1 - Vereniging tegen de Kwakzalverij
1 - Vereniging tegen de Kwakzalverij
1 - Vereniging tegen de Kwakzalverij
Create successful ePaper yourself
Turn your PDF publications into a flip-book with our unique Google optimized e-Paper software.
dien won<strong>de</strong>rdokter in het krijt treed; ik <strong>de</strong>ed bet reeds bij<br />
herhaling in De Huisvrouw en in het Nieuws van <strong>de</strong>n Dag.<br />
Ik trachtte daarin aan te toouen uit 's mans eigen geschriften,<br />
hoe zon<strong>de</strong>rling hij bij zijne diagnoses en kuren omspringt<br />
met zijne patiënten ; hoe hij ziektegeschie<strong>de</strong>nissen en geneesmetho<strong>de</strong>n<br />
met hare resultaten durft teboekstellen, die aan<br />
het won<strong>de</strong>rdadige, dus voor een <strong>de</strong>nkend mensch aan het<br />
ongelooflijke grei zen. Hij laat eenvoudig zijne patiënten,<br />
arm of rijk, bekrompen of ontwikkeld van geest, een onsamenhangend<br />
verbaal opdisschen van hetgeen ze gevoelen<br />
en waaraan ze meenen te lij<strong>de</strong>n, meestal gevolgd door <strong>de</strong><br />
verklaring, dat zij sinds jaren vergeefs hulp hebben gevraagd<br />
bij <strong>de</strong> voornaamste doctoren en professoren, waarna hij ze<br />
slechts met een blik „durchschaut" en in één oogenblik is<br />
<strong>de</strong> diagnose gemaakt en <strong>de</strong> behan<strong>de</strong>lingswijze vastgesteld.<br />
Zoo zegt hjj genezen te hebben, een kind aan grauwe staar<br />
door het alle dagen barrevoets in het natte gras of op natte<br />
steenen te laten loopen, terwijl zijn lichaams<strong>de</strong>elen bij afwisseling<br />
aan het kou<strong>de</strong> water wer<strong>de</strong>n blootgesteld, door wasschingen,<br />
wrjjvingen en ba<strong>de</strong>n. Bovendien werd hem<br />
geduren<strong>de</strong> an<strong>de</strong>rhalf uur een hemd gedoopt in zout water,<br />
over het lichaam getrokken. Aan <strong>de</strong>ze paar<strong>de</strong>nkuur werd<br />
verbon<strong>de</strong>n een plaatselijke kuur door het wasschen van <strong>de</strong><br />
oogen met aloéwater en later met aluinwater. Wie nu<br />
weet, dat dit gebrek slechts door een operatie kan genezen,<br />
moet tot het besluit komen, dat öf <strong>de</strong> diagnose, of <strong>de</strong> behan<strong>de</strong>ling<br />
verkeerd was. Ex ungue leonem.<br />
Wjj zou<strong>de</strong>n nog sterker voorbeel<strong>de</strong>n kunnen aanvoeren<br />
van zelfmisleiding, om bet geen an<strong>de</strong>ren naam te geven.<br />
Toen ik <strong>de</strong>ze en meer<strong>de</strong>re feiten van dien aard in <strong>de</strong><br />
genoem<strong>de</strong> bla<strong>de</strong>n bekend maakte, werd ik overstelpt met<br />
een reeks van uitvallen, die meer getuig<strong>de</strong>n voor het goed<br />
geloof <strong>de</strong>r schrijvers of schrijfsters, dan voor hunne waarheidslief<strong>de</strong>.<br />
De pastoor-redacteur van <strong>de</strong> Limburgsche Koerier<br />
vereer<strong>de</strong> mij zelfs met zes opstellen, waarvan twee gewijd<br />
aan aanvallen op <strong>de</strong> onkun<strong>de</strong> en vermetelheid mijner „Wenigkeit"<br />
en <strong>de</strong> overige vier aan een soort van katechismus<br />
over <strong>de</strong> won<strong>de</strong>ren van <strong>de</strong>n goe<strong>de</strong>n Her<strong>de</strong>r. Bovendien ontving<br />
ik tal van brieven, waaron<strong>de</strong>r, die zelfs bedreigingen<br />
