Publiek bezit tegen wil en dank? - Slachtofferhulp Nederland
Publiek bezit tegen wil en dank? - Slachtofferhulp Nederland
Publiek bezit tegen wil en dank? - Slachtofferhulp Nederland
Create successful ePaper yourself
Turn your PDF publications into a flip-book with our unique Google optimized e-Paper software.
4.2.1 Inhoud <strong>en</strong> aard van de berichtgeving<br />
Persoonlijke gegev<strong>en</strong>s<br />
In de <strong>Nederland</strong>se media is het bijna vanzelfsprek<strong>en</strong>d om slachtoffers met naam <strong>en</strong> to<strong>en</strong>aam<br />
op te voer<strong>en</strong>. Verdacht<strong>en</strong> kunn<strong>en</strong> doorgaans op veel meer terughoud<strong>en</strong>dheid rek<strong>en</strong><strong>en</strong>. Dat is<br />
slecht te verter<strong>en</strong> voor slachtoffers <strong>en</strong> nabestaand<strong>en</strong>. ‘Ik vind het belachelijk!’, aldus de<br />
moeder van e<strong>en</strong> vermoorde zoon, ‘Dat daders zo beschermd word<strong>en</strong>, met e<strong>en</strong> balkje voor<br />
hun og<strong>en</strong>, door alle<strong>en</strong> initial<strong>en</strong> te vermeld<strong>en</strong>. Potverdorie, noem ze met naam <strong>en</strong> to<strong>en</strong>aam!<br />
Noem de plaats waar ze vandaan kom<strong>en</strong>, noem de straat waar ze won<strong>en</strong>, want dat do<strong>en</strong> ze<br />
ook met ons!’ E<strong>en</strong> slachtoffer van stalking zag zich buit<strong>en</strong>gewoon herk<strong>en</strong>baar opgevoerd in<br />
het verslag over de rechtszitting: ‘Er is ge<strong>en</strong> twijfel mogelijk dat het over mij gaat. Maar ik b<strong>en</strong><br />
het slachtoffer! Míjn gegev<strong>en</strong>s staan erin. Dat vond ik heel raar.’<br />
Media-ethicus Huub Evers heeft wel e<strong>en</strong> verklaring. ‘De praktijk bij verdacht<strong>en</strong> is veel<br />
e<strong>en</strong>duidiger <strong>en</strong> er is e<strong>en</strong> duidelijke traditie. Net na de Tweede Wereldoorlog heeft e<strong>en</strong> aantal<br />
hoofdredacteur<strong>en</strong> afsprak<strong>en</strong> gemaakt over het bescherm<strong>en</strong> van de id<strong>en</strong>titeit van verdacht<strong>en</strong>.<br />
Als je kijkt naar de formulering in de Leidraad, dan is e<strong>en</strong> verdachte in beginsel wel<br />
beschermd <strong>en</strong> e<strong>en</strong> slachtoffer in beginsel niet.’ T<strong>en</strong> grondslag aan de zog<strong>en</strong>aamde<br />
‘initial<strong>en</strong>regel’ voor verdacht<strong>en</strong> ligt het principe dat schuld eerst bewez<strong>en</strong> moet word<strong>en</strong> <strong>en</strong> dat<br />
het prijsgev<strong>en</strong> van de id<strong>en</strong>titeit de verdachte bij voorbaat stigmatiseert. Ook juridisch zit er<br />
e<strong>en</strong> stok achter de deur, is de ervaring van eindredacteur Van der Maas van Hart van<br />
<strong>Nederland</strong>: ‘Als je e<strong>en</strong> verdachte herk<strong>en</strong>baar in beeld br<strong>en</strong>gt, dan krijg je ook weer gezeur<br />
met e<strong>en</strong> advocaat <strong>en</strong> is er kans op e<strong>en</strong> rechtszaak.’<br />
Overig<strong>en</strong>s zijn er ook bij de media voldo<strong>en</strong>de sceptici te vind<strong>en</strong> wat betreft deze regel: ‘Als<br />
iemand verdachte is <strong>en</strong> het is niet duidelijk dat hij het heeft gedaan, dan moet je hem<br />
anonimiser<strong>en</strong>. Maar als het duidelijk is… De moord<strong>en</strong>aar van Pim Fortuyn. Ik geloof dat<br />
niemand eraan twijfelde dat die man het gedaan had. Moet je die met initial<strong>en</strong> gaan<br />
noem<strong>en</strong>?’, aldus hoofdredacteur Harm Taselaar van RTL-Nieuws. E<strong>en</strong> aantal media doet dat<br />
in dat soort gevall<strong>en</strong> dan ook niet meer.<br />
‘Ik vind dat slachtoffers op z’n minst dezelfde bescherming als verdacht<strong>en</strong> moet<strong>en</strong> hebb<strong>en</strong>,’<br />
stelt Thom Me<strong>en</strong>s, ombudsman van de Volkskrant. Maar daarin vindt hij weinig<br />
