november - Meet- en Regeltechniek
november - Meet- en Regeltechniek
november - Meet- en Regeltechniek
Create successful ePaper yourself
Turn your PDF publications into a flip-book with our unique Google optimized e-Paper software.
MAANDBLAD VAN DE VLAAMSE INGENIEURSKAMER<br />
11-2008<br />
INGENIEURSMAGAZINE<br />
VIK, Her<strong>en</strong>talsebaan 643,<br />
2160 Wommelgem<br />
jaargang 46, nummer 11, <strong>november</strong> 2008<br />
maandelijks tijdschrift,<br />
verschijnt niet in juli <strong>en</strong> augustus<br />
afgiftekantoor ANTWERPEN X- P2A8632
I-mag Ing<strong>en</strong>ieursmagazine is e<strong>en</strong> uitgave<br />
van de Vlaamse Ing<strong>en</strong>ieurskamer vzw<br />
Lid van World Federation of Engineering<br />
Organisations (WFEO) van de UNESCO.<br />
Lid van de Unie van de Uitgevers van<br />
de Periodieke Pers (U.P.P.)<br />
VERANTWOORDELIJKE UITGEVER<br />
Ing. Bart Demol MSc,<br />
Her<strong>en</strong>talsebaan 643, 2160 Wommelgem<br />
HOOFDREDACTEUR<br />
Ing. Noël Lagast MSc<br />
EINDREDACTIE<br />
Luc Vander Elst<br />
REDACTIERAAD<br />
Ing. I. Born MSc - Ing. B. Demol MSc<br />
Ing. H. Derycke MSc - Ing. K. De Wever MSc<br />
Ing. N. Lagast MSc - Ing. G. Roymans MSc<br />
Ing. W. Samyn MSc - Ing. L. Wez<strong>en</strong>beek MSc<br />
REDACTIESECRETARIAAT<br />
Francine Demaret<br />
SECRETARIAAT VIK<br />
Her<strong>en</strong>talsebaan 643, 2160 Wommelgem<br />
Tel. +32 3 259 11 00 - Fax +32 3 259 11 01<br />
Website: www.vik.be - e-mail: ing@vik.be<br />
Doorlop<strong>en</strong>d op<strong>en</strong> van 08.30 uur tot 17.00 uur<br />
LIDMAATSCHAPSBIJDRAGEN<br />
rek.nr.: 406-0098501-56<br />
€ 61,00<br />
voor technisch <strong>en</strong> industrieel ing<strong>en</strong>ieurs,<br />
die meer dan drie jaar gediplomeerd zijn;<br />
voor geassocieerde led<strong>en</strong><br />
€ 33,00<br />
voor h<strong>en</strong>, die 3 jaar of minder dan<br />
drie jaar gediplomeerd zijn;<br />
voor e<strong>en</strong> sam<strong>en</strong>won<strong>en</strong>d lid;<br />
voor gep<strong>en</strong>sioneerd<strong>en</strong><br />
€ 17,00<br />
voor stud<strong>en</strong>t<strong>en</strong>-industrieel ing<strong>en</strong>ieur<br />
€ 77,00<br />
voor led<strong>en</strong> woonachtig in het buit<strong>en</strong>land<br />
€ 550,00<br />
voor bedrijv<strong>en</strong>, schol<strong>en</strong>, instelling<strong>en</strong>, <strong>en</strong>z.<br />
met meer dan 250 werknemers<br />
€ 275,00<br />
voor bedrijv<strong>en</strong>, schol<strong>en</strong>, instelling<strong>en</strong>, <strong>en</strong>z.<br />
met minder dan 250 werknemers<br />
DRUKKERIJ & LAY-OUT<br />
Drukkerij SLEURS nv, Overpelt<br />
Tel. +32 11 80 90 90 - Fax +32 11 80 90 95<br />
Voor de ondertek<strong>en</strong>de artikels zijn alle<strong>en</strong><br />
de auteurs aansprakelijk.<br />
COVER<br />
Solarboat © Karel de Grote-Hogeschool<br />
Comm<strong>en</strong>taar<br />
Lichtjes meer<br />
g<strong>en</strong>eratiestud<strong>en</strong>t<strong>en</strong><br />
industrieel ing<strong>en</strong>ieur<br />
De voorbije wek<strong>en</strong> viel er door de crisis op de financiële markt weinig of ge<strong>en</strong> goed<br />
nieuws te meld<strong>en</strong>. Maar er zijn ook domein<strong>en</strong> waarover beter nieuws te meld<strong>en</strong> valt:<br />
het aantal nieuwe inschrijving<strong>en</strong> van stud<strong>en</strong>t<strong>en</strong> industrieel <strong>en</strong> burgerlijk ing<strong>en</strong>ieur bij<br />
de Vlaamse <strong>en</strong> Franse Geme<strong>en</strong>schap bijvoorbeeld. Stud<strong>en</strong>t<strong>en</strong> die zich voor het eerst<br />
aan e<strong>en</strong> hogeschool of universiteit inschrijv<strong>en</strong>, noemt m<strong>en</strong> ‘g<strong>en</strong>eratiestud<strong>en</strong>t<strong>en</strong>’. Het<br />
zijn deg<strong>en</strong><strong>en</strong> die over <strong>en</strong>kele jar<strong>en</strong> aan de poort staan van e<strong>en</strong> maatschappij die mee<br />
door h<strong>en</strong> zal word<strong>en</strong> gestuurd.<br />
Na vele jar<strong>en</strong> van e<strong>en</strong> gestage daling van het aantal eerstejaarsstud<strong>en</strong>t<strong>en</strong> industrieel<br />
<strong>en</strong> burgerlijk ing<strong>en</strong>ieur stell<strong>en</strong> we voor twee ope<strong>en</strong>volg<strong>en</strong>de jar<strong>en</strong> e<strong>en</strong> stijging van<br />
circa 5 proc<strong>en</strong>t vast. Dat is niet spectaculair veel <strong>en</strong> in absolute cijfers zelf weinig.<br />
Maar het is e<strong>en</strong> hoopgev<strong>en</strong>de k<strong>en</strong>tering, die ook voor de Franse Geme<strong>en</strong>schap geldt.<br />
Wat aan de basis van die lichte ombuiging ligt, is moeilijk te zegg<strong>en</strong>. In elk geval zal<br />
e<strong>en</strong> volgehoud<strong>en</strong> campagne over het maatschappelijke nut van de ing<strong>en</strong>ieursopleiding<br />
mee bepal<strong>en</strong>d zijn geweest. En ook het feit dat e<strong>en</strong> opleiding tot ing<strong>en</strong>ieur niet<br />
all<strong>en</strong> borg staat voor werkzekerheid, maar ook perspectiev<strong>en</strong> biedt voor e<strong>en</strong> boei<strong>en</strong>de<br />
<strong>en</strong> afwissel<strong>en</strong>de loopbaan.<br />
Critici wijz<strong>en</strong> er soms op dat ing<strong>en</strong>ieursstudies onvoldo<strong>en</strong>de sexy zijn. Het is maar de<br />
vraag wat m<strong>en</strong> onder die populistische terminologie verstaat. Als het antwoord zou<br />
zijn dat de eindstreep gemakkelijker <strong>en</strong> voor iedere<strong>en</strong> moet word<strong>en</strong> gehaald, dan is<br />
dat e<strong>en</strong> verkeerde b<strong>en</strong>adering. Jonger<strong>en</strong>, zo blijkt uit gesprekk<strong>en</strong> met h<strong>en</strong>, zijn helemaal<br />
niet gewonn<strong>en</strong> voor studies, die op termijn het ing<strong>en</strong>ieursberoep naar b<strong>en</strong>ed<strong>en</strong><br />
hal<strong>en</strong>. Natuurlijk moet<strong>en</strong> de studies met de tijdsgeest mee evoluer<strong>en</strong> <strong>en</strong> voldo<strong>en</strong> aan<br />
de vraag van de gebruikers zelf. Voor driekwart van de afgestudeerd<strong>en</strong> is dat de<br />
industrie. Het industrieel weefsel is nog steeds ge<strong>en</strong> kermist<strong>en</strong>t, maar e<strong>en</strong> geheel<br />
van activiteit<strong>en</strong> dat ons welzijn <strong>en</strong> onze welvaart bepaalt. Welvaart van e<strong>en</strong> natie<br />
wordt geleidelijk opgebouwd. Elke g<strong>en</strong>eratie ing<strong>en</strong>ieurs droeg daar in de loop van de<br />
geschied<strong>en</strong>is haar ste<strong>en</strong>tje toe bij. Het is bemoedig<strong>en</strong>d om vast te stell<strong>en</strong> dat de<br />
nieuwe lichting g<strong>en</strong>eratiestud<strong>en</strong>t<strong>en</strong> daaraan wil meewerk<strong>en</strong>. Maar één zwaluw maakt<br />
de l<strong>en</strong>te niet. Er moet<strong>en</strong> nog heel wat int<strong>en</strong>se campagnes word<strong>en</strong> gevoerd om de achterstand<br />
van het aantal g<strong>en</strong>eratiestud<strong>en</strong>t<strong>en</strong> weg te werk<strong>en</strong>. Dat toont e<strong>en</strong> studie van<br />
de VIK aan (zie verder in dit magazine). In de voorbije twee dec<strong>en</strong>nia daalde het aantal<br />
g<strong>en</strong>eratiestud<strong>en</strong>t<strong>en</strong> voor de Vlaamse industrieel <strong>en</strong> burgerlijk ing<strong>en</strong>ieurs immers<br />
met 61 proc<strong>en</strong>t. In 2013 zull<strong>en</strong> er ongeveer 1.500 nieuwe Vlaamse industrieel <strong>en</strong> burgerlijk<br />
ing<strong>en</strong>ieurs op de markt kom<strong>en</strong>. Dat blijft veel te weinig!<br />
Ing. Joseph NEYENS MSc<br />
Algeme<strong>en</strong> voorzitter VIK<br />
VIK website is vernieuwd.<br />
B<strong>en</strong>t u al geregistreerd?<br />
Hernieuw tijdig<br />
uw lidmaatschap.<br />
Binn<strong>en</strong>kort krijgt u<br />
alle nodige gegev<strong>en</strong>s!<br />
Mis I-mag <strong>en</strong> de<br />
di<strong>en</strong>stverl<strong>en</strong>ing<br />
van de VIK ge<strong>en</strong> dag!<br />
3 I-mag <strong>november</strong> 2008
Inhoud<br />
I-mag <strong>november</strong> 2008<br />
Comm<strong>en</strong>taar<br />
Lichtjes meer g<strong>en</strong>eratiestud<strong>en</strong>t<strong>en</strong> industrieel ing<strong>en</strong>ieur . 03<br />
Inhoudstafel<br />
. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 04<br />
Aantal g<strong>en</strong>eratiestud<strong>en</strong>t<strong>en</strong> stijgt licht<br />
Brandpunt . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 05<br />
Simon Stevin in spoor van Zeeleeuw<br />
Technologie . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 06<br />
Mobilab ver<strong>en</strong>igt technologie <strong>en</strong> gezondheidszorg<br />
Technologie . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 08<br />
Solarboat rijke ervaring voor stud<strong>en</strong>t<strong>en</strong><br />
Technologie . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 12<br />
Naar vernieuwing in OPC als standaard<br />
Technologie . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 14<br />
Directeur Asselman (De Naeyer) met p<strong>en</strong>sio<strong>en</strong><br />
C<strong>en</strong>trum onderwijs . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 16<br />
Opleiding industrieel ing<strong>en</strong>ieurs integrer<strong>en</strong> in UA<br />
C<strong>en</strong>trum onderwijs . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 20<br />
Inkantel<strong>en</strong> of integrer<strong>en</strong>?<br />
C<strong>en</strong>trum onderwijs . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 24<br />
In de kijker: Ing<strong>en</strong>ieurshapp<strong>en</strong>ing<br />
Afdeling Zuid-West-Vlaander<strong>en</strong> . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 27<br />
Nieuws van de afdeling<strong>en</strong><br />
. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 28<br />
VIK wedde-<strong>en</strong>quête 2008 succesvol afgerond<br />
Netwerk . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 35<br />
Communicatiedag<strong>en</strong> 2008<br />
Netwerk . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 36<br />
Puzzelaar 88 / oplossing puzzelaar 86<br />
D<strong>en</strong>k<strong>en</strong> & do<strong>en</strong> . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 37<br />
Studiegroep in de kijker: Studiegroep hav<strong>en</strong>technologie<br />
Studiegroep<strong>en</strong> . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 40<br />
Activiteit<strong>en</strong> van de studiegroep<strong>en</strong><br />
. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 42<br />
Fellow in gerechtelijke expertise / Licht op ler<strong>en</strong><br />
Vik Vorming . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 46<br />
Slechtnieuwsgesprekk<strong>en</strong> / Snellez<strong>en</strong><br />
Vik Vorming . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 47<br />
Validatie, kwaliteitscontrole <strong>en</strong> meetonzekerheid<br />
Vik Vorming . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 48<br />
Symposium: Tot op het bot<br />
Vik Vorming . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 48<br />
Impact van mechanical seals<br />
Vik Vorming . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 49<br />
Clear English in technical reports<br />
Vik Vorming . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 49<br />
Cursusag<strong>en</strong>da<br />
Vik Vorming . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 50<br />
4
andpunt<br />
Aantal g<strong>en</strong>eratiestud<strong>en</strong>t<strong>en</strong> stijgt licht<br />
Aantal eerstejaars industrieel <strong>en</strong> burgerlijk<br />
ing<strong>en</strong>ieur blijft toch verontrust<strong>en</strong>d laag<br />
WOMMELGEM. E<strong>en</strong> g<strong>en</strong>eratiestud<strong>en</strong>t schrijft zich voor het eerst voor hoger<br />
onderwijs in. Bij het begin van elk academiejaar wordt met belangstelling uitgekek<strong>en</strong><br />
of het aantal g<strong>en</strong>eratiestud<strong>en</strong>t<strong>en</strong> t<strong>en</strong> opzichte van vorig academiejaar<br />
al of niet is toeg<strong>en</strong>om<strong>en</strong>. Als refer<strong>en</strong>tiedatum nam<strong>en</strong> we 1 oktober van het<br />
academiejaar.<br />
Op 1 oktober 2008 war<strong>en</strong> er aan alle<br />
Vlaamse hogeschol<strong>en</strong> 1.670 g<strong>en</strong>eratiestud<strong>en</strong>t<strong>en</strong><br />
industrieel ing<strong>en</strong>ieur ingeschrev<strong>en</strong>.<br />
Dat zijn er 67 of 4,2 % meer dan op 1 oktober<br />
vorig jaar.<br />
Aan alle Vlaamse universiteit<strong>en</strong> sam<strong>en</strong><br />
war<strong>en</strong> er 1.268 g<strong>en</strong>eratiestud<strong>en</strong>t<strong>en</strong> burgerlijk<br />
ing<strong>en</strong>ieur ingeschrev<strong>en</strong> op 1 oktober<br />
2008. Dat zijn er 67 of 5,5% meer teg<strong>en</strong>over<br />
1 oktober 2007.<br />
Als we industrieel <strong>en</strong> burgerlijk ing<strong>en</strong>ieurs<br />
sam<strong>en</strong> beschouw<strong>en</strong>, dan moet<strong>en</strong> we<br />
vaststell<strong>en</strong> dat er 2.938 g<strong>en</strong>eratiestud<strong>en</strong>t<strong>en</strong><br />
war<strong>en</strong> ingeschrev<strong>en</strong> op 1 oktober 2008<br />
aan alle Vlaamse hogeschol<strong>en</strong> <strong>en</strong> universiteit<strong>en</strong><br />
sam<strong>en</strong>. Dat zijn er 134 of 4,8 %<br />
meer dan e<strong>en</strong> jaar eerder.<br />
B<strong>en</strong>ed<strong>en</strong> de verwachting<br />
De belangstelling voor studies voor<br />
industrieel <strong>en</strong> burgerlijk ing<strong>en</strong>ieurs blijft<br />
b<strong>en</strong>ed<strong>en</strong> de verwachting ligg<strong>en</strong> <strong>en</strong> dat<br />
ondanks de talrijke informatieacties. De<br />
to<strong>en</strong>ame van het aantal g<strong>en</strong>eratiestud<strong>en</strong>t<strong>en</strong><br />
t<strong>en</strong> opzichte van vorig jaar is voor de<br />
studies van industrieel <strong>en</strong> burgerlijk ing<strong>en</strong>ieur<br />
ongeveer gelijkaardig: 4,2% voor de<br />
industrieel ing<strong>en</strong>ieurs <strong>en</strong> 5,5% voor de<br />
burgerlijk ing<strong>en</strong>ieurs. Op 1 oktober 2007<br />
war<strong>en</strong> er sam<strong>en</strong> (industrieel <strong>en</strong> burgerlijk<br />
ing<strong>en</strong>ieur) 2.804 g<strong>en</strong>eratiestud<strong>en</strong>t<strong>en</strong>. E<strong>en</strong><br />
jaar later zijn er dat 2.938.<br />
De terugloop van het aantal g<strong>en</strong>eratiestud<strong>en</strong>t<strong>en</strong><br />
industrieel ing<strong>en</strong>ieur - to<strong>en</strong> nog<br />
technisch ing<strong>en</strong>ieur - begon in 1973. Op 1<br />
oktober 1973 war<strong>en</strong> er aan alle Vlaamse<br />
hogeschol<strong>en</strong> 2.112 g<strong>en</strong>eratiestud<strong>en</strong>t<strong>en</strong><br />
industrieel ing<strong>en</strong>ieur (technisch ing<strong>en</strong>ieur)<br />
ingeschrev<strong>en</strong>. 25 jaar later is dat aantal<br />
teruggelop<strong>en</strong> tot 1.670 stud<strong>en</strong>t<strong>en</strong>. In<br />
e<strong>en</strong> tijdsspanne van e<strong>en</strong> kwarteeuw<br />
Van onze hoofdredacteur<br />
schrijv<strong>en</strong> er zich 442 stud<strong>en</strong>t<strong>en</strong> minder in:<br />
e<strong>en</strong> achteruitgang van 20,9%.<br />
Het hoogste aantal inschrijving<strong>en</strong> kond<strong>en</strong><br />
we noter<strong>en</strong> op 1 oktober 1987. To<strong>en</strong> schrev<strong>en</strong><br />
zich in Vlaander<strong>en</strong> 5.000 g<strong>en</strong>eratiestud<strong>en</strong>t<strong>en</strong><br />
in voor de studie van industrieel<br />
ing<strong>en</strong>ieur. Op 1 oktober 2007 telde m<strong>en</strong><br />
1.603 g<strong>en</strong>eratiestud<strong>en</strong>t<strong>en</strong> of e<strong>en</strong> afname<br />
van 3.397 g<strong>en</strong>eratiestud<strong>en</strong>t<strong>en</strong> of 67,8%<br />
teg<strong>en</strong>over 20 jaar geled<strong>en</strong>.<br />
Op 1 oktober 1987 war<strong>en</strong> er 804 g<strong>en</strong>eratiestud<strong>en</strong>t<strong>en</strong><br />
burgerlijk ing<strong>en</strong>ieur. Op 1 oktober<br />
2007 war<strong>en</strong> er 1.201 g<strong>en</strong>eratiestud<strong>en</strong>t<strong>en</strong><br />
burgerlijk ing<strong>en</strong>ieur. In vergelijking<br />
met 1987 zijn dat er 397 meer.<br />
Per 1 oktober 2008 war<strong>en</strong> er 2.938 g<strong>en</strong>eratiestud<strong>en</strong>t<strong>en</strong><br />
industrieel <strong>en</strong> burgerlijk<br />
ing<strong>en</strong>ieur. In vergelijking met 20 jaar geled<strong>en</strong><br />
nam het totaal met 50,9% af.<br />
Op basis van het totale aantal g<strong>en</strong>eratiestud<strong>en</strong>t<strong>en</strong><br />
dat zich op 1 oktober 2008 aan<br />
de hogeschol<strong>en</strong> <strong>en</strong> universiteit<strong>en</strong><br />
inschreef, zull<strong>en</strong> er in 2013 ongeveer 1.500<br />
nieuwe Vlaamse industrieel <strong>en</strong> burgerlijk<br />
ing<strong>en</strong>ieurs voor de arbeidsmarkt beschikbaar<br />
zijn. Dat is heel weinig!<br />
Sinds vorig jaar is de afname van het aantal<br />
g<strong>en</strong>eratiestud<strong>en</strong>t<strong>en</strong> industrieel <strong>en</strong> burgerlijk<br />
ing<strong>en</strong>ieur gestopt <strong>en</strong> is het lichtjes<br />
positief omgebog<strong>en</strong>.<br />
Waarom de ing<strong>en</strong>ieursstudies niet massaal<br />
bij de jonger<strong>en</strong> aanslaan, blijft e<strong>en</strong><br />
op<strong>en</strong> vraag waarover nochtans al heel<br />
veel is nagedacht. Bov<strong>en</strong>di<strong>en</strong> word<strong>en</strong> er<br />
heel wat acties op het getouw gezet om<br />
jonger<strong>en</strong> te motiver<strong>en</strong> om voor die richting<strong>en</strong><br />
te kiez<strong>en</strong>.<br />
Tekst: Ing. Noël LAGAST MSc<br />
BRANDPUNT<br />
Op basis van het totale aantal<br />
g<strong>en</strong>eratiestud<strong>en</strong>t<strong>en</strong> dat zich<br />
op 1 oktober 2008 aan de<br />
hogeschol<strong>en</strong> <strong>en</strong> universiteit<strong>en</strong><br />
inschreef, zull<strong>en</strong> er in 2013<br />
ongeveer 1.500 nieuwe<br />
Vlaamse industrieel <strong>en</strong><br />
burgerlijk ing<strong>en</strong>ieurs voor de<br />
arbeidsmarkt beschikbaar zijn.<br />
Dat is heel weinig!<br />
5 I-mag <strong>november</strong> 2008
technologie<br />
OOSTENDE. Over <strong>en</strong>kele jar<strong>en</strong> zull<strong>en</strong> alle Vlaamse wet<strong>en</strong>schappers gratis<br />
gebruik kunn<strong>en</strong> mak<strong>en</strong> van e<strong>en</strong> van de meest hoogtechnologische onderzoeksschep<strong>en</strong><br />
uit Europa: de Simon Stevin. Het Vlaams Instituut voor de Zee<br />
(VLIZ) coördineert de bouw, in nauwe sam<strong>en</strong>werking met DAB Vloot, de reder<br />
van de overheid. De Vlaamse overheid financiert <strong>en</strong> zijn voorhanger, de<br />
Zeeleeuw, wordt op non-actief gezet. “Het wordt e<strong>en</strong> state of the art schip”,<br />
zegt André Cattrijsse van het VLIZ. “Want zonder wet<strong>en</strong>schappelijke informatie<br />
kan de overheid ge<strong>en</strong> verantwoord beleid voer<strong>en</strong>.”<br />
Met de keuze voor Simon Stevin als naam<br />
van het nieuwe onderzoeksschip eert het<br />
VLIZ e<strong>en</strong> van de meest promin<strong>en</strong>te<br />
wet<strong>en</strong>schappers uit de Belgische<br />
geschied<strong>en</strong>is. De wiskundige uit de zesti<strong>en</strong>de<br />
eeuw hielp via zijn publicaties over<br />
sluiz<strong>en</strong>, dijkbouw, baggertechniek<strong>en</strong> <strong>en</strong><br />
pompsystem<strong>en</strong> onze Noorderbur<strong>en</strong> het<br />
wass<strong>en</strong>de water in bedwang te houd<strong>en</strong>. In<br />
de mari<strong>en</strong>e wereld is Simon Stevin verantwoordelijk<br />
voor zijn vernieuwde navigatiehandleiding<strong>en</strong><br />
<strong>en</strong> de recreatieve<br />
wereld is hem dankbaar voor zijn ontwerp<br />
van zeilwag<strong>en</strong>s, waarmee vandaag de dag<br />
de vloedlijn<strong>en</strong> onveilig word<strong>en</strong> gemaakt.<br />
State of the art<br />
Voor zijn baanbrek<strong>en</strong>de ontdekking<strong>en</strong><br />
kreeg Simon Stevin de bijnaam ‘de Da<br />
Vinci van de lage land<strong>en</strong>’ mee.<br />
“Maar ook onze Simon Stevin zal e<strong>en</strong><br />
state of the art-schip zijn”, zegt André<br />
Cattrijsse, die als beheerder van de<br />
TECHNOLOGIE<br />
Simon Stevin in het spoor van de Zeeleeuw<br />
Vlaander<strong>en</strong> bouwt nieuw hoogtechnologisch onderzoeksschip<br />
I-mag <strong>november</strong> 2008<br />
6<br />
onderzoeksfaciliteit<strong>en</strong> voor het VLIZ<br />
instaat voor de opvolging van het nieuwe<br />
onderzoeksschip. “Als het schip te water<br />
zal word<strong>en</strong> gelat<strong>en</strong>, zal het e<strong>en</strong> van de<br />
modernst uitgeruste kustonderzoeksschep<strong>en</strong><br />
zijn. En dat is ook nodig, want<br />
zonder wet<strong>en</strong>schappelijke informatie kan<br />
de overheid ge<strong>en</strong> verantwoord beleid voer<strong>en</strong>.<br />
Vroeger mocht<strong>en</strong> schep<strong>en</strong> bijvoorbeeld<br />
kleine hoeveelhed<strong>en</strong> olie stort<strong>en</strong>.<br />
Wet<strong>en</strong>schappers bestudeerd<strong>en</strong> de milieueffect<strong>en</strong><br />
van die legale lozing<strong>en</strong>, o.a. aan<br />
de hand van aangespoelde vogels <strong>en</strong><br />
vogeltelling<strong>en</strong>. De resultat<strong>en</strong> van dat<br />
milieuonderzoek leidd<strong>en</strong> uiteindelijk tot<br />
e<strong>en</strong> totaal verbod op olielozing. Zo zijn er<br />
ti<strong>en</strong>tall<strong>en</strong> voorbeeld<strong>en</strong> van m<strong>en</strong>selijke<br />
activiteit<strong>en</strong> die e<strong>en</strong> effect hebb<strong>en</strong> op het<br />
milieu, het water <strong>en</strong> de bodem.”<br />
Simon Stevins voorganger, de Zeeleeuw,<br />
is e<strong>en</strong> omgebouwde loodsboot uit 1977 die<br />
in 2000 voorzi<strong>en</strong> werd van kleine laboratoria.<br />
Het moest operationeel zijn in de kustwater<strong>en</strong><br />
<strong>en</strong> aan de kortetermijnnod<strong>en</strong> van<br />
de wet<strong>en</strong>schappers beantwoord<strong>en</strong>. Zo
was het complem<strong>en</strong>tair met de Belgica,<br />
het Belgische onderzoeksschip dat ook<br />
verder uit de kust vaart. De Zeeleeuw verricht<br />
uitstek<strong>en</strong>d werk, maar heeft zijn<br />
beperking<strong>en</strong> waardoor e<strong>en</strong> deel van de<br />
wet<strong>en</strong>schappelijke wereld nu niet kan<br />
word<strong>en</strong> bedi<strong>en</strong>d. Het aantal mari<strong>en</strong>e<br />
wet<strong>en</strong>schappers dat via e<strong>en</strong> bevraging<br />
meehielp aan de uitbouw van het nieuwe<br />
onderzoeksschip, is dan ook nav<strong>en</strong>ant.<br />
Meer dan 500 onderzoekers war<strong>en</strong> het<br />
anoniem met elkaar e<strong>en</strong>s dat Vlaander<strong>en</strong><br />
e<strong>en</strong> hoge nood heeft aan e<strong>en</strong> modern uitgerust<br />
vaartuig, dat met e<strong>en</strong> geringe diepgang<br />
de ondiepe kustwater<strong>en</strong> van de zuidelijke<br />
bocht van de Noordzee <strong>en</strong> de<br />
Westerschelde vlot kan bereik<strong>en</strong>. En ook<br />
hier schiet de oude Zeeleeuw te kort.<br />
W<strong>en</strong>dbaar<br />
“De Zeeleeuw is niet w<strong>en</strong>dbaar g<strong>en</strong>oeg<br />
als modern onderzoeksschip”, verduidelijkt<br />
Cattrijsse. “Voor de monitoring van<br />
de fauna- <strong>en</strong> floraontwikkeling rond de<br />
windmol<strong>en</strong>s van de Thorntonbank, valt die<br />
letterlijk uit de boot. De pylon<strong>en</strong> staan te<br />
dicht bij elkaar. Daarnaast will<strong>en</strong> we met<br />
de Simon Stevin ook meerdaagse reiz<strong>en</strong><br />
mak<strong>en</strong>. Met de Zeeleeuw moet<strong>en</strong> we vier<br />
uur var<strong>en</strong> om halfweg de Westerschelde<br />
te gerak<strong>en</strong>, er e<strong>en</strong> uurtje onderzoek te verricht<strong>en</strong><br />
om daarna vier uur terug te var<strong>en</strong>.<br />
Enorm duur <strong>en</strong> tijdrov<strong>en</strong>d.”<br />
Maritiem onderzoek is ook heel erg onderhevig<br />
aan snelle, hoogtechnologische<br />
ontwikkeling<strong>en</strong>. Om steeds up-todate<br />
te zijn, moest er e<strong>en</strong> schip<br />
kom<strong>en</strong> dat alle nieuwe hoogtechnologische<br />
snufjes<br />
kan vervoer<strong>en</strong> <strong>en</strong> dus<br />
specifiek is gebouwd<br />
voor wet<strong>en</strong>schappelijk<br />
onderzoek. Het ars<strong>en</strong>aal<br />
aan technologisch<br />
vernuft dat de<br />
Simon Stevin aan<br />
boord zal hebb<strong>en</strong>, is<br />
dan ook indrukwekk<strong>en</strong>d.<br />
“In de romp word<strong>en</strong> er<br />
speciaal voor diverse onderzoeksdomein<strong>en</strong><br />
hoogwaardige<br />
sonarinstrum<strong>en</strong>t<strong>en</strong> ingebouwd, zoals<br />
akoestische stroommeters <strong>en</strong> de multibeam<br />
voor de karakterisering van de bodem.<br />
Die s<strong>en</strong>sor<strong>en</strong> zull<strong>en</strong> word<strong>en</strong> gemonteerd<br />
op e<strong>en</strong> dropkeel, e<strong>en</strong> systeem dat b<strong>en</strong>ed<strong>en</strong><br />
aan de romp hangt <strong>en</strong> dat alle stor<strong>en</strong>de<br />
elem<strong>en</strong>t<strong>en</strong>, zoals luchtbell<strong>en</strong>, verwijdert.<br />
Daarnaast zull<strong>en</strong> we met het dynamisch<br />
positioneringssysteem al e<strong>en</strong> <strong>en</strong>orme<br />
sprong vooruit mak<strong>en</strong>. De Zeeleeuw<br />
heeft ge<strong>en</strong> boegschroef <strong>en</strong> kan moeilijk<br />
nauwkeurig e<strong>en</strong> positie aanhoud<strong>en</strong>, zeker<br />
TECHNOLOGIE<br />
als de wind <strong>en</strong> de stroming uit verschill<strong>en</strong>de<br />
richting<strong>en</strong> kom<strong>en</strong>. Maar voor faunaonderzoek<br />
op de bodem is dat cruciaal. Idem<br />
voor ons zopas aangekocht ROV-robotje<br />
voor wrakonderzoek. Met de Simon Stevin<br />
zull<strong>en</strong> we zo veel langer onderzoek kunn<strong>en</strong><br />
verricht<strong>en</strong> op één positie.”<br />
Gebruiksvri<strong>en</strong>delijker<br />
E<strong>en</strong> ander belangrijk onderdeel van de<br />
Simon Stevin wordt de hydraulische dekkraan<br />
voor het in- <strong>en</strong> ontschep<strong>en</strong> van<br />
materiaal. De kraan van de Zeeleeuw<br />
heeft e<strong>en</strong> beperkte tilhoogte waardoor<br />
bepaalde staalnametechniek<strong>en</strong> niet kunn<strong>en</strong><br />
word<strong>en</strong> gebruikt. Met de Simon<br />
Stevin kunn<strong>en</strong> alle toestell<strong>en</strong> vanop de<br />
achterstev<strong>en</strong> word<strong>en</strong> bedi<strong>en</strong>d, wat e<strong>en</strong><br />
stuk gebruiksvri<strong>en</strong>delijker is <strong>en</strong> efficiënter<br />
werk<strong>en</strong> toelaat. Visserijonderzoek kan bijvoorbeeld<br />
niet met de Zeeleeuw. Op de<br />
Simon Stevin zal het VLIZ alle gew<strong>en</strong>ste<br />
apparatuur aan boord kunn<strong>en</strong> br<strong>en</strong>g<strong>en</strong> <strong>en</strong><br />
zo alle wet<strong>en</strong>schapsdomein<strong>en</strong> optimaal<br />
kunn<strong>en</strong> bedi<strong>en</strong><strong>en</strong>.<br />
De Simon Stevin wordt ook e<strong>en</strong> stil schip<br />
dankzij e<strong>en</strong> dieselelektrische motoraandrijving.<br />
Dat creëert perfecte geluidsomstandighed<strong>en</strong><br />
onder water voor bepaalde<br />
akoestische meettechniek<strong>en</strong>, voor visserijonderzoek<br />
of voor het werk<strong>en</strong> met<br />
hydrofoons die toelat<strong>en</strong> het reil<strong>en</strong> <strong>en</strong> zeil<strong>en</strong><br />
te achterhal<strong>en</strong> van witsnuitdolfijn<strong>en</strong><br />
<strong>en</strong> bruinviss<strong>en</strong>, die steeds meer voorkom<strong>en</strong><br />
in onze water<strong>en</strong>.<br />
André Catrijsse: “Die technologische<br />
mogelijkhed<strong>en</strong> zorg<strong>en</strong><br />
er allemaal voor dat<br />
Vlaander<strong>en</strong> kan intred<strong>en</strong><br />
in internationale<br />
netwerk<strong>en</strong> <strong>en</strong> dat is<br />
e<strong>en</strong> van de ag<strong>en</strong>dapunt<strong>en</strong><br />
van het<br />
VLIZ. Wij gev<strong>en</strong><br />
onderzoekers<br />
logistieke ondersteuning,<br />
vergar<strong>en</strong><br />
<strong>en</strong> vertal<strong>en</strong> hun data<br />
naar e<strong>en</strong> breed publiek,<br />
stell<strong>en</strong> e<strong>en</strong> zeebibliotheek<br />
op<strong>en</strong> <strong>en</strong> bied<strong>en</strong> de<br />
onderzoekers dus ook e<strong>en</strong> internationale<br />
verankering aan. Het Europees<br />
beleid is er steeds meer op gericht om<br />
onderzoeksinfrastructur<strong>en</strong> niet meer puur<br />
op nationaal niveau te coördiner<strong>en</strong>, maar<br />
om de verschill<strong>en</strong>de land<strong>en</strong> aan te zett<strong>en</strong><br />
hun investering<strong>en</strong> <strong>en</strong> operaties op elkaar<br />
af te stemm<strong>en</strong>. In de toekomst zull<strong>en</strong><br />
gespecialiseerde apparatuur <strong>en</strong> scheepstijd<br />
sneller onder elkaar word<strong>en</strong> uitgewisseld.<br />
De Zeeleeuw is te beperkt om ons op<br />
Europees niveau te verteg<strong>en</strong>woordig<strong>en</strong>,<br />
maar met de Simon Stevin kunn<strong>en</strong> we in<br />
zo’n netwerk e<strong>en</strong> rol vervull<strong>en</strong> <strong>en</strong> vertrouw<strong>en</strong><br />
winn<strong>en</strong>. Op die manier reik<strong>en</strong> we ook<br />
buit<strong>en</strong>landse onderzoekers e<strong>en</strong> platform<br />
aan in België <strong>en</strong> krijg<strong>en</strong> Belgische onderzoekers<br />
er op hun beurt één in het buit<strong>en</strong>land.”<br />
Naast het aanbied<strong>en</strong> van e<strong>en</strong> wet<strong>en</strong>schappelijk<br />
platform zet het VLIZ zijn<br />
onderzoeksschip ook in voor stud<strong>en</strong>t<strong>en</strong> uit<br />
de mari<strong>en</strong>-wet<strong>en</strong>schappelijke <strong>en</strong> maritieme<br />
opleiding<strong>en</strong> <strong>en</strong> nodigt ze ook op tijd <strong>en</strong><br />
stond lagere- <strong>en</strong> middelbareschoolleerling<strong>en</strong><br />
uit om te kom<strong>en</strong> proev<strong>en</strong> van wet<strong>en</strong>schappelijk<br />
onderzoek op zee.<br />
“E<strong>en</strong> laatste doelstelling wil het schip<br />
aanbied<strong>en</strong> als testplatform voor nieuwe<br />
mari<strong>en</strong>e of maritieme technologieën,<br />
maar in België hebb<strong>en</strong> we jammer g<strong>en</strong>oeg<br />
ge<strong>en</strong> wet<strong>en</strong>schapsgroep<strong>en</strong> die zich conc<strong>en</strong>trer<strong>en</strong><br />
op de ontwikkeling van nieuwe<br />
instrum<strong>en</strong>t<strong>en</strong>. Met de Simon Stevin bied<strong>en</strong><br />
we alvast e<strong>en</strong> stimulans, waardoor<br />
dat in de toekomst wel zal kunn<strong>en</strong>.”<br />
Voor de financiering van de Simon Stevin<br />
sloeg<strong>en</strong> Vlaams minister van<br />
Wet<strong>en</strong>schapsbeleid, Patricia Ceys<strong>en</strong>s<br />
(Op<strong>en</strong> VLD), <strong>en</strong> Vlaamse minister-presid<strong>en</strong>t<br />
Kris Peeters (CD&V) de hand<strong>en</strong> in<br />
elkaar. In totaal is die sam<strong>en</strong>werking goed<br />
voor zowat 12 miljo<strong>en</strong> euro. Zij stell<strong>en</strong> het<br />
schip gratis ter beschikking van mari<strong>en</strong><br />
onderzoek, maar omdat er nog op<strong>en</strong>baar<br />
moet word<strong>en</strong> aanbesteed, is nog niet<br />
bek<strong>en</strong>d wanneer de Simon Stevin gedoopt<br />
zal word<strong>en</strong> met de gebruikelijke champagnefles.”<br />
Tekst: Florian VANDE WALLE<br />
Foto’s: VLIZ<br />
André Cattrijsse<br />
7 I-mag <strong>november</strong> 2008
technologie<br />
GEEL. Officieel heet het 'C<strong>en</strong>traal onderzoekslaboratorium voor biomedische<br />
<strong>en</strong> revalidatietechnologie', maar de populaire <strong>en</strong> makkelijker uitspreekbare<br />
naam is Mobilab. Het laboratorium dat technologische toepassing<strong>en</strong> in de<br />
gezondheidszorg onderzoekt, is in 2007 ontstaan uit de departem<strong>en</strong>t<strong>en</strong><br />
gezondheidszorg <strong>en</strong> chemie <strong>en</strong>erzijds <strong>en</strong> industriële biomedische wet<strong>en</strong>schapp<strong>en</strong><br />
anderzijds. Uit elke richting kwam e<strong>en</strong> verantwoordelijke mee:<br />
Louis Peeraer <strong>en</strong> Bart Vanrumste coördiner<strong>en</strong> Mobilab.<br />
Epilepsie<br />
I-mag <strong>november</strong> 2008<br />
TECHNOLOGIE<br />
Mobilab zorgt voor synergie tuss<strong>en</strong><br />
gezondheidszorg <strong>en</strong> technologie<br />
KHK Geel combineert toepassingsgericht onderzoek<br />
met mogelijkhed<strong>en</strong> om te doctorer<strong>en</strong><br />
Bart Vanrumste <strong>en</strong> Louis Peeraer<br />
Kris Cupp<strong>en</strong>s is industrieel ing<strong>en</strong>ieur elektronica. Hij legt zich toe op het project<br />
rond de detectie van nachtelijke epilepsieaanvall<strong>en</strong>.<br />
“Wij werk<strong>en</strong> met e<strong>en</strong> camerasysteem <strong>en</strong> met accelerometers. De accelerometers<br />
zijn op dit mom<strong>en</strong>t nog bedraad, maar e<strong>en</strong> eindwerkstud<strong>en</strong>t werkt nu e<strong>en</strong> systeem<br />
uit om ze draadloos te mak<strong>en</strong>. Door die accelerometers aan pols<strong>en</strong> <strong>en</strong> <strong>en</strong>kels te<br />
bevestig<strong>en</strong> kunn<strong>en</strong> we epileptische aanvall<strong>en</strong> automatisch detecter<strong>en</strong>. Als<br />
patiënt<strong>en</strong> e<strong>en</strong> aanval krijg<strong>en</strong>, terwijl ze alle<strong>en</strong> zijn, dan word<strong>en</strong> die aanvall<strong>en</strong> niet<br />
geregistreerd. Met dit systeem word<strong>en</strong> die onopgemerkte aanvall<strong>en</strong> wel geregistreerd.<br />
Zo beschikt de behandel<strong>en</strong>de arts over meer gegev<strong>en</strong>s, kan m<strong>en</strong> de evolutie<br />
van het aantal aanvall<strong>en</strong> bijhoud<strong>en</strong> <strong>en</strong> de medicatie daar beter op afstemm<strong>en</strong>.<br />
Het camerasysteem gebruik<strong>en</strong> we om de beweging<strong>en</strong> te registrer<strong>en</strong> <strong>en</strong> om<br />
e<strong>en</strong> onderscheid te kunn<strong>en</strong> mak<strong>en</strong> tuss<strong>en</strong> epileptische aanvall<strong>en</strong> <strong>en</strong> normale<br />
nachtelijke beweging<strong>en</strong>. Zo kunn<strong>en</strong> we e<strong>en</strong> gegev<strong>en</strong>sbank aanlegg<strong>en</strong> van de epileptische<br />
aanvall<strong>en</strong>: aantal, soort, <strong>en</strong>z. per nacht.”<br />
Voor dit project werkt Mobilab nauw sam<strong>en</strong> met het revalidatiec<strong>en</strong>trum voor epilepsiepatiënt<strong>en</strong><br />
Polderbos <strong>en</strong> met de afdeling kinderneurologie van Gasthuisberg<br />
in Leuv<strong>en</strong>.<br />
LVE<br />
8<br />
Vanuit die gezondheidssector krijgt<br />
Mobilab concrete vrag<strong>en</strong> om oplossing<strong>en</strong><br />
te onderzoek<strong>en</strong>, die moet<strong>en</strong> leid<strong>en</strong> tot e<strong>en</strong><br />
efficiëntere gezondheidszorg <strong>en</strong> die de<br />
lev<strong>en</strong>skwaliteit van patiënt<strong>en</strong> aanzi<strong>en</strong>lijk<br />
moet<strong>en</strong> kunn<strong>en</strong> verbeter<strong>en</strong>. Biomedische<br />
technologie, revalidatietechnologie <strong>en</strong><br />
orthopedische technologie zijn de drie<br />
grote onderzoekslijn<strong>en</strong>. Mobilab gaat<br />
vooral vraaggestuurd tewerk. Er bestaan<br />
sam<strong>en</strong>werkingsverband<strong>en</strong> met kmo's, ziek<strong>en</strong>huiz<strong>en</strong><br />
<strong>en</strong> revalidatie- <strong>en</strong> zorgc<strong>en</strong>tra.<br />
Bart Vanrumste, verantwoordelijke voor<br />
de industriële biowet<strong>en</strong>schapp<strong>en</strong>: “Onze<br />
project<strong>en</strong> draai<strong>en</strong> rond pijnherk<strong>en</strong>ning bij<br />
dem<strong>en</strong>ter<strong>en</strong>de bejaard<strong>en</strong>, valdetectie bij<br />
bejaard<strong>en</strong> <strong>en</strong> detectie van epilepsieaanvall<strong>en</strong>.<br />
De project<strong>en</strong> zijn onderzoeksproject<strong>en</strong><br />
die normaal over e<strong>en</strong> periode van<br />
twee jaar lop<strong>en</strong>. Ze word<strong>en</strong> gefinancierd<br />
vanuit Tetra <strong>en</strong> het IWT. Elk project zit in<br />
e<strong>en</strong> andere fase.”<br />
De combinatie van twee<br />
verschill<strong>en</strong>de specialisaties,<br />
technologie <strong>en</strong> gezondheidszorg,<br />
biedt e<strong>en</strong> serieuze meerwaarde.<br />
Stud<strong>en</strong>t<strong>en</strong> <strong>en</strong> onderzoekers ler<strong>en</strong><br />
'over het muurtje' te kijk<strong>en</strong> <strong>en</strong><br />
buit<strong>en</strong> hun eig<strong>en</strong> discipline<br />
sam<strong>en</strong> te werk<strong>en</strong> met ander<strong>en</strong>.<br />
De combinatie van twee verschill<strong>en</strong>de<br />
specialisaties, technologie <strong>en</strong> gezondheidszorg,<br />
biedt e<strong>en</strong> serieuze meerwaarde.<br />
Stud<strong>en</strong>t<strong>en</strong> <strong>en</strong> onderzoekers ler<strong>en</strong> 'over<br />
het muurtje' te kijk<strong>en</strong> <strong>en</strong> buit<strong>en</strong> hun eig<strong>en</strong><br />
discipline sam<strong>en</strong> te werk<strong>en</strong> met ander<strong>en</strong>.<br />
Dat leidt tot prototypes voor nieuwe toestell<strong>en</strong>,<br />
waar de gezondheids- <strong>en</strong> welzijnssector<br />
op termijn veel voordel<strong>en</strong> zal<br />
kunn<strong>en</strong> uithal<strong>en</strong>.<br />
Vanrumste: “Als je het vanuit het standpunt<br />
van de bedrijv<strong>en</strong> bekijkt, dan verklein<strong>en</strong><br />
wij eig<strong>en</strong>lijk het risico voor commercialisatie.<br />
We zoek<strong>en</strong> uit wat haalbaar is<br />
voor e<strong>en</strong> bepaald project. Zo zijn we e<strong>en</strong><br />
soort wegvoorbereider voor bedrijv<strong>en</strong> die<br />
daarin will<strong>en</strong> invester<strong>en</strong>.”