inhiel<strong>de</strong>n <strong>tegen</strong> mijn persoontje. Dat alles geschied<strong>de</strong> on<strong>de</strong>r<br />
<strong>de</strong>n titel van anonimiteit. Ik besloot ten laatste mij uit<br />
het wespennest terug te trekken en op geen van die invectieven<br />
te antwoor<strong>de</strong>n.<br />
Inmid<strong>de</strong>ls is <strong>de</strong> Kneipp'sche kuur in een han<strong>de</strong>lszaak<br />
veran<strong>de</strong>rd. Men vindt thans in <strong>de</strong> groote buiten- en binnenlandsche<br />
bla<strong>de</strong>n in het oogloopen<strong>de</strong> advertenties, geïllustreerd<br />
met <strong>de</strong> portretten van <strong>de</strong>n won<strong>de</strong>rdokter, waarin zijn „normaallinnengoed,"<br />
zijn „krachtkoffie" en wat niet al <strong>de</strong><br />
industrie uit winstbejag ter hand neemt, om reclame te<br />
maken voor goe<strong>de</strong>ren en mid<strong>de</strong>len, die op zich zelf weinig<br />
waar<strong>de</strong> hebben, doch die, door het stempel van <strong>de</strong>n pastoor<br />
er op gedrukt, enorme mo<strong>de</strong>waar<strong>de</strong> erlangen.<br />
Met verbazing heb ik zelfs gelezen in het Han<strong>de</strong>lsblad,<br />
dat het Bureau tot on<strong>de</strong>rzoek van geneesmid<strong>de</strong>len, van <strong>de</strong><br />
heeren Van Hamel Roos en Uarmens, die krachtkoffie aanbeveelt,<br />
omdat ze voedzaam is en <strong>de</strong> kleur en <strong>de</strong>n smaak<br />
van koffie heeft. Alsof iemand ooit koffie zal drinken om<br />
er voe<strong>de</strong>n<strong>de</strong>' kracht uit te putten. De koffieboon bevat een<br />
zenuwopwekkend beginsel, <strong>de</strong> Kaffeïne, dat in gebran<strong>de</strong><br />
gerst natuurlijk niet aanwezig is. En zoo is er meer. Tegen<br />
alle regels van wetenschap en ervaring durft <strong>de</strong> pastoor<br />
'Volhou<strong>de</strong>n, dat wollen on<strong>de</strong>rklee<strong>de</strong>ren rheumatiek bevor<strong>de</strong>ren<br />
en zijn normaallinnen-on<strong>de</strong>rgoed die kwaal geneest.<br />
Dat alles schijnt het groote publiek te gelooven, aan te<br />
nemen en te betalen, alleen omdat het heet, dat pastoor<br />
Kneipp zjjne kennis uit eigen ervaring heeft opgedaan, en<br />
die om G-odswil aan zijn me<strong>de</strong>menschen dienstbaar maakt.<br />
Nu is <strong>de</strong> toepassing van <strong>de</strong> wetenschap wel een. hoogst<br />
menschlievend werk, maar dan moet het ook wetenschap<br />
zijn; en ik verklaar ronduit, dat pastoor Kneipp van <strong>de</strong><br />
medische wetenschap geen flauw begrip heeft, fljj wauwelt<br />
er wat op los, stuurt zijne spuitgasten op <strong>de</strong> ongelukkige<br />
lij<strong>de</strong>rs af en verklaart brutaal weg: zooveel en zooveel<br />
procent is genezen.<br />
Zoo stroomen er jaarlijks duizen<strong>de</strong>n en tienduizen<strong>de</strong>n naar<br />
het voormaals onbeken<strong>de</strong> plekje Wörishofen, en <strong>de</strong> pastoor<br />
heeft een wereldvermaardheid verkregen, zoo zelfs, dat<br />
geneeskundigen en geneeskundige inrichtingen in Duitschland<br />
en el<strong>de</strong>rs, die m <strong>de</strong>ca<strong>de</strong>nce zjjn geraakt, <strong>de</strong> Kneippsche<br />
kuur ter hand nemen om zich er we<strong>de</strong>r bovenop te werken.<br />
Onlangs nog is te Kleet een Kneippsche Wasserheilanstalt<br />
geopend, die als Luftcurort in verval was geraakt, en dat<br />
