Archeo-landschapppelijke knooppunt gemeente Roermond
Archeo-landschapppelijke knooppunt gemeente Roermond
Archeo-landschapppelijke knooppunt gemeente Roermond
You also want an ePaper? Increase the reach of your titles
YUMPU automatically turns print PDFs into web optimized ePapers that Google loves.
RAAP-RAPPORT 1741<br />
<strong>Archeo</strong>-<strong>landschapppelijke</strong> <strong>knooppunt</strong><br />
<strong>gemeente</strong> <strong>Roermond</strong><br />
Een archeologieatlas
RAAP-RAPPORT 1741<br />
<strong>Archeo</strong>-<strong>landschapppelijke</strong> <strong>knooppunt</strong><br />
<strong>gemeente</strong> <strong>Roermond</strong><br />
Een archeologieatlas<br />
Deel 1 van 3
Colofon<br />
Opdrachtgever: Gemeente <strong>Roermond</strong><br />
Titel: <strong>Archeo</strong>-landschappelijke <strong>knooppunt</strong> <strong>gemeente</strong> <strong>Roermond</strong>; een archeologieatlas (3delen)<br />
Status: eindversie<br />
Datum: 1 augustus 2008<br />
Auteurs: ir. G.R. Ellenkamp & drs. G. Tichelman<br />
Projectcode: ROVW<br />
Bestandsnaam: RA1741-ROVW.doc<br />
Projectleider: drs. G. Tichelman<br />
Projectmedewerkers: ir. G.R. Ellenkamp & drs. M.A.H. Lipsch<br />
ARCHIS-vondstmeldingsnummers: niet van toepassing<br />
ARCHIS-waarnemingsnummers: niet van toepassing<br />
ARCHIS-onderzoeksmeldingsnummer/CIS-code: niet van toepassing<br />
Autorisatie: drs. W. de Baere<br />
ISSN: 0925-6229<br />
RAAP <strong>Archeo</strong>logisch Adviesbureau B.V.<br />
Zeeburgerdijk 54<br />
1094 AE Amsterdam<br />
Postbus 1347<br />
1000 BH Amsterdam<br />
© RAAP <strong>Archeo</strong>logisch Adviesbureau B.V., 2006<br />
telefoon: 020-463 4848<br />
telefax: 020-463 4949<br />
E-mail: raap@raap.nl<br />
RAAP <strong>Archeo</strong>logisch Adviesbureau B.V. aanvaardt geen aansprakelijkheid voor eventuele schade voortvloeiend uit het gebruik van de resultaten<br />
van dit onderzoek of de toepassing van de adviezen.
RAAP-rapport 1741<br />
Samenvatting<br />
De ligging van <strong>Roermond</strong> aan Maas, Roer en Swalm heeft in alle tijden<br />
aantrekkingskracht op de mens uitgevoerd. Of het nu om zeldzame kampementen uit<br />
de steentijd gaat, grafheuvels en rituele deposities uit de Brons- en IJzertijd, een weg<br />
uit de Romeinse tijd of resten uit de Middeleeuwen, de <strong>gemeente</strong> <strong>Roermond</strong> lijkt altijd<br />
wel een <strong>knooppunt</strong> van menselijk handelen te zijn geweest. Voorbodes eigenlijk van<br />
het <strong>Roermond</strong> zoals we het nu kennen: het economische en culturele centrum van<br />
Midden-Limburg. En hiermee komen we meteen op de kern van de zaak: hoe nu ga<br />
je verantwoord om met dit rijke bodemarchief in tijden waarin een enorme druk op de<br />
openbare ruimte bestaat en nieuwe ruimtelijke ontwikkeling onvermijdelijk is.<br />
In opdracht van de <strong>gemeente</strong> <strong>Roermond</strong> heeft RAAP <strong>Archeo</strong>logisch Adviesbureau<br />
een archeologieatlas voor de <strong>gemeente</strong> vervaardigd. Het doel van de atlas is een<br />
voorbereiding te zijn op een duidelijk archeologiebeleid dat transparant is voor<br />
burgers en investeerders en verantwoord omgaat met het erfgoed. De kern daarvan is<br />
de beantwoording van de vragen wanneer en hoe archeologische resten beschermd,<br />
dan wel onderzocht moeten worden. Om hiertoe te kunnen komen, zijn in de<br />
beleidsatlas drie doelstellingen gerealiseerd. Het eerste en belangrijkste doel is om<br />
ten behoeve van toekomstige planvorming en planuitvoering inzicht te verschaffen<br />
