Publiek bezit tegen wil en dank? - Slachtofferhulp Nederland
Publiek bezit tegen wil en dank? - Slachtofferhulp Nederland
Publiek bezit tegen wil en dank? - Slachtofferhulp Nederland
You also want an ePaper? Increase the reach of your titles
YUMPU automatically turns print PDFs into web optimized ePapers that Google loves.
hebb<strong>en</strong> we verschill<strong>en</strong>de journalist<strong>en</strong> <strong>en</strong> redacteur<strong>en</strong> bevraagd op dit onderwerp. In de<br />
volg<strong>en</strong>de alinea’s gev<strong>en</strong> zij hun visie op de ethiek van het vak <strong>en</strong> de betek<strong>en</strong>is van de privacy<br />
van slachtoffers.<br />
De <strong>Nederland</strong>se Ver<strong>en</strong>iging van Journalist<strong>en</strong> (NVJ) hecht grote waarde aan de Raad voor de<br />
Journalistiek als invulling voor de zelfregulering van de sector. Secretaris Thomas Bruning<br />
legt uit: ‘Wij vind<strong>en</strong> dat wíj (NVJ) niet de instantie kunn<strong>en</strong> of moet<strong>en</strong> zijn die ethische regels of<br />
beperking<strong>en</strong> oplegt als e<strong>en</strong> soort spoorboekje over hoe media zich zoud<strong>en</strong> moet<strong>en</strong> gedrag<strong>en</strong>.<br />
Maar wij zi<strong>en</strong> wel in dat het gedrag van de media heel belangrijk is in de maatschappij <strong>en</strong> dat<br />
er wel degelijk e<strong>en</strong> verantwoordelijkheid is. Daarom hebb<strong>en</strong> we, sam<strong>en</strong> met de uitgevers <strong>en</strong><br />
het G<strong>en</strong>ootschap der Hoofdredacteur<strong>en</strong> vijftig jaar geled<strong>en</strong> de Raad voor de Journalistiek<br />
opgericht, om ervoor te zorg<strong>en</strong> dat er wel degelijk e<strong>en</strong> plek is waar nagedacht wordt over dit<br />
soort kwesties. Niet in de vorm van dit mag wel <strong>en</strong> dit mag niet, maar vanuit e<strong>en</strong><br />
verantwoordelijkheidsbesef. Gelet op de impact die de beroepsgroep kan hebb<strong>en</strong> op<br />
slachtoffers in dit geval, maar ook op het publiek in het algeme<strong>en</strong> <strong>en</strong> álle gremia in de<br />
maatschappij, vind<strong>en</strong> we het goed om e<strong>en</strong> onafhankelijke instantie daarin de kaders te lat<strong>en</strong><br />
aangev<strong>en</strong>. Maar wel op e<strong>en</strong> manier die dus niet afsluit<strong>en</strong>d is: het móet zo <strong>en</strong> als je het anders<br />
doet, dan b<strong>en</strong> je af, dan mag je het vak niet meer uitoef<strong>en</strong><strong>en</strong>. Dat kan alle<strong>en</strong> door toets<strong>en</strong>. Je<br />
geeft e<strong>en</strong> toetsingsmogelijkheid voor het gedrag van de verschill<strong>en</strong>de media <strong>en</strong> je laat e<strong>en</strong><br />
onafhankelijke instantie daarnaar kijk<strong>en</strong>.’<br />
Ander<strong>en</strong> hecht<strong>en</strong> minder belang aan de Raad <strong>en</strong> haar Leidraad. ‘Het is e<strong>en</strong> prima leidraad,’<br />
vindt RTL-Nieuws hoofdredacteur Harm Taselaar, ‘Maar voor mij is hij overbodig. Over tachtig<br />
proc<strong>en</strong>t bestaat cons<strong>en</strong>sus in de <strong>Nederland</strong>se journalistiek. Wat betreft de overige twintig<br />
proc<strong>en</strong>t doe je wat je zelf vindt dat je moet do<strong>en</strong>. Daar heb ik ge<strong>en</strong> leidraad voor nodig. En er<br />
kunn<strong>en</strong> situaties zijn, waarin we de regels moet<strong>en</strong> overtred<strong>en</strong> om, in mijn og<strong>en</strong> heel legitieme<br />
ding<strong>en</strong> te do<strong>en</strong> die op dát mom<strong>en</strong>t in het belang zijn van de nieuwsbehoefte van de kijker.’<br />
‘Maar,’ voegt hij eraan toe, ‘het nieuwsbedrijf is zwaar <strong>en</strong> het is snel. Toch zijn we, hoe snel<br />
het ook wordt, verplicht aan onze klant<strong>en</strong>, aan de kijkers <strong>en</strong> de gebruikers van internet, iedere<br />
keer te blijv<strong>en</strong> nad<strong>en</strong>k<strong>en</strong> bij wat we do<strong>en</strong>. Wat zijn de gevolg<strong>en</strong> <strong>en</strong> moet<strong>en</strong> we het dan wel of<br />
