V rien den brief - Nederlandse Bachvereniging
V rien den brief - Nederlandse Bachvereniging
V rien den brief - Nederlandse Bachvereniging
You also want an ePaper? Increase the reach of your titles
YUMPU automatically turns print PDFs into web optimized ePapers that Google loves.
V<strong>rien</strong><strong>den</strong> van<br />
V<strong>rien</strong><strong>den</strong><strong>brief</strong><br />
2008<br />
16 e jaargang<br />
nummer 1<br />
IN DIT NUMMER O.A.<br />
INTERVIEWS MET GUSTAV LEONHARDT<br />
EN PETER DIJKSTRA<br />
DE NEDERLANDSE BACHVERENIGING<br />
IN JAPAN<br />
DE VROUWEN VAN BACH<br />
LAMENTATIES OP GOEDE VRIJDAG<br />
EN PAASZATERDAG<br />
“Ik wil vooral mijn hart laten spreken<br />
en de muziek vanuit mijn gevoel benaderen”<br />
Peter Dijkstra<br />
“als het gekrijs wordt,<br />
kan Bach dat niet zo bedoeld hebben”<br />
Gustav Leonhardt<br />
www.bachvereniging.nl
2<br />
V<strong>rien</strong><strong>den</strong>winkel<br />
cd Hohe Messe<br />
J.S. Bach Mis in b k.t.<br />
(Hohe Messe)<br />
De <strong>Nederlandse</strong> <strong>Bachvereniging</strong><br />
Jos van Veldhoven • dirigent |<br />
Dorothée Mields • sopraan |<br />
Johannette Zomer • sopraan |<br />
Matthew White • alt | Charles Daniels • tenor |<br />
Peter Harvey • bas<br />
Channel Classics ccs sa 25007 (2 cd)| e 51,15<br />
sponsors: Fortis Bank nv, ING Commercial<br />
Finance en Stichting Mien van ‘t Sant Fonds.<br />
“The Sunday Times Classical CD of the week”<br />
Deze artikelen zijn te verkrijgen door overmaking<br />
van het totaalbedrag op bankrekeningnummer<br />
67.03.63.480 t.n.v. Bachprodukties BV onder<br />
vermelding van de bestelcode.<br />
De prijzen gel<strong>den</strong> uitsluitend voor v<strong>rien</strong><strong>den</strong><br />
van De <strong>Nederlandse</strong> <strong>Bachvereniging</strong> en zijn<br />
inclusief verzendkosten en handling.<br />
Verzending vindt elke twee weken plaats.<br />
Bij onze concerten kunt u deze artikelen kopen<br />
bij de v<strong>rien</strong><strong>den</strong>stand.<br />
cd Membra Jesu Nostri<br />
D. Buxtehude<br />
Membra Jesu Nostri,<br />
Fried- und Freu<strong>den</strong>reiche<br />
Hinfarth<br />
Solisten van De <strong>Nederlandse</strong><br />
<strong>Bachvereniging</strong><br />
Jos van Veldhoven • dirigent |<br />
Anne Grimm • sopraan | Johannette Zomer •<br />
sopraan | Peter de Groot • alt | Andrew Tortise<br />
• tenor | Bas Ramselaar • bas<br />
Channel Classics ccs sa 24006 | e 18,50<br />
sponsors: ING Commercial Finance,<br />
ThuisKopie Fonds<br />
Dit is een selectie van ons totale aanbod.<br />
Voor meer artikelen verwijzen wij u naar onze<br />
webwinkel: www.bachvereniging.nl<br />
Wijzigingen en drukfouten zijn voorbehou<strong>den</strong>.<br />
cd Johannespassion<br />
J.S. Bach Johannespassion<br />
(versie 1724, reconstructie:<br />
Pieter Dirksen)<br />
De <strong>Nederlandse</strong> <strong>Bachvereniging</strong><br />
Jos van Veldhoven • dirigent |<br />
Gerd Türk • tenor (Evangelist) |<br />
Stephan MacLeod • bas (Christus) | Caroline<br />
Stam • sopraan | Peter de Groot • alt | Charles<br />
Daniels • tenor | Bas Ramselaar • bas (Petrus,<br />
Pilatus)<br />
Channel Classics ccs sa 22005 (2 cd) | e 43,-<br />
sponsors: ING Commercial Finance,<br />
ThuisKopie Fonds<br />
cd Death & Devotion<br />
Werken van Buxtehude,<br />
Weckmann, Tunder en Ritter<br />
Solisten van De <strong>Nederlandse</strong><br />
<strong>Bachvereniging</strong><br />
Jos van Veldhoven • dirigent |<br />
Johannette Zomer • sopraan |<br />
Peter Harvey • bas<br />
Channel Classics ccs sa 20804 | e 18,50<br />
sponsor: ING Commercial Finance<br />
“Dark-hued works that tear one’s heart out<br />
- especially when performed as expressively and<br />
directly as they are here.”<br />
National Post Toronto<br />
woordje van de voorzitter<br />
Ruim baan voor Bach<br />
Tij<strong>den</strong>s de pauzes en<br />
na afloop van klassieke<br />
concerten hoor ik vaak<br />
mensen klagen over<br />
het publiek. Er zou in<br />
de <strong>Nederlandse</strong> concertzalen<br />
hinderlijk<br />
veel wor<strong>den</strong> gekucht<br />
en mobiele telefoons<br />
zou<strong>den</strong>, ondanks herhaalde<br />
oproepen om<br />
deze uit te zetten, op<br />
de meest ongewenste<br />
ogenblikken rinkelen.<br />
Nu vallen mij aan dit geklaag twee dingen op.<br />
Ten eerste lijkt het klagen over het <strong>Nederlandse</strong><br />
publiek een typisch Nederlands fenomeen;<br />
buitenlandse artiesten of bezoekers van<br />
concerten in Nederland hoor je hier niet<br />
over. Ten tweede is er van enige verstoring<br />
nauwelijks sprake bij de concerten van<br />
De <strong>Nederlandse</strong> <strong>Bachvereniging</strong>; in mijn<br />
ervaring is de zogenaamde luisterconcentratie<br />
bij ‘onze’ concerten enorm hoog. Dat is eigenlijk<br />
ook een compliment aan u. Die enorme<br />
luisterconcentratie helpt De <strong>Nederlandse</strong><br />
<strong>Bachvereniging</strong> in haar streven naar een voor<br />
publiek en musici zo authentiek mogelijke ervaring.<br />
Het is heel fijn dat het barokensemble<br />
in dit streven kan rekenen op zo’n grote<br />
groep trouwe bezoekers.<br />
We zijn ons er terdege van bewust dat<br />
v<strong>rien</strong>dschap van twee kanten moet komen<br />
en we zoeken dan ook regelmatig naar nieuwe<br />
manieren om u te belonen voor uw betrokkenheid<br />
