voegen - Slachtofferhulp Nederland
voegen - Slachtofferhulp Nederland
voegen - Slachtofferhulp Nederland
Create successful ePaper yourself
Turn your PDF publications into a flip-book with our unique Google optimized e-Paper software.
De positie van het slachtoffer in het strafproces<br />
3. Schadevergoeding (<strong>voegen</strong>)<br />
3.2. De benadeelde<br />
Degene die rechtstreeks schade heeft geleden door een strafbaar feit, kan zich ter zake van<br />
zijn vordering tot schadevergoeding als benadeelde partij <strong>voegen</strong> in het strafproces (art. 51f<br />
lid 1 Sv). Het gaat hier allereerst om het strafbare feit dat ten laste is gelegd, maar geldt ook<br />
voor feiten die ad informandum zijn gevoegd en die op de dagvaarding zijn vermeld (art. 361<br />
lid 2 Sv). Ook privaat- en publiekrechtelijke rechtspersonen kunnen zich <strong>voegen</strong> als<br />
benadeelde partij.<br />
Het slachtoffer kan iemand machtigen om de vordering in te dienen en om hem ook in de<br />
verdere procedure te vertegenwoordigen. De wet zelf spreekt alleen over<br />
vertegenwoordiging op de zitting (art. 51c lid 2 Sv). Als de gemachtigde geen advocaat is,<br />
moet de machtiging schriftelijk. Een machtiging is ook opgenomen op het voegingsformulier.<br />
Is de benadeelde een minderjarige of een onder curatele gestelde is, dan moet de wettelijk<br />
vertegenwoordiger voor hem optreden (art. 51f lid 4 Sv). De wettelijk vertegenwoordiger<br />
moet de vordering (mede) ondertekenen.<br />
3.3. Nabestaanden<br />
Indien het slachtoffer als gevolg van het strafbare feit is overleden kunnen nabestaanden<br />
zich soms <strong>voegen</strong> (art. 51f lid 2 Sv):<br />
• de erfgenamen ter zake van hun onder algemene titel verkregen vordering (in<br />
beginsel de materiële schade) en<br />
• de personen, bedoeld in art. 6:108 lid 1 en lid 2 BW ter zake van de daar bedoelde<br />
vorderingen (begrafeniskosten en inkomensderving).<br />
3.4. Splitsing van de vordering door de benadeelde<br />
Het is ook mogelijk om een gedeelte van de schade te vorderen (art. 51f lid 3 Sv). De schade<br />
die niet is gevorderd in het strafproces kan alsnog in een civiele procedure worden<br />
gevorderd. Redenen tot splitsing van de vordering kunnen bijvoorbeeld zijn:<br />
• de vordering is nog niet helemaal duidelijk is. Bijvoorbeeld omdat er nog geen<br />
eindtoestand is.<br />
• door de complexiteit van de schade is het niet goed mogelijk zal zijn de gehele<br />
schade tijdens een strafprocedure aannemelijk te maken. Dan kan bijvoorbeeld<br />
alleen dat gedeelte worden gevorderd waarvoor een beperkt onderzoek op de<br />
strafzitting toereikend is om deze vast te stellen.<br />
Copyright <strong>Slachtofferhulp</strong> <strong>Nederland</strong> 2011
De positie van het slachtoffer in het strafproces<br />
3.5. Indienen van de vordering<br />
3.5.1. Voegingsformulier<br />
De vordering kan door de benadeelde partij voorafgaand aan de zitting worden ingediend<br />
middels het zogenoemde voegingsformulier. Als het slachtoffer te kennen heeft gegeven de<br />
schade vergoed te willen hebben, wordt het voegingsformulier al in een vroeg stadium<br />
toegestuurd. De termijn om het formulier in te dienen is twee weken. Deze termijn is kort.<br />
Soms te kort. Het kan echter van groot belang zijn om binnen de gegeven termijn een<br />
(voorlopige) vordering in te dienen, omdat de gevraagde schade wordt meegewogen bij de<br />
wijze waarop de strafzaak wordt afgedaan.<br />
Als er geen schadevergoeding is gevraagd kan het zijn dat de zaak wordt afgedaan met een<br />