medestanders. Het is immers zo’n bek<strong>en</strong>d gegev<strong>en</strong> dat verdacht<strong>en</strong> <strong>en</strong> daders met initial<strong>en</strong><br />
word<strong>en</strong> aangeduid. Journalistiekprofessor Marcel Broersma: ‘Als de media e<strong>en</strong> slachtoffer<br />
met initial<strong>en</strong> aanduid<strong>en</strong>, dan werkt dat stigmatiser<strong>en</strong>d.’<br />
De algem<strong>en</strong>e opvatting bij de beroepsgroep is dat het voor de volledigheid van de<br />
berichtgeving vereist is om slachtoffers met naam <strong>en</strong> to<strong>en</strong>aam te vermeld<strong>en</strong>, mits slachtoffers<br />
daar ge<strong>en</strong> schade van ondervind<strong>en</strong>. Daarom do<strong>en</strong> media dat bij zed<strong>en</strong>zak<strong>en</strong> bijvoorbeeld<br />
meestal niet. Maar verder ziet m<strong>en</strong> weinig risico op stigmatisering zoals bij verdacht<strong>en</strong>, want<br />
bij het publiek zoud<strong>en</strong> slachtoffers vooral sympathie oproep<strong>en</strong>. Slachtoffers ervar<strong>en</strong> dat<br />
anders. ‘Iedere<strong>en</strong> heeft nu zijn oordeel over mij,’ aldus e<strong>en</strong> slachtoffer wier relatieperikel<strong>en</strong><br />
uitgebreid aan de orde kwam<strong>en</strong> in e<strong>en</strong> rechtbankverslag in de regionale krant. Zij woont in<br />
e<strong>en</strong> dorp <strong>en</strong> uit de details van het verslag was onmisk<strong>en</strong>baar af te leid<strong>en</strong> dat zij de (on<strong>wil</strong>lige)<br />
hoofdpersoon was van het verhaal.<br />
De weduwe van e<strong>en</strong> omgekom<strong>en</strong> brandweerman ergert zich <strong>en</strong>orm dat ook haar kinder<strong>en</strong><br />
met hun volledige naam in de berichtgeving word<strong>en</strong> g<strong>en</strong>oemd. ‘Ik <strong>wil</strong> h<strong>en</strong> zoveel mogelijk uit<br />
de publiciteit houd<strong>en</strong>. Als ik erg<strong>en</strong>s he<strong>en</strong> ga <strong>en</strong> mijn naam noem, dan is alles gelijk in rep <strong>en</strong><br />
roer. Dat is puur omdat je met je naam in de krant hebt gestaan. Als ik mijn naam noem, dan<br />
gaan bij e<strong>en</strong> heleboel m<strong>en</strong>s<strong>en</strong> de voelspriet<strong>en</strong> op. ‘O, dat is die <strong>en</strong> die’. En dat overkomt de<br />
kinder<strong>en</strong> ook. Ik <strong>wil</strong> niet dat ze altijd dát stempel krijg<strong>en</strong>: dat is het kind van die <strong>en</strong> die. Als wij<br />
erg<strong>en</strong>s he<strong>en</strong> gaan, dan <strong>wil</strong> ik gewoon met z’n drietjes zijn. Niet die <strong>en</strong> die zijn, <strong>en</strong> steeds<br />
herk<strong>en</strong>d word<strong>en</strong>. Je <strong>wil</strong>t ook wel e<strong>en</strong>s anoniem rondlop<strong>en</strong>. Maar je hebt met naam <strong>en</strong><br />
to<strong>en</strong>aam in de krant gestaan <strong>en</strong> dan is dat is heel lastig.’<br />
Beeld<br />
Media zegg<strong>en</strong> terughoud<strong>en</strong>d te zijn met het gebruik van foto’s of beeld<strong>en</strong> van duidelijk<br />
herk<strong>en</strong>bare gewonde slachtoffers of dod<strong>en</strong>. Volg<strong>en</strong>s Broersma stek<strong>en</strong> <strong>Nederland</strong>se media op<br />
dit gebied zonder meer gunstig af bij hun Belgische <strong>en</strong> Britse collega’s. De foto’s van de<br />
neergeschot<strong>en</strong> Pim Fortuyn op de parkeerplaats van Mediapark <strong>en</strong> van het ontzielde lichaam<br />
van de door e<strong>en</strong> clusterbom getroff<strong>en</strong> cameraman Stan Storimans in de arm<strong>en</strong> van zijn RTLcollega<br />
zijn uitzondering<strong>en</strong>. Hun nieuwswaarde staat buit<strong>en</strong> discussie. Maar de publicatie<br />
ervan riep wel e<strong>en</strong> storm van reacties op. De weduwe van Storimans vertelt in e<strong>en</strong> rec<strong>en</strong>t<br />
44