Create successful ePaper yourself
Turn your PDF publications into a flip-book with our unique Google optimized e-Paper software.
Koos Stalman<br />
Magister van geest,<br />
gestel en gedrag<br />
Het kwartje<br />
van Kok<br />
vereniging van ne<strong>de</strong>rlandse verkeersvliegers <strong>juni</strong> <strong>2012</strong><br />
Van melding tot<br />
trendanalyse
VLIEG Hypotheken<br />
Als het gaat om uw hypotheek,<br />
staan wij liever met twee benen op <strong>de</strong> grond.<br />
VLIEG Hypotheken: Geen mooie praatjes, het gaat om visie!<br />
www.vlieg.nl<br />
VLIEG Hypotheken Amstelveen is het bureau voor luchtvaart en aca<strong>de</strong>mici wanneer<br />
het gaat om persoonlijk advies. Met als leidraad onze visie, helpen onze onafhankelijke<br />
adviseurs u graag bij het vin<strong>de</strong>n van een geschikte hypotheek. Uiteraard<br />
geheel op één lijn met <strong>de</strong> mogelijkhe<strong>de</strong>n die <strong>de</strong> toekomst voor u in huis heeft.<br />
Onze visie is al drieen<strong>de</strong>rtig jaar succesvol en vormt <strong>de</strong> drijven<strong>de</strong> kracht bij het<br />
maken van een weloverwogen financiële keuze, waar u mee ver<strong>de</strong>r kunt.<br />
VLIEG Hypotheken, uw thuishaven voor een betaalbare toekomst.<br />
Bel voor een afspraak met Peter Jellema of een van <strong>de</strong> an<strong>de</strong>re adviseurs (020) 645 05 52,<br />
VLIEG Hypotheken, Amsterdamseweg 490, 1181 BW Amstelveen Beëdig<strong>de</strong> Adviseurs<br />
Makelaardij Hypotheken Verzekeringen Pensioenen
<strong>juni</strong> <strong>2012</strong><br />
evi<strong>de</strong>nt p. 2<br />
voorwoord p. 3<br />
koos stalman , magister van geest,<br />
gestel en gedrag p. 4<br />
portret p. 9<br />
uit <strong>de</strong> post geplukt p. 10<br />
het kwartje van kok p. 12<br />
vnv-feest <strong>2012</strong> p. 14<br />
van melding tot trendanalyse p. 16<br />
van het bestuur p.19<br />
van <strong>de</strong> le<strong>de</strong>nraad p.25<br />
1
2<br />
evi<strong>de</strong>nt<br />
Evert van Zwol, presi<strong>de</strong>nt<br />
Rotzooi<br />
Wat een puinhoop maakt Europa<br />
van zijn economie. Jarenlange<br />
verwaarlozing van begrotingsdiscipline<br />
eist nu zijn tol en <strong>de</strong><br />
beleidsbepalers zijn maar niet in staat om met<br />
echte oplossingen te komen. In vele lan<strong>de</strong>n<br />
wor<strong>de</strong>n <strong>de</strong> schatkisttekorten afgewenteld op<br />
<strong>de</strong> burgers en <strong>de</strong> bedrijven. Tickettaks is in<br />
vele lan<strong>de</strong>n aan <strong>de</strong> or<strong>de</strong> van <strong>de</strong> dag, om over<br />
ETS, consumer rights-wetgeving en an<strong>de</strong>re<br />
ellen<strong>de</strong> die over <strong>de</strong> luchtvaart wordt uitgestort<br />
nog maar te zwijgen. In Ne<strong>de</strong>rland wor<strong>de</strong>n<br />
werknemers extra hard aangepakt, waarbij<br />
zeker <strong>de</strong> mid<strong>de</strong>n- en hogere inkomens het<br />
zeer zwaar te verduren krijgen. Een kopersstaking<br />
in horeca, reisbranche en winkels lijkt<br />
het gevolg te zijn. Pensioenen, baanzekerheid,<br />
ontslagvergoeding, alles wordt in hoog tempo<br />
gesloopt en dan komen <strong>de</strong> luchtvaartbedrijven<br />
ook nog even langs met een oproep om<br />
vooral een <strong>de</strong>el van <strong>de</strong> arbeidsvoorwaar<strong>de</strong>n<br />
in te leveren. Begrijp me niet verkeerd: het is<br />
uiteraard van groot belang om concurrerend<br />
te blijven ten opzichte van je relevante concurrenten,<br />
maar zijn het niet diezelf<strong>de</strong> overhe<strong>de</strong>n<br />
die keer op keer aangeven <strong>de</strong> eigen luchtvaartindustrie<br />
vooral als een last te zien en niet als<br />
een strategisch waar<strong>de</strong>volle kroonjuweel van<br />
<strong>de</strong> economie?<br />
In Ne<strong>de</strong>rland ontlopen <strong>de</strong> politieke partijen<br />
op een schandalige manier hun verantwoor<strong>de</strong>lijkhe<strong>de</strong>n.<br />
Mid<strong>de</strong>nin <strong>de</strong> situatie waarin we<br />
zitten in een kabinetscrisis terechtkomen kan<br />
gewoon niet! De politiek maakt zich nu op voor<br />
verkiezingen in september met alle besluiteloosheid<br />
en aandachtsverslapping die daarmee<br />
gemoeid gaat. Als <strong>de</strong> peilingen ons niet<br />
bedriegen staan we in ons land aan <strong>de</strong> vooravond<br />
van ‘vergroening van het belastingstelsel’<br />
(lees: extra zwaar belasten van mobiliteit<br />
en vooral luchtvaart) en ‘<strong>de</strong> sterkste schou<strong>de</strong>rs<br />
<strong>de</strong> zwaarste lasten laten dragen’ (lees:<br />
fors hogere belastingen voor hogere inkomens<br />
en schrappen van veel aftrekmogelijkhe<strong>de</strong>n<br />
voor die groep). Je moet wel een heel optimistisch<br />
mens zijn om aan het ein<strong>de</strong> van <strong>de</strong>ze<br />
tunnel nog licht te kunnen zien. Laten we ons<br />
vooral vastklampen aan <strong>de</strong> strohalmen die er<br />
nog zijn: een uitstekend netwerk op Schiphol,<br />
bedrijven die het ondanks <strong>de</strong> crisis nog niet<br />
eens zo heel slecht doen en een vastbera<strong>de</strong>n<br />
eensgezin<strong>de</strong> groepering le<strong>de</strong>n van <strong>de</strong> VNV,<br />
aangevoerd door een goed team bestuursle<strong>de</strong>n<br />
die Steven en mij fantastisch helpen met<br />
<strong>de</strong> uitdagingen van alle dag, dank daarvoor!<br />
Waar voor het geld<br />
voorwoord<br />
Francis van Haaff, hoofdredacteur<br />
De commissie Professionele<br />
Zaken van <strong>de</strong> VNV is er een die<br />
ik u van harte nog eens voordraag.<br />
Zij steken enorm veel tijd<br />
in <strong>de</strong> professionaliteit van <strong>de</strong><br />
le<strong>de</strong>n, van <strong>de</strong> gemene <strong>de</strong>ler. De<br />
commissie bekommert zich ook<br />
om het vak van het enkele lid.<br />
Meer dan we <strong>de</strong>nken, komen<br />
individuen in <strong>de</strong> problemen. De<br />
commissie steekt heel, heel<br />
veel tijd in die gevallen. Zij<br />
luistert en staat concreet bij<br />
met raad en daad. De professionele<br />
hulp laten zij over aan<br />
geëigen<strong>de</strong> hulpverleners. Een<br />
van hen is Koos Stalman. Ik<br />
zocht hem op en mocht kort<br />
on<strong>de</strong>rvin<strong>de</strong>n hoe het is, te zijn<br />
op <strong>de</strong> plek waar <strong>de</strong> weg uit het<br />
dal gevon<strong>de</strong>n wordt.<br />
Nog niet lang gele<strong>de</strong>n schreef<br />
onze VNV-commissie Vliegtechnische<br />
Zaken over het ABL<br />
(Analyse Bureau Luchtvaartvoorvallen),<br />
on<strong>de</strong>r<strong>de</strong>el van ILT<br />
(Inspectie Leefomgeving en<br />
Transport). ILT was vroeger<br />
IVW, die kennen we nog. Bij<br />
wijze van nuancering publiceer<br />
ik, met goedkeuring van <strong>de</strong> VNV,<br />
een artikel dat zij schreven. De<br />
an<strong>de</strong>re kant van <strong>de</strong> medaille<br />
dus. Leest u dit ook, want hoe<br />
beter wij op <strong>de</strong> hoogte zijn, <strong>de</strong>s<br />
te beter kunnen wij meewerken<br />
aan rapportage van ongevallen.<br />
Tij<strong>de</strong>ns een interview met<br />
presi<strong>de</strong>nt-directeur Peter Hartman<br />
hoor<strong>de</strong> ik hem een nieuwe<br />
leus roepen: “we hou<strong>de</strong>n <strong>de</strong><br />
familie bij elkaar, maar ik wil nu<br />
wel meer waar voor mijn geld.”<br />
Waar voor het geld. Daar moest<br />
ik lang over na<strong>de</strong>nken. Want het<br />
klonk wel vlot, het klonk wel<br />
logisch. En ik weet nu ook wel<br />
waarom: ie<strong>de</strong>reen wil waar voor<br />
zijn geld. Bij alles wat je koopt<br />
wil je waar voor je geld. Bij alles<br />
dat je laat doen wil je waar voor<br />
je geld. Het is een eenvoudig<br />
economisch beginsel. Geen<br />
speld tussen te krijgen.<br />
Maar ondanks <strong>de</strong> wijze en<br />
re<strong>de</strong>lijke woor<strong>de</strong>n van Peter<br />