Bij de Tetra-project<strong>en</strong> hoort e<strong>en</strong> gebruikerscommissie die de ontwikkeling<br />
van het project viermaandelijks bekijkt. In die gebruikerscommissie zitt<strong>en</strong><br />
bedrijv<strong>en</strong> die ook echt belangstelling hebb<strong>en</strong> in de latere commercialisatie<br />
van dergelijke project<strong>en</strong>.<br />
Initiatief<br />
Louis Peeraer: “We hadd<strong>en</strong> binn<strong>en</strong> deze hogeschool e<strong>en</strong> opleiding orthopedische<br />
technologie. We hadd<strong>en</strong> het departem<strong>en</strong>t gezondheidszorg <strong>en</strong><br />
chemie <strong>en</strong> we hadd<strong>en</strong> onze ing<strong>en</strong>ieursafdeling. To<strong>en</strong> het departem<strong>en</strong>tshoofd<br />
mij in het kader van de academisering van de opleiding<strong>en</strong> vroeg om<br />
e<strong>en</strong> plan uit te werk<strong>en</strong> om meer onderzoek te gaan do<strong>en</strong>, ontstond het idee<br />
van e<strong>en</strong> multidisciplinair laboratorium, waar ing<strong>en</strong>ieurs sam<strong>en</strong>werk<strong>en</strong> met<br />
m<strong>en</strong>s<strong>en</strong> uit de gezondheidszorg. Zo is die structurele sam<strong>en</strong>werking ontstaan.”<br />
Vanrumste: “Aan het profiel van industrieel ing<strong>en</strong>ieur moet nu ook e<strong>en</strong><br />
onderzoekscompon<strong>en</strong>t verbond<strong>en</strong> word<strong>en</strong>. E<strong>en</strong> master impliceert dat er<br />
ook onderwijs wordt gegev<strong>en</strong>, gebaseerd op onderzoek. Met het profiel van<br />
industrieel ing<strong>en</strong>ieur kond<strong>en</strong> we dat heel goed realiser<strong>en</strong>. E<strong>en</strong> industrieel<br />
ing<strong>en</strong>ieur gaat meer in de<br />
breedte: hij gaat de state<br />
of the art van verschill<strong>en</strong>de<br />
ding<strong>en</strong> gebruik<strong>en</strong> om<br />
e<strong>en</strong> prototype te bouw<strong>en</strong>.”<br />
Bij Mobilab werk<strong>en</strong> afgestudeerde<br />
ing<strong>en</strong>ieurs <strong>en</strong><br />
eindwerkstud<strong>en</strong>t<strong>en</strong> nauw<br />
sam<strong>en</strong> met afgestudeerd<strong>en</strong><br />
uit de gezondheidszorg.<br />
Peeraer: “Er zijn m<strong>en</strong>s<strong>en</strong> met e<strong>en</strong> meer technische achtergrond <strong>en</strong> m<strong>en</strong>s<strong>en</strong><br />
met e<strong>en</strong> meer paramedische achtergrond. Die ler<strong>en</strong> van elkaar. Op dit<br />
og<strong>en</strong>blik do<strong>en</strong> hier 18 m<strong>en</strong>s<strong>en</strong> onder-<br />
“We beschouw<strong>en</strong> Mobilab<br />
ook als e<strong>en</strong> piste om meer<br />
vrouwelijke stud<strong>en</strong>t<strong>en</strong> te<br />
kunn<strong>en</strong> aantrekk<strong>en</strong> voor<br />
industrieel ing<strong>en</strong>ieur.<br />
Er is immers e<strong>en</strong> heel<br />
sterke sociale compon<strong>en</strong>t<br />
aanwezig.”<br />
zoek. Binn<strong>en</strong>kort kom<strong>en</strong> er daar nog<br />
twee bij. Maar het is niet e<strong>en</strong>voudig<br />
om goede m<strong>en</strong>s<strong>en</strong> te vind<strong>en</strong> voor<br />
Mobilab. Onze stelling is dat je ge<strong>en</strong><br />
ding<strong>en</strong> moet prober<strong>en</strong> te do<strong>en</strong> waar<br />
je niet echt goed in b<strong>en</strong>t. Als e<strong>en</strong><br />
ing<strong>en</strong>ieur iets nodig heeft over beweging<br />
of pathologie, dan kan hij zich<br />
w<strong>en</strong>d<strong>en</strong> tot m<strong>en</strong>s<strong>en</strong> die daarin<br />
gespecialiseerd zijn <strong>en</strong> omgekeerd.”<br />
Vanrumste: “De m<strong>en</strong>s<strong>en</strong> werk<strong>en</strong> hier<br />
allemaal voltijds als onderzoeker. We kunn<strong>en</strong> h<strong>en</strong> wel het vooruitzicht van<br />
e<strong>en</strong> doctoraat aanbied<strong>en</strong>. De regelgeving voor doctorat<strong>en</strong> is vere<strong>en</strong>voudigd<br />
voor industrieel ing<strong>en</strong>ieurs. Dat maakt het mogelijk om die m<strong>en</strong>s<strong>en</strong><br />
op e<strong>en</strong> onderzoeksproject te zett<strong>en</strong> <strong>en</strong> ze toch e<strong>en</strong> doctoraatstraject aan<br />
te bied<strong>en</strong>. De eindwerkstud<strong>en</strong>t<strong>en</strong> kom<strong>en</strong> van verschill<strong>en</strong>de hogeschol<strong>en</strong>.<br />
Ze vull<strong>en</strong> e<strong>en</strong> bepaald onderzoeksaspect in dat past binn<strong>en</strong> het doctoraatswerk<br />
van de vaste onderzoekers.”<br />
Gezondheidssector<br />
De onderzoekers wissel<strong>en</strong><br />
geregeld informatie uit.<br />
De meeste vrag<strong>en</strong> kom<strong>en</strong> uit de gezondheidszorg, maar Mobilab kan niet<br />
op alle vrag<strong>en</strong> ingaan.<br />
Vanrumste: “E<strong>en</strong> vraag naar onderzoek moet uiteraard pass<strong>en</strong> binn<strong>en</strong> mijn<br />
expertisegebied. Is dat niet zo, dan kan ik het ook niet optimaal opvolg<strong>en</strong>.<br />
Het belangrijkste criterium is natuurlijk dat de toepassing van de technologie<br />
in de gezondheidszorg moet ligg<strong>en</strong>. En we moet<strong>en</strong> er ook over wak<strong>en</strong><br />
dat we in de breedte naar e<strong>en</strong> prototype kunn<strong>en</strong> gaan. We moet<strong>en</strong> de pro-<br />
TECHNOLOGIE<br />
Voetafdrukk<strong>en</strong>,<br />
bewegingsanalyse<br />
<strong>en</strong> gangpatroon<br />
C<strong>en</strong>traal in Mobilab ligt e<strong>en</strong> 21,5 meter lange<br />
'catwalk', maar op bepaalde plaats<strong>en</strong> ligt er verfijnde<br />
meetapparatuur <strong>en</strong> staan er hoogtechnologische<br />
camera's opgesteld.<br />
Louis Peeraer: “Als e<strong>en</strong> patiënt hier over stapt,<br />
met<strong>en</strong> we alle beweging<strong>en</strong> op in 3D <strong>en</strong> kunn<strong>en</strong><br />
we alle kracht<strong>en</strong> in kaart br<strong>en</strong>g<strong>en</strong>. Zo krijg<strong>en</strong> we<br />
e<strong>en</strong> volledige gang- <strong>en</strong> bewegingsanalyse. De<br />
vorm van het be<strong>en</strong> van de patiënt wordt ingescand.<br />
De designcriteria word<strong>en</strong> bepaald door<br />
wat de orthese moet kunn<strong>en</strong> voor die specifieke<br />
patiënt.”<br />
Het totaalbeeld leidt tot de vorming van e<strong>en</strong><br />
model. Dat wordt mechanisch getest op de testbank<br />
<strong>en</strong> het uiteindelijke resultaat moet het<br />
gangbeeld van de patiënt word<strong>en</strong> met de orthese.<br />
Stijn Van Melckebeke: “De bewegingsregistratie<br />
vindt plaats met actieve infraroodmarkers, die<br />
we bevestig<strong>en</strong> op de proefpersoon. Elke infraroodmarker<br />
is uniek gedefinieerd <strong>en</strong> het infrarode<br />
licht wordt opgevang<strong>en</strong> door het camerasysteem,<br />
dat de signal<strong>en</strong> omzet in 3D. De camera's<br />
hebb<strong>en</strong> e<strong>en</strong> zeer hoge resolutie: tot e<strong>en</strong> halve<br />
millimeter. Het resultaat is digitaal afleesbaar <strong>en</strong><br />
geeft de beweging volledig weer. Via e<strong>en</strong> drukplaat<br />
op de grond met<strong>en</strong> we tegelijk ook de<br />
kracht<strong>en</strong> <strong>en</strong> de drukverdeling onder de voet die<br />
bij het stapp<strong>en</strong> word<strong>en</strong> geg<strong>en</strong>ereerd. We combiner<strong>en</strong><br />
dus bewegingsregistratie <strong>en</strong> drukmeting<br />
onder de voet in één opmeting. We kunn<strong>en</strong> dat<br />
vergelijk<strong>en</strong> met standaardpatron<strong>en</strong> <strong>en</strong> zo afwijking<strong>en</strong><br />
vaststell<strong>en</strong>. Ik doe de berek<strong>en</strong>ing<strong>en</strong> <strong>en</strong> de<br />
software. Mijn collega doet de klinische interpretaties.”<br />
Ko<strong>en</strong> Janss<strong>en</strong>s: “Daarnaast kunn<strong>en</strong> we ook<br />
spiersignal<strong>en</strong> opmet<strong>en</strong>. We kunn<strong>en</strong> acht spiersignal<strong>en</strong><br />
tegelijk opmet<strong>en</strong>. Die gegev<strong>en</strong>s hebb<strong>en</strong><br />
we nodig om te kunn<strong>en</strong> vergelijk<strong>en</strong>. Zo kunn<strong>en</strong><br />
we bijvoorbeeld nagaan of alle spier<strong>en</strong> naar<br />
behor<strong>en</strong> werk<strong>en</strong> <strong>en</strong> waar er erg<strong>en</strong>s verhoogde of<br />
verminderde spierwerking is.”<br />
LVE<br />
9 I-mag <strong>november</strong> 2008
ject<strong>en</strong> kunn<strong>en</strong> afstemm<strong>en</strong> op industrieel<br />
ing<strong>en</strong>ieurs. Die zijn beter in het integrer<strong>en</strong><br />
van die verschill<strong>en</strong>de zak<strong>en</strong> tot e<strong>en</strong> prototype.<br />
Je moet dat durv<strong>en</strong> bek<strong>en</strong>n<strong>en</strong> <strong>en</strong> je<br />
moet daar dan ook op inspel<strong>en</strong>, vind ik.”<br />
“Ook in de fase van onderzoek <strong>en</strong> ontwikkeling<br />
prober<strong>en</strong> we nog e<strong>en</strong> zekere onderzoekscompon<strong>en</strong>t<br />
te legg<strong>en</strong>. Als e<strong>en</strong> prototype<br />
evolueert, wordt dat almaar complexer.<br />
Als je dat kunt valider<strong>en</strong> op grotere<br />
patiënt<strong>en</strong>groep<strong>en</strong>, is dat ook interessant.<br />
De bedrijv<strong>en</strong> kunn<strong>en</strong> zich daarin vind<strong>en</strong>.<br />
De onderzoekers hebb<strong>en</strong> ook allemaal<br />
e<strong>en</strong> kleine lesopdracht. We prober<strong>en</strong><br />
de less<strong>en</strong> te lat<strong>en</strong> aansluit<strong>en</strong> bij hun<br />
onderzoeksopdracht. Zo word<strong>en</strong> ook de<br />
stud<strong>en</strong>t<strong>en</strong> geconfronteerd met de nieuwste<br />
aspect<strong>en</strong> in dat onderzoeksdomein. En<br />
op die manier gaat onderzoek ook voor<br />
e<strong>en</strong> stuk terug naar het onderwijs. Het<br />
omgekeerde gebeurt dus ook, want de<br />
onderzoekers moet<strong>en</strong> nog vakk<strong>en</strong> volg<strong>en</strong><br />
in hun eerste jaar om volwaardig toegelat<strong>en</strong><br />
te word<strong>en</strong> tot het doctoraatsstatuut.”<br />
Peeraer: “We kunn<strong>en</strong> niet op elke vraag<br />
ingaan. We kiez<strong>en</strong> voor die project<strong>en</strong> die<br />
volledig pass<strong>en</strong> binn<strong>en</strong> onze strategische<br />
lijn<strong>en</strong> <strong>en</strong> waar e<strong>en</strong> maatschappelijk relevante<br />
toepassing uit voortvloeit. We do<strong>en</strong><br />
ge<strong>en</strong> project<strong>en</strong> in het wilde weg. We hebb<strong>en</strong><br />
heel duidelijke afsprak<strong>en</strong> over welke<br />
technologie we voort will<strong>en</strong> ontwikkel<strong>en</strong><br />
Pijndetectie bij bejaard<strong>en</strong><br />
TECHNOLOGIE<br />
<strong>en</strong> verfijn<strong>en</strong>. Die technologie moet toepasbaar<br />
zijn binn<strong>en</strong> de twee domein<strong>en</strong> of<br />
in feite binn<strong>en</strong> het gezam<strong>en</strong>lijke domein<br />
'biomedische technologie' met ruime<br />
revalidatietoepassing<strong>en</strong>. Dat we datacommunicatie<br />
of complexere analyse van<br />
signal<strong>en</strong> van het m<strong>en</strong>selijk lichaam bekijk<strong>en</strong><br />
vanuit twee standpunt<strong>en</strong>, zorgt er juist<br />
voor dat we daar sterk in zijn. We hebb<strong>en</strong><br />
m<strong>en</strong>s<strong>en</strong> die wet<strong>en</strong> waar e<strong>en</strong> arts, e<strong>en</strong> therapeut<br />
naar kijkt <strong>en</strong> we hebb<strong>en</strong> m<strong>en</strong>s<strong>en</strong><br />
die dat technologisch kunn<strong>en</strong> invull<strong>en</strong>.”<br />
“Wij zijn hier voortdur<strong>en</strong>d op zoek naar<br />
jonge ing<strong>en</strong>ieurs. Voor jonge ing<strong>en</strong>ieurs is<br />
het sowieso al e<strong>en</strong> absolute meerwaarde<br />
om in contact te kom<strong>en</strong> met andere sector<strong>en</strong><br />
<strong>en</strong> e<strong>en</strong>s 'over het muurtje te kijk<strong>en</strong>'.<br />
We mog<strong>en</strong> trouw<strong>en</strong>s echt wel zegg<strong>en</strong> dat<br />
we hier de betere m<strong>en</strong>s<strong>en</strong> hebb<strong>en</strong>. Het<br />
zijn echt gemotiveerde m<strong>en</strong>s<strong>en</strong> die naar<br />
hier kom<strong>en</strong>.”<br />
Vrouw<strong>en</strong><br />
Vanrumste: “We beschouw<strong>en</strong> Mobilab<br />
ook als e<strong>en</strong> piste om meer vrouwelijke<br />
stud<strong>en</strong>t<strong>en</strong> te kunn<strong>en</strong> aantrekk<strong>en</strong> voor<br />
industrieel ing<strong>en</strong>ieur. Er is immers e<strong>en</strong><br />
heel sterke sociale compon<strong>en</strong>t aanwezig.<br />
Er is e<strong>en</strong> tekort aan ing<strong>en</strong>ieurs in het algeme<strong>en</strong>,<br />
maar het zou leuk zijn, als we meer<br />
vrouwelijke ing<strong>en</strong>ieurs zoud<strong>en</strong> kunn<strong>en</strong><br />
rekruter<strong>en</strong>.”<br />
Bert Bonroy studeerde in 2002 af als industrieel ing<strong>en</strong>ieur elektronica <strong>en</strong> ICT. Hij<br />
werkt aan het project waarbij discomfort bij dem<strong>en</strong>ter<strong>en</strong>de bejaard<strong>en</strong> wordt<br />
gemonitord op basis van automatische beeldherk<strong>en</strong>ning.<br />
“Wij zijn met e<strong>en</strong> painvisionproject bezig. Dat is e<strong>en</strong> onderzoek in sam<strong>en</strong>werking<br />
met de K.U.Leuv<strong>en</strong> <strong>en</strong> met woonzorgc<strong>en</strong>trum de Wingerd. Wij onderzoek<strong>en</strong> pijn<br />
bij dem<strong>en</strong>ter<strong>en</strong>de bejaard<strong>en</strong> in het laatste stadium van hun lev<strong>en</strong>. Die m<strong>en</strong>s<strong>en</strong><br />
zijn vaak volledig bedlegerig <strong>en</strong> hebb<strong>en</strong> ge<strong>en</strong> mogelijkhed<strong>en</strong> meer om verbaal te<br />
communicer<strong>en</strong>. Zij kunn<strong>en</strong> vaak alle<strong>en</strong> nog via hun gelaatsexpressie lat<strong>en</strong> zi<strong>en</strong><br />
dat ze pijn lijd<strong>en</strong>. Bij zulke m<strong>en</strong>s<strong>en</strong> is dat nog vrij goed te herk<strong>en</strong>n<strong>en</strong>. Vaak word<strong>en</strong><br />
die m<strong>en</strong>s<strong>en</strong> <strong>en</strong>kel nog geobserveerd tijd<strong>en</strong>s de verzorging. Tuss<strong>en</strong> die verzorgingsmom<strong>en</strong>t<strong>en</strong><br />
krijg<strong>en</strong> ze bijna<br />
ge<strong>en</strong> aandacht. Wij observer<strong>en</strong><br />
h<strong>en</strong> met e<strong>en</strong> camerasysteem,<br />
dat continu hun<br />
gelaatsexpressies meet <strong>en</strong><br />
die omzet naar pijn of ge<strong>en</strong><br />
pijn. Dat levert e<strong>en</strong> perman<strong>en</strong>te<br />
observatie op <strong>en</strong> als<br />
het systeem e<strong>en</strong> pijnlijke<br />
gelaatsuitdrukking herk<strong>en</strong>t,<br />
dan stuurt het e<strong>en</strong> alarmsignaal<br />
naar de verzorging,<br />
zodat die kan ingrijp<strong>en</strong>.”<br />
I-mag <strong>november</strong> 2008<br />
10<br />
LVE<br />
Valdetectie bij<br />
ouder<strong>en</strong><br />
Jared Willems is eindwerkstud<strong>en</strong>t.<br />
Hij werkt mee aan het project rond<br />
valdetectie bij ouder<strong>en</strong>.<br />
“In de ruimte waar de ouder<strong>en</strong> zich<br />
bevind<strong>en</strong>, hang<strong>en</strong> wij e<strong>en</strong> camera.<br />
Dat kan in e<strong>en</strong> ziek<strong>en</strong>huis zijn,<br />
maar ook thuis of in e<strong>en</strong> serviceflat.<br />
We analyser<strong>en</strong> die beeld<strong>en</strong><br />
computergestuurd. Merkt de<br />
camera op dat er iemand valt, dan<br />
wordt er e<strong>en</strong> alarm doorgestuurd,<br />
zodat er hulp kan word<strong>en</strong> gebod<strong>en</strong>.<br />
E<strong>en</strong> optie is dat we gaan analyser<strong>en</strong><br />
hoe <strong>en</strong> waarom iemand valt,<br />
maar dat is niet het hoofddoel van<br />
dit project. Belangrijk is vooral de<br />
alarmeringsfase.”<br />
LVE<br />
De onderzoeksruimte van Mobilab werd<br />
multifunctioneel ingericht. Het meetinstrum<strong>en</strong>tarium<br />
bevindt zich c<strong>en</strong>traal in<br />
e<strong>en</strong> loopvlak van 21,5 meter. Daarrond zitt<strong>en</strong><br />
de onderzoekers. Maar Mobilab functioneert<br />
amper e<strong>en</strong> jaar <strong>en</strong> de ruimte<br />
dreigt al te klein te word<strong>en</strong>. Hoe snel kan<br />
Mobilab uitbreid<strong>en</strong>?<br />
Vanrumste: “Dat moet geleidelijk aan<br />
gaan, vind ik. Als begeleid<strong>en</strong>d doc<strong>en</strong>t<br />
moet je er ook voor zorg<strong>en</strong> dat alles haalbaar<br />
blijft <strong>en</strong> dat er e<strong>en</strong> ev<strong>en</strong>wicht blijft,<br />
als je project<strong>en</strong> uitschrijft. Als er nog<br />
meer medewerkers zoud<strong>en</strong> kom<strong>en</strong>, kunn<strong>en</strong><br />
we dat met ons tweeën ook niet meer<br />
alle<strong>en</strong> begeleid<strong>en</strong>. Dan moet<strong>en</strong> er extra<br />
begeleiders bijkom<strong>en</strong> <strong>en</strong> moet<strong>en</strong> we tak<strong>en</strong><br />
kunn<strong>en</strong> deleger<strong>en</strong>.<br />
Peeraer: “Er kom<strong>en</strong> heel veel vrag<strong>en</strong> op<br />
ons af. Er zijn dus veel groeimogelijkhed<strong>en</strong>,<br />
maar we moet<strong>en</strong> inderdaad groei<strong>en</strong><br />
op e<strong>en</strong> haalbare manier. We moet<strong>en</strong> dit<br />
kunn<strong>en</strong> blijv<strong>en</strong> combiner<strong>en</strong> met andere<br />
onderzoeksopdracht<strong>en</strong> <strong>en</strong> met onze lesopdracht<strong>en</strong>.<br />
Wij werk<strong>en</strong> vraaggestuurd <strong>en</strong><br />
in nauwe sam<strong>en</strong>werking met kmo's. De<br />
valorisatieaspect<strong>en</strong> moet<strong>en</strong> kwalitatief<br />
goed blijv<strong>en</strong>. De complem<strong>en</strong>tariteit is hier<br />
zeer groot. Onze project<strong>en</strong> zijn toepassingsgericht<br />
<strong>en</strong> dat trekt kmo's aan.”<br />
Tekst: Luc VANDER ELST<br />
Foto's: MOBILAB <strong>en</strong><br />
Luc VANDER ELST
technologie<br />
Solarboat vooral door teamwerk verrijk<strong>en</strong>de ervaring<br />
ANTWERPEN. De succesvolle<br />
Leuv<strong>en</strong>se deelname<br />
met e<strong>en</strong> zelfgebouwde zonnewag<strong>en</strong><br />
aan de Solar Chall<strong>en</strong>ge, die breed in<br />
de media werd uitgesmeerd, heeft de aandacht<br />
blijkbaar meer dan ooit gevestigd op races<br />
met zonne-<strong>en</strong>ergie. Drie Vlaamse hogeschol<strong>en</strong> nam<strong>en</strong> in<br />
juni 2008 deel aan de tweede Frisian Solar Chall<strong>en</strong>ge: e<strong>en</strong> remake<br />
van de minder zonnige Elfsted<strong>en</strong>tocht. De Karel de Grote-<br />
Hogeschool nam voor het eerst deel met e<strong>en</strong> team. Ze eindigd<strong>en</strong> dan wel<br />
achter het KHK uit Geel <strong>en</strong> achter de Hoge Zeevaartschool, maar hun eerste<br />
deelname was beloftevol.<br />
Karel de Grote-Hogeschool nam voor het eerst deel aan Frisian Solar<br />
Om deel te nem<strong>en</strong> aan de Frisian Solar<br />
Chall<strong>en</strong>ge moet<strong>en</strong> de teams e<strong>en</strong> boot<br />
bouw<strong>en</strong> die uitsluit<strong>en</strong>d wordt aangedrev<strong>en</strong><br />
op zonne-<strong>en</strong>ergie. Met die boot moet<strong>en</strong><br />
ze in zes dag<strong>en</strong> tijd iets meer dan 200<br />
kilometer aflegg<strong>en</strong>.<br />
Bart Co<strong>en</strong>, to<strong>en</strong> projectmedewerker bij de<br />
Karel de Grote-Hogeschool, legde het<br />
idee van deelname aan de schooldirectie<br />
voor <strong>en</strong> kreeg toelating om 8 stud<strong>en</strong>t<strong>en</strong> in<br />
het project in te schakel<strong>en</strong> in het kader<br />
van hun eindwerk. Ing. Tim van Wynsberge<br />
MSc is industrieel ing<strong>en</strong>ieur elektromechanica<br />
<strong>en</strong> was één van die acht.<br />
Projectmatig werk<strong>en</strong><br />
“Aanvankelijk heb ik getwijfeld om in het<br />
project te stapp<strong>en</strong>, maar later heb ik me<br />
dan toch bij het team aangeslot<strong>en</strong>. Ik heb<br />
er ge<strong>en</strong> mom<strong>en</strong>t spijt van gehad. Het was<br />
I-mag <strong>november</strong> 2008<br />
e<strong>en</strong> unieke ervaring <strong>en</strong> vooral op het vlak<br />
van projectwerking <strong>en</strong> sam<strong>en</strong>werking<br />
hebb<strong>en</strong> we heel veel nuttige ervaring kunn<strong>en</strong><br />
opdo<strong>en</strong>. We hebb<strong>en</strong> per slot van rek<strong>en</strong>ing<br />
e<strong>en</strong> project van A tot Z tot e<strong>en</strong> goed<br />
einde gebracht. Dat is toch iets dat op ons<br />
cv zichtbaar mag zijn. We zijn in juliaugustus<br />
2007 begonn<strong>en</strong> met de uitwerking<br />
van verschill<strong>en</strong>de bootmodell<strong>en</strong>, keuzes<br />
mak<strong>en</strong>, verschill<strong>en</strong>de compon<strong>en</strong>t<strong>en</strong><br />
onderzoek<strong>en</strong>, e<strong>en</strong> planning opstell<strong>en</strong>, <strong>en</strong>z.<br />
Voor de deelnemers is vooral de ervaring<br />
van het totaalproject belangrijk. We zijn<br />
begonn<strong>en</strong> vanaf nul. Ook de communicatie<br />
tuss<strong>en</strong> de verschill<strong>en</strong>de teams, de<br />
sam<strong>en</strong>werking <strong>en</strong> de projectteamwerking<br />
zijn belangrijke aspect<strong>en</strong>.”<br />
Het startbudget heeft de Karel de Grote-<br />
Hogeschool ter beschikking gesteld. De<br />
rest werd door sponsoring bije<strong>en</strong>gehaald.<br />
12<br />
“Om leefbaar te zijn hadd<strong>en</strong> we zo'n<br />
25.000 euro nodig. Iedere<strong>en</strong> heeft zich met<br />
die fonds<strong>en</strong>werving beziggehoud<strong>en</strong>. Voor<br />
het overige hadd<strong>en</strong> we wel e<strong>en</strong> afgelijnd<br />
tak<strong>en</strong>pakket. We hadd<strong>en</strong> e<strong>en</strong> team voor<br />
het mechanisch design: het ontwerp van<br />
de boot met alle mechanische verbinding<strong>en</strong>.<br />
E<strong>en</strong> ander team spitste zich toe op<br />
alle elektrische compon<strong>en</strong>t<strong>en</strong> om zo optimaal<br />
mogelijk <strong>en</strong>ergie uit de zonnepanel<strong>en</strong><br />
te hal<strong>en</strong>. Het datacomteam stond in<br />
voor de website <strong>en</strong> voor het contact met<br />
de buit<strong>en</strong>wereld, maar ook voor de draadloze<br />
communicatie tuss<strong>en</strong> de boot <strong>en</strong> de<br />
rest van het team. En tot slot was er nog<br />
e<strong>en</strong> strategisch team. Ik legde me toe op<br />
het algehele projectoverzicht, het projectmanagem<strong>en</strong>t<br />
<strong>en</strong> het logistieke kader, aan<br />
de zijde van Bart Co<strong>en</strong>.”
