You also want an ePaper? Increase the reach of your titles
YUMPU automatically turns print PDFs into web optimized ePapers that Google loves.
PROVINCIE<br />
.OOST.VLAANDEREN.<br />
?,<br />
J<br />
VOORLICHTING<br />
EN ONDERWIJS<br />
voor de B"'olking.<br />
R. DE WINNE<br />
$,ij kstuinbouwconsul<strong>en</strong>t"<br />
<strong>Bewar<strong>en</strong></strong> <strong>van</strong> F ruit<br />
E<br />
<strong>en</strong> Gro<strong>en</strong>t<strong>en</strong>.<br />
BEREIDDN VAN GDLEIEN, CONFITUR,EN, KOM-<br />
POTTEN, VRUCHTENSAPPEN, VRUCHTENIVIJNEN.<br />
BEREIDEN VAN GECONSER\.EERDE- GR,OENTEN<br />
MET BEWAARSTOFT'EN
',']<br />
<strong>Bewar<strong>en</strong></strong> <strong>van</strong> <strong>fruit</strong> <strong>en</strong> gro<strong>en</strong>t<strong>en</strong>. - $sleid<strong>en</strong><br />
, <strong>van</strong> kompott<strong>en</strong> - confitur<strong>en</strong> - gelei<strong>en</strong>,<br />
wucht<strong>en</strong>sapp<strong>en</strong> vrucht<strong>en</strong>wiin<strong>en</strong>.<br />
Bereid<strong>en</strong> Yan _<br />
g:econserveerde<br />
gro<strong>en</strong>t<strong>en</strong> met bewaarstof f <strong>en</strong>.<br />
,+-<br />
DoeI <strong>en</strong> voordeel <strong>van</strong> het conserveer<strong>en</strong>.<br />
Overtollige beschikbare product<strong>en</strong> niet lat<strong>en</strong> bederv<strong>en</strong>, om ze<br />
later bij ev<strong>en</strong>lueele schaarste of bij ev<strong>en</strong>tueele duurte te kunn<strong>en</strong><br />
verbruik<strong>en</strong><br />
De doelmatigheid <strong>van</strong> het coíserveer<strong>en</strong> wordt beheerscht door:<br />
1.) De grootte, de sam<strong>en</strong>stelling <strong>van</strong> het gezin (kinder<strong>en</strong> hebb<strong>en</strong><br />
meei eiwit, vitamin<strong>en</strong> <strong>en</strong> mineral<strong>en</strong> noodig dan volwass<strong>en</strong>er,r'<br />
ziek<strong>en</strong> meer verteerbare krachtigere voedingstoff<strong>en</strong>) ev<strong>en</strong>als<br />
met het gestel <strong>en</strong> de gewoont<strong>en</strong> die in het gezin gevolgd<br />
word<strong>en</strong>.<br />
2.) De voed<strong>en</strong>de waarde der product<strong>en</strong>. De rijkste gro<strong>en</strong>t<strong>en</strong><br />
kom<strong>en</strong> eerst, nadi<strong>en</strong> de minder voedzame; b.v. eerst erwterr<br />
<strong>en</strong> boon<strong>en</strong>, nadi<strong>en</strong> zurkel, kool<strong>en</strong>, selder, <strong>en</strong>z.<br />
3.) De beschikbaar gestelde hoeveelhed<strong>en</strong> grondstoff<strong>en</strong> <strong>en</strong><br />
materiaal.<br />
]ïIateria^al.<br />
Steriliseerbokal<strong>en</strong>, zoo voorradig.<br />
Bierflessch<strong>en</strong> met gummiklePP<strong>en</strong>.<br />
Tass<strong>en</strong>, bierglaz<strong>en</strong>, confituurpott<strong>en</strong>, <strong>en</strong>z.<br />
Bewaarmitltlel<strong>en</strong>.<br />
Yet, zoo voorradig.<br />
Suiker, zoo voorradig.<br />
.Lzijn'<strong>en</strong> andere zurr<strong>en</strong>, dit wordt verder nog wel nader<br />
besprok<strong>en</strong>.<br />
-Bewa,ar?la,atson.<br />
Zoo de bewaarplaats niet schikt voor de natura te bewar<strong>en</strong>,<br />
zal m<strong>en</strong> de beste conserveermethode toepass<strong>en</strong>, hetzii drog<strong>en</strong>,<br />
steriliseer<strong>en</strong>, conserveer<strong>en</strong> in pekel, aziin, zlrt<strong>en</strong>, zout<strong>en</strong> <strong>van</strong><br />
zur<strong>en</strong>, <strong>en</strong>z.
-4_<br />
Algeme<strong>en</strong>e regel<strong>en</strong> toe te pass<strong>en</strong> of inilachtig tn zjn bij het<br />
1.) Alle product<strong>en</strong> <strong>van</strong> prima kwalit--- eit <strong>en</strong> zeer versch. Best<br />
per dág plukk<strong>en</strong> <strong>en</strong> inmak<strong>en</strong> (sommig<strong>en</strong> gaàÍ na kort<strong>en</strong> tijd<br />
aan het gist<strong>en</strong>, bewar<strong>en</strong> niet).<br />
2.) Niet te rijp of niet te gro<strong>en</strong> (te weinig gevormd, zeer schadelijk,<br />
te weinig productief <strong>en</strong> minder goed <strong>van</strong> smaak).<br />
3.) Alles do<strong>en</strong> met de grootste nauwgezetheid <strong>en</strong> de grootste<br />
zuiverheid.<br />
Allerlei practisehe w<strong>en</strong>k<strong>en</strong> vooraleer tot de conserveering<br />
over te gaan.-- Reinig<strong>en</strong> <strong>van</strong> trrott<strong>en</strong>, kommeq g|az<strong>en</strong>, flessch<strong>en</strong>'<br />
bokal<strong>en</strong>, <strong>en</strong>z.<br />
Spoel<strong>en</strong> met e<strong>en</strong> heete sodaloog voor het gebruik, nazi<strong>en</strong>'<br />
uitspoèl<strong>en</strong>, verschill<strong>en</strong>de mal<strong>en</strong> met \4rarm (heet) 'water, vooraleer<br />
tot he vulling over te gaa4 moet<strong>en</strong> de pott<strong>en</strong>, komm<strong>en</strong>,<br />
-gl1ryn,<br />
flessch<strong>en</strong>, bokal<strong>en</strong>, <strong>en</strong>z., zeer droog zijn; flessch<strong>en</strong> <strong>en</strong> bokal<strong>en</strong><br />
kan m<strong>en</strong> uitzwavel<strong>en</strong>, na zwavel<strong>en</strong> verlucht<strong>en</strong>.<br />
Afsluit<strong>en</strong> <strong>van</strong> pott<strong>en</strong>, kommeq gla,z<strong>en</strong>, flessch<strong>en</strong>, bokal<strong>en</strong>, <strong>en</strong>z.<br />
Steriliseerbokal<strong>en</strong> <strong>en</strong> gewone bierflessch<strong>en</strong> heb'b<strong>en</strong> hun<br />
eig<strong>en</strong> sluiting. Voor stopp<strong>en</strong>- <strong>van</strong> flessch<strong>en</strong> gebruike m<strong>en</strong> veelal<br />
kurk<strong>en</strong>, die overal moet<strong>en</strong> ev<strong>en</strong> dik zijn.<br />
Als verzekeringsafsluiting gebruikt m<strong>en</strong> voor gewone<br />
flessch<strong>en</strong> lak of paraffine. Deze word<strong>en</strong> gesmolt<strong>en</strong> b.v. in e<strong>en</strong><br />
ledig conservebliti. Als de stop nog wat uitkomt, snijdt m<strong>en</strong><br />
ze geliik met d<strong>en</strong> rand. Keer de flesch dan met d<strong>en</strong> kop 4aar<br />
ondér, iteek deze 1 à 2 cm. diep in de gesmolt<strong>en</strong> lak of paraffine,<br />
draai ze goed rond <strong>en</strong> kijk goed na of er ge<strong>en</strong> plaatsjes onbedekt<br />
blijv<strong>en</strong>.<br />
Confituur- <strong>en</strong> geleipott<strong>en</strong> word<strong>en</strong> best gedekt met e<strong>en</strong> laagje<br />
gesmolt<strong>en</strong> paraffine. De paraffine kan altijd blijv<strong>en</strong> di<strong>en</strong><strong>en</strong>:<br />
ívaanrieer eèn potje geledigd wordt, wascht m<strong>en</strong> de paraffine af<br />
<strong>en</strong> bewaart ze voor volg<strong>en</strong>d jaar.*<br />
Beschikt m<strong>en</strong> over ge<strong>en</strong> paraffine, dan kan m<strong>en</strong> e<strong>en</strong> perkam<strong>en</strong>tpapiertje<br />
dompel<strong>en</strong> in glycerine of in e<strong>en</strong> op-tossing <strong>van</strong><br />
salicylzuur: één snulfle salicylzuur in e<strong>en</strong> tas water. Dit papiertje<br />
op dó confituur legg<strong>en</strong> <strong>en</strong> goed aandrukk<strong>en</strong>. E9n pelkap<strong>en</strong>tpapier<br />
ii melk doop<strong>en</strong> <strong>en</strong> over tiet potJe spann<strong>en</strong>. Dan hoeft m<strong>en</strong> het<br />
niet vast te mak<strong>en</strong> met e<strong>en</strong> koordje.<br />
Wanneer er salicylzuur in de confituur is, moet m<strong>en</strong> d<strong>en</strong><br />
pot <strong>en</strong>kel overdekk<strong>en</strong> met e<strong>en</strong> perkam<strong>en</strong>tpapier of cellophane,<br />