Hartman voel<strong>de</strong> ik me toch<br />
een weinig beledigd. En dat is<br />
niet door <strong>de</strong> eenvoudige doctrine<br />
van die uitspraak. Het zijn<br />
vooral <strong>de</strong> bemoeienissen van<br />
managers.<br />
Ik weet heel goed dat <strong>de</strong><br />
uitspraken van <strong>de</strong>ze managers<br />
niet gericht zijn aan <strong>de</strong><br />
individuele werknemer. Toch<br />
geldt ook hier <strong>de</strong> macht van het<br />
grote getal. Alle individuen zijn<br />
toch samen die loonkosten en<br />
productiviteit. Net zoals teveel<br />
D-ATIS, METAR en FC opvragen<br />
per ACARS uitein<strong>de</strong>lijk toch in<br />
<strong>de</strong> papieren gaat lopen, gaat<br />
an<strong>de</strong>rsom alvast <strong>de</strong> bijl zetten<br />
in <strong>de</strong> bereidwilligheid van <strong>de</strong><br />
Nuance komt met tijd, wijsheid, luisteren en<br />
overeenstemming. De individu wordt het eens<br />
met het geheel.<br />
werknemersorganisatie uitein<strong>de</strong>lijk<br />
om <strong>de</strong> bereidwilligheid<br />
van <strong>de</strong> individu.<br />
De gunsten van <strong>de</strong> werknemers<br />
vragen doe je niet door hun<br />
organisatie vast te bekritiseren.<br />
(...)<br />
Gelukkig bewaart <strong>de</strong> VNV daar<br />
rust. De kosten naar bene<strong>de</strong>n<br />
en <strong>de</strong> productiviteit omhoog<br />
is in het begin misschien <strong>de</strong><br />
eenvoudige economische formule,<br />
doch aan het eind niet <strong>de</strong><br />
nuance.<br />
Nuance komt met tijd, wijsheid,<br />
luisteren en overeenstemming.<br />
De individu wordt het eens met<br />
het geheel.<br />
Ik constateer dat niemand het<br />
bedrijf kwaad wil doen, behalve<br />
<strong>de</strong> concurrenten buiten het level<br />
playing field en <strong>de</strong> overhe<strong>de</strong>n<br />
met onwillige regelgeving. Dat<br />
is <strong>de</strong> waarheid op dit moment.<br />
Waar is ook <strong>de</strong> zich steeds weer<br />
ontwikkelen<strong>de</strong> eurocrisis en<br />
een niet te voorspellen olieprijs.<br />
Deze wordt ons allen steeds<br />
voor <strong>de</strong> voeten geworpen.<br />
Hoe waar ook, die waarheid valt<br />
nog niet te gel<strong>de</strong> te maken.<br />
3
Koos Stalman<br />
Magister van<br />
Geest, Gestel en Gedrag<br />
Tekst en foto’s: Francis van Haaff
6<br />
Vliegers zijn sinds <strong>de</strong> tijd van ‘the right-stuff’ al niet<br />
meer onfeilbaar. Het on<strong>de</strong>r ogen zien en hanteren<br />
van eigen gebreken is een on<strong>de</strong>r<strong>de</strong>el van goed<br />
functioneren. In het pilotenberoep, waarin sterk<br />
verhoog<strong>de</strong> alertheid en een groot verantwoor<strong>de</strong>lijkheidsbesef<br />
nodig zijn, kan op bepaal<strong>de</strong> factoren soms moeilijk invloed<br />
uitgeoefend wor<strong>de</strong>n. Tijdzones, slaap/waakritmes en<br />
bijvoorbeeld ongenoegen in <strong>de</strong> privésfeer kunnen het<br />
functioneren als vlieger dwarsbomen. Welke problemen<br />
er het eerst waren is vaak een kip-en-eiverhaal. Dui<strong>de</strong>lijk<br />
is echter dat een en an<strong>de</strong>r elkaar versterkt. Voor enkele<br />
vliegers kan er echt sprake zijn van disfunctioneren. Ze<br />
kunnen langere tijd aan <strong>de</strong> grond komen te staan. De<br />
luchtvaartmaatschappijen en <strong>de</strong> VNV kunnen bijstaan in raad<br />
over professionele hulp. Een van <strong>de</strong> hulpverleners die dan<br />
gekozen zou kunnen wor<strong>de</strong>n is Koos Stalman, psycholoog en<br />
haptonoom.<br />
De trainingen die Koos Stalman geeft richten<br />
zich op drie facetten: het lichamelijke, het<br />
gevoelsmatige en het gedragselement. De<br />
bena<strong>de</strong>ring van <strong>de</strong> drie gaat uit van een mens<br />
die met zijn hebben en houwen, met hoofd en lijf,<br />
verzeild geraakt is in <strong>de</strong>ze voor hem ongewenste<br />
situatie.<br />
Centraal in <strong>de</strong> aanpak van <strong>de</strong> training staat emotie.<br />
Invloe<strong>de</strong>n en impulsen van <strong>de</strong> omgeving hebben<br />
een bepaal<strong>de</strong> beleving of gevoel tot gevolg,<br />
een emotie. Gedrag is het gevolg van <strong>de</strong> emoties<br />
die opkomen.<br />
Inprentingen<br />
Sommige mensen kunnen door dat wat ze in<br />
hun leven hebben meegemaakt gemakkelijker<br />
van situaties schrikken. Mensen kunnen door dit<br />
soort situaties dichtklappen. Dit kan een mechanisme<br />
wor<strong>de</strong>n dat een vervelen<strong>de</strong> rol in iemands<br />
leven gaat spelen.<br />
Vooral door zich herhalen<strong>de</strong> invloe<strong>de</strong>n zal steeds<br />
<strong>de</strong>zelf<strong>de</strong> beleving plaatsvin<strong>de</strong>n met steeds<br />
<strong>de</strong>zelf<strong>de</strong> reactie of hetzelf<strong>de</strong> gedrag tot gevolg.<br />
Een voorbeeld hiervan is een nerveuze schrikkerige<br />
vrouw die als kind door haar moe<strong>de</strong>r vaak<br />
aan het schrikken gebracht werd. Moe<strong>de</strong>r <strong>de</strong>ed<br />
dit omdat zij <strong>de</strong> reactie van het kind zo grappig<br />
vond.<br />
Dergelijke samenhangen wor<strong>de</strong>n door onze<br />
hersenen als inprentingen vastgelegd en zijn<br />
<strong>de</strong> basis van, vaak onbewuste voorspelbare<br />
gedragspatronen.<br />
De optelsom van alle emoties die in iemands<br />
leven speel<strong>de</strong>n en <strong>de</strong> inprentingen die er het<br />
gevolg van zijn, bepalen het referentieka<strong>de</strong>r. Het<br />
ka<strong>de</strong>r van waaruit men, elk op zijn eigen specifieke<br />
manier gedrag vertoont, voelt en <strong>de</strong>nkt.<br />
Voor het grootste <strong>de</strong>el uit zich dat in onbewuste<br />
automatismen die kunnen lei<strong>de</strong>n tot ongewenste<br />
problemen. De training van Stalman richt zich op<br />
die onbewuste automatismen.<br />
Gedrag is het gevolg van <strong>de</strong> emoties<br />
die opkomen.<br />
Een voorbeeld kan een vlieger zijn die in zijn<br />
jonge leven steeds te horen kreeg dat hij het<br />
verkeerd <strong>de</strong>ed en dat hij dom was.<br />
Deze man is vaak bang dat hij zal falen als hij<br />
moet tonen wat hij weet en kan, zowel in <strong>de</strong><br />
simulator als tij<strong>de</strong>ns <strong>de</strong> lijnchecks.<br />
Aanpak en werkwijze<br />
Belangrijke vragen in het werk van Stalman zijn:<br />
Wat gebeurt er op dit moment in het leven van<br />
<strong>de</strong>gene die bij mij komt, dat aanleiding geeft tot<br />
<strong>de</strong> hulpvraag?<br />
Wat is er in het leven van <strong>de</strong>ze persoon gebeurd<br />
waardoor zij of hij met haar of zijn referentieka<strong>de</strong>r<br />
in <strong>de</strong> problemen is geraakt?<br />
Wat zijn haar of zijn individuele mogelijkhe<strong>de</strong>n<br />
om een gunstige wending te geven aan <strong>de</strong><br />
bestaan<strong>de</strong> situatie?<br />
Stalman: “Bij aanvang van mijn interventie vertel<br />
ik wat mijn werkwijze is en wat men van mij mag<br />
verwachten zodat hierover dui<strong>de</strong>lijkheid bestaat<br />
bij mijn cliënten.<br />
Mijn uitgangsfilosofie is dat er tussen mijn cliënt<br />
en mij een vertrouwensband moet bestaan zodat<br />
er een open en eerlijke communicatie mogelijk<br />
is waarin alle informatie die voor het welslagen<br />
van het traject nodig is, zon<strong>de</strong>r problemen wordt<br />
verstrekt.<br />
Ik zorg ervoor dat mijn houding en <strong>de</strong> omstandighe<strong>de</strong>n,<br />
zoals een rustige omgeving en gegun<strong>de</strong><br />
tijd, uitnodigen tot een <strong>de</strong>rgelijke communicatie.<br />
De ervaring leert dat cliënten hierdoor<br />
gevoelige zaken over zichzelf durven vertellen en<br />
daarin zelfkritisch durven zijn.<br />
Een en an<strong>de</strong>r leidt er toe dat er een zo groot<br />
mogelijke dui<strong>de</strong>lijkheid ontstaat over <strong>de</strong> situatie<br />
