebb<strong>en</strong> last van e<strong>en</strong> soort smetfobie.<br />
In de dorp<strong>en</strong> op Lesbos kom<strong>en</strong> nog massaal Turkse<br />
Tortels <strong>en</strong> Huismuss<strong>en</strong> <strong>voor</strong>. Soms zitt<strong>en</strong> daar e<strong>en</strong><br />
paar prachtig getek<strong>en</strong>de Spaanse Muss<strong>en</strong> tuss<strong>en</strong>.<br />
De <strong>en</strong>ige algem<strong>en</strong>e kraai<strong>en</strong>soort is de Bonte Kraai.<br />
Het ornithologisch hoogtepunt in de omgeving van<br />
Skala Kallonis is zonder meer het gebied met de<br />
zoutpann<strong>en</strong> met de zoete water<strong>en</strong> <strong>en</strong> landerij<strong>en</strong><br />
daaromhe<strong>en</strong>. Er ligt e<strong>en</strong> doodlop<strong>en</strong>d weggetje<br />
E<strong>en</strong> weekje Lesbos<br />
doorhe<strong>en</strong> dat het meeste weg heeft van e<strong>en</strong> soort<br />
vogelboulevard. Veel huurautootjes bewap<strong>en</strong>d met<br />
telel<strong>en</strong>z<strong>en</strong> rijd<strong>en</strong> stapvoets langs. Er is dan ook<br />
heel veel te zi<strong>en</strong>. De zoutpann<strong>en</strong> zelf zijn het<br />
domein van vele honderd<strong>en</strong> Flamingo’s, Klut<strong>en</strong> <strong>en</strong><br />
Steltklut<strong>en</strong>. Het brede kanaal direct naast het<br />
weggetje is gevuld met vele ti<strong>en</strong>tall<strong>en</strong> Bosruiters,<br />
Kemphan<strong>en</strong>, Krombekstrandlopers <strong>en</strong> Kleine<br />
Strandlopers.<br />
Kemphan<strong>en</strong>, Krombekstrandlopers <strong>en</strong> Kleine<br />
Strandlopers.<br />
Zij tank<strong>en</strong> bij op doortocht naar het hoge noord<strong>en</strong>.<br />
Hun kopjes zijn steeds onder water op zoek naar<br />
allerhande eetbaars. E<strong>en</strong> aantal strandlopers heeft<br />
e<strong>en</strong> prachtig warmrood broedkleed. Tuss<strong>en</strong> de<br />
Kemphan<strong>en</strong> zit er niet één met e<strong>en</strong> kraag.<br />
Vermoedelijk zijn het allemaal vrouwtjes.<br />
Nederlands onderzoek heeft aangetoond dat<br />
mannetjes <strong>en</strong> vrouwtjes op verschill<strong>en</strong>de tijd<strong>en</strong> <strong>en</strong><br />
langs verschill<strong>en</strong>de trekroutes de weg naar hun<br />
broedgebied<strong>en</strong> volg<strong>en</strong>.<br />
E<strong>en</strong> Engelse vogelaar komt met ingetog<strong>en</strong><br />
<strong>en</strong>thousiasme op me af met de mededeling dat er<br />
e<strong>en</strong> Spor<strong>en</strong>kievit is gesignaleerd. Deze soort broedt<br />
vanaf Turkije in oostelijke richting <strong>en</strong> is in<br />
Griek<strong>en</strong>land e<strong>en</strong> zeldzame verschijning. Rond deze<br />
prachtige vogel lop<strong>en</strong> e<strong>en</strong> aantal Roodkeelpiepers<br />
in het lage vochtige gras. Zij zijn net als de<br />
strandlopers op weg naar de noordkust van Siberië.<br />
E<strong>en</strong> Lachstern vliegt over.<br />
Bov<strong>en</strong> het op<strong>en</strong> water foerager<strong>en</strong> groepjes<br />
Witvleugelsterns, Visdiefjes, Witwangsterns <strong>en</strong><br />
Dwergsterns. Dwars door e<strong>en</strong> wat droger gedeelte<br />
lop<strong>en</strong> de plaatselijke elektriciteitsdrad<strong>en</strong>.<br />
Hierop zitt<strong>en</strong> gebroederlijk Boer<strong>en</strong>- , Oever- <strong>en</strong><br />
Roodstuitzwaluw<strong>en</strong> te kwetter<strong>en</strong>. Er zitt<strong>en</strong> ook e<strong>en</strong><br />
ti<strong>en</strong>tal wat grotere vogels tuss<strong>en</strong>. Het blijk<strong>en</strong><br />
Roodpootvalk<strong>en</strong>, tur<strong>en</strong>d naar de grond. Regelmatig<br />
duikt er e<strong>en</strong> naar b<strong>en</strong>ed<strong>en</strong> <strong>en</strong> komt met e<strong>en</strong> insect<br />
terug op het draad. De mannetjes vorm<strong>en</strong> de<br />
17
meerderheid. Zij ‘bidd<strong>en</strong>’ soms net als e<strong>en</strong><br />
Tor<strong>en</strong>valk. Dan zijn de zilverkleurige handpann<strong>en</strong><br />
in hun muisgrijze ver<strong>en</strong>pak goed te zi<strong>en</strong>. De<br />
vogels op de grond hebb<strong>en</strong> duidelijk niets te vrez<strong>en</strong><br />
van deze insect<strong>en</strong>eters. Veel Strandplevier<strong>en</strong>,<br />
Kortte<strong>en</strong>leeuwerik<strong>en</strong> <strong>en</strong> Roodkeelpiepers lop<strong>en</strong><br />
driftig he<strong>en</strong> <strong>en</strong> weer. Op de top van e<strong>en</strong> bies zingt<br />
e<strong>en</strong> Balkankwikstaart zijn e<strong>en</strong>voudige liedje. Het is<br />
e<strong>en</strong> opvall<strong>en</strong>de verschijning met zijn felgele lijf <strong>en</strong><br />
pikzwarte kop. Alsof dit alles nog niet g<strong>en</strong>oeg is<br />
staan er ook nog e<strong>en</strong> drietal Vorkstaartplevier<strong>en</strong><br />
fier tuss<strong>en</strong>in <strong>en</strong> vlieg<strong>en</strong> op de achtergrond twee<br />
Griel<strong>en</strong> langs. Tsjonge, dit gaat mijn stoutste<br />
verwachting<strong>en</strong> te bov<strong>en</strong>. Daar komt nog bij dat<br />
werkelijk alle vogels zich heel goed lat<strong>en</strong> bekijk<strong>en</strong>.<br />
Je zou haast d<strong>en</strong>k<strong>en</strong> dat hier nooit wordt<br />
gejaagd….. Steeds kom<strong>en</strong> er groepjes Bij<strong>en</strong>eters<br />
over <strong>en</strong> cirkel<strong>en</strong> e<strong>en</strong> drietal Zwarte Ooievaars <strong>en</strong><br />
e<strong>en</strong> Slang<strong>en</strong>ar<strong>en</strong>d hoog in de lucht.<br />
De volg<strong>en</strong>de morg<strong>en</strong> staat er e<strong>en</strong> fris<br />
noord<strong>en</strong>windje <strong>en</strong> daardoor is het net ge<strong>en</strong><br />
strandweer. We besluit<strong>en</strong> het zuid<strong>en</strong> van het eiland<br />
te gaan verk<strong>en</strong>n<strong>en</strong>. Het is e<strong>en</strong> bergachtig gebied<br />