transactie of zelfs wordt geseponeerd. Is er een vordering door het slachtoffer ingediend dan<br />
zal vergoeding van de schade bij de beslissing van de officier betrokken worden. Meestal zal<br />
dit betekenen dat dan alleen transactie of sepot plaatsvindt als de schade ook wordt vergoed<br />
(schaderegeling). Wil de verdachte niet meewerken aan het regelen van de schade, dan zal<br />
dit meestal betekenen dat de officier de verdachte dagvaart.<br />
Vindt er een strafzitting plaats dan kan de vordering nog schriftelijk worden ingediend tot aan<br />
de zitting. Tot dat moment kan de vordering ook worden gewijzigd of aangevuld. Er moet wel<br />
rekening mee worden gehouden dat wanneer de vordering per post wordt opgestuurd, het<br />
enige dagen zal duren voor de stukken in het dossier terecht komen. Bovendien is het<br />
raadzaam de vordering niet op het laatste moment in te dienen zodat openbaar ministerie,<br />
rechtbank en verdediging genoeg tijd hebben om de vordering te bestuderen.<br />
Een kopie van het voegingsformulier wordt door het openbaar ministerie ook aan de<br />
verdachte gestuurd (art. 51g lid 3 Sv). De op het voegingsformulier ingevulde<br />
persoonsgegevens van het slachtoffer komen daarmee dus ook bij de verdachte terecht.<br />
Deze gegevens zullen overigens meestal reeds bij de verdachte bekend zijn, omdat de<br />
gegevens bijvoorbeeld al op de aangifte vermeld staan. De aangifte maakt deel uit van het<br />
strafdossier. De verdachte of zijn raadsman krijgt daarvan een kopie. Het is overigens, net<br />
als bij de aangifte, mogelijk om domicilie te kiezen, zodat de woonplaats van het slachtoffer<br />
niet via het voegingsformulier bekend wordt gemaakt.<br />
3.5.2. OM-afdoening<br />
Op 1 februari 2008 is de Wet OM-afdoening inwerking getreden. 1 De officier van justitie mag<br />
op grond van deze wet strafbare feiten waarop maximaal zes jaar gevangenisstraf staat zelf<br />
met een zogenoemde strafbeschikking afdoen (art. 257a lid 1 Sv). Het gaat niet om<br />
vrijheidsstraffen, maar wel taakstraffen tot 120 uur en geldboetes. De officier kan bij de<br />
strafbeschikking niet de civiele vordering toewijzen, maar kan wel een<br />
schadevergoedingsmaatregel opleggen ten behoeve van het slachtoffer (art. 257a lid 2<br />
onder d Sv). De wet wordt gefaseerd ingevoerd en wordt nu alleen nog toegepast op<br />
strafbare feiten zonder slachtoffer. De strafbeschikking moet uiteindelijk de transactie gaan<br />
vervangen.<br />
Aan de hand van de ingediende vordering (voegingsformulier) zal de officier dan de toe te<br />
kennen schadevergoeding vaststellen.<br />
1 Zie uitgebreid hierover Aanwijzing OM-afdoening.<br />
Copyright <strong>Slachtofferhulp</strong> <strong>Nederland</strong> 2011
De positie van het slachtoffer in het strafproces<br />
3.5.3. Voeging ter zitting<br />
Naast schriftelijke indiening door middel van het voegingsformulier voorafgaand aan de<br />
zitting, is het ook mogelijk om ter terechtzitting te <strong>voegen</strong>. Dit dient te gebeuren vóór het<br />
requisitoir van de officier van justitie door opgave bij de rechter. Het is aan te bevelen dit<br />
schriftelijk te doen, maar het kan ook mondeling en (art. 51g lid 3 Sv). Deze wijze van<br />
<strong>voegen</strong> kan het best alleen in noodgevallen worden gebruikt, want de verschillende partijen<br />
zullen zich wellicht overvallen voelen door de vordering. De verdediging moet in ieder geval<br />
voldoende gelegenheid hebben om zich op een vordering voor te bereiden, anders komt<br />