waarin <strong>de</strong> betreffen<strong>de</strong> cliënt zich bevindt en waar<br />
<strong>de</strong> schoen wringt.<br />
Hierin is altijd een combinatie te vin<strong>de</strong>n van<br />
aspecten op verstan<strong>de</strong>lijk niveau, op gevoelsniveau<br />
en op gedragsniveau.”<br />
Er ontstaat zowel geestelijk als<br />
lichamelijk rust die leidt tot een<br />
bre<strong>de</strong> focus en alertheid.<br />
Door een intensieve, persoonlijke begeleiding<br />
van twee en een halve dag op locatie wordt veran<strong>de</strong>ring<br />
van gedrag ten doel gesteld. De locatie<br />
is een afgelegen, rustig boer<strong>de</strong>rij-appartement<br />
in <strong>de</strong> bossen van Twente. Deze begeleiding/<br />
training bestaat uit het voeren van gesprekken<br />
en het doen van praktische oefeningen, zowel<br />
binnenshuis als (wanneer het weer dit toelaat)<br />
geduren<strong>de</strong> wan<strong>de</strong>lingen in <strong>de</strong> natuur. De manier<br />
van werken is er op gericht om op verstan<strong>de</strong>lijk-,<br />
gevoelsmatig- en gedragsmatig niveau, <strong>de</strong><br />
probleemsituatie te analyseren en te komen tot<br />
een oplossing en <strong>de</strong> situatie in gunstige zin te<br />
veran<strong>de</strong>ren.<br />
Wat het verstan<strong>de</strong>lijke betreft: inzichten verwerven;<br />
snappen hoe verban<strong>de</strong>n liggen tussen je<br />
persoonlijke geschie<strong>de</strong>nis en je belevingen op dit<br />
moment, weten hoe je referentieka<strong>de</strong>r er uit ziet<br />
en wat <strong>de</strong> relatie is met het bestaan<strong>de</strong> probleem.<br />
Wat het gevoelsmatige betreft: on<strong>de</strong>rkennen<br />
wat <strong>de</strong> huidige situatie met je doet en leren hoe<br />
je je gevoel bewust kunt beïnvloe<strong>de</strong>n om hier<br />
veran<strong>de</strong>ring in aan te kunnen brengen. Wat het<br />
gedragsmatige betreft: herkennen van je eigen<br />
gedragspatronen en die bewust en gemotiveerd<br />
veran<strong>de</strong>ren zodat je nieuw en an<strong>de</strong>r gedrag vertoont<br />
dat je niet meer in <strong>de</strong> problemen brengt.<br />
Gebleken is dat <strong>de</strong>ze manier van bena<strong>de</strong>ren,<br />
door <strong>de</strong> combinatie van verworven inzichten en<br />
aangeleer<strong>de</strong> veran<strong>de</strong>ringsgerichte vermogens,<br />
niet zo moeilijk is maar wel bevredigend en<br />
effectief.<br />
Er ontstaat zowel geestelijke als lichamelijke<br />
rust die leidt tot een bre<strong>de</strong> focus en alertheid.<br />
Het heeft een beter overzicht tot gevolg en tegelijkertijd<br />
een scherp oog voor <strong>de</strong>tails waardoor<br />
men sneller en a<strong>de</strong>quater han<strong>de</strong>lt. Dit is voor<br />
vliegers een pre omdat ‘veilig besturen van een<br />
vliegtuig’ wordt bevor<strong>de</strong>rd.<br />
Na <strong>de</strong> intensieve twee en een halve dag volgen,<br />
steeds met tussenpozen van enkele weken, nog<br />
twee tot vier sessies van ie<strong>de</strong>r ongeveer twee<br />
uur. Deze sessies vin<strong>de</strong>n plaats op een locatie in<br />
Utrecht.<br />
Langdurig effect<br />
Bewust wordt een dui<strong>de</strong>lijk on<strong>de</strong>rscheid<br />
gemaakt tussen <strong>de</strong> lichamelijke, psychologische<br />
en emotionele kanten van het gedragsprobleem.<br />
De samenhang tussen <strong>de</strong>ze drie wordt dui<strong>de</strong>lijk,<br />
aan alle drie <strong>de</strong> on<strong>de</strong>r<strong>de</strong>len wordt gewerkt, er<br />
blijft geen <strong>de</strong>elaspect van het probleem bestaan,<br />
mensen veran<strong>de</strong>ren in hun geheel in positieve<br />
zin, dit veroorzaakt een algeheel goed gevoel en<br />
is daardoor <strong>de</strong> optimale motivatie om goed te<br />
presteren.<br />
Een langdurig effect ontstaat door:<br />
-<br />
het ontstane complete inzicht in <strong>de</strong> probleemsituatie,<br />
<strong>de</strong> dui<strong>de</strong>lijkheid over het ontstaan<br />
ervan, te snappen hoe mechanismen en<br />
patronen hierin werken;<br />
- het begrijpen van en praktisch werken aan<br />
veran<strong>de</strong>rprocessen, hierbij gebruik te maken<br />
van aangeleer<strong>de</strong> eigen mogelijkhe<strong>de</strong>n op<br />
lichamelijk, psychisch en emotioneel niveau;<br />
- het ontstane zelfvertrouwen en <strong>de</strong> zelfverzekerdheid<br />
met betrekking tot het eigen kunnen<br />
waardoor het prestatieniveau op peil blijft en<br />
terugval voorkomen wordt.<br />
Om frustratie, strijd, fysiek en emotioneel lij<strong>de</strong>n<br />
te voorkomen, moet een probleem in een vroeg<br />
7
8<br />
stadium on<strong>de</strong>rkend wor<strong>de</strong>n en moet er voorts<br />
a<strong>de</strong>quaat aan gewerkt wor<strong>de</strong>n.<br />
Wanneer een probleem namelijk lang blijft<br />
bestaan, krijgt dit vaak moeilijk te repareren<br />
gevolgen en neveneffecten.<br />
Deze neveneffecten kunnen dan ie<strong>de</strong>r weer<br />
uitgroeien tot een nieuw probleem. De complexiteit<br />
aan moeilijk te hanteren <strong>de</strong>elaspecten zorgt<br />
ervoor dat een probleem onoverzichtelijk wordt<br />
en niet of zeer moeilijk oplosbaar is. De fysieke<br />
en emotionele stress die ontstaat in zulke uitzichtloze<br />
situaties veroorzaken vaak ongewenst<br />
gedrag.<br />
Meer<strong>de</strong>re disciplines binnen of buiten een<br />
organisatie gaan zich nu bezighou<strong>de</strong>n met een<br />
<strong>de</strong>elaspect van het probleem en of <strong>de</strong> gevolgen<br />
ervan.<br />
Dit betekent dat er veel manuren, energie en<br />
geld gemoeid zijn met ‘iets te doen aan het<br />
probleem’.<br />
De vliegers die ik ontmoet zijn<br />
mensen met lief<strong>de</strong> voor techniek en<br />
praktisch inzicht en -han<strong>de</strong>len.<br />
Stalman: “We kunnen een probleemsituatie in<br />
een vroeg stadium on<strong>de</strong>rkennen wanneer we<br />
alert zijn op verschijnselen (bijvoorbeeld gedrag)<br />
en omstandighe<strong>de</strong>n die afwijken van <strong>de</strong> normale<br />
gang van zaken.<br />
Wanneer die geconstateerd wor<strong>de</strong>n moet er al<br />
aan <strong>de</strong> bel getrokken te wor<strong>de</strong>n. Dan moet er<br />
gezocht wor<strong>de</strong>n naar <strong>de</strong> oorzaken van <strong>de</strong> abnormaliteit.<br />
Wanneer het gaat om <strong>de</strong> performance van<br />
iemand, moet er on<strong>de</strong>rzocht wor<strong>de</strong>n welke<br />
omstandigheid(he<strong>de</strong>n) heeft(hebben) geleid<br />
tot zijn probleem. Door hier samen zicht op te<br />
krijgen en in dit vroege stadium naar positieve<br />
veran<strong>de</strong>ringen te zoeken, voorkomen we dat ‘het<br />
probleem’ een te grote lading krijgt.<br />
We komen veel eer<strong>de</strong>r tot een weer normaal<br />
werkbare situatie en we voorkomen dat er meer<strong>de</strong>re<br />
verliezers zijn.<br />
De vliegers die ik ontmoet zijn mensen met<br />
lief<strong>de</strong> voor techniek en praktisch inzicht en<br />
-han<strong>de</strong>len.<br />
Zij stellen het op prijs dat er uitleg gegeven<br />
wordt over hoe <strong>de</strong> aangeleer<strong>de</strong> praktische<br />
vaardighe<strong>de</strong>n en <strong>de</strong> achterliggen<strong>de</strong> verklaren<strong>de</strong><br />
theorie werken. Doordat zij tegelijkertijd<br />
<strong>de</strong> positieve veran<strong>de</strong>ring hierdoor ervaren, zijn<br />
zij gemotiveerd om het geleer<strong>de</strong> blijvend in <strong>de</strong><br />
praktijk te brengen.<br />
De ervaring leert dat daardoor <strong>de</strong> korte interventie<br />
een langdurig effect krijgt.<br />
Van <strong>de</strong> praktische en theoretische inhoud van <strong>de</strong><br />
training is gebleken dat <strong>de</strong>ze ook in preventieve<br />
zin van nut kan zijn.<br />
We hebben dit on<strong>de</strong>rzocht bij een groep van 100<br />
mensen die dagelijks on<strong>de</strong>r stressvolle omstandighe<strong>de</strong>n<br />
werken.<br />