met in de dal<strong>en</strong> uitgebreide olijfwilgcomplex<strong>en</strong>.<br />
De hogere del<strong>en</strong> zijn spaarzaam begroeid met<br />
struik<strong>en</strong> <strong>en</strong> bom<strong>en</strong>. De plant<strong>en</strong>groei is in dit<br />
jaargetijde uitbundig. De donkerrode klaproz<strong>en</strong><br />
bloei<strong>en</strong> in dichte veld<strong>en</strong> die in de Boll<strong>en</strong>streek niet<br />
zoud<strong>en</strong> misstaan! Hiertuss<strong>en</strong> allerlei gele <strong>en</strong><br />
blauwe bloem<strong>en</strong> zoals Heelblaadjes, Kor<strong>en</strong>bloem<strong>en</strong><br />
<strong>en</strong> Kuifhyacinth<strong>en</strong>. Op de kale st<strong>en</strong><strong>en</strong><br />
ligg<strong>en</strong> hagediss<strong>en</strong> in diverse mat<strong>en</strong> <strong>en</strong> kleur<strong>en</strong> te<br />
zonn<strong>en</strong>. In de struik<strong>en</strong> zingt e<strong>en</strong> vogeltje dat ik niet<br />
k<strong>en</strong>. Ev<strong>en</strong> later klimt hij naar bov<strong>en</strong> <strong>en</strong> laat zich<br />
goed bekijk<strong>en</strong>. Hij is eff<strong>en</strong> beigegrijs <strong>en</strong> heeft e<strong>en</strong><br />
opvall<strong>en</strong>d lange <strong>en</strong> licht snavel. Dit moet de Vale<br />
Spotvogel zijn. Wanneer je zijn liedje e<strong>en</strong> beetje<br />
onder de knie hebt, blijkt deze oostelijke<br />
spotvogelsoort redelijk algeme<strong>en</strong> op Lesbos. De<br />
zang heeft nog het meest weg van onze Rietzanger,<br />
E<strong>en</strong> onverhard pad leidt ons e<strong>en</strong> verlat<strong>en</strong> kale<br />
streek binn<strong>en</strong>. Er rizzelt e<strong>en</strong> slang over de weg.<br />
Ev<strong>en</strong> later zi<strong>en</strong> we e<strong>en</strong> Slang<strong>en</strong>ar<strong>en</strong>d bov<strong>en</strong> het<br />
gebied zwev<strong>en</strong>. Er staan vier dames naast e<strong>en</strong> auto<br />
door telescop<strong>en</strong> te tur<strong>en</strong>. Het zijn Françaises, zo uit<br />
het mondaine Parijs geplukt. De taal is e<strong>en</strong><br />
probleem, maar met wat vogelboek<strong>en</strong> erbij<br />
prober<strong>en</strong> ze ons duidelijk te mak<strong>en</strong> dat zij naar<br />
Rotsklevers kijk<strong>en</strong>. Ev<strong>en</strong> later zi<strong>en</strong> wij ze ook, met<br />
e<strong>en</strong> Blonde Tapuit ernaast. Dit gebied blijk het<br />
juiste biotoop <strong>voor</strong> nog e<strong>en</strong> typisch oostelijke<br />
vogelsoort, de Bruinkeelortolaan. De oranjebruine<br />
vogel met grijze kop <strong>en</strong> baardstreep zit op e<strong>en</strong><br />
draad <strong>en</strong> heeft voer in zijn bek. Op meerdere<br />
plekk<strong>en</strong> kom<strong>en</strong> we de soort teg<strong>en</strong>. We rijd<strong>en</strong><br />
langzaam als Maaike ine<strong>en</strong>s wijst naar e<strong>en</strong> vogeltje<br />
vlak naast de auto. Heel langzaam draai<strong>en</strong> we de<br />
18<br />
raampjes op<strong>en</strong> <strong>en</strong> zitt<strong>en</strong> oog in oog met e<strong>en</strong> hele<br />
familie Rotsklevers. Rusteloos hipp<strong>en</strong> zij van rots<br />
tot rots maar kom<strong>en</strong> steeds e<strong>en</strong> jonge vogel voer<strong>en</strong><br />
die op slechts <strong>en</strong>kele meters van de auto zit te<br />
wacht<strong>en</strong>. Hij is duidelijk verwant aan onze<br />
Boomklever maar toont iets bleker. Janneke <strong>en</strong><br />
Floortje hebb<strong>en</strong> het ook prima naar hun zin want<br />
deze nieuwe soort betek<strong>en</strong>t alweer e<strong>en</strong> traktatie.<br />
We dal<strong>en</strong> langzaam af richting de zee <strong>en</strong> kom<strong>en</strong> op<br />
e<strong>en</strong> verlat<strong>en</strong> kiezelstrand terecht. Het water is nog<br />
koud maar er ligg<strong>en</strong> g<strong>en</strong>oeg ste<strong>en</strong>tjes om over het<br />
water te keil<strong>en</strong>. In de glinstering van het water<br />
vlieg<strong>en</strong> steeds groepjes Yelkouan Pijlstormvogels<br />
naar het west<strong>en</strong>. Ev<strong>en</strong> later klinkt de opvall<strong>en</strong>de<br />
roep van Alp<strong>en</strong>gierzwaluw<strong>en</strong> in de lucht. Wou !<br />
het zijn er wel meer dan honderd. Ev<strong>en</strong> plotseling<br />
als zij kwam<strong>en</strong> verdwijn<strong>en</strong> ze ook weer. Het zijn<br />
vast trekkers op doortocht naar het noord<strong>en</strong>. In e<strong>en</strong><br />
poeltje vlak achter het strand zitt<strong>en</strong> stiekem e<strong>en</strong><br />
paar Ralreigers <strong>en</strong> e<strong>en</strong> Woudaapje.<br />
Woudaapje<br />
Verderop rijd<strong>en</strong> we e<strong>en</strong> badplaatsje binn<strong>en</strong>. De<br />
terrasjes verrad<strong>en</strong> dat hier in de zomer heel wat<br />
badgast<strong>en</strong> vertoev<strong>en</strong>, maar nu is het volkom<strong>en</strong><br />
verlat<strong>en</strong>. Eén terras is op<strong>en</strong> <strong>en</strong> we g<strong>en</strong>iet<strong>en</strong> van het<br />
uitzicht. Er stopt e<strong>en</strong> pick-up waar de nieuwigheid<br />
van af is. Twee mann<strong>en</strong> stapp<strong>en</strong> uit. Dit leidt tot<br />
grote hilariteit want de chauffeur tilt eerst de deur<br />
uit zijn auto, stapt uit, <strong>en</strong> hangt hem daarna weer<br />
terug. Hij lacht net zo hard mee <strong>en</strong> loopt weg met<br />
e<strong>en</strong> doos gereedschap. Het lev<strong>en</strong> is net zo moeilijk<br />
als je het zelf maakt. Kleine Plevier<strong>en</strong> balts<strong>en</strong><br />
ondertuss<strong>en</strong> midd<strong>en</strong> op het asfalt.<br />
Buit<strong>en</strong> het<br />
plaatsje loopt de<br />
kustweg pal<br />
langs het strand.<br />
De struik<strong>en</strong> aan<br />
de andere kant<br />
zitt<strong>en</strong> vol met<br />
Grauwe<br />
Klauwier<strong>en</strong>.