schending van het recht op een eerlijk proces van de verdediging in beeld (fair trial, art. 6<br />
EVRM). Deze wijze van <strong>voegen</strong> leent zich daarom niet goed voor uitgebreidere vorderingen.<br />
3.5.4. Schadeopgaveformulier<br />
Er is in een aantal arrondissementen een proef gedaan met een nieuw<br />
schadeopgaveformulier dat het huidige voegingsformulier moet gaan vervangen. Dit<br />
formulier bestaat uit drie delen: deel A, B en een bijlage:<br />
Deel A bevat de persoonsgegevens van het slachtoffer of de nabestaande; deel B betreft de<br />
schade(posten). Deze splitsing is gemaakt voor de privacy van het slachtoffer of de<br />
nabestaande. Het is de bedoeling dat alleen deel B aan het strafdossier toegevoegd. Deel A<br />
blijft achter bij de administratie van het slachtofferloket. Hiervoor lijkt overigens eerst nog een<br />
wetswijziging nodig aangezien art. 51g lid 1 Sv bepaalt dat de vordering moet worden<br />
gedaan onder vermelding van de persoonsgegevens van het slachtoffer.<br />
De bijlage bij het schadeopgaveformulier is een aanvraag bestemd voor het Schadefonds<br />
Geweldsmisdrijven. Het slachtoffer kan zo op eenvoudige wijze meteen een aanvraag bij het<br />
Schadefonds doen. Doordat op deel A en B al de meeste gegevens zijn ingevuld die nodig<br />
zijn voor een aanvraag bij het Schadefonds, is deze bijlage een stuk korter dan het<br />
gebruikelijke formulier voor het Schadefonds Geweldsmisdrijven.<br />
3.6. De ontvankelijkheid van de vordering<br />
3.6.1. Straf of maatregel<br />
Voor ontvankelijkheid is vereist dat aan de verdachte enige straf of maatregel wordt<br />
opgelegd, dan wel een schuldigverklaring zonder oplegging van straf wordt toegepast (art.<br />
361 lid 2 onder a Sv). Wanneer de verdachte wordt vrijgesproken of ontslagen van alle<br />
rechtsvervolging is de benadeelde partij in beginsel niet ontvankelijk. Indien de verdachte het<br />
strafbare feit niet kan worden toegerekend wegens de gebrekkige ontwikkeling of ziekelijke<br />
stoornis van zijn geestvermogens en wordt ontslagen van alle rechtsvervolging, maar de<br />
maatregel plaatsing in een psychiatrisch ziekenhuis (art. 37 Sr) of terbeschikkingstelling (tbs,<br />
art. 37a Sr) wordt bevolen, is de benadeelde toch ontvankelijk. 2 Er is dan een strafrechtelijke<br />
maatregel opgelegd en in verband met de schade doet zich de situatie van art. 6:165 lid 1<br />
BW voor en kan de onrechtmatige daad aan de verdachte worden toegerekend.<br />
3.6.2. Rechtstreekse schade<br />
De benadeelde moet rechtstreekse schade door het bewezenverklaarde feit zijn toegebracht<br />
(art. 362 lid 2 onder b Sv). De term rechtstreekse schade is niet bedoeld als een van het<br />
burgerlijk recht afwijkende bijzondere maatstaf voor het oorzakelijk verband tussen het<br />
bewezenverklaarde feit en de schade. 3<br />
2 HR 23 juni 1998, NJ 1998, 860.<br />
3 A-G Machielse vóór HR 24 maart 1998, NJ 1998, 537.<br />
Copyright <strong>Slachtofferhulp</strong> <strong>Nederland</strong> 2011
De positie van het slachtoffer in het strafproces<br />
Met de term rechtstreekse schade wordt de kring van begunstigden beperkt. Van<br />
rechtstreekse schade is sprake als iemand is getroffen in een belang dat door de overtreden<br />
strafbepaling wordt beschermd. In het algemeen beschermen strafbepalingen niet het belang<br />
van rechtsopvolgers, noch van derde belanghebbenden, zodat doorgaans alleen het<br />
slachtoffer zelf zich als benadeelde partij kan <strong>voegen</strong> in het strafproces. 4 Dit betekent<br />