en genereuze financiële bijdrage.<br />
Natuurlijk beston<strong>den</strong> er al de nodige voorrechten<br />
voor v<strong>rien</strong><strong>den</strong>, maar in de tweede<br />
helft van 2007 hebben we speciaal voor de<br />
v<strong>rien</strong><strong>den</strong> een functionaliteit aan onze website<br />
toegevoegd die laat zien dat De <strong>Nederlandse</strong><br />
<strong>Bachvereniging</strong>, ondanks haar streven naar<br />
authenticiteit, meegaat met de tijd. Als het<br />
goed is, heeft u al een gebruikersnaam en<br />
wachtwoord ontvangen waarmee u kunt inloggen<br />
op onze site. Met de inlogcode wor<strong>den</strong><br />
voor u deuren geopend die voor het gewone<br />
publiek gesloten blijven. Het aantal digitale<br />
v<strong>rien</strong><strong>den</strong>bestemmingen zal in de toekomst<br />
alleen maar verhoogd wor<strong>den</strong>. Het loont<br />
dus zeker de moeite om de website van<br />
De <strong>Nederlandse</strong> <strong>Bachvereniging</strong> regelmatig<br />
te blijven bezoeken.<br />
Ik kijk met veel plezier terug op de concerten<br />
in de eerste helft van dit seizoen. Ik heb<br />
kennis gemaakt met de prachtige muziek,<br />
zoals deze werd beluisterd aan het Weense<br />
hof rond 1800. Ook heb ik genoten van de<br />
enorme rijkdom van de Italiaanse barokmuziek.<br />
Toch vond ik het jammer dat de naam<br />
van Johann Sebastian Bach ontbraken ik weet<br />
dat veel v<strong>rien</strong><strong>den</strong> dit gevoel met mij delen.<br />
In de tweede seizoenshelft wor<strong>den</strong> we op<br />
onze wenken bediend; er is geen programma<br />
waarin onze grote gezamenlijke v<strong>rien</strong>d<br />
ont-breekt. U kunt onder meer genieten van<br />
de Matthäus- én de Johannespassion. Met<br />
deze laatste passie maakt De <strong>Nederlandse</strong><br />
<strong>Bachvereniging</strong> ook een tournee door Japan.<br />
Beide werken wor<strong>den</strong> gedirigeerd door<br />
artistiek leider Jos van Veldhoven.<br />
Behalve met Van Veldhoven werkt<br />
De <strong>Nederlandse</strong> <strong>Bachvereniging</strong> in de eerste<br />
helft van 2008 samen met de nestor van de<br />
oude muziek Gustav Leonhardt en de jonge<br />
internationaal succesvolle dirigent Peter<br />
Dijkstra. In deze v<strong>rien</strong><strong>den</strong><strong>brief</strong> vindt u interviews<br />
met beide grootmeesters van de oude<br />
muziek.<br />
Tenslotte vraag ik uw aandacht voor een<br />
bijzondere kamermuziekserie in april 2008<br />
met polonaises, menuetten etc., opgeschreven<br />
in het Noten-Büchlein door en voor Bachs<br />
tweede vrouw Anna Magdalena. Dit intieme<br />
concert maakt mijn Bachjaar compleet.<br />
Laetitia Griffith<br />
3
4 5<br />
Met de paplepel<br />
Peter Dijkstra komt uit een muzikale familie.<br />
Hij speelde piano, cello en hoorn. Het Roder<br />
Jongenskoor, waarin Peter is begonnen met<br />
zingen, is opgericht door zijn vader.<br />
Momenteel is zijn vader artistiek leider van<br />
het Kampen Boys Choir, het jongenskoor dat<br />
geregeld bij De <strong>Nederlandse</strong> <strong>Bachvereniging</strong><br />
optreedt tij<strong>den</strong>s de uitvoeringen van de<br />
Matthäuspassion.<br />
Hoewel Peter in zijn jeugd op diverse instrumenten<br />
speelde, was dirigeren zijn grootste<br />
passie, in combinatie met het zingen. “Als<br />
dirigent is het gewoon makkelijk dat je ook<br />
verschillende instrumenten kan spelen, zeker<br />
piano en zang. In de tijd dat ik op de middelbare<br />
school zat, had ik mijn eerste eigen koor;<br />
een gemengd koor in Groningen. En daar<br />
besloot ik dat ik koordirectie, orkestdirectie<br />
en daarbij ook solozang zou gaan studeren.”<br />
peter dijkstra dirigeert bach & mendelssohn<br />
“de muziek van de oude meesters moet toch doorzichtiger,<br />
op een meer gesproken manier klinken”<br />
Eind januari 2008 toert De <strong>Nederlandse</strong> <strong>Bachvereniging</strong> door Nederland<br />
met een programma dat onder meer bestaat uit motetten voor dubbelkoor<br />
uit de familie Bach en de grote historische pleitbezorger van Johann<br />
Sebastian Bach: Felix Mendelssohn Bartholdy. Te gast is de jonge<br />
dirigent Peter Dijkstra, wiens carrière een razendsnelle vaart neemt.<br />
Hoe kijk je tegen de uitvoeringspraktijk van<br />
de oude muziek aan? Velen zijn je immers al<br />
voorgegaan.<br />
“Ik heb bij Jos van Veldhoven gestudeerd.<br />
Naast de basale dingen die je als dirigent<br />
nodig hebt (zoals slagtechniek, repetitietechniek<br />
en partituurstudie) heb ik van Jos veel<br />
geleerd over uitvoeringspraktijk. In zijn lessen<br />
was er altijd aandacht voor het historische<br />
kader van een compositie en de musico-<br />
logische achtergron<strong>den</strong> daarbij. Dat dit heel<br />
belangrijk is voor het begrip van muziek heb<br />
ik van hem geleerd.<br />
Ik probeer zelf de bronnen te bestuderen<br />
en op de hoogte te blijven van wat er over geschreven<br />
wordt. Toch probeer ik hiermee niet<br />
al te dogmatisch om te gaan. Mijn klankvoorstelling<br />
is meer gericht op de grote lijn en de<br />
expressiviteit dan op droge retoriek. Ik wil<br />
vooral mijn hart laten spreken en de muziek<br />
vanuit mijn gevoel benaderen. Ik ben van<br />
mening dat het vocale aspect erg op de achtergrond<br />
is geraakt, zowel bij dirigenten als in het<br />
geschrevene. Ik dirigeer vooral vanuit de lyriek,<br />
