Publiek bezit tegen wil en dank? - Slachtofferhulp Nederland
Publiek bezit tegen wil en dank? - Slachtofferhulp Nederland
Publiek bezit tegen wil en dank? - Slachtofferhulp Nederland
Create successful ePaper yourself
Turn your PDF publications into a flip-book with our unique Google optimized e-Paper software.
Taselaar: ‘In principe vind ik dat we heel erg secuur moet<strong>en</strong> omspring<strong>en</strong> met slachtoffers <strong>en</strong><br />
nabestaand<strong>en</strong>. Je moet daar ontzett<strong>en</strong>d veel respect voor hebb<strong>en</strong>. Maar als er iets geweldig<br />
spectaculairs gebeurt… Laat ik iets extreems nem<strong>en</strong>: e<strong>en</strong> ernstige calamiteit waarbij onze<br />
kroonprins is betrokk<strong>en</strong>. Die loopt daar rond met bebloed hoofd. Ik zal je zegg<strong>en</strong>: ik gooi elke<br />
Leidraad of code direct het raam uit. Ik film dat <strong>en</strong> z<strong>en</strong>d dat uit. Maar in principe is het zo dat<br />
als m<strong>en</strong>s<strong>en</strong> ge<strong>en</strong> behoefte hebb<strong>en</strong> om hun verhaal te do<strong>en</strong>, <strong>en</strong> ze zegg<strong>en</strong> echt ‘nee’, dan is<br />
het ook nee.’<br />
‘Ik kan me nog voorstell<strong>en</strong> dat je van e<strong>en</strong> afstand e<strong>en</strong> foto maakt van de <strong>en</strong>orme ravage van<br />
e<strong>en</strong> verkeersongeluk, maar je hoeft niet in te zoom<strong>en</strong> op de bestuurscabine <strong>en</strong> vervolg<strong>en</strong>s de<br />
omstanders gaan vrag<strong>en</strong> ‘Wat hebt u gezi<strong>en</strong>?’ of zo. Maar weet je, ik b<strong>en</strong> heel str<strong>en</strong>g in de<br />
leer,’ stelt Ombudsman Thom Me<strong>en</strong>s van de Volkskrant. ‘Ik vind dat walgelijke televisie<br />
oplever<strong>en</strong>. Ze gaan gewoon met camera’s naar de bur<strong>en</strong>, reacties vrag<strong>en</strong>. Afgelop<strong>en</strong><br />
week<strong>en</strong>d is e<strong>en</strong> gezin – vader moeder <strong>en</strong> één kind – omgekom<strong>en</strong> bij dat auto-ongeluk in<br />
Nunspeet. Het andere, 11-jarige kind ligt in het ziek<strong>en</strong>huis. Ik b<strong>en</strong> b<strong>en</strong>ieuwd hoe lang het<br />
duurt voordat er daar e<strong>en</strong> cameraploeg op de stoep staat. Je moet er toch niet aan d<strong>en</strong>k<strong>en</strong>!’<br />
Andere journalist<strong>en</strong> <strong>en</strong> redacteur<strong>en</strong> vind<strong>en</strong> dat je er niet zonder meer van uit moet gaan dat<br />
slachtoffers met rust gelat<strong>en</strong> <strong>wil</strong>l<strong>en</strong> word<strong>en</strong> door de media. Je moet ze, juist principieel, wél<br />
b<strong>en</strong>ader<strong>en</strong>. De chef Nieuwsdi<strong>en</strong>st van het AD: ‘Je moet altijd e<strong>en</strong> poging do<strong>en</strong> om<br />
slachtoffers <strong>en</strong> nabestaand<strong>en</strong> de kans te gev<strong>en</strong> om hun verhaal te do<strong>en</strong> – ev<strong>en</strong>tueel via e<strong>en</strong><br />
ver<strong>teg<strong>en</strong></strong>woordiger.’ ‘Ze moet<strong>en</strong> de kans hebb<strong>en</strong> om gehoord te word<strong>en</strong>,’ vult<br />
misdaadverslaggever Dekker aan, ‘En daarvoor moet je ze toch direct b<strong>en</strong>ader<strong>en</strong>.‘ Hij<br />
probeert persoonlijk contact te legg<strong>en</strong> door aan te bell<strong>en</strong> bij het huis van het slachtoffer of de<br />
nabestaand<strong>en</strong> <strong>en</strong> te vrag<strong>en</strong> of er iemand is die iets <strong>wil</strong> vertell<strong>en</strong>.<br />
Hart van <strong>Nederland</strong> is ook zeer geïnteresseerd in het verhaal van betrokk<strong>en</strong><strong>en</strong> als de<br />
nieuwswaarde van het feit daartoe aanleiding geeft.’Op het mom<strong>en</strong>t dat iets net gebeurd is,<br />
iemand is bijvoorbeeld net overled<strong>en</strong>, dan gaan we niet mete<strong>en</strong> de familie bell<strong>en</strong>. Dat zou cru<br />
zijn. Iemand is nog niet e<strong>en</strong>s begrav<strong>en</strong>. Daar d<strong>en</strong>k<strong>en</strong> we natuurlijk wel over na. We prober<strong>en</strong><br />
doorgaans via omweg<strong>en</strong>, bijvoorbeeld via de politie, de burgemeester van het dorp of het<br />