-5-<br />
A7, ile recept<strong>en</strong> aerd,er in d,i,t boekje d,angegeu<strong>en</strong>, werd,<strong>en</strong> goed,<br />
beproefi|,. Ze mog<strong>en</strong> du,s gerust toegepast word,<strong>en</strong>.<br />
1.)<br />
2.)<br />
3.)<br />
BEWAREN VAN HET FRUIT<br />
Voed<strong>en</strong>àe waande.<br />
Het <strong>fruit</strong> bev3t gemiddeld:<br />
5 tot 10 % suiker;<br />
1,- Vo zur.err;<br />
'0,5 Vo eiwlt;<br />
1,- Vo pectine of plant<strong>en</strong>gelei;<br />
0,25 /o looizuur;<br />
85,- % water.<br />
Het bevat daar<strong>en</strong>bov<strong>en</strong> minerale zout<strong>en</strong> <strong>en</strong> vitamin<strong>en</strong>.<br />
Nut.<br />
Het <strong>fruit</strong> geeft afwisseling in de voeding;<br />
Het is e<strong>en</strong> goedkoop <strong>en</strong> tev<strong>en</strong>s smakelijk gerecht;<br />
Het is economisch voor ile huisvrouw, wanneer ze het in<br />
eonserv<strong>en</strong> verwerkt.<br />
Het <strong>fruit</strong> kan bewaard. word<strong>en</strong> op de volg<strong>en</strong>de manier<strong>en</strong>:<br />
J-.) Gedroogd;<br />
2.\ Tn azijn of suiker;<br />
3.) Als confituur;<br />
t.) Als gelei;<br />
5.) Gesteriliseerd.<br />
f. - Het drog<strong>en</strong><br />
<strong>van</strong> <strong>fruit</strong> <strong>en</strong> gro<strong>en</strong>t<strong>en</strong><br />
Princiep: Versche product<strong>en</strong> <strong>van</strong> het overtollige water ont-<br />
Iast<strong>en</strong> om ze zoo te bewar<strong>en</strong>.<br />
Geschi,eff<strong>en</strong>is.' Sinds lang gek<strong>en</strong>d als bewaringswijze voor<br />
lang<strong>en</strong> termijn.<br />
Belang: Zeet gtoot vooral nu, voor vorming der voorrad<strong>en</strong><br />
bij gebrek aan materiaal, tot het inlegg<strong>en</strong>. Wéinig verlies <strong>en</strong><br />
gemakkelijk te bewar<strong>en</strong>.<br />
A. _ ALGEMEENE PRINCTEPEN.<br />
1) Geschikte <strong>fruit</strong>soort<strong>en</strong>: alle kern- <strong>en</strong> ste<strong>en</strong><strong>fruit</strong> <strong>en</strong> bess<strong>en</strong>.<br />
vooral druiv<strong>en</strong>. Gedroogd <strong>fruit</strong> is e<strong>en</strong> gezond voedsel <strong>en</strong> is onder<br />
alle vorm<strong>en</strong> te b<strong>en</strong>utt<strong>en</strong>.
I<br />
l I<br />
-6-<br />
2) Geschikte gro<strong>en</strong>t<strong>en</strong>soort<strong>en</strong>: alle gro<strong>en</strong>t<strong>en</strong>, vooral soepgro<strong>en</strong>t<strong>en</strong><br />
<strong>en</strong> specerijkruid<strong>en</strong>.,Onder de luidige omstandighed<strong>en</strong><br />
ái3n oot< <strong>van</strong> belang'. erwt<strong>en</strong>, boon<strong>en</strong>, kool<strong>en</strong>, spinazie. Gedroogde<br />
gio<strong>en</strong>t<strong>en</strong> zijn zeer waardevol <strong>en</strong> zijn gemakkelijk terug te br<strong>en</strong>g<strong>en</strong>.<br />
De zoo gezegde hooireuk of smaak is de resultante <strong>van</strong> de trage<br />
eiwitontbinding waaraan Ín<strong>en</strong> verhelpt met ze voor het drog<strong>en</strong><br />
ekele minute4 te stoom<strong>en</strong> (5-10 min.) eiwitt<strong>en</strong> te coaguleer<strong>en</strong>o<br />
.be stoll<strong>en</strong>. M<strong>en</strong> laat de gro<strong>en</strong>t<strong>en</strong> <strong>en</strong>kel malsch kok<strong>en</strong>, maar niet plat.<br />
Bereitling <strong>en</strong> bewaring.<br />
Vrucht<strong>en</strong> na gezuiverd te zijn <strong>en</strong> verdeeld, gesned<strong>en</strong> volgeqs<br />
het gebruik <strong>en</strong> vervolg<strong>en</strong>s in het droogtoestel_ geb_racht- De<br />
vruclit<strong>en</strong> legt m<strong>en</strong> op rekjes uit wijm<strong>en</strong>, traliedraad of doorboorde'<br />
plat<strong>en</strong> <strong>en</strong> niet te dicht op e<strong>en</strong>. Voor gro<strong>en</strong>t<strong>en</strong> zijn doorboorde'<br />
plat<strong>en</strong> te v"erkiez<strong>en</strong>.<br />
Duur <strong>van</strong> het drog<strong>en</strong> hangt af <strong>van</strong> de temperatuur <strong>en</strong> de<br />
<strong>fruit</strong> of gro<strong>en</strong>tesoort. M<strong>en</strong> moet practisch zijn <strong>en</strong> al het luater<br />
niet will<strong>en</strong> verdamp<strong>en</strong><br />
- Droge vrucht<strong>en</strong> <strong>en</strong> gro<strong>en</strong>t<strong>en</strong> bewar<strong>en</strong> het best in papier<strong>en</strong><br />
of li4n<strong>en</strong> zakk<strong>en</strong>, opgehang<strong>en</strong> in ee droog lokaal.<br />
Gebruikswijze.<br />
Voor het gebruik di<strong>en</strong>t m<strong>en</strong> droge gro<strong>en</strong>t<strong>en</strong> aan te l91g"o '<br />
met de verdampte hoeveelheid water: : 1 liter water voor 100 grdroge"gro<strong>en</strong>t<strong>en</strong><br />
of <strong>fruit</strong>; <strong>en</strong>kele ur<strong>en</strong> lat<strong>en</strong> week<strong>en</strong> in lauw water-<br />
B. _ EEMGE WIJZEN VAN DROGEN.<br />
1) In het huishoutl<strong>en</strong>.<br />
a) Het d,rog<strong>en</strong> in de aon.<br />
Onze strek<strong>en</strong> minder voor geschikt. Soms als e<strong>en</strong> voordroging<br />
voor bepaalde product<strong>en</strong>: pruim<strong>en</strong>, kriek<strong>en</strong>, <strong>en</strong> gro<strong>en</strong>t<strong>en</strong> op<strong>en</strong><br />
gespreid op papier in de zon. Appels <strong>en</strong> per<strong>en</strong> ophang<strong>en</strong> aan<br />
koord<strong>en</strong> onder afdak, beschut teg<strong>en</strong> reg<strong>en</strong>, blootgesteld aan de zon.<br />
bJ Het drog<strong>en</strong> op d,e kuchel, i'n d'e keuk<strong>en</strong>.<br />
Verdi<strong>en</strong>t aanbeveling, in kleine bakjes bov<strong>en</strong> elkaar geplaatst;<br />
iype pootjesbak met dichtere bodem, b.v. gaasdráadmethod<strong>en</strong>.<br />
Vuur <strong>van</strong> d<strong>en</strong> kachel niet rechtstreeks met de te drog<strong>en</strong> product<strong>en</strong><br />
in aanraking lat<strong>en</strong> kom<strong>en</strong>.<br />
c) Het ilrog<strong>en</strong> in d,<strong>en</strong> ol)<strong>en</strong> ucln d,e stoof of kachel,.<br />
Verdi<strong>en</strong>t weinig aanbeveling. Warmte te onregelmatig; te<br />
weinig luchtverplaatsing, gevaar voor verbrand<strong>en</strong>. Niet te veel<br />
-7-<br />
vuur <strong>en</strong> afdekk<strong>en</strong> met per:kam<strong>en</strong>t papier. Goed voor het beëindig<strong>en</strong><br />
<strong>van</strong> het drogingsproces bij appels, pruim<strong>en</strong> <strong>en</strong> per<strong>en</strong>.<br />
d) Het drog<strong>en</strong> dn d,<strong>en</strong> baltkersou<strong>en</strong>.<br />
. Vroeger zeer veel toegepast voor het drog<strong>en</strong> <strong>van</strong> appel<strong>en</strong>,<br />
per<strong>en</strong>, pruih<strong>en</strong>, kriek<strong>en</strong>, prinses- <strong>en</strong> snijboon<strong>en</strong>. De product<strong>en</strong><br />
word<strong>en</strong> in d<strong>en</strong> ov<strong>en</strong> gebracht na verwijdering <strong>van</strong> het brlood <strong>en</strong> er<br />
1.4 u1tr in ge_lat<strong>en</strong>. Géwoonlijk is het Aíog<strong>en</strong>ïiet volledig <strong>en</strong> di<strong>en</strong>t<br />
het herhaald; om volledig te drog<strong>en</strong> dieát m<strong>en</strong> de ov<strong>en</strong>'nog e<strong>en</strong>s<br />
speciaal te verwarm<strong>en</strong>.<br />
e) Het d,rog<strong>en</strong> met speci,nle toestell<strong>en</strong>.<br />
_<br />
Talrijke modell<strong>en</strong> <strong>en</strong> vorm<strong>en</strong> in d<strong>en</strong> handet. In princiep<br />
