Publiek bezit tegen wil en dank? - Slachtofferhulp Nederland
Publiek bezit tegen wil en dank? - Slachtofferhulp Nederland
Publiek bezit tegen wil en dank? - Slachtofferhulp Nederland
You also want an ePaper? Increase the reach of your titles
YUMPU automatically turns print PDFs into web optimized ePapers that Google loves.
Lichamelijke aanpassingsmechanism<strong>en</strong><br />
Als we in direct gevaar verker<strong>en</strong>, treedt e<strong>en</strong> sterke, lichamelijke reactie op. Via onze zintuig<strong>en</strong><br />
krijg<strong>en</strong> we signal<strong>en</strong> binn<strong>en</strong> dat ons bestaan gevaar loopt. Die signal<strong>en</strong> prikkel<strong>en</strong> ons<br />
sympathische z<strong>en</strong>uwstelsel, dat zelfstandig werkt <strong>en</strong> niet onder invloed staat van onze <strong>wil</strong>.<br />
Bij gevaar ondergaan we drie stadia: het alarmstadium, het weerstandsstadium <strong>en</strong> het<br />
stadium van herstel of uitputting.<br />
Op signal<strong>en</strong> van gevaar volgt e<strong>en</strong> bliksemsnelle, volledig automatische reactie. Er komt<br />
adr<strong>en</strong>aline vrij, dat het lichaam in e<strong>en</strong> alarmtoestand br<strong>en</strong>gt. De ademhaling wordt dieper <strong>en</strong><br />
sneller, de hartslag versnelt, de bloeddruk stijgt <strong>en</strong> de transpiratie neemt toe. De zintuig<strong>en</strong><br />
verscherp<strong>en</strong> hun waarneming, zodat het zicht <strong>en</strong> het gehoor scherper word<strong>en</strong>. Activiteit<strong>en</strong> die<br />
niet nodig zijn, word<strong>en</strong> gestaakt. Maag <strong>en</strong> darm<strong>en</strong> werk<strong>en</strong> tijdelijk niet <strong>en</strong> de spier<strong>en</strong> van de<br />
blaas <strong>en</strong> ingewand<strong>en</strong> verslapp<strong>en</strong>, met als mogelijk gevolg het lat<strong>en</strong> lop<strong>en</strong> van ontlasting <strong>en</strong><br />
urine.<br />
In het weerstandsstadium mobiliseert het lichaam zich om zich te verdedig<strong>en</strong> of zich in<br />
veiligheid te br<strong>en</strong>g<strong>en</strong>. Nog voordat we ons bewust zijn van het gevaar heeft ons lichaam zich<br />
al voorbereid op actie of deze actie zelfs al uitgevoerd. Zo’n snelle, automatische reactie is<br />
vaak lev<strong>en</strong>sredd<strong>en</strong>d. Globaal onderscheid<strong>en</strong> we bij lev<strong>en</strong>sbedreig<strong>en</strong>de situaties drie soort<strong>en</strong><br />
acties: fight (vecht<strong>en</strong>), flight (vlucht<strong>en</strong>) of freeze (bevriez<strong>en</strong>, verstarr<strong>en</strong>)<br />
De reacties zijn persoons- <strong>en</strong> situatieafhankelijk. Ze gebeur<strong>en</strong> automatisch, zonder daarbij na<br />
te d<strong>en</strong>k<strong>en</strong>. Ze hebb<strong>en</strong> ook niets met moed of lafheid te mak<strong>en</strong>, maar zijn louter ingegev<strong>en</strong><br />
door e<strong>en</strong> natuurlijke drang om te overlev<strong>en</strong>. Veel slachtoffers schrikk<strong>en</strong> achteraf van hun<br />
eig<strong>en</strong> reactie. Ze hadd<strong>en</strong> van tevor<strong>en</strong> nooit gedacht dat ze bij gevaar zo zoud<strong>en</strong> reager<strong>en</strong>.<br />
De lichamelijke reactie houdt aan tot andere hormon<strong>en</strong> weer het signaal gev<strong>en</strong> dat de kust<br />
veilig is. In dit stadium demobiliseert het lichaam <strong>en</strong> herstelt het ev<strong>en</strong>wicht zich. Sommige<br />
