Schoolmaatschappelijk werk / door Jacques van den Born - Edux
Schoolmaatschappelijk werk / door Jacques van den Born - Edux
Schoolmaatschappelijk werk / door Jacques van den Born - Edux
Create successful ePaper yourself
Turn your PDF publications into a flip-book with our unique Google optimized e-Paper software.
4 Redax Magazine<br />
<strong>Jacques</strong> <strong>van</strong> <strong>den</strong> <strong>Born</strong><br />
In dit artikel wordt aandacht besteed aan de realisatie <strong>van</strong> schoolmaat<br />
schappelijk <strong>werk</strong> binnen de context <strong>van</strong> de veranderende inrichting<br />
<strong>van</strong> de jeugdzorg in Nederland, de opkomst <strong>van</strong> de Centra voor Jeugd<br />
en Gezin en de aansluiting op de Zorgadviesteams (ZAT’s) binnen het<br />
onderwijs. Op basis <strong>van</strong> monitoring wordt duidelijk welke behoeften<br />
er leven binnen de scholen voor primair onderwijs en welke verwachtingen<br />
er zijn ten aanzien <strong>van</strong> de inzet <strong>van</strong> gemeenten.<br />
Veranderingen in de jeugdzorg<br />
<strong>Schoolmaatschappelijk</strong> <strong>werk</strong>,<br />
geen wens maar noodzaak.<br />
Op 1 januari 2005 is de Wet op de Jeugdzorg in <strong>werk</strong>ing getre<strong>den</strong>. De<br />
wet vloeit voort uit de noodzaak de jeugdzorg meer cliëntgericht en<br />
samenhangend in te richten. Het Kabinet heeft met deze wet een in<br />
1994 genomen besluit vastgelegd, dat in iedere provincie één toegang<br />
tot alle voorzieningen voor jeugdzorg moet komen: het Bureau Jeugdzorg.<br />
De provincies en grootstedelijke regio’s zijn verantwoordelijk<br />
voor het Bureau Jeugdzorg en de zorg waarop aanspraak bestaat op<br />
grond <strong>van</strong> de wet. Zij zijn regisseur en financier <strong>van</strong> de jeugdzorg en<br />
tevens verantwoordelijk voor de afzonderlijke schakels in de keten. De<br />
provincie ziet erop toe dat er een keten <strong>van</strong> zorg ontstaat, waarbij de<br />
gemeenten een belangrijke rol hebben op het gebied <strong>van</strong> preventie<br />
en signalering. De rijksoverheid heeft de eindverantwoordelijkheid<br />
voor het hele stelsel <strong>van</strong> jeugdzorg.<br />
Met de intrede <strong>van</strong> de Wet op de Jeugdzorg hebben de provincies de<br />
bevoegdheid gekregen om zelf een keuze te maken in de om<strong>van</strong>g <strong>van</strong><br />
en diversiteit aan taken die <strong>door</strong> Bureau Jeugdzorg moeten wor<strong>den</strong><br />
uitgevoerd. Sommige provincies, zoals Noord Brabant, hebben gekozen<br />
voor een smalle taakstelling, hetgeen impliceert dat de taken <strong>van</strong><br />
Bureau Jeugdzorg voornamelijk zijn teruggebracht tot het indiceren<br />
<strong>van</strong> cliënten voor behandeling <strong>door</strong> de achterliggende voorzieningen<br />
als bij voorbeeld GGZ, de geestelijke gezondheidszorg. Deze keuze<br />
heeft er toe geleid dat voor scholen voor primair onderwijs, afhankelijk<br />
<strong>van</strong> de gemeente, <strong>van</strong>af die datum geen schoolmaatschappelijk <strong>werk</strong><br />
meer beschikbaar was <strong>van</strong>uit Bureau Jeugdzorg.