bijvoorbeeld dat een verzekeraar zich niet voor de aan het slachtoffer uitgekeerde schade<br />
kan <strong>voegen</strong>.<br />
Aan de voorwaarde dat de schade een rechtstreeks gevolg is van het bewezen verklaarde<br />
feit is voorts voldaan als in de tenlastelegging de gedraging is omschreven die de schade<br />
heeft veroorzaakt, zodat op basis van de tenlastelegging de civiele vordering kan worden<br />
onderzocht. 5 Wordt een verdachte bijvoorbeeld vervolgd wegens mishandeling dan zal de<br />
benadeelde partij zich kunnen <strong>voegen</strong> met haar vordering die een rechtstreeks gevolg is van<br />
de mishandeling, ongeacht de vraag of deze schade in de tenlastelegging is vermeld. Het is<br />
dus niet nodig dat uit de tenlastelegging blijkt dat er schade is en zo ja, welke precies. Op<br />
basis van de tenlastelegging moet worden onderzocht of het bewezenverklaarde feit de<br />
schade tot gevolg heeft gehad. De rechtspraak geeft vervolgens alle ruimte om schade toe te<br />
rekenen aan het bewezen verklaarde feit. 6<br />
3.6.3. Ad informandum<br />
Ad informandum gevoegde feiten worden ter kennis van de rechter gebracht, zodat hiermee<br />
rekening kan worden gehouden in verband met de strafoplegging. De verdachte moet deze<br />
feiten dan wel hebben bekend en op de zitting desgevraagd wederom bekennen. In art. 361<br />
lid 2 onder b Sv is bepaald dat de vordering van de benadeelde partij tevens ontvankelijk<br />
indien het strafbare feit ad informandum is gevoegd. 7 Dit geldt alleen voor strafbare feiten die<br />
reeds op de dagvaarding ad informandum zijn vermeld.<br />
3.6.4. Onevenredige belasting<br />
Indien behandeling van de vordering van de benadeelde partij naar het oordeel van de<br />
rechtbank een onevenredige belasting van het strafgeding oplevert, kan de rechtbank<br />
bepalen dat de vordering geheel of ten dele niet ontvankelijk is (art. 361 lid 3 Sv). Dit heeft<br />
oude criterium vervangen dat de vordering eenvoudig van aard dient te zijn.<br />
Met het nieuwe criterium is volgens de toelichting beoogt te bewerkstelligen dat de<br />
strafrechter zoveel als mogelijk – en vaker dan nu het geval is – inhoudelijk over de<br />
vordering van de benadeelde partij beslist. Het enkele feit, zo gaat de toelichting verder, dat<br />
een vordering wordt betwist, niet onmiddellijk met voldoende bewijsmiddelen wordt<br />
onderbouwd of dat er bijvoorbeeld een enkele getuige of deskundige moet worden gehoord<br />
of het gevorderde bedrag hoger is dan gemiddeld, mag geen reden (meer) zijn de vordering<br />
om die reden niet ontvankelijk te verklaren. Dat de omvang van de schade – ook immateriële<br />
– wellicht vaker dan nu het geval is zal worden bepaald door schatting, achtten de indieners<br />
geen groot bezwaar, omdat de voordelen voor het slachtoffer immers groot zijn. 8<br />
4 Kamerstukken II 1989/90, 21 345, nr. 3, p. 17 (MvT).<br />
5 Kamerstukken II 1989/90, 21 345, nr. 3, p. 17 (MvT).<br />
6 HR 21 september 1999, NJ 1999, 801.<br />
7 Kamerstukken II 2005/06, 30143, nr. 12 (Amendement van de leden Van Fessem en Wolfsen).<br />
8 Kamerstukken II 2007/08, 30143, nr. 16 (Amendement van de leden Wolfsen en Teeven).<br />
Copyright <strong>Slachtofferhulp</strong> <strong>Nederland</strong> 2011
De positie van het slachtoffer in het strafproces<br />
De vraag is hoe de toelichting dat het horen van een getuige of een deskundige, zoals de<br />
toelichting op het amendement stelt, niet aan de ontvankelijkheid van de vordering in de weg<br />
zou hoeven staan, zich verhoudt met art. 334 lid 1 Sv, waarin wordt bepaald dat de<br />