vanuit de vocale taal. Barokmuziek bestaat uit<br />
zinnen en niet uit losse woor<strong>den</strong> en daarom<br />
probeer ik de muzikale taal vooral in zinsverband<br />
te zien en uit te beel<strong>den</strong>. Bij een<br />
instrumentale manier van dirigeren gaat een<br />
dirigent vooral ritmisch en verticaal te werk, bij<br />
een vocale aanpak ondersteunt de dirigent het<br />
voortvloeien van de lijn en is dus horizontaler<br />
geconcentreerd.”<br />
Hoe is jouw benadering in dit specifieke<br />
programma met de familie Bach en<br />
Mendelssohn te horen, <strong>den</strong>k je?<br />
“In dit programma zal een accentverschuiving<br />
te horen zijn van de harmonisch<br />
gefundeerde, verticale barokmuziek naar het<br />
horizontalere lijnenspel van Mendelssohn.<br />
Bij Mendelssohn is meer ruimte voor lyriek.”<br />
Je werkt dit seizoen voor het eerst met<br />
De <strong>Nederlandse</strong> <strong>Bachvereniging</strong>. Wat vind je<br />
daarvan?<br />
“Ik heb in mijn conservatoriumtijd heel veel<br />
gezongen bij De <strong>Nederlandse</strong> <strong>Bachvereniging</strong>.<br />
Op de Matthäuspassion-CD zing ik een kleine<br />
solorol als Petrus. Maar er is, <strong>den</strong>k ik, veel<br />
veranderd in de zangcultuur binnen de <strong>Bachvereniging</strong>.<br />
Ik vind het erg leuk om nu te<br />
dirigeren. Ik ben nieuwsgierig naar het functioneren<br />
van het ensemble, naar die zangcultuur.<br />
Leuk ook dat het zo’n klein koor is. Bij de<br />
Bayerischen Rundfunks in München dirigeer ik<br />
een veel groter gezelschap en een veel romantischer<br />
repertoire. Een klein koor is echt een<br />
andere manier van werken, veel persoonlijker.<br />
En er heerst meer eigen verantwoordelijkheid<br />
en dat werkt erg prettig.<br />
Ik heb begrepen dat er ook best wat verschillende<br />
nationaliteiten meezingen. Ik vind het<br />
interessant en zie dat ook als de taak van een<br />
dirigent, om verschillende culturen onder één<br />
noemer te brengen, om tot één taal te komen.”<br />
Je komt natuurlijk veel nationaliteiten tegen<br />
in al die koren die je dirigeert. Wat merk je<br />
dan van die culturele verschillen? Zijn die<br />
hoorbaar?<br />
“Bij verschillen in klankcultuur is de taal of<br />
dialect vaak van beslissende betekenis. In de<br />
Zweedse koorcultuur is bijvoorbeeld de klank<br />
veel helderder dan in de Duitse, omdat de<br />
Zweedse taal heel helder en kernachtig is.<br />
Denk bijvoorbeeld ook aan de klank van de<br />
Russische taal in vergelijking met de Italiaanse<br />
taal, dit hoor je direct terug in de klank van de<br />
stem.<br />
In de manier van werken zijn ook verschillen<br />
merkbaar. Een Duits ensemble is gewend om<br />
te doen wat een dirigent duidelijk van te voren<br />
instrueert. Een Nederlands koor neemt veel<br />
meer eigen initiatief. Duitsers zijn meer kudde-<br />
dieren, Nederlands zijn individualistischer.”<br />
Kan je wat vertellen over het programma<br />
dat je gaat dirigeren?<br />
“Dit programma is zeer geschikt voor een<br />
kleine bezetting. Er zit een mooie duidelijke<br />
lijn in; van de oude Bachfamilie en Bach zelf<br />
naar zijn grote inspirator Mendelssohn. Ik wil<br />
die lijn duidelijk laten horen. In compositorische<br />
aanpak zijn de verschillen niet eens<br />
zo groot, terwijl de muziek toch bijna twee<br />
eeuwen beslaat. Mendelssohn liet zich inspireren<br />
door de oude polyfonie zoals die te horen<br />
is bij Bach en zijn familie; je hoort weinig<br />
homofone passages. Toch wil ik proberen<br />
de verschillen wel hoorbaar te maken.<br />
De muziek van de oude meesters moet toch<br />
doorzichtiger, op een meer gesproken manier<br />
klinken. Mendelssohn is toch meer van de<br />
grote lijnen.”<br />
Je bent dit seizoen begonnen als chef-dirigent<br />
van het Zweedse Radio Koor. Hoe combineer<br />
je het vele reizen vanuit Duitsland met je<br />
gezinsleven?<br />
“Logistiek gezien is het behoorlijk organiseren.<br />
Gelukkig kunnen mijn vrouw en kindje<br />
van tien maan<strong>den</strong> vaak mee. Mijn vrouw is<br />
parttime musicus en daardoor flexibel. Ik ben<br />
vaak vijf dagen achter elkaar weg, dat is soms<br />
best moeilijk. Voor het project met de<br />
<strong>Bachvereniging</strong> ben ik zelfs tien dagen van<br />
huis. Hopelijk vind ik dan een gaatje om<br />
tussendoor nog even naar huis te kunnen.”<br />
Sytske Slager<br />
BACH & MENDELSSOHN<br />
• Motetten voor dubbelkoor<br />
• orgelwerken in Groningen, Kampen en<br />
Naar<strong>den</strong><br />
• werken voor pianoforte in Amsterdam en<br />
Zutphen<br />
Felix Mendelssohn Bartholdy (1809-1847)<br />
Johann Christoph Bach (1642-1703)<br />
Johann Michael Bach (1648-1694)<br />
Carl Philipp Emanuel Bach (1714-1788)<br />
Johann Sebastian Bach (1685-1750)<br />
uitvoeren<strong>den</strong><br />
De <strong>Nederlandse</strong> <strong>Bachvereniging</strong><br />
Peter Dijkstra • dirigent<br />
Leo van Doeselaar • orgel/pianoforte<br />
concerten<br />
JANUARI 2008<br />
vr 25 Amsterdam, Muziekgebouw aan ‘t IJ,<br />
20.30 uur 020 – 788 20 00<br />
za 26 Groningen, De Oosterpoort, 20.15 uur<br />
050 – 368 03 68<br />
zo 27 Zutphen, Hanzehof, 14.30 uur<br />
0575 – 512 013<br />
di 29 Kampen, Bovenkerk, 20.15 uur<br />
030 – 251 34 13<br />
wo 30 Naar<strong>den</strong>, Grote Kerk, 20.15 uur<br />
030 – 251 34 13
6 7<br />