bestaan zij uit e<strong>en</strong> warmtebron <strong>en</strong> e<strong>en</strong> droogruimte, voorái<strong>en</strong> vaà<br />
schuiv<strong>en</strong> of lad<strong>en</strong> om er de product<strong>en</strong> óp te plaats<strong>en</strong>. Alle<br />
modell<strong>en</strong> zijn goed op voonvaarde dat de luchttocht voldo<strong>en</strong>de is.<br />
Tijd<strong>en</strong>s het drogingsproces di<strong>en</strong>t m<strong>en</strong> nu <strong>en</strong> dan de vrucht<strong>en</strong> e<strong>en</strong>s<br />
<strong>van</strong> d.e schuiv<strong>en</strong> of lad<strong>en</strong> te verwijder<strong>en</strong> (los te mak<strong>en</strong>) door ze<br />
te keer<strong>en</strong> of om te woel<strong>en</strong>.<br />
2) In de nijverhoid<br />
Verschill<strong>en</strong>de system<strong>en</strong>. Verwarming met droge lucht, best<br />
op indirecte wijze gebruikt. Hop-, suikerij-, mout <strong>en</strong> tabakheest<strong>en</strong><br />
kqlne_n er goed voor di<strong>en</strong><strong>en</strong>. Voor het voordrog<strong>en</strong>, kan m<strong>en</strong> wel<br />
mits bepaalde voorzorg<strong>en</strong>, gebruik mak<strong>en</strong> <strong>van</strong> broedmachines.<br />
C. - AFZONDERLIJKE BEHANDELING<br />
DER, VOOR,NAAIVISTE VR,UCHTNN.<br />
1) {ipels.<br />
Schill<strong>en</strong>, ontdo<strong>en</strong> <strong>van</strong><br />
-<br />
de kern<strong>en</strong> met e<strong>en</strong> appelboor, daarna<br />
in schijv<strong>en</strong> snijd<strong>en</strong>, <strong>en</strong> dompel<strong>en</strong> in e<strong>en</strong> 7 % zóitoplossing, om<br />
wit-geel te blijv<strong>en</strong>, of sulfateer<strong>en</strong> (1 koffielepel solfei per 25 kgr.<br />
ryritl, \angzaam in e<strong>en</strong> matig warme ov<strong>en</strong> lat<strong>en</strong> drog<strong>en</strong> (begin T"<br />
45" eind T. 80.) ofwel aan e<strong>en</strong> draad gereg<strong>en</strong> dichtbij het vuur<br />
of in de zon lat<strong>en</strong> drog<strong>en</strong>.<br />
2) Fer<strong>en</strong>.<br />
$alf, zachte per<strong>en</strong> ev<strong>en</strong> opkok<strong>en</strong>, kroontje verwijder<strong>en</strong>,<br />
schill<strong>en</strong>, dompel<strong>en</strong> in e<strong>en</strong> L /o zoutoplossing om wit-geel te 6lijv<strong>en</strong>,<br />
of sulfateer<strong>en</strong>, ze op e<strong>en</strong> met papier bedekt vlechtÈwerk in-zeer<br />
matig<strong>en</strong>e ov<strong>en</strong> langzaam lat<strong>en</strong> drog<strong>en</strong> (begin To 45o, eind T" ?b").<br />
3) Pruim<strong>en</strong> - Kers<strong>en</strong> - Kriek<strong>en</strong><br />
Wet gerijpte pruim<strong>en</strong> nem<strong>en</strong>. Het steeltje behoud<strong>en</strong>. Het vel
-8met<br />
e<strong>en</strong> naald doorprikk<strong>en</strong>. De op latwerk in e<strong>en</strong> ov<strong>en</strong><br />
""""ht""<br />
lat<strong>en</strong> drog<strong>en</strong>. lletzËtrá; ;"; kers<strong>en</strong> <strong>en</strong> Éiek<strong>en</strong> (begin To 45o' .<br />
eind T" 70').<br />
4) Abrikoz<strong>en</strong> - Perzikk<strong>en</strong> '- Reines-Claud<strong>en</strong>'<br />
Tamelijk rijpe vrucht<strong>en</strong> kiez<strong>en</strong>-' In twee snijd<strong>en</strong>' ontste<strong>en</strong><strong>en</strong>'<br />
sulfateer<strong>en</strong> , ze op e<strong>en</strong> met papiel b"dury vlechtwerk in e<strong>en</strong> matig<strong>en</strong><br />
áïLï rrttgràam iat<strong>en</strong> droferi (begin To 45o, eind T" 70") '<br />
5) Aa'lbess<strong>en</strong> - J<strong>en</strong>ever;bess<strong>en</strong> - Stoketbess<strong>en</strong> - I)ruiv<strong>en</strong>'<br />
Tamelijk rijpe vrucht<strong>en</strong> kiez<strong>en</strong>. Ze <strong>van</strong> hun steel ontdo<strong>en</strong>' <strong>en</strong><br />
in e<strong>en</strong> matig<strong>en</strong> o"""--fà"Ë,aam lat<strong>en</strong> drog<strong>en</strong> (begin T" 60o'<br />
eind T" 70").<br />
N. B. - Gedroogd <strong>fruit</strong> wordt best bewaard in-geslot<strong>en</strong><br />
tassËrr, áàor"r, of p-up-i""* za]kk<strong>en</strong>. M<strong>en</strong> kan insgelijks, vooral<br />
voor appel<strong>en</strong> un p"ffi e<strong>en</strong> laag droog <strong>fruit</strong> met e<strong>en</strong> laag suiker<br />
tat<strong>en</strong> áf-wissel<strong>en</strong>, dan goed aandrukk<strong>en</strong>'<br />
Voor het gebruik ev<strong>en</strong> in koud water lat<strong>en</strong> week<strong>en</strong>'<br />
il. - Inmaak in aziin <strong>en</strong> suiker'<br />
1) Per<strong>en</strong> in azijn.<br />
Eerste manier:<br />
4Kgr. per<strong>en</strong> schill<strong>en</strong>-<strong>en</strong> in-4 snijd<strong>en</strong>' 1 liter water met 1 Kgr'<br />
tot f,b lígr.'suikerG;t káneetstokË<strong>en</strong>) lat<strong>en</strong> kok<strong>en</strong>. Zoohaast de<br />
;iil;t"iïookt, de p"""tt bijvoeg<strong>en</strong> <strong>en</strong> 3-4 uur op e<strong>en</strong> zacht vuur<br />
kok<strong>en</strong>, totdat r" (a"lle varieteit<strong>en</strong> wórd<strong>en</strong> niet rood).<br />
bË uit "oJí*óráJn het sap nem<strong>en</strong> <strong>en</strong> ln e<strong>en</strong> pot of glas schikk<strong>en</strong>'<br />
ÉËt ""i"rtt"n ááo" f.of.à" ê"áu" lat<strong>en</strong> verdikl<strong>en</strong>, nadi<strong>en</strong> over de<br />
vrucht<strong>en</strong> -áí. giet<strong>en</strong>.<br />
Tweede manier:<br />
Voor 3 Kgr. pgr<strong>en</strong>' 1 Kgr. <strong>en</strong> 2 citro<strong>en</strong><strong>en</strong> of 2 gr'<br />
-suiker<br />
citro<strong>en</strong>zuur. Hárde'per<strong>en</strong>zijnáe besle (De Curé' Passe' Crassane'<br />
ít Re;t; Be[e An!Ëi""à,<br />
"",.1. Ze schill<strong>en</strong>'<strong>en</strong> verdeel<strong>en</strong> in 4<br />
;ft;i áËÉeet lat<strong>en</strong>,ïuiet'"t yá.n de grootte..De citro<strong>en</strong><strong>en</strong> in<br />
;;;k"-ili'Jd<strong>en</strong>, dÀ'pel ëraan lat<strong>en</strong> maar de kern<strong>en</strong> uitnem<strong>en</strong>'<br />
b;;;;; riet het suiike" <strong>en</strong> de citro<strong>en</strong><strong>en</strong> e<strong>en</strong> half uur langzaam<br />
;;"".J-;;;á;t a" pá""" in sap blijv<strong>en</strong>. Daarna 3-4 uur zachtjes<br />
Iat<strong>en</strong> kok<strong>en</strong> tot ze àátscfr wor&"n. Íot d<strong>en</strong> volg<strong>en</strong>d<strong>en</strong> dag in hu4<br />
;]n-ilfi tge<strong>en</strong> ijzór kast_rol gebruik<strong>en</strong>, roest). V-ervolg<strong>en</strong>s door<br />
-t""**'"gieteri. -ff"i<br />
óËil aoo"Ëop<strong>en</strong>de 5ap voortkok<strong>en</strong> tot het<br />
#;ó;;iiïig-*à"ai. bó-r
-10-<br />
IIL Confitur<strong>en</strong>, gelei<strong>en</strong>, marmelad<strong>en</strong>,<br />
kompott<strong>en</strong>.<br />
1) Per<strong>en</strong> confituur.<br />
Hiervoor gebruikt m<strong>en</strong> veelal per<strong>en</strong> <strong>van</strong> geringe kwaliteit'<br />
afval, rebut.<br />
Voor 4 Kgr. per<strong>en</strong> geschild <strong>en</strong> gerliel<strong>en</strong>{9"19' neemt m<strong>en</strong><br />
b00 gr. suiker-<strong>en</strong> i citroénschil of e<strong>en</strong> kristalletje _citro<strong>en</strong>zuur.<br />
M"oi""ogt alles in e<strong>en</strong> pot <strong>en</strong> laat het 2-3 uur zachtjes- kok<strong>en</strong>.<br />
L.tuo koËl<strong>en</strong> (niet in eón ijzer<strong>en</strong> pot, roest<strong>en</strong>__<strong>en</strong> verkleur<strong>en</strong>).<br />
Dós ander<strong>en</strong>daags térug e<strong>en</strong> paar uur kok<strong>en</strong>. 'Warm in -pott<strong>en</strong><br />