beeld<strong>en</strong>, geluid<strong>en</strong> of geur<strong>en</strong> br<strong>en</strong>g<strong>en</strong> het lichaam later automatisch weer terug in het<br />
alarmstadium. Zo werd<strong>en</strong> slachtoffers van de Bijlmerramp weer in staat van paraatheid<br />
gebracht als ze parfum rok<strong>en</strong>. Het vliegtuig dat bij h<strong>en</strong> neerstortte, vervoerde namelijk<br />
parfum.<br />
Er is dus sprake van de volg<strong>en</strong>de lichamelijke kettingreactie: onze zintuig<strong>en</strong> nem<strong>en</strong> gevaar<br />
waar → het lichaam mobiliseert zich → we bestrijd<strong>en</strong> of ontvlucht<strong>en</strong> de bedreiging → we<br />
signaler<strong>en</strong> dat de kust veilig is → het lichaam demobiliseert zich.<br />
Als e<strong>en</strong> slachtoffer deze kettingreactie niet volledig doorloopt, blijft het lichaam in verhoogde<br />
staat van paraatheid. Als het lichaam langere tijd in deze staat verkeert, kan dat tot allerlei<br />
klacht<strong>en</strong> leid<strong>en</strong>, zoals hyperv<strong>en</strong>tilatie, hoge bloeddruk, spierpijn, hoofdpijn, maag- <strong>en</strong><br />
darmstoorniss<strong>en</strong> <strong>en</strong> uitputting.<br />
Verandering van het zelfbeeld<br />
De schokk<strong>en</strong>de ervaring <strong>en</strong> de reactie van het slachtoffer daarop kunn<strong>en</strong> ertoe leid<strong>en</strong> dat het<br />
zelfbeeld verandert. Dat zelfbeeld is opgebouwd uit e<strong>en</strong> groot aantal facett<strong>en</strong> zoals:<br />
• Ik b<strong>en</strong> iemand die zelf bepaalt wat er in mijn lev<strong>en</strong> gebeurt.<br />
• In e<strong>en</strong> gevaarlijke situatie b<strong>en</strong> ik in staat mijn eig<strong>en</strong> gezin te bescherm<strong>en</strong>.<br />
• Wanneer ik word overvall<strong>en</strong>, zal ik altijd terugvecht<strong>en</strong>.<br />
• Ik b<strong>en</strong> nooit bang.<br />
E<strong>en</strong> schokk<strong>en</strong>de gebeurt<strong>en</strong>is confronteert ons met het gegev<strong>en</strong> dat we géén controle<br />
hadd<strong>en</strong>. Tijd<strong>en</strong>s de gewap<strong>en</strong>de overval merkte het slachtoffer bijvoorbeeld dat hij verlamd<br />
van schrik <strong>en</strong> doodsbang was, terwijl hij altijd had gedacht in e<strong>en</strong> dergelijke situatie zijn<br />
mannetje te kunn<strong>en</strong> staan. E<strong>en</strong> slachtoffer stelt zijn zelfbeeld bij. Soms in positieve, maar ook<br />
vaak in negatieve zin.<br />
Andere gevolg<strong>en</strong><br />
Daarnaast krijg<strong>en</strong> slachtoffers natuurlijk ook te mak<strong>en</strong> met andere gevolg<strong>en</strong> op de lange <strong>en</strong><br />
korte termijn. Er kan sprake zijn van lichamelijk letsel dat misschi<strong>en</strong> blijv<strong>en</strong>d is <strong>en</strong> grote<br />
gevolg<strong>en</strong> kan hebb<strong>en</strong> op het lev<strong>en</strong> van slachtoffers. Er is vaak ook materiële schade: de auto<br />
is total loss, het huis is afgebrand, spull<strong>en</strong> zijn gestol<strong>en</strong> of persoonlijke eig<strong>en</strong>domm<strong>en</strong><br />
vernield. Op relationeel vlak kan het gebeurde spor<strong>en</strong> achterlat<strong>en</strong> <strong>en</strong> zelfs leid<strong>en</strong> tot het<br />
verbrek<strong>en</strong> van relaties. Niet kunn<strong>en</strong> werk<strong>en</strong> <strong>en</strong> in het ergste geval verlies van e<strong>en</strong> baan, zijn<br />
mogelijke consequ<strong>en</strong>ties op het sociaaleconomische vlak. T<strong>en</strong> slotte kunn<strong>en</strong> slachtoffers ook<br />
40