johannespassion<br />
concerten in belgië, nederland en japan<br />
In 2001 vierde De <strong>Nederlandse</strong><br />
<strong>Bachvereniging</strong> triomfen met deze oerversie<br />
van de Johannespassion en in 2004 werd<br />
het vastgelegd op CD in de serie geïllustreerde<br />
CD-boxen, die De <strong>Nederlandse</strong><br />
<strong>Bachvereniging</strong> maakt in samenwerking<br />
met Museum Catharijneconvent.<br />
Kioi Hall, Tokyo<br />
Het succes van de CD breidde zich uit tot<br />
buiten onze landsgrenzen en op uitnodiging<br />
maakt De <strong>Nederlandse</strong> <strong>Bachvereniging</strong> in<br />
februari 2008 haar debuuttournee naar Japan.<br />
Deze tournee maakte het mogelijk om ook<br />
een aantal concerten in de lage lan<strong>den</strong> te<br />
verzorgen.<br />
Concerten in Japan<br />
FEBRUARI 2008<br />
vr 22 Nishinomiya, Hyogo Performing<br />
Arts Center, 16.00 uur<br />
za 23 Atsugi, Atsugi-shi Bunka Kaikan,<br />
16.00 uur<br />
zo 24 Nagakute, Nagakute Cultural Center,<br />
16.00 uur<br />
ma 25 Tokyo, Kioi Hall, 19.00 uur<br />
Hyogo Performing Arts Center, Nishinomiya<br />
Johann Sebastian Bach (1685-1750)<br />
Johannespassion BWV245<br />
(vroege versie 1724/1725 in een reconstructie<br />
van Pieter Dirksen)<br />
Uitvoeren<strong>den</strong><br />
De <strong>Nederlandse</strong> <strong>Bachvereniging</strong><br />
Jos van Veldhoven • dirigent<br />
Gerd Türk • evangelist<br />
Stephan MacLeod • Christus<br />
Maria Keohane • sopraan<br />
Matthew White • alt<br />
Andrew Tortise • tenor<br />
Wolf Matthias Friedrich • bas<br />
Concerten in België en Nederland<br />
FEBRUARI 2008<br />
wo 13 Antwerpen, de Singel, 20.00 uur<br />
+32 3 248 28 28<br />
do 14 Den Bosch, Jheronimus Bosch<br />
Art Center, 20.15 uur, 073 – 612 38 88<br />
za 16 Arnhem, Musis Sacrum, 20.15 uur<br />
026 – 443 73 43<br />
zo 17 Breda, Chassé Theater, 15.00 uur<br />
076 – 530 31 32<br />
ma 18 Rotterdam, De Doelen, 20.15 uur<br />
010 – 217 17 17<br />
di 19 Amsterdam, Muziekgebouw aan ‘t IJ,<br />
20.30 uur, 020 – 788 20 00<br />
Cold Turkey; Van Carnaval tot Pasen is een<br />
bijzonder project, georganiseerd in samenwerking<br />
met De V<strong>rien</strong><strong>den</strong> van Job, de kunstenaars<br />
Rinke Nijburg en Wout Herfkens.<br />
Speciaal voor deze expositie is een zevental<br />
he<strong>den</strong>daagse kunstenaars uitgenodigd om<br />
ieder een werk te maken, dat gerelateerd is<br />
aan de verschillende fases van de Passietijd:<br />
de periode die loopt van Carnaval tot Pasen.<br />
Het belooft een interactieve totaalbeleving te<br />
wor<strong>den</strong>, waarbij de verschillende ruimtes van<br />
het museum voorzien zijn van kleur, geur, en<br />
geluidselementen.<br />
Museum Catharijneconvent en De <strong>Nederlandse</strong><br />
<strong>Bachvereniging</strong> hebben een bijzondere band.<br />
Liefhebbers van oude muziek blijken hét museum<br />
voor christelijke kunst en cultuur in Nederland vaak<br />
te bezoeken. En andersom. Wij bie<strong>den</strong> Museum<br />
Catharijneconvent graag ruimte in onze v<strong>rien</strong><strong>den</strong><strong>brief</strong><br />
om u te wijzen op twee bijzondere kunstprojecten:<br />
Cold Turkey; Van Carnaval tot Pasen en In het begin;<br />
Vermeulen Brauckman Kunstprijs 2008.<br />
cold turkey<br />
van carnaval tot pasen<br />
2 februari t/m 6 april 2008<br />
De deelnemende kunstenaars en hun thema’s:<br />
Paul de Reus • Carnaval<br />
Dieuwke Spaans • Aswoensdag<br />
Wout Herfkens • Vasten<br />
Gijs Assman • Palmzondag<br />
Rini Hurkmans • Witte Donderdag<br />
Rinke Nijburg • Goede Vrijdag<br />
Erzsebeth Baerveldt • Pasen<br />
Jan Meijering • Kleur<br />
Andries van Rossem • Geluid<br />
Babita Versluis • Geur<br />
De kunstenaars verzorgen speciale rondleidingen<br />
bij de tentoonstelling. U gaat dan<br />
op pad langs de verschillende zalen, een<br />
bijzondere beleving van de passietijd!<br />
Houd www.catharijneconvent.nl in de gaten<br />
voor data en tij<strong>den</strong>.<br />
in het begin<br />
vermeulen brauckman kunstprijs 2008<br />
2 februari t/m 6 april 2008<br />
Tegelijkertijd met Cold Turkey; Van Carnaval<br />
tot Pasen start er ook een ander bijzonder<br />
he<strong>den</strong>daagse-kunstproject. Dit project is<br />
gekoppeld aan een nieuwe kunstprijs: de<br />
Vermeulen Brauckman Kunstprijs. Het thema<br />
van de eerste Vermeulen Brauckman Kunstprijs<br />
is ‘In het begin’ (Gen. 1:1). Kunstenaars<br />
uit de disciplines grafiek en videokunst<br />
wer<strong>den</strong> eerder dit jaar uitgenodigd een nog<br />
niet eerder geëxposeerd kunstwerk met dit<br />
thema in te zen<strong>den</strong>. Inmiddels zijn na lang<br />
juryberaad (onder toeziend oog van voorzitter<br />
burgemeester van Utrecht Annie Brouwer)<br />
de genomineer<strong>den</strong> bekend. De winnende<br />
kunstwerken van deze gerenommeerde<br />
kunstenaars wor<strong>den</strong> vanaf 2 februari in het<br />
museum tentoongesteld.<br />
De Vermeulen Brauckman Stichting heeft<br />
als doel initiatieven te steunen die op een<br />
verrassende wijze de tekst van de bijbel onder<br />
de aandacht brengen van een groter publiek.<br />
Een goede aansluiting bij Museum Catharijneconvent,<br />
dat gericht is op het inzichtelijk<br />
maken van de invloed die de christelijke kunst<br />
en cultuur heeft op de maatschappij waarin<br />
wij leven.