Zij zijn vast de nacht er<strong>voor</strong> neergestrek<strong>en</strong> na e<strong>en</strong><br />
lange tocht over zee. Na e<strong>en</strong> aantal kilometers<br />
buigt de weg af de berg<strong>en</strong> in. We stapp<strong>en</strong><br />
regelmatig uit om te g<strong>en</strong>iet<strong>en</strong> van het mooie<br />
uitzicht <strong>en</strong> e<strong>en</strong> sanitaire stop. Hierdoor lukt het om<br />
uitgebreid twee Dwergar<strong>en</strong>d<strong>en</strong> te observer<strong>en</strong>, e<strong>en</strong><br />
lichte <strong>en</strong> e<strong>en</strong> donkere vogel. We wan<strong>en</strong> ons in<br />
niemandsland. Des te verrass<strong>en</strong>der is het als we<br />
uiteindelijk e<strong>en</strong> dorp binn<strong>en</strong>rijd<strong>en</strong>, Agiasos<br />
gehet<strong>en</strong>. Het lijkt wel alsof de Twintigste Eeuw<br />
eraan <strong>voor</strong>bij is gegaan. We lunch<strong>en</strong> op het<br />
pittoreske pleintje als ine<strong>en</strong>s de roep van e<strong>en</strong><br />
gierzwaluw klinkt. Maar is dit wel e<strong>en</strong> gewone<br />
gierzwaluw? De roep klinkt iets lager <strong>en</strong> houdt ook<br />
wat langer aan. Gewone gierzwaluw<strong>en</strong> roep<strong>en</strong><br />
‘sriiee sriiee’.<br />
Het geluid bov<strong>en</strong> Agiasos klinkt slechts e<strong>en</strong>maal<br />
<strong>en</strong> wat ingetog<strong>en</strong>er ‘srieeuw’. De hoge bebouwing<br />
<strong>en</strong> nauwe straatjes gunn<strong>en</strong> me e<strong>en</strong> beperkt uitzicht.<br />
Toch blijf ik kijk<strong>en</strong> <strong>en</strong> ja hoor daar is heel ev<strong>en</strong> e<strong>en</strong><br />
gierzwaluw te zi<strong>en</strong>. E<strong>en</strong> bredere, wittere kop <strong>en</strong><br />
e<strong>en</strong> ‘maskertje’ dat aan e<strong>en</strong> Rotszwaluw doet<br />
d<strong>en</strong>k<strong>en</strong>. Dit moet e<strong>en</strong> Vale Gierzwaluw zijn. Wij<br />
zijn allemaal in onze nopjes. Ik omdat het<br />
k<strong>en</strong>nelijk mogelijk is om e<strong>en</strong> Vale Gierzwaluw aan<br />
zijn geluid te herk<strong>en</strong>n<strong>en</strong> <strong>en</strong> de meid<strong>en</strong> omdat het<br />
alweer e<strong>en</strong> traktatie oplevert! Na e<strong>en</strong> bezoek aan<br />
e<strong>en</strong> heetwaterbron is het weer tijd om richting het<br />
appartem<strong>en</strong>t te gaan.<br />
Via de hostess hebb<strong>en</strong> de dames vernom<strong>en</strong> dat er<br />
aan de noordkant van Lesbos e<strong>en</strong> ezeltocht<br />
gemaakt kan word<strong>en</strong>. Dus wordt e<strong>en</strong> van de<br />
volg<strong>en</strong>de dag<strong>en</strong> richting Molyvos afgereisd. Dit is<br />
e<strong>en</strong> toeristischer plaatsje met wat meer vertier. Op<br />
e<strong>en</strong> groezelig plekje naast e<strong>en</strong> vuilnisbelt bevindt<br />
zich de ‘ezelfarm’ van Kostas.<br />
bloem<strong>en</strong>pracht in de olijfboomgaard<br />
Gedur<strong>en</strong>de het toerist<strong>en</strong>seizo<strong>en</strong> rijdt hij dagelijks<br />
met zijn ezels <strong>en</strong> daarbuit<strong>en</strong> werkt hij in de<br />
olijfboomgaard<strong>en</strong>. Iedere<strong>en</strong> krijgt e<strong>en</strong> ezel op<br />
maat. E<strong>en</strong> ur<strong>en</strong>lange dwarszit zie ik niet zitt<strong>en</strong> <strong>en</strong><br />
besluit met de groep mee te lop<strong>en</strong>. Als zij na e<strong>en</strong><br />
paar kilometer van het pad afgaan haak ik af <strong>en</strong><br />
blijf in het berglandschap achter. Het geroezemoes<br />
van de groep verstomt langzamerhand. Nu hoor je<br />
de vogelgeluid<strong>en</strong> om je he<strong>en</strong>. De welluid<strong>en</strong>de zang<br />
van de Orpheusgrasmus is in stereo te hor<strong>en</strong>.<br />
Vanuit de dal<strong>en</strong> klink<strong>en</strong> overal Nachtegal<strong>en</strong> <strong>en</strong> de<br />
Zomertortels. Het is vrij warm <strong>en</strong> dus verstandig<br />
om gewoon te gaan zitt<strong>en</strong>. Er wriemelt e<strong>en</strong><br />
vogeltje door de doornstruik<strong>en</strong> dat zich moeilijk<br />
laat bekijk<strong>en</strong>. Dan maar e<strong>en</strong> kr<strong>en</strong>t<strong>en</strong>bol erbij <strong>en</strong><br />
wacht<strong>en</strong>. Steeds komt het vogeltje weer terug <strong>en</strong> in<br />
e<strong>en</strong> glimp me<strong>en</strong> ik e<strong>en</strong> vrouwtje Baardgrasmus te<br />
herk<strong>en</strong>n<strong>en</strong>. Het nest zit vast in de dichte struik<br />
naast me. Dan verschijnt e<strong>en</strong> Roodkopklauwier die<br />
interesse heeft in de grashalm<strong>en</strong> die door de struik<br />
he<strong>en</strong> groei<strong>en</strong>. Hij pikt de haartjes van de aartjes,<br />
die vermoedelijk als nestbekleding gaan di<strong>en</strong><strong>en</strong>.<br />
Dit gebeur<strong>en</strong> staat de Baardgrasmuss<strong>en</strong> k<strong>en</strong>nelijk<br />
niet aan. Nu verschijnt pa luid alarmer<strong>en</strong>d met e<strong>en</strong><br />
bek vol voer bov<strong>en</strong>in de struik. Hij laat zich<br />
prachtig bekijk<strong>en</strong> terwijl de Roodkopklauwier<br />
onverstoorbaar doorgaat met zijn werk. Na zijn<br />
vertrek juicht de Baardgrasmus van plezier <strong>en</strong> laat<br />
zelfs in de vlucht zijn krass<strong>en</strong>de liedje hor<strong>en</strong>. Dit<br />
liedje klinkt ook op andere plaats<strong>en</strong>. De verborg<strong>en</strong><br />
lev<strong>en</strong>de Baardgrasmus is hier algem<strong>en</strong>er dan je<br />
d<strong>en</strong>kt. Vijf Buizerd<strong>en</strong> miauw<strong>en</strong> om het hardst rond<br />
e<strong>en</strong> bergtop aan de overkant. Ook e<strong>en</strong><br />