bót;; il atÀtrïit<strong>en</strong> màt papiór gedr<strong>en</strong>kt in salicylzuuroplossing<br />
s%.<br />
2) Fijne aardbei<strong>en</strong> confituur.<br />
Per Kgr. aardbei<strong>en</strong>, 450 gr. suiker. M-aaf e<strong>en</strong>- stroop, bregg<br />
er de aardËei<strong>en</strong> in <strong>en</strong> laat 5 *minut<strong>en</strong> meekok<strong>en</strong>, 1'aal ze er uitt<br />
deze bewerking tot driemaal toe herhal<strong>en</strong>. Tot slot laat m<strong>en</strong> de<br />
stroop verdichl<strong>en</strong> zonder de vrucht<strong>en</strong>.<br />
3) Per<strong>en</strong> rnarmelade<br />
Per<strong>en</strong> sshitl<strong>en</strong>, in schijv<strong>en</strong> snijd<strong>en</strong>, mgnggn rygt 1 deel suiker'<br />
ner 2 deel<strong>en</strong> per<strong>en</strong>' er hed sap lat<strong>en</strong> uitvloei<strong>en</strong> (br<strong>en</strong>g<strong>en</strong> op e<strong>en</strong><br />
[eórns). 1 uui. kok<strong>en</strong> op matig vuur, 1 gr. citro<strong>en</strong>zuur of e<strong>en</strong><br />
weinig citro<strong>en</strong>sap <strong>en</strong> <strong>en</strong>Ï
-72-<br />
Hetgereinigde<strong>en</strong>verdeelde<strong>fruit</strong>ine<strong>en</strong>geslot<strong>en</strong>potlangzaam<br />
lafuï kokeá met 1 Kgr. suiker. Voortdur<strong>en</strong>d roer<strong>en</strong>, nadieir<br />
gedur<strong>en</strong>de 2-3 uur lat<strong>en</strong> kok<strong>en</strong>, in pott<strong>en</strong> br<strong>en</strong>g<strong>en</strong>'<br />
13) APPeknoes.<br />
Deappelsreinig<strong>en</strong>,vier<strong>en</strong>deel<strong>en</strong>,mete<strong>en</strong>weinigwaterlat<strong>en</strong><br />
malsch .t zonder suiker'<br />
1 Kgr. per<strong>en</strong> stov<strong>en</strong>, gewone r4anier <strong>van</strong> jambereiding' toeto"gór,<br />
pï" Kg". gr' saccharine <strong>en</strong> 1 aspirine (0'5 gr'<br />
acetyl-salicYlzuur)<br />
"""órti*,-r .<br />
Gelei<strong>en</strong>. - SPeciale nota.<br />
Het bereid<strong>en</strong> <strong>van</strong> gelei<strong>en</strong> vergt verschill<strong>en</strong>de bewerking<strong>en</strong>:<br />
1;) Het scheid<strong>en</strong> <strong>van</strong> sap <strong>en</strong> het moes; het sap-moet klaar zijn'<br />
*il À"" heldeË ààiti rt"ut<strong>en</strong>, daarom is- het soms noodig<br />
het saP te filtreer<strong>en</strong>;<br />
2.) Het conc<strong>en</strong>treer<strong>en</strong> <strong>van</strong> het sap. M<strong>en</strong> nam over het algeme<strong>en</strong><br />
zooveel s"ixe" -ai= *up, io vólg<strong>en</strong>de bereiding<strong>en</strong> is met de<br />
suikerschaarscnià rek'<strong>en</strong>ing geÉoud<strong>en</strong>' Om het sap te verdikk<strong>en</strong><br />
kan m<strong>en</strong> volg<strong>en</strong>de methodes aanw<strong>en</strong>d<strong>en</strong><br />
a) Suiker kok<strong>en</strong> in e<strong>en</strong> zeet geringe hoeveelheid tot<br />
-water<br />
het stroopachtig wordt, vervolg<strong>en</strong>s er het sap cloorroer<strong>en</strong>;<br />
b) Sap <strong>en</strong> suiker sam<strong>en</strong> lat<strong>en</strong> kok<strong>en</strong> (dichtheid 50-70"<br />
Ballings).<br />
22) AP,Pelgelei.<br />
De appel<strong>en</strong> vier<strong>en</strong>deel<strong>en</strong>, ontpitt<strong>en</strong>, niet schill<strong>en</strong>' Onder water<br />
lat<strong>en</strong> kok<strong>en</strong>, *"rrá1g"os in e<strong>en</strong> ieems lat<strong>en</strong> uitlekk<strong>en</strong>' Het sap<br />
iiG";;; p." xS.<br />
"up 1 Kgr' suiker toevoeg<strong>en</strong>' voor. speciale<br />
**uáf. u" B-a -gr.<br />
oíh"t sap <strong>van</strong> e<strong>en</strong> citro<strong>en</strong> bijvoeg<strong>en</strong>.<br />
"itïo""rir""
-14-<br />
Ongeveer 25 minut<strong>en</strong> op kooktemperatuur br<strong>en</strong>g<strong>en</strong> zonder daarom<br />
hevig te kok<strong>en</strong>. Schuim<strong>en</strong>, in pott<strong>en</strong> of glaz<strong>en</strong> vull<strong>en</strong>, des ander<strong>en</strong>daags<br />
afsluit<strong>en</strong> op de gewone manier.<br />
23) Kweepeergelei.<br />
De kweepeer<strong>en</strong> <strong>van</strong> hun dons beroov<strong>en</strong>, vier<strong>en</strong>deel<strong>en</strong>, gedeeltelijk<br />
schill<strong>en</strong>, 7/4 steel, kelk <strong>en</strong> kern<strong>en</strong> wegsnijd<strong>en</strong>. De vrucht<strong>en</strong><br />
met kok<strong>en</strong>d water behandel<strong>en</strong>, vervolg<strong>en</strong>s gaar kok<strong>en</strong> (niet tot<br />
ze papachtig word<strong>en</strong>) \ry'arm op filter br<strong>en</strong>g<strong>en</strong> <strong>en</strong> e<strong>en</strong> 24 uur lat<strong>en</strong><br />
verleek<strong>en</strong>. Per liter sap 1 Kgr. suiker toevoeg<strong>en</strong> <strong>en</strong> 20-25 minut<strong>en</strong><br />
lat<strong>en</strong> kok<strong>en</strong>. In pott<strong>en</strong> of'glaz<strong>en</strong> vull<strong>en</strong> <strong>en</strong> afsluit<strong>en</strong>.<br />
24) Vtierbess<strong>en</strong>siroop.<br />
De rijpe vlierbess<strong>en</strong> reinig<strong>en</strong>, e<strong>en</strong> weinig verrtrarm<strong>en</strong>, uitpers<strong>en</strong>.<br />
Per 2liter sap 1 Kgr. zwarte kandijsuiker, 10-15 minut<strong>en</strong><br />
lat<strong>en</strong> kok<strong>en</strong>, koel<strong>en</strong>, in flesseh<strong>en</strong> br<strong>en</strong>g<strong>en</strong>, kurk<strong>en</strong> <strong>en</strong> op droge<br />
koele plaats bewar<strong>en</strong> (teg<strong>en</strong> verkoudhed<strong>en</strong>).<br />
N. B. - Zoohet kandijsuiker ontbreekt, kan m<strong>en</strong> ook andere<br />
suiker gebruik<strong>en</strong> <strong>en</strong> zoo dit ontbreekt kan m<strong>en</strong> ook saeeharine<br />
gebruik<strong>en</strong>, 2,5 gr. per Kgr. sap.<br />
Konfituur <strong>en</strong> gelei<strong>en</strong> meÍ weinig suiker.<br />
M<strong>en</strong> bereidt ile konfituur <strong>en</strong> de gelei<strong>en</strong> op de gewone manier.<br />
fn plaats <strong>van</strong> de gewone hoeveelheid suiker neemt m<strong>en</strong> slechts<br />
500 gr. (de helft). M<strong>en</strong> kan nog minder nem<strong>en</strong>, b.v.300 gr. maar<br />
dan is de konfituur niet stevig g<strong>en</strong>oeg voor broodsmeersel, t<strong>en</strong>zij<br />
die <strong>van</strong> stekelbess<strong>en</strong>. Om te bewar<strong>en</strong> voegt in<strong>en</strong> er 0,5-1. gr.<br />
salicylzuur bij per Kgr. na het kok<strong>en</strong>. Voor meer stevigheid voegt<br />
m<strong>en</strong> er gelatine of zuivere vischlijm aan toe, 10 gr. per Kgr.<br />
ontbrek<strong>en</strong>de suiker.<br />
Deze konfitur<strong>en</strong> zijn natuurlijk hiet zoo rijk aan koolhydrat<strong>en</strong><br />
<strong>en</strong> ook niet zoo stevig (zonder gelatine of lijm), veelal is dit<br />
ge<strong>en</strong> bezwaar voor gebruik als broodsmeer of garniersel (smak<strong>en</strong><br />
minder zoet).<br />
Gelatine of lijm oploss<strong>en</strong> in heet water <strong>en</strong> bij kok<strong>en</strong>de konfituur<br />
voeg<strong>en</strong>:<br />
Zoo m<strong>en</strong> saccharine gebruikt kan m<strong>en</strong> het suiker gansch weglat<strong>en</strong>.<br />
De konfituur is dan minder voedzaann. maar bewaart<br />
uitstek<strong>en</strong>d. ''<br />
1) Aalbess<strong>en</strong>gelei met weinig suiker.<br />
De aalbess<strong>en</strong> reinig<strong>en</strong>, ze pers<strong>en</strong> <strong>en</strong> per liter sap 1/2 Kgr.<br />
suiker <strong>en</strong> 0,5 gr. sallicylzttur. Het suiker met e<strong>en</strong> weinig water<br />
_15_<br />