In algemene zin zal het bevor<strong>de</strong>rlijk<br />
zijn voor vliegers om te leren hoe zij<br />
innerlijke rust kunnen creëren.<br />
Zij hebben inzichten verworven in processen<br />
die stress veroorzaken. Zij hebben geleerd om<br />
signalen van verhoog<strong>de</strong> spanning bij zichzelf<br />
te herkennen. Ten slotte hebben zij geleerd om<br />
lichamelijke en geestelijke processen en patronen<br />
zodanig te sturen dat <strong>de</strong> gevolgen van stress<br />
hanteerbaar wer<strong>de</strong>n en <strong>de</strong> druk op een te dragen<br />
niveau gebracht werd.<br />
Deze preventieve aanpak is mogelijk nuttig voor<br />
vliegers omdat zij regelmatig tegen hun fysieke<br />
en mentale tolerantiegrens aan zitten. Ik <strong>de</strong>nk<br />
dan vooral aan diegenen die in korte tijd een<br />
aantal vluchten achter elkaar moeten maken<br />
waarbij zij steeds opnieuw met een verhoogd<br />
adrenalinepeil moeten presteren.<br />
In algemene zin zal het bevor<strong>de</strong>rlijk zijn voor<br />
vliegers om te leren hoe zij innerlijke rust kunnen<br />
creëren. Hierdoor wordt het mogelijk om<br />
goed te slapen ook al is dat op ongeregel<strong>de</strong><br />
tij<strong>de</strong>n. Een en an<strong>de</strong>r in verband met <strong>de</strong> slaapproblemen<br />
die ik zie bij veel vliegers.<br />
Het is goed om vermoeidheid, concentratieverlies,<br />
een verlaag<strong>de</strong> irritatiegrens en lichamelijke<br />
gespannenheid voor te zijn.”<br />
Tweeëntwintig vliegers die <strong>de</strong> training volg<strong>de</strong>n<br />
hebben meegedaan aan een on<strong>de</strong>rzoek naar <strong>de</strong><br />
effectiviteit van <strong>de</strong> korte intensieve training.<br />
Allen had<strong>de</strong>n al lange tijd (variërend van een<br />
aantal weken tot twee jaren) last van problemen<br />
waardoor zij niet goed functioneer<strong>de</strong>n. Twintig<br />
van hen hebben <strong>de</strong> draad al direct na <strong>de</strong> training<br />
of binnen enkele weken weer goed opgepakt en<br />
zijn met succes door checks heen gekomen en/<br />
of zijn weer snel aan het vliegen gegaan.<br />
Zeventien vliegers hebben geen terugval meer<br />
gekend en vier vliegers wel, maar die zijn er op<br />
eigen kracht met behulp van wat zij geleerd hebben<br />
weer uitgekomen.<br />
Koos Stalman Msc, psycholoog<br />
Instituut Gamont<br />
koos@gamont.nl<br />
www.gamont.nl<br />
06 51905669<br />
portret<br />
Axel Boland (1976)<br />
Foto: Maarten van Haaff<br />
Hij is <strong>de</strong> vers benoem<strong>de</strong> voorzitter van <strong>de</strong> le<strong>de</strong>nraad voor <strong>de</strong> komen<strong>de</strong> twee jaar.<br />
Axel vliegt sinds 2005 voor Transavia, als copiloot. Daarnaast ‘vliegt’ hij ook zeer<br />
geregeld over <strong>de</strong> weg, op <strong>de</strong> fiets: “Je zou fietsen een hobby kunnen noemen,<br />
zoals een gokverslaaf<strong>de</strong> poker ook een hobby kan noemen. Ik kook ook graag, en<br />
dat is mooi met fietsen te combineren, want wielrenners hebben altijd honger.”<br />
Het is niet voor het eerst dat een Transavia-vlieger voorzitter is. “Collega<br />
Henry Palsrok was <strong>de</strong> voorganger van Walter Nootebos en nog in<br />
functie als voorzitter toen ik in <strong>de</strong> le<strong>de</strong>nraad kwam.”<br />
“Wat ik van mijn voorganger overneem zijn vooral <strong>de</strong> kleine,<br />
praktische tips die bij elkaar een boel werk schelen en helpen<br />
om overzicht te bewaren.”<br />
“Als het gaat om <strong>de</strong> bena<strong>de</strong>ring van <strong>de</strong> le<strong>de</strong>nraad als on<strong>de</strong>r<strong>de</strong>el<br />
van <strong>de</strong> vereniging zal ik het niet an<strong>de</strong>rs doen dan Walter. Het<br />
proces is voor ie<strong>de</strong>reen te doorzien en dat is ook <strong>de</strong> bedoeling.<br />
De raad is het belangrijkste <strong>de</strong>mocratische orgaan wat we hebben<br />
en het is <strong>de</strong> taak van <strong>de</strong> voorzitter om dit zoveel mogelijk<br />
te on<strong>de</strong>rsteunen/faciliteren. Niet alleen tij<strong>de</strong>ns <strong>de</strong> verga<strong>de</strong>ring.<br />
Hiervan zijn <strong>de</strong> cursussen voor le<strong>de</strong>nraadsle<strong>de</strong>n een mooi voorbeeld.<br />
Ik vind het erg leuk om hetgeen Walter heeft opgezet (met<br />
Roger Poulussen) voort te zetten.”
uit <strong>de</strong> post<br />
geplukt<br />
10<br />
Proef met app<br />
voor iPad<br />
On<strong>de</strong>r twintig bemanningsle<strong>de</strong>n<br />
van Transavia – zowel<br />
vliegers als cabineme<strong>de</strong>werkers<br />
– loopt <strong>de</strong>ze zomer een<br />
proef met een iPad app die <strong>de</strong><br />
bemanning werk uit han<strong>de</strong>n<br />
moet nemen.<br />
De app is zo ontwikkeld dat<br />
hij zo eenvoudig mogelijk te<br />
gebruiken is voor <strong>de</strong> piloten<br />
en pursers. Via <strong>de</strong> app kunnen<br />
briefingpakketten en handleidingen<br />
gedownload wor<strong>de</strong>n<br />
ter voorbereiding op <strong>de</strong> vlucht.<br />
Tij<strong>de</strong>ns en na <strong>de</strong> vlucht kan <strong>de</strong><br />
bemanning formulieren via <strong>de</strong><br />
tablet invullen en verzen<strong>de</strong>n.<br />
Na evaluatie van <strong>de</strong>ze pilot<br />
bepaalt Transavia of er een vervolg<br />
komt op <strong>de</strong> tabletproef.<br />
Bron: Luchtvaartnieuws.nl<br />
FAA herroept uitzon<strong>de</strong>ring<br />
De FAA (Fe<strong>de</strong>ral Aviation Administration)<br />
herziet voorlopig<br />
haar besluit om <strong>de</strong> aangescherpte<br />
werk- en rusttij<strong>de</strong>n<br />
niet van toepassing te laten zijn<br />
op <strong>de</strong> luchtvrachtvervoer<strong>de</strong>rs.<br />
De vliegervakbond IPA (In<strong>de</strong>pen<strong>de</strong>nt<br />
Pilots Association) die<br />
<strong>de</strong> vliegers van vrachtvervoer<strong>de</strong>r<br />
UPS vertegenwoordigt, had<br />
een rechtszaak aangespannen<br />
omdat <strong>de</strong> nieuwe verscherpte<br />
regels van <strong>de</strong> FAA, die in 2014<br />
ingaan, alleen voor passagiersvluchten<br />
gol<strong>de</strong>n. De maatregel<br />
was volgens berekeningen van<br />
<strong>de</strong> FAA te kostbaar voor <strong>de</strong><br />
luchtvrachtindustrie. Volgens<br />
<strong>de</strong> vakbond zijn <strong>de</strong> kosten<br />
geen rechtvaardiging voor <strong>de</strong><br />
uitzon<strong>de</strong>ring die FAA toestaat<br />
op <strong>de</strong> werk- en rusttij<strong>de</strong>n. De<br />
luchtvaartautoriteit geeft nu<br />
toe dat er fouten zijn gemaakt<br />
in <strong>de</strong> eer<strong>de</strong>re berekening van<br />
<strong>de</strong> kosten die tot het aanvanke-<br />
lijke besluit hebben geleid. Nu<br />
nieuwe cijfers aantonen dat het<br />
kostenverschil oploopt tot een<br />
aanzienlijk bedrag heeft <strong>de</strong> FAA<br />
besloten tot een nieuwe kostenbatenanalyse<br />
die zij zo snel<br />
mogelijk openbaar zal maken.<br />
De vrachtvervoer<strong>de</strong>rs had<strong>de</strong>n<br />
juist een verschil in wettelijke<br />
werk- en rusttij<strong>de</strong>n bepleit<br />
omdat het aantal nachtelijke<br />
uren waarin gevlogen mag<br />
wor<strong>de</strong>n beperkt wordt. Omdat<br />
cargovluchten vooral ‘s nachts<br />
plaatsvin<strong>de</strong>n, zou <strong>de</strong> maatregel<br />
vooral <strong>de</strong> vrachtvervoer<strong>de</strong>r<br />
treffen.<br />
Bron: Washington Post<br />
Ganzenjacht<br />
geopend<br />
<strong>Op</strong> vijftien plekken rondom<br />
Schiphol wor<strong>de</strong>n inmid<strong>de</strong>ls<br />
ganzen gevangen en vergast<br />
met koolstofdioxi<strong>de</strong>. De<br />
provincie Noord-Holland heeft<br />
hiervoor voor zestig dagen<br />
vergunning verleend.<br />
Binnen een zone van tien kilometer<br />
rond Schiphol mogen <strong>de</strong><br />
grauwe gans, Cana<strong>de</strong>se gans<br />