Slang<strong>en</strong>ar<strong>en</strong>d m<strong>en</strong>gt zich in het gewoel. Recht<br />
bov<strong>en</strong> mij verschijnt nog e<strong>en</strong> roofvogel. Wat is dit<br />
? e<strong>en</strong> buizerd of toch e<strong>en</strong> ar<strong>en</strong>d. De vogel heeft<br />
lange vleugels <strong>en</strong> bijna doorschijn<strong>en</strong>de<br />
handp<strong>en</strong>n<strong>en</strong>. Hierdoor vall<strong>en</strong> de zwarte<br />
okselvlekk<strong>en</strong> extra op. Zijn staart is licht <strong>en</strong> e<strong>en</strong><br />
beetje oranje. Het is e<strong>en</strong> Ar<strong>en</strong>dbuizerd! Nog maar<br />
net bekom<strong>en</strong> verschijnt e<strong>en</strong> valk vanaf de zeezijde.<br />
Het silhouet doet d<strong>en</strong>k<strong>en</strong> aan e<strong>en</strong> Tor<strong>en</strong>valk, maar<br />
hij is groter , grijzer <strong>en</strong> met de koptek<strong>en</strong>ing van<br />
e<strong>en</strong> Boomvalk. Dit moet e<strong>en</strong> Eleonora’s valk zijn.<br />
Hij is zo vri<strong>en</strong>delijk om vlak naast de<br />
Ar<strong>en</strong>dbuizerd te gaan vlieg<strong>en</strong> waardoor de twee<br />
goed te vergelijk<strong>en</strong> zijn. Dit moet e<strong>en</strong> mazzeltje<br />
zijn want Eleonora’s valk<strong>en</strong> verschijn<strong>en</strong> pas laat in<br />
het <strong>voor</strong>jaar vanuit Afrika. Zij hoev<strong>en</strong> ge<strong>en</strong> haast<br />
te mak<strong>en</strong> want hun broedseizo<strong>en</strong> is pas in<br />
augustus-september. Zij voed<strong>en</strong> hun jong<strong>en</strong> met<br />
zangvogeltjes die dan alweer op de terugweg zijn<br />
richting Afrika.<br />
Na <strong>en</strong>kele ur<strong>en</strong> besef je dat de ezels inmiddels zijn<br />
doorgelop<strong>en</strong> <strong>en</strong> dus wordt rechtsomkeer gemaakt.<br />
Onderweg zing<strong>en</strong> overal Merels <strong>en</strong> Vink<strong>en</strong> <strong>en</strong> in<br />
e<strong>en</strong> hoge boom beweg<strong>en</strong> twee Staartmez<strong>en</strong>. Deze<br />
zijn veel donkerder dan die in Nederland. Langs de<br />
bergwand draai<strong>en</strong> Rotszwaluw<strong>en</strong> <strong>en</strong> hoog erbov<strong>en</strong><br />
zwoegt e<strong>en</strong> Aasgier teg<strong>en</strong> de noord<strong>en</strong>wind op. De<br />
telefoon rinkelt. De dames zijn weer terug bij de<br />
farm. De vuilnisbelt is al in beeld als uit e<strong>en</strong> boom<br />
e<strong>en</strong> ruwe roep klinkt. Kijker erop <strong>en</strong> dan verschijnt<br />
19
e<strong>en</strong> Kuifkoekoek. Voorzichtig de telescoop<br />
opgezet <strong>en</strong> dan blijk<strong>en</strong> het er twee te zijn. Doordat<br />
de boom nog niet zo ver in blad is zijn zij prachtig<br />
te zi<strong>en</strong>. Grijze kuif, crème borst <strong>en</strong> e<strong>en</strong> geparelde<br />
donkergrijze rug. Eén vogel blijft steeds op zijn<br />
plaats zitt<strong>en</strong> terwijl de ander door de takk<strong>en</strong> hipt.<br />
Dan komt hij terug gaat op de rug van de ander<br />
zitt<strong>en</strong> <strong>en</strong> voert van bov<strong>en</strong>af e<strong>en</strong> rups. Er wordt niet<br />
gepaard. Dit ritueel herhaalt zich vele mal<strong>en</strong>. Het is<br />
vast e<strong>en</strong> onderdeel van de paarvorming. Dan<br />
wordt het tijd om weer in te pakk<strong>en</strong>, de ezelfarm is<br />
vlakbij. Bij terugkomst is de stemming van<br />
iedere<strong>en</strong> opperbest. De ezeltocht was e<strong>en</strong> <strong>en</strong>orm<br />
succes <strong>en</strong> <strong>voor</strong> herhaling vatbaar. Dit moest<br />
natuurlijk gevierd word<strong>en</strong>, ditmaal met ijs op e<strong>en</strong><br />
miniatuur balkonnetje in Molyvos met vergezicht<br />
20<br />
Muss<strong>en</strong><br />
‘t Is maar e<strong>en</strong> mus, hij mist het imposante<br />
<strong>en</strong> ook de kleur is braaf, e<strong>en</strong>tonig gestoffeerd.<br />
Maar ik geef toe: het zijn brutale klant<strong>en</strong><br />
<strong>en</strong> het pikk<strong>en</strong> van de tafel is volleerd.<br />
‘t Is maar e<strong>en</strong> mus, gewoner dan ‘t gewone;<br />
ver hoef je <strong>voor</strong> e<strong>en</strong> musje niet te gaan.<br />
Maar ik geef toe: hun brabbelkunst<strong>en</strong> ton<strong>en</strong><br />
gezelligheid. Dàt vind ik best wel gaan.<br />
‘t Is maar e<strong>en</strong> mus, e<strong>en</strong> vogel van de dak<strong>en</strong><br />
<strong>en</strong> altijd is hij in de straat pres<strong>en</strong>t.<br />
Maar ik geef toe: als muss<strong>en</strong> ophef mak<strong>en</strong>,<br />
dat heeft wel iets; ze ton<strong>en</strong> temp’ram<strong>en</strong>t.<br />
Gert Slager<br />
over de Egeïsche Zee. Twee langsvlieg<strong>en</strong>de<br />
Audouins Meeuw<strong>en</strong> zijn e<strong>en</strong> welkome verrijking<br />
van het meeuw<strong>en</strong>palet.<br />
De dag<strong>en</strong> hierna gaan de Ar<strong>en</strong>dbuizerd <strong>en</strong> de<br />
Eleonora’s valk op herhaling bov<strong>en</strong> ons<br />
appartem<strong>en</strong>t. De vogelaars in het appartem<strong>en</strong>t<br />
onder ons word<strong>en</strong> gewaarschuwd <strong>en</strong> gezam<strong>en</strong>lijk<br />
bekijk<strong>en</strong> we de luchtshow. Ook verschijn<strong>en</strong> er nog<br />
drie Zwarte Ooievaars alsof het allemaal nog niet<br />
g<strong>en</strong>oeg is geweest.<br />
<strong>Natuur</strong>lijk hebb<strong>en</strong> we nog lang niet alles gezi<strong>en</strong> op<br />
Lesbos. Dit is e<strong>en</strong> goede red<strong>en</strong> om nog e<strong>en</strong>s terug<br />
te gaan naar dit fantastische eiland. Nadat de<br />
huurauto is achtergelat<strong>en</strong> met het sleuteltje erin<br />
zitt<strong>en</strong> we alweer in het vliegtuig. De week is<br />
omgevlog<strong>en</strong>.