Hoeveel ur<strong>en</strong> <strong>en</strong> dag<strong>en</strong> het team aan de<br />
Solarboat heeft besteed, kan Tim van<br />
Wynsberge bij b<strong>en</strong>adering zelfs niet<br />
ram<strong>en</strong>. Maar alle inspanning<strong>en</strong> werd<strong>en</strong><br />
ruimschoots gecomp<strong>en</strong>seerd door de race<br />
zelf.<br />
Het was e<strong>en</strong> unieke ervaring<br />
<strong>en</strong> vooral op het vlak van<br />
projectwerking <strong>en</strong> sam<strong>en</strong>werking<br />
hebb<strong>en</strong> we heel veel nuttige<br />
ervaring kunn<strong>en</strong> opdo<strong>en</strong>.<br />
We hebb<strong>en</strong> per slot van<br />
rek<strong>en</strong>ing e<strong>en</strong> project van A tot Z<br />
tot e<strong>en</strong> goed einde gebracht.<br />
Dat is toch iets dat op ons<br />
cv zichtbaar mag zijn.<br />
“De eerste vier dag<strong>en</strong> in Friesland war<strong>en</strong><br />
voorbereiding: technische keuring, stabiliteitstest<strong>en</strong>,<br />
zwemtest<strong>en</strong> voor alle schippers,<br />
... De race zelf duurde zes dag<strong>en</strong>.<br />
Die ti<strong>en</strong> dag<strong>en</strong> zijn voorbijgevlog<strong>en</strong>. 't Is<br />
natuurlijk veel plezanter dan e<strong>en</strong> gewoon<br />
eindwerk, maar het is ook veel meer belast<strong>en</strong>d.<br />
Zeker vanaf Nieuwjaar, want to<strong>en</strong><br />
begon de eig<strong>en</strong>lijke bouw van de boot. We<br />
hebb<strong>en</strong> er zeer veel week<strong>en</strong>ds <strong>en</strong> vakantiedag<strong>en</strong><br />
aan gesp<strong>en</strong>deerd. We hebb<strong>en</strong> de<br />
boot zelf gebouwd. De romp werd uitbesteed,<br />
maar alle accessoires hebb<strong>en</strong> we<br />
zelf ingebouwd. De boot moest in mei al<br />
vaarklaar zijn, want de race ging onmiddellijk<br />
na onze exam<strong>en</strong>s van start.”<br />
Pijnlijk<br />
Voor het team van de Karel de Grote-<br />
Hogeschool was het de eerste deelname.<br />
Sommige deelnemers hadd<strong>en</strong> voordi<strong>en</strong><br />
zelfs nog niet gehoord van de Frisian<br />
Solar Chall<strong>en</strong>ge. Het team eindigde<br />
twaalfde <strong>en</strong> moest de twee andere<br />
Vlaamse hogeschol<strong>en</strong> lat<strong>en</strong> voorgaan.<br />
Van Wynsberge: “We hadd<strong>en</strong> wel als doel<br />
vooropgesteld dat we als eerste Belgische<br />
deelnemer wild<strong>en</strong> eindig<strong>en</strong>, maar<br />
dat is jammer g<strong>en</strong>oeg niet gelukt. De eerste<br />
dag<strong>en</strong> moest<strong>en</strong> we wat technische<br />
problem<strong>en</strong> oploss<strong>en</strong>. De laatste drie<br />
TECHNOLOGIE<br />
dag<strong>en</strong> hebb<strong>en</strong> we perfect gevar<strong>en</strong>. E<strong>en</strong><br />
van de eerste dag<strong>en</strong> heeft de schroef e<strong>en</strong><br />
obstakel op de bodem geraakt, waardoor<br />
e<strong>en</strong> splitp<strong>en</strong> gebrok<strong>en</strong> is. Daardoor war<strong>en</strong><br />
we de boot uit het vizier verlor<strong>en</strong>. Met<br />
onze datacommunicatie hebb<strong>en</strong> we de<br />
boot dan vrij snel kunn<strong>en</strong> lokaliser<strong>en</strong> <strong>en</strong><br />
dan is er iemand in het water gedok<strong>en</strong> om<br />
de schroef te vervang<strong>en</strong>. Dat heeft ons<br />
wel e<strong>en</strong> halfuur tijdverlies gekost. En de<br />
avond van de eerste dag zag<strong>en</strong> we plots<br />
de spanning van onze batterij<strong>en</strong> sneller<br />
dal<strong>en</strong> dan verwacht. We hebb<strong>en</strong> dan moet<strong>en</strong><br />
vaart minder<strong>en</strong> <strong>en</strong> ook dat heeft ons<br />
veel tijd gekost, maar het tijdverlies had<br />
veel groter kunn<strong>en</strong> zijn, als we die datalink<br />
niet hadd<strong>en</strong> gehad. We hadd<strong>en</strong> op dat<br />
mom<strong>en</strong>t juist de KHK <strong>en</strong> de Hoge<br />
Zeevaartschool voorbijgestok<strong>en</strong>, maar we<br />
moest<strong>en</strong> h<strong>en</strong> opnieuw lat<strong>en</strong> gaan. Dat<br />
was natuurlijk e<strong>en</strong> pijnlijk mom<strong>en</strong>t.”<br />
Klun<strong>en</strong><br />
Net zoals bij de schaatswedstrijd moet er<br />
ook met de boot 'gekluund' word<strong>en</strong>: de<br />
boot moet nu <strong>en</strong> dan uit het water word<strong>en</strong><br />
gehaald om over het land of over e<strong>en</strong><br />
obstakel opnieuw naar het water te word<strong>en</strong><br />
gedrag<strong>en</strong>.<br />
Net zoals bij de echte<br />
Elfsted<strong>en</strong>tocht moet er ook met<br />
de boot 'gekluund' word<strong>en</strong>.<br />
“Twee keer moest de boot uit het water<br />
word<strong>en</strong> gelicht om hem met vier m<strong>en</strong>s<strong>en</strong><br />
te klun<strong>en</strong>. Om dat zo vlot mogelijk te lat<strong>en</strong><br />
verlop<strong>en</strong> moest<strong>en</strong> we vooraf ook alle technische<br />
details met het hele team besprek<strong>en</strong>.<br />
Nochtans hebb<strong>en</strong> we de boot veel<br />
zwaarder gemaakt dan aanvankelijk<br />
gepland. Dat heeft ons wat part<strong>en</strong><br />
gespeeld. De boot lag daardoor ook dieper<br />
in het water dan gepland. Bij de technische<br />
keuring bleek onze boot met zonnepanel<strong>en</strong><br />
230 kilogram te weg<strong>en</strong>. We hadd<strong>en</strong><br />
gehoopt op 240 kilogram, schipper<br />
incluis. Omdat de schipper volg<strong>en</strong>s de<br />
organisatie minst<strong>en</strong>s 70 kilogram moet<br />
weg<strong>en</strong>, kwam<strong>en</strong> we dus op e<strong>en</strong> totaalge-<br />
wicht van 300 kilogram. En dat moest dan<br />
e<strong>en</strong> paar keer uit het water word<strong>en</strong><br />
gehaald bij het klun<strong>en</strong>.”<br />
Het team dat in juni de Friese water<strong>en</strong><br />
bevoer, bestond uit stud<strong>en</strong>t<strong>en</strong> elektromechanica<br />
<strong>en</strong> elektronica-ICT. E<strong>en</strong> stevige<br />
basis voor e<strong>en</strong> goed resultaat, toch?<br />
“We hebb<strong>en</strong> heel goed <strong>en</strong> heel vaak<br />
sam<strong>en</strong>gewerkt. Dat creëert inderdaad e<strong>en</strong><br />
speciale band. De sfeer in de groep was<br />
trouw<strong>en</strong>s altijd opperbest. We hebb<strong>en</strong><br />
nooit ruzie gemaakt. Wel gediscussieerd<br />
natuurlijk, maar dat is nodig om het project<br />
te do<strong>en</strong> slag<strong>en</strong>. Ook na de race zijn we<br />
nog vaak sam<strong>en</strong>gekom<strong>en</strong>. E<strong>en</strong> rijke ervaring<br />
is het ook om e<strong>en</strong>s te zi<strong>en</strong> hoe andere<br />
departem<strong>en</strong>t<strong>en</strong> e<strong>en</strong> probleem b<strong>en</strong>ader<strong>en</strong>.<br />
Zo moest<strong>en</strong> stud<strong>en</strong>t<strong>en</strong> van elektromechanica<br />
<strong>en</strong> elektronica sam<strong>en</strong>werk<strong>en</strong>.<br />
Normaal kom<strong>en</strong> de departem<strong>en</strong>t<strong>en</strong><br />
mechanica <strong>en</strong> elektronica nauwelijks met<br />
elkaar in contact. Nu lag dat heel anders.”<br />
“Maar het is meer dan alle<strong>en</strong> maar techniek.<br />
We legd<strong>en</strong> zowat 220 km af in zes<br />
dag<strong>en</strong>. Sommige riviertjes zijn zo smal<br />
dat je er niet kunt voorbijstek<strong>en</strong>. Het kwam<br />
er dus ook op aan goed te plann<strong>en</strong> wanneer<br />
je in welke positie zou zitt<strong>en</strong>, want<br />
als je op smalle traject<strong>en</strong> achter e<strong>en</strong> trage<br />
voorganger moet blijv<strong>en</strong> hang<strong>en</strong>, dan verlies<br />
je natuurlijk ook veel tijd.”<br />
De delegatie van de Karel de Grote-<br />
Hogeschool had drie schippers die elkaar<br />
afwisseld<strong>en</strong>. In de volgwag<strong>en</strong> zat de strateeg<br />
<strong>en</strong> minst<strong>en</strong>s altijd iemand van elektronica<br />
<strong>en</strong> mechanica, zodat interv<strong>en</strong>ties<br />
bij problem<strong>en</strong> snel kond<strong>en</strong> gaan. De overige<br />
teamled<strong>en</strong> conc<strong>en</strong>treerd<strong>en</strong> zich op het<br />
logistieke: kamp afbrek<strong>en</strong>, verplaats<strong>en</strong>,<br />
terug opbouw<strong>en</strong>, catering, <strong>en</strong>z.<br />
“We voer<strong>en</strong> tuss<strong>en</strong> de vijf <strong>en</strong> acht uur per<br />
dag. Elke dag was e<strong>en</strong> belev<strong>en</strong>is. Ik zou<br />
het zeker opnieuw do<strong>en</strong>, als ik de kans zou<br />
krijg<strong>en</strong>, maar hier <strong>en</strong> daar zou ik toch<br />
<strong>en</strong>kele ding<strong>en</strong> anders aanpakk<strong>en</strong>. Het volg<strong>en</strong>de<br />
team kan e<strong>en</strong> beroep do<strong>en</strong> op onze<br />
ervaring <strong>en</strong> het beschikt natuurlijk ook<br />
over onze eindwerktekst<strong>en</strong>.”<br />
De ambitie was voor e<strong>en</strong> eerste deelname<br />
bescheid<strong>en</strong>: de race uitvar<strong>en</strong> of als eerste<br />
Belgisch team eindig<strong>en</strong>. De eerste doelstelling<br />
is gehaald. De tweede kan e<strong>en</strong><br />
doelstelling word<strong>en</strong> bij e<strong>en</strong> volg<strong>en</strong>de<br />
deelname.<br />
Tekst: Luc VANDER ELST<br />
Foto's: KAREL DE<br />
GROTE-HOGESCHOOL<br />
13 I-mag <strong>november</strong> 2008
technologie<br />
Naar vernieuwing in OPC als standaard<br />
Onderzoeksgroep aan Artesis Hogeschool<br />
werkt mee aan OPC Unified Architecture<br />
ANTWERPEN. Op e<strong>en</strong> frisse nazomerocht<strong>en</strong>d bel ik aan bij<br />
e<strong>en</strong> statig her<strong>en</strong>huis in Antwerp<strong>en</strong>. Ing. Dirk van de Lind<strong>en</strong><br />
MSc <strong>en</strong> het onderzoeksteam elektromechanica van de<br />
Artesis Hogeschool Antwerp<strong>en</strong> verwelkom<strong>en</strong> mij er. De<br />
charmante locatie maakt deel uit van het gebouw<strong>en</strong>complex<br />
van de hogeschool. Via <strong>en</strong>kele schijnbaar geheime gang<strong>en</strong><br />
leidt de weg naar het hoofdgebouw. Dirk steekt mete<strong>en</strong> van<br />
wal om de activiteit<strong>en</strong> van de onderzoeksgroep rond OPC<br />
toe te licht<strong>en</strong>.<br />
Halverwege de jar<strong>en</strong> 90 ontstond de nood<br />
aan industriële v<strong>en</strong>dor-cross communicatie.<br />
M<strong>en</strong> wou apart functioner<strong>en</strong>de machines<br />
met elkaar kunn<strong>en</strong> lat<strong>en</strong> prat<strong>en</strong>,<br />
anders gezegd: er was nood aan systeemintegratie.<br />
Tegelijkertijd steeg de vraag<br />
naar informatie: zo wou m<strong>en</strong> bijvoorbeeld<br />
grondstoff<strong>en</strong> in voedingsproduct<strong>en</strong> kunn<strong>en</strong><br />
opspor<strong>en</strong>.<br />
Machines werd<strong>en</strong> geclusterd in functionele<br />
groep<strong>en</strong> <strong>en</strong> aangestuurd door e<strong>en</strong> PLC,<br />
in feite e<strong>en</strong> elektronisch apparaat met e<strong>en</strong><br />
microprocessor (zoals e<strong>en</strong> pc), dat<br />
bepaalde informatie inleest, die verwerkt<br />
volg<strong>en</strong>s e<strong>en</strong> voorgeschrev<strong>en</strong> programma<br />
<strong>en</strong> die in de vorm van output weer uitstuurt<br />
om zo machines aan te stur<strong>en</strong>.<br />
Enkele grote bedrijv<strong>en</strong>, zoals Siem<strong>en</strong>s,<br />
Rockwell <strong>en</strong> Yokogawa, ontwikkeld<strong>en</strong> los<br />
van elkaar hun eig<strong>en</strong> types PLC. Door de<br />
to<strong>en</strong>em<strong>en</strong>de globalisering <strong>en</strong> uitbreiding<br />
van de vrije markt was het nodig om met<br />
verschill<strong>en</strong>de merk<strong>en</strong> van PLC's te kunn<strong>en</strong><br />
werk<strong>en</strong>. Door fusies <strong>en</strong> overnames<br />
van bedrijv<strong>en</strong> of gewoon door verandering<br />
van het managem<strong>en</strong>t verandert immers al<br />
snel ook de keuze van de PLC-leverancier.<br />
Het resultaat liet niet lang op zich wacht<strong>en</strong>:<br />
het systeem liep compleet vast door<br />
de honderd<strong>en</strong> verschill<strong>en</strong>de merk<strong>en</strong> die<br />
moest<strong>en</strong> sam<strong>en</strong>werk<strong>en</strong>. Om de system<strong>en</strong><br />
te lat<strong>en</strong> communicer<strong>en</strong> moest m<strong>en</strong> de<br />
details van protocoll<strong>en</strong> opvrag<strong>en</strong> bij de<br />
concullega's. En omdat ook protocoll<strong>en</strong><br />
evoluer<strong>en</strong>, werd dat dan ook stilaan onbegonn<strong>en</strong><br />
werk…<br />
I-mag <strong>november</strong> 2008<br />
Ing. Dirk van<br />
de Lind<strong>en</strong> MSc<br />
Geme<strong>en</strong>schappelijke<br />
taal<br />
Het was overduidelijk dat e<strong>en</strong> standaard<br />
zich opdrong <strong>en</strong> <strong>en</strong>kele grote bedrijv<strong>en</strong><br />
begonn<strong>en</strong> in 1995 sam<strong>en</strong> te werk<strong>en</strong> om die<br />
standaard te ontwikkel<strong>en</strong>. De standaard<br />
werd OPC g<strong>en</strong>oemd, als acroniem voor<br />
OLE for Process Control. OLE van<br />
Microsoft was dus de basis voor de<br />
geme<strong>en</strong>schappelijke standaard die zorgt<br />
voor interoperabiliteit tuss<strong>en</strong> system<strong>en</strong>,<br />
toestell<strong>en</strong> <strong>en</strong> software van verschill<strong>en</strong>de<br />
produc<strong>en</strong>t<strong>en</strong>. In de praktijk gebeurt dat<br />
door e<strong>en</strong> cli<strong>en</strong>t-serveropstelling. De flexibiliteit<br />
werd nu aanzi<strong>en</strong>lijk verhoogd.<br />
De OPC Foundation werd opgericht als<br />
beheerder van de OPC-specificaties. Die<br />
organisatie is ondertuss<strong>en</strong> uitgegroeid<br />
tot e<strong>en</strong> wereldwijd netwerk, waarin de<br />
meeste produc<strong>en</strong>t<strong>en</strong> van procescontrolesystem<strong>en</strong><br />
<strong>en</strong> instrum<strong>en</strong>tatie verteg<strong>en</strong>woordigd<br />
zijn. De OPC Foundation heeft<br />
in de afgelop<strong>en</strong> 10 jaar verschill<strong>en</strong>de standaards<br />
uitgebracht <strong>en</strong> geüpdatet.<br />
Mom<strong>en</strong>teel werk<strong>en</strong> ze aan e<strong>en</strong> volledig<br />
nieuwe technologie: de OPC Unified<br />
Architecture.<br />
14<br />
Unified Architecture<br />
De OPC Foundation streeft met haar<br />
Unified Architecture e<strong>en</strong> wereldwijde<br />
interoperabiliteit na. Het nieuwe systeem<br />
zal na verloop van tijd alle bestaande<br />
OPC-standaard<strong>en</strong> vervang<strong>en</strong>, moderniser<strong>en</strong><br />
<strong>en</strong> verbeter<strong>en</strong>.<br />
OPC Unified Architecture heeft twee<br />
belangrijke k<strong>en</strong>merk<strong>en</strong>. Met zijn platformonafhankelijkheid<br />
kan e<strong>en</strong> OPC UA-interface,<br />
gebaseerd op webservices, ook niet-<br />
Windowsplatform<strong>en</strong> zoals Linux <strong>en</strong><br />
embedded system<strong>en</strong> zonder meer toegankelijk<br />
mak<strong>en</strong>. E<strong>en</strong> tweede k<strong>en</strong>merk is dat<br />
OPC UA-informatiemodell<strong>en</strong> aanreikt<br />
naargelang het type toepassing <strong>en</strong> niet<br />
langer op basis van communicatietypespecificaties,<br />
zoals data-access, historical<br />
data, alarms & ev<strong>en</strong>ts, …<br />
Unified Architecture wil als nieuw framework<br />
één overkoepel<strong>en</strong>de structuur<br />
mak<strong>en</strong> waarin alle vorige standaard<strong>en</strong><br />
vervat zitt<strong>en</strong>. Zo kan m<strong>en</strong> de voordel<strong>en</strong><br />
van de bestaande standaard<strong>en</strong> beter<br />
b<strong>en</strong>utt<strong>en</strong>. Het acc<strong>en</strong>t ligt nu op de combinatie<br />
van standaard<strong>en</strong> <strong>en</strong> het verzorg<strong>en</strong><br />
van de communicatie ertuss<strong>en</strong>. Dat zorg-
de ook voor e<strong>en</strong> migratie van de naam. Eerst stond OPC voor OLE<br />
for Process Control waarbij OLE staat voor 'object linking and<br />
embedding'. Vanaf 2006 staat OPC eerder voor interOperability,<br />
productivity & collaboration.<br />
Unified Architecture is op zich complexer, maar door zijn toepassingsgerichtheid<br />
kunn<strong>en</strong> de product<strong>en</strong> e<strong>en</strong>voudiger <strong>en</strong> flexibeler<br />
zijn: ze hebb<strong>en</strong> alle<strong>en</strong> de profiles - sets van webservices voor e<strong>en</strong><br />
specifieke taak - die nodig zijn.<br />
Artesis<br />
De onderzoeksgroep EMCO - elektromechanica cel onderzoek -<br />
van de Artesis Hogeschool is onlangs begonn<strong>en</strong> met e<strong>en</strong> project<br />
'webgebaseerde communicatie in e<strong>en</strong> industriële omgeving'.<br />
Bedrijv<strong>en</strong> vernem<strong>en</strong> immers al veel over OPC UA, maar het blijft<br />
e<strong>en</strong> abstract gegev<strong>en</strong>. Het onderzoek wordt uitgevoerd binn<strong>en</strong> het<br />
kader van e<strong>en</strong> TETRA - EraSME project (www.Era-SME.net). Het<br />
EraSME-initiatief wil kmo's stimuler<strong>en</strong> om sam<strong>en</strong> te werk<strong>en</strong> rond<br />
onderzoek <strong>en</strong> innovatie op Europees niveau.<br />
SME staat voor Small <strong>en</strong> Medium Enterprises. Elk partnerland<br />
heeft zijn eig<strong>en</strong> nationale organisatie die instaat voor de vastlegging<br />
van de vereist<strong>en</strong> <strong>en</strong> de aanvraagprocedure. In België is dat<br />
het IWT.<br />
De partners in het onderzoek will<strong>en</strong> hun k<strong>en</strong>nis rond de standaard<br />
OPC UA uitbreid<strong>en</strong>, zowel met het oog op ontwikkeling van OPC<br />
UA-interfaces als e<strong>en</strong> locatie waar verschill<strong>en</strong>de realisaties kunn<strong>en</strong><br />
word<strong>en</strong> getest <strong>en</strong> ontdaan van bugs inzake interoperabiliteit.<br />
De focus moet ligg<strong>en</strong> op industriële communicatie, ongeacht of<br />
het concrete doel over gebouw<strong>en</strong>automatisering, productieautomatisering,<br />
MES of ERP-software gaat. De communicatieconcept<strong>en</strong><br />
van elektronische compon<strong>en</strong>t<strong>en</strong> <strong>en</strong> software zijn in principe<br />
g<strong>en</strong>eriek, onafhankelijk van de eindtoepassing.<br />
In deze fase van het onderzoek wil EMCO nu e<strong>en</strong> consortium<br />
sam<strong>en</strong>br<strong>en</strong>g<strong>en</strong>. Enkele partners zijn al aangetrokk<strong>en</strong>.<br />
CEDO (C<strong>en</strong>tral Europe Design Office), gevestigd in Brno<br />
(Tsjechië) is actief in het ontwerp van geïntegreerde schakeling<strong>en</strong><br />
(chips), elektronische system<strong>en</strong> (pcb's <strong>en</strong> toestell<strong>en</strong>) <strong>en</strong> software<br />
sinds 1994. E<strong>en</strong> belangrijk speerpunt is de ontwikkeling van<br />
draadloze netwerk<strong>en</strong>, waarbij CEDO al <strong>en</strong>kele veelbelov<strong>en</strong>de ontwerp<strong>en</strong><br />
realiseerde. Er is nog ruimte voor verbetering op het vlak<br />
van toepasbaarheid. EMCO kan daar door haar k<strong>en</strong>nis van de<br />
OPC UA <strong>en</strong> door het ter beschikking stell<strong>en</strong> van haar testlabo e<strong>en</strong><br />
pass<strong>en</strong>d antwoord voor bied<strong>en</strong>.<br />
TECHNOLOGIE<br />
Andere toegetred<strong>en</strong> partners zijn<br />
• Beckhoff, leverancier van compon<strong>en</strong>t<strong>en</strong> voor automatisering<br />
<strong>en</strong> besturing,<br />
• PICS (Process instrum<strong>en</strong>tation and control systems), dealer<br />
van diverse individuele procesinstrum<strong>en</strong>tatie <strong>en</strong> leverancier<br />
van volledige controlesystem<strong>en</strong> <strong>en</strong><br />
• WAGO, uitvinder van de originele kooiveeraansluittechniek<br />
Cage Clamp® <strong>en</strong> leverancier van diverse compon<strong>en</strong>t<strong>en</strong> voor<br />
automatisering.<br />
De uitbreiding naar Europees niveau wordt verzekerd door contact<strong>en</strong><br />
in Tsjechië, Münch<strong>en</strong>, W<strong>en</strong><strong>en</strong> <strong>en</strong> IJsland.<br />
van der Lind<strong>en</strong><br />
De Universiteit Antwerp<strong>en</strong> werd gevraagd voor e<strong>en</strong> wet<strong>en</strong>schappelijk<br />
peterschap. Er is e<strong>en</strong> mooie aansluiting mogelijk met e<strong>en</strong><br />
doctoraatsvoorstel over e<strong>en</strong> g<strong>en</strong>eriek informatiemodel <strong>en</strong> communicatieconcept.<br />
Dat onderwerp is sterk gerelateerd met OPC<br />
UA. EMCO hoopt de abstracte aspect<strong>en</strong> van OPC UA op e<strong>en</strong><br />
wet<strong>en</strong>schappelijke manier te kunn<strong>en</strong> b<strong>en</strong>ader<strong>en</strong> om die modell<strong>en</strong><br />
te kunn<strong>en</strong> concretiser<strong>en</strong> in sam<strong>en</strong>werking met de partners van het<br />
TETRA/EraSME-onderzoek.<br />
Meer informatie over het onderzoek of toetreding tot het consortium<br />
vindt u bij Ing. Dirk van der Lind<strong>en</strong> MSc - dirk.vanderlind<strong>en</strong>@ artesis.be.<br />
Dirk is in 1991 afgestudeerd als industrieel ing<strong>en</strong>ieur elektromechanica.<br />
Hij werkte <strong>en</strong>kele jar<strong>en</strong> in de industrie als software-ing<strong>en</strong>ieur,<br />
programmeerde toepassing<strong>en</strong> voor CNC, PLC and<br />
SCADA-systems. Vanaf 1999 tot 2007 werkte hij als wet<strong>en</strong>schappelijk<br />
onderzoeker in e<strong>en</strong> labo 'automatisering' van de Karel de<br />
Grote-Hogeschool in Antwerp<strong>en</strong>. Hij was medewerker in diverse<br />
onderzoeksproject<strong>en</strong> op het terrein van soft-, slot- <strong>en</strong> klassieke<br />
PLC's, veldbuss<strong>en</strong> (Profibus, Interbus, Modbus, Devic<strong>en</strong>et), online<br />
collecter<strong>en</strong> van productiedata, manufacturing executing systems<br />
<strong>en</strong> gestructureerd modeller<strong>en</strong> van productiesystem<strong>en</strong> volg<strong>en</strong>s<br />
de ANSI/ISA S88-standaard. Sinds oktober 2007 werkt hij<br />
voor de Artesis Hogeschool Antwerp<strong>en</strong> in de opleiding elektromechanica,<br />
vakgroep robotica. Hij is sinds 2006 lid van het OPC<br />
compliance committee <strong>en</strong> bereidt de start voor van e<strong>en</strong> internationaal<br />
OPC certification testlab. Sinds januari 2007 is hij ook lid<br />
van OMAC.<br />
Tekst <strong>en</strong> foto's: Lic. Diane LUYTEN<br />
Unified Architecture wil als nieuw framework één overkoepel<strong>en</strong>de structuur mak<strong>en</strong> waarin alle vorige standaard<strong>en</strong> vervat zitt<strong>en</strong>.<br />
Zo kan m<strong>en</strong> de voordel<strong>en</strong> van de bestaande standaard<strong>en</strong> beter b<strong>en</strong>utt<strong>en</strong>.<br />
15 I-mag <strong>november</strong> 2008
c<strong>en</strong>tra<br />
SINT- KATELIJNE-WAVER. Directeur ir.Willy Asselman van het De Nayer<br />
Instituut wijdde zijn hele beroepsloopbaan aan het hoger onderwijs. Bij het<br />
begin van het academiejaar 2008-2009 werd hij door vri<strong>en</strong>d<strong>en</strong> <strong>en</strong> medewerkers<br />
feestelijk uitgewuifd. Het werd e<strong>en</strong> grandioze feestavond, muzikaal opgeluisterd<br />
door het koper<strong>en</strong>semble van het Lemm<strong>en</strong>sinstituut, met toesprak<strong>en</strong> <strong>en</strong><br />
e<strong>en</strong> panelgesprek, die de goede <strong>en</strong> kwade goede dag<strong>en</strong> van de gevierde<br />
belichtt<strong>en</strong>, allemaal keurig aan elkaar gebreid door Lieve Ketelsleger, de<br />
nieuwspres<strong>en</strong>tatrice van Kanaal Z <strong>en</strong> Tv Limburg.<br />
Het feestprogramma vermeldde e<strong>en</strong> toespraak<br />
van kardinaal Godfried Danneels.<br />
“Maar”, zei de aartsbisschop van Mechel<strong>en</strong>-Brussel,<br />
“E<strong>en</strong> toespraak moet m<strong>en</strong><br />
vandaag niet van mij verwacht<strong>en</strong>. Ik b<strong>en</strong><br />
verrast dat op het feestprogramma te<br />
lez<strong>en</strong>. Hoe moet ik daar trouw<strong>en</strong>s aan<br />
beginn<strong>en</strong>?” Voor de vuist hield hij, op de<br />
hem eig<strong>en</strong> manier, het tot in de nok gevulde<br />
auditorium in de ban.<br />
Danneels<br />
Directeur ir. Willy Asselman<br />
feestelijk uitgewuifd<br />
Willy Asselman wijdde hele<br />
beroepsloopbaan aan De Naeyer<br />
“T<strong>en</strong> eerste is het cv van mijnheer<br />
Asselman van e<strong>en</strong> dergelijke omvang dat<br />
ik er ge<strong>en</strong> beginn<strong>en</strong> aan zie. En t<strong>en</strong> tweede:<br />
moest het e<strong>en</strong> toespraak zijn, dan zou<br />
het misschi<strong>en</strong> de indruk kunn<strong>en</strong> wekk<strong>en</strong><br />
dat mijnheer Asselman van de aardbol is<br />
verdw<strong>en</strong><strong>en</strong>. Mijnheer Asselman zit hier<br />
voor me <strong>en</strong> voor zover ik hem k<strong>en</strong>, is hij<br />
niet de persoon om veel lof te assimiler<strong>en</strong>.<br />
Ik hoor hem ook nog niet zegg<strong>en</strong> “mijn<br />
school was e<strong>en</strong> mooi boek, ik heb het uit”.<br />
Ik zou ook weinig zinvolle ding<strong>en</strong> kunn<strong>en</strong><br />
vertell<strong>en</strong> over zijn opleiding als ing<strong>en</strong>ieur<br />
of over wat hij allemaal technisch heeft<br />
‘uitgespookt’. Mijnheer Asselman studeerde<br />
immers exacte wet<strong>en</strong>schapp<strong>en</strong>,<br />
terwijl ik het bij de onexacte wet<strong>en</strong>schap<br />
hield: die van de filosofie <strong>en</strong> theologie.<br />
Maar veel verschil is er nu ook niet tuss<strong>en</strong><br />
wat we beid<strong>en</strong> hebb<strong>en</strong> gestudeerd. M<strong>en</strong><br />
kan nooit e<strong>en</strong> onexacte wet<strong>en</strong>schapper<br />
zijn zonder wat k<strong>en</strong>nis te hebb<strong>en</strong> van de<br />
exacte wet<strong>en</strong>schapp<strong>en</strong>. Als christ<strong>en</strong><br />
I-mag <strong>november</strong> 2008<br />
Van onze hoofdredacteur<br />
m<strong>en</strong>s d<strong>en</strong>kt m<strong>en</strong> meer globaal <strong>en</strong> soms<br />
leidt dat tot paradoxale situaties. Ik vernam<br />
dat mijnheer Asselman ook globaal<br />
d<strong>en</strong>kt <strong>en</strong> dus zijn we gelijkd<strong>en</strong>k<strong>en</strong>d<strong>en</strong>. Er<br />
zijn raakvlakk<strong>en</strong> tuss<strong>en</strong> onze opleiding<strong>en</strong>,<br />
maar er bestaat ge<strong>en</strong> hiërarchie.”<br />
Ing<strong>en</strong>ieurs<br />
“Ing<strong>en</strong>ieurs hebb<strong>en</strong> daar wel e<strong>en</strong>s e<strong>en</strong><br />
andere m<strong>en</strong>ing over. Ik merk dat soms in<br />
gesprekk<strong>en</strong> met h<strong>en</strong>. Ze zegg<strong>en</strong> dat ik op<br />
de televisie mag kom<strong>en</strong> <strong>en</strong> zij niet. Dat is<br />
niet helemaal juist. Ik verschijn per uitzondering<br />
op de beeldbuis, als ik<br />
gevraagd wordt. Maar ing<strong>en</strong>ieurs zitt<strong>en</strong><br />
altijd achter de beeldbuis. Zonder h<strong>en</strong> <strong>en</strong><br />
zonder technici zou er ge<strong>en</strong> beeld zijn <strong>en</strong><br />
ge<strong>en</strong> klank. Wat heeft m<strong>en</strong> daaraan? Niet<br />
alles hoeft zichtbaar te zijn. Soms is het<br />
interessanter om onzichtbaar aanwezig te<br />
zijn. Wie verborg<strong>en</strong> leeft, leeft vaak ook<br />
geborg<strong>en</strong>.”<br />
“Het De Nayer Instituut ligt me na aan het<br />
hart. Nu doe ik e<strong>en</strong> chauvinistische uitspraak,<br />
maar van tijd tot tijd mag m<strong>en</strong><br />
chauvinistisch zijn <strong>en</strong> als dat in eig<strong>en</strong><br />
streek gebeurt, is er minder kans dat m<strong>en</strong><br />
mij dat kwalijk neemt. Natuurlijk heb ik<br />
e<strong>en</strong> band met het De Nayer Instituut <strong>en</strong><br />
nog niet van de minste. Met Gods zeg<strong>en</strong><br />
heb in 1983 de nieuwe campus ingewijd. Ik<br />
kom hier niet vaak, maar ik zie dat het<br />
goed gaat met het De Nayer Instituut <strong>en</strong><br />
zo is het voor ons all<strong>en</strong> goed. Ik b<strong>en</strong> trots,<br />
ev<strong>en</strong>zeer als de vele aanwezig<strong>en</strong>, die van<br />
16<br />
Directeur ir. Willy Asselman<br />
heinde <strong>en</strong> ver zijn gekom<strong>en</strong> om hulde te<br />
br<strong>en</strong>g<strong>en</strong> aan mijnheer Asselman. Ik b<strong>en</strong><br />
hem <strong>en</strong> zijn medewerkers erg dankbaar.<br />
Dankbaarheid kan m<strong>en</strong> op vele wijz<strong>en</strong><br />
ton<strong>en</strong>, bijvoorbeeld door bloem<strong>en</strong> te overhandig<strong>en</strong>.<br />
Maar pas daarmee op. Wanneer<br />
e<strong>en</strong> man onverwacht thuis komt met vijftig<br />
roz<strong>en</strong> voor zijn vrouw, dan word<strong>en</strong> er al<br />
e<strong>en</strong>s vrag<strong>en</strong> gesteld over het waarom van<br />
die ‘geste’. Ik heb ge<strong>en</strong> bloem<strong>en</strong> bij. Ik heb<br />
ze vervang<strong>en</strong> door mijn diepe waardering<br />
voor het werk van mijnheer Asselman.<br />
Omdat hij het De Nayer Instituut vele<br />
jar<strong>en</strong> veilig heeft geloodst op de woelige<br />
zee der tijd<strong>en</strong>. En met e<strong>en</strong> schitter<strong>en</strong>d<br />
doel voor og<strong>en</strong>: dat van de vorming van de<br />
stud<strong>en</strong>t<strong>en</strong> <strong>en</strong> de afgestudeerd<strong>en</strong>, van<br />
deg<strong>en</strong><strong>en</strong> die de maatschappij <strong>en</strong> de m<strong>en</strong>sheid<br />
vooruithelp<strong>en</strong>. Wie aan e<strong>en</strong> dergelijk<br />
project mag meewerk<strong>en</strong> <strong>en</strong> er de leider<br />
van mocht zijn, moet e<strong>en</strong> gelukkig m<strong>en</strong>s<br />
zijn. Het is niet iedere<strong>en</strong> gegev<strong>en</strong>.<br />
Dat mag gevierd word<strong>en</strong>. We zijn all<strong>en</strong> blij<br />
aan de viering te mog<strong>en</strong> deelnem<strong>en</strong>. De<br />
vele verdi<strong>en</strong>st<strong>en</strong> van mijnheer Asselman<br />
zull<strong>en</strong> de sprekers, die na mij aan de beurt<br />
kom<strong>en</strong>, belicht<strong>en</strong>. Dat heb ik met h<strong>en</strong><br />
nochtans niet afgesprok<strong>en</strong>. Het zou dus
onbeleefd zijn het gras voor hun voet<strong>en</strong><br />
weg te maai<strong>en</strong>. Ik w<strong>en</strong>s mijnheer<br />
Asselman e<strong>en</strong> welverdi<strong>en</strong>de rust toe. Dat<br />
is e<strong>en</strong> cliché, maar andere woord<strong>en</strong> heb ik<br />
er niet voor. Behalve dat ik hem aanraad<br />
om niet met de arm<strong>en</strong> gekruist te blijv<strong>en</strong><br />
zitt<strong>en</strong> of zich te w<strong>en</strong>tel<strong>en</strong> in e<strong>en</strong> volstrekte<br />
rust, e<strong>en</strong> extreme vorm van onthaast<strong>en</strong>.<br />
Ik geloof niet in het extreme. Mijn voorkeur<br />
gaat naar e<strong>en</strong> gematigde vorm van onthaast<strong>en</strong><br />
<strong>en</strong> van gematigd bezig blijv<strong>en</strong>,<br />
soms buit<strong>en</strong> het voorbije beroepsveld.<br />
Nieuwe veld<strong>en</strong> ontdekt m<strong>en</strong> gemakkelijk.<br />
Ze kunn<strong>en</strong> veel moois bied<strong>en</strong>. Mijnheer<br />
Asselman kan nu zelf uit de korf van al dat<br />
moois kiez<strong>en</strong> <strong>en</strong> dat zal hij wel do<strong>en</strong>, ook<br />
zonder mijn raad. Ik b<strong>en</strong> trouw<strong>en</strong>s ge<strong>en</strong><br />
gezondheidstherapeut. Ik w<strong>en</strong>s hem nog<br />
vele g<strong>en</strong>oegzame jar<strong>en</strong> <strong>en</strong> e<strong>en</strong> bruis<strong>en</strong>de<br />
gezondheid.”<br />
Hed<strong>en</strong> <strong>en</strong> verled<strong>en</strong><br />
Priester Jan De Nayer kwam in 1920 bij de<br />
to<strong>en</strong>malige Sint-Lambertusnijverheidsschool<br />
in Mechel<strong>en</strong>, die to<strong>en</strong> Technische<br />
Schol<strong>en</strong> Mechel<strong>en</strong> (TSM) heette. Twee<br />
jaar later begon hij met e<strong>en</strong> voorbereid<strong>en</strong>d<br />
jaar met het oog op de afdeling elektromechanica<br />
van de nieuwe Bijzondere school<br />
voor technisch ing<strong>en</strong>ieurs (BSTI), dat aan<br />
de TSM was gehecht. In navolging van<br />
gelijkaardige schol<strong>en</strong> in Wallonië, waarvan<br />
de eerste in 1898 in Verviers het<br />
lev<strong>en</strong>slicht zag, was de BSTI van<br />
Mechel<strong>en</strong>, de eerste in Vlaander<strong>en</strong> voor<br />
technisch ing<strong>en</strong>ieurs. In die tijd lag<strong>en</strong><br />
priesters in Vlaander<strong>en</strong> aan de basis van<br />
de oprichting van schol<strong>en</strong> voor technisch<br />
ing<strong>en</strong>ieurs. In 1928 werd de op één na oudste<br />
BSTI in Vlaander<strong>en</strong> opgericht: het<br />
Hoger technisch instituut in Oost<strong>en</strong>de<br />
door priester Urbain Ruys<strong>en</strong>.<br />
Mijnheer De Nayer noemde zich directeur.<br />
Priester Ruys<strong>en</strong> <strong>en</strong> zijn opvolger, priester<br />
Ire<strong>en</strong> Maes, noemd<strong>en</strong> zich rector van de<br />
BSTI.<br />
De eerste promotie in 1926, aan de<br />
‘Milaan’ in Mechel<strong>en</strong>, telde 8 technisch<br />
ing<strong>en</strong>ieurs. Voor de eerste promotie in<br />
1932, aan het HTI in Oost<strong>en</strong>de, war<strong>en</strong> er 2<br />
technisch ing<strong>en</strong>ieurs.<br />
Bouwkunde<br />
In 1936 voegde directeur De Nayer de<br />
afdeling bouwkunde aan de ‘Milaan’ toe.<br />
Na zijn dood in 1942 volgde kanunnik ir.<br />
Gustaaf Vermandere hem op. Door toedo<strong>en</strong><br />
van Vermandere kwam<strong>en</strong> er drie<br />
nieuwe afdeling<strong>en</strong> bij: lastechniek, elektrotechniek<br />
<strong>en</strong> scheikunde. Vermandere<br />
was ruim 32 jaar directeur, tot in augustus<br />
1974.<br />
ONDERWIJS<br />
“Willy heeft talloze eig<strong>en</strong>schapp<strong>en</strong> die aan leiders word<strong>en</strong><br />
toegeschrev<strong>en</strong>, zoals zijn op<strong>en</strong>heid voor nieuwe <strong>en</strong> kritische ideeën<br />
<strong>en</strong> zijn durf om standpunt<strong>en</strong> te herzi<strong>en</strong> <strong>en</strong> het roer om te gooi<strong>en</strong>.”<br />
Vanaf 1974 werd ir. Charles Verwilt (1929-<br />
2004) de algeme<strong>en</strong> directeur <strong>en</strong> tev<strong>en</strong>s de<br />
gedelegeerd bestuurder. Hij was in het<br />
academiejaar 1954-1955 als voltijdse<br />
doc<strong>en</strong>t in di<strong>en</strong>st van het De Nayer<br />
Instituut. Charles Verwilt, was e<strong>en</strong> werktuigkundige<br />
ing<strong>en</strong>ieur van de K.U.Leuv<strong>en</strong><br />
<strong>en</strong> had, net zoals zijn voorgangers, het<br />
bouwvirus te pakk<strong>en</strong>. Dat was ook begrijpelijk,<br />
want door de wet van 18 februari<br />
1977 op de organisatie (<strong>en</strong> de hervorming)<br />
van de studies van technisch<br />
naar industrieel ing<strong>en</strong>ieur<br />
was het aantal stud<strong>en</strong>t<strong>en</strong><br />
gevoelig toe g<strong>en</strong>om<strong>en</strong>.<br />
In de periode 1974-1993 werd<br />
aan alle hogeschol<strong>en</strong><br />
gebouwd <strong>en</strong> verbouwd <strong>en</strong> hele<br />
nieuwe campuss<strong>en</strong> voor de<br />
opleiding van industrieel<br />
ing<strong>en</strong>ieur werd<strong>en</strong> gebouwd.<br />
Het VIK-archief heeft daarover<br />
merkwaardige foto’s. De<br />
directeurs war<strong>en</strong> trots om<br />
hun ‘bouwwerk’ te ton<strong>en</strong>. Al<br />
ev<strong>en</strong> trots stelde I-mag via<br />
fotoreportages de<br />
(ruw)bouwwerk<strong>en</strong> aan haar<br />
lezers voor. In 1977 werd<br />
Verwilt adjunct-directeur van<br />
de KIH Mechel<strong>en</strong>-Geel. Op 1<br />
oktober 1991 ging hij voortijdig<br />
met p<strong>en</strong>sio<strong>en</strong>.<br />
Vanaf 1977 kreeg het Hoger<br />
Instituut De Nayer de nieuwe<br />
naam Katholieke Industriële<br />
Hogeschool Mechel<strong>en</strong>-Geel<br />
(KIHMG).<br />
In oktober 1982 verhuisde De Nayer-<br />
Mechel<strong>en</strong>, zij het to<strong>en</strong> nog niet volledig,<br />
van het stadsc<strong>en</strong>trum in Mechel<strong>en</strong> naar<br />
e<strong>en</strong> nieuwe campus in Sint-Katelijne-<br />
Waver. In juni 1982 wordt de KIHMG<br />
gesplitst in e<strong>en</strong> autonome hogeschool<br />
voor industrieel ing<strong>en</strong>ieurs in Mechel<strong>en</strong><br />
<strong>en</strong> in Geel. Begin 1983 was de campus in<br />
Sint-Katelijne -Waver klaar. Kardinaal<br />
Danneels wijdde hem op 24 februari 1983<br />
in.<br />
Ir. Odilon Mariman<br />
Ir. Odilon Mariman werd in 1892 gebor<strong>en</strong>.<br />
In 1950 werd hij technisch directeur aan<br />
het De Nayer Instituut, e<strong>en</strong> functie die hij<br />
uitoef<strong>en</strong>de tot in oktober 1966. Hij was e<strong>en</strong><br />
mijning<strong>en</strong>ieur van de TU van Delft. Na zijn<br />
studies werkte hij bij Gevaert in Mortsel,<br />
om vervolg<strong>en</strong>s, na het overlijd<strong>en</strong> van zijn<br />
vrij jonge broer, het bestuur van de ouderlijke<br />
maalderij in Sint-Niklaas over te<br />
nem<strong>en</strong>. Hij was in 1928 oprichter <strong>en</strong> eerste<br />
voorzitter van de K.VIV.<br />
Hij onderhield goede contact<strong>en</strong> met het<br />
bedrijfslev<strong>en</strong> <strong>en</strong> had prima internationale<br />
relaties. Onder zijn impuls werd<strong>en</strong> de eerste<br />
stages voor stud<strong>en</strong>t<strong>en</strong> technisch ing<strong>en</strong>ieur<br />
in het buit<strong>en</strong>land georganiseerd,<br />
Tijd<strong>en</strong>s de viering ter ere van ir. Willy Asselman<br />
sprak kardinaal Danneels e<strong>en</strong> opgemerkte rede uit.<br />
vooral in Duitsland. Ir. Mariman leverde<br />
e<strong>en</strong> grote bijdrage voor de uitstraling van<br />
het De Nayer Instituut <strong>en</strong> zijn naambek<strong>en</strong>dheid<br />
in binn<strong>en</strong>- <strong>en</strong> buit<strong>en</strong>land.<br />
Asselman ook pionier<br />
Ir. Willy Asselman studeerde in 1968 als<br />
werktuigkundig burgerlijk ing<strong>en</strong>ieur af aan<br />
de universiteit van G<strong>en</strong>t. Op 1 oktober<br />
1991 volgde hij ir. Charles Verwilt op. Na<br />
zijn studies werkte hij <strong>en</strong>kele maand<strong>en</strong> op<br />
e<strong>en</strong> studiebureau in Els<strong>en</strong>e. In <strong>november</strong><br />
1969 kwam hij naar het De Nayer Instituut<br />
als doc<strong>en</strong>t voor de vakk<strong>en</strong> mechanica, uitvoeringstechniek<strong>en</strong>,<br />
meettechniek <strong>en</strong><br />
werktuigbouwkundige ontwerp<strong>en</strong>. Hij<br />
werd voorzitter van de kring van doc<strong>en</strong>t<strong>en</strong><br />
<strong>en</strong> hoofd van de onderwijse<strong>en</strong>heid mecha-<br />
17 I-mag <strong>november</strong> 2008
nica. In 1995 werd hij departem<strong>en</strong>tshoofd<br />
‘industriële wet<strong>en</strong>schapp<strong>en</strong>’ <strong>en</strong> directeur<br />
van de campus De Nayer.<br />
In datzelfde jaar ontpopte hij zich tot<br />
coördinator van de Vlaamse Katholieke<br />
Industriële Hogeschol<strong>en</strong> (VKIH), e<strong>en</strong> pas<br />
opgericht netwerk binn<strong>en</strong> zes katholieke<br />
hogeschol<strong>en</strong> in Vlaander<strong>en</strong>. Het netwerk<br />
omvatte de departem<strong>en</strong>t<strong>en</strong> IW&T van de<br />
Karel de Grote Hogeschool (Hobok<strong>en</strong>), de<br />
KH Kemp<strong>en</strong> (Geel), de Hogeschool voor<br />
Wet<strong>en</strong>schap <strong>en</strong> Kunst (De Nayer<br />
Instituut), de KH Limburg (Diep<strong>en</strong>beek),<br />
de KaHo Sint Liev<strong>en</strong> (G<strong>en</strong>t) <strong>en</strong> de KHBO<br />
(Oost<strong>en</strong>de).<br />
To<strong>en</strong> de Europese e<strong>en</strong>making e<strong>en</strong> vastere<br />
vorm kreeg, promootte <strong>en</strong> stimuleerde hij,<br />
sam<strong>en</strong> met zijn collega’s-departem<strong>en</strong>tshoofd<strong>en</strong>,<br />
de Europese gedachte bij de stud<strong>en</strong>t<strong>en</strong><br />
<strong>en</strong> de uitwisselingsprogramma’s.<br />
E<strong>en</strong> gesch<strong>en</strong>k voor ir. Willy Asselman.<br />
Europa<br />
Internationalisering was de rode draad tijd<strong>en</strong>s<br />
de vele bije<strong>en</strong>komst<strong>en</strong> van de VKIH.<br />
In 1995 lag hij mee aan de basis van de<br />
oprichting van de werkgroep EUROKIH<br />
van de zes Vlaamse katholieke industriële<br />
hogeschol<strong>en</strong> (industrieel ing<strong>en</strong>ieur) <strong>en</strong><br />
voor de jaarlijkse organisatie van de<br />
'Europadag', met het doel ing<strong>en</strong>ieursstud<strong>en</strong>t<strong>en</strong><br />
in Europa uit te wissel<strong>en</strong>. In zijn<br />
school kreeg hij daarvoor e<strong>en</strong> ongelooflijke<br />
steun <strong>en</strong> inzet van zijn adjunct-directeur<br />
dr. Gilbert Fol<strong>en</strong>s <strong>en</strong> van e<strong>en</strong> deel van<br />
het professor<strong>en</strong>korps. De Europadag<strong>en</strong><br />
I-mag <strong>november</strong> 2008<br />
ONDERWIJS<br />
Op het afscheidsfeest zei iemand dat hij zich Willy Asselman<br />
moeilijk kan voorstell<strong>en</strong> als iemand die zijn jar<strong>en</strong>lange tomeloze<br />
inzet na zijn afscheidsfeest zal opberg<strong>en</strong>.<br />
ging<strong>en</strong> sam<strong>en</strong> met de organisatie van e<strong>en</strong><br />
Euroquiz onder de stud<strong>en</strong>t<strong>en</strong> van de zes<br />
industriële hogeschol<strong>en</strong> van de VKIH. Het<br />
ev<strong>en</strong>em<strong>en</strong>t vond elk jaar in e<strong>en</strong> andere<br />
hogeschool plaats met de steun van de<br />
Europese Unie.<br />
De VKIH stelde e<strong>en</strong> overzichtelijke brochure<br />
sam<strong>en</strong> met informatie over buit<strong>en</strong>landse<br />
institut<strong>en</strong>, waarmee de industriële<br />
hogeschol<strong>en</strong> sam<strong>en</strong>werkt<strong>en</strong> <strong>en</strong> met allerlei<br />
praktische gegev<strong>en</strong>s voor wie aan e<strong>en</strong><br />
Europees uitwisselingsprogramma wou<br />
deelnem<strong>en</strong>. Op de bije<strong>en</strong>komst<strong>en</strong> van de<br />
departem<strong>en</strong>tshoofd<strong>en</strong> werd<strong>en</strong>, wellicht<br />
voor het eerst in Vlaander<strong>en</strong>,<br />
nieuwe begripp<strong>en</strong> onder de<br />
loep g<strong>en</strong>om<strong>en</strong>, zoals het<br />
European Credit Transfer<br />
System (ECTS). De zes ging<strong>en</strong><br />
na hoe dat toepasbaar<br />
was op de studies van industrieel<br />
ing<strong>en</strong>ieur <strong>en</strong> legd<strong>en</strong><br />
voor hun departem<strong>en</strong>t<strong>en</strong> vast<br />
met hoeveel ‘studielast’ één<br />
studiepunt overe<strong>en</strong>kwam.<br />
Naderhand bleek dat in overe<strong>en</strong>stemming<br />
te zijn met de<br />
internationaal aanvaarde<br />
norm. Bij elke vergadering<br />
gooide ir. Willy Asselman<br />
nieuwe Europese onderwijsitems<br />
op tafel. Zonder zich op<br />
het voorplan te will<strong>en</strong> plaats<strong>en</strong><br />
was hij e<strong>en</strong> voortrekker<br />
<strong>en</strong> ferv<strong>en</strong>te stimulator om aan<br />
de opleiding van industrieel<br />
ing<strong>en</strong>ieur e<strong>en</strong> internationale<br />
dim<strong>en</strong>sie toe te voeg<strong>en</strong>.<br />
Jammer dat de sprekers dat<br />
pionierswerk op de feestviering<br />
<strong>en</strong> in het panelgesprek<br />
niet ter sprake bracht<strong>en</strong>.<br />
De Smet<br />
Mevrouw Maria De Smet, algeme<strong>en</strong> directeur<br />
van de Hogeschool voor wet<strong>en</strong>schap<br />
<strong>en</strong> kunst, belichtte het leiderschap van ir.<br />
Willy Asselman.<br />
“Willy heeft talloze eig<strong>en</strong>schapp<strong>en</strong> die<br />
aan leiders word<strong>en</strong> toegeschrev<strong>en</strong>, zoals<br />
zijn op<strong>en</strong>heid voor nieuwe <strong>en</strong> kritische<br />
ideeën <strong>en</strong> zijn durf om standpunt<strong>en</strong> te herzi<strong>en</strong><br />
<strong>en</strong> het roer om te gooi<strong>en</strong>.”<br />
E<strong>en</strong> voorvechter <strong>en</strong> belang<strong>en</strong>behartiger<br />
voor de industrieel ing<strong>en</strong>ieurs is hij altijd<br />
geweest <strong>en</strong> hij zal dat in de toekomst wellicht<br />
blijv<strong>en</strong>. Hij was immers met het wel<br />
18<br />
<strong>en</strong> wee van wett<strong>en</strong> <strong>en</strong> decret<strong>en</strong> vertrouwd.<br />
Hij was e<strong>en</strong> expert in de complexe regelgeving<br />
die met de opleiding van industrieel<br />
ing<strong>en</strong>ieurs gepaard gaat. Vaak drukte<br />
hij zijn bezorgdheid uit over de financiering<br />
van de hogeschol<strong>en</strong> <strong>en</strong> stak hij zijn<br />
m<strong>en</strong>ing over de noodzaak voor e<strong>en</strong> vijfjarige<br />
opleiding van de industrieel ing<strong>en</strong>ieur<br />
niet onder stoel<strong>en</strong> of bank<strong>en</strong>. Dat typeert<br />
zijn op<strong>en</strong>heid, zijn kritische geest <strong>en</strong> zijn<br />
inzicht over de internationale evolutie van<br />
de ing<strong>en</strong>ieursopleiding.<br />
Maria De Smet loofde zijn inzet als eerste<br />
decaan van de geassocieerde faculteit<br />
industriële wet<strong>en</strong>schapp<strong>en</strong> <strong>en</strong> biowet<strong>en</strong>schapp<strong>en</strong><br />
aan de K.U.Leuv<strong>en</strong> <strong>en</strong> ze gaf<br />
aandacht aan de grondslag<strong>en</strong> die hij mee<br />