om <strong>de</strong> Hollan<strong>de</strong>rs, die daar jaarlijks een paar maan<strong>de</strong>n<br />
koloniseer<strong>de</strong>n, zoo dicht mogelijk bij <strong>de</strong> grenzen, <strong>de</strong> won<strong>de</strong>rkuren<br />
van <strong>de</strong>n pastoor <strong>de</strong>elachtig te doen wor<strong>de</strong>n.<br />
Van regeeringswege is in Duitschland bij herhaling geprotesteerd<br />
<strong>tegen</strong> dat kwakzalveren en nu heeft hg, evenals<br />
Sequah, zich een paar jonge doctoren geassumeerd, om on<strong>de</strong>r<br />
die medische vlag zjjne won<strong>de</strong>rkuren voort te zetten.<br />
De Uoatenqjksche regeering heeft met het oog op <strong>de</strong> snelle<br />
toeneming <strong>de</strong>r zoogenaam<strong>de</strong> Kneippsche Wasserheilanstalten,<br />
<strong>de</strong> bepalingen voor <strong>de</strong> concessie tot het oprichten van<br />
Heilanstalten verscherpt.<br />
Ik zou<strong>de</strong> dit allee niet zoo uitvoerig me<strong>de</strong><strong>de</strong>elen, ware<br />
het niet, dat thans mej. Catharina Alberdingk Thijm bij<br />
herhaling in het Han<strong>de</strong>lsblad is opgetre<strong>de</strong>n, om propaganda<br />
te maken voor pastoor Kneipp's waterkuur. Het voorlaatste<br />
opstel (ik meen van 18 Maart) draagt het volslagen karakter<br />
van reclame. Zij wjjst daarin voornamelijk op het bijzon<strong>de</strong>r<br />
talent van scherpzinnige diagnostiek van <strong>de</strong>n waardigen<br />
priester en gaat voort in <strong>de</strong>n trant van <strong>de</strong>zen waterapostel,<br />
eenige van zjjne won<strong>de</strong>rkuren me<strong>de</strong> te <strong>de</strong>elen. Zjj besluit<br />
haar opstel met eenige inlichtingen omtrent <strong>de</strong> reis- en<br />
verblpkosten, waarin zjj alleen voor <strong>de</strong> reis <strong>de</strong> niet geringe<br />
som van hon<strong>de</strong>rd gul<strong>de</strong>n in rekening brengt.<br />
Nog zou ik op zulk een drieste reclame gezwegen hebben,<br />
omdat ik oor<strong>de</strong>el<strong>de</strong>, dat ie<strong>de</strong>r verstandig mensch daarin<br />
niets an<strong>de</strong>rs dan reclame zou zien, doch nu ze in het twee<strong>de</strong><br />
(avond) blad van 5 April van het Han<strong>de</strong>lsblad we<strong>de</strong>rom een<br />
pleidooi houdt voor „pastoor Kneipp en zjjn waterkuur 7 '<br />
en_ haar eigen we<strong>de</strong>rvaren als patiënt mee<strong>de</strong>elt, waarin<br />
mjjn vroeger beweren volkomen bevestigd wordt, nu mag<br />
ik in het belang <strong>de</strong>r lg<strong>de</strong>n<strong>de</strong> menschheid niet langer zwijgen.<br />
Nadat zjj eerst al <strong>de</strong> ellen<strong>de</strong> geschetst heeft van <strong>de</strong> lastige<br />
reia en het niet zeer comfortabel verblfjf aldaar, beschrfjft<br />
ze haar eerate ontmoeting met <strong>de</strong>n pastoor en zjjne adviseeren<strong>de</strong><br />
doctoren.<br />
Nadat een <strong>de</strong>zer haar op <strong>de</strong> ruwste en meest ongemanier<strong>de</strong><br />
wijze heeft behan<strong>de</strong>ld, drukt hg haat het rechteroog<br />
dicht, tot <strong>de</strong>n pastoor zeggen<strong>de</strong>: „Bjj <strong>de</strong>ze dame is <strong>de</strong> ge<br />
zichtszenuw van het rechteroog verlamd,' 7 waarop zjj antwoord<strong>de</strong><br />
: „u vergist u, mijnheer, ik kom niet voor mijn<br />
