TEGEN DE KWAKZALVEKIJ. - Vereniging tegen de Kwakzalverij
TEGEN DE KWAKZALVEKIJ. - Vereniging tegen de Kwakzalverij
TEGEN DE KWAKZALVEKIJ. - Vereniging tegen de Kwakzalverij
You also want an ePaper? Increase the reach of your titles
YUMPU automatically turns print PDFs into web optimized ePapers that Google loves.
ging, in overleg met mij genomen, ten ein<strong>de</strong> <strong>de</strong>ze I 3°. Toynbee, <strong>de</strong> militaire cantines (ten getale<br />
verspreiding nog bevor<strong>de</strong>rlijk te zijn, is <strong>de</strong>ze : Yoor- van drie) het Protestantsch Militair Tehuis, en Verloopig<br />
zal, te beginnen met <strong>de</strong>ze maand, bij wijze eenigingen van verschillen<strong>de</strong>n aard;<br />
van proef, op <strong>de</strong> exemplaren van het J/., die hier 4°. On<strong>de</strong>rnemers van stoombootdiensten, beurt-<br />
ter ste<strong>de</strong> wor<strong>de</strong>n verspreid, wor<strong>de</strong>n gedrukt dat zij schippers en vrachtrij<strong>de</strong>rs en voetbo<strong>de</strong>n op <strong>de</strong> om<br />
mogen wor<strong>de</strong>n weggegeven of van <strong>de</strong> plaatsen, liggen<strong>de</strong> gemeenten; (ten ein<strong>de</strong> ze ook naar buiten<br />
waar zg ter lezing liggen, wor<strong>de</strong>n meegenomen, verspreid te krijgen.)<br />
terwijl aan alle adressen, waaraan het wordt be 5°. De portiers van <strong>de</strong> verschillen<strong>de</strong> ministeriën;<br />
zorgd, een schrijven is gezon<strong>de</strong>n, waarin <strong>de</strong> aan 6°. De Commissarissen van politie, <strong>de</strong> Direcdacht<br />
hierop wordt gevestigd, met verzoek dit meeteurs van <strong>de</strong> telegraaf kan toren, Stationschefs en <strong>de</strong><br />
nemen (resp. weggeven), zooveel mogelijk in <strong>de</strong> administratie van <strong>de</strong> tram;<br />
hand te willen werken en, als men dientengevolge 7°. De besturen van <strong>de</strong> Coöperatieve broodbak<br />
nog nieuwe exemplaren noodig mocht hebben, <strong>de</strong>ze kergen hier ter ste<strong>de</strong> (ten getale van vier);<br />
bij mij aan te vragen. Een doctor, die voor zijne 8°. Adressen van verschillen<strong>de</strong>n aard.<br />
wachtkamer reeds^iQ exemplaren ontvangt, <strong>de</strong>el<strong>de</strong> Het aantal van <strong>de</strong> exemplaren, aan elk van <strong>de</strong>ze<br />
mij me<strong>de</strong>, dat hij daar boven <strong>de</strong> plaats waar zij ter adressen verzon<strong>de</strong>n — hetzij in eens, hetzij totaal<br />
lezing liggen, een papier had aangebracht, waarop in verschillen<strong>de</strong> keeren — wisselt af van 4 (niet<br />
hét verzoek stond, het M. me<strong>de</strong> te nemen en dat vier duizend maar vier) tot 6000. Dit laatste was<br />
hiervan vooral door <strong>de</strong> eenvoudige burgerklasse steeds het bedrag dat aan het bestuur vaù eene van <strong>de</strong><br />
gebruik werd gemaakt, zoodat reeds na eenige coöperatieve broodbakkergen werd verzon<strong>de</strong>n, ter<br />
dagen alle exemplaren meestal verdwenen waren. wijl het bestuur van eene an<strong>de</strong>re van die bakkergen<br />
Een doctor vertel<strong>de</strong> het volgen<strong>de</strong> :<br />
er 5000 van kreeg. Van het meeren<strong>de</strong>el van die<br />
. Hij heeft veel practijk on<strong>de</strong>r <strong>de</strong>n kleinen burger adressen wissel<strong>de</strong> dit aantal ver<strong>de</strong>r af van 10 tot 100.<br />
stand, en het Maandblad is bij hem altijd da<strong>de</strong>lijk Ik ben later eens bij <strong>de</strong> personen, aan wie ik <strong>de</strong><br />