Opvall<strong>en</strong>de waarneming<strong>en</strong> 1 e kwartaal 2008<br />
Peter Spier<strong>en</strong>burg<br />
Mistig Nieuwjaar<br />
Langzamerhand begint het traditie te word<strong>en</strong> onder<br />
<strong>Noordwijk</strong>se vogelaars om elkaar 1 januari te<br />
ontmoet<strong>en</strong> in de zeetrekhut. Begon 2007<br />
stormachtig, het nieuwe jaar van 2008 werd<br />
ingeluid met mist. Wellicht mede vanwege het<br />
overvloedig afgestok<strong>en</strong> vuurwerk kek<strong>en</strong> de<br />
waarnemers in e<strong>en</strong> dichte mist. Nu hoeft dat <strong>voor</strong><br />
zeetrek niet altijd slecht te zijn. E<strong>en</strong>d<strong>en</strong> word<strong>en</strong><br />
juist bij mistig weer vaak in grote aantall<strong>en</strong> gezi<strong>en</strong>.<br />
Maar aanvankelijk leek er dit keer niets te zi<strong>en</strong>. In<br />
de dichte mist werd wel e<strong>en</strong> Grote Burgemeester<br />
opgemerkt, e<strong>en</strong> goede start van het jaar. Maar to<strong>en</strong><br />
de mist iets optrok war<strong>en</strong> daar inderdaad e<strong>en</strong>d<strong>en</strong>,<br />
ganz<strong>en</strong> <strong>en</strong> e<strong>en</strong> mooie groep Kleine Zwan<strong>en</strong>. Nog<br />
weer wat later bleek dat er vele honderd<strong>en</strong><br />
Smi<strong>en</strong>t<strong>en</strong> op zee drev<strong>en</strong>. Het vuurwerk had deze<br />
vogels blijkbaar uit de polders opgejaagd <strong>en</strong> do<strong>en</strong><br />
uitwijk<strong>en</strong> naar groot water.<br />
Grauwe Ganz<strong>en</strong> foto: Jan H<strong>en</strong>driks<br />
Ganz<strong>en</strong> aan de grond<br />
Overtrekk<strong>en</strong>de groep<strong>en</strong> ganz<strong>en</strong> zijn e<strong>en</strong> bek<strong>en</strong>d<br />
beeld bov<strong>en</strong> <strong>Noordwijk</strong>. Maar van oudsher kom<strong>en</strong><br />
ze in ons waarnemingsgebied nauwelijks aan de<br />
grond. De laatste jar<strong>en</strong> lijkt dat wat meer te<br />
gebeur<strong>en</strong>. Waarschijnlijk heeft dit alles te mak<strong>en</strong><br />
met de groei van de ganz<strong>en</strong>populaties in<br />
Nederland. In onze regio overwinter<strong>en</strong> rond de<br />
Kagerplass<strong>en</strong> inmiddels vele honderd<strong>en</strong> ganz<strong>en</strong>,<br />
met e<strong>en</strong> variatie aan soort<strong>en</strong> waar<strong>voor</strong> je vroeger<br />
naar Zeeland of naar Friesland moest. In januari<br />
war<strong>en</strong> er net buit<strong>en</strong> ons werkgebied in de<br />
Boekhorstpolder bij Voorhout verschill<strong>en</strong>de<br />
soort<strong>en</strong> ganz<strong>en</strong> te bewonder<strong>en</strong>. Naast de inmiddels<br />
gewone verschijning van Grauwe Gans <strong>en</strong><br />
Canadese Gans, liep<strong>en</strong> er ook e<strong>en</strong> aantal<br />
Brandganz<strong>en</strong>, To<strong>en</strong>drarietganz<strong>en</strong> <strong>en</strong> Kleine<br />
Rietganz<strong>en</strong>. Bijzonder was de Taigarietgans die er<br />
tuss<strong>en</strong> zat. Deze soort is zeldzaam in West-<br />
Nederland <strong>en</strong> trok dan ook <strong>en</strong>ige belangstelling. De<br />
Fagelbrug werd ine<strong>en</strong>s e<strong>en</strong> plek om andere<br />
vogelaars te ontmoet<strong>en</strong>. De determinatie van<br />
Taigarietganz<strong>en</strong> is vaak lastig, maar in dit geval<br />
ging het om e<strong>en</strong> ‘klassieke’, waarschijnlijk<br />
Scandinavische vogel: groot van formaat <strong>en</strong> e<strong>en</strong><br />
relatief lange snavel met veel geel. Op 6 februari<br />
werd de groep To<strong>en</strong>drarietganz<strong>en</strong>, inclusief de<br />
Taiga ook gezi<strong>en</strong> in de weiland<strong>en</strong> bij de<br />
Fagelsloot. De eerste waarneming van e<strong>en</strong><br />
Taigarietgans in ons waarnemingsgebied sinds de<br />
leg<strong>en</strong>darische str<strong>en</strong>ge winter van 1978/79.<br />
Dwerggors foto: Jan H<strong>en</strong>driks<br />
Dwerggors terug<br />
E<strong>en</strong> andere publiekstrekker was de Dwerggors, die<br />
<strong>voor</strong> de derde achtere<strong>en</strong>volg<strong>en</strong>de winter opdook op<br />
het braakligg<strong>en</strong>de bedrijv<strong>en</strong>terrein van ’s-<br />
Grav<strong>en</strong>dijck. Ook andere overwinteraars voeld<strong>en</strong><br />
zich hier thuis. Zo was er e<strong>en</strong> groep van 30<br />
Boomleeuwerik<strong>en</strong> aanwezig <strong>en</strong> hield<strong>en</strong> er zich<br />
twee Roodborsttapuit<strong>en</strong> op in e<strong>en</strong> ruiger deel van<br />
het gebied. Langs de c<strong>en</strong>trale sloot werd<strong>en</strong> tot drie<br />
Grote Gele Kwikstaart<strong>en</strong> gezi<strong>en</strong> <strong>en</strong> af <strong>en</strong> toe e<strong>en</strong><br />
Witgat. Bokjes werd<strong>en</strong> maar e<strong>en</strong> <strong>en</strong>kele keer<br />
gezi<strong>en</strong> <strong>en</strong> Wintertaling<strong>en</strong> helemaal niet. Met het<br />