verwarm<strong>en</strong> tot het stroopachtig wordt, het sap gedur<strong>en</strong>de het<br />
kok<strong>en</strong> onderroer<strong>en</strong>, ev<strong>en</strong>als het salicylzuur.<br />
Stevigheid voldo<strong>en</strong>de, ge<strong>en</strong> gelatine of vischlijm nootlig.<br />
2\ Bereid<strong>en</strong> <strong>van</strong> gelei<strong>en</strong> zontler suiker, met saccharine,<br />
trlectin<strong>en</strong>, tanin<strong>en</strong>, <strong>en</strong>z.<br />
TABnÍ. I.<br />
1 Vischlijm of gelatine per Kgr. vrucht<strong>en</strong>.<br />
2 Vmeht<strong>en</strong>soort.<br />
3 Verwarmingsduur.<br />
4 Saccharine in gr. per Kgr. versche vrucht<strong>en</strong>.<br />
5 Aspirin<strong>en</strong> (acetyl-salicylzuur) per Kgr. versche vrueht<strong>en</strong>.<br />
6 Tanin<strong>en</strong> per Kgr. versche vrucht<strong>en</strong> (1 gr. tanine - 110 gr. eik<strong>en</strong>schorsloog).<br />
10 gr.<br />
10 gr.<br />
10 gr.<br />
5 gr-<br />
15 gr.<br />
10 gr.<br />
20 gr.<br />
20 gr.<br />
5 gr.<br />
10 gr.<br />
o gr.<br />
Appel<strong>en</strong>. Zure<br />
>> Zoete<br />
Per<strong>en</strong><br />
Perzikk<strong>en</strong><br />
Aardbei<strong>en</strong><br />
Roode j<strong>en</strong>everbess<strong>en</strong><br />
Cassis<br />
Stekelbess<strong>en</strong><br />
Kweepeer<br />
Rauwe tomat<strong>en</strong><br />
45',<br />
60'<br />
oo'<br />
60'<br />
70'<br />
L45',<br />
!20'<br />
t20'<br />
60'<br />
120',<br />
60'<br />
0.5<br />
0.5<br />
0.5<br />
0.5<br />
0.<br />
0.20<br />
1.50<br />
2.<br />
1.<br />
3.<br />
1.<br />
1.<br />
0.<br />
0.5<br />
0.<br />
0.<br />
1.5<br />
0.<br />
0.<br />
1.<br />
0.<br />
0.5<br />
0.<br />
0.<br />
0."<br />
0.<br />
2. of. 220.<br />
0.<br />
2. of. 224.<br />
0.<br />
0.<br />
0.<br />
0.<br />
3) Per<strong>en</strong>gelei Lekkerbehje.<br />
Per Kgr. per<strong>en</strong> 1 gr. Saccharine, 1 aspirine ,(0'5 g-{. Sal-icylzuur),,<br />
behándêl<strong>en</strong> op de ger',vone manier <strong>van</strong> geleibereiding' Ge<strong>en</strong><br />
gelatine noodig.<br />
4) tsewar<strong>en</strong> <strong>van</strong> vmcht<strong>en</strong>moes zoniler suiker.<br />
Zeer goede methode voor gevall<strong>en</strong> <strong>fruit</strong>. Bij de inmaak heeft<br />
m<strong>en</strong> ge<strong>en</strong>-suiker noodig, m<strong>en</strong> voegt- het- erbij b-ij het-gebruik' M<strong>en</strong><br />
kookí het <strong>fruit</strong> in azíjn geheel, draait het door de_ passe-vite;<br />
na afkoel<strong>en</strong> voegt meri eiper Kgr. moes 20-25 gr. bij <strong>van</strong> e<strong>en</strong><br />
6 % SOt2 (Zwàveligzuur) oplossing.<br />
Dit moes bewaaÉ m<strong>en</strong> in vat<strong>en</strong> of flesseh<strong>en</strong>'
-16-<br />
IV. - Yrucht<strong>en</strong>sapp<strong>en</strong> - Vrucht<strong>en</strong>wijn<strong>en</strong>.<br />
Soort most.<br />
Cassiss<strong>en</strong><br />
Rabarber<br />
Aardbei<strong>en</strong><br />
Cassis-Framboos<br />
Kers<strong>en</strong><br />
Appel<strong>en</strong><br />
Per<strong>en</strong><br />
Soort wijn.<br />
Aardbei<strong>en</strong> (1)<br />
Cassistafelwijn<br />
Cassisdessertwi jn<br />
Stekelbess<strong>en</strong>dessertwijn<br />
Kers<strong>en</strong>dessertwi jn<br />
Appelwijn tafelwijn<br />
Appeldessertwi jn<br />
Per<strong>en</strong>wijn (1)<br />
TABEL tr. - ZOETE MOSTEN.<br />
Vruchtsoort<br />
Aardbei<strong>en</strong><br />
Cassiss<strong>en</strong><br />
Stekelbess<strong>en</strong><br />
Kers<strong>en</strong><br />
Appel<strong>en</strong><br />
Per<strong>en</strong><br />
Liters wateï<br />
per liter sap.<br />
1.<br />
0.<br />
0.<br />
3/4-7.<br />
3/4-L.<br />
0.<br />
0.<br />
TABEI, III. - \TRUCHTENIryIJNEN.<br />
Liters water<br />
per liter sap.<br />
114.<br />
L L/4.<br />
L r/2.<br />
3/4.<br />
t/2.<br />
0.<br />
0.<br />
0.<br />
TABEL IV. -- R,ENDEMENT AAN SAF<br />
DER, VERSCHILLENDE VRUCHTEN.<br />
1) Aalbess<strong>en</strong>sap.<br />
Suiker<br />
per liter oplossing:.<br />
120-150 gr.<br />
120-150 gr.<br />
80-100 gr.<br />
80-100 gr.<br />
100 gr.<br />
o gr.<br />
o gr.<br />
Suiker<br />
per liter oplossing.<br />
350 gr.<br />
200 gr.<br />
300 gr.<br />
350 gr.<br />
350 gr.<br />
o gr.<br />
250 gr.<br />
o gr.<br />
Iïoeveelheid sap per 100 Kgr. vrucht<strong>en</strong>-<br />
60-70 liter.<br />
65-75 liter.<br />
50-65 liter.<br />
50-60 liter.<br />
55-65 liter.<br />
60-70 liter.<br />
M<strong>en</strong> neemt 4liter bess<strong>en</strong>sap per 1-1 l/2 Kgr. Noordkriek<strong>en</strong><br />
(1) Bij per<strong>en</strong> <strong>en</strong> aardbei<strong>en</strong>sap voegt m<strong>en</strong> voordeelig 1-2<br />
of wijnste<strong>en</strong>zuur toe of e<strong>en</strong> m<strong>en</strong>gsel <strong>van</strong> mostmelkzuur.<br />
gr. citro<strong>en</strong>-<br />
-77-<br />
of andere zure kriek<strong>en</strong>. Alles doore<strong>en</strong>roer<strong>en</strong> <strong>en</strong> 24 uur lat<strong>en</strong><br />
M<strong>en</strong> schept vervolg<strong>en</strong>s de geronn<strong>en</strong> massa op e<strong>en</strong> filter<br />
"""iá". á" frat alles dooráijpel<strong>en</strong> zónder persing of drukking.te verwez<strong>en</strong>iijk;;.-<br />
i" flesscháï br<strong>en</strong>g<strong>en</strong> gevuld met zwaveldamp<strong>en</strong> om<br />
luehtdicht te sluit<strong>en</strong>.<br />
2) Zoet aalbess<strong>en</strong>sap als limona'de'<br />
M<strong>en</strong> m<strong>en</strong>gt het sap <strong>van</strong> aalbesse-n met dit <strong>van</strong> noordkriek<strong>en</strong><br />
<strong>en</strong> t""mÈoo r"í i, ae vàïg<strong>en</strong>ae verhoud'ing 5/111' In e<strong>en</strong> afgeslot<strong>en</strong><br />
;;t 4:t dag<strong>en</strong> lat<strong>en</strong> iist<strong>en</strong>; lgluiry^én gist..afnem<strong>en</strong>,,.klar<strong>en</strong>'<br />
Vàrvolg<strong>en</strong>s tr"et sap kokèn met 200-1.000 gr. suiker per lrter sap'<br />
schuim"<strong>en</strong>. In flessèh<strong>en</strong> br<strong>en</strong>g<strong>en</strong> <strong>en</strong> goed stopp<strong>en</strong>'<br />
Zie komPott<strong>en</strong>.<br />
V. - Steriliseer<strong>en</strong>.<br />
N. B. - Zoo m<strong>en</strong> over ge<strong>en</strong> steriliseertoestel beschikt kan<br />
uuo.g"*on" ketel góbruikt woid<strong>en</strong>, ln plaats <strong>van</strong> bokal<strong>en</strong> kan m<strong>en</strong><br />
fless"ch<strong>en</strong> gebruikén. Kurk<strong>en</strong> opbind<strong>en</strong>'<br />
BE\ryAREN VAN GROENTEN.<br />
Voeil<strong>en</strong>de waarde.<br />
Over het algeme<strong>en</strong> niet te voedzaam' Erwt<strong>en</strong> <strong>en</strong> boon<strong>en</strong><br />
kunnón nochtans-ais krachtvoedsel beschouwd word<strong>en</strong>' rijk aan<br />
eiwit <strong>en</strong> koolhYdrat<strong>en</strong>.<br />
Nut.<br />
1.) Voorzi<strong>en</strong> in onze zott'- (minerale zout<strong>en</strong>) <strong>en</strong> vitamine be'<br />
hoeft<strong>en</strong>.<br />
2.) Aanvulling der dierlijkg Yqedjn-gsstoff<strong>en</strong>'<br />
t:i L"tu" tfrí,is*"iit g toó ril het bereid<strong>en</strong> der eetmal<strong>en</strong>"<br />
4.) Zorg<strong>en</strong> voor re[elmatigê werking der verteringsorgan<strong>en</strong>'<br />
5.) Prikkel<strong>en</strong> de eetlust.<br />
1.)<br />
2.)<br />
3.)<br />
4.)<br />
5.)<br />
6.)<br />
De gro<strong>en</strong>t<strong>en</strong>'kan m<strong>en</strong> bewar<strong>en</strong> als volgt:<br />
Gedroogd.<br />
In zo'ut of pekel.<br />
In azijn.<br />
Onder vet.<br />
Gesteriliseerd.<br />
In zur<strong>en</strong>, zout<strong>en</strong>' eig<strong>en</strong> saP, <strong>en</strong>z.