heeft gelegd voor het academiser<strong>en</strong> van<br />
de ing<strong>en</strong>ieursopleiding<strong>en</strong> met het oog op<br />
hun volwaardige integratie in de universiteit<br />
vanaf 2013-2014: “Hij was (<strong>en</strong> is) e<strong>en</strong><br />
leider met hart <strong>en</strong> ziel, g<strong>en</strong>ereus <strong>en</strong><br />
di<strong>en</strong>stbaar.”<br />
Zo k<strong>en</strong>n<strong>en</strong> we hem al vanaf onze eerste<br />
ontmoeting in 1985. Zijn kritische tuss<strong>en</strong>komst<strong>en</strong>,<br />
op de vele vergadering<strong>en</strong> die<br />
door de VIK met de departem<strong>en</strong>tshoofd<strong>en</strong>,<br />
over de nett<strong>en</strong> he<strong>en</strong>, werd<strong>en</strong> georganiseerd<br />
hadd<strong>en</strong> e<strong>en</strong> opbouw<strong>en</strong>d <strong>en</strong> vruchtbaar<br />
doel voor og<strong>en</strong>.<br />
Rust roest<br />
Op het afscheidsfeest zei iemand dat hij<br />
zich Willy Asselman moeilijk kan voorstell<strong>en</strong><br />
als iemand die zijn jar<strong>en</strong>lange<br />
tomeloze inzet na zijn afscheidsfeest zal<br />
opberg<strong>en</strong>. Daar hoev<strong>en</strong> we wellicht niet<br />
voor te vrez<strong>en</strong>, want als werktuigkundig<br />
ing<strong>en</strong>ieur weet hij beter dan wie ook dat<br />
rust tot roest leidt, maar hij weet ook dat<br />
al wat veel beweegt, vlug slijtageverschijnsel<strong>en</strong><br />
veroorzaakt. Er bestaat,<br />
gelukkig maar, e<strong>en</strong> midd<strong>en</strong>weg: de weg<br />
die wordt bepaald door activiteit<strong>en</strong> die<br />
voor hem niet per se meer hoev<strong>en</strong>, maar<br />
eerder móg<strong>en</strong> word<strong>en</strong> ingevuld. Tuss<strong>en</strong><br />
‘mog<strong>en</strong>’ <strong>en</strong> ‘moet<strong>en</strong>’ ligt e<strong>en</strong> wereld van<br />
verschil. Maar dat zal ir. Willy Asselman,<br />
die opgevolgd door ir. dr. Sv<strong>en</strong> Liers, spoedig<br />
ondervind<strong>en</strong>. De VIK dankt hem langs<br />
deze weg voor de vele jar<strong>en</strong> van sam<strong>en</strong>werking<br />
<strong>en</strong> voor het kundig advies, waarmee<br />
hij ons steeds spontaan heeft geholp<strong>en</strong><br />
<strong>en</strong> hopelijk in de toekomst zal blijv<strong>en</strong><br />
adviser<strong>en</strong>.<br />
Tekst: Ing. Noël LAGAST MSc<br />
Foto's: DE NAEYER
c<strong>en</strong>tra<br />
De UA-rector bij de uitreiking van het eredoctoraat van de UA<br />
aan de Israëlische schrijver Amos Oz (midd<strong>en</strong>).<br />
Rector Verschor<strong>en</strong> werd op 9 augustus<br />
1954 in Merksem gebor<strong>en</strong> <strong>en</strong> volgde middelbaar<br />
onderwijs aan het Koninklijk<br />
Ath<strong>en</strong>eum in Antwerp<strong>en</strong>. Twee leraars liet<strong>en</strong><br />
duidelijke spor<strong>en</strong> na: Raymond<br />
Broeckx, zijn leraar wiskunde, <strong>en</strong> Frans<br />
Verbist, zijn leraar Nederlands.<br />
“Ze experim<strong>en</strong>teerd<strong>en</strong> <strong>en</strong> analyseerd<strong>en</strong><br />
graag. Iets dat ik ook graag doe”, zegt de<br />
rector. “Mijnheer Broeckx schreef handboek<strong>en</strong><br />
over wiskunde, maar gebruikte ze<br />
zelf nauwelijks. Leerstof reproducer<strong>en</strong><br />
vond hij maar niets. Experim<strong>en</strong>ter<strong>en</strong> was<br />
zijn dada. Zoals met moderne wiskunde, in<br />
e<strong>en</strong> tijd lang voor dat in het middelbaar<br />
I-mag <strong>november</strong> 2008<br />
“Opleiding industrieel<br />
ing<strong>en</strong>ieurs integrer<strong>en</strong> in UA”<br />
Prof. dr. Alain Verschor<strong>en</strong> is de nieuwe rector<br />
van de Universiteit Antwerp<strong>en</strong><br />
ANTWERPEN. De Raad van Bestuur van de Universiteit Antwerp<strong>en</strong> (UA)<br />
stelde in april jongstled<strong>en</strong> prof. dr. Alain Verschor<strong>en</strong> met ingang van 1 oktober<br />
aan tot rector van de UA. Na e<strong>en</strong> derde stemronde won hij op 20 maart de rectorverkiezing<br />
met e<strong>en</strong> ‘banddikte verschil’ van zijn teg<strong>en</strong>kandidaat. Vier jaar<br />
eerder had hij ze nipt verlor<strong>en</strong> van de uittred<strong>en</strong>de rector prof. dr. Francis Van<br />
Loon. Kort voor zijn aanstelling sprak<strong>en</strong><br />
we met hem over e<strong>en</strong> waaier<br />
onderwerp<strong>en</strong>, maar vooral over de<br />
toekomst voor de opleiding van industrieel<br />
ing<strong>en</strong>ieurs. We vroeg<strong>en</strong> zijn<br />
m<strong>en</strong>ing over de integratie van die<br />
opleiding in e<strong>en</strong> eig<strong>en</strong> faculteit van de<br />
UA, over de studieduur (4 of 5 jaar) <strong>en</strong><br />
over doctorer<strong>en</strong>. En we polst<strong>en</strong> naar<br />
de m<strong>en</strong>s achter de nieuwe rector.<br />
onderwijs werd ingevoerd. Wiskunde is<br />
logisch <strong>en</strong> creatief d<strong>en</strong>k<strong>en</strong>. Mijn taalleraar<br />
Nederlands was uit hetzelfde hout gesned<strong>en</strong>.<br />
Klassiekers war<strong>en</strong> ondergeschikt<br />
aan moderne literatuur. Hij wakkerde op<br />
zijn typische manier de belangstelling<br />
voor die moderne literatuur aan. Ik probeerde<br />
hem wel e<strong>en</strong>s te overvleugel<strong>en</strong><br />
met het lez<strong>en</strong> van wat ‘moeilijkere’<br />
romans, maar dat nam hij me niet kwalijk.<br />
Integ<strong>en</strong>deel. Als het <strong>en</strong>igszins mogelijk is,<br />
lees ik wekelijks één roman. Veelal in de<br />
late avond, in de vakantie <strong>en</strong> tijd<strong>en</strong>s kortstondige<br />
vrije mom<strong>en</strong>t<strong>en</strong>. Goede literatuur<br />
is opium voor de geest. Van romans<br />
20<br />
bestaan er voortreffelijke vertaling<strong>en</strong>,<br />
maar niets kan aan de originele taal tipp<strong>en</strong>.<br />
Dat vond ook mijn taalleraar. Deels<br />
lag hij zo aan de basis van mijn groei<strong>en</strong>de<br />
belangstelling voor West- Europese tal<strong>en</strong>.<br />
Ik b<strong>en</strong> e<strong>en</strong> tal<strong>en</strong>fanaat. Leraars uit het<br />
middelbaar onderwijs hebb<strong>en</strong> e<strong>en</strong> voortrekkersrol.<br />
Ze zett<strong>en</strong> bak<strong>en</strong>s uit. Dat was<br />
toch tijd<strong>en</strong>s mijn middelbare studies het<br />
geval. Mijn leraars hebb<strong>en</strong> me aangezet<br />
om naar de universiteit te gaan. De lerar<strong>en</strong>opleiding<br />
ligt me overig<strong>en</strong>s nog steeds<br />
na aan het hart.”<br />
Wiskunde<br />
Van onze hoofdredacteur<br />
“Ik twijfelde tuss<strong>en</strong> de studierichting<br />
Germaanse <strong>en</strong> wiskunde. Pas op het laatste<br />
mom<strong>en</strong>t hakte ik de knoop door. Ik<br />
koos de richting wiskunde. Ik heb er nooit<br />
spijt van gehad. Tal<strong>en</strong> zitt<strong>en</strong> heel mooi in<br />
elkaar. Ze zijn e<strong>en</strong> beetje met wiskunde<br />
verwev<strong>en</strong>, vind ik. Op mijn sterv<strong>en</strong>sbed zal<br />
ik er wellicht spijt over hebb<strong>en</strong> dat ik nog<br />
heel wat ongelez<strong>en</strong> romans moet achterlat<strong>en</strong><br />
<strong>en</strong> dat ik me e<strong>en</strong> aantal tal<strong>en</strong> niet
heb kunn<strong>en</strong> eig<strong>en</strong> mak<strong>en</strong>. Maar goed, wie<br />
weet of ik dan nog in staat zal zijn om te<br />
d<strong>en</strong>k<strong>en</strong>.” (lacht)<br />
Tal<strong>en</strong>k<strong>en</strong>nis <strong>en</strong><br />
gastvrijheid<br />
De rector woonde 6 jaar in Wallonië, vlak<br />
bij de Oostkantons. Frans werd hem ingelepeld.<br />
Duits volgde zonder moeite <strong>en</strong><br />
Engels had hij op school geleerd <strong>en</strong> via<br />
zijn activiteit<strong>en</strong> ontwikkeld. Het lijstje<br />
vulde hij aan met Spaans, Italiaans <strong>en</strong><br />
Portugees. Mom<strong>en</strong>teel leert hij Arabisch,<br />
e<strong>en</strong> taal die volg<strong>en</strong>s hem veel gelijk<strong>en</strong>iss<strong>en</strong><br />
vertoont met wiskunde. Zijn brede<br />
tal<strong>en</strong>k<strong>en</strong>nis komt hem goed van pas, niet<br />
alle<strong>en</strong> voor zijn dagelijks werk <strong>en</strong> voor zijn<br />
professionele ontmoeting<strong>en</strong>, maar ook<br />
voor het buurtwerk dat hij in zijn schaarse<br />
vrije tijd verricht. Door de taal van de<br />
migrant<strong>en</strong> te sprek<strong>en</strong> hoopt hij beter in<br />
hun leefwereld te gerak<strong>en</strong> <strong>en</strong> toont hij als<br />
gezagsdrager van de UA aan dat de universiteit<br />
e<strong>en</strong> gastvrije instelling is.<br />
Gastvrijheid draagt de rector hoog in het<br />
vaandel. Dat kond<strong>en</strong> we zelf ondervind<strong>en</strong>.<br />
“Ik spreek te vlug”, merkt hij e<strong>en</strong> paar keer<br />
op. “Ik moet meer op de rem ler<strong>en</strong> staan.”<br />
“Ik hou van de<br />
universiteit”<br />
De rector is e<strong>en</strong> harde werker, e<strong>en</strong> bezige<br />
bij, zo blijkt uit zijn imposant cv. Hij is<br />
<strong>en</strong>thousiast, sympathiek, charismatisch<br />
<strong>en</strong> stelt de m<strong>en</strong>s c<strong>en</strong>traal. Hij gelooft in de<br />
vrijheid van de m<strong>en</strong>s, in verdraagzaamheid<br />
<strong>en</strong> in de humanistische elem<strong>en</strong>t<strong>en</strong><br />
van e<strong>en</strong> universiteit, waar alle lev<strong>en</strong>sbeschouwing<strong>en</strong><br />
aan bod kunn<strong>en</strong> kom<strong>en</strong>.<br />
Daar wil hij als nieuwe rector, zoals zijn<br />
voorganger, e<strong>en</strong> erezaak van mak<strong>en</strong>.<br />
“Ik hou van de universiteit, van deze plek<br />
waar m<strong>en</strong> wet<strong>en</strong>schap kan bedrijv<strong>en</strong> <strong>en</strong><br />
tot interactie kan kom<strong>en</strong> met andersd<strong>en</strong>k<strong>en</strong>d<strong>en</strong>.<br />
Ik wil voortbouw<strong>en</strong> op het werk<br />
van mijn voorgangers, maar kok<strong>en</strong> kost<br />
geld. We hebb<strong>en</strong> weliswaar ge<strong>en</strong> grote<br />
financiële overschott<strong>en</strong>, maar ook ge<strong>en</strong><br />
tekort aan werkingsmiddel<strong>en</strong>. We zull<strong>en</strong><br />
moet<strong>en</strong> optimaliser<strong>en</strong>. Dat wil zegg<strong>en</strong> dat<br />
we begrotingsmatig <strong>en</strong>kele ingrep<strong>en</strong> zull<strong>en</strong><br />
moet<strong>en</strong> do<strong>en</strong>. De faculteit<strong>en</strong> zull<strong>en</strong><br />
daarom niet noodzakelijk minder middel<strong>en</strong><br />
krijg<strong>en</strong>. De financiële situatie van de<br />
ONDERWIJS<br />
UA is gezond, al is de basisfinanciering<br />
onvoldo<strong>en</strong>de. Maar dat geldt voor alle universiteit<strong>en</strong><br />
<strong>en</strong> hogeschol<strong>en</strong>. En ge<strong>en</strong><br />
paniek: er zal ge<strong>en</strong> personeel moet<strong>en</strong><br />
afvloei<strong>en</strong>.”<br />
Onderwijsstructuur<br />
Het hoger onderwijs is in e<strong>en</strong> voortdur<strong>en</strong>de<br />
evolutie, niet alle<strong>en</strong> qua inhoud, maar<br />
ook qua structur<strong>en</strong>. De structuurwijziging<br />
van het hoger onderwijs in Antwerp<strong>en</strong>,<br />
was in de voorbije halve eeuw wellicht het<br />
meest uitgesprok<strong>en</strong> van alle provincies.<br />
Tot 2003 had het universitair onderwijs in<br />
Antwerp<strong>en</strong> e<strong>en</strong> hybride structuur <strong>en</strong> dat<br />
lokte veel kritiek uit. De huidige<br />
Universiteit Antwerp<strong>en</strong> (UA) werd op 1<br />
oktober 2003 opgericht als e<strong>en</strong> sam<strong>en</strong>voeging<br />
van 3 universitaire instelling<strong>en</strong>: Ufsia<br />
(Universitaire Faculteit<strong>en</strong> Sint-Ignatius<br />
Antwerp<strong>en</strong>), Ruca (Rijksuniversitair<br />
C<strong>en</strong>trum Antwerp<strong>en</strong>) <strong>en</strong> UIA<br />
(Universitaire Instelling Antwerp<strong>en</strong>).<br />
Het Ruca werd in het kader van de universitaire<br />
expansiewet van 1965 opgericht.<br />
De less<strong>en</strong> vond<strong>en</strong> plaats in de gebouw<strong>en</strong><br />
van de voormalige Koloniale Hogeschool<br />
nabij het Middelheimpark. Het Ruca<br />
begon met e<strong>en</strong> volwaardige faculteit<br />
Toegepaste Economische Wet<strong>en</strong>schapp<strong>en</strong>.<br />
Het Hoger Instituut voor<br />
Vertalers <strong>en</strong> Tolk<strong>en</strong> (HIVT) werd er aan<br />
toegevoegd, maar het diploma had ge<strong>en</strong><br />
universitair statuut. De situatie van het<br />
diploma van het HIVT was dezelfde als<br />
die voor het diploma van industrieel ing<strong>en</strong>ieurs,<br />
waarvan de opleiding in 1970 werd<br />
gerangschikt onder het universitair<br />
niveau, maar ook zonder universitair statuut.<br />
Het Ruca kreeg er nieuwe faculteit<strong>en</strong><br />
bij: wet<strong>en</strong>schapp<strong>en</strong> <strong>en</strong> g<strong>en</strong>eeskunde,<br />
maar mocht aanvankelijk voor die nieuwe<br />
faculteit<strong>en</strong> alle<strong>en</strong> de kandidatur<strong>en</strong> organiser<strong>en</strong>.<br />
De studies werd<strong>en</strong> aan e<strong>en</strong> andere<br />
universiteit afgerond.<br />
Hervorming<strong>en</strong> zijn er in het hoger onderwijs<br />
altijd geweest, al meer dan e<strong>en</strong> eeuw.<br />
To<strong>en</strong> de jezuïet<strong>en</strong> de Ufsia oprichtt<strong>en</strong> in<br />
1852, werd daar eerst middelbaar onderwijs<br />
verstrekt. Daarna werd de onderwijsinstelling<br />
e<strong>en</strong> handelshogeschool <strong>en</strong> in<br />
1965 kreeg ze het statuut van universiteit.<br />
In Antwerp<strong>en</strong> heeft m<strong>en</strong> op dat vlak e<strong>en</strong><br />
lange traditie. Dat is niet onbelangrijk voor<br />
Door de taal van de migrant<strong>en</strong> te sprek<strong>en</strong> hoopt hij beter in hun<br />
leefwereld te gerak<strong>en</strong> <strong>en</strong> toont hij als gezagsdrager van de UA aan<br />
dat de universiteit e<strong>en</strong> gastvrije instelling is.<br />
wat er nu op til staat: de integratie van de<br />
opleiding<strong>en</strong> van twee cycli in de UA.<br />
In 1971, na de kaderwet van 7 juli 1970 over<br />
het geheel van het hoger onderwijs, inbegrep<strong>en</strong><br />
de opleiding voor industrieel ing<strong>en</strong>ieur,<br />
ontstond de Universitaire Instelling<br />
Antwerp<strong>en</strong> (UIA). De UIA werd opgericht<br />
om te voorzi<strong>en</strong> in doctoraats- <strong>en</strong> lic<strong>en</strong>tiaatsonderwijs<br />
voor de studierichting<strong>en</strong><br />
(lees kandidatur<strong>en</strong>) die aangebod<strong>en</strong> werd<strong>en</strong><br />
in de Ufsia <strong>en</strong> het Ruca. Ook het<br />
Universitair Ziek<strong>en</strong>huis Antwerp<strong>en</strong><br />
(UZA) werd to<strong>en</strong> opgericht.<br />
Met de start van de UA kwam er op 1 oktober<br />
2003 e<strong>en</strong> einde aan de hybride structuur.<br />
De UA is vandaag opgebouwd rond 7<br />
faculteit<strong>en</strong>: recht<strong>en</strong>, g<strong>en</strong>eeskunde, letter<strong>en</strong><br />
<strong>en</strong> wijsbegeerte, politieke <strong>en</strong> sociale<br />
wet<strong>en</strong>schapp<strong>en</strong>, toegepaste economische<br />
wet<strong>en</strong>schapp<strong>en</strong>, wet<strong>en</strong>schapp<strong>en</strong> <strong>en</strong> de<br />
faculteit farmaceutische, biomedische <strong>en</strong><br />
dierg<strong>en</strong>eeskundige wet<strong>en</strong>schapp<strong>en</strong>. Met<br />
inbegrip van doctoraatsstud<strong>en</strong>t<strong>en</strong> <strong>en</strong> buit<strong>en</strong>landse<br />
stud<strong>en</strong>t<strong>en</strong> telt ze e<strong>en</strong> kleine<br />
11.000 stud<strong>en</strong>t<strong>en</strong>.<br />
Ervar<strong>en</strong> beleidsmaker<br />
De rector maakte de geschied<strong>en</strong>is van de<br />
UA van dichtbij mee. Hij k<strong>en</strong>t het klapp<strong>en</strong><br />
van de zweep om structur<strong>en</strong> te vere<strong>en</strong>voudig<strong>en</strong><br />
<strong>en</strong> efficiënter te mak<strong>en</strong>. De associatie<br />
van hogeschol<strong>en</strong> <strong>en</strong> universiteit zijn<br />
als het ware e<strong>en</strong> verl<strong>en</strong>gstuk van de<br />
geschied<strong>en</strong>is van de UA.<br />
“Veel uitzonderlijk nieuws is er niet onder<br />
de zon”, zegt de rector. “De invoering van<br />
de bama <strong>en</strong> het hele academiseringsproces<br />
zijn e<strong>en</strong> nieuwe vertrekbasis om tot<br />
e<strong>en</strong> transparant binair systeem te kom<strong>en</strong>.”<br />
In 1976 studeerde hij als lic<strong>en</strong>tiaat wiskunde<br />
af aan de Universitaire Instelling<br />
Antwerp<strong>en</strong> (UIA), waar hij ook in 1976 tot<br />
doctor in de wiskunde promoveerde.<br />
In het bestuur van de UIA verteg<strong>en</strong>woordigde<br />
hij de stud<strong>en</strong>t<strong>en</strong> <strong>en</strong> later de assist<strong>en</strong>t<strong>en</strong><br />
<strong>en</strong> navorsers. Na zijn doctoraat<br />
werkte hij e<strong>en</strong> ti<strong>en</strong>tal jar<strong>en</strong> als navorser<br />
bij het vroegere Nationaal fonds voor<br />
wet<strong>en</strong>schappelijk onderzoek (NFWO). In<br />
1986 werd hij lid van het zelfstandig academisch<br />
personeel (ZAP) van de UIA. Hij<br />
verteg<strong>en</strong>woordigde er de doc<strong>en</strong>t<strong>en</strong>,<br />
hoofddoc<strong>en</strong>t<strong>en</strong> <strong>en</strong> hooglerar<strong>en</strong> die door<br />
de overheid word<strong>en</strong> bezoldigd.<br />
In 1989 werd hij lid van de Raad van<br />
Bestuur van het Ruca. In de periode 1996-<br />
2001 was hij er decaan van de faculteit<br />
wet<strong>en</strong>schapp<strong>en</strong>. In 2001 werd hij de eerste<br />
rector van het Ruca. Hij bleef dat tot bij de<br />
sam<strong>en</strong>voeging van de instelling<strong>en</strong> tot de<br />
Universiteit Antwerp<strong>en</strong> in 2003.<br />
21 I-mag <strong>november</strong> 2008
“De vraag om de opleiding van industrieel ing<strong>en</strong>ieur sam<strong>en</strong> te<br />
voeg<strong>en</strong>, werd al voor de invoering van de bama gesteld. Het<br />
kaderde in het rationalisatieplan van de minister van onderwijs.”<br />
Bij de verkiezing voor de eerste rector van<br />
de UA moest hij nipt de duim<strong>en</strong> legg<strong>en</strong><br />
voor Francis Van Loon. Hij werd voorzitter<br />
van de Raad van Bestuur van de UA <strong>en</strong><br />
sinds kort is hij de tweede rector van de<br />
UA.<br />
Alain Verschor<strong>en</strong>: “Ik b<strong>en</strong> me bewust van<br />
de zware opdracht die me te wacht<strong>en</strong><br />
staat. To<strong>en</strong> ik mijn kandidatuur stelde, heb<br />
ik dat goed afgewog<strong>en</strong> <strong>en</strong> besprok<strong>en</strong> met<br />
mijn toffe echtg<strong>en</strong>ote <strong>en</strong> mijn toffe zoon<br />
<strong>en</strong> dochter die nu beide twintigers zijn. Ik<br />
zei h<strong>en</strong> dat ik ‘s avonds weinig thuis zou<br />
zijn, dat mijn job niet aan ur<strong>en</strong> is gebond<strong>en</strong>.<br />
De week<strong>en</strong>ds wil ik in gezinsverband<br />
doorbr<strong>en</strong>g<strong>en</strong>, want ik wil mijn reputatie<br />
van gezinsvri<strong>en</strong>delijke man niet kapot te<br />
mak<strong>en</strong>.”<br />
Industriële<br />
wet<strong>en</strong>schapp<strong>en</strong><br />
Het zou Alain Verschor<strong>en</strong> ge<strong>en</strong> moeite<br />
kost<strong>en</strong> om e<strong>en</strong> lijst van titels <strong>en</strong> activiteit<strong>en</strong><br />
uit het verled<strong>en</strong> voor te legg<strong>en</strong>, maar<br />
dat doet hij nu net niet. Hij focusseert het<br />
gesprek op de toekomst.<br />
Als oud-rector <strong>en</strong> voorzitter van de Raad<br />
van Bestuur van de UA was hij e<strong>en</strong> eerstelijnsbeleidsmaker<br />
om de Karel de Grote-Hogeschool,<br />
de Hogeschool Antwerp<strong>en</strong><br />
(Artesis), de Plantijn-Hogeschool <strong>en</strong><br />
de Antwerpse Hogere Zeevaartschool te<br />
lat<strong>en</strong> opgaan in de Associatie van de UA<br />
<strong>en</strong> de hogeschol<strong>en</strong> Antwerp<strong>en</strong>, de AUHA.<br />
We vrag<strong>en</strong> hem wat er zal gebeur<strong>en</strong> met<br />
de departem<strong>en</strong>t<strong>en</strong> Industriële Wet<strong>en</strong>schapp<strong>en</strong><br />
(opleiding voor industrieel ing<strong>en</strong>ieur)<br />
van de Karel de Grote hogeschool<br />
in Hobok<strong>en</strong> <strong>en</strong> van de Artesis Hogeschool<br />
Antwerp<strong>en</strong> (Paard<strong>en</strong>markt).<br />
Alain Verschor<strong>en</strong>: “De vraag om de opleiding<br />
van industrieel ing<strong>en</strong>ieur sam<strong>en</strong> te<br />
voeg<strong>en</strong>, werd al voor de invoering van de<br />
bama gesteld. Het kaderde in het rationalisatieplan<br />
van de minister van onderwijs.<br />
Als we dat rationeel bekijk<strong>en</strong>, dan moet<strong>en</strong><br />
we toegev<strong>en</strong> dat de vraag gegrond is. Dat<br />
geldt niet alle<strong>en</strong> voor Antwerp<strong>en</strong>, maar<br />
voor alle hogeschol<strong>en</strong>. Er zijn eig<strong>en</strong>lijk<br />
weinig argum<strong>en</strong>t<strong>en</strong> om het huidige aantal<br />
universiteit<strong>en</strong> of hogeschol<strong>en</strong> te verminder<strong>en</strong>.<br />
Anderzijds moet<strong>en</strong> overlapping<strong>en</strong><br />
I-mag <strong>november</strong> 2008<br />
binn<strong>en</strong> e<strong>en</strong>zelfde agglomeratie, die op<br />
e<strong>en</strong> boogscheut van elkaar ligg<strong>en</strong>, toch<br />
vermed<strong>en</strong> word<strong>en</strong>, waar dat zinvol is.”<br />
Kans<strong>en</strong><br />
“Ik beperk me tot de situatie in Antwerp<strong>en</strong><br />
<strong>en</strong> specifiek tot die voor de industrieel<br />
ing<strong>en</strong>ieurs. We hebb<strong>en</strong> het dus over de<br />
‘IW’s, de masters (industriële wet<strong>en</strong>schapp<strong>en</strong><br />
voor industrieel ing<strong>en</strong>ieur), niet<br />
over de ‘T’s’ (technologie of professionele<br />
bachelor). In totaal gaat het in<br />
Antwerp<strong>en</strong> over circa 1.100 stud<strong>en</strong>t<strong>en</strong><br />
industrieel ing<strong>en</strong>ieur aan de twee instelling<strong>en</strong>.<br />
De kwaliteit van de opleiding is<br />
aan die instelling<strong>en</strong> uitstek<strong>en</strong>d <strong>en</strong> aanvull<strong>en</strong>d.<br />
Daar twijfelt niemand aan. Maar het<br />
in stand houd<strong>en</strong> van de opleiding op twee<br />
verschill<strong>en</strong>de plaats<strong>en</strong>, op <strong>en</strong>kele kilometer<br />
van elkaar, is e<strong>en</strong> verkwisting van middel<strong>en</strong><br />
<strong>en</strong> inspanning<strong>en</strong>. Het opleidingsaanbod<br />
overlapt bov<strong>en</strong>di<strong>en</strong> <strong>en</strong> dat geldt<br />
niet alle<strong>en</strong> voor Antwerp<strong>en</strong>. Het zou t<strong>en</strong><br />
aanzi<strong>en</strong> van de belastingbetalers oneerlijk<br />
zijn de og<strong>en</strong> voor die situatie te sluit<strong>en</strong>.<br />
Welnu, Antwerp<strong>en</strong> wil <strong>en</strong> durft daarvoor<br />
haar nek uitstek<strong>en</strong>. Ik kan alle<strong>en</strong><br />
maar hop<strong>en</strong> dat ander<strong>en</strong> dat ook do<strong>en</strong>.<br />
Financiering is natuurlijk belangrijk. Als<br />
de overheid, naast onze eig<strong>en</strong> financiële<br />
inbr<strong>en</strong>g, niet met geld over de brug komt,<br />
is er wel e<strong>en</strong> probleem. Maar dat is tijdelijk.<br />
Daarom hoeft m<strong>en</strong> het project nog<br />
niet af te voer<strong>en</strong>. Als we niets do<strong>en</strong>, miss<strong>en</strong><br />
we kans<strong>en</strong>, én voor de associatie, én<br />
voor de geme<strong>en</strong>schap, én voor de industrieel<br />
ing<strong>en</strong>ieurs.”<br />
“Er is al heel wat verwez<strong>en</strong>lijkt: de academische<br />
master voor industrieel ing<strong>en</strong>ieurs<br />
is er <strong>en</strong> onze associatie heeft vanuit financieel<br />
oogpunt haar inschikkelijkheid<br />
getoond t<strong>en</strong> aanzi<strong>en</strong> van de overheid. We<br />
rek<strong>en</strong><strong>en</strong> dan ook op e<strong>en</strong> financiële tegemoetkoming<br />
vanwege die overheid. Ik b<strong>en</strong><br />
honderd proc<strong>en</strong>t voorstander van de fusie<br />
van beide IW’s in e<strong>en</strong> eig<strong>en</strong> faculteit op<br />
e<strong>en</strong> geschikte plaats.”<br />
15 miljo<strong>en</strong> euro<br />
Bij de aanvang van het academiejaar van<br />
de Assocatie Universiteit <strong>en</strong><br />
Hogeschol<strong>en</strong> Antwerp<strong>en</strong> deelde gastspreker<br />
,Vlaamse minister-presid<strong>en</strong>t, Kris<br />
22<br />
Peeters, op 25 september 2008 mee dat de<br />
Vlaamse regering 15 miljo<strong>en</strong> euro voor het<br />
infrastructuurgedeelte voor het project<br />
industiële wet<strong>en</strong>schapp<strong>en</strong> uittrekt.<br />
Academiser<strong>en</strong><br />
Academiser<strong>en</strong> betek<strong>en</strong>t dat onderzoek <strong>en</strong><br />
onderwijs sam<strong>en</strong>gaan. Voor de industrieel<br />
ing<strong>en</strong>ieurs hoeft academiser<strong>en</strong> niet de<br />
betek<strong>en</strong>is te hebb<strong>en</strong> die m<strong>en</strong> er soms aan<br />
geeft.<br />
“Voor de opleiding tot industrieel ing<strong>en</strong>ieur<br />
gaat het over toegepast onderzoek,<br />
met eerder pat<strong>en</strong>t<strong>en</strong> als finaliteit, dan<br />
publicaties over zuiver wet<strong>en</strong>schappelijk<br />
onderzoek. Het onderzoek dat aan de<br />
opleiding van industrieel ing<strong>en</strong>ieurs wordt<br />
gekoppeld, moet tot e<strong>en</strong> specifiek doctoraat<br />
leid<strong>en</strong>. De toegang tot het doctoraat<br />
moet op basis van onderzoekservaring<br />
kunn<strong>en</strong>. Maar m<strong>en</strong> mag de kwaliteit van de<br />
opleiding niet alle<strong>en</strong> met<strong>en</strong> op basis van<br />
de aflevering van doctorat<strong>en</strong>.”<br />
Associatie <strong>en</strong><br />
universiteit<br />
Alain Verschor<strong>en</strong>: “De universiteit heeft<br />
de rol van ‘academisator’. Ik bedoel dat<br />
het de universiteit toekomt om het academiseringsproces<br />
te stur<strong>en</strong>. Dat houdt<br />
ge<strong>en</strong> superieure positie van de universiteit<br />
in <strong>en</strong> het betek<strong>en</strong>t ook niet dat de universiteit<br />
zich bov<strong>en</strong> de associatie wil stell<strong>en</strong>.<br />
Het is allemaal e<strong>en</strong> kwestie van<br />
afsprak<strong>en</strong>, van gezond verstand <strong>en</strong> efficiënte<br />
werking. De associatie is e<strong>en</strong> middel<br />
om de doelstelling<strong>en</strong> te bereik<strong>en</strong>, e<strong>en</strong><br />
werkinstrum<strong>en</strong>t. De huidige associaties<br />
zijn e<strong>en</strong> bemiddel<strong>en</strong>de structuur, maar<br />
ge<strong>en</strong> doel op zich. Het is ev<strong>en</strong>wel onduidelijk<br />
wat er met de associaties moet<br />
gebeur<strong>en</strong>, zodra de tweecycliopleiding<strong>en</strong><br />
geacademiseerd zijn of in de universiteit<br />
zijn geïntegreerd. Dan hebb<strong>en</strong> de associaties<br />
in hun huidige vorm ge<strong>en</strong> zin meer.<br />
Vanuit het internationaal perspectief<br />
heeft de huidige vorm van associatie trouw<strong>en</strong>s<br />
ge<strong>en</strong> betek<strong>en</strong>is. Wellicht zull<strong>en</strong> er<br />
associaties van de hogeschol<strong>en</strong> onderling<br />
ontstaan of evoluer<strong>en</strong> de associaties naar<br />
‘zachtere’ overlegorgan<strong>en</strong> tuss<strong>en</strong> de<br />
diverse partners.”<br />
Doctorer<strong>en</strong><br />
In het kader van e<strong>en</strong> aangepaste wetgeving<br />
is doctorer<strong>en</strong> aan de UA mogelijk<br />
voor bepaalde hogeschol<strong>en</strong> van de<br />
Associatie Universiteit Hogeschol<strong>en</strong><br />
Antwerp<strong>en</strong>. Dat geldt voor de afgestudeerd<strong>en</strong><br />
in de studiegebied<strong>en</strong> architectuur,<br />
audiovisuele <strong>en</strong> beeld<strong>en</strong>de kunst,
muziek <strong>en</strong> podiumkunst<strong>en</strong>, nautische<br />
wet<strong>en</strong>schapp<strong>en</strong> <strong>en</strong> productontwikkeling.<br />
Begin september 2008 werd het eerste<br />
doctoraat in de kunst van de UA uitgereikt<br />
in het Museum voor Schone Kunst<strong>en</strong> van<br />
Antwerp<strong>en</strong>. In dezelfde periode werd e<strong>en</strong><br />
tweede doctoraat in de kunst van de UA<br />
uitgereikt in Lond<strong>en</strong>.<br />
Waarom is dat niet mogelijk aan de UA<br />
voor industrieel ing<strong>en</strong>ieurs, die net als de<br />
collega’s in andere studierichting<strong>en</strong>, aan<br />
e<strong>en</strong> hogeschool studeerd<strong>en</strong>?<br />
Alain Verschor<strong>en</strong>: “Dat is e<strong>en</strong> pertin<strong>en</strong>te<br />
vraag. Het decreet laat dat op dit mom<strong>en</strong>t<br />
niet toe. Ik moet u het antwoord daarom<br />
voorlopig schuldig blijv<strong>en</strong>. Maar e<strong>en</strong> doctoraat<br />
in de industriële wet<strong>en</strong>schapp<strong>en</strong><br />
moet voor industrieel ing<strong>en</strong>ieurs mogelijk<br />
word<strong>en</strong>. Daar b<strong>en</strong> ik zeker e<strong>en</strong> grote voorstander<br />
van. Misschi<strong>en</strong> ligt het vandaag<br />
voor de industrieel ing<strong>en</strong>ieurs aan het<br />
gemis van e<strong>en</strong> vijfjarige opleiding, zoals<br />
de studierichting<strong>en</strong> waarnaar u verwijst.”<br />
Vijf jaar?<br />
Alain Verschor<strong>en</strong>: “Persoonlijk me<strong>en</strong> ik<br />
dat de opleiding van industrieel ing<strong>en</strong>ieurs<br />
op 5 jaar (3+2) moet word<strong>en</strong><br />
gebracht. We moet<strong>en</strong> de internationale<br />
tr<strong>en</strong>d volg<strong>en</strong> <strong>en</strong> ons niet vastpinn<strong>en</strong> op<br />
regionale d<strong>en</strong>kpatron<strong>en</strong>. In de opleiding<br />
moet er meer ruimte kom<strong>en</strong> voor werkstages,<br />
projectwerk, masterproef, <strong>en</strong>z. Het<br />
tweede masterjaar zou daarbij perfect<br />
e<strong>en</strong> stagejaar kunn<strong>en</strong> word<strong>en</strong>. De Franse<br />
Geme<strong>en</strong>schap koos al voor e<strong>en</strong> vijfjarige<br />
opleiding. Ik treed dat bij. We moet<strong>en</strong> de<br />
opleiding van industrieel ing<strong>en</strong>ieur internationaal<br />
profiler<strong>en</strong>. We mak<strong>en</strong> ons belachelijk<br />
<strong>en</strong> ongeloofwaardig, als we in het<br />
buit<strong>en</strong>land uitlegg<strong>en</strong> dat we in België<br />
twee soort<strong>en</strong> industrieel ing<strong>en</strong>ieurs hebb<strong>en</strong>:<br />
met e<strong>en</strong> opleiding van 4 <strong>en</strong> van 5 jaar.<br />
Natuurlijk moet de complem<strong>en</strong>tariteit met<br />
de opleiding van burgerlijk ing<strong>en</strong>ieur<br />
behoud<strong>en</strong> blijv<strong>en</strong>. De twee opleiding<strong>en</strong><br />
hebb<strong>en</strong> e<strong>en</strong> duidelijk verschill<strong>en</strong>d profiel<br />
<strong>en</strong> dat is ook in het voordeel van de opleiding<strong>en</strong>.<br />
Het onderlinge onderscheid zal ik<br />
stevig blijv<strong>en</strong> verdedig<strong>en</strong>.”<br />
‘Industriële<br />
wet<strong>en</strong>schapp<strong>en</strong>’<br />
We legg<strong>en</strong> de rector e<strong>en</strong> <strong>en</strong>quête van de<br />
VIK voor, waaruit blijkt dat jonger<strong>en</strong> niet<br />
wet<strong>en</strong> dat de studierichting ‘industriële<br />
wet<strong>en</strong>schapp<strong>en</strong>’ voor de opleiding van<br />
industrieel ing<strong>en</strong>ieur staat.<br />
Alain Verschor<strong>en</strong>: “Ik kan me best voorstell<strong>en</strong><br />
dat de jonger<strong>en</strong> niet wet<strong>en</strong> waar-<br />
ONDERWIJS<br />
voor ‘industriële wet<strong>en</strong>schapp<strong>en</strong>’ staat.<br />
Wat niet duidelijk is, slaat ook niet aan.<br />
Iedere<strong>en</strong> weet waarvoor ‘industrieel ing<strong>en</strong>ieur’<br />
staat. Hoe de b<strong>en</strong>aming ‘industriële<br />
wet<strong>en</strong>schapp<strong>en</strong>’ voor de studierichting<br />
van industrieel ing<strong>en</strong>ieur is ontstaan, is<br />
me niet bek<strong>en</strong>d. Maar goed: als blijkt dat<br />
dat moet word<strong>en</strong> aangepast, dan moet het<br />
maar. Mijn departem<strong>en</strong>t heet ‘wiskunde<br />
<strong>en</strong> informatica’ <strong>en</strong> dat is duidelijk voor wie<br />
voor wiskunde <strong>en</strong> informatica kiest. Dat<br />
Toegepaste Biologische Wet<strong>en</strong>schapp<strong>en</strong><br />
<strong>en</strong> bio-ing<strong>en</strong>ieurs bij elkaar hor<strong>en</strong> is dan<br />
weer minder duidelijk. Ik zei al dat de taal<br />
e<strong>en</strong> middel is om ding<strong>en</strong> beter te begrijp<strong>en</strong>.<br />
Verkeerd taalgebruik berokk<strong>en</strong>t vaak<br />
schade.”<br />
MSc<br />
Wat d<strong>en</strong>kt de rector over de toevoeging ‘of<br />
sci<strong>en</strong>ce’ bij de mastertitel voor industrieel<br />
ing<strong>en</strong>ieurs?<br />
“Bij mijn wet<strong>en</strong> bestaat daarover internationaal<br />
nogal wat verwarring. De meest<br />
voorkom<strong>en</strong>de toevoeging<strong>en</strong> voor ‘bachelor’<br />
<strong>en</strong> ‘master’ zijn ‘arts’ <strong>en</strong> ‘sci<strong>en</strong>ce’. Je<br />
kan natuurlijk zegg<strong>en</strong>: we volg<strong>en</strong> ge<strong>en</strong><br />
studierichting ‘kunst’, maar industriële<br />
wet<strong>en</strong>schapp<strong>en</strong> <strong>en</strong> wet<strong>en</strong>schap is toch<br />
‘sci<strong>en</strong>ce’ in het Engels? Anderzijds wordt<br />
die ‘sci<strong>en</strong>ce’ meestal eerder gekoppeld<br />
aan fundam<strong>en</strong>teel onderzoek. In verschill<strong>en</strong>de<br />
land<strong>en</strong> bestaat dan weer e<strong>en</strong> afzonderlijk<br />
M. Eng, e<strong>en</strong> ‘master of <strong>en</strong>gineering’.<br />
Misschi<strong>en</strong> moet m<strong>en</strong> internationaal<br />
e<strong>en</strong>s de moed hebb<strong>en</strong> om de hele nom<strong>en</strong>clatuur<br />
te actualiser<strong>en</strong> <strong>en</strong> te uniformiser<strong>en</strong>.<br />
Ook de ‘Ph.’ in ‘Ph.D.’ heeft steeds<br />
minder betek<strong>en</strong>is.”<br />
Bek<strong>en</strong>de afgestudeerd<strong>en</strong><br />
Op het einde van het interview, als de teller<br />
van de bandopnemer het anderhalf uur<br />
heeft overschred<strong>en</strong>, pols<strong>en</strong> we naar <strong>en</strong>kele<br />
markante feit<strong>en</strong> uit zijn lev<strong>en</strong>.<br />
Zijn wet<strong>en</strong>schappelijke activiteit<strong>en</strong> zijn er<br />
<strong>en</strong>kele van. Hij deed onder meer onderzoek<br />
op het gebied van de niet-communicatieve<br />
algebra <strong>en</strong> algebraïsche meetkunde.<br />
Zijn cv is indrukwekk<strong>en</strong>d: als onderzoeker,<br />
publicist van wet<strong>en</strong>schappelijke<br />
artikels in verband met wiskunde, sam<strong>en</strong>steller<br />
<strong>en</strong> medesam<strong>en</strong>steller van boek<strong>en</strong>,<br />
gastdoc<strong>en</strong>t aan binn<strong>en</strong>- <strong>en</strong> buit<strong>en</strong>landse<br />
universiteit<strong>en</strong>, spreker op internationale<br />
congress<strong>en</strong> of als medeorganisator.<br />
Het Atomium in Brussel, dat voor de<br />
Wereldt<strong>en</strong>toonstelling van 1958 werd<br />
gebouwd is voor hem e<strong>en</strong> ‘wonder’. To<strong>en</strong><br />
het werd gebouwd, was hij 4 jaar oud. De<br />
gigantische constructie liet bij hem e<strong>en</strong><br />
grote indruk na, <strong>en</strong> ook de vele andere<br />
technische realisaties die de Wereldt<strong>en</strong>toonstelling<br />
rijk was. “Ja , ik heb heel<br />
veel bewondering voor de techniek <strong>en</strong> voor<br />
de ing<strong>en</strong>ieurs die dat allemaal wet<strong>en</strong> te<br />
realiser<strong>en</strong>.”<br />
Of hij hobby’s heeft?<br />
“Weinig”, zegt hij. ”Mijn werk is e<strong>en</strong><br />
hobby, want dat doe ik graag. En wat m<strong>en</strong><br />
graag doet, impliceert dat het e<strong>en</strong> hobby<br />
is. Maar ik b<strong>en</strong> zeker ge<strong>en</strong> werkverslaafde.<br />
Ik voel me opperbest bij mijn gezin <strong>en</strong><br />
onder m<strong>en</strong>s<strong>en</strong>. Ik wandel graag, soms 20<br />
tot 30 kilometer. Ik b<strong>en</strong> nogal e<strong>en</strong> tal<strong>en</strong>fanaat,<br />
lez<strong>en</strong> <strong>en</strong> muziek beluister<strong>en</strong> hor<strong>en</strong> er<br />
zeker ook bij of al e<strong>en</strong>s e<strong>en</strong> ‘game’ op mijn<br />
pc ‘uittest<strong>en</strong>’. Ge<strong>en</strong> spectaculaire ding<strong>en</strong><br />
dus. Ach, ik b<strong>en</strong> niet sportief aangelegd.”<br />
Tekst: Ing. Noël LAGAST MSc<br />
Foto: Ing. Marc DEMOLDER MSc<br />
De UA is e<strong>en</strong> van de vijf universiteit<strong>en</strong> in Vlaander<strong>en</strong>, naast die van G<strong>en</strong>t, Leuv<strong>en</strong>,<br />
Brussel <strong>en</strong> Hasselt. Het is e<strong>en</strong> pluralistische onderwijsinstelling, gegrondvest op<br />
de verscheid<strong>en</strong>heid van overtuiging<strong>en</strong>. Onder haar alumni heeft ze heel wat<br />
bek<strong>en</strong>de gezicht<strong>en</strong>, zoals weervrouw Sabine Hagedor<strong>en</strong> die er scheikunde studeerde.<br />
Andere bek<strong>en</strong>de alumni zijn Patrick Janss<strong>en</strong>s (politieke <strong>en</strong> sociale wet<strong>en</strong>schapp<strong>en</strong><br />
<strong>en</strong> toegepaste economie), burgemeester van Antwerp<strong>en</strong>, Jan Leyers (wijsbegeerte),<br />
Bart Peeters (Germaanse filologie), Kris Peeters (recht<strong>en</strong>), Vlaams<br />
minister-presid<strong>en</strong>t, Rudi Thomaes (recht<strong>en</strong>) VBO, Christine Van Broeckhov<strong>en</strong><br />
(scheikunde), Johan Vande Lanotte (politieke <strong>en</strong> sociale wet<strong>en</strong>schapp<strong>en</strong>), Johan<br />
Van Hecke (pol <strong>en</strong> soc), Mieke Vogels (pol <strong>en</strong> soc), Gerolf Annemans (recht<strong>en</strong>)<br />
<strong>en</strong> vele ander<strong>en</strong>.<br />
NL<br />
23 I-mag <strong>november</strong> 2008
c<strong>en</strong>tra<br />
Zeg nooit meer ‘inkantel<strong>en</strong>’ maar ‘integrer<strong>en</strong>’<br />
Studiedag over integratie van hogeschoolopleiding<strong>en</strong> in de universiteit<br />
DIEPENBEEK. Het Vlaams hoger<br />
onderwijs zal er na het academiejaar<br />
2012-2013 helemaal anders uitzi<strong>en</strong>.<br />
Dat is toch de bedoeling van Vlaams<br />
minister van Werk, Onderwijs <strong>en</strong><br />
Vorming, Frank Vand<strong>en</strong>broucke. De<br />
minister wil daarover nog voor de<br />
verkiezing<strong>en</strong> van medio 2009 e<strong>en</strong><br />
voorstel indi<strong>en</strong><strong>en</strong> in het parlem<strong>en</strong>t.<br />
Het voorstel komt neer op het optimaliser<strong>en</strong><br />
<strong>en</strong> rationaliser<strong>en</strong> van het<br />
hoger onderwijs in Vlaander<strong>en</strong>.<br />
Professor Soete beweert dat het drieledig hogeronderwijssysteem<br />
omgevormd is tot e<strong>en</strong> tweeledig stelsel door de invoering van de<br />
bachelor-masterstructuur.<br />
Zo’n ingreep moet natuurlijk goed voorbereid<br />
word<strong>en</strong> <strong>en</strong> daarom installeerde minister<br />
Vand<strong>en</strong>broucke op 4 juni 2007 e<strong>en</strong> commissie<br />
van rector<strong>en</strong> van de Vlaamse universiteit<strong>en</strong>,<br />
voorzitters van de associaties,<br />
algeme<strong>en</strong> directeurs van de hogeschol<strong>en</strong><br />
<strong>en</strong> deskundig<strong>en</strong>. Amper 8 maand<strong>en</strong> na de<br />
installatie overhandigde de commissie<br />
haar rapport van 134 bladzijd<strong>en</strong> aan de<br />
minister. En het moet gezegd: het is e<strong>en</strong><br />
degelijk <strong>en</strong> gedetailleerd werkdocum<strong>en</strong>t in<br />
vier del<strong>en</strong>.<br />
Het eerste behandelt de uitdaging waarvoor<br />
het hoger onderwijs staat, het tweede<br />
gaat over de ontwikkeling van de structuur,<br />
het derde deel geeft e<strong>en</strong> numerieke analyse<br />
van de bezettingsgraad van de bestaande<br />
opleiding<strong>en</strong> (<strong>en</strong>kel de professionele<br />
bachelors) <strong>en</strong> het vierde deel gaat over<br />
algem<strong>en</strong>e <strong>en</strong> concrete aanbeveling<strong>en</strong>.<br />
Algeme<strong>en</strong> wordt verwacht dat de minister<br />
de aanbeveling<strong>en</strong> zal overnem<strong>en</strong> <strong>en</strong> zijn<br />
beleid inzake rationalisatie op het rapport<br />
zal afstemm<strong>en</strong>.<br />
E<strong>en</strong> belangrijk punt is de ‘inkanteling’<br />
(integratie) van de hogeschoolopleiding<strong>en</strong><br />
(van twee cycli) in de universiteit. Andere<br />
items gaan over de toekomstige rol van de<br />
associaties, de positionering van de professionele<br />
bachelors <strong>en</strong> de kom<strong>en</strong>de rol<br />
van de hogeschool.<br />
Onlangs behandelde e<strong>en</strong> studiedag, georganiseerd<br />
door het Interuniversitair c<strong>en</strong>trum<br />
voor onderwijsrecht (ICOR) <strong>en</strong> de<br />
XIOS Hogeschool Limburg, in sam<strong>en</strong>wer-<br />
I-mag <strong>november</strong> 2008<br />
king met de Associatie Universiteit-<br />
Hogeschol<strong>en</strong> Limburg (AUHL), die thema’s.<br />
De grote belangstelling voor die studiedag,<br />
met uite<strong>en</strong>zetting<strong>en</strong> door de hoofdrolspelers<br />
van het hoger onderwijs, geeft aan<br />
dat de behandelde thema’s heel wat m<strong>en</strong>s<strong>en</strong><br />
aansprek<strong>en</strong>.<br />
Rationalisatie<br />
Prof. dr. Luc Soete, voorzitter van de<br />
ministeriële commissie voor de optimalisatie<br />
<strong>en</strong> de rationalisatie van het hoger<br />
onderwijs, schetste de opdracht van de<br />
commissie <strong>en</strong> stelde dat de academische<br />
opleiding<strong>en</strong> op e<strong>en</strong> ev<strong>en</strong>wichtige wijze<br />
gespreid moet<strong>en</strong> word<strong>en</strong> over de Vlaamse<br />
Geme<strong>en</strong>schap. Niet elke d<strong>en</strong>kbare opleiding<br />
moet in Vlaander<strong>en</strong> word<strong>en</strong> aangebod<strong>en</strong>.<br />
Voor professionele bacheloropleiding<strong>en</strong><br />
is e<strong>en</strong> groter aantal plaats<strong>en</strong>, gespreid<br />
over de Vlaamse Geme<strong>en</strong>schap, aanvaardbaar.<br />
De overheid moet zich beperk<strong>en</strong> tot<br />
het uittek<strong>en</strong><strong>en</strong> van e<strong>en</strong> algeme<strong>en</strong> kader. De<br />
commissie Soete doet met haar verslag<br />
e<strong>en</strong> voorstel aan de minister.<br />
Professor Soete: “Het Vlaams onderwijsveld<br />
heeft de collectieve verantwoordelijkheid<br />
om de rationalisatie effectief aan te<br />
pakk<strong>en</strong>. Rationalisatie houdt in dat we met<br />
e<strong>en</strong> bepaald budget meer kwaliteit van<br />
onderwijs <strong>en</strong> onderzoek realiser<strong>en</strong>. Maar<br />
overgangsmaatregel<strong>en</strong> die uit rationalisatie<br />
voortkom<strong>en</strong>, vereis<strong>en</strong> ook de nodige<br />
24<br />
Van onze hoofdredacteur<br />
E<strong>en</strong> goedgevulde <strong>en</strong> geïnteresseerde zaal voor de Limburgse studiedag<br />
budgettaire inspanning<strong>en</strong>. Er zijn allerlei<br />
vorm<strong>en</strong> van rationalisatie mogelijk, zoals<br />
de sluiting van bepaalde vestigingsplaats<strong>en</strong>,<br />
de organisatie van geme<strong>en</strong>schappelijke<br />
opleiding<strong>en</strong> met e<strong>en</strong> gezam<strong>en</strong>lijk diploma<br />
met instelling<strong>en</strong> buit<strong>en</strong> de Vlaamse<br />
Geme<strong>en</strong>schap <strong>en</strong> vermindering van het<br />
aantal opties <strong>en</strong> keuzemogelijkhed<strong>en</strong>.”<br />
Naar tweeledig stelsel?<br />
Professor Soete beweert dat het drieledig<br />
hogeronderwijssysteem omgevormd is tot<br />
e<strong>en</strong> tweeledig stelsel door de invoering<br />
van de bachelor-masterstructuur. Als hij<br />
daarmee het stelsel van professioneel<br />
gerichte <strong>en</strong> academisch gerichte opleiding<strong>en</strong><br />
bedoelt, heeft hij gelijk. De huidige<br />
situatie is ev<strong>en</strong>wel zo dat academisch<br />
gerichte opleiding<strong>en</strong> (masters) zowel aan<br />
hogeschol<strong>en</strong> als aan universiteit<strong>en</strong> word<strong>en</strong><br />
georganiseerd. E<strong>en</strong> hogeschool kan dus<br />
vandaag én de professionele bachelor én<br />
de academische master inricht<strong>en</strong>. E<strong>en</strong> universiteit<br />
richt ev<strong>en</strong>e<strong>en</strong>s e<strong>en</strong> master in.<br />
Masters zijn volg<strong>en</strong>s het decreet van 4 april<br />
2003 ‘academische’ opleiding<strong>en</strong>. En daar<br />
wringt het scho<strong>en</strong>tje voor wat betreft de<br />
internationale erk<strong>en</strong>ning van academische<br />
opleiding<strong>en</strong>. Vanuit internationaal oogpunt<br />
hor<strong>en</strong> academische opleiding<strong>en</strong> thuis aan<br />
e<strong>en</strong> universiteit, niet aan e<strong>en</strong> hogeschool.<br />
Tot nader order is het Vlaams hogeronderwijssysteem<br />
dus drieledig, maar naar<br />
oriëntatie tweeledig. En dus heeft prof.<br />
Soete op dat vlak gelijk.<br />
Er is - althans vanuit internationaal oogpunt<br />
- dus e<strong>en</strong> onduidelijkheid bij gecreëerd.