bouwrijp mak<strong>en</strong> zijn de kleine slootjes <strong>en</strong> natte<br />
del<strong>en</strong> van het terrein inmiddels verdw<strong>en</strong><strong>en</strong>.<br />
Zachte winter<br />
De zachte winter stelde de meeste vogels <strong>voor</strong><br />
weinig problem<strong>en</strong>. IJsvogels blev<strong>en</strong> op veel<br />
plekk<strong>en</strong> aanwezig. Ook na de korte vorstperiode in<br />
december hield<strong>en</strong> zich nog minimaal 10<br />
overwinteraars op in ons waarnemingsgebied.<br />
Zwartkop, Tjiftjaf <strong>en</strong> Roodborstapuit kunn<strong>en</strong> we<br />
21
inmiddels tot de vaste overwinteraars rek<strong>en</strong><strong>en</strong>.<br />
Hoge temperatur<strong>en</strong> in januari wekt<strong>en</strong> zelfs e<strong>en</strong><br />
Gewone Pad (19 januari) <strong>en</strong> e<strong>en</strong> Dagpauwoog (22<br />
januari) extreem vroeg uit hun winterslaap. De<br />
maand maart was juist weer koud, met bijna<br />
winterse paasdag<strong>en</strong>. Er war<strong>en</strong> dan ook weinig<br />
vroege aankomst<strong>en</strong> van zomergast<strong>en</strong>, maar wel de<br />
vroegste Boompieper <strong>voor</strong> ons waarnemingsgebied<br />
ooit: zing<strong>en</strong>d in de Amsterdamse Waterleidingsduin<strong>en</strong><br />
op 14 maart.<br />
Grutto foto: Jan H<strong>en</strong>driks<br />
Wacht<strong>en</strong> op de Grutto’s<br />
Na aankomst uit de overwinteringsgebied<strong>en</strong> in<br />
Afrika houd<strong>en</strong> Grutto’s zich eerst e<strong>en</strong> periode in<br />
groep<strong>en</strong> op in de buurt van het broedgebied. Na<br />
verlop<strong>en</strong> van tijd vall<strong>en</strong> de groep<strong>en</strong> uite<strong>en</strong> <strong>en</strong><br />
bezett<strong>en</strong> de broedpar<strong>en</strong> e<strong>en</strong> territorium. In het<br />
verled<strong>en</strong> war<strong>en</strong> er ook in de Elsgeesterpolder <strong>en</strong><br />
Polder Hoogeweg dergelijke conc<strong>en</strong>traties te zi<strong>en</strong>.<br />
Vooral de omgeving van de mol<strong>en</strong> bij<br />
<strong>Noordwijk</strong>erhoek <strong>en</strong> de zuidwesthoek van Polder<br />
Hoogeweg war<strong>en</strong> favoriet. We zi<strong>en</strong> die<br />
conc<strong>en</strong>traties nu nauwelijks meer, e<strong>en</strong> tek<strong>en</strong> dat de<br />
gruttostand in de regio e<strong>en</strong> flinke veer heeft<br />
moet<strong>en</strong> lat<strong>en</strong>. Dit <strong>voor</strong>jaar moest<strong>en</strong> we dan ook<br />
lang wacht<strong>en</strong> op de eerste Grutto’s. Terwijl er op<br />
bek<strong>en</strong>de plekk<strong>en</strong> als Starrevaart <strong>en</strong> het landje van<br />
Geijsel al wek<strong>en</strong> groep<strong>en</strong> Grutto’s aanwezig<br />
war<strong>en</strong>, zag<strong>en</strong> we hier de eerste pas op 2 maart.<br />
Werkzaamhed<strong>en</strong> in het plas-drasgebied<br />
De Watersnip.<br />
22<br />
Opvall<strong>en</strong>d was dat de eerste vogels zich mete<strong>en</strong><br />
vestigd<strong>en</strong> op de vaste plekk<strong>en</strong> in de polders waar<br />
ze broed<strong>en</strong>. De stap van het <strong>voor</strong>verzamel<strong>en</strong> wordt<br />
bij ons teg<strong>en</strong>woordig blijkbaar overgeslag<strong>en</strong>.<br />
Watersnipp<strong>en</strong> foto: Jan H<strong>en</strong>driks<br />
Eerste vogels in De Watersnip<br />
In de loop van januari zijn de werkzaamhed<strong>en</strong><br />
voltooid in het nieuwe natuurgebiedje De<br />
Watersnip. Dit is e<strong>en</strong> plas-dras terrein langs de<br />
Maandagse Wetering waar <strong>voor</strong>he<strong>en</strong> de vogeltor<strong>en</strong><br />
stond. Het gebiedje is aangelegd als comp<strong>en</strong>satie<br />
<strong>voor</strong> natuurwaard<strong>en</strong> die verlor<strong>en</strong> zijn gegaan bij de<br />
aanleg van het bedrijv<strong>en</strong>terrein Klei-Oost. De hoop<br />
is dat <strong>voor</strong>al steltlopers het gebiedje zull<strong>en</strong> vind<strong>en</strong>.<br />
In de eerste maand<strong>en</strong> van het jaar hebb<strong>en</strong> de eerste<br />
zich aangedi<strong>en</strong>d: Kievit, Witgat <strong>en</strong> jawel ook e<strong>en</strong><br />
keer e<strong>en</strong> flinke groep Watersnipp<strong>en</strong>. Teg<strong>en</strong>over het<br />
gebiedje, aan de andere kant van de Maandagse<br />
Wetering ligt e<strong>en</strong> oeverwal die vanouds wordt<br />
gebruikt door rust<strong>en</strong>de meeuw<strong>en</strong>, steltlopers <strong>en</strong><br />
Aalscholvers. Het plas-drasgebied geeft ook<br />
hieraan duidelijk weer e<strong>en</strong> nieuwe impuls. Met<br />
name meeuw<strong>en</strong> hebb<strong>en</strong> de plek herondekt.<br />
Conc<strong>en</strong>traties vogels trekk<strong>en</strong> weer andere vogels<br />
aan, dus de eerste tek<strong>en</strong><strong>en</strong> zijn hoopvol. Zeker de<br />
moeite waard om vanaf de nieuwe kijkheuvel de<br />
ontwikkeling van het gebiedje in de gat<strong>en</strong> te<br />
houd<strong>en</strong>.