weg ; <strong>de</strong> patiënten uit dien stand, die in <strong>de</strong> wacht blaadjes tot een eenigszins ruim bedrag ter verspreikamer<br />
zitten te wachten, nemen het dikwijls mee; ding had toegezon<strong>de</strong>n, gaan informeeren, of zij van<br />
hg kreeg tot nog toe 2 exemplaren, maar nu heeft die verspreiding ook eenigen invloed had<strong>de</strong>n kun<br />
hij verzocht hem elke maand 20 te sturen. nen bespeuren ; die personen behoor<strong>de</strong>n tot al <strong>de</strong><br />
Tevens moet hier nog met lof melding wor<strong>de</strong>n<br />
hierboven genoem<strong>de</strong> categorieën. Hunne antwoor<br />
'gemaakt van <strong>de</strong>n steun, dien <strong>de</strong> Tereeniging voor<br />
<strong>de</strong>n waren van zeer uiteenloopen<strong>de</strong>n 'aard. De me<br />
dit doel ontvangt van eene jonge dame, Mejuffrouw<br />
dici die armenpractijk had<strong>de</strong>n zei<strong>de</strong>n mij: zij had<br />
A. VAN ROSSUM, on<strong>de</strong>rwijzeres op eene openbare la<strong>de</strong>n<br />
er niet het minste resultaat van gezien ; <strong>de</strong><br />
gere school, en van een jong ambtenaar aan <strong>de</strong><br />
eigenlijke arme is verstan<strong>de</strong>lijk veel te min ont<br />
landsdrukkerij. De eerste ontvangt 18 exemplaren<br />
wikkeld om te begrijpen, dat <strong>de</strong> raad, die hem door<br />
per maand, die zij aan on<strong>de</strong>rwijzers en on<strong>de</strong>rwijze<br />
bestrij<strong>de</strong>rs van <strong>de</strong> kwakzalverij wordt gegeven , tot<br />
ressen van openbare en bijzon<strong>de</strong>re scholen hier ter<br />
zijn eigen bestwil strekt. An<strong>de</strong>ren had<strong>de</strong>n niets van<br />
ste<strong>de</strong> te lezen geeft, opdat zij <strong>de</strong> leerlingen van<br />
eenige werking bespeurd, en weer an<strong>de</strong>ren zei<strong>de</strong>n<br />
hunne klasse met overtuiging het gebruik van kwak-<br />
mij, dat <strong>de</strong> blaadjes over het algemeen met veel<br />
zalversmid<strong>de</strong>len kunnen ontra<strong>de</strong>n en in bijzon<strong>de</strong>re<br />
genoegen wer<strong>de</strong>n gelezen en dat zij daarom over<br />
gevallen <strong>de</strong> ou<strong>de</strong>rs het oor<strong>de</strong>el van bevoeg<strong>de</strong>n kunnen<br />
tuigd waren, dat <strong>de</strong>ze maatregel op <strong>de</strong>n langen<br />
doen kennen. Dit heeft dikwijls tengevolge, dat<br />
duur wel een gunstigen invloed zou uitoefenen.<br />
ou<strong>de</strong>rs, die hunne kin<strong>de</strong>ren eerst door huismid<strong>de</strong>ltjes<br />
Eene meer uitvoerige me<strong>de</strong><strong>de</strong>eling omtrent <strong>de</strong> wer<br />
trachtten te genezen, op raad van die on<strong>de</strong>rwijzers<br />
king hob ik ein<strong>de</strong>lijk van twee personen gekregen;<br />
en on<strong>de</strong>rwijzeressen met die kin<strong>de</strong>ren naar een ge<br />
<strong>de</strong> een was een koffiehuishou<strong>de</strong>r te Scheveningen,<br />
neesheer gaan. Voorts werkt het <strong>de</strong> verspreiding<br />
bij wien <strong>de</strong> visschers altijd komen eer zij in zee<br />
vau het M. óók nog in <strong>de</strong> hand doordien <strong>de</strong> per<br />
gaan, aan wie hij dan exemplaren van het M. en<br />
sonen aan wie zij het geeft, het weer aan hunne<br />
van <strong>de</strong>ze blaadjes uitreikte, die zij dan lazen als zij<br />
familie en kennissen te -lezen verstrekken. De amb<br />
in zee waren ; hij had 850 exemplaren van <strong>de</strong><br />