8 9<br />
het kleinste detail doet al wonderen<br />
lamentaties op goede vrijdag en paaszaterdag<br />
In het geweld dat ieder jaar weer losbarst rond de Matthäuspassion<br />
zou je haast vergeten dat De <strong>Nederlandse</strong> <strong>Bachvereniging</strong> met<br />
ingang van 2006 een eeuwenoude traditie in de christelijke wereld<br />
nieuw leven heeft ingeblazen.<br />
Sinds de middeleeuwen wor<strong>den</strong> in de<br />
kloosters van de christelijke wereld gedeelten<br />
van de klaagzangen gebruikt tij<strong>den</strong>s de<br />
zogenaamde metten van Witte Donderdag,<br />
Goede Vrijdag en Paaszaterdag. De metten<br />
is een gebed- en zangstonde die plaatsvindt<br />
voor zonsopgang en bestaat uit drie delen,<br />
drie nocturnen. Elk van deze nocturnen wordt<br />
gevormd door achtereenvolgens drie psalmen<br />
en drie lectio’s (lezingen). Voor de eerste<br />
nocturne wor<strong>den</strong> de klaagzangen van Jeremia<br />
gebruikt. Het thema van deze klaagzangen is<br />
het bittere verdriet over de verwoesting van<br />
Jeruzalem en de ballingschap van het Joodse<br />
volk en ze vormen een metafoor voor de<br />
gevoelens van medelij<strong>den</strong> en droefenis over<br />
het sterven van Christus.<br />
Door het desolate karakter van de tekst én<br />
door de plaats in het officie van de lamentaties<br />
- ’s nachts, voor zonsopgang, tij<strong>den</strong>s de meest<br />
sombere dagen van het kerkelijk jaar - dragen<br />
de meerstemmige klaagzangen een heel eigen<br />
en exclusief karakter. Ontdaan van alle feeste-<br />
lijke opsmuk keren deze werken terug naar de<br />
essentie van de meerstemmigheid, waarbij het<br />
minste detail, het kleinste effect al wonderen<br />
doet.<br />
Hoeveel (en welke) verzen er voor elke<br />
lezing gebruikt werd, is tot aan het Concilie<br />
van Trente (1545-1563) van streek tot streek<br />
erg wisselvallig geweest. Keuze, hoeveelheid<br />
en rangschikking van de klaagzangverzen was<br />
afhankelijk van lokale tradities en voorkeur.<br />
De lamentaties van Agricola staan in de beroemde<br />
uitgave van de pionier van de muziekdruk,<br />
Petrucci in Venetië, in het jaar 1506. Voor<br />
het eerst in de muziekgeschie<strong>den</strong>is was een<br />
uitgave geheel gewijd aan lamentaties, nota<br />
bene van componisten uit de Lage Lan<strong>den</strong> -<br />
naast Agricola ook Van Weerbeke en Tinctoris.<br />
De uitgever voorzag hiermee klaarblijkelijk in<br />
een behoefte om de polyfone lamentaties op<br />
de markt te brengen.<br />
Behalve de lamentaties van Jeremia wer<strong>den</strong><br />
ook de kommervolle teksten van Job in deze<br />
tijd van het kerkelijk jaar gebruikt. Ontdaan<br />
van werkelijk alles wat kon aflei<strong>den</strong> van de<br />
tekst componeerde Christobal de Morales<br />
donkere, homofone muziek van een indruk-<br />
wekkende eenvoud, die zo nadrukkelijk de<br />
aandacht van de muziek wilde aflei<strong>den</strong> dat het<br />
daardoor bijna nog meer opviel. Het was de<br />
stijl die de zoon van Karel V, Philips II (de koning<br />
van Hispanje), boven alles waardeerde.<br />
In de zestiende eeuw week men regelmatig<br />
af van het strakke stramien van de lamentaties<br />
van Jeremia. Een voorbeeld van verregaand<br />
eclecticisme betreffende de teksten van<br />
Jeremia in de zestiende eeuw vin<strong>den</strong> we in de<br />
lamentaties van Arcadelt, waarin de letters niet<br />
meer kloppen met de tekst die er oorspronkelijk<br />
achter stond en waarin verzen uit verschillende<br />
hoofdstukken door elkaar wor<strong>den</strong><br />
gegooid en achter elkaar gezet.<br />
Deze muziek klinkt bij De <strong>Nederlandse</strong><br />
<strong>Bachvereniging</strong> op de plaats waar hij thuishoort:<br />
voorafgaande aan de uitvoering van<br />
de Matthäuspassion op de ochtend van Goede<br />
Vrijdag en Paaszaterdag. Voor de uitvoering<br />
tekent het Egidius Kwartet.<br />
Aanvang: 9.15 uur<br />
Er zijn nog kaarten.<br />
lamentaties<br />
Alexander Agricola (1446-1506)<br />
Lamentatio Jeremiae<br />
Christobal de Morales (ca. 1500-1553)<br />
Officium Defunctorum<br />
Taedet animam meam<br />
Jacob Arcadelt (ca. 1505- ca. 1567)<br />
Lamentationes Ieremiae Prophetae<br />
Res-Sordes eius<br />
Zain-Vidisti Domine<br />
Caph-Defecerunt<br />
uitvoeren<strong>den</strong><br />
Egidius Kwartet<br />
Peter de Groot • alt<br />
Marco van de Klundert • tenor<br />
Hans Wijers • bariton<br />
Donald Bentvelsen • bas<br />
Concerten<br />
MAART 2008<br />
vr 21 Naar<strong>den</strong>, Grote Kerk, 9.15 uur<br />
030 – 251 34 13<br />
za 22 Naar<strong>den</strong>, Grote Kerk, 9.15 uur<br />
030 – 251 34 13
10 11<br />
personalia<br />
geboren leonie vera<br />
Het hoofd publieksservice is het eerste aanspreekpunt<br />
voor het publiek van De <strong>Nederlandse</strong><br />
<strong>Bachvereniging</strong>. Het is dus zeer waarschijnlijk dat<br />
u Marit Boersma weleens aan de telefoon heeft<br />
gehad. In deze periode moet u haar echter missen;<br />
op 10 november is Marit bevallen van een<br />
dochter die de naam Leonie Vera draagt.<br />
Zij geniet nog tot maart van haar zwangerschapsverlof.<br />
Haar taken wor<strong>den</strong> vervuld door het waarnemend<br />
hoofd publieksservice Edda Grol.<br />
de vrouwen van bach<br />
verhalen over de familie bach<br />
Kies voor het vrouwelijke perspectief en<br />
je ontdekt meestal iets nieuws. Vis bijvoorbeeld<br />
de vrouwen uit het leven van Mozart<br />
en meteen valt de betekenis van sommige<br />
van zijn leerlingen op. Tot in de 19 e eeuw<br />
lever<strong>den</strong> zijn talentvolste dames hoogstaand<br />
pianospel af. Wist u dat Mozart voor ze bij<br />