-18-<br />
J. - Het drog:<strong>en</strong> <strong>van</strong> gro<strong>en</strong>t<strong>en</strong>.<br />
A. - ALGEMEENE PRINCIPEN: zie 1" deel, drog<strong>en</strong> <strong>van</strong><br />
<strong>fruit</strong> <strong>en</strong> gro<strong>en</strong>t<strong>en</strong>.<br />
B. _- EENIGE WIJZEN VAN IIROGEN : zie I' deel, drog<strong>en</strong><br />
<strong>van</strong> <strong>fruit</strong> <strong>en</strong> gro<strong>en</strong>t<strong>en</strong>.<br />
C. - AFZONDERLIJI(N BEIIANDELING DEB VOOB,.<br />
NAA}ISTE GR,OENTEN.<br />
Boon<strong>en</strong>.<br />
Voldo<strong>en</strong>de ontwikkeld, toch nog malsch; m<strong>en</strong> ontdoet ze vart<br />
de drad<strong>en</strong> <strong>en</strong> breekt of snijdt ze in stukjes. Na stoom<strong>en</strong> plaatst<br />
m<strong>en</strong> ze in dunne laagjes op het droogtoestel, T" 70-90o, gade slaan<br />
om niet te verander<strong>en</strong> <strong>van</strong> kleur. Droogtijd: 3-4 uur. 100 Kgr.<br />
versche boon<strong>en</strong> gev<strong>en</strong> 8-10 Kgr. droge. M<strong>en</strong> neemt bij voorkeur<br />
deze met vlezige peul<strong>en</strong>.<br />
Erwt<strong>en</strong>.<br />
Deze moet<strong>en</strong> goed malsch zijn, and.ers is de smaak niet meer<br />
zoo goed. Krombekk<strong>en</strong> <strong>en</strong> Express bijzonder geschikt. Na stoom<strong>en</strong><br />
gepeld drog<strong>en</strong> op 60-70'. Duur 3 uur. Oplett<strong>en</strong> voor het splitt<strong>en</strong>,<br />
barst<strong>en</strong> der erwt<strong>en</strong>. 100 Kgr. erwt<strong>en</strong> met peul<strong>en</strong> gev<strong>en</strong> 40 Kgr,<br />
gro<strong>en</strong> zaad. <strong>en</strong> deze 8-10 Kgr. droge erwt<strong>en</strong>.<br />
Savooi, roode- <strong>en</strong> witte kool<strong>en</strong>.<br />
Gesned<strong>en</strong> <strong>en</strong> groote nerv<strong>en</strong> wegnem<strong>en</strong>, na 6-8 minut<strong>en</strong> stoom<strong>en</strong>;<br />
oplett<strong>en</strong> voor kleurverlies bij roode kool<strong>en</strong>. Uitpers<strong>en</strong><br />
vooraleer op de schuiv<strong>en</strong> te legg<strong>en</strong>. Droogduur: 3 uur. 100 Kgrversche<br />
kool<strong>en</strong>, gev<strong>en</strong> 7 Kgr. droge.<br />
Bloernkool.<br />
In tuiltjes verdeeld. De vleezige deel<strong>en</strong> ingesned<strong>en</strong>. Bij het<br />
kookwater wat melk voegên. Droogduur: 3-4 uur. 100 Kgr.<br />
versche gev<strong>en</strong> 4-5 Kgr. droog product.<br />
Raapkool.<br />
In schijv<strong>en</strong> <strong>van</strong> 4-5 mm. dikte snijd<strong>en</strong>. Droogduur: 3-4 uur.<br />
100 Kgr. versche gev<strong>en</strong> 8-10 Kgr. droog product.<br />
Spinaaie.<br />
Zuiver wassch<strong>en</strong> in volle lucht lat<strong>en</strong> drog<strong>en</strong> <strong>en</strong> ongekookt<br />
_19_<br />
in d<strong>en</strong> ov<strong>en</strong> br<strong>en</strong>g<strong>en</strong>. Drog<strong>en</strong> moet lanqzaam gaat' T' 65-70''<br />
Sehuiv<strong>en</strong> meermaáh verpláats<strong>en</strong>. Na 2-3 uur blader<strong>en</strong> droog-<br />
100 Kgr. versche gev<strong>en</strong> 2,5'3 Xgn droge spinazie.<br />
Specerijkmitl<strong>en</strong>.<br />
Peterselie, look, selderblader<strong>en</strong>, boon<strong>en</strong>kruid, dragonkruid'<br />
Wassch<strong>en</strong>, in volle lucht lat<strong>en</strong> opdrog<strong>en</strong>, in d<strong>en</strong> droger<br />
br<strong>en</strong>g<strong>en</strong> zonder kok<strong>en</strong>.<br />
Soepgro<strong>en</strong>t<strong>en</strong>.<br />
Alles afzonderlijk gedroogd <strong>en</strong> nadi<strong>en</strong> gem<strong>en</strong>gd'<br />
Wortel<strong>en</strong>.<br />
De flakkeesehe schijnt de beste te ziin, m<strong>en</strong> snijdt ze in<br />
reepjes, <strong>en</strong> droogt ze língzaam. Droogduur: 3 uur. T" 60-80"'<br />
Envt<strong>en</strong>peut<strong>en</strong>.<br />
Om ajuin te ver<strong>van</strong>g<strong>en</strong> om de soep te kleur<strong>en</strong>. Bij het drog<strong>en</strong><br />
word<strong>en</strong> zij steeds bruin.<br />
Ajuin.<br />
Vooral ajuin die slechts bewaard, zeet langzaam drog<strong>en</strong>n<br />
and.ers bruinkleurig. Behandel<strong>en</strong> met natrium-carbonaat.<br />
Rabarber.<br />
Zeer interessant. Droogt tamelijk gemakkelijk, maar oplett<strong>en</strong><br />
voor de hooismaak <strong>en</strong> geur. Best in tweemaal eÍr zeer langzaam<br />
drog<strong>en</strong>.<br />
If. - fn zout of pekel.<br />
Het vraagt minder werk dan drog<strong>en</strong>, maar de product<strong>en</strong><br />
verliez<strong>en</strong> meer <strong>van</strong>'hun natuurlijk<strong>en</strong> smaak.<br />
1) Soepgro<strong>en</strong>t<strong>en</strong>.<br />
Kerwfr, peterselie, seliÍerblader<strong>en</strong>' <strong>en</strong>z.<br />
De gro<strong>en</strong>t<strong>en</strong> reinig<strong>en</strong>, fijn hakk<strong>en</strong>, langsgewijze inle8g<strong>en</strong>'<br />
telk<strong>en</strong>s er wat zout tussch<strong>en</strong> strooi<strong>en</strong>d, 40-50 gr. zout per Kgr-<br />
Goed aandurv<strong>en</strong> <strong>en</strong> afdekk<strong>en</strong> met -papier.<br />
2) Snijboon<strong>en</strong>, Princess<strong>en</strong>.<br />
Versch geplukte, niet te rijpe boontjes. M<strong>en</strong> wascht ze, maar
_20_<br />
droogt ze vervolg<strong>en</strong>s goed af. Met 50 gr. zout per Kgr. boon<strong>en</strong><br />
vult -m<strong>en</strong> taagsgéwijze de pott<strong>en</strong>. Bov<strong>en</strong>op legt m<strong>en</strong> e<strong>en</strong> laagje<br />
peterselie om de schimmels te ont<strong>van</strong>g<strong>en</strong> <strong>en</strong> ge<strong>en</strong> verlies te<br />
hebb<strong>en</strong> aan boon<strong>en</strong>. Bov<strong>en</strong>op e<strong>en</strong> omgekeerd bord of plankje,<br />
die de massa vast aandrukt (gewicht<strong>en</strong> oplegg<strong>en</strong>).<br />
N. B. - Zoo m<strong>en</strong> de in zout' bewaarde boon<strong>en</strong> wil klaar<br />
mák<strong>en</strong>, kookt m<strong>en</strong> ze direct in de pekel <strong>en</strong> laat ze vervolg<strong>en</strong>s<br />
verzoet<strong>en</strong>, \tfaarna mer, ze opstooft.<br />
3) Zuurkoot (Choucrouto).<br />