oogen." „'t Is wel waar." zei<strong>de</strong> <strong>de</strong> dokter, en daarop mjjn<br />
linkeroog toedrukken<strong>de</strong>: „Wat ziet u nu?"<br />
„Dat u een blauw dasje aan hebt."<br />
Toen werd hij boos. „Hm. Ja, wat mankeert u dan?"<br />
In een paar woor<strong>de</strong>n gaf zij het, zoo goed dat mogelijk<br />
was in het bjjzjjn van zooveel menschen, te kennen.<br />
De pastoor had inmid<strong>de</strong>ls nog niets gezegd. Hij „nam<br />
haar eens op" en dicteer<strong>de</strong> aan <strong>de</strong>n naast hem zitten<strong>de</strong>n<br />
man, welk waterrégime zij volgen moest. Intusschen had<br />
<strong>de</strong> blon<strong>de</strong> dokter haar in het oor gefluisterd: „Ik ben <strong>de</strong><br />
zoon van <strong>de</strong>n beroem<strong>de</strong>n N ... . (een naam dien ik nooit<br />
gehoord had) komt u morgen maar eens bjj mg aan huis",<br />
en zij laat er op volgen: „Ik gat geen antwoord, maar<br />
dacht, dat is een jonge dokter, die zich hier een praktijkje<br />
wil maken. Nu kreeg ik mijn boekje terug, <strong>de</strong> pastoor<br />
keek mij aan en sprak: „„Houd toch vooral goe<strong>de</strong>n moed,<br />
u is gemakkelijk en in korten tijd te genezen.' 7<br />
Men zou in dit laatste consult een veroor<strong>de</strong>eling moeten<br />
verwachten van pastoor Kneipp's wijze van diagnostiseeren.<br />
Doch in plaats daarvan discht mej. A. Th. een gansch relaas<br />
op van <strong>de</strong> won<strong>de</strong>rlijke genezingen, die bij lupuslij<strong>de</strong>rs zijn<br />
verkregen, hoofdzakelijk met water, maar overigens met<br />
papjes van een soort klei, die op <strong>de</strong> won<strong>de</strong>plek gelegd<br />
wor<strong>de</strong>n, terwijl <strong>de</strong> zieke plek bjj wjjlen wordt gebet met<br />
een aftreksel van <strong>de</strong> door Kneipp altjjd gebruikte hei<strong>de</strong>krui<strong>de</strong>n.<br />
Het schijnt, volgens mej. A. Th., dat vooral dit<br />
kruid genezend werkt ! In het vorige jaar wer<strong>de</strong>n driehon<strong>de</strong>rd<br />
lupus-gevallen aldus door Kneipp behan<strong>de</strong>ld, waarvan<br />
183 volkomen waren genezen, terwijl <strong>de</strong> overige patiënten<br />
geen tijd had<strong>de</strong>n, hun volkomen herstel in Wörishofen af<br />
te wachten. De goe<strong>de</strong> gevolgen zijn, altjjd volgens mej. A.<br />
Th., zoo bjjzon<strong>de</strong>r, dat <strong>de</strong> registers van Wörishofen geen<br />
enkel geval aangeven dat niet genegen werd (??!!)<br />
Dezelf<strong>de</strong> dame beveelt zich ten slotte aan, om jonge<br />
meisjes of kin<strong>de</strong>ren en an<strong>de</strong>re harer landgenooten naar<br />
Wörishofen te begelei<strong>de</strong>n.<br />
Ik heb hier niets meer bjj te voegen. Ie<strong>de</strong>r, die geleerd<br />
heeft door te <strong>de</strong>nken over hetgeen hij leest, zelfs in een<br />
Han<strong>de</strong>lsblad, kan nu voor zich <strong>de</strong> gevolgtrekkingen uit het<br />
een en an<strong>de</strong>r maken, naar hij verkiest.<br />
Mijn optre<strong>de</strong>n in dit blad te <strong>de</strong>zer zake heeft geen an<strong>de</strong>re<br />
bedoeling, dan om mgne landgenooten <strong>de</strong>n blinddoek van<br />
<strong>de</strong> oogen te rukken, die al nauwer en nauwer door zekere<br />
personen wordt toegehaald, en waarvan het industrialisme<br />
gretig gebruik maakt.<br />
Onze tijd wordt een tijd van ongeloof genoemd. Maar<br />