benadeelde geen getuige of deskundige kan aanbrengen. Dit artikel hoeft overigens niet aan<br />
het horen van een getuige of deskundige in de weg te staan. De benadeelde partij heeft<br />
weliswaar geen recht om een getuige of deskundige aan te brengen, maar de benadeelde<br />
kan immers gewoon verzoeken een getuige of deskundige voor de zitting op te roepen of in<br />
het vooronderzoek te doen horen.<br />
3.7. Uitspraak van de rechter<br />
3.7.1. Inhoud uitspraak<br />
Over de civiele vordering moet gelijktijdig met de einduitspraak in de strafzaak uitspraak<br />
worden gedaan, tenzij de benadeelde partij met toepassing van art. 333 Sv (op de zitting) al<br />
niet-ontvankelijk is verklaard (art. 335 Sv).<br />
Art. 361 lid 1 Sv bepaalt dat de rechter ten aanzien van de vordering van de benadeelde<br />
partij een beslissing neemt over:<br />
– de ontvankelijkheid van de benadeelde partij,<br />
– over de gegrondheid van de vordering en<br />
– over de verwijzing in de proceskosten die door de benadeelde en door de verdachte of<br />
diens ouder of voogd, in het geval dat de verdachte jonger dan 14 jaar is (art. 51g lid 4 Sv),<br />
zijn gemaakt.<br />
3.7.2. Splitsing van de vordering door de rechter<br />
De rechter kan de vordering geheel of gedeeltelijk niet ontvankelijk verklaren. De rechter<br />
splits daarmee de vordering in een gedeelte dat zich wel en dat zich niet leent voor<br />
behandeling in het strafgeding (dit laatste gedeelte vormt dan een onevenredige belasting<br />
voor het strafgeding).<br />
Het door de strafrechter toegewezen gedeelte van de vordering wordt dan vaak als<br />
voorschot aangeduid. Een dergelijke toewijzing is echter geen voorlopige vaststelling in de<br />
zin dat deze later nog lager uit kan vallen. Zodra het vonnis onherroepelijk is geworden is de<br />
toewijzing definitief.<br />
Voor zover de vordering niet ontvankelijk is verklaard kan deze door het slachtoffer gewoon<br />
in eerste aanleg bij de civiele rechter worden aangebracht. Er is immers nog geen inhoudelijk<br />
oordeel door een rechter over geveld. Het gedeelte dat ontvankelijk is, kan de rechter toe- of<br />
afwijzen. (Voor hoger beroep tegen een afgewezen vordering zie: art. 421 Sv.)<br />
Dit betekent dat de volgende uitspraken ten aanzien van de vordering benadeelde partij<br />
kunnen voorkomen:<br />
- Geheel niet ontvankelijk<br />
- Gedeeltelijk niet ontvankelijk, toewijzing voor het overige<br />
- Gedeeltelijk niet ontvankelijk, afwijzing voor het overige<br />
- Gedeeltelijk niet ontvankelijk, toewijzing voor een gedeelte en afwijzing voor een<br />
gedeelte<br />
- Volledige toewijzing of afwijzing<br />
Copyright <strong>Slachtofferhulp</strong> <strong>Nederland</strong> 2011
De positie van het slachtoffer in het strafproces<br />
3.7.3. Proceskosten<br />
In het vonnis moet ook een beslissing worden opgenomen over de verwijzing in de kosten<br />
die door de benadeelde partij en de verdachte zijn gemaakt en ten behoeve van de<br />
tenuitvoerlegging die nog zijn te maken (art. 361 lid 6 Sv en art. 592a Sv). Deze kosten zijn<br />
(dus) geen rechtstreekse schade in de zin van art. 361 lid 2 onder b Sv.<br />
Bij de begroting van deze kosten wordt dezelfde maatstaf gehanteerd als in civiele<br />
procedures. 9 Dit betekent dat in de voegingsprocedure het proceskostensysteem van het<br />
Wetboek van Burgerlijke rechtsvordering wordt gehanteerd (artt. 237-245 Rv). Het staat de<br />
rechter vrij om van het liquidatietarief rechtbanken en hoven, dat geldt voor civiele<br />
procedures, af te wijken. 10<br />