in de aanwezigheid en het karakter van archeologische resten binnen de <strong>gemeente</strong>:<br />
de archeologische verwachtingskaart. Het tweede doel betreft het opstellen van<br />
een onderzoeksagenda voor de <strong>gemeente</strong> met specifieke en samenhangende<br />
vraagstellingen en archeologische aandachtsgebieden ten behoeve van doelgericht<br />
archeologisch onderzoek en de waardering en selectie van archeologische<br />
vindplaatsen. Tot slot is een beleidsadvieskaart opgesteld met aanbevelingen<br />
ten behoeve van een archeologiebeleid van de <strong>gemeente</strong> waarbij archeologische<br />
waarden (het bodemarchief) volwaardig worden meegewogen in de besluitvorming<br />
over ruimtelijke ontwikkelingen.<br />
Voor het opstellen van de archeologische verwachtingskaart heeft een inventarisatie<br />
plaatsgevonden (archeologische vindplaatsen, geologische, geomorfologische,<br />
bodemkundige en hydrologische gegevens van het grondgebied), op basis waarvan<br />
archeologische verwachtingsmodellen zijn opgesteld. Deze modellen voorspellen de<br />
meest waarschijnlijke locaties voor bewoning van (pre-)historische samenlevingen.<br />
Het model vindt haar weerslag in een archeologische verwachtingskaart waarop<br />
door middel van vlakken (verwachtingszones) inzicht in de archeologische<br />
verwachtingen wordt gegeven. Het verwachtingsmodel is gebaseerd op kwantitatieve<br />
3
RAAP-rapport 1741<br />
vindplaatsgegevens (een zogenaamde inductieve benadering) en hypothetische<br />
modellen (een zogenaamde deductieve benadering). Onderscheiden zijn<br />
verwachtingsmodellen voor jager-verzamelaars en landbouwende gemeenschappen.<br />
Een belangrijk kenmerk van de ‘jager-verzamelaars’ is dat deze culturen uit de<br />
Steentijd door het landschap trok ken (jagen en verzamelen van voedsel) en alleen<br />
tijdelijk (dagen of weken) op een verblijf plaats verbleven. Met de introductie van de<br />
landbouw in de loop van het Neolithicum stelde de mens geleidelijk andere eisen<br />
aan zijn landschappelijke omgeving. Belangrijk waren en zijn de (natuurlijke) vruchtbaarheid<br />
en het grondwaterregime, maar waarschijnlijk ook de bewerkbaarheid.<br />
De verwachtingsmodellen zijn in hoge mate gekoppeld aan het reliëf van het<br />
paleo-landschap, het antieke landschap, de bodem- en geomorfologische kaart, de<br />
grondwatertrappenkaart en het algemeen hoogtebestand Nederland (AHN).<br />
Ten behoeve van een lokale onderzoeksagenda is onderzocht welke vindplaatsen of<br />
clusters van vindplaatsen uit de verschillende archeologische perioden bekend zijn<br />
en welke onderzoeksvragen op de verschillende locaties van belang kunnen zijn. Een<br />
aantal opvallende archeologische kerngebieden wordt beschreven, gebieden waarvan<br />
nu al duidelijk is dat belangrijke archeologische informatie aanwezig is. Opgemerkt<br />
dient wel dat deze kerngebieden een huidig, tussentijds overzicht verschaffen;<br />
andere nu nog 'lege',onbekende delen van <strong>Roermond</strong> kunnen wel degelijk belangrijke<br />
informatie bevatten. Daarna worden enkele kleinere gebieden binnen deze zones<br />
voorgesteld, waar naast archeologische, ook landschappelijke en historische<br />
bijzonderheden binnen één ‘herkenbaar, typisch gebied liggen (cultuurhistorisch<br />
waardevolle gebieden), waarvoor speciaal aandacht wordt gevraagd. Tot slot is<br />
samen met de <strong>gemeente</strong> <strong>Roermond</strong> (E. Caris en A. Van de Water) bepaald welke<br />
onderzoekthema’s de komende jaren het belangrijkste zijn. Het overzicht van het<br />