tenaar in kwestie ontving vroeger reeds 125 exem<br />
blaadjes ontvangen, en hij zei<strong>de</strong> mij, dat <strong>de</strong> docplaren,<br />
om ze or<strong>de</strong>r <strong>de</strong> werklie<strong>de</strong>n aan <strong>de</strong> landstoren<br />
in Scheveningen had<strong>de</strong>n gezegd, dat zij <strong>de</strong>n<br />
drukkerij te versprei<strong>de</strong>n, en »nu heeft hg tot dit<br />
invloed van .<strong>de</strong> verspreiding van die geschriften<br />
zelf<strong>de</strong> doel <strong>de</strong> toezending van 40 exemplaren meer<br />
reeds begonnen te bespeuren ; op mijn aanbod nam<br />
gevraagd, omdat men hem er om vroeg.<br />
hij nog <strong>de</strong> toezending aan van <strong>de</strong> exemplaren die<br />
ik over had. (1500 exemplaren van het eene blaadje<br />
en 2300 van het an<strong>de</strong>re.)<br />
2o. . Het versprei<strong>de</strong>n van losse blaadjes hier ter<br />
ste<strong>de</strong> en in Scheveningen.<br />
De twee<strong>de</strong>, die mij meer uitvoerige me<strong>de</strong><strong>de</strong>elin-<br />
Dit zijn <strong>de</strong> blaadjes , waarvan ^in het M. van gen omtrent <strong>de</strong> werking van <strong>de</strong> verspreiding heeft<br />
Maart 1897 is gezegd, dat het Bestuur van <strong>de</strong> | gedaan, was een lid van het bestuur van eene coöpe<br />
Vereeniging bij wijze van proef zou besluiten , ze ratieve brood bakkerij (500) (<br />
on<strong>de</strong>r personen uit <strong>de</strong> volksklasse te doen verspreidon,<br />
en wel omdat het tot <strong>de</strong> overtuiging was gekomen,<br />
dat het 21., van wege zijn betrekkelijk grooten<br />
omvang en <strong>de</strong>n inhoud van zijne artikelen niet<br />
altijd voor die personen geschikt is.<br />
Het eene blaadje droeg tot opschrift „Boerengeneesmid<strong>de</strong>len",<br />
en was een overdruk van een ingezon<strong>de</strong>n<br />
stuk voorkomen<strong>de</strong> in het M. van Juni<br />
1897; het an<strong>de</strong>re heette „Genezing per brief" en<br />
was ontleend aan verschillen<strong>de</strong> artikelen , die over<br />
dit on<strong>de</strong>rwerp reeds vroeger in het M. waren verschenen.<br />
Op bei<strong>de</strong> blaadjes stond vermeld dat men er op<br />
aanvrage aan mijn adres geheel kosteloos zooveel exemplaren<br />
van kon krijgen als men verlang<strong>de</strong>.<br />
Van <strong>de</strong>ze blaadjes nu zijn door mijne zorg in het<br />
laatst van het vorige en in het begin van dit jaar<br />
in <strong>de</strong>n Haag en Scheveningen tusschen <strong>de</strong> 22 en<br />
23 dnizend exemplaren verspreid (*), en door toezending<br />
aan <strong>de</strong> navolgen<strong>de</strong> categorieën van adressen:<br />
1°. De medici, die le<strong>de</strong>n van <strong>de</strong> Vereeniging<br />
zijn of armenpractijk uitoefenen;<br />
2°. Het militair hospitaal, het gemeente-ziekenhuis<br />
, particuliere ziekeninrichtingen en <strong>de</strong> polikliniek<br />
;<br />
x No. 3 : (5000). De verspreiding van <strong>de</strong>ze blaadjes<br />
had geen enkel resultaat opgeleverd, zoodat eene<br />
twee<strong>de</strong> verspreiding overbodig was ;<br />
No. 4 : * (6000). Zooals wel kon wor<strong>de</strong>n voorzien,<br />
was niemand van <strong>de</strong> bestuursle<strong>de</strong>n in staat<br />
eene <strong>de</strong>rgelijke opgave (namelijk zooals ik verzocht<br />
had) te verstrekken.<br />
Alles b geen genomen ben ik tot <strong>de</strong> overtuiging<br />
gekomen, dat het versprei<strong>de</strong>n van zulke blaadjes<br />