<strong>de</strong> vraag mag gedaan wor<strong>de</strong>n, of het bijgeloof niet nog<br />
rasscher schre<strong>de</strong>n op het gebied <strong>de</strong>r openbare meening doet.<br />
Koning Reclame zwaait thans overal zjjn schepter en maakt<br />
duizen<strong>de</strong>n en tienduizen<strong>de</strong>n slachtoffers op elk gebied. Om<br />
het gebied <strong>de</strong>r geneeskundige wetenschap daarvan zooveel<br />
mogelijk vrjj te hou<strong>de</strong>n en mgne landgenooten voor <strong>de</strong><br />
ernstige gevolgen daarvan te waarschuwen, — dat en dat<br />
alleen is het doel van dit schrijven.<br />
Mundus vult <strong>de</strong>cipi? Green eerlijk man, geen rechtschapen<br />
geneesheer mag daarop antwoor<strong>de</strong>n: „<strong>de</strong>cipiatur ergo!"<br />
Leeuwar<strong>de</strong>n, Dr. S. SB. COBONBL."<br />
Merkwaardig met Dr. Coronel vin<strong>de</strong>n wij <strong>de</strong><br />
conclusie van mej. Catharina Alberdingk Thijm, die<br />
evenmin als zoovele an<strong>de</strong>ren ontsnapt is aan het<br />
beken<strong>de</strong> verschijnsel, dat ie<strong>de</strong>reen zoo gaarne eens<br />
voor doktertje spelen wil. Ook wij verwachtten na<br />
alles gelezen te hebben wat haar we<strong>de</strong>rvoer, dat<br />
zij tot <strong>de</strong> gevolgtrekking zou komen, dat bij pastoor<br />
Kneipp niet alles in <strong>de</strong>n haak is.<br />
De pastoor wordt zoogenaamd bijgestaan door<br />
doktoren. Voor <strong>de</strong>n Duitschen geneesheer is, zoowel<br />
als voor eiken an<strong>de</strong>ren geneesheer, <strong>de</strong> eerste plicht<br />
vóór <strong>de</strong> behan<strong>de</strong>ling van <strong>de</strong>n patiënt een grondig<br />
on<strong>de</strong>rzoek in te stellen, opdat hij <strong>de</strong> kwaal leere kennen<br />
waarme<strong>de</strong> hij te doen heeft; an<strong>de</strong>rs is het zoeken<br />
in <strong>de</strong>n blin<strong>de</strong> en behan<strong>de</strong>len à la Sequah. Bij <strong>de</strong>n<br />
jongen, blondgeknevel<strong>de</strong>n Duitschen dokter van mej.<br />
Th. niets daarvan, zoodat hij dan ook al da<strong>de</strong>lijk begint<br />
met fouten. Die dokter, van wien zij geen aangenamen<br />
indruk kreeg, vertelt zon<strong>de</strong>r eenig on<strong>de</strong>rzoek,<br />
dus zon<strong>de</strong>r eenigen grond, dat mej. Th. een e verlamming<br />
heeft van <strong>de</strong> gezichtszenuw van het<br />
rechteroog, wat <strong>de</strong> lij<strong>de</strong>res (?) da<strong>de</strong>lijk als onwaar<br />
terugwijst op eene zoo dui<strong>de</strong>lijke wijze, dat <strong>de</strong><br />
jeugdige Grermaansche aesculaap het over een an<strong>de</strong>ren<br />
boeg werpt en haar vragen stelt, die zij niet juist<br />
genoeg beantwoor<strong>de</strong>n kan, want „gemakkelijk is<br />
het (echter) niet zoo in eens, in 't bijzijn van zooveel<br />
menschen, je kleine, physiêke, onaangename hebbelijkhe<strong>de</strong>n<br />
mêe te <strong>de</strong>elen." Aan <strong>de</strong> hand van die<br />
dus onvoldoend me<strong>de</strong>ge<strong>de</strong>el<strong>de</strong> „kleine physiêke onaangename<br />
hebbelijkhe<strong>de</strong>n," wordt door <strong>de</strong>n pastoor,<br />
„die haar eens opnam" (wij zullen dit wel niet<br />
letterlijk behoeven op te vatten, ofschoon het geoorloofd<br />
zijn zou, daar door menigen geneesheer,<br />
