Licht op het Veen, inleiding - Senioren Academie
Licht op het Veen, inleiding - Senioren Academie
Licht op het Veen, inleiding - Senioren Academie
Create successful ePaper yourself
Turn your PDF publications into a flip-book with our unique Google optimized e-Paper software.
Laagveengebied Alde Feanen<br />
(http://www.np-aldefeanen.nl)<br />
Open water, uitgestrekte rietvelden, bloemrijk grasland en moerasbossen. Dat is <strong>het</strong> beeld van <strong>het</strong><br />
huidige Nationaal Park De Alde Feanen. De oorsprong van dit prachtige laagveengebied gaat terug tot<br />
de laatste twee ijstijden. Vanaf de jaartelling heeft de mens steeds nadrukkelijker zijn stempel <strong>op</strong> dit<br />
gebied gedrukt<br />
Laagveenmoerassen behoren tot de soortenrijkste natuurgebieden van ons land. Dit valt deels te<br />
verklaren door de grote landschappelijke afwisseling in dergelijke gebieden. Dit geldt zeker ook voor<br />
De Alde Feanen. Alle stadia van een goed ontwikkeld moeras kan de bezoeker hier aantreffen, van de<br />
weidsheid van <strong>het</strong> (grote) <strong>op</strong>en water tot de beschutting van <strong>het</strong> moerasbos. Elk stadium in de<br />
ontwikkeling van een moerasgebied heeft zijn eigen karakteristieke bewoners. Zo is <strong>het</strong> <strong>op</strong>en water<br />
<strong>het</strong> domein van vele vissoorten, vormen de uitgestrekte rietvelden een prima onderkomen voor allerlei<br />
moerasvogels en vormen de bloemrijke natte graslanden uitstekende broedgebieden voor<br />
weidevogels. Het is niet voor niets dat De Alde Feanen door kenners als één van de mooiste<br />
moerasgebieden van Noordwest Eur<strong>op</strong>a wordt gezien!<br />
Open water<br />
Het totale <strong>op</strong>pervlak aan <strong>op</strong>en water in De Alde Feanen bedraagt circa 425 hectare. Het bestaat uit<br />
sloten, vaarten, petgaten, plassen en meren. Hoewel ondergedoken waterplanten vrij zeldzaam zijn,<br />
komen grote velden gele plomp en witte waterlelie algemeen voor. In de waterrijke Alde Feanen zijn<br />
circa 20 vissoorten te vinden. In <strong>het</strong> boezemwater is de brasem verreweg <strong>het</strong> talrijkst. In de afgesloten<br />
wateren is de visstand veel gevarieerder. Hier vinden we naast brasem veel blankvoorn, baars, snoek<br />
en paling. De visrijke wateren vormen een belangrijke voedselbron voor water- en moerasvogels. Zo<br />
komen fuut, aalscholver en blauwe reiger <strong>het</strong> hele jaar algemeen voor. Maar ook zeldzame soorten als<br />
purperreiger en roerdomp profiteren van de rijke visstand.<br />
De grotere plassen vormen in <strong>het</strong> najaar en in de winter (zo lang <strong>het</strong> water niet dichtvriest) belangrijke<br />
rust- en pleisterplaatsen voor watervogels. Vooral duizenden eenden, als smient, wilde eend,<br />
krakeend, kuifeend en tafeleend verblijven <strong>op</strong> deze plassen.<br />
Rietland<br />
In De Alde Feanen vormt rietland een behoorlijk deel van de totale <strong>op</strong>pervlakte van <strong>het</strong> Nationaal<br />
Park. Uitgebreide rietgordels komen voor langs <strong>op</strong>en water van meren en kleinere wateren. Het<br />
voorkomen van grote <strong>op</strong>pervlakten riet is van groot belang. Allereerst is <strong>het</strong> waterzuiverend,doordat<br />
<strong>het</strong> slib invangt en voedingsstoffen, als fosfaat en nitraat, aan <strong>het</strong> water onttrekt. Allerlei vissen maken<br />
gebruik van riet als paai- en schuilplaats. Daarnaast biedt riet moeras- en watervogels, zoals<br />
baardman, kleine karekiet en rietgors, een veilige nest- en foerageerplaats. Met name overjarig<br />
waterriet biedt een aantal zeldzame moerasvogels, zoals bruine kiekendief, roerdomp en rallen goede<br />
nestgelegenheid.<br />
Grasland<br />
Voor de vervening bestond een groot deel van <strong>het</strong> Friese veenweidegebied uit grasland. In de<br />
Middeleeuwen was <strong>het</strong> in <strong>het</strong> Lage Midden van Fryslân zo nat, dat deze graslanden alleen als<br />
hooiland te gebruiken waren. 's Winters stonden ze onder water. Door <strong>het</strong> jaarlijks maaien en <strong>het</strong><br />
ontbreken van bemesting trad een verschraling van de bodem <strong>op</strong>. Het gevolg waren weinig<br />
productieve maar soortenrijke blauwgraslanden en dotterbloemhooilanden. Later zijn deze gebieden<br />
bijna allemaal bedijkt en bemalen. Daarnaast deed de (kunst)mest zijn intrede. Het gevolg was dat<br />
deze blauwgraslanden en dotterbloemhooilanden zeldzaam werden. In De Alde Feanen vinden we<br />
nog steeds grote <strong>op</strong>pervlakten grasland. Van <strong>het</strong> blauwgrasland resteren nog slechts enkele hectaren.<br />
Dit grasland wordt vooral door grondwater gevoed. Het blauwgrasland kent een grote rijkdom aan<br />
grassen, kruiden en vooral grasachtige planten, zoals verschillende soorten zeggen. De naam komt<br />
www.natuurpresentaties.nl<br />
32