De Wet op de Jeugdzorg geeft aan dat de gemeenten jeugd<br />
zorgtaken moeten gaan vervullen en dat zij het lokale hulpaanbod<br />
(de algemene voorzieningen) in onderlinge samenhang<br />
aanbie<strong>den</strong> en afstemmen op de provinciale jeugdzorg. In de<br />
memorie <strong>van</strong> toelichting wor<strong>den</strong> vijf functies benoemd die<br />
de aandacht moeten krijgen:<br />
1) Informatie en adviesfunctie<br />
2) Signaleringsfunctie<br />
3) Toeleidingsfunctie<br />
4) Licht pedagogische hulp: gezinnen en jeugdigen met<br />
opvoedings en opgroeiproblemen komen op de juiste plek<br />
terecht.<br />
5) Coördinatie <strong>van</strong> zorg<br />
Deze taken zijn ondergebracht in de Wet op de Maatschappelijke<br />
Ondersteuning (WMO), een wet die in aansluiting op de Wet<br />
op de Jeugdzorg per 1 januari 2007 <strong>van</strong> kracht is gewor<strong>den</strong>.<br />
Daar waar de Operatie Jong in 2003 is gestart, de verschillende<br />
ministeries ( Onderwijs, Cultuur en Wetenschappen, Volksgezondheid,<br />
Welzijn en Sport, Sociale Zaken en Binnenlandse Zaken) te laten<br />
samen<strong>werk</strong>en om meer samenhang te realiseren tussen instellingen<br />
en voorzieningen op het gebied <strong>van</strong> jeugdbeleid, heeft minister<br />
Rouvoet het initiatief genomen om een beleid uit te zetten om in de<br />
periode 2008 tot 2012 een landelijk dekkend net<strong>werk</strong> <strong>van</strong> Centra voor<br />
Jeugd en Gezin in te richten. In alle gemeenten komen deze Centra<br />
voor Jeugd en Gezin ( CJG). Deze centra wor<strong>den</strong> ingericht om voor<br />
ouders, kinderen en jongeren tot 23 jaar en professionals allerlei vragen<br />
te beantwoor<strong>den</strong> over opvoe<strong>den</strong> en opgroeien. Zij bie<strong>den</strong> advies en<br />
hulp op maat. De CjG’s zijn laagdrempelige inlooppunten die het voor<br />
de gemeenten mogelijk moeten maken om de eerder genoemde vijf<br />
functies die zijn opgenomen in de WMO, te vervullen. Het is dan ook<br />
de gemeente die de regie heeft over de inrichting en instandhouding<br />
<strong>van</strong> deze centra waar verschillende instanties met elkaar samen<strong>werk</strong>en,<br />
te weten:<br />
• De jeugdgezondheidszorg: consultatiebureaus en GGD<br />
• Opvoedondersteuning<br />
• Gezinscoaching<br />
• Delen <strong>van</strong> maatschappelijk <strong>werk</strong><br />
• Een voorpost voor de Bureaus Jeugdzorg<br />
Afstemming onderwijs en jeugdzorg.<br />
Redax Magazine<br />
Die aansluiting <strong>van</strong> lokale zorginstellingen en (provinciale) jeugdzorg<br />
op het primair onderwijs is sterk in ontwikkeling. In die samen<strong>werk</strong>ing<br />
kan een aantal functies uitgevoerd wor<strong>den</strong> die <strong>van</strong> belang zijn om,<br />
volgend op een signaal <strong>van</strong> de school, snel en goed hulp en ondersteuning<br />
te bie<strong>den</strong> aan kinderen en ouders, leerkrachten en kinderen.<br />
• Consultatie en handelingsadvisering aan de school<br />
• Screening, vraagverheldering en probleemanalyse<br />
Gericht op het verhelderen <strong>van</strong> de hulpvraag <strong>van</strong> kinderen, ouders en<br />
de school en het interdisciplinair analyseren <strong>van</strong> de vaak complexe<br />
problematiek teneinde een juiste diagnose te stellen om vervolgens<br />
een optimaal zorgtraject in gang te kunnen zetten. Hierbij kan aanvullende<br />