condoleanceregister dat erg<strong>en</strong>s is ingesteld, e<strong>en</strong> ingang te vind<strong>en</strong>. In de meeste gevall<strong>en</strong><br />
krijg<strong>en</strong> we dan slachtoffers of nabestaand<strong>en</strong> uiteindelijk wel te spek<strong>en</strong>, maar de eerste dag<strong>en</strong><br />
lat<strong>en</strong> we ze met rust,’ aldus Van Ree, die opmerkt dat nabestaand<strong>en</strong> soms zelf contact met<br />
zijn programma opnem<strong>en</strong>, omdat ze de behoefte hebb<strong>en</strong> hun ervaring<strong>en</strong> te del<strong>en</strong> met het<br />
bredere publiek of hulp <strong>wil</strong>l<strong>en</strong> bij de opsporing van de dader.<br />
Wat dat betreft, is er veel veranderd, constateert Oosthoek. ‘Vroeger was je g<strong>en</strong>eigd om met<br />
e<strong>en</strong> boogje om slachtoffers he<strong>en</strong> te gaan. Ik b<strong>en</strong> nooit e<strong>en</strong> geval van e<strong>en</strong> vermissing in<br />
Sluiskil verget<strong>en</strong>. Na drie of vier dag<strong>en</strong> van grootschalige zoekacties zei e<strong>en</strong> verslaggever:<br />
‘Moet<strong>en</strong> we niet e<strong>en</strong>s bij die ouders gaan kijk<strong>en</strong>?’ Daar kwam e<strong>en</strong> hele discussie op gang:<br />
‘Dat kán niet; zoiets dóe je niet!’, waarop hij zei: ‘Waarom niet?’ Collega’s hield<strong>en</strong> vol: moet je<br />
niet do<strong>en</strong>, kán niet! Hij reed, zonder dat iemand het wist, erhe<strong>en</strong> <strong>en</strong> belde aan bij die m<strong>en</strong>s<strong>en</strong><br />
<strong>en</strong> zei: ‘Ik <strong>wil</strong> graag wet<strong>en</strong> hoe het met u gaat.’ ‘Komt u binn<strong>en</strong>!’, was reactie. Niet dat hij nou<br />
als e<strong>en</strong> vorst werd ontvang<strong>en</strong>, want er was daar e<strong>en</strong> hoop leed, maar die m<strong>en</strong>s<strong>en</strong> vond<strong>en</strong> het<br />
fantastisch dat hij had durv<strong>en</strong> kom<strong>en</strong>. Bijna niemand had nog aan h<strong>en</strong> durv<strong>en</strong> vrag<strong>en</strong>, hoe het<br />
nu eig<strong>en</strong>lijk met ze was. Dus als je het niet vraagt, weet je het niet. Als e<strong>en</strong> journalist goede<br />
int<strong>en</strong>ties heeft, dan is hij bereid om in dit soort gevall<strong>en</strong> mee te d<strong>en</strong>k<strong>en</strong> met het slachtoffer of<br />
de nabestaand<strong>en</strong>. Dan zegt hij: ‘Dit kunn<strong>en</strong> we beter niet do<strong>en</strong>, of juist wel do<strong>en</strong>.’ Daar moet<br />
e<strong>en</strong> journalist toe bereid zijn. Dus op<strong>en</strong> <strong>en</strong> belangstell<strong>en</strong>d zo’n gesprek ingaan, maar niet met<br />
het uitgangspunt dat je koste wat kost letters moet hebb<strong>en</strong> als je buit<strong>en</strong> komt.‘<br />
Publicer<strong>en</strong> met of zonder toestemming<br />
Volg<strong>en</strong>s de grondwet hebb<strong>en</strong> media vooraf ge<strong>en</strong> toestemming nodig om informatie te<br />
publicer<strong>en</strong>. Ze zijn vrij in de selectie van nieuws. Achteraf kan de rechter pas toets<strong>en</strong> of er<br />
gr<strong>en</strong>z<strong>en</strong> zijn overschred<strong>en</strong>. E<strong>en</strong> slachtoffer kan dus op ge<strong>en</strong> <strong>en</strong>kele manier verhinder<strong>en</strong> dat<br />
media informatie over hem verzamel<strong>en</strong> <strong>en</strong> publicer<strong>en</strong>. In het gunstige geval vindt er e<strong>en</strong> vorm<br />
van afstemming plaats <strong>en</strong> krijgt de betrokk<strong>en</strong>e van tevor<strong>en</strong> inzage <strong>en</strong> inspraak in de keuze<br />
van ev<strong>en</strong>tueel beeldmateriaal.<br />
Slachtoffers kunn<strong>en</strong> de aard <strong>en</strong> inhoud van bepaalde informatie als (te) persoonlijk<br />
beschouw<strong>en</strong>, maar ook de bron ervan. Speciale aandacht verdi<strong>en</strong>t in dit geval persoonlijke –<br />
zelfs intieme - informatie <strong>en</strong> beeldmateriaal dat e<strong>en</strong> beetje handige internetgebruiker in e<strong>en</strong><br />
uurtje bij elkaar surft. Vooral persoonlijke webpagina’s als Hyves, Facebook <strong>en</strong> weblogs<br />
vorm<strong>en</strong> e<strong>en</strong> rijke bron van materiaal.<br />
36