en nijlgans tij<strong>de</strong>ns <strong>de</strong> ruiperio<strong>de</strong><br />
wor<strong>de</strong>n gevangen en vergast<br />
met CO 2 . Alleen <strong>de</strong> brandgans<br />
ontkomt hieraan.<br />
Het bedrijf dat door <strong>de</strong> provin-<br />
cie Noord-Holland in <strong>de</strong> arm is<br />
genomen om <strong>de</strong> overlast van<br />
ganzen rond <strong>de</strong> luchthaven te<br />
vermin<strong>de</strong>ren is gespecialiseerd<br />
in het bestrij<strong>de</strong>n van on<strong>de</strong>r meer<br />
vogeloverlast. Het bedrijf streeft<br />
ernaar een paar hon<strong>de</strong>rd ganzen<br />
per dag te vangen en te do<strong>de</strong>n.<br />
De maatregel maakt <strong>de</strong>el uit<br />
van een overeenkomst tussen<br />
overhe<strong>de</strong>n, luchtvaartsector en<br />
natuurgroepen over het terugdringen<br />
van het aantal ganzen.<br />
Dit jaar mag voor het eerst koolstofdioxi<strong>de</strong><br />
wor<strong>de</strong>n gebruikt om<br />
op korte termijn het aantal ganzen<br />
te vermin<strong>de</strong>ren. Ook mogen<br />
ganzen wor<strong>de</strong>n afgeschoten<br />
(vorig jaar bijna tienduizend).<br />
An<strong>de</strong>re on<strong>de</strong>r<strong>de</strong>len zijn dat er<br />
geen nieuwe broed- en rustgebie<strong>de</strong>n<br />
komen, dat graanresten<br />
na <strong>de</strong> oogst snel on<strong>de</strong>rgeploegd<br />
wor<strong>de</strong>n en voor ganzen onaantrekkelijke<br />
gewassen zoals<br />
olifantsgras wor<strong>de</strong>n geteeld.<br />
Bron: Haarlems Dagblad<br />
<strong>Op</strong> een lijn<br />
De Verenig<strong>de</strong> Staten en Europa<br />
hebben overeenstemming<br />
bereikt over <strong>de</strong> we<strong>de</strong>rzijdse<br />
veiligheidsmetho<strong>de</strong>n bij luchtvrachtvervoer.<br />
Hiermee komt<br />
een ein<strong>de</strong> aan <strong>de</strong> kostbare dubbele<br />
veiligheidscontroles die<br />
gol<strong>de</strong>n voor het meren<strong>de</strong>el van<br />
<strong>de</strong> vracht dat <strong>de</strong> Atlantische<br />
Oceaan overgevlogen wordt.<br />
Voorheen had<strong>de</strong>n slechts vijf<br />
van <strong>de</strong> 27 Europese lidstaten<br />
– te weten Engeland, Ierland,<br />
Frankrijk, Finland en Ne<strong>de</strong>rland<br />
– een bilateraal verdrag met <strong>de</strong><br />
VS inzake <strong>de</strong> veiligheidsmaatregelen<br />
bij luchtvracht.<br />
De Europese transportminister<br />
Kallas verklaar<strong>de</strong> dat het ein<strong>de</strong><br />
van <strong>de</strong> extra controles een enorme<br />
besparing oplevert in zowel<br />
tijd als geld voor <strong>de</strong> vrachtoperators.<br />
Aan bei<strong>de</strong> kanten van<br />
<strong>de</strong> oceaan wer<strong>de</strong>n <strong>de</strong> veiligheidsmaatregelen<br />
flink opgevoerd<br />
na <strong>de</strong> aanslagen van 11<br />
september 2001, maar volgens<br />
een heel verschillen<strong>de</strong> bena<strong>de</strong>ring.<br />
De Transportation Security<br />
Administration (TSA) heeft het<br />
akkoord per direct van kracht<br />
verklaard.<br />
Bron: The New York Times<br />
Afriqiyah vergoedt<br />
scha<strong>de</strong><br />
Het meren<strong>de</strong>el van <strong>de</strong> nabestaan<strong>de</strong>n<br />
van <strong>de</strong> vliegramp<br />
met een toestel van Afriqiyah<br />
Airways twee jaar gele<strong>de</strong>n hebben<br />
een akkoord gesloten met<br />
<strong>de</strong> luchtvaartmaatschappij over<br />
een scha<strong>de</strong>vergoeding.<br />
Bij <strong>de</strong> crash op 12 mei 2010 bij<br />
<strong>de</strong> Libische hoofdstad Tripoli<br />
vielen 103 slachtoffers, on<strong>de</strong>r<br />
wie 70 Ne<strong>de</strong>rlan<strong>de</strong>rs.<br />
Een relatief klein aantal familiele<strong>de</strong>n<br />
heeft met Afriqiyah on<strong>de</strong>rling<br />
<strong>de</strong> afspraak gemaakt dat<br />
langer kan wor<strong>de</strong>n doorgepraat.<br />
Geen van <strong>de</strong> advocaten wil iets<br />
zeggen over <strong>de</strong> hoogte van <strong>de</strong><br />
vergoedingen. Volgens een van<br />
<strong>de</strong> advocaten heeft <strong>de</strong> verzekeraar<br />
van <strong>de</strong> Libische luchtvaartmaatschappij<br />
echter geen<br />
aansprakelijkheid erkend. “Dat<br />
kan immers niet als <strong>de</strong> oorzaak<br />
van een ongeval niet bekend is,<br />
zoals in dit geval.” Of <strong>de</strong> oorzaak<br />
van <strong>de</strong> vliegramp ooit dui<strong>de</strong>lijk<br />
wordt, is <strong>de</strong> vraag. Het Libische<br />
on<strong>de</strong>rzoek is als gevolg van <strong>de</strong><br />
bevolkingsopstand in Libië in<br />
2011 ernstig vertraagd. Wel zijn<br />
zowel <strong>de</strong> cockpit voice recor<strong>de</strong>r<br />
als <strong>de</strong> flight data recor<strong>de</strong>r van<br />
<strong>de</strong> verongelukte Airbus na <strong>de</strong><br />
ramp gevon<strong>de</strong>n en beluisterd in<br />
Frankrijk. De informatie uit <strong>de</strong><br />
recor<strong>de</strong>rs is overhandigd aan het<br />
on<strong>de</strong>rzoeksteam in Libië. Alleen<br />
zij mogen <strong>de</strong> gegevens openbaar<br />
maken. De autoriteiten in Tripoli<br />
hebben nog altijd niet aangegeven<br />
wanneer het on<strong>de</strong>rzoeksrapport<br />
wordt gepubliceerd.<br />
Bron: Luchtvaartnieuws.nl<br />
Piloot op pad met<br />
gela<strong>de</strong>n pistool<br />
Een piloot van Piedmont Airlines<br />
is in <strong>de</strong> VS in hechtenis<br />
genomen toen hij aan boord<br />
wil<strong>de</strong> gaan van een vlucht van<br />
Buffalo naar New York City met<br />
een gela<strong>de</strong>n pistool op zak.<br />
De 52-jarige vlieger uit Virginia<br />
probeer<strong>de</strong> aan boord te komen<br />
met een Magnum .357 voorzien<br />
van vijf kogels toen hij werd<br />
betrapt door een me<strong>de</strong>werker<br />
van <strong>de</strong> Transportation Security<br />
Administration. Hij is aangeklaagd<br />
voor het bezit en verborgen<br />
hou<strong>de</strong>n van een vuurwapen.<br />
De on<strong>de</strong>rzoekers <strong>de</strong>nken dat <strong>de</strong><br />
vlieger voor zijn arrestatie zeven<br />
vluchten heeft gemaakt met het<br />
wapen op zak zon<strong>de</strong>r tegengehou<strong>de</strong>n<br />
te zijn bij <strong>de</strong> veiligheidspoortjes<br />
en tassencontroles. Het<br />
is dit jaar het zoveelste inci<strong>de</strong>nt<br />
met een binnenlandse vlucht. Zo<br />
brak eer<strong>de</strong>r dit jaar een vliegtuig<br />
<strong>de</strong> start af toen een cabineme<strong>de</strong>werkster<br />
tij<strong>de</strong>ns <strong>de</strong> vluchtvoorbereiding<br />
mentaal instortte.<br />
Tij<strong>de</strong>ns een an<strong>de</strong>re vlucht moest<br />
een van <strong>de</strong> vliegers door passagiers<br />
in bedwang gehou<strong>de</strong>n<br />
wor<strong>de</strong>n omdat hij door het lint<br />
ging.<br />
Volgens het <strong>Op</strong>enbaar Ministerie<br />
kan <strong>de</strong> vlieger gestraft wor<strong>de</strong>n<br />
tot een maximum van tien jaar<br />
cel en een boete van 250.000<br />
dollar.<br />
Bron: LA Times<br />
11
Het kwartje<br />
van Kok<br />
Tekst: Francis van Haaff<br />
Een historisch gegroeid recht. Deze term<br />
is een door KLM gebruikte uitdrukking in<br />
het cao-overleg <strong>2012</strong>. De Doppler-dag zou<br />
een historisch gegroeid recht zijn en zou moeten<br />
komen te vervallen.<br />
Geen kip meer die weet wat een Doppler-dag is.<br />
Wel, het is een verbastering van Double Doppler.<br />
Zo heette een tamelijk geniaal navigatiesysteem<br />
dat in <strong>de</strong> jaren ’60 eerst twee jaar werd getest<br />
en in 1967 bij <strong>de</strong> DC-8 aan boord kwam. Voor <strong>de</strong><br />
trans-Atlantische navigatie.<br />
Double Doppler kwam LORAN verbeteren.<br />
Geniaal is het systeem vooral omdat het als<br />
geheel onafhankelijk systeem achteraf bekeken<br />
een voorloper was van INS en IRS.<br />
Het Doppler-systeem aan boord stuurt energiestralen<br />