Maar professor Soete voegt eraan toe:<br />
“Academisch gerichte opleiding<strong>en</strong> zijn uitdrukkelijk<br />
gericht op onderzoek.”<br />
Academiser<strong>en</strong>de<br />
opleiding<strong>en</strong><br />
Prof. Soete: “Vandaag zijn de academiser<strong>en</strong>de<br />
opleiding<strong>en</strong> aan de hogeschol<strong>en</strong> als<br />
academische opleiding<strong>en</strong> erk<strong>en</strong>d. Overdracht<br />
(‘inkantel<strong>en</strong>’) van die opleiding<strong>en</strong><br />
aan de universiteit<strong>en</strong> houdt e<strong>en</strong> structurele<br />
inbedding in. Aan het eind van het academiejaar<br />
2012-2013 zal de balans opgemaakt<br />
word<strong>en</strong> van de opleiding<strong>en</strong> die geaccrediteerd<br />
zijn <strong>en</strong> van deg<strong>en</strong>e die niet geaccrediteerd<br />
zijn. Zolang de hogeschol<strong>en</strong> academiser<strong>en</strong>de<br />
opleiding<strong>en</strong> aanbied<strong>en</strong>, moet<strong>en</strong><br />
de associaties blijv<strong>en</strong> bestaan, precies<br />
omdat ze alle<strong>en</strong> in associatieverband academische<br />
bachelors <strong>en</strong> masters kunn<strong>en</strong><br />
aanbied<strong>en</strong> <strong>en</strong> de associaties bijgevolg zorg<strong>en</strong><br />
voor onderzoeksgebond<strong>en</strong> academische<br />
opleiding<strong>en</strong>. Wanneer de academische<br />
opleiding<strong>en</strong> overgedrag<strong>en</strong> word<strong>en</strong><br />
aan de universiteit, verliez<strong>en</strong> de associaties<br />
e<strong>en</strong> deel van de verplichting<strong>en</strong> van hun<br />
oorspronkelijke opdracht, met name alle<br />
tak<strong>en</strong> die te mak<strong>en</strong> hebb<strong>en</strong> met onderzoek.<br />
In dat geval moet het tak<strong>en</strong>pakket van de<br />
associaties herzi<strong>en</strong> word<strong>en</strong>.<br />
Pas vanaf het academiejaar 2013-2014 kunn<strong>en</strong><br />
de geaccrediteerde academische<br />
hogeschoolopleiding<strong>en</strong>, zoals die voor<br />
industrieel ing<strong>en</strong>ieur, overgedrag<strong>en</strong> word<strong>en</strong><br />
aan de universiteit. Opleiding<strong>en</strong> die de<br />
norm niet hal<strong>en</strong>, moet<strong>en</strong> gerationaliseerd<br />
word<strong>en</strong>. Dat kan door de opleiding af te<br />
bouw<strong>en</strong> of stop te zett<strong>en</strong> of door weinig<br />
bevolkte opleiding<strong>en</strong> sam<strong>en</strong> te voeg<strong>en</strong>.”<br />
Pas in februari 2009 zull<strong>en</strong> de volledige<br />
inschrijvingscijfers van de masters met<br />
e<strong>en</strong> studieduur van één <strong>en</strong> twee jaar<br />
bek<strong>en</strong>d zijn. Het rapport-Soete heeft daarom<br />
ook ge<strong>en</strong> numerieke analyse gemaakt<br />
van het aanbod van academische opleiding<strong>en</strong><br />
(masters), maar <strong>en</strong>kel van de professionele<br />
bacheloropleiding<strong>en</strong>.<br />
Teg<strong>en</strong>wind<br />
Ann Demeulemeester, voorzitter van de<br />
VLOR <strong>en</strong> algeme<strong>en</strong> secretaris van het<br />
ACW, heeft heel wat vrag<strong>en</strong> bij het rapport-<br />
Soete. Ze vraagt zich af welke gevolg<strong>en</strong> de<br />
operatie zal hebb<strong>en</strong> voor het personeel <strong>en</strong><br />
ze heeft haar twijfels over de ‘binaire ord<strong>en</strong>ing’<br />
tuss<strong>en</strong> professionele <strong>en</strong> academische<br />
opleiding<strong>en</strong>.<br />
ONDERWIJS<br />
“De academische masters aan de hogeschol<strong>en</strong> scor<strong>en</strong> internationaal<br />
niet al te best. De overheveling van de masters naar de universiteit<br />
zou e<strong>en</strong> goede zaak zijn.”<br />
“De afbak<strong>en</strong>ing van het ‘academisch’<br />
karakter is e<strong>en</strong> perman<strong>en</strong>te ‘gevoeligheid’<br />
van de universiteit<strong>en</strong>”, zegt ze. Ze vraagt<br />
zich af of de ‘binaire weg’ wel de juiste is.<br />
“Inkanteling gaat uit van e<strong>en</strong> hiërarchisch<br />
model. ‘Inkantel<strong>en</strong>’ is ge<strong>en</strong> goed woord.<br />
Ook mijn computer geeft dat als fout aan.<br />
‘Inkantel<strong>en</strong>’ is bov<strong>en</strong>di<strong>en</strong> ge<strong>en</strong> goede zaak<br />
<strong>en</strong> ik maak voorbehoud voor c<strong>en</strong>tralisatie<br />
<strong>en</strong> campusmodell<strong>en</strong>.”<br />
Ze pleit voor e<strong>en</strong> nieuw soort hoger onderwijs,<br />
het hoger beroepsonderwijs (HBO)<br />
van 2 jaar, als aanvull<strong>en</strong>d niveau voor de<br />
professionele bachelor. Dat HBO-onderwijs<br />
is niet hetzelfde als het HBO in<br />
Nederland. Het moet nog sterker beroepsgericht<br />
zijn.<br />
Paneldiscussie<br />
In het daaropvolg<strong>en</strong>d panelgesprek werd<br />
langdradig uitgeweid over het begrip<br />
‘inkantel<strong>en</strong>’. E<strong>en</strong> welles-nietesgedoe.<br />
E<strong>en</strong> van de panelled<strong>en</strong>, prof. dr. Marc<br />
Verv<strong>en</strong>ne, rector K.U.Leuv<strong>en</strong>, merkte op dat<br />
hij de uitvinder is van de term ‘inkantel<strong>en</strong>’.<br />
“Ik geef toe dat het ge<strong>en</strong> goed woord is. Dat<br />
mog<strong>en</strong> we niet meer gebruik<strong>en</strong>. De universiteit<br />
bevindt zich vandaag in e<strong>en</strong> id<strong>en</strong>titeitscrisis.<br />
De ‘harde kern’ wil dat de universiteit<br />
haar id<strong>en</strong>titeit terugkrijgt: die van<br />
‘traditie’ <strong>en</strong> ‘cultuur’. Lat<strong>en</strong> we niet meer<br />
sprek<strong>en</strong> over ‘inkantel<strong>en</strong>’, maar over ‘integrer<strong>en</strong>’.<br />
Zo’n integratieproces is niet<br />
nieuw. Ik verwijs naar de initiatiev<strong>en</strong> uit<br />
1991, met onderwijsminister Daniël Co<strong>en</strong>s<br />
<strong>en</strong> later Luc Vand<strong>en</strong> Bossche.<br />
Integratiebeweging<strong>en</strong> zijn al heel oud. Er is<br />
al altijd e<strong>en</strong> proces van academiser<strong>en</strong><br />
geweest, van studieduurverl<strong>en</strong>ging, van<br />
ontwikkeling van onderzoekslijn<strong>en</strong> <strong>en</strong> van<br />
wisselwerking tuss<strong>en</strong> onderzoek <strong>en</strong> onderwijs.<br />
2013 mag dan wel e<strong>en</strong> soort van<br />
magisch getal zijn voor de hervorming <strong>en</strong><br />
aanpassing van het hoger onderwijs, het is<br />
ge<strong>en</strong> absolute deadline. Ik b<strong>en</strong> niet er zeker<br />
van dat we het idee van het binair stelsel<br />
moet<strong>en</strong> verlat<strong>en</strong>, zoals mevrouw<br />
Demeulemeester suggereert. We moet<strong>en</strong> in<br />
Vlaander<strong>en</strong> afstapp<strong>en</strong> van ideologische<br />
discussies. Ik heb soms de indruk dat sommige<br />
m<strong>en</strong>s<strong>en</strong> in Vlaander<strong>en</strong> nog lev<strong>en</strong><br />
zoals in de 19de eeuw. Ik b<strong>en</strong> voorstander<br />
van e<strong>en</strong> echt pluralisme. De integratiebeweging<br />
komt op gang <strong>en</strong> we moet<strong>en</strong> haar<br />
e<strong>en</strong> kans gev<strong>en</strong>. Nu is de tijd daarvoor rijp.”<br />
Prof. dr. B<strong>en</strong>jamin Van Camp, rector VUB,<br />
wi<strong>en</strong>s laatste werkdag het was als rector,<br />
stelde dat hij e<strong>en</strong> probleem heeft met het<br />
begrip ‘binair onderwijssysteem’.<br />
“In de VS bestaat het binair onderwijs uit<br />
de bacheloropleiding<strong>en</strong> <strong>en</strong> de zog<strong>en</strong>aamde<br />
‘schools’. In de Europese land<strong>en</strong> werd de<br />
bama op e<strong>en</strong> verschill<strong>en</strong>de manier ingevoerd.<br />
Ik geloof niet in opleiding<strong>en</strong> die opgesplitst<br />
zijn in academisch <strong>en</strong> professioneel.<br />
Ik b<strong>en</strong> arts, e<strong>en</strong> ‘professionele arts’.<br />
Mijn patiënt<strong>en</strong> verlang<strong>en</strong> van mij professionalisme,<br />
beroepsbekwaamheid, minder<br />
academische compet<strong>en</strong>ties. De inhoud van<br />
e<strong>en</strong> diploma is belangrijker dan de b<strong>en</strong>aming<br />
ervan. Associaties mog<strong>en</strong> niet door<br />
machtsstructur<strong>en</strong> word<strong>en</strong> bepaald. Dat<br />
verhindert dat m<strong>en</strong> over de gr<strong>en</strong>z<strong>en</strong> kijkt.<br />
Ik b<strong>en</strong> lid van de werkgroep van professor<br />
Soete, maar ik heb mijn bed<strong>en</strong>king over die<br />
groep van experts van collega Soete.<br />
Eig<strong>en</strong>aardig, maar ik b<strong>en</strong> als lid van de<br />
werkgroep al twee keer niet meer uitg<strong>en</strong>odigd.”<br />
Prof. dr. Bert Hoogewijs, algeme<strong>en</strong> directeur<br />
van de Hogeschool G<strong>en</strong>t, hield e<strong>en</strong><br />
pleidooi om de bachelor- <strong>en</strong> masteropleiding<strong>en</strong><br />
in e<strong>en</strong> internationale context te<br />
plaats<strong>en</strong>.<br />
“De academische masters aan de hogeschol<strong>en</strong><br />
scor<strong>en</strong> internationaal niet al te<br />
best. De overheveling van de masters naar<br />
de universiteit zou e<strong>en</strong> goede zaak zijn. Het<br />
vere<strong>en</strong>voudigt de internationale transparantie.<br />
Maar ik wil toch ev<strong>en</strong> waarschuw<strong>en</strong><br />
dat van de circa 4.000 universiteit<strong>en</strong> die de<br />
VS k<strong>en</strong>t, er slechts e<strong>en</strong> 200-tal e<strong>en</strong> doctoraatsdiploma<br />
mog<strong>en</strong> aflever<strong>en</strong>. We moet<strong>en</strong><br />
dus niet noodzakelijk Amerika als voorbeeld<br />
nem<strong>en</strong>, maar zelf behoedzaam onze<br />
weg gaan. Als we te snel ‘inkantel<strong>en</strong>’, risker<strong>en</strong><br />
we ‘om te kantel<strong>en</strong>’. Ik d<strong>en</strong>k dat het al<br />
met al hoog tijd is om e<strong>en</strong> oplossing te<br />
gev<strong>en</strong> aan e<strong>en</strong> nu al lang aanslep<strong>en</strong>d probleem,<br />
zij het inzonderheid van de tweecycliopleiding<strong>en</strong><br />
of masters aan de hogeschol<strong>en</strong>.”<br />
Prof. Luc Soete: “Ik heb aandachtig geluisterd<br />
naar de pro’s <strong>en</strong> contra’s over de rationalisatie<br />
<strong>en</strong> ik heb me wat geamuseerd met<br />
de discussie of het nu al of niet ‘inkantel<strong>en</strong>’<br />
moet zijn. Het rationalisatieplan zit perfect<br />
op schema. De discussie over ‘inkantel<strong>en</strong>’<br />
of ‘integrer<strong>en</strong>’ zal de minister worst wez<strong>en</strong>.<br />
Ons rationalisatieplan hebb<strong>en</strong> we in<br />
februari (2008) bij de minister neergelegd.<br />
Het zou wel e<strong>en</strong>s sneller tot e<strong>en</strong> parlem<strong>en</strong>tair<br />
initiatief kunn<strong>en</strong> kom<strong>en</strong> dan de meest<strong>en</strong><br />
verwacht<strong>en</strong>. Hou er rek<strong>en</strong>ing mee.”<br />
Tekst: Ing. Noël LAGAST MSc<br />
Foto: XIOS Hogeschool<br />
25 I-mag <strong>november</strong> 2008
afdeling<strong>en</strong><br />
Op zondagavond 14 december 2008 organiser<strong>en</strong> de VIKafdeling<br />
Zuid-West-Vlaander<strong>en</strong> <strong>en</strong> K VIV West-Vlaander<strong>en</strong><br />
sam<strong>en</strong> de achtste Ing<strong>en</strong>ieurshapp<strong>en</strong>ing onder het<br />
motto 'Ing<strong>en</strong>ieurs voor e<strong>en</strong> betere wereld'. Na e<strong>en</strong> brok<br />
cultuur trakter<strong>en</strong> beide ver<strong>en</strong>iging<strong>en</strong> de sponsors <strong>en</strong> alle<br />
aanwezig<strong>en</strong> op e<strong>en</strong> champagnereceptie met hapjes.<br />
ACTIVITEIT IN DE KIJKER > ZUID-WEST-VLAANDEREN<br />
INGENIEURSHAPPENING<br />
• PRAKTISCH<br />
Plaats: Cultureel C<strong>en</strong>trum 'De Guld<strong>en</strong>berg', Wevelgem.<br />
Datum: zondag 14 december 2008 om 20 uur.<br />
Kostprijs: 12 euro per persoon voor VIK <strong>en</strong> K VIV-led<strong>en</strong> <strong>en</strong> hun partner, niet-led<strong>en</strong><br />
betal<strong>en</strong> 15 euro. Uw inschrijving is slechts geldig na overschrijv<strong>en</strong> op rek. nr. 465-<br />
3188441-83 van de VIK-afdeling Zuid-West-Vlaander<strong>en</strong> met de vermelding: happ<strong>en</strong>ing<br />
voor (aantal) person<strong>en</strong>. Kaart<strong>en</strong> af te hal<strong>en</strong> aan de ingang van de zaal<br />
vanaf 19 uur.<br />
Inschrijving vereist: VIK-secretariaat.<br />
Referte: CAZWV11208.<br />
zondag 14 december<br />
Dit jaar staat de cabaretier-goochelaar-<strong>en</strong>tertainer 'Gili' op het<br />
programma. Hij is al m<strong>en</strong>ige jar<strong>en</strong> actief op het podium <strong>en</strong> zijn<br />
onemanshows oogst<strong>en</strong> keer op keer groot succes. Zijn optred<strong>en</strong>s<br />
boei<strong>en</strong>, verrass<strong>en</strong> <strong>en</strong> ontspann<strong>en</strong> terzelfder tijd altijd de<br />
toehoorders, zowel jong als oud. (www.gili.be).<br />
De opbr<strong>en</strong>gst van de avond gaat integraal naar de provinciale<br />
afdeling van Downsyndroom Vlaander<strong>en</strong>. De ver<strong>en</strong>iging wil<br />
informatie rond het Downsyndroom bundel<strong>en</strong> <strong>en</strong> verspreid<strong>en</strong><br />
<strong>en</strong> de kinder<strong>en</strong> met die beperking, ev<strong>en</strong>als hun ouders <strong>en</strong> familieled<strong>en</strong>,<br />
e<strong>en</strong> pass<strong>en</strong>de ondersteuning bied<strong>en</strong> <strong>en</strong> er hulpmiddel<strong>en</strong><br />
voor aanreik<strong>en</strong>. (www.downsyndroom.eu).<br />
Bedrijv<strong>en</strong> die als sponsor will<strong>en</strong> meewerk<strong>en</strong> of wie nu al wil<br />
intek<strong>en</strong><strong>en</strong>, kan dat via de gewone kanal<strong>en</strong> voor deelname aan<br />
de activiteit<strong>en</strong> van beide ver<strong>en</strong>iging<strong>en</strong>. Meer informatie volgt<br />
later.<br />
27 I-mag <strong>november</strong> 2008
afdeling<strong>en</strong><br />
I-mag <strong>november</strong> 2008<br />
KEMPEN<br />
20-11-2008 Bezoek ASML, Veldhov<strong>en</strong>, NL, 13 uur<br />
04-12-2008 Bezoek IRMM, Geel, 13.45 uur<br />
20-12-2008 Theater 'Rij<strong>en</strong> <strong>en</strong> vrij<strong>en</strong>', Antwerp<strong>en</strong>, 20 uur<br />
Inschrijv<strong>en</strong> voor alle activiteit<strong>en</strong>: www.vik.be/activiteit<strong>en</strong><br />
ASML Eindhov<strong>en</strong><br />
donderdag 20 <strong>november</strong> 2008<br />
Vandaag is halfgeleidertechnologie e<strong>en</strong> ess<strong>en</strong>tieel deel van<br />
ons lev<strong>en</strong>. Je iPhone, je digitale camera, je mp3-speler, je<br />
auto, je paspoort: overal zitt<strong>en</strong> er chips in. En dan hebb<strong>en</strong> we<br />
het alle<strong>en</strong> nog maar over vandaag. Hoe hightech ons lev<strong>en</strong> er<br />
morg<strong>en</strong> uitziet, weet ASML, wereldwijd marktleider in chipproductiesystem<strong>en</strong>.<br />
Van alle chips wereldwijd wordt nu al<br />
tweederde gemaakt op ASML-machines. Ze gaan de uitdaging<br />
aan om machines te ontwikkel<strong>en</strong> die nóg snellere, nóg<br />
nauwkeurigere, nóg kleinere chips kunn<strong>en</strong> producer<strong>en</strong>.<br />
Kortom: technologie die de kwaliteit<br />
van ons high-techlev<strong>en</strong><br />
nóg verder kan verbeter<strong>en</strong>.<br />
ASML is e<strong>en</strong> relatief jong<br />
bedrijf, dat zich ongek<strong>en</strong>d snel<br />
heeft ontwikkeld tot wereldmarktleider.<br />
In twintig jaar<br />
groeid<strong>en</strong> ze van niets uit tot e<strong>en</strong><br />
multinational met meer dan 50<br />
vestiging<strong>en</strong> in veerti<strong>en</strong> land<strong>en</strong><br />
<strong>en</strong> e<strong>en</strong> jaaromzet van 3,809 miljo<strong>en</strong><br />
euro in 2007.<br />
Op donderdag 20 <strong>november</strong> organiseert de afdeling Kemp<strong>en</strong><br />
e<strong>en</strong> bedrijfsbezoek bij dat toonaangev<strong>en</strong>de bedrijf. We word<strong>en</strong><br />
om 13 uur ontvang<strong>en</strong> met koffie/thee <strong>en</strong> e<strong>en</strong> stukje cake. Na<br />
e<strong>en</strong> algem<strong>en</strong>e pres<strong>en</strong>tatie over ASML volgt wat meer diepgang<br />
over de manier van werk<strong>en</strong> bij ASML. Na de uitleg volgt<br />
er e<strong>en</strong> rondleiding langs de cleanroom waar de machines zelf<br />
te bewonder<strong>en</strong> zijn. Tijd<strong>en</strong>s die rondleiding wordt er wat meer<br />
ingegaan op de technische aspect<strong>en</strong> van de machines. Om af<br />
te sluit<strong>en</strong> wordt er nog e<strong>en</strong> drankje met versnapering<strong>en</strong> aangebod<strong>en</strong><br />
voor wie dat wil. Einde is gepland rond 17 uur.<br />
• PRAKTISCH<br />
Plaats: ASML Nederland bv (gebouw 7), De Run 6501,<br />
5504 DR Veldhov<strong>en</strong>, NL<br />
Datum: donderdag 20 <strong>november</strong> 2008 om 13 uur.<br />
Spreker: ASML-medewerkers<br />
Kostprijs: gratis voor VIK-led<strong>en</strong>, niet-led<strong>en</strong> betal<strong>en</strong> 5 euro.<br />
Inschrijving vereist: VIK-secretariaat.<br />
Referte: BBKPN11108.<br />
Instituut voor refer<strong>en</strong>tiematerial<strong>en</strong><br />
<strong>en</strong> -meting<strong>en</strong><br />
donderdag 4 december 2008<br />
Het Instituut voor refer<strong>en</strong>tiematerial<strong>en</strong> <strong>en</strong> -meting<strong>en</strong> (IRMM)<br />
is opgericht in 1960 als Europees nucleair onderzoeksc<strong>en</strong>-<br />
28<br />
trum. Het instituut behoort tot het Geme<strong>en</strong>schappelijk<br />
C<strong>en</strong>trum voor Onderzoek (Joint Research C<strong>en</strong>tre - JRC), dat<br />
deel uitmaakt van de Europese Commissie. Het IRMM heeft<br />
ongeveer 340 m<strong>en</strong>s<strong>en</strong> in di<strong>en</strong>st uit alle lidstat<strong>en</strong> van de EU.<br />
Mede dankzij de 150 MeV lineaire elektron<strong>en</strong>versneller <strong>en</strong> 7<br />
MV Van de Graaff-versneller, is het IRMM uitgegroeid tot e<strong>en</strong><br />
expert in de nucleaire sector. Beide elektron<strong>en</strong>versnellers<br />
zijn uniek in de wereld <strong>en</strong> spel<strong>en</strong> e<strong>en</strong> belangrijke rol voor het<br />
uitvoer<strong>en</strong> van fundam<strong>en</strong>teel wet<strong>en</strong>schappelijk onderzoek.<br />
Buit<strong>en</strong> de nucleaire expertise heeft het IRMM zich ook actief<br />
gericht op de niet-nucleaire sector. Die niet-nucleaire toepassing<strong>en</strong><br />
zijn de laatste jar<strong>en</strong> sterk toeg<strong>en</strong>om<strong>en</strong> <strong>en</strong> zijn vandaag<br />
goed voor meer dan<br />
2/3 van IRMM's activiteit<strong>en</strong>.<br />
Eén van de belangrijkste<br />
tak<strong>en</strong> van het IRMM<br />
bestaat uit de bevordering<br />
van e<strong>en</strong> geme<strong>en</strong>schappelijk<br />
<strong>en</strong> betrouwbaar Europees meetsysteem ter ondersteuning<br />
van het EU-beleid. Het IRMM is e<strong>en</strong> wereldleider op het<br />
vlak van de wet<strong>en</strong>schappelijke metrologie <strong>en</strong> e<strong>en</strong> van 's<br />
werelds belangrijke produc<strong>en</strong>t<strong>en</strong> van gecertificeerde refer<strong>en</strong>tiematerial<strong>en</strong>.<br />
Het IRMM is internationaal erk<strong>en</strong>d als e<strong>en</strong><br />
expert op het vlak van voedings- <strong>en</strong> veevoederveiligheid.<br />
We bezoek<strong>en</strong> de verschill<strong>en</strong>de installaties <strong>en</strong> laboratoria van<br />
het IRMM. De rondleiding vindt plaats in het Engels. Het aantal<br />
beschikbare plaats<strong>en</strong> is beperkt.<br />
• PRAKTISCH<br />
Plaats: Ingang IRMM, Retieseweg 111, Geel.<br />
Routebeschrijving: zie aankondiging op www.vik.be.<br />
Datum: donderdag 4 december 2008 om 13.45 uur.<br />
Kostprijs: gratis voor VIK-led<strong>en</strong>; niet-led<strong>en</strong> betal<strong>en</strong> 5 euro.<br />
Inschrijving vereist: VIK-secretariaat.<br />
Referte: BBKPN11208.<br />
Rij<strong>en</strong> <strong>en</strong> vrij<strong>en</strong><br />
zaterdag 20 december 2008<br />
De VIK-afdeling Kemp<strong>en</strong> gaat op 20 december weer op theaterbezoek.<br />
Traditiegetrouw is dat bij 'Theater Zeemanshuis'.<br />
Zij br<strong>en</strong>g<strong>en</strong> 'Rij<strong>en</strong> <strong>en</strong> vrij<strong>en</strong>', oorspronkelijk van Ray Cooney,<br />
maar vertaald <strong>en</strong> bewerkt door Alex Van Haecke.<br />
Willy Peeters is taxichauffeur <strong>en</strong> woont sam<strong>en</strong> met Vera in<br />
Merksem. Maar hij woont ook sam<strong>en</strong> met Rita in Deurne. Dat<br />
maakt e<strong>en</strong> <strong>en</strong> ander héél bijzonder <strong>en</strong> vooral verschrikkelijk<br />
ingewikkeld. Dankzij e<strong>en</strong> slim uitgeki<strong>en</strong>de <strong>en</strong> strak aangehoud<strong>en</strong><br />
organisatie lukt het Willy wonderwel die 'train de vie'<br />
toch al <strong>en</strong>ige tijd vol te houd<strong>en</strong>.<br />
Tot hij zich op e<strong>en</strong> nacht aan het Sportpaleis bemoeit met<br />
twee hooligans die de handtas van e<strong>en</strong> oud vrouwtje prober<strong>en</strong><br />
af te pakk<strong>en</strong>. Door de schermutseling<strong>en</strong> die daarop volg<strong>en</strong>,<br />
komt hij in het Jan Palfijnziek<strong>en</strong>huis in Merksem terecht<br />
<strong>en</strong> van dan af begint zijn perfecte organisatie vierkant te<br />
draai<strong>en</strong>. In het ziek<strong>en</strong>huis geeft hij namelijk als adres zijn<br />
appartem<strong>en</strong>t met Vera in Merksem op, wordt daar door de<br />
politie ook naartoe gebracht, hoewel hij eig<strong>en</strong>lijk volg<strong>en</strong>s zijn
'werkschema' die ocht<strong>en</strong>d bij Rita in Deurne moest zijn. Van<br />
dan af wordt het hilarisch. Het zou ons te ver leid<strong>en</strong> om in te<br />
gaan op alle complicaties die de organisatiefout teweegbr<strong>en</strong>gt<br />
… Je kunt het je niet voorstell<strong>en</strong>!<br />
Wil je erbij zijn, reageer dan snel, want er zijn slechts 20<br />
plaats<strong>en</strong>.<br />
• PRAKTISCH<br />
Plaats:Theater Zeemanshuis, Falconrui 21, Antwerp<strong>en</strong>.<br />
Datum: zaterdag 20 december 2008 om 20 uur.<br />
Kostprijs: 15 euro per persoon. Eerst inschrijv<strong>en</strong> op het<br />
VIK-secretariaat, daarna betal<strong>en</strong> op rek. nr. 403-9504811-48<br />
van Guy Roymans in 2300 Turnhout, met de vermelding<br />
'theater rij<strong>en</strong> <strong>en</strong> vrij<strong>en</strong>'.<br />
Inschrijving vereist: VIK-secretariaat.<br />
Referte: CAKPN11208.<br />
LEUVEN-HAGELAND<br />
14-11-2008 Gastronomisch week<strong>en</strong>d in Bütg<strong>en</strong>bach<br />
(14 tot 16/11/2008)<br />
18-11-2008 Lezing: EPB-richtlijn<strong>en</strong> voor bouwers <strong>en</strong><br />
verbouwers, Diest, 20 uur<br />
05-12-2008 Bowling, ACRO,Ti<strong>en</strong><strong>en</strong>, 21 uur<br />
13-02-2009 Bezoek Stradus<br />
14-03-2009 Bezoek JAVA<br />
24-04-2009 Bezoek Audi Vorst<br />
Inschrijv<strong>en</strong> voor alle activiteit<strong>en</strong>: www.vik.be/activiteit<strong>en</strong><br />
Ing<strong>en</strong>ieuze gastronomie<br />
in de Oostkantons<br />
van 14 tot 16 <strong>november</strong> 2008<br />
In elk ev<strong>en</strong> jaar organiseert de VIK-afdeling Leuv<strong>en</strong>-<br />
Hageland naar traditie e<strong>en</strong> gastronomisch week<strong>en</strong>d. Dus ook<br />
in 2008 <strong>en</strong> dit jaar hebb<strong>en</strong> we gekoz<strong>en</strong> voor het mooie<br />
Bütg<strong>en</strong>bach in de gezellige Oostkantons, vlak bij het meer.<br />
Het hotel 'Bütg<strong>en</strong>bacher Hof' is de<br />
ideale uitvalsbasis voor actieve ontspanning.<br />
Wandeling<strong>en</strong> rond het<br />
meer van Bütg<strong>en</strong>bach, met zicht op<br />
de stuwdam, <strong>en</strong> in de boss<strong>en</strong> staan<br />
alvast op het wandelm<strong>en</strong>u. Op<br />
zaterdagnamiddag bezoek<strong>en</strong> we het<br />
gezellige Monschau, e<strong>en</strong> historisch stadje met prachtige<br />
straatjes <strong>en</strong> gevels <strong>en</strong> e<strong>en</strong> mooi aanbod van kunst, cultuur,<br />
romantiek <strong>en</strong> gezelligheid.<br />
Uiteraard mag 's avonds de<br />
goede Arde<strong>en</strong>se gastronomie<br />
niet ontbrek<strong>en</strong>. In het hotel<br />
kunt u vrij gebruikmak<strong>en</strong> van<br />
fitness, zwembad of sauna.<br />
Volledige tekst <strong>en</strong> programma<br />
in I-mag mei <strong>en</strong> op www.vik.be.<br />
ACTIVITEITEN<br />
• PRAKTISCH<br />
Plaats: Hotel Bütg<strong>en</strong>bacher Hof, Marktplatz 8, Bütg<strong>en</strong>bach.<br />
Datum: vrijdag 14 <strong>november</strong> (vanaf 19 uur) tot zondag 16<br />
<strong>november</strong> (einde voorzi<strong>en</strong> rond 13.30 uur).<br />
Kostprijs: 250 euro per persoon (inbegrep<strong>en</strong>: 2<br />
overnachting<strong>en</strong> met ontbijtbuffet; 2x gastronomisch m<strong>en</strong>u<br />
inclusief drank<strong>en</strong>; 2x lichte lunch 's middags met drank<strong>en</strong>).<br />
Bedrag over te schrijv<strong>en</strong> op rek. nr. 431-0647591-86 van de<br />
VIK-afdeling Leuv<strong>en</strong>-Hageland met vermelding '<br />
gastronomisch week<strong>en</strong>d'.<br />
Inschrijving vereist: VIK-secretariaat.<br />
Referte: RELVN11108.<br />
EPB voor bouwers <strong>en</strong> verbouwers<br />
dinsdag 18 <strong>november</strong> 2008<br />
Al wie bouwt of verbouwt komt in aanraking met EPB. Of u<br />
heeft het drieletterwoord al verschill<strong>en</strong>de ker<strong>en</strong> gezi<strong>en</strong> of<br />
gehoord in de media. Maar wat houdt EPB precies in?<br />
Wat moet u do<strong>en</strong> om van uw droomhuis e<strong>en</strong> goed geïsoleerde,<br />
gev<strong>en</strong>tileerde <strong>en</strong> <strong>en</strong>ergiezuinige woning te mak<strong>en</strong>? Wat<br />
met het certificaat? De <strong>en</strong>ergieprestatieregelgeving is bij<br />
wet opgelegd, maar als eig<strong>en</strong>aar kunt u er zeker ook voordel<strong>en</strong><br />
uit hal<strong>en</strong>. E<strong>en</strong> goed geïsoleerde <strong>en</strong> gev<strong>en</strong>tileerde, <strong>en</strong>ergiezuinige<br />
woning zal u juist geld bespar<strong>en</strong> in de toekomst,<br />
want het <strong>en</strong>ergieverbruik ligt lager. Uw <strong>en</strong>ergiefactuur vaart<br />
er wel bij. En e<strong>en</strong> goede v<strong>en</strong>tilatie zorgt voor e<strong>en</strong> gezonde<br />
woning <strong>en</strong> e<strong>en</strong> aang<strong>en</strong>aam wooncomfort. En last but not<br />
least: ook het leefmilieu wordt er beter van.<br />
Er zijn nog vele vraagtek<strong>en</strong>s rond de <strong>en</strong>ergieprestatieregelgeving.<br />
Daarom heeft de VIK-afdeling Leuv<strong>en</strong>-Hageland e<strong>en</strong><br />
spreekster gevond<strong>en</strong> die met beide voet<strong>en</strong> in de praktijk<br />
staat. Els De Ketelaere is EPB-verslaggeefster bij het architectuur-<br />
& algeme<strong>en</strong> studiebureau Bewust Bouw<strong>en</strong> <strong>en</strong> zal<br />
vanuit de praktijk de <strong>en</strong>ergieprestatieregelgeving verduidelijk<strong>en</strong><br />
met tal van praktische tips omtr<strong>en</strong>t klimaatregeling, isolatie,<br />
ram<strong>en</strong> <strong>en</strong> deur<strong>en</strong>, glas, zonwering, v<strong>en</strong>tilatie, verwarming<br />
<strong>en</strong> sanitair warm water.<br />
De lezing is dan ook e<strong>en</strong> must voor al wie gaat bouw<strong>en</strong> of verbouw<strong>en</strong>.<br />
E<strong>en</strong> lezing die u veel geld kan opbr<strong>en</strong>g<strong>en</strong>!<br />
• PRAKTISCH<br />
Plaats: Cultureel C<strong>en</strong>trum Begijnhof Diest<br />
(Aula Geertrui Cordeys), Infirmeriestraat 2/N, Diest.<br />
Datum: dinsdag 18 <strong>november</strong> 2008.<br />
Ontvangst vanaf 19.30 uur, lezing begint om 20 uur;<br />
aansluit<strong>en</strong>d wordt u e<strong>en</strong> receptie aangebod<strong>en</strong>.<br />
Spreker: Els De Ketelaere, studiebureau Bewust Bouw<strong>en</strong>.<br />
Kostprijs: 5 euro voor VIK-led<strong>en</strong> <strong>en</strong> hun partner,<br />
bedrijfsled<strong>en</strong> betal<strong>en</strong> 7,5 euro per persoon, niet-led<strong>en</strong><br />
betal<strong>en</strong> 10 euro. Bedrag te betal<strong>en</strong> rek<strong>en</strong>ing 431-0647591-86<br />
van de VIK-afdeling Leuv<strong>en</strong>-Hageland met vermelding<br />
'EPB'.<br />
Inschrijving vereist: VIK-secretariaat met het <strong>en</strong>gagem<strong>en</strong>t<br />
zeker aanwezig te zijn <strong>en</strong> bij afwezigheid 24 uur vooraf te<br />
verwittig<strong>en</strong>.<br />
Referte: VOLVN11108.<br />
29 I-mag <strong>november</strong> 2008
Jaarlijkse bowling<br />
vrijdag 5 december 2008<br />
De VIK-afdeling Leuv<strong>en</strong>-Hageland nodigt u uit op haar jaarlijks<br />
avondje bowling met snelheid, precisie, de nodige souplesse,<br />
… Gaat u voor de overwinning of b<strong>en</strong>t u op zoek naar<br />
e<strong>en</strong> avondje relax<strong>en</strong>, netwerk<strong>en</strong> of gewoon gezellig e<strong>en</strong> pintje<br />
bij e<strong>en</strong> kegeltje werp<strong>en</strong>? Misschi<strong>en</strong> b<strong>en</strong>t u wel die geluksspeler<br />
die zelf niet weet hoe hij iedere keer aan e<strong>en</strong> strike<br />
komt?<br />
• PRAKTISCH<br />
Plaats: Bowling ACRO, Leuv<strong>en</strong>selaan 472, Ti<strong>en</strong><strong>en</strong>.<br />
Datum: vrijdag 5 december 2008 om 21 uur.<br />
Kostprijs: 10 euro voor VIK-led<strong>en</strong> <strong>en</strong> partners, 12,50 euro<br />
voor VIK-bedrijfsled<strong>en</strong> <strong>en</strong> 15 euro voor niet-led<strong>en</strong>.<br />
Inschrijving vereist: VIK-secretariaat.<br />
Referte: SALVN11008.<br />
I-mag <strong>november</strong> 2008<br />
LIMBURG<br />
24-11-2008 Lezing: Elektriciteit in eig<strong>en</strong> huis<br />
25-11-2008 Bezoek brouwerij Alk<strong>en</strong>-Maes<br />
13-12-2008 Toneel: Hakkelgar<strong>en</strong>, Hasselt, 20 uur<br />
17-01-2009 Hotel Van Eyck gecombineerd met VIKKaffee<br />
02-02-2009 Lezing: Netwerk<strong>en</strong><br />
03-02-2009 Voordracht over China<br />
10-02-2009 Fakbar<br />
19-02-2009 Nacht van de Ing<strong>en</strong>ieur, Diep<strong>en</strong>beek<br />
24-02-2009 Wijnproefavond bij Tony, Zonhov<strong>en</strong><br />
30-03-2009 Lezing: Duurzaam bouw<strong>en</strong><br />
14-04-2009 5-daagse reis naar Dresd<strong>en</strong> (tot 18/04/2009)<br />
18-04-2008 Bezoek NAVO-basis Geil<strong>en</strong>kirche:<br />
AWACS <strong>en</strong> flight simulator<br />
27-04-2009 Lezing: Solliciter<strong>en</strong><br />
13-06-2009 Golfinitiatie<br />
03-04-2010 Reis naar Peru (tot 18 april 2010)<br />
Inschrijv<strong>en</strong> voor alle activiteit<strong>en</strong>: www.vik.be/activiteit<strong>en</strong><br />
Toneel: Hakkelgar<strong>en</strong><br />
zaterdag 13 december 2008<br />
E<strong>en</strong> intriger<strong>en</strong>de thriller gekruid met zwarte humor<br />
E<strong>en</strong> jonge moeder <strong>en</strong> haar dochtertje zijn al <strong>en</strong>kele maand<strong>en</strong><br />
spoorloos. De politie arresteert e<strong>en</strong> intieme vri<strong>en</strong>d, tev<strong>en</strong>s<br />
buurman van het tweetal. M<strong>en</strong> heeft e<strong>en</strong> sterk vermoed<strong>en</strong> dat<br />
hij de moord<strong>en</strong>aar is. De verdachte blijkt e<strong>en</strong> intellig<strong>en</strong>t man<br />
te zijn met e<strong>en</strong> spraakprobleem. Zijn ongebreidelde fantasie<br />
maakt het de speurders zeker niet gemakkelijk.<br />
E<strong>en</strong> stevig onderbouwd verhaal dat blijft boei<strong>en</strong>.<br />
E<strong>en</strong> verhaal dat aan de ribb<strong>en</strong> blijft klev<strong>en</strong>.<br />
• PRAKTISCH<br />
Plaats: zaal C<strong>en</strong>trum, Hollandsveldlaan 32, Hasselt.<br />
Datum: zaterdag 13 december 2008 om 20 uur.<br />
Kostprijs: 9 euro per persoon.<br />
30<br />
Inschrijving vereist: VIK-secretariaat vóór 30 <strong>november</strong><br />
2008 <strong>en</strong> bevestig<strong>en</strong> door overschrijving vóór 10 december<br />
2008 van het juiste bedrag op rek<strong>en</strong>ing 451-8527851-34 van de<br />
VIK-afdeling Limburg met de vermelding “toneel<br />
13/12/2008”.<br />
Referte: CALBG11208.<br />
Vijfdaagse reis naar Dresd<strong>en</strong><br />
van 14 tot 18 april 2009<br />
We vertrekk<strong>en</strong> op dinsdag 14 april 2009 (tweede week paasvakantie)<br />
voor e<strong>en</strong> bezoek aan de schitter<strong>en</strong>de kunststed<strong>en</strong><br />
Weimar (14 april) <strong>en</strong> Dresd<strong>en</strong> (15, 16, 17 april) <strong>en</strong> e<strong>en</strong> boottocht<br />
op de Elbe met bezoek aan Pillnidz Schloss <strong>en</strong><br />
Meiss<strong>en</strong>, de porseleinstad.<br />
Op 18 april zijn wij in het historische Leipzig, stad van<br />
Wagner <strong>en</strong> Goethe. Daarna ker<strong>en</strong> wij terug naar huis.<br />
Wij verblijv<strong>en</strong> zoals gewoonlijk in schitter<strong>en</strong>de hotels <strong>en</strong><br />
diner<strong>en</strong> in uitgelez<strong>en</strong> restaurants. Vervoer met luxe autocar<br />
(drie sterr<strong>en</strong>).<br />
Onze medereizigers wet<strong>en</strong> dat wij de lat hoog legg<strong>en</strong>.<br />
Prijz<strong>en</strong>: 635 euro per persoon, toeslag single: 99 euro, annulatie-<br />
<strong>en</strong> bijstandsverzekering: 15 euro. Prijz<strong>en</strong> alles inbegrep<strong>en</strong>,<br />
behalve drank<strong>en</strong> <strong>en</strong> persoonlijke uitgav<strong>en</strong>.<br />
Maximum aantal deelnemers: 35.<br />
Voor het volledige programma verwijz<strong>en</strong> wij naar de website:<br />
www.vik.be/activiteit<strong>en</strong>.<br />
Inschrijv<strong>en</strong> voor deze reis kan bij: geert.ga<strong>en</strong>s@alkreiz<strong>en</strong>.be.<br />
Noteer nu al: van 3 tot 18 april 2010 organiseert de VIK-afdeling<br />
Limburg e<strong>en</strong> 16-daagse reis naar Peru - de Inca's, volk<br />
van Zo. Het programma vindt u op de website: www.vik.be/activiteit<strong>en</strong>.<br />
Meer info <strong>en</strong> inschrijvingsmodaliteit<strong>en</strong> volg<strong>en</strong> later<br />
nog.<br />
MECHELEN<br />
15-11-2008 Quiz, Mechel<strong>en</strong>, 15 uur<br />
11-12-2008 Bestuursvergadering, Mechel<strong>en</strong>, 20 uur<br />
Inschrijv<strong>en</strong> voor alle activiteit<strong>en</strong>: www.vik.be/activiteit<strong>en</strong><br />
VIK-quiz<br />
zaterdag 15 <strong>november</strong> 2008<br />
De afdeling Mechel<strong>en</strong> organiseert e<strong>en</strong> voornamelijk technisch<br />
geori<strong>en</strong>teerde quiz in de lokal<strong>en</strong> van het C<strong>en</strong>trum voor<br />
Volwass<strong>en</strong><strong>en</strong>opleiding (CVO) in Mechel<strong>en</strong>.<br />
Voorbeeld van e<strong>en</strong> mogelijke vraag:<br />
Iedere<strong>en</strong> k<strong>en</strong>t de lithium-ionbatterij van zijn gsm, maar hoeveel<br />
bedraagt de nominale spanning in volt (+/- 0,1 V) van één<br />
cel?