Veldwaarneming<strong>en</strong> januari, februari, maart 2008<br />
Soort Datum Aantal Locatie Waarnemer<br />
Kleine Zwaan 1-jan 28 over zee <strong>Noordwijk</strong> ZW JD PS<br />
Wilde Zwaan 20-jan 6 Elsgeesterpolder-zuid 5 ad. <strong>en</strong> 1 onv. AS<br />
20-feb 5 Polder Hoogeweg zuidwesthoek JD<br />
Taigarietgans 6-feb 1 Fagelsloot Zwetterpolder ter plaatse AS<br />
To<strong>en</strong>drarietgans 6-feb 17 Fagelsloot Zwetterpolder ter plaatse AS<br />
Kleine Rietgans 6-jan 2290 over zee <strong>Noordwijk</strong> NO JD<br />
Kolgans 4-jan 12 Polder Hoogeweg koebosjes ter plaatse PS<br />
14-feb 26 Polder Hoogeweg koebosjes ter plaatse JD<br />
14-feb 28 Elsgeesterpolder-noord ter plaatse JD<br />
Brandgans 4-jan 1715 over zee <strong>Noordwijk</strong> NO JD<br />
Rotgans 15 mrt 1 Uitwatering WNL<br />
18 mrt 1 Uitwatering WNL<br />
19 mrt 1 Binn<strong>en</strong>watering VCK<br />
26 mrt 820 over zee <strong>Noordwijk</strong> NO JD JJ<br />
Nijlgans 9-jan 352 Polder Hoogeweg zuidwesthoek in één groep AS<br />
Berge<strong>en</strong>d 20-jan 12 Polder Hoogeweg omgeving mol<strong>en</strong> AS<br />
29 mrt 2 Polder Hoogeweg zuidwesthoek MG<br />
Kroone<strong>en</strong>d 6-jan 1 vrouw AWD Schrama BB<br />
17-feb 2 AWD Marelberg GC<br />
Grote Zee-e<strong>en</strong>d 18 mrt 38 over zee <strong>Noordwijk</strong> NO JD<br />
Krake<strong>en</strong>d 20-jan 394 Nieuw-Leeuw<strong>en</strong>horst HV<br />
Smi<strong>en</strong>t 1-jan 1390 over zee <strong>Noordwijk</strong> ZW JD<br />
1-jan 1800 in zee <strong>Noordwijk</strong> JD<br />
Zomertaling 26 mrt 2 man & vr. Elsgeesterpolder-zuid AS JJ<br />
Patrijs 5-jan 2 Astridboulevard in duin bij zeetrekpost WNL<br />
12-jan 6 ’s-Grav<strong>en</strong>dijck PS<br />
Parelduiker 21-jan 1 in zee <strong>Noordwijk</strong> JD<br />
Dodaars 16-feb 4 Zwarte Pad AM<br />
Roodhalsfuut 6-feb 1 over zee <strong>Noordwijk</strong> ZW JD<br />
Kuifduiker 9-feb 1 Uitwatering WNL<br />
Noordse Stormvogel 25 mrt 1 over zee <strong>Noordwijk</strong> NO JD<br />
Aalscholver 4-jan 50 Oosterduinse Meer PS<br />
Grote Zilverreiger 4-jan 1 Tespellaan foerager<strong>en</strong>d PS<br />
2-feb 1 Elsgeesterpolder-noord AS<br />
6-feb 1 Fagelsloot Zwetterpolder AS<br />
26 mrt 1 Polder Hoogeweg koebosjes foerager<strong>en</strong>d AS<br />
Ooievaar 31 mrt 2 Polder Hoogeweg MG<br />
Lepelaar 26 mrt 1 Polder Hoogeweg zuidwesthoek JH<br />
Lepelaar 07 mrt 3 Polder Hoogeweg zuidwesthoek JD<br />
Rode Wouw 15 mrt 1 <strong>Noordwijk</strong>-Binn<strong>en</strong> overvl. N Boekerslootlaan AS<br />
Bruine Kiek<strong>en</strong>dief 15 mrt 1 Six<strong>en</strong>burg overvlieg<strong>en</strong>d NO JH<br />
Blauwe Kiek<strong>en</strong>dief 4-jan 1 vrouw Noordduin<strong>en</strong> zeereep overvlieg<strong>en</strong>d N KV<br />
13-feb 1 man <strong>Noordwijk</strong> aan zee overvlieg<strong>en</strong>d WNL<br />
02 mrt 1 man <strong>Noordwijk</strong> aan zee overvlieg<strong>en</strong>d WB<br />
Smellek<strong>en</strong> 20-jan 1 vrouw Zilkerpolder overvlieg<strong>en</strong>d W WNL<br />
14 mrt 1 vrouw Oosterduinse Meer overvlieg<strong>en</strong>d ZW JD<br />
15 mrt 1 ’s-Grav<strong>en</strong>dijck jag<strong>en</strong>d jag<strong>en</strong>d WNL<br />
18 mrt 1 vrouw Oosterduin<strong>en</strong>/Vogelaardreef WNL<br />
Slechtvalk 21 mrt 1 adult Polder Hoogeweg koebosjes AS<br />
Waterral 5-jan 1 Nieuw-Leeuw<strong>en</strong>horst HV<br />
6-jan 2 Oosterduin<strong>en</strong>/Vogelaardreef AS<br />
4-feb 2 Zwarte Pad VCK<br />
07 mrt 1 St Bavo WNL<br />
Goudplevier 24 mrt 600 Polder Hoogeweg zuidwesthoek HV<br />
Kanoet 29-jan 1 Uitwatering overvlieg<strong>en</strong>d N VCK<br />
23
Kanoet 22 mrt 1 AWD De Vell<strong>en</strong> AS<br />
Driete<strong>en</strong>strandloper 27 mrt 631 strand <strong>Noordwijk</strong>-Langevelderslag HV<br />
Bonte Strandloper 4-jan 2 Uitwatering foerager<strong>en</strong>d AM<br />
Kemphaan 14-feb 1 Polder Hoogeweg omgeving mol<strong>en</strong> JD<br />
Bokje 11-feb 1 ’s-Grav<strong>en</strong>dijck WNL<br />
Watersnip 24 mrt 16 Polder Hoogeweg in 'De Watersnip' HV<br />
Grutto 02 mrt 5 Elsgeesterpolder AM<br />
02 mrt 5 Polder Hoogeweg zuidwesthoek PS<br />
Witgat 4-jan 1 ’s-Grav<strong>en</strong>dijck PS<br />
8-jan 1 Polder Hoogeweg omgeving mol<strong>en</strong> NA<br />
10-feb 1 Polder Hoogeweg zuidwesthoek PS<br />
Middelste Jager 21-jan 1 1 e winter over zee <strong>Noordwijk</strong> ZW JD<br />
6-feb 1 1 e winter over zee <strong>Noordwijk</strong> NO JD<br />
Zwartkopmeeuw 2-jan 1 ad. winter over zee <strong>Noordwijk</strong> NO JD<br />
03 mrt 1 1 e winter over zee <strong>Noordwijk</strong> JD<br />
Dwergmeeuw 6-jan 360 over zee <strong>Noordwijk</strong> ZW JD HS<br />
6-jan 1 <strong>Noordwijk</strong>-Binn<strong>en</strong> overvl. Z Boekerslootlaan AS<br />
25 mrt 417 over zee <strong>Noordwijk</strong> NO JD HS<br />
26 mrt 1 ad winter Oosterduinse Meer foerager<strong>en</strong>d AS<br />
Kokmeeuw 27 mrt 2245 strand <strong>Noordwijk</strong>-Langevelderslag HV<br />