hem op les kwamen de kapper liet komen?<br />
Componistenverhalen wor<strong>den</strong> meestal<br />
mannenverhalen, of het moet toevallig over<br />
Hildegard von Bingen of Belle van Zuylen<br />
gaan. Iedere verandering in dat patroon is<br />
een verademing.<br />
© Tessa Joosse<br />
Onlangs kreeg ik de kans om als Bach<br />
met mijn Lisette te trouwen, op video en in<br />
de kerk. Kijk, dat verandert de zaak. Als paar<br />
vorm<strong>den</strong> wij de decoratie bij een concert op<br />
17 oktober. La petite Bande van Sigiswald<br />
Kuijken deed een gooi naar de bij Bachs<br />
huwelijk gespeelde muziek. In 1717 trouwde<br />
Bach op 17 oktober met zijn eerste vrouw<br />
Maria Barbara. Achteraf bezien een moment<br />
waar je bij had willen zijn. Neil Wallace (programmeur<br />
van De Doelen) besloot het voor<br />
het publiek in scène te zetten in de Rotterdamse<br />
Laurenskerk. Met de videokunstenares<br />
Tessa Joosse reis<strong>den</strong> we af naar Bachs<br />
trouwkerkje in Dornheim bij Arnstadt. Het<br />
Thüringse dorpje uit het voormalige Oostblok<br />
oogt alsof de tijd er heeft stil gestaan. Er zijn<br />
toeristische Bachwandelingen in het gebied<br />
en een wandeling die luistert naar de naam<br />
‘Von Bier zur Bratwurst’. De typische heuvels,<br />
de enorme bossen en het intieme kerkje, de<br />
worsten en het bier, ze zeggen weer eens iets<br />
anders over Bach dan noten, boeken en CD’s.<br />
Tessa filmde ons als het jonge Bachpaar, wandelend<br />
naar de kerk vanuit Arnstadt waar Bach<br />
zijn eerste organistenbaan had. Om zoveel<br />
mogelijk aan de verbeelding over te laten, filmde<br />
ze ons heel laag, vooral onze voeten. Dat<br />
Bach kon wandelen is immers wel zeker. Hij<br />
wandelde van Arnstadt naar Lübeck om<br />
Buxtehude te kunnen horen. Met een motordrive<br />
maakte Tessa honder<strong>den</strong> foto’s van<br />
het altaar. Tij<strong>den</strong>s het concert verschenen<br />
er tij<strong>den</strong>s de klinkende barokke versieringen<br />
boven het podium ook barokke krullen en<br />
engeltjes van het altaar in Dornheim. Een<br />
mooi effect.<br />
Het voelt rijk van Maria Barbara meteen<br />
door te mogen reizen naar Bachs tweede<br />
vrouw. Anna Magdalena’s Noten-Büchlein<br />
stond bij ons thuis al vroeg op de piano. Als<br />
schooljongen wist ik nog niet dat deze dochter<br />
van de hoftrompettist Johann Caspar Wilcke<br />
prachtig kon zingen en dat ze in 1721 werd<br />
geëngageerd aan het hof van Köthen. Haar<br />
leven werd er met Bach niet rustiger op.<br />
Almaar zijn muziek overschrijven. Dertien [!]<br />
kleine Bachjes baren, en dan ook nog zingen.<br />
Zo’n vrouw verdient een eerbetoon. Ik verheug<br />
mij zeer over haar te kunnen vertellen op de<br />
concerten met Orlanda Isidro, Lucia Swarts<br />
en Siebe Henstra.<br />
Huib Ramaer<br />
verhalen over de familie bach<br />
UITVOERENDEN<br />
Orlanda Velez Isidro • sopraan<br />
Huib Ramaer • teksten<br />
Lucia Swarts • violoncello<br />
Siebe Henstra • klavecimbel, orgel en klavichord<br />
Concerten<br />
APRIL 2008<br />
do 17 Rotterdam-Delfshaven, Pelgrimsvaderskerk, 20.15 uur<br />
030 – 251 34 13<br />
vr 18 Zutphen, Janskerk, 20.15 uur<br />
030 – 251 34 13<br />
zo 20 Kampen, Stadsgehoorzaal, 15.30 uur<br />
038 – 331 73 73
12 13<br />
matthäuspassion<br />
cd matthäuspassion<br />
J.S. Bach Matthäuspassion<br />
De <strong>Nederlandse</strong> <strong>Bachvereniging</strong><br />
Jos van Veldhoven dirigent<br />
Gerd Türk tenor (Evangelist)/Geert Smits<br />
bas (Christus)/Johannette Zomer sopraan/<br />
Andreas Scholl alt/Hans Jörg Mammel<br />
tenor/Peter Kooy bas/Jongens van de<br />
koorschool St. Bavo, Haarlem.<br />
Channel Classics CCS 11397<br />
V<strong>rien</strong><strong>den</strong> betalen e 36,50 (inclusief porto)<br />
Anderen betalen e 43,00<br />
Heeft u de Matthäuspassion van<br />
De <strong>Nederlandse</strong> <strong>Bachvereniging</strong> nog niet?<br />
Bestel via www.bachvereniging.nl of bel<br />
030 – 2 513 413.<br />
matthäuspassion 2008<br />
Johann Sebastian Bach (1685-1750)<br />
Matthäuspassion BWV 244<br />
UITVOERENDEN<br />
De <strong>Nederlandse</strong> <strong>Bachvereniging</strong><br />
Jos van Veldhoven • dirigent<br />
diverse solisten, onder wie Gerd Türk, Charles Daniels,<br />
Matthew White, Andrew Foster Williams en Maria Keohane<br />
m.m.v. Kampen Boys Choir<br />
Concerten<br />
MAART 2008<br />
di 11 Tilburg, Concertzaal, 19.00 uur<br />
013 – 543 22 20<br />
wo 12 Naar<strong>den</strong>, Grote Kerk, 19.00 uur<br />
030 – 251 34 13<br />
nog kaarten verkrijgbaar voor 2 e en 3 e rang<br />
vr 14 Naar<strong>den</strong>, Grote Kerk, 19.00 uur<br />
030 – 251 34 13<br />
nog kaarten verkrijgbaar voor 2 e en 3 e rang<br />
za 15 Aar<strong>den</strong>burg, St. Baafskerk, 14.00 uur uitverkocht<br />
zo 16 Naar<strong>den</strong>, Grote Kerk, 14.30 uur<br />
030 – 251 34 13<br />
nog kaarten verkrijgbaar voor 3 e rang<br />
wo 19 Utrecht, Vre<strong>den</strong>burg Leidsche Rijn, 19.00 uur<br />
030 – 231 45 44<br />
do 20 Naar<strong>den</strong>, Grote Kerk, 19.00 uur<br />
030 – 251 34 13<br />
nog kaarten verkrijgbaar voor 3 e rang<br />
vr 21 Naar<strong>den</strong>, Grote Kerk, 11.30 uur uitverkocht<br />
za 22 Naar<strong>den</strong>, Grote Kerk, 11.30 uur uitverkocht<br />
Noem je Gustav Leonhardt, dan noem je<br />
Johann Sebastian Bach. De man die nog elke<br />
dag door deze componist wordt geboeid<br />
en uitgedaagd, gaat in mei de <strong>Nederlandse</strong><br />
<strong>Bachvereniging</strong> lei<strong>den</strong> en begelei<strong>den</strong> in vier<br />
cantates. Voor de v<strong>rien</strong><strong>den</strong> werpt hij vast een<br />