archeologisch bestand per periode, de verschillende locaties met archeologische<br />
ensembles, de waardevolle cultuurhistorische gebieden en de belangrijkste<br />
onderzoekthema’s voor <strong>Roermond</strong> vormen een inhoudelijke ondersteuning van het<br />
archeologiebeleid.<br />
Ten slotte is met behulp van de verwachtingskaart, de onderzoeksagenda, resultaten<br />
van uitgevoerd onderzoek en bekende ontgrondingen/bodemverstoringen een<br />
beleidsadvieskaart gemaakt. Deze advieskaart dient ter ondersteuning van het<br />
beleid van de <strong>gemeente</strong>. Het vormt een document op grond waarvan kan worden<br />
vastgesteld in welke mate het bodemarchief in het gebied worden bedreigd door<br />
mogelijke of geplande ingrepen. In hoofdstuk 7 (Aanbevelingen) wordt aangegeven<br />
hoe de kaart te gebruiken is en welke stappen in conflictsituaties kunnen worden<br />
ondernomen. In dit laatste hoofdstuk worden tevens enkele unieke gebieden met<br />
waardevolle archeologische en cultuurhistorische waarden voorgesteld, waarvoor<br />
wordt aanbevolen streng op ontwikkelingen toe te zien of zelfs een bescherming vast<br />
te leggen.<br />
4
RAAP-rapport 1741<br />
Inhoud<br />
3 Samenvatting<br />
9 1 Inleiding<br />
9 1.1 Kader<br />
10 1.2 Doelstellingen<br />
10 1.3 Onderzoeksopzet<br />
10 1.3.1 <strong>Archeo</strong>logische verwachtingskaart<br />
11 1.3.2 Onderzoeksagenda<br />
12 1.3.3 Beleidsadvieskaart<br />
12 1.4 Leeswijzer<br />
15 2 Gebiedsbeschrijving<br />
15 2.1 Algemeen<br />
17 2.2 Het fysieke landschap<br />
17 2.2.1 Inleiding<br />
19 2.2.2 Geologie en geomorfologie<br />
26 2.2.3 Bodem<br />
33 2.2.4 Hydrologie<br />
35 3 De mens en het landschap<br />
35 3.1 De Vroege Prehistorie<br />
35 3.1.1 Het Oud Paleolithicum (900.000 - 300.000 jaar voor Chr.): Vroeg<br />
en Midden Pleistoceen<br />
36 3.1.2 Het Midden Paleolithicum (300.000 – 33.000 jaar voor Chr.):<br />
Midden en Laat Pleistoceen<br />
36 3.1.3 Het Laat Paleolithicum (33.000-8800 voor Chr.): Laat Weichselien<br />
37 3.1.4 Het Mesolithicum (8800-4900 voor Chr.): Preboreaal-Boreaal-<br />
Atlanticum<br />
38 3.2 De Late Prehistorie<br />
38 3.2.1 Het Neolithicum (4900-2000 voor Chr.): Atlanticum<br />
39 3.2.2 De Bronstijd (2000-800 voor Chr.): Subboreaal-begin<br />
Subatlanticum<br />
40 3.2.3 De IJzertijd (800-12 voor Chr.): Subatlanticum<br />
41 3.3 De Romeinse tijd (12 voor-450 na Chr.): Subatlanticum<br />
44 3.4 De Middeleeuwen en de Nieuwe tijd<br />
44 3.4.1 De Middeleeuwen (450-1500 na Chr.) : Subatlanticum<br />
45 3.4.2 De Nieuwe tijd (vanaf 1500 na Chr.): Subatlanticum<br />
5
RAAP-rapport 1741<br />
47 4 <strong>Archeo</strong>logische inventarisatie<br />
47 4.1 Het bodemarchief<br />
47 4.1.1 ARCHIS waarnemingen<br />
48 4.1.2 Rijksmonumenten: <strong>Archeo</strong>logische Monumenten Kaart (AMK)<br />
50 4.1.3 Gemeentelijke monumenten<br />
51 4.1.4 Vindplaatsen heemkundeverenigingen<br />
51 4.1.5 Onbekende archeologische vindplaatsen<br />
52 4.2 Verwerking van vindplaatsgegevens<br />
52 4.2.1 Samenvoegen en herdateren<br />
54 4.2.2 Indeling naar complextype<br />
57 4.2.3 Indeling naar voedseleconomie<br />
59 4.3 Resultaten: de archeologische vindplaatsen van <strong>Roermond</strong><br />
59 4.3.1 De Vroege Prehistorie<br />
62 4.3.2 De Late Prehistorie<br />
68 4.3.3 De Romeinse tijd<br />
72 4.3.4 De Middeleeuwen en vroegmoderne tijd<br />
94 4.3.5 Vindplaatsen in natte gebiedsdelen<br />
95 5 <strong>Archeo</strong>logische verwachtingsmodel<br />
95 5.1 Theoretisch kader<br />