vooral in gestichten, ook het lichaamsgewicht wordt<br />
bepaald) aan <strong>de</strong>n naast hem zitten<strong>de</strong>n man (waarschijnlijk<br />
<strong>de</strong>n bovenbedoel<strong>de</strong>n dokter) gedicteerd welk<br />
water-régime <strong>de</strong> juffrouw volgen moest.<br />
In Wörishofen wor<strong>de</strong>n dus o. a. op uit <strong>de</strong>n aard<br />
<strong>de</strong>r zaak losse gron<strong>de</strong>n door een pastoor aan een<br />
geneesheer voorschriften gegeven omtrent behan<strong>de</strong>ling,<br />
en dat op eene wijze, die <strong>de</strong>n patiënt alle<br />
recht geeft op wantrouwen. En toch ziet mej. Th.<br />
met zooveel vertrouwen op die „watermenschen"<br />
neer, dat zij aanbiedt jonge meisjes of kin<strong>de</strong>ren naar<br />
Wörishofen te begelei<strong>de</strong>n.<br />
Zie, wij moeten gelijk in alle gevallen waar wij te<br />
doen hebben met ziekten en gebreken, <strong>de</strong> menschen<br />
er hier op wijzen, dat <strong>de</strong> weg, die op <strong>de</strong>n duur<br />
alleen juist kan zijn, <strong>de</strong>ze is, dat ie<strong>de</strong>r lij<strong>de</strong>r een<br />
geneesheer raadplege, aan wien hij oprecht en zon<strong>de</strong>r<br />
achterhou<strong>de</strong>ndheid een juist en dui<strong>de</strong>lijk verslag<br />
geeft van Heine en groote physiêke „hebbelijkhe<strong>de</strong>n".<br />
Een <strong>de</strong>gelijk arts, begrijpend dat zijn eerste plicht<br />
is, <strong>de</strong>n patiënt aan te hooren, met kalm en onbevooroor<strong>de</strong>eld<br />
on<strong>de</strong>rzoek <strong>de</strong> kwaal op te sporen, met<br />
overleg het geneesmid<strong>de</strong>l, als het <strong>tegen</strong> <strong>de</strong> kwaal<br />
bestaat, aan te geven, toe te passen, of door bekwame<br />
en hem beken<strong>de</strong> menschen te laten toepassen, is<br />
het vertrouwen van zijne patiënten volkomen waard.<br />
Waar dat vertrouwen bestaat, is <strong>de</strong> patiënt er zeker<br />
beter aan toe, dan wanneer hij zich laat lei<strong>de</strong>n<br />
door een couranten-artikel van dames als mej. Th.<br />
Koudwaterbehan<strong>de</strong>ling in vele ziektetoestan<strong>de</strong>n is<br />
volstrekt niets nieuws. Er is dus in <strong>de</strong>ze Kneipp'sche<br />
metho<strong>de</strong> ook al weer een brokske waarheid,<br />
doch men zij voorzichtig ; niet voor alle kwalen<br />
en lij<strong>de</strong>n bestaat genezing, en „mo<strong>de</strong>" is een gevaarlijk<br />
ding.<br />
En wat <strong>de</strong> Kneipp'sche malz-koffie betreft, och<br />
arme! „Wat <strong>de</strong> boer niet kent, eet hij niet !" lezen<br />
wij in <strong>de</strong> Familiebo<strong>de</strong>, die er tevens op wijst dat<br />
men <strong>de</strong>n boer meer overleg toeschrijft dan <strong>de</strong>n ste<strong>de</strong>ling,<br />
die zich min<strong>de</strong>r <strong>de</strong>n tijd gunt, om al het<br />
gerei te on<strong>de</strong>rzoeken, dat men hem voor <strong>de</strong>n neus zet.<br />
Gerei. Dat woord beteekent : als wij alles eens bij<br />
elkan<strong>de</strong>r zochten wat er al geadverteerd wordt over<br />
malz of mout en <strong>de</strong> stoffen daaruit en daarme<strong>de</strong> verkregen,<br />
alles goed, alles voedzaam, alles beter dan<br />
iets an<strong>de</strong>rs, dan had<strong>de</strong>n wij aan <strong>de</strong> ruimte, die één<br />
nummer van dit maandblad ons geven kan, niet<br />