uit en meet van <strong>de</strong> stralen die terugkomen<br />
het frequentieverschil. Door <strong>de</strong> weerkaatsing<br />
van het signaal en <strong>de</strong> verplaatsing<br />
veran<strong>de</strong>rt het signaal twee keer van frequentie,<br />
<strong>de</strong> ‘double doppler shift’. <strong>Op</strong> <strong>de</strong>ze manier kan <strong>de</strong><br />
eigen <strong>de</strong>ad reckoning-berekening van track en<br />
snelheid, <strong>de</strong> verplaatsing voor en achter en links<br />
en rechts, opnieuw gecontroleerd en gecorrigeerd<br />
wor<strong>de</strong>n. Het ding maakte na kin<strong>de</strong>rziekten<br />
een autonoom bereken<strong>de</strong>, snelle, re<strong>de</strong>lijk<br />
accurate positie. Enfin, historie.<br />
Het jaar waarin Schiphol in één nacht verhuis<strong>de</strong><br />
van het ou<strong>de</strong> naar het nieuwe, was het VNVbestuur<br />
Van Ommen/Duursma in voortduren<strong>de</strong><br />
stevige cao-on<strong>de</strong>rhan<strong>de</strong>lingen. Elk <strong>de</strong>tail moest<br />
in die tijd bevochten wor<strong>de</strong>n. Waar het met <strong>de</strong><br />
introductie van Double Doppler om ging, was<br />
dat <strong>de</strong> navigatietafel uit <strong>de</strong> cockpit verdween en<br />
daarmee <strong>de</strong> <strong>de</strong>r<strong>de</strong> vlieger op Noord-Atlantische<br />
vluchten. Na <strong>de</strong> introductie van <strong>de</strong> DC-8, waarbij<br />
in een ruk naar New York gevlogen kon wor<strong>de</strong>n,<br />
was er al een productieverbetering van 66 procent<br />
gekomen. Door van drie naar twee vliegers<br />
te gaan wer<strong>de</strong>n <strong>de</strong> gevlogen tonkilometers per<br />
vlieger nog eens met 52 procent in drie jaar verhoogd.<br />
Maar <strong>de</strong> reiscyclus van een NAD-vlucht<br />
was even ervoor door KLM verkort van zeven<br />
naar zes dagen. En dat is <strong>de</strong> ontstaansgeschie<strong>de</strong>nis<br />
van <strong>de</strong> Doppler-dag: terug naar <strong>de</strong><br />
cyclus van zeven omdat er een man afging. Dat<br />
was <strong>de</strong> <strong>de</strong>al. Bepaald geen idiote eis.<br />
Het kwartje van Kok is een plotselinge verhoging<br />
van accijns in 1991. Wim Kok was toen minister<br />
van Financiën in het kabinet Lubbers III. Een<br />
kwartje van Ruud dus eigenlijk ook. Maar het<br />
was, zoals nu gesuggereerd wordt, helemaal<br />
geen kwartje op elke liter benzine. Het was 18<br />
cent van een gul<strong>de</strong>n voor benzine en 7 cent voor<br />
diesel. Nu dus 8 en 3 eurocent. Elke politieke<br />
partij die er nu nog populistisch mee aan <strong>de</strong> haal<br />
wil moet dus voortaan spreken van het dubbeltje<br />
van Kok. Dat is re<strong>de</strong>lijker.<br />
En hoe kwam het nou? De oplopen<strong>de</strong> kosten<br />
van <strong>de</strong> rijksbegroting moesten gecompen-<br />
seerd wor<strong>de</strong>n. On<strong>de</strong>r an<strong>de</strong>re <strong>de</strong> kosten van het<br />
openbaar vervoer stegen, en daarmee <strong>de</strong> prijs<br />
van een treinkaartje. Om leegloop uit <strong>de</strong> trein te<br />
voorkomen besloten Wim en Ruud ook <strong>de</strong> kosten<br />
van het autogebruik te laten stijgen door <strong>de</strong>ze<br />
benzinetaks.<br />
De eerste drie jaren na <strong>de</strong> invoering van het<br />
kwartje van Kok, is het volgens <strong>de</strong> overheid<br />
alweer aan <strong>de</strong> weggebruiker teruggegeven doordat<br />
<strong>de</strong> accijnzen niet verhoogd zijn.<br />
Toch duikt steeds maar weer dat onbenullige<br />
kwartje op, vooral voor <strong>de</strong> verkiezingen.<br />
Historisch gegroeid?<br />
De Double-Doppler dag een historisch gegroeid<br />
recht noemen en het daarbij laten is ‘framing’.<br />
Vijfenveertig jaren van schemaoverleg, loonron<strong>de</strong>s<br />
en productieafspraken later. Net zoals<br />
het kwartje van Kok niet terug te vin<strong>de</strong>n is in <strong>de</strong><br />
totale accijns, is <strong>de</strong>ze dag allang niet meer te los<br />
te zien in het geheel van arbeidsvoorwaar<strong>de</strong>n en<br />
afspraken.<br />
13
VNV-feest Taets Art Gallery Zaandam<br />
Na meer dan een jaar van voorbereidingen was het<br />
op 2 <strong>juni</strong> ein<strong>de</strong>lijk zover: het VNV-feest <strong>2012</strong>.<br />
<strong>Op</strong> een schitteren<strong>de</strong> locatie aan het Noordzeekanaal<br />
kwamen <strong>de</strong> VNV-le<strong>de</strong>n bijeen om vanaf 20 uur tot<br />
diep in <strong>de</strong> nacht feest te vieren.<br />
Het begon allemaal met een fantastisch optre<strong>de</strong>n<br />
van Chris Hordijk, die alle feestgangers in<br />
<strong>de</strong> Event Gar<strong>de</strong>n een warm welkomstconcert<br />
gaf. Het bleek een goe<strong>de</strong> setting te zijn, aangezien<br />
veel mensen bleven chillen in <strong>de</strong> als lounge<br />
ingerichte tent, omringd door magenta bloemen<br />
en tropisch teakhout. Blijkbaar had men elkaar<br />
veel te vertellen want in <strong>de</strong> Gallery, waar bewust<br />
geen entertainment stond gepland, ston<strong>de</strong>n veel<br />
feestgangers te keuvelen on<strong>de</strong>r het genot van<br />
een drankje. Het was zelfs aan het begin van <strong>de</strong><br />
avond nog aangenaam om buiten op het terras<br />
te staan. Tegelijkertijd kon men zien dat <strong>de</strong><br />
economie gestaag doorgaat in <strong>de</strong> vorm van grote<br />
schepen van en naar het Amsterdamse havengebied.<br />
De heren en dames van Verhaaf Party Catering<br />
waren allen uitgedost met een magenta das en<br />
liepen af en aan met wereldse hapjes, overheerlijke<br />
tostada’s, bruschetta’s, spiesjes met Indiaas<br />
gekruid lamsgehakt maar ook miniburgers en<br />
een wrap met gegril<strong>de</strong> tonijn.<br />
De feestgangers waren ook in <strong>de</strong> Event Area te<br />
vin<strong>de</strong>n. Het zijn <strong>de</strong> knallen<strong>de</strong> optre<strong>de</strong>ns van <strong>de</strong><br />
Boston Tea Party afgewisseld door <strong>de</strong> plaatjes<br />
van DJ Möller die <strong>de</strong> dansvloer continu bezet<br />
hou<strong>de</strong>n. Bierglazen wor<strong>de</strong>n bijgevuld door<br />
dames met Major Toms op hun rug. <strong>Op</strong> het hoogtepunt<br />
van <strong>de</strong> avond zijn het Rochelle en Glennis<br />
Grace die met hun optre<strong>de</strong>ns het pand doen<br />
schud<strong>de</strong>n op zijn grondvesten.<br />
Voor wie nog niet genoeg had van het feest kon<br />
boven <strong>de</strong> Gallery in <strong>de</strong> grote zaal tot diep in <strong>de</strong><br />
nacht los gaan op <strong>de</strong> beats van <strong>de</strong> DJ en <strong>de</strong> klanken<br />
van Sax-O-Joe die zich tussen <strong>de</strong> dansen<strong>de</strong><br />
menigte bevond. De friettent stond intussen<br />
buiten gereed voor een late-night snack!<br />
Heel veel dank zijn we verschuldigd aan onze<br />
sponsoren ABN-AMRO en KLM Flight <strong>Op</strong>erations;<br />
dankzij hun royale bijdrage kon er zo’n fantastisch<br />
feest wor<strong>de</strong>n georganiseerd. Tevens dank<br />
aan onze webmaster Jeroen Kruse en eindredacteur<br />
Herma Flipsen die veel tijd hebben gestoken<br />
in onze website en <strong>de</strong> opmaak van <strong>Op</strong> <strong>de</strong> <strong>Bok</strong>. We<br />
zien u allen graag terug in <strong>de</strong> nazomer van 2014,<br />
bij het galafeest ter ere van het 85-jarig bestaan<br />
van <strong>de</strong> VNV!<br />
Ruud Jurgens, Christophe Knaepen, Cees Tanja en<br />
Ernst Wiesman
16<br />
Van melding tot<br />
trendanalyse<br />
Tekst: dr Gerard Meij, IVW Luchtvaart, Analyse en Ontwikkeling<br />
Het Analysebureau Luchtvaartvoorvallen (ABL) is on<strong>de</strong>r<strong>de</strong>el van <strong>de</strong><br />
Inspectie Leefomgeving en Transport (ILT) en verzamelt, categoriseert<br />
en co<strong>de</strong>ert meldingen uit <strong>de</strong> burgerluchtvaart. <strong>Op</strong> <strong>de</strong>ze manier wordt een<br />