niet do<strong>en</strong>? Dat is ons vák. Als daarin fout<strong>en</strong> word<strong>en</strong> gemaakt, dan moet<strong>en</strong> we dat prober<strong>en</strong> te<br />
herstell<strong>en</strong>, of in ieder geval toegev<strong>en</strong> dat er e<strong>en</strong> fout is gemaakt.’<br />
‘We volg<strong>en</strong> de Leidraad in heel grote lijn<strong>en</strong>, maar dat doet haast iedere<strong>en</strong>. Je hebt natuurlijk<br />
e<strong>en</strong> paar collega-krant<strong>en</strong> <strong>en</strong> omroep<strong>en</strong> die het hele instituut Raad voor de Journalistiek niet<br />
zi<strong>en</strong> zitt<strong>en</strong>. Persoonlijk hoor ik daar ook bij overig<strong>en</strong>s. Als krant erk<strong>en</strong>n<strong>en</strong> we de Raad wél. En<br />
volg<strong>en</strong> we de Leidraad ook wel zo’n beetje,’ aldus lezersredacteur Piet Oosthoek (BN De<br />
Stem).<br />
Red<strong>en</strong>er<strong>en</strong>d vanuit het perspectief van slachtoffers, ziet hij de meerwaarde van de Raad ook<br />
niet zo. ‘Als ik zelf slachtoffer zou zijn van e<strong>en</strong> persgedraging, dan zou ik naar de rechter<br />
stapp<strong>en</strong>. Echt recht hal<strong>en</strong>, klaar. De rechter is ervoor. En niet naar zo’n clubje zelfb<strong>en</strong>oemde<br />
deskundig<strong>en</strong>, want dat zijn het toch. Bov<strong>en</strong>di<strong>en</strong> vind ik de Raad onuitsprekelijk mild voor<br />
journalist<strong>en</strong>. Ongelofelijk! Journalist<strong>en</strong> winn<strong>en</strong> bijna altijd.’ Kijkt hij vanuit het perspectief van<br />
de beroepsgroep, dan stelt hij: ‘Ik b<strong>en</strong> het op zich wel e<strong>en</strong>s met de uitspraak ‘De wet is onze<br />
gr<strong>en</strong>s’. Alle<strong>en</strong> ontslaat het ons in mijn og<strong>en</strong> niet van e<strong>en</strong> zekere verantwoordelijkheid die we<br />
buit<strong>en</strong> de wet om hebb<strong>en</strong> naar m<strong>en</strong>s<strong>en</strong> die iets is overkom<strong>en</strong>, waar ze ook niets aan kond<strong>en</strong><br />
do<strong>en</strong>. Dus dat zou ik er wel aan toevoeg<strong>en</strong>.’<br />
Arjan Paans, chef nieuwsdi<strong>en</strong>st van het AD: ‘De journalistiek moet wel aangesprok<strong>en</strong> kunn<strong>en</strong><br />
word<strong>en</strong> <strong>en</strong> de discussie voer<strong>en</strong>, maar het is verkeerd om alles aan regels te bind<strong>en</strong>. Ge<strong>en</strong><br />
wettelijke regels of gedragscodes, dat beperkt de journalist te veel.’<br />
De ver<strong>teg<strong>en</strong></strong>woordigers van de mediasector die wij in het kader van dit onderzoek gesprok<strong>en</strong><br />
hebb<strong>en</strong>, vind<strong>en</strong> over het algeme<strong>en</strong> dat het ethisch gehalte van de <strong>Nederland</strong>se journalistiek<br />
(ruim) voldo<strong>en</strong>de is, al geeft e<strong>en</strong> <strong>en</strong>keling aan, persoonlijk moeite te hebb<strong>en</strong> met<br />
programmaformules als Hart van <strong>Nederland</strong> <strong>en</strong> de journalistieke keuz<strong>en</strong> die daaruit<br />
voortkom<strong>en</strong>. Anderzijds is dat wel weer onderdeel van de pluriformiteit van de <strong>Nederland</strong>se<br />
media. En wie de jurisprud<strong>en</strong>tie van de Raad voor de Journalistiek erop naleest, ziet dat er<br />
nooit klacht<strong>en</strong> van slachtoffers <strong>teg<strong>en</strong></strong> de redactie van dit programma zijn ingedi<strong>en</strong>d.<br />
Wat betreft slachtoffers <strong>en</strong> hun privacy zijn onze gesprekspartners vrijwel unaniem van<br />
m<strong>en</strong>ing dat de <strong>Nederland</strong>se journalistiek in het algeme<strong>en</strong> <strong>en</strong> hun eig<strong>en</strong> medium in het<br />
bijzonder daar op prud<strong>en</strong>te wijze mee omgaan. Verschill<strong>en</strong>de mal<strong>en</strong> trekk<strong>en</strong> ze de<br />
vergelijking met de Belgische <strong>en</strong> Britse boulevardpers, waar er ge<strong>en</strong> <strong>en</strong>kel respect bestaat<br />
voor de privacy van wie dan ook <strong>en</strong> s<strong>en</strong>satie het overheers<strong>en</strong>de criterium is. De <strong>Nederland</strong>se<br />
34