Antwoord: 3,6 V.<br />
Zin om uw k<strong>en</strong>nis te test<strong>en</strong>?<br />
Schrijf dan vlug in, want het aantal<br />
deelnemers is beperkt tot 30 groep<strong>en</strong><br />
met 5 deelnemers per groep.<br />
• PRAKTISCH<br />
Plaats: CVO Mechel<strong>en</strong>,<br />
Vaartdijk 86, Mechel<strong>en</strong>.<br />
Datum: zaterdag 15 <strong>november</strong><br />
2008 om 15 uur,<br />
deur<strong>en</strong>: 14.30 uur.<br />
Kostprijs: 30 euro per ploeg van 5 deelnemers, incl.<br />
5 bonn<strong>en</strong> voor e<strong>en</strong> consumptie ter plaatse.<br />
Inschrijving vereist: VIK-secretariaat vóór 7 <strong>november</strong><br />
2008.<br />
Referte: CAMLN11108.<br />
NOORD-WEST-VLAANDEREN<br />
06-11-2008 Bezoek V.A.C.-machines, Brugge, 18.15 uur.<br />
Inschrijv<strong>en</strong> voor alle activiteit<strong>en</strong>: www.vik.be/activiteit<strong>en</strong><br />
V.A.C.-machines<br />
donderdag 6 <strong>november</strong> 2008<br />
V.A.C. Machines is al meer dan 20 jaar de refer<strong>en</strong>tie voor<br />
plaatbewerkingsmachines <strong>en</strong> lasertechnologie. Als verdeler<br />
van TRUMPF-machines in België ton<strong>en</strong> zij de mogelijkhed<strong>en</strong><br />
van lasersnijd<strong>en</strong>, pons<strong>en</strong>, plooi<strong>en</strong> tot laserlass<strong>en</strong> <strong>en</strong> lasermarker<strong>en</strong><br />
in hun nieuw training- <strong>en</strong> technologiec<strong>en</strong>ter.<br />
• PROGRAMMA<br />
18.15 uur: ontvangst <strong>en</strong> verwelkoming.<br />
18.30 uur: voorstelling van het bedrijf<br />
18.45 uur: pres<strong>en</strong>tatie over de mogelijkhed<strong>en</strong> in<br />
plaatbewerking van vandaag<br />
19.15 uur: demonstratie in het nieuwe<br />
'Training & technology c<strong>en</strong>ter'<br />
20.00 uur: naprat<strong>en</strong> met broodjes <strong>en</strong> e<strong>en</strong> drankje<br />
• PRAKTISCH<br />
Plaats: V.A.C. Machines, Kleine Pathoekeweg 13-15,<br />
Brugge<br />
Datum: donderdag 6 <strong>november</strong> 2008 om 18.15 uur.<br />
Kostprijs: gratis voor VIK-led<strong>en</strong>, niet-led<strong>en</strong> betal<strong>en</strong> 5 euro.<br />
Inschrijving vereist: VIK-secretariaat.<br />
Referte: BBNWV11108.<br />
Maximum 30 deelnemers.<br />
ACTIVITEITEN<br />
OOST-VLAANDEREN<br />
18-01-2009 Nieuwjaarsconcert <strong>en</strong> -aperitief, G<strong>en</strong>t<br />
Inschrijv<strong>en</strong> voor alle activiteit<strong>en</strong>: www.vik.be/activiteit<strong>en</strong><br />
WAASLAND<br />
27-11-2008 Lezing: Nieuwe predictieve onderhoudstechniek<strong>en</strong>,<br />
ook betaalbaar?, Loker<strong>en</strong>, 20 uur<br />
05-02-2009 Bestuursvergadering + pres<strong>en</strong>tatie Basic Visual<br />
Basic, Sint-Niklaas, 20 uur<br />
05-03-2009 Bestuursvergadering + pres<strong>en</strong>tatie 3D modelling<br />
van gebouw<strong>en</strong>, Sint-Niklaas, 20 uur<br />
02-04-2009 Bestuursvergadering + pres<strong>en</strong>tatie Normering van<br />
speeltoestell<strong>en</strong>, Sint-Niklaas, 20 uur<br />
Inschrijv<strong>en</strong> voor alle activiteit<strong>en</strong>: www.vik.be/activiteit<strong>en</strong><br />
Pres<strong>en</strong>taties tijd<strong>en</strong>s<br />
bestuursvergadering<strong>en</strong><br />
Sinds kort wordt de maandelijkse bestuursvergadering van<br />
de VIK-afdeling Waasland voorafgegaan door e<strong>en</strong> korte pres<strong>en</strong>tatie.Voor<br />
de kom<strong>en</strong>de maand is de volg<strong>en</strong>de pres<strong>en</strong>tatie<br />
gepland.<br />
6 <strong>november</strong> 2008: Resonantie<br />
Aan de hand van e<strong>en</strong> didactisch model zal word<strong>en</strong> aangetoond<br />
wat resonantie van e<strong>en</strong> structuur betek<strong>en</strong>t. Via dat<br />
model zal je kunn<strong>en</strong> zi<strong>en</strong>, hor<strong>en</strong> <strong>en</strong> voel<strong>en</strong> wat resonantie is<br />
<strong>en</strong> hoe je iets kunt do<strong>en</strong> aan dat f<strong>en</strong>ome<strong>en</strong>.<br />
De pres<strong>en</strong>tatie <strong>en</strong> bestuursvergadering vindt plaats in D<strong>en</strong><br />
Antus, Grote Markt, Sint-Niklaas om 20 uur. Iedere<strong>en</strong> is welkom!<br />
Nieuwe predictieve<br />
onderhoudstechniek<strong>en</strong><br />
donderdag 27 <strong>november</strong> 2008<br />
Onze spreker, Franky Oste, heeft meer dan 20 jaar ervaring<br />
op het vlak van predictief <strong>en</strong> proactief onderhoud. Gedur<strong>en</strong>de<br />
18 jaar heeft hij de di<strong>en</strong>st uitgebouwd binn<strong>en</strong> e<strong>en</strong> chemisch<br />
bedrijf. Hij heeft er e<strong>en</strong> groep van gemaakt met de verschill<strong>en</strong>de<br />
techniek<strong>en</strong>. De doelstelling daarbij was altijd de maximale<br />
lev<strong>en</strong>sduur uit het machinepark te hal<strong>en</strong> <strong>en</strong> ervoor te<br />
zorg<strong>en</strong> dat de veiligheid gegarandeerd bleef. In die periode<br />
heeft hij ook verschill<strong>en</strong>de audits uitgevoerd in de papierindustrie.<br />
Vervolg<strong>en</strong>s heeft hij bijna 3 jaar voor e<strong>en</strong> servicebedrijf<br />
gewerkt waar zijn ervaring<strong>en</strong> nog verder uitgebouwd zijn in<br />
verschill<strong>en</strong>de industrieën: zware staalindustrie, papierindustrie,<br />
water- <strong>en</strong> weg<strong>en</strong>werk<strong>en</strong>, afvalverwerking, cem<strong>en</strong>tindustrie,<br />
marine, hav<strong>en</strong>bedrijv<strong>en</strong>, farmaceutica, <strong>en</strong>z.<br />
31 I-mag <strong>november</strong> 2008
Zijn nieuwste uitdaging, sinds meer dan e<strong>en</strong> jaar in e<strong>en</strong><br />
petrochemisch bedrijf, is de betrouwbaarheid garander<strong>en</strong><br />
door, waar mogelijk, nieuwe techniek<strong>en</strong> te ontwikkel<strong>en</strong> <strong>en</strong> te<br />
gebruik<strong>en</strong> om zo de lev<strong>en</strong>sduur van het machinepark op te<br />
drijv<strong>en</strong>. Zeer belangrijk in dat vak is het schadeonderzoek <strong>en</strong><br />
het volg<strong>en</strong> van nieuwe ontwikkeling<strong>en</strong> binn<strong>en</strong> procestechnologie,<br />
maar ook vernieuwing<strong>en</strong> op heel wat andere domein<strong>en</strong>:<br />
lagers, aandrijfsystem<strong>en</strong>, smeertechniek<strong>en</strong>, smeermiddel<strong>en</strong>,<br />
computer- <strong>en</strong> monitoringsystem<strong>en</strong>, <strong>en</strong>z.<br />
Tijd<strong>en</strong>s de lezing wordt e<strong>en</strong> kort overzicht gegev<strong>en</strong> van de<br />
verschill<strong>en</strong>de techniek<strong>en</strong>, die op zich misschi<strong>en</strong> niet echt<br />
nieuw zijn, maar door computer, miniaturisatie <strong>en</strong> draadloze<br />
communicatie e<strong>en</strong> grote verandering op gang br<strong>en</strong>g<strong>en</strong> om zo<br />
e<strong>en</strong> maximale lev<strong>en</strong>scyclus te hal<strong>en</strong> <strong>en</strong> het proces optimaal<br />
te runn<strong>en</strong>.<br />
Er zal word<strong>en</strong> aangetoond met welke techniek<strong>en</strong> welke schadeoorzak<strong>en</strong><br />
gevond<strong>en</strong> kunn<strong>en</strong> word<strong>en</strong>. Aan de hand van<br />
<strong>en</strong>kele voorbeeld<strong>en</strong> uit de praktijk zal word<strong>en</strong> getoond wat de<br />
bijdrage kan zijn om predictieve techniek<strong>en</strong> te integrer<strong>en</strong> in<br />
e<strong>en</strong> proces als procesparameter.<br />
Ev<strong>en</strong>e<strong>en</strong>s zal er e<strong>en</strong> kleine t<strong>en</strong>toonstelling zijn waar m<strong>en</strong> de<br />
evolutie van <strong>en</strong>kele techniek<strong>en</strong> kan volg<strong>en</strong>.<br />
• PRAKTISCH<br />
Plaats: VTI, Prosper Thuysbaertlaan 1, Loker<strong>en</strong>.<br />
Datum: donderdag 27 <strong>november</strong> 2008 om 20 uur.<br />
Kostprijs: gratis voor VIK-led<strong>en</strong>, niet-led<strong>en</strong> betal<strong>en</strong> 5 euro.<br />
Inschrijving vereist: VIK-secretariaat tot uiterlijk 24<br />
<strong>november</strong> 2008.<br />
Referte: VOWLD11108.<br />
Dertig jaar VIK<br />
Proficiat, Francine!<br />
Collega's van nu hebb<strong>en</strong> er ge<strong>en</strong> idee van hoe het allemaal begon voor Francine<br />
Demaret, zowat 30 jaar geled<strong>en</strong>. Van oud-medewerkers van het to<strong>en</strong>malige VVTI<br />
hoord<strong>en</strong> ze allerlei anekdotes over de prille start van onze ver<strong>en</strong>iging. In die pionierstijd<br />
war<strong>en</strong> er nog ge<strong>en</strong> computers <strong>en</strong> vierd<strong>en</strong> de fichebakk<strong>en</strong> hoogtij. Voor<br />
de logistieke operaties werd de witte R4 van Francine regelmatig tot het dak<br />
gevuld…<br />
Ze stond letterlijk aan de wieg <strong>en</strong> heeft onze organisatie vele watertjes zi<strong>en</strong><br />
doorzwemm<strong>en</strong>.<br />
Veel verhal<strong>en</strong>, herinnering<strong>en</strong> <strong>en</strong>… e<strong>en</strong> red<strong>en</strong> tot feest!<br />
Haar huidige collega's steld<strong>en</strong> e<strong>en</strong> fotoboek sam<strong>en</strong> van de 30-jarige loopbaan<br />
van Francine bij de VIK. Bij <strong>en</strong>kele felgesmaakte glaz<strong>en</strong> champagne werd er<br />
duchtig in het boek gebladerd <strong>en</strong> werd<strong>en</strong> er herinnering<strong>en</strong> opgehaald. Ook e<strong>en</strong><br />
bloemetje ontbrak niet.<br />
I-mag <strong>november</strong> 2008<br />
32<br />
ZUID-WEST-VLAANDEREN<br />
ACTIVITEITEN<br />
01-12-2008 Bezoek Reo Veiling, Roeselare, 18.30 uur<br />
14-12-2008 Ing<strong>en</strong>ieurshapp<strong>en</strong>ing met optred<strong>en</strong> van Gili,<br />
Wevelgem, 20 uur<br />
Inschrijv<strong>en</strong> voor alle activiteit<strong>en</strong>: www.vik.be/activiteit<strong>en</strong><br />
Reo Veiling<br />
maandag 1 december 2008<br />
Onder het motto “Enterprise… where VIKj has not yet gone<br />
before…” br<strong>en</strong>g<strong>en</strong> we e<strong>en</strong> bezoek aan de Reo Veiling.<br />
Met de REO Veiling in Roeselare bezoek<strong>en</strong> we het belangrijkste<br />
agrarische handelsc<strong>en</strong>trum van België. De REO Veiling<br />
(REO staat voor Roeselare <strong>en</strong> omstrek<strong>en</strong>) is e<strong>en</strong> coöperatieve<br />
gro<strong>en</strong>te- <strong>en</strong> fruitveiling waarin meer dan 3.000 produc<strong>en</strong>t<strong>en</strong><br />
sam<strong>en</strong>werk<strong>en</strong> om gemiddeld 60 verschill<strong>en</strong>de soort<strong>en</strong><br />
gro<strong>en</strong>t<strong>en</strong> in optimale omstandighed<strong>en</strong> te commercialiser<strong>en</strong>.<br />
De product<strong>en</strong> word<strong>en</strong> zesmaal per week dagvers geveild. De<br />
meeste gro<strong>en</strong>t<strong>en</strong> zijn bijna het hele jaar door beschikbaar.<br />
De REO Veiling won in 2006 de award voor <strong>en</strong>ergievri<strong>en</strong>delijkste<br />
onderneming. Dat moet<strong>en</strong> we dus van dichterbij bekijk<strong>en</strong>!<br />
Volledige tekst in I-mag september <strong>en</strong> op www.vik.be<br />
• PRAKTISCH<br />
Plaats: REO Veiling, Oostnieuwkerkeseste<strong>en</strong>weg 101,<br />
Roeselare.<br />
Datum: maandag 1 december om 18.30 uur.<br />
Kostprijs: gratis voor VIK-led<strong>en</strong>, niet-led<strong>en</strong> betal<strong>en</strong> 5 euro.<br />
Inschrijving vereist: VIK-secretariaat uiterlijk tot <strong>en</strong> met<br />
zondag 23 <strong>november</strong> 2008 met het <strong>en</strong>gagem<strong>en</strong>t zeker<br />
aanwezig te zijn <strong>en</strong> bij afwezigheid zeker tijdig te<br />
verwittig<strong>en</strong> via telefoon 0475 26 31 91 (W<strong>en</strong>dy Samyn).<br />
Referte: BBZWV11208.<br />
Proficiat Francine! We hebb<strong>en</strong> bewondering voor<br />
jouw k<strong>en</strong>nis van zak<strong>en</strong> <strong>en</strong> je ijzersterk geheug<strong>en</strong>.<br />
Jouw niet aflat<strong>en</strong>d <strong>en</strong>thousiasme <strong>en</strong> echte 'VIKspirit'<br />
bezorg<strong>en</strong> je e<strong>en</strong> <strong>en</strong>orme drive om het werk<br />
tot in de puntjes te regel<strong>en</strong>.<br />
Bedankt voor de mooie sam<strong>en</strong>werking in de afgelop<strong>en</strong><br />
jar<strong>en</strong> <strong>en</strong> op naar e<strong>en</strong> volg<strong>en</strong>de mijlpaal bij de<br />
VIK.<br />
De collega's van het VIK-secretariaat.
netwerk<br />
VIK wedde-<strong>en</strong>quête 2008<br />
succesvol afgerond!<br />
WOMMELGEM. Onze led<strong>en</strong> reager<strong>en</strong> opnieuw zeer goed op onze wedde<strong>en</strong>quête.<br />
Zoals vorig jaar ontving<strong>en</strong> we van 30% van onze doelgroep bruikbare<br />
antwoordformulier<strong>en</strong>.<br />
De hoge respons van alle led<strong>en</strong>, tewerkgesteld<br />
in de industrie of de di<strong>en</strong>st<strong>en</strong>sector<br />
zorgt ervoor dat onze <strong>en</strong>quête e<strong>en</strong><br />
repres<strong>en</strong>tatief beeld geeft van de lon<strong>en</strong><br />
van de industrieel ing<strong>en</strong>ieurs in<br />
Vlaander<strong>en</strong> <strong>en</strong> Brussel. Ook dit jaar<br />
gebruikt<strong>en</strong> we weer de meer gedetailleerde<br />
vrag<strong>en</strong>lijst, zoals bij de <strong>en</strong>quête 2006.<br />
bruto maandwedde<br />
14.000 €<br />
12.000 €<br />
10.000 €<br />
8.000 €<br />
6.000 €<br />
4.000 €<br />
2.000 €<br />
0 €<br />
De <strong>en</strong>quête werd ook dit jaar door onze<br />
led<strong>en</strong> zeer nauwgezet ingevuld. Ze komt<br />
dus duidelijk tegemoet aan e<strong>en</strong> reële<br />
behoefte bij onze led<strong>en</strong>.<br />
De bevraging bij onze bedrijfsled<strong>en</strong> heeft<br />
dezelfde hoge respons als in 2006. Dat<br />
wijst duidelijk op e<strong>en</strong> blijv<strong>en</strong>de verhoogde<br />
belangstelling bij de werkgevers. De krapte<br />
op de arbeidsmarkt voor ing<strong>en</strong>ieurs is<br />
daar zeker niet vreemd aan.<br />
Ook dit jaar stemm<strong>en</strong> de bedrag<strong>en</strong> die<br />
onze start<strong>en</strong>de ing<strong>en</strong>ieurs meld<strong>en</strong> overe<strong>en</strong><br />
met die van de bedrijv<strong>en</strong>. Wat bewijst<br />
dat onze informatie over de lon<strong>en</strong> van de<br />
industrieel ing<strong>en</strong>ieurs in Vlaander<strong>en</strong> correct<br />
<strong>en</strong> praktisch bruikbaar is.<br />
Vandaag publicer<strong>en</strong> we als voorsmaakje<br />
het scatter-diagram met al de onbewerkte<br />
gegev<strong>en</strong>s. Het volledige rapport verschijnt<br />
in ons volg<strong>en</strong>de nummer.<br />
Ing. Paul BERTELS MSc<br />
Directeur VIK<br />
20 25 30 35 40 45 50 55 60 65 70<br />
leeftijd in jar<strong>en</strong><br />
35 I-mag <strong>november</strong> 2008
netwerk<br />
I-mag <strong>november</strong> 2008<br />
Communicatiedag<strong>en</strong> 2008<br />
E<strong>en</strong> organisatie van de K VIV-jonger<strong>en</strong><br />
Je kan er niet omhe<strong>en</strong> dat er steeds meer aandacht<br />
wordt besteed aan soft skills. Tijd<strong>en</strong>s de ing<strong>en</strong>ieursopleiding<br />
kom<strong>en</strong> die ev<strong>en</strong>wel weinig of niet aan bod.<br />
Daarom organiser<strong>en</strong> de K VIV-Jonger<strong>en</strong> de<br />
Communicatiedag<strong>en</strong> of kortweg de C-dag<strong>en</strong>. Tijd<strong>en</strong>s<br />
verschill<strong>en</strong>de workshops, gegev<strong>en</strong> door professionele<br />
trainers, word<strong>en</strong> <strong>en</strong>kele aspect<strong>en</strong> van communicatie<br />
uit de doek<strong>en</strong> gedaan. De C-dag<strong>en</strong> word<strong>en</strong> specifiek<br />
voor jonge ing<strong>en</strong>ieurs <strong>en</strong> stud<strong>en</strong>t-ing<strong>en</strong>ieurs georganiseerd.<br />
Maar iedere<strong>en</strong>, ongeacht leeftijd of ervaring, is<br />
welkom om aan zijn/haar communicatieve vaardighed<strong>en</strong><br />
te sleutel<strong>en</strong>.<br />
De C-dag<strong>en</strong> vind<strong>en</strong> plaats op zaterdag 15 <strong>november</strong> in<br />
Leuv<strong>en</strong> <strong>en</strong> op zaterdag 22 <strong>november</strong> in G<strong>en</strong>t. Het aanbod<br />
bestaat uit 10 workshops waarvan je er per C-dag<br />
2 kunt volg<strong>en</strong>: één in de voormiddag <strong>en</strong> één in de<br />
namiddag.<br />
C-dag<strong>en</strong><br />
Workshops:<br />
• Conflicthantering<br />
• Efficiënt netwerk<strong>en</strong><br />
• Inspirer<strong>en</strong>d motiver<strong>en</strong><br />
• Meer g<strong>en</strong>iet<strong>en</strong> door minder stress<br />
• Meer uit je pres<strong>en</strong>tatie hal<strong>en</strong><br />
• Priority managem<strong>en</strong>t<br />
• Sam<strong>en</strong>werk<strong>en</strong> met superieur<strong>en</strong> <strong>en</strong> collega's<br />
• Slecht nieuws br<strong>en</strong>g<strong>en</strong><br />
• Snel e<strong>en</strong> goed artikel schrijv<strong>en</strong><br />
• Succesvol onderhandel<strong>en</strong> vanuit je eig<strong>en</strong> persoonlijkheid<br />
• PRAKTISCH<br />
Plaats: KU Leuv<strong>en</strong>, Campus Heverlee, Celestijn<strong>en</strong>laan 200 B; Universiteit<br />
G<strong>en</strong>t, Campus Zwijnaarde, Technologiepark.<br />
Data: zaterdag 15 <strong>november</strong> 2008 in Leuv<strong>en</strong> <strong>en</strong> zaterdag 22 <strong>november</strong> 2008 in<br />
G<strong>en</strong>t telk<strong>en</strong>s 08.30 uur tot 17.00 uur.<br />
Kostprijs: 15 euro voor stud<strong>en</strong>t<strong>en</strong>; 25 euro voor K VIV <strong>en</strong> VIK-led<strong>en</strong>; 55 euro<br />
voor niet-led<strong>en</strong>. Inbegrep<strong>en</strong>: 2 workshops, e<strong>en</strong> syllabus, e<strong>en</strong> broodjeslunch,<br />
koffiepauzes <strong>en</strong> receptie.<br />
Inschrijving<strong>en</strong> <strong>en</strong> bijkom<strong>en</strong>de informatie via http://www.kvivjonger<strong>en</strong>.be/cdag<strong>en</strong> of<br />
lieve.lauwers@vub.ac.be. De inschrijving is pas geldig na betaling van het<br />
inschrijvingsgeld op het rek<strong>en</strong>ingnummer van de K VIV-jonger<strong>en</strong> (390-<br />
0568888-38). De deelnemers krijg<strong>en</strong> e<strong>en</strong> bevestiging van hun inschrijving na<br />
storting.<br />
36<br />
C-dag<strong>en</strong>
d<strong>en</strong>k<strong>en</strong> & do<strong>en</strong><br />
Puzzelaar 88 De kortste weg<br />
A<br />
Vermits de oplossing van collega Theo<br />
R<strong>en</strong>ck<strong>en</strong>s zeer degelijk uitgebouwd was,<br />
heb ik ze gemakshalve gekopieerd.<br />
Zij a het aantal soldat<strong>en</strong> vóór de veldslag.<br />
De som van de cijfers van a is 17.<br />
Zij b het aantal dod<strong>en</strong> <strong>en</strong> gewond<strong>en</strong> na de veldslag.<br />
De som van de cijfers van b is 17.<br />
Zij c het aantal soldat<strong>en</strong> dat na de veldslag<br />
afmarcheert in rij<strong>en</strong> van 9.<br />
Stell<strong>en</strong> we a voor als a (n-1) …. a3a2a1a0 Met a (n-1) de 10 (n-1) …<br />
tall<strong>en</strong><br />
a3 de duiz<strong>en</strong>dtall<strong>en</strong><br />
a2 de honderdtall<strong>en</strong><br />
a1 de ti<strong>en</strong>tall<strong>en</strong><br />
a0 de e<strong>en</strong>hed<strong>en</strong><br />
We schrijv<strong>en</strong> a als de som<br />
a 0 + 10a 1 + 100a 2 + 1000a 3 + …+ 10 (n-1) a (n-1)<br />
Na splitsing van de term<strong>en</strong> in a 1 , a 2 , a 3 , …. , a (n-1) komt er<br />
a = a 0 + (a 1 + 9a 1 ) + (a 2 + 99a 2 ) + (a 3 + 999a 3 ) + …<br />
+ (a (n-1) + (10 (n-1) -1)a (n-1) )<br />
<strong>en</strong> na groeper<strong>en</strong> volgt a = a 0 + a 1 + a 2 + a 3 + …<br />
+ a (n-1) + 9a 1 + 99a 2 + 999a 3 + … + (10 (n-1) -1)a (n-1)<br />
De term (10 (n-1) -1)a (n-1) is e<strong>en</strong> veelvoud is van 9.<br />
Bijvoorbeeld voor n=6 wordt de term 99999a 5<br />
Nu is a 0 + a 1 + a 2 + a 3 + … + a (n-1) = Som cijfers a<br />
Zodat a = (Som cijfers a) + 9a 1 + 99a 2 + 999a 3 + … + (10 (n-1) -1)a (n-1)<br />
Stell<strong>en</strong> we b voor als b (n-1) …. b 3 b 2 b 1 b 0<br />
We volg<strong>en</strong> dezelfde red<strong>en</strong>ering als gedaan voor getal a <strong>en</strong> vind<strong>en</strong>:<br />
b = (Som cijfers b) + 9b 1 + 99b 2 + 999b 3 + … + (10 (n-1) -1)b (n-1)<br />
Bepal<strong>en</strong> we het verschil c = a - b<br />
c = (Som cijfers a) + 9a 1 + 99a 2 + 999a 3 + … + (10 (n-1) -1)a (n-1) –<br />
(Som cijfers b) - 9b 1 - 99b 2 - 999b 3 - … - (10 (n-1) -1)b (n-1)<br />
B<br />
Hoofdvraag :<br />
Alicet <strong>en</strong> Bruno bevind<strong>en</strong> zich dicht bij<br />
e<strong>en</strong> bochtige rivier.<br />
Wat is de kortste weg die Alice moet<br />
nem<strong>en</strong> om bij Bruno te gerak<strong>en</strong>,<br />
als je weet dat ze eerst nog e<strong>en</strong><br />
emmertje water moet schepp<strong>en</strong><br />
aan deze rivier?<br />
Oplossing:VIK puzzelaar 86: de soldat<strong>en</strong> van Napoleon<br />
Volg<strong>en</strong>s gegev<strong>en</strong> is (Som cijfer a) = 17<br />
= (Som cijfers b) <strong>en</strong> zodat die term<strong>en</strong> wegvall<strong>en</strong>.<br />
c = 9(a1- b1) + 99(a2 - b2 ) + 999(a3 - b3 ) …<br />
+ (10 (n-1) -1)(a (n-1) - b (n-1) ) (1)<br />
Daar elke term van c deelbaar is door 9 is c e<strong>en</strong> veelvoud van 9<br />
Conclusie:<br />
Als de som van de cijfers van a gelijk is aan de som van de cijfers<br />
van b dan is het verschil c = a - b altijd e<strong>en</strong> veelvoud van neg<strong>en</strong>.<br />
De waarde van de som van de cijfers speelt ge<strong>en</strong> rol.<br />
Voor deze toch niet zo moeilijke puzzel heb ik maar veerti<strong>en</strong> juiste<br />
antwoord<strong>en</strong> gekreg<strong>en</strong>, namelijk van: Theofiel Demets, Evergem<br />
(12); Patrick Goes, Roeselare(15); Bart Laeremans, Rumst (15);<br />
Theo R<strong>en</strong>ck<strong>en</strong>s, Hamont (15); Liev<strong>en</strong> Hautekeete, Ooigem (15); Erik<br />
Van Cleemut, Wetter<strong>en</strong> (18); Raphael Baptist, Houthal<strong>en</strong>-<br />
Helchter<strong>en</strong> (18); Jan Doornaert, Wondelgem (19), Raf Aerts (21);<br />
Jozef Ooms, Stek<strong>en</strong>e (32); Peter Lindebrings, Sint-Truid<strong>en</strong> (33);<br />
Klaas Verhoeve, Zwijnaarde(38).<br />
Deze keer zijn de winnaars Erik Jans<strong>en</strong>,Kardinaal Cardijnplein 4,<br />
2950 Kapell<strong>en</strong> <strong>en</strong> Ko<strong>en</strong> Matthijs<strong>en</strong>, Bosstraat 25, 9190 Stek<strong>en</strong>e. Ze<br />
schot<strong>en</strong> in de roos op de bijvraag (beid<strong>en</strong> 14).<br />
Voor all<strong>en</strong> e<strong>en</strong> proficiat.<br />
Ing. Roland MEBIS MSc<br />
PUZZELAAR 87<br />
Bijvraag :<br />
Hoeveel juiste antwoord<strong>en</strong><br />
zull<strong>en</strong> we krijg<strong>en</strong>?<br />
PUZZELAAR<br />
Stuur of mail je antwoord<strong>en</strong> naar:<br />
Ing. Roland Mebis MSc,<br />
Tabaartstraat 23, 3740 Bilz<strong>en</strong><br />
roland.mebis@scarlet.be<br />
vóór 15 december 2008.<br />
in de formule van de opgave ‘Het theorema van Jean de<br />
Ceva’ is e<strong>en</strong> foutje geslop<strong>en</strong>. In plaats van de mintek<strong>en</strong>s<br />
moest<strong>en</strong> er verm<strong>en</strong>igvuldigingstek<strong>en</strong>s staan.<br />
We hebb<strong>en</strong> derhalve<br />
BX X CY X AZ = 1<br />
CX AY BZ<br />
Antwoord<strong>en</strong> op de correcte opgave kunt u nog instur<strong>en</strong> tot<br />
1 december 2008.<br />
37 I-mag <strong>november</strong> 2008
Expectra wordt Randstad Professionals:<br />
“Nieuwe pet, zelfde passie”<br />
Na de fusie tuss<strong>en</strong> Randstad <strong>en</strong> Vedior, officieel afgerond in juni 2008, bereid<strong>en</strong><br />
ook de rekrutering- <strong>en</strong> detacheringdivisies Randstad Professionals <strong>en</strong><br />
Expectra Group alles voor om vanaf 1 januari 2009 naar buit<strong>en</strong> te kom<strong>en</strong> als<br />
één bedrijf: de nieuwe marktleider "Randstad Professionals". De synergie die<br />
wordt gecreëerd in het instroomproces van kandidat<strong>en</strong>, maakt het fusiebedrijf<br />
slagkrachtiger <strong>en</strong> efficiënter dan ooit. Randstad Professionals wordt<br />
meer dan ooit dé copiloot voor professionals in al hun carrièretraject<strong>en</strong>.”<br />
We legd<strong>en</strong> ons oor te luister<strong>en</strong> bij Isabelle Callebaut, national manager van<br />
Randstad Professionals, voor meer uitleg over het verloop van de integratie.<br />
We ging<strong>en</strong> ook de temperatuur opnem<strong>en</strong> bij drie Expectra-medewerkers die<br />
hun Expectra-pet <strong>en</strong> -toegangsbadge binn<strong>en</strong>kort inruil<strong>en</strong> voor e<strong>en</strong> nieuw<br />
exemplaar van Randstad.<br />
Volg<strong>en</strong>s Isabelle Callebaut<br />
wordt de integratie met<br />
Expectra Group erg krachtig:<br />
“We integrer<strong>en</strong> de<br />
Expectra Group-afdeling<strong>en</strong><br />
Expectra, Sapphire<br />
Technologies, Expectra<br />
Group Life Sci<strong>en</strong>ces <strong>en</strong><br />
SmartForce allemaal binn<strong>en</strong><br />
Randstad Professionals.<br />
Daardoor verruim<strong>en</strong><br />
we ons aanbod voor hoger<br />
opgeleide profiel<strong>en</strong> met<br />
vier gespecialiseerde sec-<br />
Isabelle Callebaut:<br />
tor<strong>en</strong>: Technology, IT,<br />
Het wordt één zeer sterke vloot onder de Randstad-vlag.<br />
Finance én Life Sci<strong>en</strong>ces.<br />
Daarbij gaat het <strong>en</strong>erzijds<br />
om projectwerk bij diverse bedrijv<strong>en</strong> <strong>en</strong><br />
anderzijds om werk bij éénzelfde bedrijf<br />
via rekrutering <strong>en</strong> selectie.”<br />
“Ook INSEL zal de groep kom<strong>en</strong> vervoeg<strong>en</strong>,<br />
maar dan wel als aparte merknaam.<br />
Dit gereputeerde werving- <strong>en</strong> selectiebureau<br />
is toegespitst op ing<strong>en</strong>ieurs <strong>en</strong> technische<br />
bachelors. INSEL heeft daartoe<br />
specifieke rekruteringsprocess<strong>en</strong>, e<strong>en</strong><br />
uitgebreid netwerk én e<strong>en</strong> grote naambek<strong>en</strong>dheid.<br />
Daarom hebb<strong>en</strong> we ervoor<br />
gekoz<strong>en</strong> het merk “INSEL” te behoud<strong>en</strong>.”<br />
Peterschap voor detachering<br />
Bedrijv<strong>en</strong> <strong>en</strong> professionals zull<strong>en</strong> op veel<br />
manier<strong>en</strong> g<strong>en</strong>iet<strong>en</strong> van de integratie. Zo<br />
gaat Randstad Professionals zijn rol als<br />
werkgever voor de gedetacheerde projectmedewerkers<br />
nog verder uitbreid<strong>en</strong>.<br />
Isabelle Callebaut: “Met name Expectra<br />
Group Academy is e<strong>en</strong> grote troef.<br />
Dankzij deze gespecialiseerde opleidingsafdeling<br />
verbred<strong>en</strong> wij ons aanbod<br />
op het vlak van k<strong>en</strong>nisdeling <strong>en</strong> vorming.<br />
In die context d<strong>en</strong>k<strong>en</strong> we ook aan e<strong>en</strong> systeem<br />
van peterschap: meters <strong>en</strong> peters<br />
die instaan voor de opvang <strong>en</strong> de integratie<br />
van nieuwe projectmedewerkers.<br />
Kortom, we hebb<strong>en</strong> veel troev<strong>en</strong> in hand<strong>en</strong><br />
om onze Professionals-divisie nog sterker<br />
te positioner<strong>en</strong>.”<br />
Drie Expectra-specialist<strong>en</strong><br />
over de fusie<br />
Er zijn van die driehoeksrelaties die het<br />
lev<strong>en</strong> van vakspecialist<strong>en</strong> gesmeerd do<strong>en</strong><br />
lop<strong>en</strong>. Het trio dat wij ontmoet<strong>en</strong> bij<br />
Expectra in Antwerp<strong>en</strong> is daar e<strong>en</strong> lev<strong>en</strong>d<br />
bewijs van. Herwig Cools is instrum<strong>en</strong>tatiespecialist,<br />
Paul Dierick business developm<strong>en</strong>t<br />
manager <strong>en</strong> Lisette Van Hoecke<br />
HR-coördinator. Binn<strong>en</strong>kort ruil<strong>en</strong> zij de<br />
Expectra-pet voor die van Randstad.<br />
“Professionals”, voeg<strong>en</strong> ze er in koor aan<br />
toe.<br />
De instrum<strong>en</strong>tatiespecialist<br />
Wanneer we prat<strong>en</strong> met Herwig Cools,<br />
gedetacheerde instrum<strong>en</strong>tatiespecialist
PUBLIREPORTAGE<br />
Drie Expectra-specialist<strong>en</strong> over de switch naar Randstad<br />
Professionals: vlnr. Herwig Cools, Lisette Van Hoecke,<br />
Paul Dierick<br />
bij Expectra, is er net e<strong>en</strong> opleiding van de 'Academy' aan de<br />
gang. “E<strong>en</strong> breed opleidingsaanbod is e<strong>en</strong> van de voordel<strong>en</strong><br />
van onze job.” Op dit mom<strong>en</strong>t is hij aan het werk bij BASF als<br />
werfverantwoordelijke voor e<strong>en</strong> 7-koppig SEI-team<br />
(Services, Electrical & Instrum<strong>en</strong>tation). Deze week op het<br />
programma: de uitbreiding van e<strong>en</strong> productie/buffertank<br />
voor natriumhydroxide. Al bijna twintig jaar gooit deze meet<strong>en</strong><br />
regeltechnicus zich in ope<strong>en</strong>volg<strong>en</strong>de project<strong>en</strong>.<br />
Herwig Cools: “Mijn eerste opdracht in '89 kwam er dankzij<br />
Paul Dierick. Het ging to<strong>en</strong> om e<strong>en</strong> project voor e<strong>en</strong> <strong>en</strong>gineeringbureau.<br />
Via e<strong>en</strong> ander bureau werkte ik daarna vijf<br />
jaar lang aan de verbetering van de ontspanningsstations<br />
van Distrigas. In '98 kwam ik Paul weer teg<strong>en</strong> <strong>en</strong> kon ik voor<br />
Expectra aan de slag. Projectwerk kan e<strong>en</strong> loopbaan word<strong>en</strong>.<br />
Voor schoolverlaters is het dé manier om erin te kom<strong>en</strong>.<br />
Maar ook later heeft het voordel<strong>en</strong>. Je g<strong>en</strong>iet e<strong>en</strong> zekere vrijheid.<br />
Zelfs al heb je, net zoals iedere<strong>en</strong>, recht<strong>en</strong> <strong>en</strong> plicht<strong>en</strong>.<br />
Ik heb me altijd goed gevoeld bij projectwerk <strong>en</strong> ik hoop<br />
gewoon dat ik op dezelfde manier aan de slag kan blijv<strong>en</strong>.”<br />
De coach<br />
Business developm<strong>en</strong>t manager Paul Dierick heeft zowel<br />
techniek als de Antwerpse hav<strong>en</strong> door zijn aders strom<strong>en</strong>. In<br />
e<strong>en</strong> vorig lev<strong>en</strong> werkte hij als technisch conducteur zelf mee<br />
aan grote bouw- <strong>en</strong> infrastructuurproject<strong>en</strong>, zoals het waterzuiveringsstation<br />
aan de Schijnpoort met de ronde slibgistingstanks,<br />
de 'tiek<strong>en</strong>eikes' in de volksmond. De overstap<br />
naar de coaching-kant bleek niet zo groot. Pett<strong>en</strong> wissel<strong>en</strong><br />
deed hij wel vaker in de <strong>en</strong>gineeringwereld. Hij k<strong>en</strong>t er dan<br />
ook (haast) iedere<strong>en</strong>. Wat is de sleutel tot succes?<br />
Paul Dierick: “Goeie klant<strong>en</strong> én goeie medewerkers hebb<strong>en</strong>:<br />
dat is het voornaamste.” In dertig jaar tijd is het er wel niet<br />
makkelijker op geword<strong>en</strong>. “De profiel<strong>en</strong> die we zoek<strong>en</strong> zijn<br />
soms echt wel witte rav<strong>en</strong>. Daarom ook is ons opleidingsc<strong>en</strong>trum,<br />
Expectra Group Academy, zo belangrijk. We war<strong>en</strong><br />
pioniers in Autocad <strong>en</strong> ook rond piping bijvoorbeeld zit hier<br />
veel k<strong>en</strong>nis sam<strong>en</strong>.” Kiez<strong>en</strong> voor projectwerk is volg<strong>en</strong>s hem<br />
de beste manier om je cv te verrijk<strong>en</strong> <strong>en</strong> om m<strong>en</strong>s<strong>en</strong> te ler<strong>en</strong><br />
k<strong>en</strong>n<strong>en</strong>.<br />
17 jaar personeelszak<strong>en</strong><br />
Zev<strong>en</strong>ti<strong>en</strong> jaar Expectra heeft zij er al opzitt<strong>en</strong>, Lisette Van<br />
Hoecke. Personeelszak<strong>en</strong> war<strong>en</strong> altijd de rode draad.<br />
Daarvoor was zij vijfti<strong>en</strong> jaar aan de slag bij kleinere selectie-<br />
<strong>en</strong> <strong>en</strong>gineeringbureaus. Paul k<strong>en</strong>t zij al uit e<strong>en</strong> vorig<br />
lev<strong>en</strong>, to<strong>en</strong> ze met zijn zess<strong>en</strong> e<strong>en</strong> 1000-tal professionals bijstond<strong>en</strong>,<br />
zonder computer. Vandaag noem<strong>en</strong> ze haar “de<br />
moeder van de gedetacheerd<strong>en</strong>”, <strong>en</strong> dat zegt iets over de<br />
warmte waarmee ze haar ervaring t<strong>en</strong> di<strong>en</strong>ste stelt van<br />
hoogopgeleide professionals. Net zoals Paul staat zij voor<br />
e<strong>en</strong> belangrijk traject in haar carrière: de landingsbaan, het<br />
stuk waar k<strong>en</strong>nisoverdracht de grootste uitdaging is.<br />
Lisette Van Hoecke: “Ik kijk er vooral naar uit om sam<strong>en</strong> met<br />
Hans Willemyns van Randstad Professionals het compet<strong>en</strong>tiemanagem<strong>en</strong>t<br />
op pot<strong>en</strong> te zett<strong>en</strong>. Dat geeft e<strong>en</strong> duidelijke<br />
meerwaarde. Professionals word<strong>en</strong> gevolgd in hun evolutie,<br />
e<strong>en</strong> loopbaan lang. Ik heb nog de tijd meegemaakt dat de<br />
“gedetacheerd<strong>en</strong>” stiefmoederlijk werd<strong>en</strong> behandeld. Als ik<br />
zie wat er nu mogelijk is, dan kan ik alle<strong>en</strong> maar zegg<strong>en</strong>: we<br />
gaan erop vooruit.”<br />
info@randstadprofessionals.be info@expectra.be<br />
www.randstadprofessionals.be www.expectra.be
studiegroep<strong>en</strong><br />
Nieuwe g<strong>en</strong>eratie wil traditie voortzett<strong>en</strong><br />
Manuel Francot<br />
Manuel Francot: “Wat goed is,<br />
hoeft niet noodzakelijk te word<strong>en</strong><br />
veranderd. Ik k<strong>en</strong>de mijn voorganger,<br />
Leo Maes, al jar<strong>en</strong>. Hij wou in<br />
eerste instantie vers bloed <strong>en</strong> nieuwe kracht<strong>en</strong> voor de studiegroep.<br />