blik vooruit.<br />
Regelmatig leidt klavecinist, organist en<br />
dirigent Gustav Leonhardt uitvoeringen<br />
van De <strong>Nederlandse</strong> <strong>Bachvereniging</strong>. Zoals<br />
vijf jaar gele<strong>den</strong> in de Matthäuspassion.<br />
De band van de 79-jarige musicus met de<br />
<strong>Bachvereniging</strong> dateert uit zijn vroege jeugd.<br />
“Mijn vader heeft jarenlang – voor, tij<strong>den</strong>s en<br />
gustav leonhardt leidt cantates<br />
“het zijn allemaal meesterwerken”<br />
na de oorlog – in het bestuur gezeten en was<br />
bev<strong>rien</strong>d met Anthon van der Horst,” vertelt<br />
hij. “Het bestuur bestond uit liefhebbers en er<br />
was geen kantoor. Ze kwamen bijeen in mijn<br />
ouderlijk huis in Het Gooi. Er waren ook maar<br />
drie uitvoeringen per jaar, waaronder die van<br />
de Matthäuspassion, waar ik aan de hand van<br />
mijn vader naar toe ging. Dat heeft mij waarschijnlijk<br />
musicus laten wor<strong>den</strong>.”<br />
Cantates selecteren voor een concert valt<br />
nog niet mee, vindt Leonhardt. “Kiezen is<br />
zo moeilijk omdat elke cantate van Bach me<br />
bijzonder aanspreekt. Het zijn allemaal meesterwerken.<br />
Als Bach de pen opneemt, moet<br />
het de béste muziek wor<strong>den</strong>. Dan vergeet hij<br />
het doel of wie het besteld heeft.” Van de vier<br />
die wor<strong>den</strong> uitgevoerd, zijn er een paar voor<br />
Pinksteren geschreven. “Uiteraard kies ik geen<br />
kerstcantate of iets uit de Passietijd. Maar na<br />
de Trinitas is er nog een hele reeks van zondagen<br />
die niet specifiek in het kerkelijk jaar<br />
thuishoren. Een achttiende-eeuwer zou zeggen:<br />
elke zondag heeft zijn eigen tekst, maar ik<br />
vind dat je daar wat vrijer mee kunt omgaan.”<br />
Bij de keuze voor de bezetting grijpt<br />
Leonhardt terug naar de <strong>brief</strong> van Bach uit<br />
1730 waarin diens wensen voor ‘wohlbestellte<br />
Kirchenmusik’ wor<strong>den</strong> omschreven. “Men<br />
weet veel van Bach niet, maar dit weten we uit<br />
zijn eigen hand: zijn voorkeur is minimaal drie<br />
stemmen per partij, liefst vier.”<br />
Kraaien<br />
Zoals bekend heeft Leonhardt aan de wieg<br />
gestaan van een kentering in de uitvoeringspraktijk<br />
van barokmuziek. Ontwikkelingen<br />
zijn nog steeds gaande, maar volgen elkaar<br />
aanzienlijk minder snel op. De grote vaart ontstond<br />
door de nieuwe ontdekkingen van een<br />
aantal decennia gele<strong>den</strong>, zegt Leonhardt. “Het<br />
waren zaken die men wel had kunnen weten,<br />
maar gek genoeg was men daar toen niet rijp<br />
voor. En ontwikkelingen komen in golven.<br />
Zoals die van de inégalité, het ongelijk uitvoeren<br />
van noten met een gelijke waarde, waar<br />
aan het begin van de twintigste eeuw ook al<br />
veel over is geschreven. Die inégalité werd 25<br />
jaar gele<strong>den</strong> ‘ontdekt’ en ineens ging iedereen<br />
alles inégale spelen. Er zijn ook echte nieuwe<br />
ontdekkingen gedaan, zoals die beroemde<br />
<strong>brief</strong> van Bach die pas vorige eeuw boven<br />
water is gekomen.”<br />
Zelf heeft Leonhardt veel studie gedaan<br />
waarop hij zijn keuzes baseert. “Je ziet ergens<br />
een voetnoot onder een artikel die je uitpluist,<br />
en dan vind je weer ergens anders een kleinigheidje.<br />
Het is een kwestie van veel lezen.<br />
Boeken uit die tijd, maar ook artikelen van mu
14 15<br />
sicologen. En partituren bekijken en uitzoeken<br />
wat een boogje of ornamentatie in<br />
de achttiende eeuw betekende.”<br />
Verschil in opvatting is er maar genoeg,<br />
juist wanneer een stroming in ontwikkeling<br />
is. Leonhardt noemt de ideeën over de toonhoogte,<br />
die in Bachs tijd niet gestandaardiseerd<br />
was. “In Leipzig was de stemming 415<br />
Hz, maar in Köthen had hij waarschijnlijk<br />
de Franse lage stemming van 392 Hz. Wat<br />
Weimar betreft, daar wordt nu over gekibbeld.<br />
Sommigen <strong>den</strong>ken dat het de hoge stemming<br />
was, maar de sopranen gaan dan kraaien, niet<br />
te har<strong>den</strong>! Met een redelijk muzikaal begrip<br />
moet men concluderen dat het niet de hoge<br />
stemming kan zijn geweest. Veel musici zijn<br />
musicologisch verantwoord bezig, maar als<br />
het gekrijs wordt, kan Bach dat niet zo bedoeld<br />
hebben. Musicologie staat – niet ten onrechte<br />
– hoog aangeschreven, maar dit is geen feit<br />
dat men kan aantonen.”<br />
Beetje mode<br />
Als de <strong>Bachvereniging</strong> ter sprake komt,<br />
roemt Leonhardt Jos van Veldhoven om zijn<br />
wijde blik. “Hij begrijpt dat Bach een piek<br />
is in zijn omgeving. Ik vind het sterk dat de<br />
<strong>Bachvereniging</strong> haar vleugels uitslaat naar de<br />
periodes vlak vóór en ná Bach, zodat Bach niet<br />
alleen staat in de achttiende eeuw. Vanwege<br />
het feit dat die muziek interessant is omdat<br />
Bach die gehoord zou kunnen hebben, maar<br />
vooral omdat die mooi is. Anders moet je<br />
die niet uitvoeren.”<br />
Leonhardt ziet graag dat ook musici van de<br />
jonge generatie een serieuze aanpak hebben.<br />
“Ze moeten niet iets na-apen, maar er zelf<br />
induiken omdat de muziek tot hen spreekt<br />
en uitzoeken hoe de muziek in die tijd kan<br />
hebben geklonken. Uit serieuze interesse,<br />
niet alleen omdat het nu een beetje mode is<br />
en de zalen voor 95 procent vol zitten als er<br />
barokmuziek wordt gespeeld. Ze moeten zich<br />
ook zeker niet met compromissen tevre<strong>den</strong><br />
stellen. Dat zie je bijvoorbeeld gebeuren bij instrumenten<br />
in barokorkesten: 80 procent van<br />
de barokviolen is vaak maar half barokviool.<br />