database opgebouwd waarop trendanalyses kunnen wor<strong>de</strong>n uitgevoerd.<br />
Jaarlijks ontvangt het ABL acht à negen duizend meldingen. Doel is om<br />
vroegtijdig trends te signaleren zodat betrokken partijen acties kunnen<br />
on<strong>de</strong>rnemen om <strong>de</strong> vliegveiligheid te verbeteren. Het doen van meldingen<br />
aan het ABL is dan ook van essentieel belang. Sinds 2011 rapporteert het<br />
ABL over <strong>de</strong> uitkomsten van trendanalyses aan <strong>de</strong> sector en over vervolgacties<br />
die hieruit voortvloeien.<br />
Voor het opbouwen van <strong>de</strong> datebase maakt<br />
Ne<strong>de</strong>rland gebruik van het Europese meldingssysteem<br />
ECCAIRS: Europeaan Co-ordination<br />
Centre for Aviation Inci<strong>de</strong>nt Reporting Systems<br />
dat door verreweg <strong>de</strong> meeste Europese lan<strong>de</strong>n<br />
wordt gebruikt.<br />
Symposium<br />
In <strong>de</strong>cember 2011 organiseer<strong>de</strong> het ABL haar<br />
eerste symposium. On<strong>de</strong>r het motto ‘Van melding<br />
tot trendanalyse’ werd <strong>de</strong> laatste stand van<br />
zaken rondom het meldingsproces en <strong>de</strong> analyses<br />
gepresenteerd. Uiteengezet werd dat het<br />
ABL <strong>de</strong> laatste jaren veel energie heeft gestoken<br />
in het op or<strong>de</strong> maken van het huis. Uitgangspunt<br />
was dat betrouwbare analyses pas uitgevoerd<br />
kunnen wor<strong>de</strong>n als <strong>de</strong> kwaliteit van <strong>de</strong> database<br />
met meldingen op or<strong>de</strong> is.<br />
Het doen van meldingen aan het<br />
ABL is van essentieel belang.<br />
Het ABL leg<strong>de</strong> zichzelf kwaliteitsnormen op<br />
(foutenmarge lager dan 5%). Hieraan werd begin<br />
2011 voldaan. Een Europees on<strong>de</strong>rzoek on<strong>de</strong>r<br />
lan<strong>de</strong>n die ECCAIRS gebruiken toon<strong>de</strong> aan dat <strong>de</strong><br />
volledigheid van <strong>de</strong> Ne<strong>de</strong>rlandse inlevering ruim<br />
boven het Europese gemid<strong>de</strong>l<strong>de</strong> lag. Gesteund<br />
door <strong>de</strong>ze resultaten ging het ABL in 2011 van<br />
start met het rapporteren van trendinformatie.<br />
Het aanstralen van piloten met lasers was<br />
een van <strong>de</strong> eerste on<strong>de</strong>rwerpen waarover het<br />
Europese richtlijn<br />
Per 1 januari 2007 trad een wetswijziging in die<br />
het mel<strong>de</strong>n van voorvallen volgens <strong>de</strong> Europese<br />
Richtlijn 2003/42/EG verplicht stel<strong>de</strong>. De<br />
richtlijn bevat een lijst van functies (personen)<br />
die verplicht melding te doen van <strong>de</strong> bedoel<strong>de</strong><br />
voorvallen. Verkeersvlieger is een van die<br />
functies. Ook gaat <strong>de</strong> richtlijn in op vrijwillige<br />
melding van voorvallen die buiten <strong>de</strong> verplichte<br />
melding vallen. De verkregen informatie dient<br />
centraal te wor<strong>de</strong>n verzameld en opgeslagen,<br />
ter beschikking te wor<strong>de</strong>n gesteld en verspreid<br />
on<strong>de</strong>r <strong>de</strong> bevoeg<strong>de</strong> instanties van an<strong>de</strong>re lidstaten.<br />
Met <strong>de</strong> oprichting van het ABL werd aan<br />
<strong>de</strong>ze verplichting voldaan.<br />
ABL publiceer<strong>de</strong>. <strong>Op</strong> het symposium werd ook<br />
trendinformatie gepresenteerd over on<strong>de</strong>rwerpen<br />
als runway incursions, vogelaanvaringen en<br />
luchtruimschendingen.<br />
Terugkoppeling aan sector<br />
Een belangrijke uitkomst van het symposium<br />
was dat terugkoppeling van <strong>de</strong> trendanalyses<br />
beter kan. ABL is in staat om betrouwbare analyses<br />
uit te voeren maar moet <strong>de</strong> resultaten ervan<br />
Laseraanstraling<br />
In 2007 signaleer<strong>de</strong> het ABL<br />
een groeiend aantal meldingen<br />
van piloten die wer<strong>de</strong>n<br />
aangestraald door lasers.<br />
Re<strong>de</strong>n voor het ABL om<br />
<strong>de</strong>ze trend scherp te volgen<br />
en voor <strong>de</strong> toenmalige IVW<br />
(Inspectie Verkeer en Waterstaat)<br />
om een signaalrapportage<br />
richting <strong>de</strong> beleidsdirectie<br />
te sturen. De trend laat zien dat het aantal laseraanstralingen nog steeds stijgt en dat<br />
maatregelen noodzakelijk zijn. Een ervan is dat het Ministerie van Veiligheid dit jaar nog het<br />
Wetboek van Strafrecht aanpast om het aanstralen van vliegtuigen via laser strafbaar te stellen.<br />
Laseraanstralingen was het eerste on<strong>de</strong>rwerp waarover het ABL een externe nieuwsbrief<br />
publiceer<strong>de</strong>. Deze nieuwsbrief, aangevuld met recente analyses, is binnenkort te vin<strong>de</strong>n op <strong>de</strong><br />
website van ILT (www.ilent.nl).<br />
beter voor het voetlicht brengen. Daarom is<br />
<strong>2012</strong> het jaar waarin ABL haar bekendheid bij <strong>de</strong><br />
sector wil vergroten door meer frequent en meer<br />
gericht te rapporteren over trends in <strong>de</strong> luchtvaartveiligheid.<br />
Er komen algemene rapportages<br />
(<strong>de</strong> eerstvolgen<strong>de</strong> betreft luchtruimschendingen)<br />
maar ook gerichte rapportages toegespitst op<br />
vakgebied of beroepsvereniging wor<strong>de</strong>n met<br />
regelmaat gepubliceerd. Deze rapportages<br />
wor<strong>de</strong>n actief verspreid en op <strong>de</strong> ABL-pagina van<br />
<strong>de</strong> ILT-website geplaatst. Deze zomer gaat ABL<br />
online.<br />
<strong>Op</strong>zet en grove nalatigheid<br />
Bij rapporteurs van een melding leeft vaak <strong>de</strong><br />
angst dat mel<strong>de</strong>n al snel leidt tot vervolging. Die<br />
angst is onterecht. In <strong>de</strong> afgelopen vijf jaar heeft<br />
slechts één melding geleid tot een veroor<strong>de</strong>ling,<br />
wat neerkomt op 0,000002% van het totale aantal<br />
meldingen. Het doel van het ABL is primair om in<br />
een vroege fase veiligheidsissues in <strong>de</strong> luchtvaart<br />
op te sporen zodat overheid en sectorpartijen<br />
tijdig maatregelen kunnen nemen om ongevallen<br />
te voorkomen. Dit vanuit <strong>de</strong> Just Culturegedachte<br />
dat partijen leren van gemaakte fouten.<br />
Just Culture betekent ook dat gedrag waarbij<br />
sprake is van opzet of grove nalatigheid wordt<br />
bestraft. Voor het ABL geldt dat bij een melding<br />
waarbij mogelijk sprake is van opzet of grove<br />
nalatigheid een toets plaatsvindt. Als <strong>de</strong> melding<br />
voldoen<strong>de</strong> concrete aanwijzingen bevat die wijzen<br />
op opzet en/of grove nalatigheid dan kan <strong>de</strong>ze<br />
(via <strong>de</strong> hoofdinspecteur en <strong>de</strong> inspecteur-generaal)<br />
wor<strong>de</strong>n doorgespeeld aan het <strong>Op</strong>enbaar<br />
Ministerie (OM). Deze bepaalt of <strong>de</strong> zaak ver<strong>de</strong>r<br />
wordt on<strong>de</strong>rzocht en kan al dan niet overgaan tot<br />
beboeting.<br />
De toets op opzet en/of grove nalatigheid voert<br />
het ABL uit met inhou<strong>de</strong>lijke on<strong>de</strong>rsteuning van<br />
17
18<br />
<strong>de</strong> <strong>de</strong>skundigen van <strong>de</strong> ILT. Om <strong>de</strong>ze toets nog<br />
beter te on<strong>de</strong>rbouwen en afgewogen uit te uitvoeren,<br />
wordt met <strong>de</strong>skundigen uit <strong>de</strong> sector een<br />
‘pool’ gevormd. Dat gebeurt op voorstel van <strong>de</strong><br />
VNV. De pool bestaat uit vertegenwoordigers van<br />
<strong>de</strong> verschillen<strong>de</strong> vakgebie<strong>de</strong>n (techniek, operationele<br />
uitvoering luchthavens/ruim en grondafhan<strong>de</strong>ling)<br />
en van verschillen<strong>de</strong> soorten vliegverkeer<br />
(kleine luchtvaart en militaire luchtvaart).<br />
Al naar gelang <strong>de</strong> soort melding nodigt het ABL<br />