informatie uit de dossiers <strong>van</strong> de samen<strong>werk</strong>ingspartners<br />
ingebracht wor<strong>den</strong>. Ook kan aanvullend onderzoek nodig zijn.<br />
• Interventies in samen<strong>werk</strong>ing<br />
Gericht op het afgestemd bie<strong>den</strong> <strong>van</strong> lichte vormen <strong>van</strong> ambulante<br />
pedagogische hulp en crisisinterventie aan kinderen en ouders, in<br />
aansluiting op het onderwijs(zorg)aanbod <strong>van</strong> de scholen, en de<br />
coördinatie <strong>van</strong> zorg.<br />
• Toeleiding en verwijzing<br />
Gericht op het toelei<strong>den</strong> <strong>van</strong> kinderen en ouders naar passende<br />
zorg en ondersteuning <strong>door</strong> WSNS of lokale voorzieningen (zoals<br />
maatschappelijke dienstverlening of opvoedingsondersteuning) of<br />
naar geïndiceerde jeugdzorg en/of speciaal onderwijs. Hierbij kan<br />
de (voorbereiding <strong>van</strong>) de indicatiestelling <strong>door</strong> bureau jeugdzorg<br />
en CvI behoren, evenals de afstemming tussen indicatietrajecten<br />
indien dat aan de orde is.<br />
5
6 Redax Magazine<br />
• Registratie, evaluatie en nazorg<br />
Gericht op de zorgvuldige registratie <strong>van</strong> de uitgevoerde activiteiten<br />
en gebo<strong>den</strong> zorg <strong>door</strong> de samen<strong>werk</strong>ende partners in het zorgdossier,<br />
leerlingvolgsysteem en/of verwijsindex, elektronisch kinddossier.<br />
Daarnaast gaat het om de eindevaluatie <strong>van</strong> de uitgevoerde<br />
activiteiten en gebo<strong>den</strong> zorg en eventueel noodzakelijke nazorg<br />
ten behoeve <strong>van</strong> leerlingen / gezinnen.<br />
Om de zorg voor kinderen en ouders vroegtijdig, snel, effectief en<br />
efficiënt in te kunnen zetten is het <strong>van</strong> groot belang de bovengenoemde<br />
functies in nauwe aansluiting op de leerlingenzorg <strong>van</strong> het onderwijs<br />
te organiseren. De afgelopen jaren is op veel plaatsen in het land<br />
gezocht naar de meest <strong>werk</strong>bare manier om die aansluiting vorm te<br />
geven. Inmiddels zien we echter dat de basisingrediënten voor een<br />
effectieve en efficiënte aansluiting <strong>van</strong> het primair onderwijs bij de<br />
lokale voorzieningen en de jeugdzorg zich steeds duidelijker beginnen<br />
uit te kristalliseren en de verschillende samen<strong>werk</strong>ingspraktijken nu<br />
meer en meer naar elkaar toegroeien.<br />
Op grond <strong>van</strong> de verworvenhe<strong>den</strong> <strong>van</strong> Operatie Jong heeft het LCOJ<br />
( Landelijk Centrum Onderwijs en Jeugdzorg) onder leiding <strong>van</strong> Dolf<br />
<strong>van</strong> Veen een referentiemodel geschetst voor de aansluiting <strong>van</strong> de<br />
zorgpartners bij het primair onderwijs. Dit model is nadrukkelijk niet<br />
bedoeld als blauwdruk, maar als een referentiekader om <strong>van</strong>daar uit<br />
te reflecteren op de eigen situatie of wensen te formuleren voor de<br />
eigen samen<strong>werk</strong>ingspraktijk.<br />
De schaalgrootte <strong>van</strong> het primair onderwijs (ruim 7.000 basisscholen<br />
in het hele land) maakt het over het algemeen niet haalbaar om <strong>van</strong>uit<br />
reguliere budgetten en taakstellingen <strong>van</strong> instellingen de aansluiting<br />
met alle benodigde jeugdzorgpartners te leggen op het niveau <strong>van</strong><br />