Hoewel ik mij gewoon was kom<strong>en</strong> aanmeld<strong>en</strong> als lid van de<br />
studiegroep was ik vanaf de tweede vergadering al voorzitter. Als<br />
we e<strong>en</strong> ambitie hebb<strong>en</strong>, dan is het dat we die verjonging nog will<strong>en</strong><br />
versterk<strong>en</strong>. Bijna alle kernled<strong>en</strong> zijn 'oude rott<strong>en</strong>' in het vak.<br />
Dat betek<strong>en</strong>t dat onze studiegroep e<strong>en</strong> <strong>en</strong>orme d<strong>en</strong>ktank is met<br />
heel veel ervaring. Die k<strong>en</strong>nis will<strong>en</strong> we vooral gaan del<strong>en</strong> met<br />
jongere m<strong>en</strong>s<strong>en</strong>. Onze groep wat uitbreid<strong>en</strong> met de nieuwe g<strong>en</strong>eraties<br />
in het hav<strong>en</strong>vak is op dit mom<strong>en</strong>t dus ons belangrijkste<br />
doel. Voor het overige is er e<strong>en</strong> vrij grote algem<strong>en</strong>e tevred<strong>en</strong>heid<br />
over de manier van werk<strong>en</strong>. En er is altijd e<strong>en</strong> grote opkomst <strong>en</strong><br />
e<strong>en</strong> heel positieve respons. Er is op dit mom<strong>en</strong>t dus weinig red<strong>en</strong><br />
om iets te verander<strong>en</strong>.”<br />
Diehards<br />
De studiegroep is indertijd ontstaan als e<strong>en</strong> d<strong>en</strong>ktank, waar m<strong>en</strong>s<strong>en</strong><br />
van de technische di<strong>en</strong>st<strong>en</strong> van de hav<strong>en</strong> sam<strong>en</strong>kwam<strong>en</strong> om<br />
er hun specifieke problem<strong>en</strong> met elkaar te besprek<strong>en</strong>. De VIK was<br />
daarvoor e<strong>en</strong> ideaal forum.<br />
I-mag <strong>november</strong> 2008<br />
Studiegroep Hav<strong>en</strong>technologie mikt<br />
zowel op specifiek als op ruimer publiek<br />
WOMMELGEM. Met Manuel Francot ontmoet<strong>en</strong> we wellicht de jongste voorzitter<br />
van de studiegroep<strong>en</strong>. Of toch: de voorzitter die het minst lang die<br />
functie waarneemt. Manuel Francot maakte nog maar pas deel uit van de<br />
studiegroep Hav<strong>en</strong>technologie of hij volgde Ing. Leo Maes MSc al op in de<br />
functie van voorzitter. Mete<strong>en</strong> kwam er ook e<strong>en</strong> nieuwe secretaris. Ing.<br />
Danny Broeckx nam de fakkel over van Ing. Eric Schoonbaert MSc. Het<br />
gebeurde allemaal in het voorjaar van 2008. E<strong>en</strong> nieuw bestuur <strong>en</strong> dus ook<br />
e<strong>en</strong> nieuwe wind, e<strong>en</strong> nieuw programma, nieuwe ambities?<br />
“Onze groep wat uitbreid<strong>en</strong> met de nieuwe<br />
g<strong>en</strong>eraties in het hav<strong>en</strong>vak is op dit mom<strong>en</strong>t<br />
dus ons belangrijkste doel.”<br />
De studiegroep behandelt de meest<br />
uite<strong>en</strong>lop<strong>en</strong>de onderwerp<strong>en</strong>.<br />
40<br />
“Er zijn nog wel andere fora, maar<br />
de VIK was neutraal. In de hav<strong>en</strong> is<br />
er heel veel concurr<strong>en</strong>tie tuss<strong>en</strong><br />
de bedrijv<strong>en</strong>. Het gevolg daarvan<br />
is dat er op bedrijfsniveau zeer weinig gesprok<strong>en</strong> wordt. Op het<br />
niveau van werknemers <strong>en</strong> ing<strong>en</strong>ieurs gebeurt dat wel. Zo is dat<br />
gegroeid. Ik d<strong>en</strong>k trouw<strong>en</strong>s dat de studiegroep Hav<strong>en</strong>technologie<br />
e<strong>en</strong> van de oudste studiegroep<strong>en</strong> binn<strong>en</strong> de VIK is.”<br />
Manuel sloot bij de studiegroep aan, omdat hij er heel wat m<strong>en</strong>s<strong>en</strong><br />
al heel lang k<strong>en</strong>t. Zoals zovel<strong>en</strong>, wou hij met die collega's<br />
meer <strong>en</strong> beter kunn<strong>en</strong> netwerk<strong>en</strong>.<br />
“Ik zit bijna 20 jaar in de hav<strong>en</strong> <strong>en</strong> dat is zo'n aparte wereld, waar<br />
je maar moeilijk afstand kunt van nem<strong>en</strong>. Dat is vergelijkbaar met<br />
de scheepvaart of de luchtvaart. Je hebt daar niet alle<strong>en</strong> e<strong>en</strong><br />
aparte sfeer, maar ook zeer specifieke toestell<strong>en</strong>, die je nerg<strong>en</strong>s<br />
anders vindt. Het is e<strong>en</strong> wereld op zich. Als we het echt heel specifiek<br />
over hav<strong>en</strong>techniek hebb<strong>en</strong>, dan wordt het e<strong>en</strong> groepje diehards<br />
rond e<strong>en</strong> vakgebond<strong>en</strong> materie die weinig andere m<strong>en</strong>s<strong>en</strong><br />
aanspreekt dan deg<strong>en</strong><strong>en</strong> die in dat wereldje zitt<strong>en</strong>. Dat mag ook<br />
niet altijd de bedoeling zijn. Maar als we onze onderwerp<strong>en</strong> wat<br />
ruimer bekijk<strong>en</strong>, kom<strong>en</strong> we snel in het vaarwater van andere studiegroep<strong>en</strong><br />
terecht.”<br />
Eindgebruikers<br />
De studiegroep Hav<strong>en</strong>technologie had tot nu<br />
toe de traditie om vier keer per jaar e<strong>en</strong> studieavond<br />
te organiser<strong>en</strong>. Ze ging<strong>en</strong> daarbij vaak<br />
zo breed mogelijk, zodat ook andere ing<strong>en</strong>ieursrichting<strong>en</strong><br />
<strong>en</strong> andere studiegroep<strong>en</strong> zich<br />
aangesprok<strong>en</strong> voeld<strong>en</strong>.<br />
Manuel Francot: “In de hav<strong>en</strong> zijn wij eindgebruikers.<br />
Je kunt moeilijk e<strong>en</strong> thema opnoem<strong>en</strong><br />
dat niet op de e<strong>en</strong> of andere manier aansluit<br />
bij e<strong>en</strong> andere studiegroep: hav<strong>en</strong>tech-
Dat de studiegroep<br />
in Antwerp<strong>en</strong> is opgericht,<br />
is uiteraard ge<strong>en</strong> toeval.<br />
Maar de studiegroep heeft<br />
ook verteg<strong>en</strong>woordigers<br />
van andere hav<strong>en</strong>s.<br />
K<strong>en</strong>nisuitwisseling was<br />
de eerste bedoeling bij<br />
de oprichting.<br />
niek heeft te mak<strong>en</strong> met micro-elektronica,<br />
hoogspanning, automatisatie,<br />
onderhoud, vett<strong>en</strong>, kabels, <strong>en</strong>z. Onze<br />
laatste studieavond ging bijvoorbeeld<br />
over het Amoras-project, e<strong>en</strong> project in<br />
Antwerp<strong>en</strong> om het slib te verwerk<strong>en</strong>. Dat ging dus niet uitsluit<strong>en</strong>d<br />
over technologie, maar ook over milieu, veiligheid, waterbeheer,<br />
<strong>en</strong>z. Heel interessant <strong>en</strong> daar zijn bijgevolg ook m<strong>en</strong>s<strong>en</strong> van<br />
andere hav<strong>en</strong>s <strong>en</strong> andere beleidsdomein<strong>en</strong> op afgekom<strong>en</strong>.<br />
Enerzijds will<strong>en</strong> we specifiek g<strong>en</strong>oeg blijv<strong>en</strong>, maar anderzijds will<strong>en</strong><br />
we er ook zoveel mogelijk m<strong>en</strong>s<strong>en</strong> bij betrekk<strong>en</strong>.”<br />
Dat de studiegroep in Antwerp<strong>en</strong> is opgericht, is uiteraard ge<strong>en</strong><br />
toeval. Maar de studiegroep heeft ook verteg<strong>en</strong>woordigers van<br />
andere hav<strong>en</strong>s. K<strong>en</strong>nisuitwisseling was de eerste bedoeling bij de<br />
oprichting.<br />
“Dat is nog altijd het hoofddoel. En die k<strong>en</strong>nisuitwisseling mag<br />
zeker niet louter commercieel zijn. Leveranciers, verkopers <strong>en</strong><br />
verteg<strong>en</strong>woordigers kunn<strong>en</strong> perfecte sprekers zijn, maar het mag<br />
niet hun hoofdbedoeling zijn om hun product<strong>en</strong> aan de man te<br />
br<strong>en</strong>g<strong>en</strong>. Met alle respect, maar dat is niet de bedoeling van onze<br />
studiegroep. Meestal zijn het m<strong>en</strong>s<strong>en</strong> van de kerngroep die<br />
iemand aansprek<strong>en</strong> uit hun netwerk. Het zijn meestal ook de kernled<strong>en</strong><br />
die dat voort uitwerk<strong>en</strong>. Om er zeker van te zijn dat de uite<strong>en</strong>zetting<br />
interessant g<strong>en</strong>oeg zal zijn vrag<strong>en</strong> we de sprekers om<br />
vooraf tijd<strong>en</strong>s e<strong>en</strong> vergadering van het kernteam gedur<strong>en</strong>de e<strong>en</strong><br />
kwartiertje te kom<strong>en</strong> uitlegg<strong>en</strong> waarover zij het allemaal zoud<strong>en</strong><br />
kunn<strong>en</strong> hebb<strong>en</strong>. Dan wordt het vrij snel duidelijk of het onderwerp<br />
interessant is <strong>en</strong> of het niet zuiver commercieel wordt gebracht.<br />
Als het te commercieel van inslag is, dan mak<strong>en</strong> we wel duidelijk<br />
dat zulks niet de hoofdbedoeling van de avond kan zijn.”<br />
Cultureel<br />
STUDIEGROEP IN DE KIJKER > HAVENTECHNOLOGIE<br />
De studiegroep Hav<strong>en</strong>technologie telt mom<strong>en</strong>teel e<strong>en</strong> vijfti<strong>en</strong>tal<br />
kernled<strong>en</strong>. Die zijn er bijna nooit allemaal tegelijk. De studiegroep<br />
vergadert maandelijks <strong>en</strong> doorgaans dag<strong>en</strong> er tuss<strong>en</strong> de<br />
zes <strong>en</strong> de ti<strong>en</strong> led<strong>en</strong> op.<br />
“We prober<strong>en</strong> de traditie aan te houd<strong>en</strong> om per jaar toch minst<strong>en</strong>s<br />
vier studieavond<strong>en</strong> <strong>en</strong> e<strong>en</strong> bedrijfsbezoek op het programma<br />
te krijg<strong>en</strong>. Daarnaast do<strong>en</strong> we ook nog iets in de meer cultu-<br />
Hav<strong>en</strong>techniek heeft te mak<strong>en</strong> met micro-elektronica, hoogspanning,<br />
automatisatie, onderhoud, vett<strong>en</strong>, kabels, <strong>en</strong>z.<br />
rele sfeer, waar we dan onze partners bij vrag<strong>en</strong>: e<strong>en</strong> fietstocht of<br />
e<strong>en</strong> wandeling. Soms komt daar ook wel e<strong>en</strong> technisch aspect bij<br />
kijk<strong>en</strong>, maar dat is dan eerder beperkt. Zo bezocht<strong>en</strong> we al het<br />
radarc<strong>en</strong>trum in Vlissing<strong>en</strong> <strong>en</strong> het Zuiderpershuis.”<br />
Op de studieavond<strong>en</strong> kom<strong>en</strong> ook vaak nieuwe m<strong>en</strong>s<strong>en</strong> af uit interesse<br />
voor het onderwerp. De studiegroep heeft niet direct de<br />
ambitie om die m<strong>en</strong>s<strong>en</strong> aan de kerngroep te bind<strong>en</strong>.<br />
Manuel Francot: “Op studieavond<strong>en</strong> kom<strong>en</strong> doorgaans zo'n 30<br />
belangstell<strong>en</strong>d<strong>en</strong> af. Ik weet niet of er in het verled<strong>en</strong> veel moeite<br />
werd gedaan om die m<strong>en</strong>s<strong>en</strong> bij de studiegroep te betrekk<strong>en</strong>. De<br />
m<strong>en</strong>s<strong>en</strong> die wat blijv<strong>en</strong> naprat<strong>en</strong>, sprek<strong>en</strong><br />
we wel aan. Zo hebb<strong>en</strong> we al e<strong>en</strong> paar<br />
interessante contact<strong>en</strong> gelegd, maar dat<br />
zijn daarom nog niet de m<strong>en</strong>s<strong>en</strong> die ev<strong>en</strong>tueel<br />
interesse hebb<strong>en</strong> voor onze studiegroep.<br />
Met e<strong>en</strong> nieuwe secretaris <strong>en</strong> e<strong>en</strong><br />
nieuwe voorzitter is het verjongingsproces<br />
ingezet. We will<strong>en</strong> de studiegroep<br />
vooral uitbreid<strong>en</strong> via de k<strong>en</strong>niss<strong>en</strong>kring<strong>en</strong><br />
van de kernled<strong>en</strong>.”<br />
Tekst: Luc VANDER ELST<br />
Foto's: Luc VANDER ELST <strong>en</strong> STU-<br />
DIEGROEP HAVENTECHNOLOGIE<br />
Stuurgroep studiegroep<br />
Hav<strong>en</strong>technologie<br />
Voorzitter: Manuel Francot,<br />
manuel.francot@gmail.com - 0473 43 50 01<br />
Secretaris: Ing. Danny Broeckx MSc,<br />
dannybroeckx@skynet.be - 0473 57 00 49<br />
41 I-mag <strong>november</strong> 2008
studiegroep<strong>en</strong><br />
BEDRIJFSBELEID<br />
Efficiënt projectmanagem<strong>en</strong>t bij<br />
invoering van ERP-project<br />
dinsdag 16 december 2008<br />
E<strong>en</strong> succesvolle ingebruikname is de kiem om achteraf<br />
krachtige software te oogst<strong>en</strong>.<br />
E<strong>en</strong> bedrijf zonder software is teg<strong>en</strong>woordig ond<strong>en</strong>kbaar.<br />
Software stroomlijnt bedrijfsprocess<strong>en</strong>, sluit vergissing<strong>en</strong><br />
uit, verlicht het werk... T<strong>en</strong>minste, als de ingebruikname ervan<br />
e<strong>en</strong> succes is. Software valt of staat immers met de ingebruikname:<br />
ziet u op dat mom<strong>en</strong>t iets over het hoofd, dan kan dat<br />
zwaar doorweg<strong>en</strong> bij uw dagelijkse bedrijfsactiviteit<strong>en</strong>. Het<br />
is dan ook belangrijk om ev<strong>en</strong> stil te staan bij het projectmanagem<strong>en</strong>t<br />
van e<strong>en</strong> softwareproject.<br />
Ast<strong>en</strong>a's projectmanager doet e<strong>en</strong> volledig softwareproject<br />
uit de doek<strong>en</strong>, van de eerste analysefase, over de ingebruikname<br />
tot de updates. Ontdek wat er u te wacht<strong>en</strong> staat als<br />
lid van e<strong>en</strong> IT-werkgroep binn<strong>en</strong> uw bedrijf. U leert hoe u van<br />
e<strong>en</strong> intern softwareproject e<strong>en</strong> succes maakt, hoe u valkuil<strong>en</strong><br />
vermijdt <strong>en</strong> hoe u kans<strong>en</strong> b<strong>en</strong>ut.<br />
Ast<strong>en</strong>a is softwarespecialist voor service- <strong>en</strong> projectbedrijv<strong>en</strong>.<br />
Voor meer info: www.ast<strong>en</strong>a.be.<br />
• PRAKTISCH<br />
Plaats: VIK-huis, Her<strong>en</strong>talsebaan 643, Wommelgem.<br />
Datum: dinsdag 16 december 2008 om 20 uur.<br />
Sprekers: Patrick Galleyn <strong>en</strong> Wim Vandesompele<br />
(Managing partner Ast<strong>en</strong>a).<br />
Kostprijs: 10 euro voor VIK-led<strong>en</strong>; 15 euro voor<br />
medewerkers van bedrijfsled<strong>en</strong>; 25 euro voor niet-led<strong>en</strong>.<br />
Broodjes <strong>en</strong> uitgebreid drank<strong>en</strong>buffet inbegrep<strong>en</strong>.<br />
Annuler<strong>en</strong> van e<strong>en</strong> inschrijving kan tot 48 uur voor de<br />
aanvang van de activiteit gebeur<strong>en</strong> zonder kost<strong>en</strong>.<br />
Daarna is de volledige deelnameprijs verschuldigd.<br />
Inschrijving vereist: VIK-secretariaat.<br />
Referte: VOBED11208.<br />
ELEKTRICITEIT<br />
Energie-efficiëntie bij productie -<br />
elektrische motor<strong>en</strong><br />
donderdag 20 <strong>november</strong> 2008<br />
Met deze pres<strong>en</strong>tatie will<strong>en</strong> we de toehoorders wegwijs<br />
mak<strong>en</strong> in de <strong>en</strong>ergiebesparingsmogelijkhed<strong>en</strong> bij elektrische<br />
motor<strong>en</strong>. Dat is e<strong>en</strong> heel belangrijk item, als u er rek<strong>en</strong>ing mee<br />
houdt dat elektrische motor<strong>en</strong> 75% van de wereldwijde elektriciteitsproductie<br />
voor industriële toepassing<strong>en</strong> verbruik<strong>en</strong>.<br />
Rode draad van onze pres<strong>en</strong>tatie:<br />
• Summiere omschrijving van e<strong>en</strong> elektromotor<br />
• Energiebesparingsmogelijkhed<strong>en</strong> bij elektromotor<strong>en</strong>:<br />
- correcte dim<strong>en</strong>sionering<br />
- motor<strong>en</strong> met verhoogd r<strong>en</strong>dem<strong>en</strong>t<br />
I-mag <strong>november</strong> 2008<br />
42<br />
- gebruik van elektronische regeling<strong>en</strong><br />
voor pomp- <strong>en</strong> v<strong>en</strong>tilatoraandrijving<strong>en</strong><br />
- nieuwe g<strong>en</strong>eratie elektromotor<strong>en</strong> met<br />
extreem hoog r<strong>en</strong>dem<strong>en</strong>t<br />
- berek<strong>en</strong>ing van de terugverdi<strong>en</strong>tijd<br />
• PRAKTISCH<br />
Plaats: VIK-huis, Her<strong>en</strong>talsebaan 643,<br />
Wommelgem.<br />
Datum: donderdag 20 <strong>november</strong> 2008 om 19.30 uur,<br />
ontvangst vanaf 19 uur.<br />
Spreker: Wim Janss<strong>en</strong>s (Leroy Somer nv).<br />
Kostprijs: 10 euro voor VIK-led<strong>en</strong>; 15 euro voor<br />
medewerkers van bedrijfsled<strong>en</strong>; 25 euro voor niet-led<strong>en</strong>.<br />
Broodjes <strong>en</strong> uitgebreid drank<strong>en</strong>buffet inbegrep<strong>en</strong>.<br />
Annuler<strong>en</strong> van e<strong>en</strong> inschrijving kan tot 48 uur voor de<br />
aanvang van de activiteit gebeur<strong>en</strong> zonder kost<strong>en</strong>.<br />
Daarna is de volledige deelnameprijs verschuldigd.<br />
Inschrijving vereist: VIK-secretariaat.<br />
Referte: VOELE11108.<br />
HAVENTECHNOLOGIE<br />
Bevloering van bedrijv<strong>en</strong><br />
donderdag 20 <strong>november</strong> 2008<br />
Bedrijfsvloer<strong>en</strong> verschill<strong>en</strong> van wegverharding<strong>en</strong> door de<br />
grotere bandbreedte in specifieke gebruikseis<strong>en</strong> <strong>en</strong> de aard<br />
<strong>en</strong> de grootte van de belasting<strong>en</strong>. Onder bedrijfsvloer<strong>en</strong> vall<strong>en</strong><br />
talloze verharding<strong>en</strong>, zoals vloer<strong>en</strong> in magazijn<strong>en</strong>, garagebedrijv<strong>en</strong>,<br />
bedrijfsweg<strong>en</strong>, op- <strong>en</strong> overslagbedrijv<strong>en</strong>, containerterminals,<br />
<strong>en</strong>z. Vanwege het uite<strong>en</strong>lop<strong>en</strong>de toepassingsgebied,<br />
de aard <strong>en</strong> de grootte van de belasting, maar<br />
ook vanwege specifieke zak<strong>en</strong> zoals vlakheid <strong>en</strong> chemische<br />
best<strong>en</strong>digheid variër<strong>en</strong> de eis<strong>en</strong> per bedrijf. De gew<strong>en</strong>ste<br />
verharding kan dan ook alle<strong>en</strong> word<strong>en</strong> bereikt na het opstell<strong>en</strong><br />
van e<strong>en</strong> gedeg<strong>en</strong> programma van eis<strong>en</strong> waarin naast de<br />
belastings- <strong>en</strong> gebruiksaspect<strong>en</strong> ook aandacht wordt geschonk<strong>en</strong><br />
aan inrichting, lay-out, vergunning<strong>en</strong> <strong>en</strong> milieuzak<strong>en</strong>.<br />
Onze gastsprekers zijn de her<strong>en</strong> Frits Stas <strong>en</strong> Jan Van Dr<strong>en</strong>t<br />
van KOAC-NPC. Zij hebb<strong>en</strong> hun spor<strong>en</strong> verdi<strong>en</strong>d bij o.a. de<br />
Rijkswaterstaat <strong>en</strong> de luchthav<strong>en</strong> van Schiphol <strong>en</strong> zijn<br />
mom<strong>en</strong>teel actief als adviser<strong>en</strong>d studiebureau bij e<strong>en</strong> grootschalige<br />
r<strong>en</strong>ovatie van e<strong>en</strong> containerterminal in de<br />
Antwerpse hav<strong>en</strong>. KOAC-NPC is e<strong>en</strong> onafhankelijke specialist<br />
voor onderzoek, keuring <strong>en</strong> advies op het gebied van<br />
bouwmaterial<strong>en</strong> <strong>en</strong> hun hergebruik, verharding<strong>en</strong> <strong>en</strong> wegoppervlakeig<strong>en</strong>schapp<strong>en</strong>.<br />
We zijn er dan ook van overtuigd dat<br />
deze avond zeer interessant zal zijn voor al wie betrokk<strong>en</strong> is<br />
bij aanbesteding<strong>en</strong>, ontwerp <strong>en</strong> aanleg, maar ook bij het<br />
onderhoud van e<strong>en</strong> bedrijfsterrein.<br />
• PRAKTISCH<br />
Plaats: VIK-huis, Her<strong>en</strong>talsebaan 643, Wommelgem.<br />
Datum: donderdag 20 <strong>november</strong> 2008 om 20 uur.<br />
Sprekers: Frits Stas <strong>en</strong> Jan Van Dr<strong>en</strong>t, KOAC-NPC.
Kostprijs: 10 euro voor VIK-led<strong>en</strong>; 15 euro voor<br />
medewerkers van bedrijfsled<strong>en</strong>; 25 euro voor niet-led<strong>en</strong>.<br />
Inschrijving vereist: VIK-secretariaat.<br />
Referte: VOHAV11108.<br />
PIPING EN PIJPLEIDINGEN<br />
ASME BioProcessing Equipm<strong>en</strong>t<br />
dinsdag 18 <strong>november</strong> 2008<br />
ASME BPE is e<strong>en</strong> internationale norm voor het ontwerp <strong>en</strong><br />
de constructie van system<strong>en</strong> <strong>en</strong> compon<strong>en</strong>t<strong>en</strong> die gebruikt<br />
word<strong>en</strong> in hooghygiënische toepassing<strong>en</strong>. ASME BPE reikt<br />
ontwerpers <strong>en</strong> procesing<strong>en</strong>ieurs betrouwbare <strong>en</strong> meetbare<br />
criteria aan bij de selectie van compon<strong>en</strong>t<strong>en</strong> voor toepassing<strong>en</strong>,<br />
zoals 'Water for injection' (WFI), 'pure steam' (PS), bioreactor<strong>en</strong>,<br />
CIP-installaties, <strong>en</strong>z.<br />
De toepassing van ASME BPE leidt tot e<strong>en</strong> beter beheersbare<br />
ontwerp- <strong>en</strong> constructiefase, draagt bij tot minimalisatie<br />
van de validatie- <strong>en</strong> onderhoudskost<strong>en</strong> <strong>en</strong> bijgevolg ook tot<br />
minimalisatie van de totale projectkost<strong>en</strong>.<br />
• PRAKTISCH<br />
Plaats: VIK-huis, Her<strong>en</strong>talsebaan 643, Wommelgem.<br />
Datum: dinsdag 18 <strong>november</strong> om 20 uur, ontvangst vanaf<br />
19.30 uur<br />
Spreker: Peter Van der Sand<strong>en</strong>, project<strong>en</strong>gineer, actief<br />
in farmacie, biotechnologie, cosmetica <strong>en</strong> fijnchemie.<br />
Kostprijs: 10 euro voor VIK-led<strong>en</strong>; 15 euro voor<br />
medewerkers van bedrijfsled<strong>en</strong>; 25 euro voor niet-led<strong>en</strong>.<br />
Broodjes <strong>en</strong> uitgebreid drank<strong>en</strong>buffet inbegrep<strong>en</strong>.<br />
Inschrijving vereist: VIK-secretariaat. Annuler<strong>en</strong> van e<strong>en</strong><br />
inschrijving kan tot 48 uur voor de aanvang van de activiteit<br />
gebeur<strong>en</strong> zonder <strong>en</strong>ige kost<strong>en</strong>. Daarna is de volledige<br />
deelnameprijs verschuldigd.<br />
Referte: VOPPL11108.<br />
MEET- EN REGELTECHNIEK<br />
Elektrische installaties in ruimtes met<br />
stofexplosiegevaar<br />
dinsdag 18 <strong>november</strong> 2008<br />
Elektrische installaties in ruimtes met stofexplosiegevaar<br />
'J. Van Hemel<strong>en</strong> keuringsorganisme vzw' is e<strong>en</strong> door de<br />
Belgische overheid erk<strong>en</strong>d keuringsorganisme <strong>en</strong> EDTC<br />
(externe di<strong>en</strong>st voor technische controles) die vooral in de<br />
industrie wettelijke veiligheidsonderzoek<strong>en</strong> uitvoert. Van bij<br />
de oprichting is zij zeer actief in Ex-zonering<strong>en</strong> <strong>en</strong> in de<br />
inspecties in ruimt<strong>en</strong> waar gas <strong>en</strong>/of stofexplosiegevaar kunn<strong>en</strong><br />
heers<strong>en</strong>.<br />
In sector<strong>en</strong> met gasexplosiegevaar is m<strong>en</strong> met de materie<br />
meestal al langer vertrouwd. Maar elders word<strong>en</strong> ontvlamba-<br />
ACTIVITEITEN<br />
re stoff<strong>en</strong> in poedervorm nog al te vaak als onschuldig<br />
beschouwd. Ondanks regelmatige incid<strong>en</strong>t<strong>en</strong> word<strong>en</strong> zij zeld<strong>en</strong><br />
in verband gebracht met mogelijk explosiegevaar.<br />
Daardoor is niet iedere<strong>en</strong> zich bewust is van de reële gevar<strong>en</strong>.<br />
Tijd<strong>en</strong>s de uite<strong>en</strong>zetting wordt de huidige wetgeving in kaart<br />
gebracht <strong>en</strong> zull<strong>en</strong> de rec<strong>en</strong>te wetswijziging<strong>en</strong> toegelicht<br />
word<strong>en</strong>, zodat m<strong>en</strong> e<strong>en</strong> duidelijk overzicht krijgt op de actuele<br />
stand van zak<strong>en</strong>.<br />
Vertrekk<strong>en</strong>de van e<strong>en</strong> Ex-zoneringsdossier (AREI) <strong>en</strong>/of<br />
explosieveiligheidsdocum<strong>en</strong>t (ATEX), uitgewerkt op basis<br />
van gegev<strong>en</strong>s van de exploitant inzake product<strong>en</strong> <strong>en</strong> installaties,<br />
maakt m<strong>en</strong> e<strong>en</strong> correcte keuze van material<strong>en</strong> <strong>en</strong> neemt<br />
m<strong>en</strong> bepaalde maatregel<strong>en</strong> bij de realisatie van technische<br />
installaties. Verschill<strong>en</strong>de g<strong>en</strong>ormaliseerde beschermingswijz<strong>en</strong><br />
zijn daarbij aanleiding voor specifieke maatregel<strong>en</strong><br />
voor zowel installatie als gebruik.<br />
T<strong>en</strong> slotte wordt de aandacht getrokk<strong>en</strong> op te nem<strong>en</strong> maatregel<strong>en</strong><br />
die vaak uit het oog verlor<strong>en</strong> word<strong>en</strong> bij de exploitatie<br />
van elektrische installaties in ruimt<strong>en</strong> met explosiegevaar.<br />
Tijd<strong>en</strong>s de voorstelling zal voor de behandelde onderwerp<strong>en</strong><br />
telk<strong>en</strong>s verwez<strong>en</strong> word<strong>en</strong> naar handige hulpmiddel<strong>en</strong> <strong>en</strong><br />
informatie uit internationale normalisatie.<br />
Spreker: Ko<strong>en</strong> Van Hemel<strong>en</strong><br />
Statische lading<strong>en</strong> in de industrie<br />
De firma Athex is e<strong>en</strong> belangrijke speler op de markt van statische<br />
aarding<strong>en</strong> <strong>en</strong> controlesystem<strong>en</strong> (C<strong>en</strong>electrex -<br />
Newson Gale). Ook op het vlak van ionisatie zijn zij <strong>en</strong>orm<br />
actief (Fraser). Zo kunn<strong>en</strong> zij oplossing<strong>en</strong> aanbied<strong>en</strong> voor het<br />
bestrijd<strong>en</strong> van statische lading<strong>en</strong> in bijna alle sector<strong>en</strong> van<br />
de industrie.<br />
De grote spelers op de markt rust<strong>en</strong> hun bedrijv<strong>en</strong> standaard<br />
uit met controlesystem<strong>en</strong>. Maar kleinere bedrijv<strong>en</strong> wet<strong>en</strong><br />
soms niet e<strong>en</strong>s dat ze gevaar lop<strong>en</strong>. Dagelijks is in Europa<br />
statische elektriciteit de oorzaak van e<strong>en</strong> ongeluk. In België<br />
is dat bijna wekelijks het geval. In vele gevall<strong>en</strong> heeft dat<br />
dodelijke gevolg<strong>en</strong>. Door <strong>en</strong>kele e<strong>en</strong>voudige regels in acht te<br />
nem<strong>en</strong> kunn<strong>en</strong> al veel problem<strong>en</strong> verholp<strong>en</strong> word<strong>en</strong>.<br />
Met deze lezing tracht<strong>en</strong> we door e<strong>en</strong> praktische b<strong>en</strong>adering<br />
heel e<strong>en</strong>voudig de oorzak<strong>en</strong> te schets<strong>en</strong> waardoor statische<br />
elektriciteit e<strong>en</strong> gevaar kan vorm<strong>en</strong> in de werkomgeving. Ook<br />
word<strong>en</strong> oplossing<strong>en</strong> beschrev<strong>en</strong> om het probleem aan te<br />
pakk<strong>en</strong>.<br />
Spreker: B<strong>en</strong> Van Tichel<strong>en</strong><br />
• PRAKTISCH<br />
Plaats: VIK-huis, Her<strong>en</strong>talsebaan 643, Wommelgem.<br />
Datum: dinsdag 18 <strong>november</strong> 2008 om 20.00 uur.<br />
Sprekers: Ko<strong>en</strong> Van Hemel<strong>en</strong> (J. Van Hemel<strong>en</strong>,<br />
keuringsorganisme) <strong>en</strong> B<strong>en</strong> Van Tichel<strong>en</strong> (Athex)<br />
Kostprijs: 10 euro voor VIK-led<strong>en</strong>; 15 euro voor<br />
medewerkers van bedrijfsled<strong>en</strong>; 25 euro voor niet-led<strong>en</strong>.<br />
Broodjes <strong>en</strong> uitgebreid drank<strong>en</strong>buffet inbegrep<strong>en</strong>.<br />
Annuler<strong>en</strong> van e<strong>en</strong> inschrijving kan tot 48 uur voor de<br />
aanvang van de activiteit gebeur<strong>en</strong> zonder kost<strong>en</strong>.<br />
Daarna is de volledige deelnameprijs verschuldigd.<br />
Inschrijving vereist: VIK-secretariaat.<br />
Referte: VOREG11108.<br />
43 I-mag <strong>november</strong> 2008
TECHNISCH-COMMERCIEEL<br />
Meer resultaat met meer gemak<br />
dinsdag 25 <strong>november</strong> 2008<br />
Hoe uw zelfstur<strong>en</strong>d vermog<strong>en</strong> als verkoper vergrot<strong>en</strong> vanuit uw<br />
werkorganisatie?<br />
Welke problem<strong>en</strong> k<strong>en</strong>t de hed<strong>en</strong>daagse verkoper? Stijg<strong>en</strong>de<br />
targets, complexere techniciteit, grotere concurr<strong>en</strong>tie,<br />
mobielere klant<strong>en</strong>.<br />
Hoe vertaalt zich dat in de werkorganisatie? Hoge werkdruk,<br />
overvolle ag<strong>en</strong>da's, chronisch tijdsgebrek,<br />
overur<strong>en</strong> <strong>en</strong> week<strong>en</strong>dwerk, overvolle<br />
inbox<strong>en</strong>, veel ad hoc, groei<strong>en</strong>de<br />
papierstapels, in het privélev<strong>en</strong> gebrek<br />
aan <strong>en</strong>ergie, ge<strong>en</strong> tijd voor ontwikkeling<br />
<strong>en</strong> lange termijn.<br />
Annemarieke van<br />
d<strong>en</strong> Boogaard<br />
I-mag <strong>november</strong> 2008<br />
Wat ler<strong>en</strong> de toehoorders door deze<br />
pres<strong>en</strong>tatie bij te won<strong>en</strong>? Bewustwording<br />
<strong>en</strong> ler<strong>en</strong> zi<strong>en</strong> wat de eig<strong>en</strong><br />
mogelijkhed<strong>en</strong> zijn om met meer gemak<br />
resultat<strong>en</strong> te hal<strong>en</strong>, herk<strong>en</strong>n<strong>en</strong> van<br />
(in)effectieve werkgewoont<strong>en</strong>, aanler<strong>en</strong><br />
van effectieve werkgewoont<strong>en</strong>,<br />
onderscheid<strong>en</strong> 'automatisch' van<br />
'bewust werk<strong>en</strong>', onderscheid proactief<br />
<strong>en</strong> reactief werk<strong>en</strong>.<br />
Sprekers:<br />
Annemarieke van d<strong>en</strong> Boogaard heeft<br />
in haar loopbaan in binn<strong>en</strong>- <strong>en</strong> buit<strong>en</strong>land<br />
brede ervaring opgedaan op het<br />
Jetty Michiels<strong>en</strong><br />
vlak van verkoop, consultancy, personeelsbeleid<br />
<strong>en</strong> managem<strong>en</strong>t. Zij is sinds 6 jaar gecertificeerd<br />
trainer/coach bij Impulsus.<br />
Jetty Michiels<strong>en</strong> heeft brede commerciële ervaring opgedaan<br />
in kleine <strong>en</strong> grote bedrijv<strong>en</strong>. Ze is sinds 5 jaar gecertificeerd<br />
trainer/coach bij Impulsus.<br />
Op de website www.impulsus.com vindt u quotes van deelnemers<br />
bij refer<strong>en</strong>ties, België, handel <strong>en</strong> industrie.<br />
• PRAKTISCH<br />
Plaats: Hotel Ramada Plaza Antwerp, Desguinlei 94,<br />
Antwerp<strong>en</strong> (Berchem).<br />
Datum: dinsdag 25 <strong>november</strong> 2008 om 20 uur;<br />
verwelkoming vanaf 19.30 uur. Na de lezing receptie<br />
<strong>en</strong> netwerking tot 23 uur.<br />
Sprekers Annemarieke van d<strong>en</strong> Boogaard <strong>en</strong> Jetty<br />
Michiels<strong>en</strong>.<br />
Kostprijs: 10 euro voor VIK-led<strong>en</strong>; 15 euro voor<br />
medewerkers van bedrijfsled<strong>en</strong>; 25 eu-ro voor niet-led<strong>en</strong>.<br />
Broodjes <strong>en</strong> uitgebreid drank<strong>en</strong>buffet inbegrep<strong>en</strong>.<br />
Annuler<strong>en</strong> van e<strong>en</strong> inschrijving kan tot 48 uur voor de<br />
aanvang van de activiteit zonder <strong>en</strong>ige kost<strong>en</strong>.<br />
Daarna is de volledige deelnameprijs verschuldigd.<br />
Inschrijving vereist: VIK-secretariaat.<br />
Referte: VOTCM11108.<br />
44<br />
VOEDING<br />
Industrial applications of high power<br />
ultrasonic<br />
maandag 10 <strong>november</strong> 2008<br />
Since the change of the mill<strong>en</strong>nium, high power ultrasound<br />
has become an alternative food processing technology,<br />
applicable to large-scale commercial applications, such as<br />
emulsification, homog<strong>en</strong>ization, extraction, crystallization,<br />
dewatering, low temperature pasteurization, degassing,<br />
defoaming, activation and inactivation of <strong>en</strong>zymes, particle<br />
size reduction, extrusion and viscosity alteration. This can be<br />
attributed to significant improvem<strong>en</strong>ts in equipm<strong>en</strong>t design<br />
and effici<strong>en</strong>cy during the late nineties. Like most innovative<br />
food processing technologies, high power ultrasonics is not<br />
an off-the-shelf technology and requires careful developm<strong>en</strong>t<br />
and scale-up for each and every application. The objective of<br />
this pres<strong>en</strong>tation is to share examples of ultrasonic applications<br />
that have made it to the commercialization stage, its<br />
advantages and limitations, as well as some key learning's,<br />
involving scale up of an innovative food technology in g<strong>en</strong>eral.<br />
Dr. Alex Patist received his BS, MS (Eindhov<strong>en</strong>,<br />
Netherlands) and Ph.D (Florida, USA) in chemical <strong>en</strong>gineering.<br />
In 1999, Dr. Patist joined Cargill Research in<br />
Minneapolis, where he is curr<strong>en</strong>tly a principal research <strong>en</strong>gineer,<br />
leading multiple research- and <strong>en</strong>gineering teams<br />
across the US, Europe, Asia, and Australia. His main responsibility<br />
is creating distinctive value by<br />
taking innovative processing technologies<br />
from concept to commercialization.<br />
Patist is a member of the American<br />
Institute of Chemical Engineers<br />
(AIChE), American Oil Chemists'<br />
Society (AOCS), Institute of Food<br />
Technologists (IFT), Royal Dutch<br />
Chemical Society (KNCV) and serves<br />
on the Board of Directors of the<br />
Dr. Alex Patist<br />
Minnesota High Tech Association<br />
Dr. Bates holds both a Ph.D in high<br />
power ultrasonics, applied to industrial<br />
chemical processing and a bachelor's<br />
degree in chemistry from the University<br />
of Cov<strong>en</strong>try (UK). Over 20 years, his<br />
professional career has focused on<br />
building a globally recognised technical/<strong>en</strong>gineering<br />
consulting and equipm<strong>en</strong>t<br />
supply business in the application<br />
Dr. Darr<strong>en</strong> Bates of high-power ultrasonics across multiple<br />
industries, with a significant focus<br />
on food and beverages. Dr. Bates' cli<strong>en</strong>ts have included various<br />
well known firms and <strong>en</strong>terprises. He is a member of the<br />
Royal Society of Chemists in the UK and a member of the<br />
European Society of Sonochemistry.