M<strong>en</strong> neemt per Kgr. fijn gesned<strong>en</strong> witte kgol<strong>en</strong> 20_gt. zout,<br />
10 gr. j<strong>en</strong>everbess<strong>en</strong> of l/4liter ontroomde- of botermelk, <strong>en</strong>kele<br />
pepérbótt<strong>en</strong> <strong>en</strong> laurierblader<strong>en</strong>. Bij het snijd<strong>en</strong>_ der kool<strong>en</strong> neemt<br />
món de harde deel<strong>en</strong> weg, veï:Ín<strong>en</strong>gt alles ondere<strong>en</strong>, br<strong>en</strong>gt het<br />
in eerr zeer zuivere pot, drukt vast aan. Bov<strong>en</strong>op e<strong>en</strong> doe! of perkam<strong>en</strong>tpapier,<br />
\ryaarop e<strong>en</strong> plankje ligt, zwààt - g-elad<strong>en</strong> met<br />
gewicht<strong>en</strong> (ste<strong>en</strong><strong>en</strong>) . Zoo er e<strong>en</strong> vlies opkomt wo-rdt het er afgeiom<strong>en</strong>.<br />
Om de 14 dag<strong>en</strong> nazi<strong>en</strong>. Zoo et sehimmelvorming is, het<br />
deksetr goed reinig<strong>en</strong>. Na e<strong>en</strong> maand is hij eetbaar.<br />
4\ Zurkel.<br />
De blader<strong>en</strong> ontdo<strong>en</strong> <strong>van</strong> de nerv<strong>en</strong>. Zaivet wassch<strong>en</strong>, fijn<br />
snijd<strong>en</strong> of hakk<strong>en</strong>. In e<strong>en</strong> flesch giet<strong>en</strong> <strong>en</strong> d<strong>en</strong> hals opvull<strong>en</strong> n,et<br />
zout. Bewaart in eig<strong>en</strong> zuur<br />
5) Postelein, andijvie.<br />
Kunn<strong>en</strong> ev<strong>en</strong>e<strong>en</strong>s in zout bewaard word<strong>en</strong>. Niet te veel zout<br />
gebruik<strong>en</strong>: 50 gr. Per Kgr.<br />
Beretdíng uan Pekel.<br />
150 gr. zout per liter reg<strong>en</strong>water lat<strong>en</strong> kok<strong>en</strong>, voor het<br />
gebruik lat<strong>en</strong> koel<strong>en</strong>.<br />
6) Tomat<strong>en</strong> in Pekel.<br />
Ongeschond<strong>en</strong> rijpe tomat<strong>en</strong> voorzi<strong>en</strong> <strong>van</strong> hun stee$ reinig<strong>en</strong>,<br />
in e<strong>en</strong> fot schikk<strong>en</strong>, overgiet<strong>en</strong> met pekel. De wucht<strong>en</strong> moet<strong>en</strong><br />
steeds in de pekel blijv<strong>en</strong>.<br />
?) Princess<strong>en</strong>, snijboon<strong>en</strong> <strong>en</strong> witte kool<strong>en</strong>.<br />
Gekuischt, in reepjes gesned<strong>en</strong> of gebrok<strong>en</strong>, 5 minut<strong>en</strong> in zout<br />
water kok<strong>en</strong>. Lat<strong>en</strong> íêrlek<strong>en</strong>, in pott<strong>en</strong> schikk<strong>en</strong> <strong>en</strong> overgiet<strong>en</strong><br />
met pekel steeds onder pekel houd<strong>en</strong>.<br />
:<br />
t<br />
í<br />
r<br />
i<br />
t<br />
f fÍÍlI,Ëi<br />
t<br />
','<br />
|:<br />
k<br />
L<br />
í<br />
t;<br />
?<br />
)<br />
i i<br />
I<br />
,F<br />
f<br />
f<br />
t<br />
I<br />
8) Porei.<br />
-2L-<br />
De witte stel<strong>en</strong> wassch<strong>en</strong>. In licht zout kok<strong>en</strong>d water dompel<strong>en</strong>,<br />
3 minut<strong>en</strong> kok<strong>en</strong>. Vervolg<strong>en</strong>s met koud water spoel<strong>en</strong>, in<br />
è<strong>en</strong> pot schikk<strong>en</strong> <strong>en</strong> overgiet<strong>en</strong> met pekel. Steeds onder pekel<br />
houd<strong>en</strong>.<br />
9) Rauwe f,omaton puree.<br />
Rijpe tomat<strong>en</strong>, zonder kok<strong>en</strong> of verwarm<strong>en</strong>, door e<strong>en</strong> passevite<br />
of teems duw<strong>en</strong>. Per Kgr. tomat<strong>en</strong>, 10 gr. zout <strong>en</strong> 0.5 gr.<br />
salicylzuur toevoeg<strong>en</strong> (1 aspirine). <strong>Bewar<strong>en</strong></strong> in flessch<strong>en</strong>, pott<strong>en</strong>,<br />
glaz<strong>en</strong>, <strong>en</strong>z. Àfsluit<strong>en</strong> met papier gedr<strong>en</strong>kt in salicylzuur, 5 gr.<br />
per liter water.<br />
ilI. - In azijn.<br />
SooÉ<strong>en</strong> gro<strong>en</strong>t<strong>en</strong>: kleine konkommers, ajuintjes <strong>en</strong> roode<br />
kool<strong>en</strong>.<br />
1) Augurkjes, kleine konkommers (Cornichons).<br />
Ze reinig<strong>en</strong>, 2 ant in zout lat<strong>en</strong>. In pekel wassch<strong>en</strong>, afdrog<strong>en</strong>.<br />
Azijn lat<strong>en</strong> kok<strong>en</strong> met v<strong>en</strong>kel, dragon <strong>en</strong> peperboll<strong>en</strong>. De augurk<strong>en</strong><br />
er bij kleine hoeveelhed<strong>en</strong> inbr<strong>en</strong>gert, ze e<strong>en</strong>s lat<strong>en</strong> kok<strong>en</strong> <strong>en</strong><br />
uitnem<strong>en</strong>. In bokal<strong>en</strong> schikk<strong>en</strong> <strong>en</strong> met \ryarm<strong>en</strong> of koud<strong>en</strong> azijn<br />
overgiet<strong>en</strong>.<br />
2) Ajuintjes. - Als voor augurkjes.<br />
3) Roode kool<strong>en</strong>.<br />
Eerste methoil,e.<br />
De kopp<strong>en</strong> fijn snijd<strong>en</strong>, e<strong>en</strong> dag in zout bewar<strong>en</strong>, daarna<br />
in azijn spoel<strong>en</strong>. Vervolg<strong>en</strong>s in e<strong>en</strong> pot schikk<strong>en</strong> gemelgd met<br />
ajuintjes, peperboll<strong>en</strong>, laurierblader<strong>en</strong> <strong>en</strong> kruidnagel<strong>en</strong>. Goed<br />
afclekk<strong>en</strong> <strong>en</strong> met azijn overgiet<strong>en</strong>.<br />
Tweeile methode.<br />
De krop fijn snijd<strong>en</strong>, t0 yo zout in m<strong>en</strong>g<strong>en</strong>, e<strong>en</strong> uur pers<strong>en</strong>,<br />
vervolg<strong>en</strong>s uitnem<strong>en</strong> <strong>en</strong> in e<strong>en</strong> pot schikk<strong>en</strong>, laaggewijze, tussch<strong>en</strong><br />
elke laag ajuinschelletjes <strong>en</strong> laurierblader<strong>en</strong> legg<strong>en</strong>. Azijn <strong>en</strong><br />
suiker in dezelfde hoeveelheid lat<strong>en</strong> kok<strong>en</strong> tot het stroopachtig<br />
wordt <strong>en</strong> ze kok<strong>en</strong>d over de kool giet<strong>en</strong>. M<strong>en</strong> kan ook e<strong>en</strong> kaneelstok<br />
toevoeg<strong>en</strong> per Kgr. oplossing.