genoeg. Men <strong>de</strong>nke aan alle mogelijke bieren,<br />
mout-extracten, mout-bonbons, mout van gerst, mout<br />
van linzen enz. Er wordt op gewezen, dat die<br />
Kneipp'sche malzkoffie is „<strong>de</strong> beste, goedkoopste en<br />
voedzaamste volksdrank". Aangenomen dat het<br />
aangehaal<strong>de</strong> waar is, dan is <strong>de</strong> naam „koffie" zeker<br />
onjuist, en waarschuwen wij ook alwe<strong>de</strong>r <strong>de</strong> gebruikers<br />
van <strong>de</strong>ze zoogenaam<strong>de</strong> koffie, bekend als het<br />
is dat nu eenmaal <strong>de</strong> menschen zóó eerlijk zijn,<br />
(behalve <strong>de</strong> menschen die <strong>de</strong> Vereeniging <strong>tegen</strong> <strong>de</strong><br />
kwakzalverij vormen) dat niets nagemaakt, niets<br />
vervalscht wordt. Toch schijnt dit bij Kneipp'sche<br />
malzkoffie niet onmogelijk, getuige het fabrieksmerk,<br />
dat ge<strong>de</strong>poneerd is, en waarop wij lezen : „alleen<br />
echt" enz.<br />
De haarkunstenaar v. d. Lelie<br />
te Rotterdam.<br />
Het speculeer en op mensch elijke zwakhe<strong>de</strong>n, vooral<br />
op ij<strong>de</strong>lheid, heeft al menig kwakzalver een aardige<br />
duit in 't zakje gebracht; bewijze het tal van personen,<br />
die er hun werk van maken aan kaalhoofdigen<br />
en hun , wier hoofdhaar begint grijs te<br />
wor<strong>de</strong>n, een prachtigen haardos te beloven. Dat<br />
het meestal bij het „beloven" blijft, tenzij men nog<br />
een vergiftiging met loodhou<strong>de</strong>nd water op <strong>de</strong>n<br />
koop toe neemt, hebben wij reeds herhaal<strong>de</strong> malen<br />
besproken, en <strong>de</strong>sniet<strong>tegen</strong>staan<strong>de</strong> schijnen er nog<br />
lichtgeloovigen genoeg te bestaan om telkens weer<br />
nieuwe personen aan te sporen hun geluk te beproeven<br />
in het vak, dat zij zelf bestempeld hebben<br />
met <strong>de</strong>n naam van „haarkun<strong>de</strong>". Ons land telt<br />
corypheeën op het gebied van <strong>de</strong>ze wetenschap (?);<br />
een TÉOPHILË, een CAMES en in <strong>de</strong>n laatsten tijd<br />
een zekeren W. G. F. v. D. LELIE.<br />
Hoort hoe <strong>de</strong>ze laatste zich aanbeveelt;<br />
„Wenken ter voorkoming van slachtoffers.<br />
,W. Gr. F. v. d. Lelie, Plan C, Rotterdam, Specialiteit in<br />
<strong>de</strong> haarkun<strong>de</strong> volgens <strong>de</strong> nieuwste ont<strong>de</strong>kkingen <strong>de</strong>r Duitsche<br />
school, bericht aan hen die prys stellen op hun haar, en<br />
het tot op hoogen ou<strong>de</strong>rdom wenschen te behou<strong>de</strong>n, dat <strong>de</strong><br />
doeltreffen<strong>de</strong> mid<strong>de</strong>len daartoe ont<strong>de</strong>kt zjjn.<br />
„Voor eenigen tijd nam men nog zjjn toevlucht tot hen.<br />
die zich (zon<strong>de</strong>r eenige school op haarkundig gebied) brutaal<br />
weg haarkundigen noem<strong>de</strong>n. Alles was haarkundig, zooals<br />
letterzetters, barbiers, ou<strong>de</strong> hospitaalsoldaten enz. enz., die<br />
op kwakzaiverige wjjze door hun courantengeschreeuw en<br />
dankbetuigingen van menschen die tjj<strong>de</strong>ns <strong>de</strong> Fransche<br />
omwenteling leef<strong>de</strong>n, <strong>de</strong> goedgeloovigen zand in <strong>de</strong> oogen<br />
wierpen. Doch voor zulke parasieten heeft men niet meer<br />
te vreezen, zij 'kunnen (wat mij betreft) indien zij niet te