op <strong>de</strong>n langen duur on<strong>de</strong>r het meest ontwikkel<strong>de</strong><br />
<strong>de</strong>el van <strong>de</strong> volksklasse nut genoeg zal stichten,<br />
mits men daarbij op <strong>de</strong> me<strong>de</strong>werking van geschikte<br />
tusschenpersonen kan rekenen.<br />
W. M. H. ANTEN.<br />
's Gravenhage, 17 Aug. 1898.<br />
Zalf <strong>tegen</strong> hersenziekte.<br />
't Is onbegrijpelijk hoe het noodlottig geloof aan<br />
sommige geheime mid<strong>de</strong>len on<strong>de</strong>r het volk blijft voortleven.<br />
Tot <strong>de</strong>ze verzuchting kwamen wij, toen ons<br />
<strong>de</strong>zer dagen we<strong>de</strong>r inlichtingen wer<strong>de</strong>n gevraagd<br />
omtrent <strong>de</strong> zalf <strong>tegen</strong> hersenziekte, een Amsterdamsche<br />
specialiteit. In geen jaren had<strong>de</strong>n wij iets van <strong>de</strong>ze<br />
zalf gehoord en dientengevolge ook niet meer daar<strong>tegen</strong><br />
gewaarschuwd ; wij meenen thans niets beter<br />
te kunnen doen dan hier nogmaals een waar verhaal<br />
uit het Amsterdamsche volksleven over te<br />
nemen; dat reeds in het Maandblad van Augustus<br />
1882 door <strong>de</strong>n heer P. Kruysse is gepubliceerd.<br />
Het zal zeker voor velen nieuw zijn en het is zeer<br />
gewenscht, dat <strong>de</strong>rgelijke feiten zooveel mogelijk<br />
bekend wer<strong>de</strong>n.<br />
»Wij bevin<strong>de</strong>n ons in <strong>de</strong> voor het grootste ge<strong>de</strong>elte<br />
uit een tamelijk ruime kamer bestaan<strong>de</strong> woning van<br />
een ambachtsman. De jonge vrouw behoort tot<strong>de</strong><br />
huisvrouwen, die door zin<strong>de</strong>lijkheid en or<strong>de</strong> hare<br />
kleine omgeving tot een aangenaam verblijf weten<br />
te maken voor hare echtgenooten, zoodat wij er<br />
niet <strong>tegen</strong> op behoeven te zien daar te vertoeven,<br />
om getuigen te zijn van hetgeen er voorvalt. Thans<br />
echter heerscht een weinig wanor<strong>de</strong> in het vertrek,<br />
en kan men het <strong>de</strong>r vroaw aanzien, dat er iets aan<br />
hapert; geen won<strong>de</strong>r, want se<strong>de</strong>rt een paar dagen<br />
en nachten heeft zij behalve <strong>de</strong> gewone huiselgke<br />
bezighe<strong>de</strong>n onverpoosd al haar tijd moeten wij<strong>de</strong>n<br />
aan haar kind, dat door een hevige ziekte is aangetast.<br />
Zoo even heeft <strong>de</strong> dokter zijn bezoek gebracht,<br />
<strong>de</strong> mid<strong>de</strong>len voorgeschreven door hem noodig<br />
geoor<strong>de</strong>eld en op <strong>de</strong> vraag <strong>de</strong>r angstige moe<strong>de</strong>r<br />
of er gevaar was voor het leven van haar lieveling,<br />
geantwoord, dat hij <strong>de</strong>n toestand van het patientje<br />
be<strong>de</strong>nkelijk achtte, maar indien zij stipt zijn raad<br />
opvolg<strong>de</strong>, er wellicht kans bestond, dat <strong>de</strong> ziekte,<br />
die zich nog slechts ontwikkel<strong>de</strong>, een gunstige wending<br />
zou nemen. Hij zou <strong>de</strong>s avonds nog eens<br />
) ; hij <strong>de</strong>el<strong>de</strong> mij het terugkomen.<br />
navolgen<strong>de</strong> me<strong>de</strong> :<br />
Het gros van <strong>de</strong> werklie<strong>de</strong>n vond <strong>de</strong> verspreiding Twee belangstellen<strong>de</strong> buurvrouwen had<strong>de</strong>n, soms<br />
van <strong>de</strong>ze blaadjes een zeer goe<strong>de</strong>n maatregel en was hoorbaar zuchtend of nu en dan hoofdschud<strong>de</strong>nd<br />