IV. - Onder vetstoff<strong>en</strong>.<br />
1) Splnazle, Zurkel, Kervel.<br />
Gekuischte versche gekookte (in zout water), afgegot<strong>en</strong>, fijngehakte,<br />
uitgedrukte gro-<strong>en</strong>t<strong>en</strong>- stov<strong>en</strong> met e<strong>en</strong> weinig vet <strong>en</strong> zout.<br />
ïn bokal<strong>en</strong> bï<strong>en</strong>g<strong>en</strong> <strong>en</strong>-overgiet<strong>en</strong> met ietwat gesmolt<strong>en</strong> vet of olie.<br />
2) Tomat<strong>en</strong><br />
De ,tomat<strong>en</strong> verdeel<strong>en</strong>, ze e<strong>en</strong> uÍr zonder deksel op de p9t<br />
lat<strong>en</strong> kok<strong>en</strong>, doorstek<strong>en</strong>, ze 24 uur lat<strong>en</strong> bezink<strong>en</strong>, bov<strong>en</strong>kom<strong>en</strong>de<br />
water afgiet<strong>en</strong>. Vervolg<strong>en</strong>s L/2'L gr. salicylzuur 9l 'ou} er<strong>van</strong><br />
(sodiumbËnzoaat) per Xgr. tomat<strong>en</strong> toevoeg<strong>en</strong>. Alles doore<strong>en</strong>riié"á*,<br />
in ftessctreir do<strong>en</strong>-<strong>en</strong> afsluit<strong>en</strong> met e<strong>en</strong> laagje vet of olie.<br />
V. - <strong>Bewar<strong>en</strong></strong> <strong>van</strong> giro<strong>en</strong>t<strong>en</strong> door langdurig kok<strong>en</strong>'<br />
1) Tomat<strong>en</strong><br />
M<strong>en</strong> neemt goed rijpe tomat<strong>en</strong>, die m<strong>en</strong> in stukk-<strong>en</strong> snijdt<br />
<strong>en</strong> op het vuur {efeidefifk laat indam_p<strong>en</strong>, door er steeds nieuwe<br />
bii tè voeg<strong>en</strong>. wanneer áe eerste reeds in puree veranderd zijn.<br />
VËívolg<strong>en</strong>5 de puree terug op het vuur br<strong>en</strong>ge.q tot hij geleiaqltig<br />
wordt.Ze verriolg<strong>en</strong>s in fleJsch<strong>en</strong> schikk<strong>en</strong>, 1Q gr. zotrt per Kgr.<br />
toevoeg<strong>en</strong>. Wanneer ze afgekoeld zijn, overgiet<strong>en</strong> met wat vet,<br />
olie: m<strong>en</strong> kan het vet ver<strong>van</strong>g<strong>en</strong> door L/2 gr. salicylzuur per<br />
liter toe te voeg<strong>en</strong>.<br />
D) Gro<strong>en</strong>t<strong>en</strong> voor ile soep. .<br />
Eerste manier.<br />
zurkel <strong>en</strong> kervel kuisch<strong>en</strong>. Eerst de zurkel geleidelijk lat<strong>en</strong><br />
malseh word<strong>en</strong>. Vervolg<strong>en</strong>s op e<strong>en</strong> teems br<strong>en</strong>g<strong>en</strong>, het sap op<strong>van</strong>g<strong>en</strong>.<br />
In het sap kervel kok<strong>en</strong>, <strong>van</strong> het vuur nem<strong>en</strong> als het<br />
sap"verdampt is; áe gro<strong>en</strong>t<strong>en</strong> m<strong>en</strong>g<strong>en</strong>, zout<strong>en</strong>, in flessch<strong>en</strong> do<strong>en</strong><br />
<strong>en</strong> onder vet bewar<strong>en</strong>.<br />
Tweeile muníer.<br />
De gro<strong>en</strong>t<strong>en</strong> kuisch<strong>en</strong> <strong>en</strong> -hakk<strong>en</strong>, z-e zotrt<strong>en</strong> 1/20 doore<strong>en</strong>m<strong>en</strong>g<strong>en</strong>,<br />
in flessch<strong>en</strong> br<strong>en</strong>g<strong>en</strong>, de volg<strong>en</strong>de dag met vet afsluit<strong>en</strong>.<br />
23----<br />
VI. - Steriliseer<strong>en</strong>.<br />
Steriliseer<strong>en</strong> is vast <strong>en</strong> zeker de beste manier om gro<strong>en</strong>t<strong>en</strong><br />
zeer lang<strong>en</strong> tijd te bewar<strong>en</strong>, maar het vergt veel materiaal <strong>en</strong> veel<br />
tijd, veel onkost<strong>en</strong> <strong>en</strong> veel oplett<strong>en</strong>dheid om met goed resultaat<br />
te kunn<strong>en</strong> uitpakk<strong>en</strong>.<br />
De bokal<strong>en</strong> word<strong>en</strong> voor het gebruik grondig afgewassch<strong>en</strong><br />
mct kok<strong>en</strong>de sodaloog <strong>en</strong> uitgespoeld met zuiver heet water.<br />
M<strong>en</strong> vult de bokal<strong>en</strong> met gro<strong>en</strong>t<strong>en</strong> <strong>en</strong> oveÍgiet deze dan met<br />
ecn oplossing <strong>van</strong> 10 gr. zout pgr liter water tot op 2 cm. <strong>van</strong><br />
dcn rand (de rand niet nat mak<strong>en</strong>, zoo het nieuwe bokal<strong>en</strong> zijn<br />
nret smalle rand<strong>en</strong>, iet te veel water ingiet<strong>en</strong>. Na het afkoel<strong>en</strong><br />
moet<strong>en</strong> de deksels stevig op de boord<strong>en</strong> aandrukk<strong>en</strong>, zooniet<br />
moet m<strong>en</strong> het -steriliseer<strong>en</strong> herbeginn<strong>en</strong>.<br />
1) Jpnge erwt<strong>en</strong>.<br />
Peul jonge erwt<strong>en</strong>. Kook ze ged.ur<strong>en</strong>de 2 min. in reg<strong>en</strong>water<br />
met zout. Giet door e<strong>en</strong> teems, besproei met koud water <strong>en</strong> laat<br />
uitlekk<strong>en</strong>. Vul de flessch<strong>en</strong> met erwt<strong>en</strong> <strong>en</strong> overgiet ze met koud<br />
rvater, waarin e<strong>en</strong> weinig zout of suiker naar smáak, tot op 2 cm.<br />
<strong>van</strong> d<strong>en</strong> rand. Stop de flessch<strong>en</strong> met nieuwe kurk<strong>en</strong>,, d.ie onmidclellijk<br />
vóór het gebruik gekookt, met d<strong>en</strong> stopslager er op<br />
geslag<strong>en</strong> <strong>en</strong> met e<strong>en</strong> koordje vastgemaakt werd<strong>en</strong> (apothekersknoop).<br />
Zet in d<strong>en</strong> ketel <strong>en</strong> steriliseer, zooals hooger uitgelegd is.<br />
Bewaar de flessch<strong>en</strong> ligg<strong>en</strong>d op e<strong>en</strong> koele plaats; zoo blijvèn de<br />
kurk<strong>en</strong> voehtig <strong>en</strong> zal er ge<strong>en</strong> lucht in áe flessch<strong>en</strong> dring<strong>en</strong>.<br />
Op dezeltde manier gaat m<strong>en</strong> te werk voor het steriliseer<strong>en</strong><br />
<strong>van</strong> jonge erwtjes in bokal<strong>en</strong>.<br />
2) Jongc worteltjes.<br />
De worteltjes word.<strong>en</strong> flink gewassch<strong>en</strong> <strong>en</strong> geschrapt, nog<br />
e<strong>en</strong>s gewassch<strong>en</strong> <strong>en</strong> rauw in de bokal<strong>en</strong> of flessch<strong>en</strong> gedaan,<br />
overgot<strong>en</strong> met lauw water, waarin e<strong>en</strong> weinig zout. Sluit de<br />
glaz<strong>en</strong> <strong>en</strong> steriliseer op 100. (volg<strong>en</strong>s de groótte der bokal<strong>en</strong><br />
gedur<strong>en</strong>de 45 min. of 1,15 uun<br />
3) Snijboon<strong>en</strong>, princess<strong>en</strong> <strong>en</strong> gro<strong>en</strong>e boontjes.<br />
De snijboon<strong>en</strong> word.<strong>en</strong> ontdaan <strong>van</strong> de vezels, gesned<strong>en</strong> <strong>en</strong> in<br />
kok<strong>en</strong>d zoutwater, gedur<strong>en</strong>de 3 minut<strong>en</strong>, gekookt. Besproei met<br />
koud water <strong>en</strong> laat uitlekk<strong>en</strong>. Vul de bokal<strong>en</strong> met koud zoutwater,<br />
sluit de glaz<strong>en</strong> <strong>en</strong> steriliseer op 100. gedur<strong>en</strong>de 1 uur of 1,80'uur,<br />
volg<strong>en</strong>s de grootte der bokal<strong>en</strong>.
-24-<br />
Prinsess<strong>en</strong> <strong>en</strong> gro<strong>en</strong>e boontjes behandeld m<strong>en</strong> ev<strong>en</strong>zoo, doch<br />
best ongebrok<strong>en</strong> <strong>en</strong>- niet te vast aangedrukt in de glaz<strong>en</strong> om ze<br />
heel te bewar<strong>en</strong>.<br />
4) Selder <strong>en</strong> Porei.<br />
Flink wassch<strong>en</strong> <strong>en</strong> snijd<strong>en</strong> volg<strong>en</strong>s de hoogte der bokal<strong>en</strong>.<br />
Daarna in zout water gedur<strong>en</strong>de 5-tot 6 minut<strong>en</strong> lat<strong>en</strong> kok<strong>en</strong>.<br />
Vàrfrisscn<strong>en</strong>, lat<strong>en</strong> uitd-ruip<strong>en</strong> <strong>en</strong> afkoel<strong>en</strong>. In bokal<strong>en</strong> sehikk<strong>en</strong><br />
*"rgiótón met het gefiiiitrte zoutwater. Sluit<strong>en</strong> <strong>en</strong> ged'ur<strong>en</strong>de<br />
"" L/2 uur steriliseer<strong>en</strong>.<br />
5) Tomat<strong>en</strong>pnÍee.<br />
Tomat<strong>en</strong>zachtlat<strong>en</strong>kok<strong>en</strong>;doore<strong>en</strong>fijnezeefdo<strong>en</strong>;lat<strong>en</strong><br />
,re"Oatnpeo. De flessch<strong>en</strong> met het moes vull<strong>en</strong> <strong>en</strong> gedur<strong>en</strong>de 1 uur<br />
op l0O-grad<strong>en</strong> lat<strong>en</strong> steriliseer<strong>en</strong>.<br />
6) ïÍarmoes of anilijvie om te stnv<strong>en</strong>.<br />
In stukjes snijd<strong>en</strong> <strong>en</strong> meermaals wassch<strong>en</strong>. In eig<strong>en</strong> sap<br />
stov<strong>en</strong>. in Uót