individuele scholen. Dit is over het algemeen ook niet nodig op basis<br />
<strong>van</strong> de om<strong>van</strong>g en zwaarte <strong>van</strong> de voorkomende problematiek. Dit<br />
betekent dat in het primair onderwijs nagenoeg altijd gekozen wordt<br />
voor een gelaagdheid in de aansluiting met zorgpartners.<br />
In het onderstaande zullen we het referentiemodel <strong>van</strong> het LCOJ<br />
toesnij<strong>den</strong> op de lokale situatie zoals die aan de orde is in Westelijk<br />
Noord Brabant.<br />
Op schoolniveau dient in aanvulling op de leerlingenzorg <strong>van</strong> de<br />
school een bepaalde minimuminzet <strong>van</strong> zorg en ondersteuning<br />
beschikbaar te zijn om snel signalen te kunnen beoordelen en acties<br />
in gang te kunnen zetten. Daar zijn minimaal de volgende partners<br />
aanwezig: naast de intern begeleider <strong>van</strong> de school en de adviseur<br />
leerlingenzorg <strong>van</strong> de onderwijsbegeleidingsdienst, een collegiale<br />
consultatiegever SbO en een schoolmaatschappelijk <strong>werk</strong>er. Op veel<br />
scholen neemt ook de leerkracht <strong>van</strong> de leerling deel als deze partners<br />
in een team op de school ingebrachte casussen bespreken. Dit overleg<br />
heet overal anders. Hier noemen we dit het zorgteam, landelijk<br />
spreken we over zorgadviesteams, ZAT’s. Andere partners <strong>van</strong> de school<br />
wat betreft zorg, zoals de leerplichtambtenaar, de politie of de psycholoog/orthopedagoog<br />
<strong>van</strong> de jeugdggz en jeugdverpleegkundige <strong>van</strong><br />
de jeugdgezondheidszorg kunnen vast of op afroep deelnemen op<br />
schoolen/of bovenschools niveau. Hieronder <strong>werk</strong>en we het model<br />
op schoolniveau verder uit.
Ten behoeve <strong>van</strong> de realisatie <strong>van</strong> de zorg op bovenschoolniveau stelt het LCOJ<br />
voor om dat te doen op het niveau <strong>van</strong> WSNS, waarbij gedacht kan wor<strong>den</strong> aan<br />
een brede Permanente Commissie Leerlingenzorg (PCL). Op gezette tij<strong>den</strong><br />
kan de PCL wor<strong>den</strong> uitgebreid met de jeugdzorgpartners en de REC’s indien<br />
er sprake is <strong>van</strong> een ernstige en meestal complexe problematiek. Bureau<br />
jeugdzorg kan ook inci<strong>den</strong>teel deelnemen aan de zorgteams op schoolniveau.<br />
De nadruk ligt op de inzet <strong>van</strong> een hoogwaardige en multidisciplinaire expertise,<br />
waarmee waarborgen ontstaan voor kwaliteit <strong>van</strong> de zorg en de diagnostiek<br />
en waarbij indicatiestelling voor jeugdzorg in belangrijke mate in het voortraject<br />
kan wor<strong>den</strong> voorbereid.<br />
De zorg in en rond de school in schema gebracht.<br />
Interne leerlingenzorg <strong>van</strong> school A<br />
• Spil hierin is de intern begeleider<br />
• Leerkrachten cruciaal in het bie<strong>den</strong> <strong>van</strong> zorg aan alle leerlingen<br />
• Overige interne leerlingenzorg, zoals (motorische) remedial teaching, e.a.<br />
• Schoolnabije ondersteuners, zoals adviseur leerlingenzorg <strong>van</strong> de<br />
onderwijsadviesdienst, schoolmaatschappelijk <strong>werk</strong>er en jeugdverpleegkundige<br />
• Ambulante begeleiders en consulenten WSNS/SbO en REC<br />
Zorgteam op schoolniveau<br />
Met minmaal:<br />
• Intern begeleider (en evt. groepsleerkracht)<br />
• Adviseur leerlingenzorg<br />