• PRAKTISCH<br />
Plaats: VIK-huis, Her<strong>en</strong>talsebaan 643, Wommelgem.<br />
Datum: maandag 10 <strong>november</strong> 2008 om 19 uur, ontvangst<br />
vanaf 18.30 uur.<br />
Sprekers: Alex Patist Cargill, Inc. Minneapolis, USA;<br />
Darr<strong>en</strong> Bates, Cavitus PTY LTD, Adelaide, Australia.<br />
Kostprijs: 10 euro voor VIK-led<strong>en</strong>; 15 euro voor<br />
medewerkers van bedrijfsled<strong>en</strong>; 25 euro voor niet-led<strong>en</strong>.<br />
Broodjes <strong>en</strong> uitgebreid drank<strong>en</strong>buffet inbegrep<strong>en</strong>.<br />
Annuler<strong>en</strong> van e<strong>en</strong> inschrijving kan tot 48 uur voor de<br />
aanvang van de activiteit gebeur<strong>en</strong> zonder kost<strong>en</strong>.<br />
Daarna is de volledige deelnameprijs verschuldigd.<br />
Inschrijving vereist: VIK-secretariaat.<br />
Referte: VOVOE11108.<br />
VEILIGHEID - MILIEU<br />
Zone 0: e<strong>en</strong> explosief onderwerp!<br />
donderdag 13 <strong>november</strong> 2008<br />
Met deze avond will<strong>en</strong> we de toehoorders <strong>en</strong>kele mogelijkhed<strong>en</strong><br />
voorstell<strong>en</strong> hoe explosieve zone 0-dampm<strong>en</strong>gsels kunn<strong>en</strong><br />
word<strong>en</strong> behandeld. We d<strong>en</strong>k<strong>en</strong> daarbij aan het transport<br />
<strong>en</strong> de behandeling van dampemissies die vrijkom<strong>en</strong> bij het<br />
verlad<strong>en</strong> van vluchtige product<strong>en</strong> naar scheepstanks/tankwag<strong>en</strong>s<br />
<strong>en</strong> dampemissies van opslagtanks op e<strong>en</strong> economische,<br />
milieuvri<strong>en</strong>delijke <strong>en</strong> gecontroleerde wijze.<br />
• PRAKTISCH<br />
Plaats: VIK-huis, Her<strong>en</strong>talsebaan 643, Wommelgem.<br />
Datum: donderdag 13 <strong>november</strong> 2008 om 20 uur.<br />
Spreker:Theo Mart<strong>en</strong>s, verkoop- <strong>en</strong> marketingleider<br />
Europem nv.<br />
Kostprijs: 10 euro voor VIK-led<strong>en</strong>; 15 euro voor<br />
medewerkers van bedrijfsled<strong>en</strong>; 25 euro voor niet-led<strong>en</strong>.<br />
Annulatie van e<strong>en</strong> inschrijving kan tot 48 uur voor de<br />
aanvang van de activiteit zonder kost<strong>en</strong>.<br />
Daarna is de volledige deelnameprijs verschuldigd.<br />
Broodjes <strong>en</strong> uitgebreid drank<strong>en</strong>buffet inbegrep<strong>en</strong>.<br />
Inschrijving vereist: VIK-secretariaat.<br />
Referte: VOVEI11108.<br />
AGENDA BIJEENKOMSTEN<br />
Studiegroep Bedrijfsbeleid<br />
16-12-2008 Efficiënt projectmanagem<strong>en</strong>t bij de invoering<br />
van e<strong>en</strong> ERP-project, VIK-huis, 20 uur<br />
17-02-2009 Stuurgroepvergadering, VIK-huis, 20 uur<br />
17-03-2009 Lezing: Multidim<strong>en</strong>sioneel ondernem<strong>en</strong>, de<br />
nieuwe zingeving van het ondernemersschap,<br />
VIK-huis, 20 uur<br />
Studiegroep Bouwkunde<br />
26-11-2008 Stuurgroepvergadering, VIK-huis, 20 uur<br />
ACTIVITEITEN<br />
Studiegroep Elektriciteit<br />
20-11-2008 Lezing: Energie-efficiëntie bij productie -<br />
elektrische motor<strong>en</strong>, VIK-huis, 19.30 uur<br />
11-12-2008 Windturbines, VIK-huis, 19.30 uur<br />
15-01-2009 Lezing: r<strong>en</strong>dem<strong>en</strong>tsmeting<strong>en</strong> op motor<strong>en</strong>,<br />
VIK-huis, 19.30 uur<br />
19-02-2009 De nieuwe machine RL + EN 60204-1, VIK-huis,<br />
19.30 uur<br />
19-03-2009 Lezing: lichtberek<strong>en</strong>ing<strong>en</strong>, VIK-huis, 19.30 uur<br />
16-04-2009 Goed vakmanschap elektrische aansluiting<strong>en</strong>:<br />
Van Hemel<strong>en</strong>, VIK-huis, 19.30 uur<br />
21-05-2009 Lezing: Fouttracing in kabels, de technologie,<br />
VIK-huis, 19.30 uur<br />
18-06-2009 Lezing: SIL in de elektrotechniek, VIK-huis,<br />
19.30 uur<br />
Studiegroep Hav<strong>en</strong>technologie<br />
20-11-2008 Lezing: bevloering van bedrijv<strong>en</strong>, VIK-huis,<br />
20 uur<br />
Studiegroep Piping, Pijpleiding<strong>en</strong> <strong>en</strong> Lastechniek<strong>en</strong><br />
18-11-2008 Lezing: ASME BioProcessing Equipm<strong>en</strong>t<br />
(ASME BPE), VIK-huis, 20 uur<br />
Studiegroep <strong>Regeltechniek</strong><br />
18-11-2008 Lezing: Statische elektriciteit:hoe kunn<strong>en</strong> we<br />
die eliminer<strong>en</strong> in stofomgeving<strong>en</strong>? VIK-huis,<br />
20 uur<br />
02-12-2008 Stuurgroepvergadering, VIK-huis, 20 uur<br />
25-03-2009 Bedrijfsbezoek Rodax<br />
Studiegroep Technisch-commercieel<br />
25-11-2008 Lezing: Meer resultaat met meer gemak,<br />
Antwerp<strong>en</strong>, 20 uur<br />
Studiegroep Veiligheid <strong>en</strong> milieu<br />
13-11-2008 Lezing: Zone 0 e<strong>en</strong> explosief onderwerp!,<br />
VIK-huis, 20 uur<br />
Studiegroep Voeding<br />
10-11-2008 Lezing: Industrial applications of high power<br />
ultrasonic, VIK-huis, 19 uur<br />
02-12-2008 Stuurgroepvergadering, VIK-huis, 18.30 uur<br />
HOWEST haalt Europese<br />
designprijs binn<strong>en</strong><br />
KORTRIJK. De masteropleiding 'Industrieel ontwerp<strong>en</strong>'<br />
van de Hogeschool West-Vlaander<strong>en</strong><br />
(HOWEST) heeft de eerste<br />
plaats behaald in de Europese<br />
finale van de Design<br />
Managem<strong>en</strong>t Europe Award.<br />
De hogeschool haalde het in<br />
de categorie 'non-profit'.<br />
45 I-mag <strong>november</strong> 2008
VIK Vorming<br />
VIK Vorming<br />
WOMMELGEM. Enkele jar<strong>en</strong> geled<strong>en</strong> kwam op de<br />
bestuursvergadering van het VIK-departem<strong>en</strong>t Beroepsbelang<strong>en</strong><br />
het probleem ter sprake van het gebrek aan<br />
erk<strong>en</strong>ning van de collega's industrieel ing<strong>en</strong>ieur als<br />
expert in conflictsituaties bij rechtbank<strong>en</strong> <strong>en</strong> verzekeringszak<strong>en</strong>.<br />
Bij nader onderzoek van dat dossier bleek er<br />
e<strong>en</strong> nijp<strong>en</strong>d tekort te zijn aan experts<br />
die zowel technisch als juridisch<br />
onderlegd zijn. Kwam daarbij dat de<br />
expert meestal onbek<strong>en</strong>d is <strong>en</strong> over<br />
ge<strong>en</strong> officiële erk<strong>en</strong>ning beschikt.<br />
Technische expertise kan nochtans<br />
e<strong>en</strong> hulp bied<strong>en</strong> in onder meer de<br />
afhandeling op het vlak van justitie,<br />
aan arbitrage bij betwisting<strong>en</strong> in<br />
industriële of contractuele omstandighed<strong>en</strong><br />
<strong>en</strong> ook aan de afhandeling<br />
van schadeclaims bij verzekering<strong>en</strong> of<br />
bij discussies tuss<strong>en</strong> partij<strong>en</strong>.<br />
Het bestuur van het VIK-departem<strong>en</strong>t<br />
Beroepsbelang<strong>en</strong> nam het initiatief om e<strong>en</strong><br />
ad-hocwerkgroep op te richt<strong>en</strong>. Al snel<br />
kwam die werkgroep tot het besluit dat de<br />
to<strong>en</strong> al bestaande opleiding<strong>en</strong> bij de universiteit<strong>en</strong>, noch de cursuss<strong>en</strong><br />
<strong>en</strong> voordracht<strong>en</strong> bij de expertsver<strong>en</strong>iging<strong>en</strong> e<strong>en</strong> oplossing<br />
bod<strong>en</strong> voor het gebrek aan juridische k<strong>en</strong>nis bij onze collegaing<strong>en</strong>ieurs<br />
die de taak van gerechtelijk expert als opdracht aanvaard<strong>en</strong>.<br />
I-mag <strong>november</strong> 2008<br />
Fellow in gerechtelijke expertise<br />
<strong>en</strong> VIK-ing<strong>en</strong>ieur-expert®<br />
Op 24 januari begint vijfde promotiejaar!<br />
Op vrijdag 21 <strong>november</strong> vindt de eerste editie van 'Licht op ler<strong>en</strong>'<br />
plaats, het VOV-forum rond actuele beleidsopties <strong>en</strong> praktijkervaring<strong>en</strong><br />
inzake ler<strong>en</strong>. E<strong>en</strong> boei<strong>en</strong>de confer<strong>en</strong>tiedag met pl<strong>en</strong>aire<br />
keynotes, parallelsessies, e<strong>en</strong> pl<strong>en</strong>air debat, met lunch <strong>en</strong> netwerkborrel.<br />
Kortom, e<strong>en</strong> niet te miss<strong>en</strong> ev<strong>en</strong>em<strong>en</strong>t! VIK Vorming<br />
is dan ook sponsor van dit ev<strong>en</strong>t!<br />
46<br />
Het was dus logisch dat er in het kader van VIK Vorming in 2005<br />
e<strong>en</strong> langlop<strong>en</strong>de masterclass VIK-certified® 'Fellow in gerechtelijke<br />
expertise' werd uitgebouwd.<br />
Eind januari 2009 begint de cursus aan zijn vijfde editie. Daarbij<br />
word<strong>en</strong> aan de hand van de reacties van onze cursist<strong>en</strong> jaarlijks<br />
de nodige correcties <strong>en</strong> aanvulling<strong>en</strong> aangebracht om de cursus<br />
up-to-date te houd<strong>en</strong> <strong>en</strong> in overe<strong>en</strong>stemming<br />
met de huidige stand van zak<strong>en</strong> inzake wetgeving.<br />
Meer info over de cursus vindt u op<br />
www.vik.be/fge.<br />
Parallel aan de organisatie van die cursus<br />
door VIK Vorming besliste het VIK-departem<strong>en</strong>t<br />
Beroepsbelang<strong>en</strong> e<strong>en</strong> C<strong>en</strong>trum Experts<br />
op te richt<strong>en</strong> dat aan alle collega's industrieel<br />
ing<strong>en</strong>ieurs die als expert of deskundige<br />
opdracht<strong>en</strong> uitvoer<strong>en</strong> (of will<strong>en</strong> uitvoer<strong>en</strong>)<br />
e<strong>en</strong> ontmoetingsplatform <strong>en</strong> wederzijdse<br />
ondersteuning kan aanbied<strong>en</strong>. We mak<strong>en</strong> er<br />
daarbij ge<strong>en</strong> onderscheid in of iemand dat<br />
doet als zelfstandige, in bijberoep of occasioneel.<br />
Zie hiervoor: www.vik.be.<br />
Ook werd beslot<strong>en</strong> de titel van VIK-ing<strong>en</strong>ieurexpert®<br />
in het lev<strong>en</strong> te roep<strong>en</strong>. Collega's met<br />
de nodige ervaring kunn<strong>en</strong> die erk<strong>en</strong>ning aanvrag<strong>en</strong>.<br />
Het register 2008-2009 waarin die<br />
geregistreerde <strong>en</strong> door de VIK erk<strong>en</strong>de collega's<br />
werd<strong>en</strong> opg<strong>en</strong>om<strong>en</strong>, werd ondertuss<strong>en</strong><br />
ook in gerechtelijke kring<strong>en</strong> verspreid.<br />
Hebt u nog ge<strong>en</strong> exemplaar van dat register ontvang<strong>en</strong>, dan kunt<br />
u dat aanvrag<strong>en</strong> op het VIK-secretariaat: ing@vik.be.<br />
Ing. Eti<strong>en</strong>ne BEERNAERTS MSc<br />
'Licht op ler<strong>en</strong>' met VIK Vorming<br />
vrijdag 21 <strong>november</strong> 2008<br />
Vrijdag 21 <strong>november</strong>, Nationale Bank van België, Warmoesberg<br />
61, 1000 Brussel.<br />
Inschrijv<strong>en</strong> als deelnemer kan via www.vov.be/lichtopler<strong>en</strong>.
VIK Vorming<br />
VIK Vorming<br />
Slechtnieuwsgesprekk<strong>en</strong><br />
donderdag<strong>en</strong> 17 <strong>november</strong> <strong>en</strong> 11 december 2008<br />
Uw slechtnieuwsgesprekk<strong>en</strong> verlop<strong>en</strong> niet altijd<br />
vlekkeloos? Ontstaan er soms problem<strong>en</strong> die u kon<br />
vermijd<strong>en</strong>? Weet u niet hoe om te gaan met de<br />
emotionele reacties?<br />
Hoewel elk slechtnieuwsgesprek uniek is, kunn<strong>en</strong> gespreksstrategieën<br />
de effectiviteit van elk gesprek aanzi<strong>en</strong>lijk verhog<strong>en</strong>. Het<br />
is niet voldo<strong>en</strong>de om te wet<strong>en</strong> wat die strategieën zijn. U kan ze<br />
alle<strong>en</strong> succesvol toepass<strong>en</strong> na oef<strong>en</strong>ing in e<strong>en</strong> veilige trainingsomgeving.<br />
Na dit programma zult u:<br />
> strategieën beheers<strong>en</strong> die e<strong>en</strong> slechtnieuwsgesprek<br />
voorspoedig do<strong>en</strong> verlop<strong>en</strong><br />
> beter omgaan met de emoties van ander<strong>en</strong> <strong>en</strong><br />
met uw eig<strong>en</strong> emoties<br />
> waardevolle adviez<strong>en</strong> me<strong>en</strong>em<strong>en</strong> voor verdere<br />
ontwikkeling in de praktijk<br />
• DOELGROEP<br />
U voert slechtnieuwsgesprekk<strong>en</strong> met klant<strong>en</strong>, fabrikant<strong>en</strong>,<br />
opdrachtgevers, collega's, medewerkers, chefs,...?<br />
• PROGRAMMA<br />
Van de deelnemers wordt e<strong>en</strong> zeer actieve deelname verwacht.<br />
Naast theorie is er veel aandacht voor de realiteit:<br />
• oef<strong>en</strong><strong>en</strong> van gesprekstechniek<strong>en</strong> in de vorm van<br />
laagdrempelige roll<strong>en</strong>oef<strong>en</strong>ing<strong>en</strong><br />
• observatie van je eig<strong>en</strong> gesprekk<strong>en</strong> via vrijwillige<br />
video-opnam<strong>en</strong><br />
• voorbereid<strong>en</strong> van e<strong>en</strong> gesprek met iemand buit<strong>en</strong> de cursus<br />
Dag 1<br />
• Doel bepal<strong>en</strong><br />
• Efficiënt voorbereid<strong>en</strong><br />
• Soort<strong>en</strong> slechtnieuwsgesprek<br />
• De fas<strong>en</strong> van e<strong>en</strong> slechtnieuwsgesprek<br />
• Slecht nieuws waarnem<strong>en</strong> & de emotionele reactie<br />
• Omgaan met de emotionele reactie<br />
Dag 2<br />
• Opvolging ervaring<strong>en</strong> sinds dag 1<br />
• Feit<strong>en</strong> <strong>en</strong> filters in e<strong>en</strong> slechtnieuwsgesprek<br />
• Filters (obstakels) omdraai<strong>en</strong><br />
• Actie: motiver<strong>en</strong>, oplossing, exit, daadkracht,...<br />
• Typische valkuil<strong>en</strong> vermijd<strong>en</strong><br />
• Omgaan met je eig<strong>en</strong> emotionele reactie<br />
• E<strong>en</strong> actieplan opstell<strong>en</strong><br />
• PRAKTISCH<br />
27.11 - 11.12 telk<strong>en</strong>s van 9 tot 17 uur (lunch inbegrep<strong>en</strong>), VIK-huis<br />
Snellez<strong>en</strong><br />
vrijdag<strong>en</strong> 21 <strong>november</strong> <strong>en</strong> 5 december 2008<br />
Wordt u ook elke dag overstelpt met stapels informatie<br />
<strong>en</strong> heeft u soms het gevoel dat uw leesstapel<br />
voortdur<strong>en</strong>d to<strong>en</strong>eemt in plaats van af te nem<strong>en</strong>?<br />
Heeft u ook massa's memo's, briev<strong>en</strong>, vakliteratuur,<br />
rapport<strong>en</strong>, krant<strong>en</strong>... te verwerk<strong>en</strong> <strong>en</strong> neemt u<br />
dat dan mee naar huis om het daar 'rustig' te kunn<strong>en</strong><br />
lez<strong>en</strong>? Slaagt u erin om dat dan ook te do<strong>en</strong>?<br />
• DOELGROEP<br />
Al wie zijn leesindex (snelheid <strong>en</strong> begrip) wil optimaliser<strong>en</strong>,<br />
zodat ook zij of hij de leesstapel ziet verminder<strong>en</strong>. Ook person<strong>en</strong><br />
met leesmoeilijkhed<strong>en</strong> kunn<strong>en</strong> hun leesresultaat aanzi<strong>en</strong>lijk verbeter<strong>en</strong>.<br />
• PROGRAMMA<br />
De opleiding is gebaseerd op de basisprincipes van Tony Buzan,<br />
waarbij ernaar gestreefd wordt om uw rechter- <strong>en</strong> linkerhers<strong>en</strong>helft<br />
meer sam<strong>en</strong> te b<strong>en</strong>utt<strong>en</strong>. De principes van breinvri<strong>en</strong>delijk<br />
ler<strong>en</strong> word<strong>en</strong> u aangeleerd <strong>en</strong> dat resulteert in e<strong>en</strong> aanzi<strong>en</strong>lijke<br />
to<strong>en</strong>ame van uw leessnelheid (e<strong>en</strong> verdubbeling tot verdrievoudiging).<br />
U onthoudt bov<strong>en</strong>di<strong>en</strong> beter wat u gelez<strong>en</strong> hebt. Door uw<br />
og<strong>en</strong> <strong>en</strong> uw brein optimaal te lat<strong>en</strong> sam<strong>en</strong>werk<strong>en</strong> leest u sneller<br />
<strong>en</strong> efficiënter.<br />
• PRAKTISCH<br />
21.11 - 05.12 telk<strong>en</strong>s van 14 tot 17 uur, VIK-huis.<br />
47 I-mag <strong>november</strong> 2008
VIK Vorming<br />
VIK Vorming<br />
I-mag <strong>november</strong> 2008<br />
Validatie, kwaliteitscontrole <strong>en</strong><br />
meetonzekerheid in laboratoria<br />
volg<strong>en</strong>s ISO/IEC 17025<br />
Vanaf maandag 19 januari 2009<br />
Tijd<strong>en</strong>s de eerste dag van deze cursus krijgt u de nodige theoretische<br />
achtergrond over de basisstatistiek in laboratoria <strong>en</strong> de<br />
validatieparameters. Daarna volgt dan het opstell<strong>en</strong> van controlekaart<strong>en</strong><br />
<strong>en</strong> het interpreter<strong>en</strong> van intervergelijking<strong>en</strong> aan bod,<br />
alsook de 'bottom-up'-berek<strong>en</strong>ing van de meetonzekerheid op<br />
basis van de GUM-guide (Guide to the expression of uncertainty<br />
in measurem<strong>en</strong>t). De derde dag wordt de 'top-down'-methode<br />
toegelicht, waarbij sterk de nadruk wordt gelegd op het gebruik<br />
van validatiegegev<strong>en</strong>s, zoals reproduceerbaarheid <strong>en</strong> precisie om<br />
meetonzekerheid te berek<strong>en</strong><strong>en</strong>. Die b<strong>en</strong>adering is zeer sterk aangewez<strong>en</strong><br />
in laboratoria waar de rigoureuze aanpak van de GUM<br />
niet kan word<strong>en</strong> gevolgd, zoals bij meerdere chemische of fysische<br />
laboratoria.<br />
• DOELGROEP<br />
De opleiding is voornamelijk bedoeld voor technisch verantwoordelijk<strong>en</strong><br />
<strong>en</strong> kwaliteitsmedewerkers die instaan voor de validatie,<br />
de opvolging van kwaliteitscontroles <strong>en</strong> de berek<strong>en</strong>ing van<br />
de meetonzekerheid in e<strong>en</strong> ruim gebied van kwantitatieve analytische<br />
methodes, zoals milieu, voedselveiligheid, bouwkunde, ...<br />
Bij voorkeur heb je al e<strong>en</strong> basisk<strong>en</strong>nis statistiek. Na de cursus<br />
b<strong>en</strong>t u in staat om zelf de gepaste validatiecriteria te bepal<strong>en</strong> <strong>en</strong><br />
te berek<strong>en</strong><strong>en</strong> voor uw methode, om e<strong>en</strong> goed kwaliteitscontrole-<br />
Praktisch toegepaste regelgeving voor bouw<br />
<strong>en</strong> uitrusting in de vleeswar<strong>en</strong>industrie<br />
18 <strong>november</strong> 2008 - G<strong>en</strong>t<br />
Campus Kaho Sint-Liev<strong>en</strong><br />
• HET SYMPOSIUM ...<br />
• geeft e<strong>en</strong> duidelijk beeld van hoe m<strong>en</strong> in de praktijk<br />
moet omgaan met de normering <strong>en</strong> de wetgeving in<br />
de vleesverwerk<strong>en</strong>de industrie. De wetgeving wordt<br />
verduidelijkt door het Federaal Voedselag<strong>en</strong>tschap<br />
<strong>en</strong> wordt telk<strong>en</strong>s verduidelijkt aan de hand van reële<br />
cases, fotomateriaal <strong>en</strong> praktijkvoorbeeld<strong>en</strong>.<br />
Tot op het bot<br />
dinsdag 10 februari 2009<br />
48<br />
systeem uit te bouw<strong>en</strong> <strong>en</strong> te beher<strong>en</strong> <strong>en</strong> om e<strong>en</strong> meetonzekerheidsbudget<br />
op te stell<strong>en</strong> <strong>en</strong> te interpreter<strong>en</strong> voor uw methode.<br />
• PROGRAMMA<br />
• Introductie tot statistiek in het laboratorium<br />
• Introductie rond validatie<br />
• De validatieprocedure<br />
• Validatieparameters berek<strong>en</strong><strong>en</strong><br />
• E<strong>en</strong> kwaliteitscontrolesysteem opzett<strong>en</strong><br />
aan de hand van controlekaart<strong>en</strong><br />
• Intervergelijking<strong>en</strong> <strong>en</strong> ringtest<strong>en</strong> interpreter<strong>en</strong><br />
• De basisprincipes van de onzekerheidsberek<strong>en</strong>ing<br />
volg<strong>en</strong>s de GUM<br />
• Het gebruik van gegev<strong>en</strong>s over juistheid<br />
op basis van refer<strong>en</strong>tiematerial<strong>en</strong>, interlaboratoriumproev<strong>en</strong><br />
<strong>en</strong> terugvindingsexperim<strong>en</strong>t<strong>en</strong><br />
• Het gebruik van precisiegegev<strong>en</strong>s op basis van QC-kaart<strong>en</strong><br />
of duploanalyses<br />
• Telk<strong>en</strong>s word<strong>en</strong> <strong>en</strong>kele oef<strong>en</strong>ing<strong>en</strong> uitgewerkt<br />
• PRAKTISCH<br />
19.01-22.01-27.01 telk<strong>en</strong>s van 9 tot 17 uur (lunch inbegrep<strong>en</strong>),<br />
VIK-huis.<br />
• wil e<strong>en</strong> antwoord gev<strong>en</strong> op vrag<strong>en</strong> uit de volledige<br />
sector van de vleesverwerking. Zowel betreff<strong>en</strong>de<br />
de inrichting van de werkplaats<strong>en</strong>, de bouw <strong>en</strong> de<br />
bouwhygiëne (speciale techniek<strong>en</strong>, koeling <strong>en</strong> <strong>en</strong>ergiebesparing)<br />
als de inrichting <strong>en</strong> de binn<strong>en</strong>aankleding<br />
<strong>en</strong> de volledige wijze waarop de controles <strong>en</strong><br />
inspecties verlop<strong>en</strong>.<br />
• PROGRAMMA<br />
Vraag nu de folder aan! 03 259 11 06<br />
of manuella.goyvaerts@vik.be.<br />
Of neem e<strong>en</strong> kijkje op onze website www.vik.be/symposia.<br />
Symposium
VIK Vorming<br />
VIK Vorming<br />
Studiedag<br />
Impact van mechanical seals op LCC<br />
<strong>en</strong> up-time bedrijfsinstallaties<br />
donderdag 13 <strong>november</strong> 2008<br />
VIK-huis Wommelgem<br />
• PROGRAMMA<br />
• 5 elem<strong>en</strong>t<strong>en</strong> mechanical seals<br />
• Aspect<strong>en</strong> <strong>en</strong> falingsoorzak<strong>en</strong> gerelateerd aan LCC<br />
• Inbouwparameters mechanical seals<br />
• Overzicht van alle mechanical sealstypes<br />
• Root cause analysis <strong>en</strong> belang van correct<br />
gedefinieerde bedrijfsparameters<br />
• Verander<strong>en</strong>de omgeving <strong>en</strong> impact op mechanical seals<br />
• 12 cases uit de praktijk <strong>en</strong> stand met foutvoorbeeld<strong>en</strong><br />
• DOELGROEP<br />
Deze studiedag is niet te miss<strong>en</strong> voor elke bedrijfsverantwoordelijke<br />
die betrokk<strong>en</strong> is bij beslissing<strong>en</strong> die het correcte gebruik van<br />
mechanical seals kan beïnvloed<strong>en</strong>, zoals:<br />
• aankoopverantwoordelijk<strong>en</strong> van mechanical seals,<br />
• procesoperator<strong>en</strong> <strong>en</strong> -verantwoordelijk<strong>en</strong> voor process<strong>en</strong><br />
waarin mechanical seals voorkom<strong>en</strong>,<br />
• technisch verantwoordelijk<strong>en</strong> betrokk<strong>en</strong> bij ontwerp/<br />
<strong>en</strong>gineering, montage/demontage, indi<strong>en</strong>ststelling/opstart<strong>en</strong>,<br />
opvolging van goede werking van mechanical seals.<br />
• Nog niet ingeschrev<strong>en</strong>?<br />
Stuur dan snel e<strong>en</strong> mailtje naar vikvorming@vik.be of vul het<br />
inschrijvingsformulier in via de website www.vik.be/symposia.<br />
Clear English in technical reports<br />
donderdag<strong>en</strong> 4 <strong>en</strong> 18 december 2008<br />
You know what you are writing about. Do your readers know what<br />
you have writt<strong>en</strong>? After this training course you will:<br />
• adopt writing strategies for reports and similar texts<br />
• write in a contemporary style<br />
• formulate the message clearly<br />
• ori<strong>en</strong>tate towards the reader<br />
• avoid common pitfalls for foreign users of English<br />
Will you bring your own reports along? You will receive personalized<br />
advice. Sanitize your texts first, i.e. make non-relevant information,<br />
such as names and numbers, illegible.<br />
• DOELGROEP<br />
You oft<strong>en</strong> write technical reports, memoranda or summaries in<br />
English. Ev<strong>en</strong> if you write English reports only occasionally and<br />
you want to tackle it professionally.<br />
• PROGRAMMA<br />
• To prepare effici<strong>en</strong>tly<br />
• To determine the aim<br />
• To adapt cont<strong>en</strong>ts and aim to the reader<br />
• To adopt strong strategies for analysis and synthesis<br />
(structure clearly, distinguish ess<strong>en</strong>ce and details, select<br />
and delete information, establish relationships: internal and<br />
external, repres<strong>en</strong>t information: mindmap, chunks, ...)<br />
• To adopt strategies for structure<br />
(chronological order, topical order, inverted pyramid,<br />
semi-chronological order, reporting structure)<br />
• To master an appropriate writing style<br />
(s<strong>en</strong>t<strong>en</strong>ce level, word level, jargon)<br />
• To rely on a checklist<br />
• PRAKTISCH<br />
04.12 - 18.12 telk<strong>en</strong>s van 9 tot 17 uur (lunch inbegrep<strong>en</strong>), VIK-huis.<br />
49 I-mag <strong>november</strong> 2008
VIK Vorming<br />
VIK Vorming<br />
Cursusag<strong>en</strong>da <strong>november</strong> - december 2008<br />
CURSUS STARTDATUM EINDDATUM AANTAL SESSIES LEDENTARIEF<br />
TECHNOLOGIE<br />
CE-markering: de nieuwe machinerichtlijn 15/11/2008 06/12/2008 4 550<br />
Plann<strong>en</strong> van bouwproject<strong>en</strong> met MS Project 2003 17/11/2008 08/12/2008 4 500<br />
Energieprestatierichtlijn in Vlaander<strong>en</strong> 17/11/2008 24/11/2008 2 330<br />
Stoom aan de ontwerptafel 17/11/2008 11/12/2008 8 860<br />
Geluid in <strong>en</strong> onderhoud van v<strong>en</strong>tilatiesystem<strong>en</strong> 18/11/2008 02/12/2008 3 380<br />
Verwarmingstechnische calculaties: basis 19/11/2008 17/12/2008 5 560<br />
Verwarmingstechnische calculaties 19/11/2008 18/02/2009 10 1010<br />
Bekisting<strong>en</strong> <strong>en</strong> zichtbeton 20/11/2008 04/12/2008 5 560<br />
Risicomanagem<strong>en</strong>t in de bouw 20/11/2008 27/11/2008 2 330<br />
Pomp<strong>en</strong>, het kwetsbare hart van de installatie 20/11/2008 27/11/2008 4 620<br />
S88 - gestructureerd modeller<strong>en</strong> van productieprocess<strong>en</strong> 21/11/2008 28/11/2008 4 720<br />
Verwarmingstechnische calculaties: gevorderd<strong>en</strong> 21/01/2009 18/02/2009 5 560<br />
BEDRIJFSKUNDE<br />
Moderne smeertechniek<strong>en</strong> 18/11/2008 16/12/2008 5 560<br />
Projectplanning <strong>en</strong> -managem<strong>en</strong>t gevorderd<strong>en</strong> 18/11/2008 25/11/2008 4 620<br />
Validatie, kwaliteitscontrole <strong>en</strong> meetonzekerheid 19/01/2009 27/01/2009 6 920<br />
Total productive maint<strong>en</strong>ance 19/11/2008 03/12/2008 6 840<br />
Omsteltijdreductie: SMED-methode 21/11/2008 28/11/2008 4 620<br />
Intern auditor in e<strong>en</strong> geïntegreerd zorgsysteem 21/11/2008 21/11/2008 2 360<br />
Basisopleiding EEx 04/12/2008 04/12/2008 1 210<br />
Besparing<strong>en</strong> in operationele kost<strong>en</strong> van e<strong>en</strong> bedrijf 05/12/2008 05/12/2008 2 360<br />
Lean voor admininistratieve <strong>en</strong> ondersteun<strong>en</strong>de process<strong>en</strong> 05/12/2008 12/12/2008 4 620<br />
MS Project server <strong>en</strong> epm 11/12/2008 11/12/2008 1 440<br />
Gevorderd<strong>en</strong> cursus Atex-richtlijn 11/12/2008 11/12/2008 1 210<br />
Basisveiligheid voor operationele medewerkers (b-vca) 19/12/2008 19/12/2008 2 135<br />
Veiligheid voor operationeel leidinggev<strong>en</strong>d<strong>en</strong> (vol-vca) 3 240<br />
VAARDIGHEDEN<br />
Hoe prospect<strong>en</strong> succesvol b<strong>en</strong>ader<strong>en</strong> 18/11/2008 16/12/2008 3 380<br />
Omgaan met klacht<strong>en</strong> 19/11/2008 26/11/2008 4 540<br />
Snellez<strong>en</strong> 21/11/2008 05/12/2008 2 370<br />
Slechtnieuwsgesprek 27/11/2008 11/12/2008 4 620<br />
Clear English in technical reports 04/12/2008 18/12/2008 4 540<br />
M<strong>en</strong>tale weerbaarheid <strong>en</strong> assertiviteit 05/12/2008 10/12/2008 6 880<br />
Inkoop negotiatietechniek<strong>en</strong> 05/12/2008 12/12/2008 4 540<br />
U heeft graag e<strong>en</strong> duidelijk overzicht van de programmatie najaar 2008 <strong>en</strong> voorjaar 2009?<br />
Vraag dan onze vormingsgids najaar 2008 aan!<br />
Stuur e<strong>en</strong> mailtje naar vikvorming@vik.be of geef ev<strong>en</strong> e<strong>en</strong> belletje: 03 259 11 05.<br />
U kan het up-to-date aanbod ook steeds bekijk<strong>en</strong> via onze website www.vikvorming.be.<br />
I-mag <strong>november</strong> 2008<br />
50
VIK Vorming<br />
VIK Vorming<br />
Fellow in<br />
gerechtelijke expertise<br />
Academici die expertiseopdracht<strong>en</strong><br />
will<strong>en</strong> uitvoer<strong>en</strong><br />
Programma:<br />
> inleiding: de expert, expertise<br />
> juridisch: het gerecht, wetgeving,<br />
aanstelling, verslag<strong>en</strong>, ...<br />
> de praktijk - expertise afhandeling:<br />
administratief verloop, de rechter,<br />
keuringsorganism<strong>en</strong>, analyse,<br />
praktijkgevall<strong>en</strong>, specifieke deskundig<strong>en</strong>,<br />
schadeberek<strong>en</strong>ing<br />
> ondersteun<strong>en</strong>de opleiding: psychologie,<br />
fiscaliteit <strong>en</strong> verzekering<strong>en</strong><br />
> roll<strong>en</strong>spel/eindwerk<br />
Praktisch:<br />
Start: 24 januari 2009<br />
Aantal sessies: 15<br />
Wanneer: zaterdag van 9 tot 13 uur<br />
Waar: VIK-huis in Wommelgem<br />
Info: www.vik.be/fge<br />
Start op 24 januari 2009<br />
Meer informatie?<br />
Kijk op de website www.vikvorming.be<br />
of neem contact op met VIK Vorming:<br />
03 259 11 06 of<br />
manuella.goyvaerts@vik.be<br />
VIK Vorming - Her<strong>en</strong>talsebaan 643 - 2160 Wommelgem