Treedt er geen gemachtigde op dan kunnen tot de kosten van de benadeelde partij behoren<br />
die gemaakt zijn voor het bijwonen van de zitting (de reis- , verblijfs- en verletkosten). De reis<br />
en verblijfskosten kunnen worden begroot overeenkomstig het Besluit Tarieven in strafzaken<br />
2003.<br />
Indien de vordering van benadeelde (voor het grootste deel) wordt toegewezen zal de<br />
rechter desgevraagd proceskosten aan de benadeelde partij toewijzen ten laste van de<br />
verdachte. Wordt de vordering van de benadeelde partij (voor het overgrote deel) afgewezen<br />
en/of niet ontvankelijk verklaard dan wordt de benadeelde meestal in de proceskosten<br />
veroordeeld. Over het algemeen worden de proceskosten dan op nihil gesteld, omdat de<br />
raadsman van de verdachte immers al verschijnt in verband met de strafzaak en zich<br />
meestal beperkt tot een kort mondeling verweer met betrekking tot de vordering benadeelde<br />
partij. De Hoge Raad heeft overigens beslist dat een niet ontvankelijkverklaring van de<br />
benadeelde partij niet zonder meer meebrengt dat de benadeelde partij zelf de kosten moet<br />
dragen van de voeging in het strafproces. 11<br />
3.8 De schadevergoedingsmaatregel<br />
Naast dat de rechter een beslissing moet nemen over de vordering benadeelde partij, heeft<br />
hij ook de mogelijkheid om schadevergoeding toe te kennen in de vorm van een<br />
strafrechtelijke maatregel, de zogeheten schadevergoedingsmaatregel (art. 36f Sr). De<br />
veroordeelde krijgt dan de plicht opgelegd een bedrag als schadevergoeding aan de staat te<br />
betalen ten behoeve van het slachtoffer.<br />
Groot voordeel van de schadevergoedingsmaatregel voor de benadeelde is dat het CJIB de<br />
toegekende schadevergoeding int. Bovendien wordt door de rechter aan de<br />
schadevergoedingsmaatregel een vervangende hechtenis gekoppeld als stok achter de deur<br />
voor het geval ver veroordeelde de schadevergoeding niet betaalt (art. 24c Sr is van<br />
overeenkomstige toepassing). Overigens ontheft de tenuitvoerlegging van de vervangende<br />
hechtenis de veroordeelde niet van de betalingsverplichting (art. 36f lid 7 Sr). In zoverre is de<br />
term vervangend dus misleidend. Hiernaast is van groot belang dat voor de als<br />
schadevergoedingsmaatregel toegewezen schadevergoeding de zogenoemde<br />
voorschotregeling geldt.<br />
9 HR 29 mei 2001, LJN AB1819, NJ 2002, 123.<br />
10 HR 26 februari 2002, LJN AD8866.<br />
11 HR 23 november 2010, LJN BM9405.<br />
Copyright <strong>Slachtofferhulp</strong> <strong>Nederland</strong> 2011
De positie van het slachtoffer in het strafproces<br />
Voor de schadevergoedingsmaatregel geldt::<br />
• kan alleen worden opgelegd voor zover de veroordeelde civielrechtelijk aansprakelijk<br />
is voor de schade;<br />
• de kring van begunstigden van de maatregel gelijk is aan de voegingsgerechtigden:<br />
het moet ook hier gaan om rechtstreekse schade 12 en in sommige gevallen kunnen<br />
nabestaanden schadevergoeding vorderen;<br />
• de proceskosten zijn geen rechtstreekse schade en kunnen daarom ook niet onder<br />
de schadevergoedingsmaatregel worden gebracht; 13<br />
• als de rechter de schadevergoedingsmaatregel oplegt moet hij toch nog beslissen<br />
over de vordering van de benadeelde partij; 14<br />
• in de praktijk wordt de maatregel meestal voor hetzelfde bedrag opgelegd als de<br />
toegekende schadevergoeding. De veroordeelde hoeft uiteraard maar één keer de<br />
schadevergoeding te betalen. In de uitspraak wordt daarom bepaald dat betaling aan<br />