• <strong>Schoolmaatschappelijk</strong> <strong>werk</strong>er<br />
• Collegiale consultatiegever SbO<br />
Eventueel aangevuld met:<br />
• Jeugdverpleegkundige jeugdgezondheidszorg<br />
• Leerplichtambtenaar<br />
• Psycholoog ggz<br />
• Politie<br />
Inzet schoolmaatschappelijk <strong>werk</strong><br />
In paragraaf 2 is vermeld dat de invoering <strong>van</strong> de Wet op de Jeugdzorg in<br />
verschillende gemeenten ertoe heeft geleid dat <strong>van</strong>af 1 januari 2005 geen<br />
schoolmaatschappelijk <strong>werk</strong> in het primair onderwijs meer kon wor<strong>den</strong> uitgevoerd<br />
<strong>van</strong>wege de provinciale keuze <strong>van</strong> een smalle taakstelling voor de<br />
bureaus jeugdzorg. De Wet Maatschappelijke Ondersteuning maakt duidelijk<br />
dat de opdracht om schoolmaatschappelijk <strong>werk</strong> te realiseren nu bij de<br />
gemeentelijke overhe<strong>den</strong> ligt. Aangezien de gemeente inrichting moet geven<br />
aan de WMO in overleg met de bewoners, ligt het voor de hand te veronderstellen<br />
dat de gemeente in het kader <strong>van</strong> het hoogoverleg, het overleg met de<br />
schoolbesturen, komt tot overeenstemming en aanzien <strong>van</strong> de beschikbaarheid<br />
<strong>van</strong> schoolmaatschappelijk <strong>werk</strong>. Dit blijkt niet in alle gevallen een spontaan<br />
en succesvol proces te zijn.<br />
<strong>Schoolmaatschappelijk</strong> <strong>werk</strong> in het<br />
samen<strong>werk</strong>ingsverband WSNS Land<br />
<strong>van</strong> Nassau<br />
Op basis <strong>van</strong> de aanvullende subsidie die de overheid<br />
verstrekt aan het samen<strong>werk</strong>ingsverband WSNS en de<br />
gemeentelijke subsidie ten behoeve <strong>van</strong> de scholen die<br />
vallen onder het Onderwijs Kansenbeleid zijn er afspraken<br />
gemaakt met het instituut IMW, een instituut dat<br />
reeds <strong>van</strong>af de start <strong>van</strong> het OVGbeleid schoolmaatschappelijk<br />
<strong>werk</strong> uitvoert en dus de gewenste expertise<br />
heeft, over de taken die wor<strong>den</strong> verwacht. In het kort<br />
kunnen deze als volgt wor<strong>den</strong> geduid:<br />
• een bijdrage leveren aan het multidisciplinair zorg<br />
overleg;<br />
• informatie, advies en kortdurende ondersteuning<br />
aan ouders en leerlingen;<br />
• analyseren <strong>van</strong> de hulpvraag en indien nodig <strong>door</strong><br />
verwijzen naar instanties voor geïndiceerde hulp;<br />
• een bijdrage leveren aan ouderavon<strong>den</strong> en ouder<br />
contacten;<br />
Redax Magazine<br />
7
8 Redax Magazine<br />
• ondersteuning <strong>van</strong> de zorgstructuur<br />
binnen de school;<br />
• met de interne begeleider een brugfunctie<br />
vormen naar de ondersteuning buiten de<br />
school.<br />
Hierbij moet wor<strong>den</strong> opgemerkt dat het<br />
aantal beschikbare uren, gemiddeld ruim 1<br />
uur per week per school, onvoldoende is om<br />
te participeren in preventief beleid zoals<br />
bijvoorbeeld het verbeteren <strong>van</strong> de signalerings<br />
vaardighe<strong>den</strong> <strong>van</strong> leerkrachten bij<br />
sociaal emotionele problemen <strong>van</strong> leerlingen<br />
voortkomend uit de thuissituatie, incest,<br />
kindermishandeling etc. Het samen<strong>werk</strong>ingsverband<br />
hoopt in de toekomst het takenpakket<br />
op preventief gebied te kunnen uitbrei<strong>den</strong><br />