Stormmeeuw 27 mrt 2920 strand <strong>Noordwijk</strong>-Langevelderslag HV<br />
Zilvermeeuw 27 mrt 6350 strand <strong>Noordwijk</strong>-Langevelderslag HV<br />
Kleine Mantelmeeuw 28-jan 7 strand <strong>Noordwijk</strong>-Langevelderslag HV JJ<br />
24-feb 49 adult Binn<strong>en</strong>watering PS<br />
02 mrt 135 Binn<strong>en</strong>watering PS<br />
Geelpootmeeuw 29-jan 1 adult Binn<strong>en</strong>watering VCK<br />
6-feb 1 adult Binn<strong>en</strong>watering VCK<br />
01 mrt 1 2 e winter Uitwatering overvlieg<strong>en</strong>d VCK<br />
14 mrt 1 adult Binn<strong>en</strong>watering PS<br />
Pontische Meeuw 27-jan 2 adult Binn<strong>en</strong>watering PS<br />
Kleine Burgemeester 1-feb 1 1 e winter Uitwatering overvlieg<strong>en</strong>d ZW VCK<br />
8-feb 1 1 e winter strand Astridboulevard JD<br />
19 mrt 1 1 e winter Binn<strong>en</strong>watering VCK<br />
Grote Burgemeester 1-jan 1 2 e jrs over zee <strong>Noordwijk</strong> NO JD<br />
02 mrt 1 1 e winter strand <strong>Noordwijk</strong> foerager<strong>en</strong>d WNL<br />
15 mrt 1 over zee Langevelderslag Z LVS<br />
16 mrt 1 1 e winter over zee <strong>Noordwijk</strong> ZW JD PS<br />
Grote Mantelmeeuw 7-jan 24 Elsgeesterpolder slaapplaats NA<br />
Grote Stern 16 mrt 2 over zee <strong>Noordwijk</strong> NO PS<br />
Visdief 31 mrt 12 over zee <strong>Noordwijk</strong> NO JD<br />
Hol<strong>en</strong>duif 4-jan 170 Langeveld – Kapellebos PS<br />
IJsvogel 4-jan 1 Langeveld – Vogelaardreef DH<br />
6-jan 1 Willem v.d. Bergh VCK<br />
6-jan 1 Oosterduin<strong>en</strong>/Vogelaardreef AS<br />
6-jan 1 Zwetterpolder-zuid AS<br />
13-jan 1 Noordzijderpolder - zuid van Sancta Maria WNL<br />
13-jan 1 Rijnsoever PS<br />
26-jan 3 Nieuw-Leeuw<strong>en</strong>horst HV<br />
29-jan 1 Bronsgeest WNL<br />
4-feb 1 Zwarte Pad VCK<br />
6-feb 1 Noordzijderpolder-noord AS<br />
15-feb 1 Oosterduinse Meer JD<br />
23-feb 2 St Bavo WNL<br />
21 mrt 1 ’t He<strong>en</strong> AS<br />
Boomleeuwerik 4-jan 28 Achter Offem AS<br />
4-jan 30 ’s-Grav<strong>en</strong>dijck PS<br />
4-jan 44 Tespellaan PS<br />
Boompieper 14 mrt 1 AWD Haasveld zing<strong>en</strong>d WB e.a.<br />
Grote Gele Kwikstaart 4-jan 1 Langeveld PS<br />
24
Grote Gele Kwikstaart 6-jan 3 ’s-Grav<strong>en</strong>dijck WNL<br />
6-jan 1 's-Grav<strong>en</strong>dijck AS<br />
6-jan 1 Oosterduin<strong>en</strong>/Vogelaardreef AS<br />
26-jan 1 Vink<strong>en</strong>veld (wijk) overvlieg<strong>en</strong>d NA<br />
Witte Kwikstaart 26-jan 1 's-Grav<strong>en</strong>dijck VCK<br />
Rouwkwikstaart 13 mrt 1 man Puinhoop VCK<br />
15 mrt 3 ’s-Grav<strong>en</strong>dijck 2 man <strong>en</strong> 1 vrouw AS e.a.<br />
21 mrt 2 Langeveld AS<br />
21 mrt 2 Polder Hoogeweg zuidwesthoek AS<br />
Pestvogel 14 mrt 7 Hoornes WNL<br />
Zwarte Roodstaart 31 mrt 1 Coepelduyn<strong>en</strong> Guytedel zing<strong>en</strong>d HV<br />
Roodborsttapuit 5-jan 2 's-Grav<strong>en</strong>dijck VCK<br />
30 mrt 1 man Noordduin<strong>en</strong> zeereep KV<br />
Zwartkop 2-jan 1 vrouw <strong>Noordwijk</strong>erhout dorp WNL<br />
16-jan 1 vrouw Rijnsoever VCK<br />
Tjiftjaf 11-feb 1 man Duinpark JD<br />
20-jan 1 Polder Hoogeweg zuidwesthoek PS<br />
15 mrt 1 's-Grav<strong>en</strong>dijck zing<strong>en</strong>d WNL<br />
Vuurgoudhaan 6-jan 2 AWD Sasberg<strong>en</strong> BB<br />
13-jan 2 Willem v.d. Bergh AS<br />
31 mrt 1 Nieuw-Leeuw<strong>en</strong>horst JH<br />
Kuifmees 31 mrt 1 Klein-Leeuw<strong>en</strong>horst JH<br />
Boomklever 24-feb 4 Nieuw-Leeuw<strong>en</strong>horst GC<br />
Klapekster 2-jan 1 AWD Haasvelderduin<strong>en</strong> WNL<br />
Bonte Kraai 10-jan 1 Langeveld hele kwartaal aanwezig AS<br />
Ringmus 14-jan 20 Puinhoop VCK<br />
Keep 27-jan 60 Nieuw-Leeuw<strong>en</strong>horst AS<br />
Frater 4-jan 1 Luchter Zeeduin<strong>en</strong> overvlieg<strong>en</strong>d PS<br />
Goudvink 6-feb 1 Sollasi roep<strong>en</strong>d AS<br />
Dwerggors 5-jan 1 ’s-Grav<strong>en</strong>dijck; hele kwartaal aanwezig PS e.a.<br />
Rietgors 6-jan 8 's-Grav<strong>en</strong>dijck WNL<br />
Zoogdier<strong>en</strong><br />
Huisspitsmuis 19-feb 1 St Bavo vondst AS<br />
Dwergvleermuis 29-mrt 1 Vink<strong>en</strong>veld (wijk) NA<br />
Bunzing 31-mrt 1 Oosterduin<strong>en</strong>/Vogelaardreef verkeersslachtoffer RJ<br />
Amfibiën<br />
Gewone Pad 19-jan 1 Noordduin<strong>en</strong> - Randweg overstek<strong>en</strong>d WNL<br />
Vlinders<br />
Dagpauwoog 22-jan 1 <strong>Noordwijk</strong>-Binn<strong>en</strong> – Boechorst JD<br />
Atalanta 12-feb 1 Zilkerpolder WNL<br />
Waarnemers<br />
AM Annelies Marijnis JH Jan H<strong>en</strong>driks MG Mariska de Graaff<br />
AS Ab Ste<strong>en</strong><strong>voor</strong>d<strong>en</strong> JJ Jan Jacobs NA Noël Aarts<br />
BB Bas v.d. Burg GC Gab de Croock PS Peter Spier<strong>en</strong>burg<br />
DH Dick Hoek HS Hans van Stijn VCK Vogel- <strong>en</strong> natuurclub Katwijk<br />
HV Hein Verkade KV Ko<strong>en</strong>e Vegter WB Willem Baalberg<strong>en</strong><br />
JD Jelle van Dijk LVS Telpost Langevelderslag WNL www.waarneming.nl<br />
25