het slachtoffer ontheft van de betalingsverplichting aan de staat en vice versa.<br />
Voor het opleggen van de schadevergoedingsmaatregel is geen vordering benadeelde partij<br />
nodig. De rechter kan de maatregel ambtshalve opleggen. Al dan niet na vordering door de<br />
officier. Uiteraard moet de schade kunnen worden vastgesteld en zal de rechter niet (snel)<br />
tot oplegging van de maatregel overgaan zonder dat blijkt dat het slachtoffer<br />
schadevergoeding wil. Dit betekent ook:<br />
• de rechter kan als de benadeelde partij om formele redenen niet ontvankelijk is,<br />
bijvoorbeeld omdat de benadeelde zijn vordering niet heeft ondertekend, de vordering<br />
toch als schadevergoedingsmaatregel opleggen. 15<br />
• indien het slachtoffer zich in eerste aanleg niet heeft gevoegd, is een vordering<br />
benadeelde partij in hoger beroep niet ontvankelijk. Het hof kan echter wel de<br />
schadevergoedingsmaatregel opleggen. 16<br />
• de mogelijkheid tot het opleggen van de schadevergoedingsmaatregel is zelfs niet<br />
afhankelijk van de opeisbaarheid van het vorderingsrecht van het slachtoffer. Zo kan<br />
ook voor een verjaarde civielrechtelijke vordering de schadevergoedingsmaatregel<br />
worden opgelegd. 17<br />
• De draagkracht van de verdachte speelt in beginsel bij de bepaling van de hoogte<br />
van het bedrag geen rol. 18<br />
• Eventueel kan de strafrechter als er reeds een uitspraak is van de civiele rechter,<br />
alsnog in de strafprocedure de schadevergoedingsmaatregel opleggen. 19<br />
3.9. Voorschotregeling<br />
De voorschotregeling betekent dat indien de schadevergoedingsmaatregel is opgelegd, de<br />
staat het (resterende) bedrag uitkeert aan het slachtoffer. Deze uitkering vindt plaats als de<br />
veroordeelde niet of niet volledig aan zijn betalingsverplichting heeft voldaan binnen acht<br />
maanden na de dag waarop het vonnis of arrest onherroepelijk is geworden. De regeling<br />
geldt niet voor rechtspersonen (art. 36f lid 6 Sr).<br />
12<br />
HR 18 april 2000, LJN ZD1786, NJ 2000, 413.<br />
13<br />
HR 19 maart 2002, NJ 2002, 497; LJN AD8963<br />
14<br />
HR 10 oktober 2006, LJN AY7397.<br />
15<br />
Vergelijk: Rb. Rotterdam 10 februari 2011, LJN BP7069<br />
16<br />
Bijvoorbeeld: Hof Amsterdam 9 maart 2010, LJN BL7200 en Hof Leeuwarden 10 september 2010, LJN BN6889<br />
17<br />
HR 13 juli 2010, LJN BM0912.<br />
18<br />
HR 16 juni 2009, LJN BI1812, NJ 2009, 293.<br />
19<br />
Rb. Roermond 30 juni 2004, LJN AQ8819 Rb. ’s-Hertogenbosch 24 november 2009, LJN BK4216.<br />
Copyright <strong>Slachtofferhulp</strong> <strong>Nederland</strong> 2011
De positie van het slachtoffer in het strafproces<br />
De minister heeft het voorgaande inmiddels bij AMvB nader geregeld. In het<br />
Uitvoeringsbesluit voorschot schadevergoedingsmaatregel heeft de minister bepaald dat de<br />
voorschotregeling de eerste vijf jaar alleen gaat gelden voor slachtoffers van een geweld- of<br />
zedenmisdrijf (art. 5 lid 2 jo. art. 1 lid 2 Uitvoeringsbesluit). Voor andere misdrijven gaat de<br />
regeling dus pas op 1 januari 2016 gelden. Hiervoor geldt dan bovendien een maximum van<br />
€ 5.000. In het Uitvoeringsbesluit is, aldus de toelichting, ter wille van de duidelijkheid en<br />
kenbaarheid, een limitatieve opsomming opgenomen van de gewelds- en zedenmisdrijven<br />
waar de voorschotregeling op van toepassing is (art. 2 Uitvoeringsbesluit).<br />
De voorschotregeling wordt door het Centraal Justitieel Incassobureau uitgevoerd.<br />
Copyright <strong>Slachtofferhulp</strong> <strong>Nederland</strong> 2011