en schoolmaatschappelijk <strong>werk</strong> nauw te<br />
betrekken bij het gebruik <strong>van</strong> het signaleringssysteem<br />
Zorg voor Jeugd en de afstemming<br />
met het Centrum voor Jeugd en Gezin. Vanaf<br />
de start in schooljaar 20062007 heeft het<br />
IMW alle activiteiten <strong>van</strong> de schoolmaatschappelijk<br />
<strong>werk</strong>er nauwkeurig gemonitord.<br />
De inzichten wor<strong>den</strong> in de volgende paragraaf<br />
met u gedeeld.<br />
<strong>Schoolmaatschappelijk</strong> <strong>werk</strong><br />
in beeld gebracht.<br />
Het samen<strong>werk</strong>ingsverband WSNS Land<br />
<strong>van</strong> Nassau stelt per week ongeveer 28 uren<br />
schoolmaatschappelijk<strong>werk</strong> ter beschikking<br />
voor 23 scholen voor primair onderwijs. In<br />
het samen<strong>werk</strong>ingsverband is afgesproken<br />
dat de uren niet over de scholen wor<strong>den</strong><br />
verdeeld, maar dat de uren wor<strong>den</strong> ingezet<br />
daar waar nodig om verspilling <strong>van</strong> uren en<br />
bureaucratisering te voorkomen. Dit is <strong>door</strong><br />
de scholen en de intern begeleiders uitstekend<br />
opgepakt.<br />
De monitorgegevens maken derhalve<br />
duidelijk dat niet alle scholen in dezelfde<br />
mate gebruik maken <strong>van</strong> schoolmaatschappelijk<br />
<strong>werk</strong>. De scholen in de buitengebie<strong>den</strong><br />
(gemiddeld 4 interventies in het eerste<br />
schooljaar) maken veel minder gebruik <strong>van</strong><br />
de beschikbare uren dan de scholen in de<br />
stad ( gemiddeld ruim 8 interventies per<br />
schooljaar).<br />
Informatie en voorlichting<br />
Telefonisch spreekuur<br />
Consultatie interne begeleider/leerkracht<br />
Motiveren en toeleiding hulpverlening<br />
Verwijzing tot stand brengen<br />
Crisissituaties<br />
Casusbespreking<br />
Intermediair school/hulpverlening<br />
Deelname zorgteam<br />
Melding/contact AMK<br />
Interventies SMV<br />
Schooljaar 2006-2007<br />
Schooljaar 2007-2008<br />
0 10 20 30 40 50 60 70 80
In de grafiek op pagina 8 zijn de soorten interventies <strong>van</strong> het eerste schooljaar<br />
opgenomen. Uit de grafiek blijkt dat het eerste schooljaar met name aandacht<br />
is besteed aan informatie en voorlichting, telefonisch spreekuur en consultatie<br />
intern begeleider en leerkracht. De schoolmaatschappelijk <strong>werk</strong>er heeft bijna<br />
niet geparticipeerd in de formele structuur <strong>van</strong> het zorgteam. Het totaal aan<br />
interventies heeft betrekking gehad op 65 leerlingen en 25 gezinnen.<br />
In het tweede schooljaar is een duidelijke afname te constateren op het gebied<br />
<strong>van</strong> informatie en voorlichting, hetgeen logisch is omdat de introductie op<br />
school heeft plaatsgevon<strong>den</strong>. Ook het aantal malen telefonisch spreekuur is<br />
drastisch verminderd. Nadat de SMWer als persoon bekend is wordt deze<br />
vaker op school uitgenodigd om overleg te hebben met de intern begeleider<br />
of de leerkracht. De categorieën crisissituaties en casusbespreking wor<strong>den</strong> in<br />
het schooljaar 20072008 niet gescoord. Daarentegen is er ruim een verdrievoudiging<br />
<strong>van</strong> het aantal meldingen of contacten met AMK, het meldpunt<br />
voor kindermishandeling.<br />
Het tweede schooljaar is de SMWer er ook nadrukkelijker bij betrokken als<br />
