natuurlijk gedrag van melkvee en vleeskalveren - Raad voor ...
natuurlijk gedrag van melkvee en vleeskalveren - Raad voor ...
natuurlijk gedrag van melkvee en vleeskalveren - Raad voor ...
Create successful ePaper yourself
Turn your PDF publications into a flip-book with our unique Google optimized e-Paper software.
satie treedt ev<strong>en</strong>e<strong>en</strong>s op in de weide (zie ondermeer Bernham 1984). Sambraus (1973) observeerde ver-<br />
schill<strong>en</strong>de kuddes melkkoei<strong>en</strong> tijd<strong>en</strong>s het weid<strong>en</strong> overdag. Koei<strong>en</strong> die met e<strong>en</strong> uur vertraging naar buit<strong>en</strong><br />
kwam<strong>en</strong>, begonn<strong>en</strong> later aan de rustperiode maar begonn<strong>en</strong> synchroon met de rest <strong>van</strong> de kudde aan de 2e<br />
graasperiode <strong>en</strong> 2e <strong>en</strong> 3e rustperiode. De asynchroniteit tuss<strong>en</strong> 2 groep<strong>en</strong> koei<strong>en</strong> die met e<strong>en</strong> uur verschil in<br />
de weide kwam<strong>en</strong> bleef wel bestaan als de groep<strong>en</strong> door stroomdraad gescheid<strong>en</strong> blev<strong>en</strong>.<br />
Koei<strong>en</strong> in Sambraus’ (1973) studie blev<strong>en</strong> regelmatig ligg<strong>en</strong> als de kudde begon met graz<strong>en</strong>, maar kwam<strong>en</strong> in<br />
de b<strong>en</strong><strong>en</strong> als deze zich verwijderde. Waarschijnlijk is e<strong>en</strong> <strong>van</strong> de functies <strong>van</strong> sociale facilitatie het in stand te<br />
houd<strong>en</strong> <strong>van</strong> het groepsverband. Jarman (1974) stelde dat om cohesie binn<strong>en</strong> e<strong>en</strong> groep te bewerkstellig<strong>en</strong>,<br />
grazers gelijktijdig moet<strong>en</strong> graz<strong>en</strong> <strong>en</strong> rust<strong>en</strong>. Sambraus (1973) constateerde dat <strong>gedrag</strong>ssynchronisatie<br />
nauwelijks optrad op kleine weid<strong>en</strong> (onder 0.6 ha) <strong>en</strong> dat er minimaal e<strong>en</strong> grootte <strong>van</strong> zo’n 5 ha <strong>voor</strong> nodig is.<br />
Het lijkt dat op kleine weid<strong>en</strong> ook bij asynchroon <strong>gedrag</strong> de dier<strong>en</strong> nog steeds contact houd<strong>en</strong> met de kudde,<br />
<strong>en</strong> Sambraus’ bevinding<strong>en</strong> ondersteun<strong>en</strong> de hypothese dat de behoefte aan contact met de kudde wel e<strong>en</strong>s<br />
de drijfveer <strong>voor</strong> synchroon <strong>gedrag</strong> zou kunn<strong>en</strong> zijn. Hiermee in overe<strong>en</strong>stemming rapporteerde B<strong>en</strong>ham<br />
(1984) sociale facilitatie bij graz<strong>en</strong>de koei<strong>en</strong> <strong>voor</strong> beweging, maar niet <strong>voor</strong> voedselopname. Gedragssyn-<br />
chronisatie, naast onderling verzorg<strong>en</strong> <strong>en</strong> onderlinge afstand, wordt ook wel beschouwd als e<strong>en</strong> indicator <strong>van</strong><br />
de sterkte <strong>van</strong> de band tuss<strong>en</strong> individu<strong>en</strong> (in Geissmann and Orgeldinger 2000).<br />
Beperkte <strong>voor</strong>zi<strong>en</strong>ing<strong>en</strong> als voer-, drink- <strong>en</strong> ligplaats<strong>en</strong> die koei<strong>en</strong> niet gelijktijdig kunn<strong>en</strong> gebruik<strong>en</strong>, verstor<strong>en</strong><br />
de synchronisatie <strong>van</strong> <strong>gedrag</strong>. In vergelijking met het graz<strong>en</strong> in de weide gaat het opnem<strong>en</strong> <strong>van</strong> voer in de<br />
ligbox<strong>en</strong>stal sam<strong>en</strong> met meer agonistische interacties (Wier<strong>en</strong>ga <strong>en</strong> Hopster 1990, Miller and Wood-Gush<br />
1991) <strong>en</strong> verloopt de voeropname minder synchroon (O'Connell et al., 1989). De sam<strong>en</strong>stelling <strong>van</strong> e<strong>en</strong><br />
kudde melkkoei<strong>en</strong> bepaalt naast de onderlinge agressie ook de mate <strong>van</strong> sam<strong>en</strong> et<strong>en</strong> (Metz and Mekking<br />
1978a). Het <strong>voor</strong>gaande suggereert dat de mate <strong>van</strong> synchronisatie <strong>van</strong> <strong>gedrag</strong> binn<strong>en</strong> de kudde runder<strong>en</strong><br />
iets zegt over de kwaliteit <strong>van</strong> leefomgeving <strong>van</strong> de dier<strong>en</strong> <strong>en</strong> daarmee over hun welzijn. Koei<strong>en</strong> verkiez<strong>en</strong><br />
potstall<strong>en</strong> bov<strong>en</strong> ligbox<strong>en</strong>stall<strong>en</strong> (Fregonesi 1999) <strong>en</strong> hebb<strong>en</strong> daarin langere lig- <strong>en</strong> herkauwtijd<strong>en</strong> <strong>en</strong> e<strong>en</strong><br />
sterker gesynchroniseerd lig<strong>gedrag</strong> (Fregonesi and Leaver 2001). Het in ruime mate optred<strong>en</strong> <strong>van</strong> ligg<strong>en</strong>,<br />
herkauw<strong>en</strong> <strong>en</strong> <strong>gedrag</strong>ssynchronisatie word<strong>en</strong> gezi<strong>en</strong> als tek<strong>en</strong><strong>en</strong> <strong>van</strong> goed welzijn (Krohn et al. 1992, Miller<br />
and Wood-Gush 1991, Niels<strong>en</strong> et al. 1997). E<strong>en</strong> goede synchronisatie weerspiegelt e<strong>en</strong> omgeving met<br />
30