Ze hebben te veel omsponnen snaren en de<br />
kammen zijn modern.”<br />
Op eenpersoonscompromissen heeft<br />
Leonhardt het niet zo. Die wor<strong>den</strong> zijns inziens<br />
te vaak uit gemakzucht gesloten. Maar<br />
compromissen in het groot keurt hij niet bij<br />
voorbaat af. “Collega’s van mij voeren Bach<br />
uit met moderne orkesten,” noemt Leonhardt<br />
als voorbeeld. “Mijn eerste idee is: dat moet je<br />
niet doen. Maar als een dirigent een visie heeft<br />
– omdat hij oude instrumenten kent – en die<br />
probeert uit een moderne groep te halen, kan<br />
hij daar een heel eind mee komen. Zeker in<br />
een grote zaal. Het kan beslist tot verbetering<br />
lei<strong>den</strong>. Al was het maar omdat orkestle<strong>den</strong><br />
dan zeggen: nu begrijp ik meer van Bach.”<br />
Ellen Segeren<br />
meiconcerten<br />
Johann Sebastian Bach (1685-1750)<br />
Erhöhtes Fleisch und Blut BWV173<br />
Nun danket alle Gott BWV192<br />
Erwünschtes Freu<strong>den</strong>licht BWV184<br />
Es ist dir gesagt, Mensch, was gut ist BWV45<br />
uitvoeren<strong>den</strong><br />
De <strong>Nederlandse</strong> <strong>Bachvereniging</strong><br />
Gustav Leonhardt • dirigent<br />
Maria Keohane • sopraan<br />
Robin Blaze • alt<br />
Charles Daniels • tenor<br />
Stephan Mac Leod • bas<br />
Concerten<br />
mei 2008<br />
za 17 Naar<strong>den</strong>, Grote Kerk, 20.15 uur<br />
030 – 251 34 13<br />
za 22 Amsterdam, Muziekgebouw aan ‘t IJ,<br />
15.00 uur, 020 – 788 20 00<br />
di 20 Maastricht, OLV Basiliek, 20.30 uur<br />
043 – 350 55 55<br />
wo 21 Cremona, Italië<br />
Festival Monteverdi<br />
uit de pers<br />
NL: A Season of Dutch Arts in<br />
the Berkshires<br />
“In a pair of Tanglewood concerts, The<br />
Netherlands Bach Society showcased both<br />
Bachs: he of the devote B minor Mass on<br />
Wednesday, he of celebratory secular cantatas<br />
on Thursday. The mass performance was a<br />
towering achievement (...)”<br />
Andrew L. Pincus, The Berkshire Eagle,<br />
28/7/2007<br />
Meine Freundin, du bist schön<br />
(Festival Oude Muziek)<br />
“Ook hier veel schoonheid in muziek<br />
van festivalcomponist Dieterich Buxtehude<br />
(...) Maar het opvallendste werk was Meine<br />
Freundin, du bist schön van Johann Christoph<br />
Bach (1642-1702), met een monter drinkgelach<br />
dat onbedoeld vooruitwees naar Lijsje<br />
Flepkous, een dag later. Hier geen vuurwerk<br />
tot besluit, maar een vroom koraal vol dankbaarheid.”<br />
Jochem Valkenburg, NRC Handelsblad,<br />
27/08/2007<br />
De Keizerin zingt!<br />
“De opening van de symfonie paste<br />
logisch als een puzzelstukje in het Kyrie uit de<br />
Nelsonmis. En het luchtigere Kyrie van Michael<br />
Haydns mis stak daar op zijn beurt mooi licht<br />
bij af. De afwisseling tussen instrumentale en<br />
vocale delen bracht lucht in het programma<br />
en maakte de delen tot op zichzelf staande<br />
kralen, aaneengeregen tot een nieuw, uniek<br />
sieraad.<br />
Jos van Veldhoven buitte de contrasten tussen<br />
de programmaonderdelen optimaal uit.<br />
Hij liet de musici van zijn ensemble razen in<br />
het prestissimo van de symfonie en bereikte<br />
in de koorgedeelten een opmerkelijk fraaie<br />
balans tussen verschillende stemmen.”<br />
Bela Luttmer, de Volkskrant 25/10/2007
16<br />
vervolg uit de pers<br />
Een Requiem voor de Eeuwigheid<br />
“Het stuk sluit af met een adembenemde<br />
dubbelfuga, een argument temeer om de<br />
<strong>Bachvereniging</strong> aan te moedigen zich niet alleen<br />
met Bach bezig te hou<strong>den</strong>. Scarlatti steekt<br />
hierin de fugagrootmeester naar de kroon.”<br />
René de Cocq, De Stentor 10/11/2007<br />
“De tranen van Maria kregen in de uitvoering<br />
van De <strong>Nederlandse</strong> <strong>Bachvereniging</strong> een<br />
parelende glans, mede in gang gezet door de<br />
uitbundigheid die Van Veldhoven wilde. Zo<br />
bleven de emoties nergens aan de oppervlakte<br />
drijven en kwam iedere individuele stem volledig<br />
tot zijn recht”<br />
Jos Ruiters, Noordhollands Dagblad,<br />
07/11/2007<br />
Tournee Spanje<br />
“In dit stuk heeft elke noot een grote expressieve<br />
waarde die door het ensemble met grote<br />
muzikale overgave werd uitgevoerd waarbij<br />
met name de finale past in wat we wel het serene<br />
genot van de beste barokmuziek mogen<br />
noemen.”<br />
Tiempo de Musica, Noviembre de 2007 Nr. 3<br />
bestuur stichting v<strong>rien</strong><strong>den</strong> van<br />
de nederlandse bachvereniging<br />
Mr. Laetitia Griffith, voorzitter<br />
Marian van der Meer, vice-voorzitter<br />
Drs. Ing. Simon Schaap ra, penningmeester<br />
Mr. Erik Habers, secretaris<br />
Drs. Jan Willem ten Broeke<br />
Siebe Henstra<br />
Pol Schevernels<br />
Mr. Ben Schmitz<br />
colofon<br />
Redactie Marian van der Meer,<br />
Harold Kerkhof (eindredactie)<br />
Ontwerp Het Lab – grafisch ontwerpers<br />
BNO, Arnhem<br />
Fotografie Marco Borggreve<br />
Druk Drukkerij Atlas<br />
Oplage 3800<br />
De V<strong>rien</strong><strong>den</strong><strong>brief</strong> is een uitgave van de Stichting<br />
V<strong>rien</strong><strong>den</strong> van De <strong>Nederlandse</strong> <strong>Bachvereniging</strong><br />
en verschijnt twee keer per jaar. ISSN 1568-8615<br />
Voor alle informatie en bestellingen:<br />
V<strong>rien</strong><strong>den</strong> van De <strong>Nederlandse</strong> <strong>Bachvereniging</strong><br />
Antwoordnummer 4545<br />
3500 vg Utrecht<br />
(een postzegel graag, maar hoeft niet)<br />
Telefoon 030 – 251 34 13<br />
(op werkdagen tussen 10 en 16 uur)<br />
Fax 030 – 251 16 39<br />
E-mail info@bachvereniging.nl<br />
Website www.bachvereniging.nl