intermediair tussen school en hulpverleningsinstanties en zien we een lichte<br />
toename in het bijwonen <strong>van</strong> de zorgteamvergaderingen. De interventies<br />
hebben betrekking op 62 leerlingen en 44 gezinnen. De stijging <strong>van</strong> het aantal<br />
gezinnen kan wor<strong>den</strong> gezien als een uiting <strong>van</strong> een vergroting <strong>van</strong> de betrok<br />
Gedragsproblemen<br />
Inkomen<br />
Huisvesting<br />
Pesten<br />
Psychische problemen<br />
Echtscheiding<br />
Problemen instellingen<br />
Motivatie<br />
Concentratie<br />
Relatieproblemen<br />
Cultuurverschil<br />
Multiproblemen<br />
Incest<br />
Seksuele intimidatie<br />
Thuissituatie<br />
Andere problemen<br />
Soorten problemen<br />
Schooljaar 2006-2007<br />
Schooljaar 2007-2008<br />
0 5 10 15 20 25 30 35 40<br />
kenheid <strong>van</strong> school op de thuissituatie. Het aantal korte interventies<br />
is in schooljaar 20072008 gestegen <strong>van</strong> 1 in 20062007<br />
naar 10.<br />
In de monitor zijn tevens opgenomen de soorten problemen<br />
die hebben geleid tot de genoemde interventies. Deze gegevens<br />
zijn in de onderstaande grafiek opgenomen.<br />
In het eerste schooljaar zijn de meeste interventies voortge<br />
komen uit gedragsproblemen en/of psychische problemen bij<br />
leerlingen. In 35 gevallen is er sprake geweest <strong>van</strong> een proble<br />
matische thuisituatie. Incest en seksuele intimidatie wor<strong>den</strong><br />
niet gescoord. De categorie echtscheiding en andere problemen<br />
komen redelijke frequent voor. In het schooljaar 20072008 is<br />
over het algemeen een daling waar te nemen in de scores op<br />
de soorten problematieken. Desondanks blijven de categorieën<br />
gedragsproblemen, thuissituatie, psychische en andere problemen<br />
aanzienlijk hoger scoren dan de overige categorieën. De<br />
categorieën cultuurverschillen, incest, seksuele intimidatie en<br />
pesten wor<strong>den</strong> niet gescoord, hetgeen niet wil zeggen dat<br />
het niet voorkomt. Professionalisering <strong>van</strong> leerkrachten in de<br />
signalering kan een gewenste interventie zijn.<br />
Slotsom<br />
In de net<strong>werk</strong>en <strong>van</strong> de intern begeleiders is het school<br />
maatschappelijk <strong>werk</strong> jaarlijks geëvalueerd. De uitste<br />
kende kwaliteit <strong>van</strong> de schoolmaatschappelijk <strong>werk</strong>ers<br />
is mede debet aan de grote satisfactie die de inzet <strong>van</strong><br />
schoolmaatschappelijk <strong>werk</strong> kent. Voor de scholen<br />
blijkt de inzet <strong>van</strong> grote waarde te zijn die zeker een<br />
structureel karakter mag krijgen. De vraag is of meer<br />
uren schoolmaatschappelijk <strong>werk</strong> ook leidt tot nog<br />
meer inzet voor meer leerlingen en meer ouders. Het<br />
bereiken <strong>van</strong> 127 leerlingen en 69 gezinnen gedurende<br />
twee schooljaren lijkt de vraag te rechtvaardigen. Een<br />
structurele participatie <strong>van</strong> schoolmaatschappelijk<br />
<strong>werk</strong> in het zorgteam <strong>van</strong> de scholen om meer aandacht<br />
te kunnen beste<strong>den</strong> aan de preventieve zorg en de<br />
vroegtijdige signalering lijkt vooralsnog geen luxe,<br />
maar noodzaak.<br />
drs. J.J.M.L. <strong>van</strong> <strong>den</strong> <strong>Born</strong><br />
coördinator WSNS<br />
Redax Magazine<br />
9