97 5.2 <strong>Archeo</strong>logische verwachting in droge landschappen<br />
97 5.2.1 Verwachtingsmodel voor kampementen van jager-verzamelaars<br />
102 5.2.2 Landbouwers (Neolithicum – Nieuwe tijd)<br />
108 5.3 <strong>Archeo</strong>logische verwachting in natte landschappen<br />
108 5.3.1 Inleiding<br />
109 5.3.2 Methode<br />
110 5.3.3 Cultuurhistorische waarden in de beekdalen, venbodems en<br />
moerassige laagten<br />
122 5.4 Beperkingen van de verwachtingsmodellen<br />
123 5.5 Gaafheid van archeologische resten<br />
124 5.5.1 Kwetsbaarheid van archeologische vindplaatsen<br />
125 5.5.2 Gaafheid van de bodem<br />
126 5.5.3 Verstoorde gebieden<br />
129 Deel 2 van 3 - Onderzoeksagenda en Aanbevelingen<br />
131 Inhoud<br />
135 6 Onderzoeksagenda<br />
135 6.1 Inleiding<br />
136 6.2 De Vroege Prehistorie (ca. 900.000- 4.900 voor Chr.)<br />
136 6.2.1 Algemeen<br />
6
RAAP-rapport 1741<br />
139 6.2.2 Periode en locatiegericht<br />
145 6.3 De Late Prehistorie (ca. 4.900 – 12 voor Chr.)<br />
145 6.3.1 Algemeen<br />
149 6.3.2 Periode en locatiegericht<br />
155 6.4 De Romeinse tijd (12 voor Chr.- 450 na Chr.)<br />
155 6.4.1 Algemeen<br />
159 6.4.2 Periode en locatiegericht<br />
163 6.5 De Middeleeuwen en vroegmoderne tijd (ca. 450 na. Chr. – heden)<br />
163 6.5.1 Algemeen<br />
167 6.5.2 Periode en locatiegericht<br />
171 6.6 <strong>Archeo</strong>logische kerngebieden<br />
176 6.7 Suggestie voor onderzoekthema’s <strong>Roermond</strong><br />
179 7 Aanbevelingen<br />
179 7.1 Inleiding<br />
179 7.2 Verantwoord archeologiebeleid<br />
179 7.2.1 <strong>Archeo</strong>logiebeleid met AMZ, beleidsadvieskaart en<br />
onderzoeksagenda<br />
181 7.2.2 De archeologische verwachtings- en beleidsadvieskaart<br />
189 7.2.3 Ondergrenzen voor archeologisch onderzoek in de verschillende<br />
verwachtingszones<br />
191 7.2.4 Suggestie voor optimalisering van het archeologisch<br />
onderzoeksproces<br />
194 7.3 <strong>Archeo</strong>logie, cultuurhistorie en behoud<br />
194 7.3.1 Waarom behoud en hoe?<br />
196 7.3.2 Bescherming van cultuurhistorische waarden<br />
196 7.3.3 Cultuurhistorisch waardevolle gebieden<br />
211 7.4 Besluit<br />
213 Literatuur<br />
219 Gebruikte afkortingen<br />
219 Verklarende woordenlijst<br />
222 Overzicht van figuren, tabellen en bijlagen<br />
227 Bijlage 1 Voorgeschiedenis archeologiebeleid van het Rijk<br />
231 Bijlage 2 De Nationale Onderzoeksagenda <strong>Archeo</strong>logie (NOaA)<br />
7
Figuur 1. Ligging van<br />
de <strong>gemeente</strong> <strong>Roermond</strong><br />
(rood). Inzet:<br />
ligging in Nederland<br />
(ster).<br />
RAAP-rapport 1741<br />
242 Bijlage 3 AMZ-cyclus en waardering en selectie van een<br />
archeologische vindplaatsen<br />
245 Bijlage 4. Uitgevoerd onderzoek in <strong>Roermond</strong><br />
248 Bijlage 5 Boringen veldinspectie<br />
254 Bijlage 6. Beschrijving van bodemcodes<br />
255 Deel 3 van 3 - Catalogus van archeologische vindplaatsen<br />
<br />
<br />
<br />
<br />
<br />
<br />
<br />
<br />
<br />
<br />
8
RAAP-rapport 1741<br />
1 Inleiding<br />
1.1 Kader<br />
In opdracht van de <strong>gemeente</strong> <strong>Roermond</strong> heeft RAAP <strong>Archeo</strong>logisch Adviesbureau<br />
tussen het najaar van 2006 en het voorjaar van 2008 een archeologische beleidsatlas<br />
vervaardigd voor de <strong>gemeente</strong>. De beleidsatlas bestaat uit een archeologische<br />
verwachtingskaart, een <strong>gemeente</strong>lijke onderzoeksagenda en een beleidsadvieskaart.<br />
De beleidsatlas omvat het gehele grondgebied van de <strong>gemeente</strong>, circa 7110 hectare<br />