van meening, dat met het uitgeven van zulke ge on<strong>de</strong>r diep stilzwijgen, het bezoek van <strong>de</strong>n geneesschriften<br />
moest wor<strong>de</strong>n voortgegaan, tot dat <strong>de</strong> heer bijgewoond, met <strong>de</strong> grootste aandacht al zijn<br />
zoogenaam<strong>de</strong> min<strong>de</strong>re man een afschrik van kwak<br />
han<strong>de</strong>lingen bespied, en niet min<strong>de</strong>r scherp geluiszalverij<br />
had gekregen. Van <strong>de</strong>ze werklie<strong>de</strong>n, 500<br />
terd naar <strong>de</strong> woor<strong>de</strong>n door hem gesproken. Na<br />
in getal, werkten er 400 op eene groote fabriek,<br />
zijn vertrek werd <strong>de</strong> stilte al zeer spoedig verbroken,<br />
toen een <strong>de</strong>r buurvrouwen <strong>de</strong> opmerking maakte,<br />
waar zij exemplaren van die blaadjes mee naar toe<br />
dat zij aan alles wel had kunnen merken, dat het<br />
namen ; op die manier werkten zij krachtig tot<br />
lieve schaap, al kwam <strong>de</strong> dokter er niet voor uit,<br />
hunne verspreiding mee. Om al <strong>de</strong>ze re<strong>de</strong>nen zou<br />
<strong>de</strong> hersenziekte had, en dat zij wel wist, wat ze<br />
hij het erg jammer vin<strong>de</strong>n, als met het versprei<strong>de</strong>n<br />
doen zou, als het haar kind was.<br />
van zulke blaadjes niet werd voortgegaan.<br />
Het zal wellicht sommige lezers van dit verslag Wel, wat zoudt gij dan doen buurvrouw ?" vroeg<br />
wel interesseeren, eens te° zien, hoe uiteenloopend I <strong>de</strong> moe<strong>de</strong>r, terwijl een traan aan hare oogen ont<strong>de</strong><br />
s P r0Q <strong>de</strong> resultaten zgn die het toezen<strong>de</strong>n van g> »ik kan toch niets meer doen dan hetgeen<br />
blaadjes aan <strong>de</strong> besturen van <strong>de</strong>ze vier bakkerijen | <strong>de</strong> dokfcer verordineert, en dag en nacht bg mgn<br />
heeft opgeleverd; daarom laat ik hier volgen wat! kmd wakeQ ea hefc verzorgen,"<br />
le<strong>de</strong>n van hare besturen mij in hoofdzaak hebben „'Wat ik doen zou?" was het antwoord, meteen<br />
geantwoord op <strong>de</strong> vragen die ik hun had gedaan : blik op <strong>de</strong> an<strong>de</strong>re vrouw, die met een be<strong>de</strong>nkelijk<br />
gelaat haar oog gevestigd hield op <strong>de</strong> wieg, waarin:<br />
No. 2: (300). Hier was geen resultaat verno-! het kind zacht kreunend ne<strong>de</strong>rlag, „wel ik zou je<br />
( ) Waar in dit verslag van exemplaren van <strong>de</strong>ze blaadj es<br />
wordt gesproken, wor<strong>de</strong>n hierme<strong>de</strong> altyd exemplaren van elk van<br />
<strong>de</strong>ze blaadjes afzon<strong>de</strong>rlek bedoeld.<br />
men, en naar <strong>de</strong> meening van mjjn berichtgever danken, ijs op 't hoofd van het arme wurm, om<br />
was dit met een enkel blaadje ook moeielijk te i het nog kou op <strong>de</strong> hersentjes te laten vatten, en<br />
verwachten<br />
om het die liflafjes van me<strong>de</strong>cijnen te geven, die<br />
toch niemendal helpen,; neen mensch, als ik jou was<br />
(*) De cjjfers, hier en ver<strong>de</strong>r by <strong>de</strong> vermelding van <strong>de</strong> be- ^ n ^QQ^ ik g a a w <strong>de</strong> pot VOOr <strong>de</strong> hersenziekte,<br />
staren van <strong>de</strong>ze bakkeryen tnsschen twee haakjes geplaatst, dui<strong>de</strong>n<br />
het getal exemplaren aan, dat hun was toegezon<strong>de</strong>n. en zou het kind daarmee insmeren. Die pot heeft