zowel <strong>de</strong> interne (ILT) als <strong>de</strong> externe <strong>de</strong>skundigen<br />
(sectorvertegenwoordiger) uit om een beroep te<br />
doen op hun expertise.<br />
Casusoverleg: groeiend vertrouwen<br />
Al in 2009 is het casusoverleg in het leven geroepen.<br />
Dit is een structureel overleg tussen ABL/<br />
ILT, OM en sectorpartijen (ook <strong>de</strong> VNV) met als<br />
doel het vertrouwen tussen betrokken partijen<br />
te laten groeien en consensus te bereiken over<br />
wanneer er wel of geen sprake is van opzet en/<br />
of grove nalatigheid. Tij<strong>de</strong>ns het overleg wor<strong>de</strong>n<br />
concrete voorvallen die bij het ABL zijn binnengekomen<br />
besproken om zo <strong>de</strong> grens van opzet en/of<br />
grove nalatigheid scherp te krijgen. Resultaat van<br />
dit overleg is dat <strong>de</strong>ze grenzen meer contouren<br />
Luchtruimschendingen<br />
hebben gekregen. Dit biedt het ABL handvatten<br />
bij <strong>de</strong> uitvoering van <strong>de</strong> toets op opzet en/of grove<br />
nalatigheid. Ook heeft het casusoverleg geleid<br />
tot een toename van het on<strong>de</strong>rling vertrouwen<br />
tussen partijen. Tij<strong>de</strong>ns het ABL-symposium kon<br />
VNV’er Renault Bosma, die een presentatie over<br />
het casusoverleg gaf, dit beamen.<br />
Lunchbijeenkomst<br />
Als on<strong>de</strong>r<strong>de</strong>el van <strong>de</strong> communicatie met <strong>de</strong> sector<br />
gaat het ABL dit jaar ook bij belangenpartijen<br />
en bedrijven langs om over het bestaan, <strong>de</strong> werking<br />
en <strong>de</strong> resultaten van het ABL te vertellen.<br />
Binnen het casusoverleg is afgesproken dat ook<br />
het groeiend vertrouwen tussen <strong>de</strong> partijen in<br />
het casusoverleg via een <strong>de</strong>rgelijke opzet wordt<br />
overgebracht. <strong>Op</strong> verzoek kan een presentatie<br />
en uitleg wor<strong>de</strong>n gegeven over <strong>de</strong> verhoudingen<br />
tussen ABL/ILT, sectorpartijen en het OM en het<br />
doel en <strong>de</strong> resultaten van het casusoverleg. Bij<br />
<strong>de</strong> VNV wordt in oktober een eerste presentatie<br />
gegeven tij<strong>de</strong>ns een lunchbijeenkomst. Zowel het<br />
ABL zelf als <strong>de</strong> relatie ABL/ILT, OM en sectorpartijen<br />
komen hierbij aan bod.<br />
Het aantal schendingen van<br />
het Ne<strong>de</strong>rlandse luchtruim<br />
laat over <strong>de</strong> jaren heen een<br />
stabiel beeld zien. Zo’n 270<br />
keer per jaar vindt een schending<br />
van het civiele luchtruim<br />
plaats. Omdat een luchtruimschending<br />
als een potentieel<br />
gevaarlijke situatie wordt<br />
beschouwd, is een daling van<br />
dit aantal gewenst. DGB (Directoraat-Generaal Bereikbaarheid) heeft het voortouw genomen<br />
om met <strong>de</strong> betrokken sectorpartijen acties in gang te zetten om het aantal luchtruimschendingen<br />
te reduceren. Het ABL heeft diverse analyses uitgevoerd van <strong>de</strong> meldingen van luchtruimschendingen.<br />
Hieruit blijkt o.a. dat voor het grootste <strong>de</strong>el gemotoriseer<strong>de</strong> privé-vliegers<br />
verantwoor<strong>de</strong>lijk zijn voor <strong>de</strong> luchtruimschendingen.<br />
Luchtruimschendingen is ook het volgen<strong>de</strong> on<strong>de</strong>rwerp waarover het ABL een externe nieuwsbrief<br />
zal publiceren. Deze nieuwsbrief wordt binnenkort op het ABL-<strong>de</strong>el van <strong>de</strong> ILT-website<br />
geplaatst. Als belangbehartigers van <strong>de</strong> kleine luchtvaart zullen AOPA (Aircraft Owners & en<br />
Pilot Association) en KNVvL (Koninklijke Ne<strong>de</strong>rlandse Vereniging voor <strong>de</strong> Luchtvaart) dit probleem<br />
via hun vakbla<strong>de</strong>n on<strong>de</strong>r <strong>de</strong> aandacht van hun le<strong>de</strong>n te brengen.<br />
Reserve op min<strong>de</strong>r dan 20 minuten van Schiphol!<br />
Pied a Terre op A-1 stand: Villa ʻt Haasduin in Wijk aan Zee.<br />
Per etmaal of in combinatie met collegaʼs.<br />
20, 25 of 32 m 2 . Met balkon; terras of terras met openslaan<strong>de</strong> <strong>de</strong>uren.<br />
Grote tuin met diverse aangekle<strong>de</strong> terrassen.<br />
Volledig comfort: Grote boxspring bed<strong>de</strong>n. Luxe fauteuils. Hi<br />
speed vast internet. Luxe badkamer met douche en toilet. Grote<br />
flatscreen tvʼs, Vi<strong>de</strong>oplayer, Koelkast, Magnetron, Waterkoker.<br />
Gratis Koffie, Thee en Frisdranken.<br />
Mogelijkhe<strong>de</strong>n voor uitgebreid ontbijt. Gratis parkeren op eigen<br />
terrein. Er zijn meer dan 25 restaurants, bars en strandpaviljoens<br />
op loopafstand.<br />
Bel voor info: 0251-374763<br />
of mail: info@haasduin.nl of e<strong>de</strong>haas@ncn.nl<br />
5 vrijkaarten te geef via odb@vnv-dalpa.nl<br />
HERENWEG 39 - KUDELSTAART<br />
o <strong>Op</strong> 15 autominuten vanaf<br />
Schiphol gelegen<br />
o Prachtig uitzicht over <strong>de</strong><br />
Westein<strong>de</strong>rplassen<br />
o Luxe vrijstaan<strong>de</strong> woning<br />
o Hoogwaardige afwerking<br />
o Fraaie tuin en riante schuur<br />
o Geweldige ligging<br />
o Uitbouw mogelijkhe<strong>de</strong>n<br />
Woonopp. : 150 m² - Inhoud: 400 m³ - Perceel 530 m²<br />
Vraagprijs € 595.000,- k.k.
Advertorial<br />
ABN AMRO PILOTENDESK:<br />
NU OOK PERSOONLIJK ADVIES<br />
VIA UW PC OF TABLET<br />
In weinig tijd veel kunnen regelen. Dat kan bij <strong>de</strong> ABN AMRO<br />
Piloten<strong>de</strong>sk. Hier werken professionals die volledig thuis zijn in<br />
uw wereld. Hierdoor hoeft u over uw werk weinig uit te leggen<br />
en komt u samen vliegensvlug tot <strong>de</strong> essentie. Bijvoorbeeld als<br />
het om hypotheekadvies gaat. Lukt het niet om bij ons langs te<br />
komen? Ont<strong>de</strong>k dan het gemak van Advies Anno Nu. Een nieuwe<br />
service waarbij u via <strong>de</strong> webcam - vanaf elke locatie en op elk<br />
moment - een persoonlijk hypotheekgesprek kunt voeren en<br />
samen met <strong>de</strong> adviseur alle stukken digitaal kunt doornemen.<br />
‘GEEN IDEE WAT IK KON VERWACHTEN,<br />
MAAR HET WAS HEEL PROFESSIONEEL,<br />
PERSOONLIJK EN ‘T KON ’S AVONDS!’<br />
Ook als u in het buitenland bent gestationeerd willen wij u graag<br />
goed van dienst zijn. Daarom kunt u steeds meer bankzaken<br />
regelen via internet en <strong>de</strong> mobiele telefoon. Maar stel dat u<br />
voor <strong>de</strong> aan- of verkoop van een woning staat, dan zult u liever<br />
persoonlijk advies willen. Met advies anno nu spelen wij op die<br />
wens in. <strong>Op</strong> het moment dat het u past, neemt onze adviseur via <strong>de</strong><br />
computer contact met u op. Dat kan ook ’s avonds en op zaterdag.<br />
En als u wilt, kan ook uw eigen preferred banker aan het gesprek<br />
<strong>de</strong>elnemen. Het gesprek gaat via <strong>de</strong> telefoon, waarbij <strong>de</strong> webcam<br />
voor het persoonlijke contact zorgt. Deze service biedt nogal wat<br />
voor<strong>de</strong>len. Zo bent u niet gebon<strong>de</strong>n aan plaats of tijd, kan <strong>de</strong><br />
adviseur u via uw beeldscherm belangrijke documenten laten<br />
zien. En is <strong>de</strong> doorlooptijd van het hypotheektraject aanzienlijk<br />
korter. Gezien <strong>de</strong> positieve ervaringen met hypotheekadvies, zal<br />
<strong>de</strong>ze service ook voor an<strong>de</strong>re adviesgesprekken mogelijk wor<strong>de</strong>n.<br />
Vanaf augustus <strong>2012</strong> geven we op <strong>de</strong>ze manier bijvoorbeeld ook<br />
vermogensadvies. Zo combineren we persoonlijk gespecialiseerd<br />
advies met service op afstand.<br />
Ook ú bent voor gespecialiseerd advies van harte welkom. Onze<br />
preferred bankers van <strong>de</strong> Piloten<strong>de</strong>sk en <strong>de</strong> adviseurs van Advies<br />
Anno Nu nemen graag alle tijd voor u. Kijk voor meer informatie<br />
op abnamro.nl/piloten of bel <strong>de</strong> Piloten<strong>de</strong>sk Schiphol op<br />
020-4466616.
p<br />
e