(figuur 1).<br />
De achtergrond voor de wens van een beleidsatlas wordt gevormd door de<br />
veranderingen in wetgeving en beleid ten aanzien van het nationaal erfgoed, als<br />
gevolg van ‘Het verdrag van Malta’ of kortweg ‘Malta’ (www.minocw.nl/malta). De kern<br />
van dit verdrag behelst dat archeologische waarden (het bodemarchief) volwaardig<br />
mee moeten worden gewogen in de besluitvorming over ruimtelijke ontwikkelingen.<br />
Sinds september 2007 is dit beleid ook wettelijk vastgelegd in een herziene<br />
Monumentenwet.<br />
Omwille van duidelijkheid tegenover burgers en investeerders en een verantwoorde<br />
omgang met het erfgoed is het van belang dat een duidelijk archeologiebeleid<br />
geformuleerd wordt. De kern daarvan is de beantwoording van de vragen wanneer<br />
en hoe archeologische resten beschermd, dan wel archeologisch onderzocht moeten<br />
worden. Op basis van vakinhoudelijke doelstellingen moet naar verschillende opties<br />
gezocht worden en naar mogelijke prioritering, zodat de <strong>gemeente</strong> maatschappelijk<br />
verantwoorde keuzes kan maken. De aangepaste monumentenwet biedt de <strong>gemeente</strong><br />
ruimte om een eigen beleid te ontwikkelen. Het is verstandig deze ruimte te nemen en<br />
dus te streven naar een goed <strong>gemeente</strong>lijk archeologiebeleid.<br />
Behalve een zogenoemde archeo-toets voor een deel van de <strong>gemeente</strong> <strong>Roermond</strong><br />
(Rensink, 1997), bestond er voor de <strong>gemeente</strong> tot nu toe geen overzicht van de<br />
reeds bekende archeologische gegevens en de archeologische verwachtingen en<br />
adviezen met betrekking tot het bodemarchief. Het ontbreken van een archeologische<br />
verwachtings- en cultuurhistorische advieskaart kan een knelpunt vormen bij de<br />
realisatie van ruimtelijke ontwikkelingsplannen. Vaak komen in de uitvoeringsfase<br />
onverwacht archeologische resten aan het licht, met als gevaar dat er vertraging<br />
optreedt in de planuitvoering. Een archeologische verwachtings- en cultuurhistorische<br />
advieskaart is een belangrijk instrument om deze situatie te verbeteren. Door<br />
9
RAAP-rapport 1741<br />
aan de verwachte en bekende archeologische en historische resten een concreet<br />
beleidsadvies te koppelen, vormt de verwachtings- en beleidsadvieskaart een<br />
eerste praktisch handvat bij de inpassing van archeologie en (cultuur)historie bij<br />
planvorming.<br />
1.2 Doelstellingen<br />
Met betrekking tot het onderhavige onderzoek kunnen drie doelstellingen<br />
geformuleerd worden.<br />
(1) Het eerste en belangrijkste doel van het onderzoek is om ten behoeve van<br />
toekomstige planvorming en planuitvoering inzicht te verschaffen in de mogelijke<br />
aanwezigheid en het karakter van archeologische resten binnen het grondgebied<br />
van de <strong>gemeente</strong>. Gekozen is voor een gebiedsgerichte benadering. Hiervoor is een<br />
specifiek archeologisch verwachtingsmodel voor het grondgebied van de <strong>gemeente</strong><br />
<strong>Roermond</strong> ontwikkeld.<br />
(2) Het tweede deel betreft het opstellen van een onderzoeksagenda voor de<br />
<strong>gemeente</strong>. Naast de Nationale Onderzoeksagenda (NOaA) met de voor Nederland<br />
actuele onderzoeksvragen bij verschillende vormen van archeologisch onderzoek,<br />
is het archeologisch bestand van <strong>Roermond</strong> zelf nader bekeken, om te komen<br />
tot specifieke vraagstelling in specifieke gebieden van de <strong>gemeente</strong> en periodeoverstijgende<br />
onderzoekthema’s van <strong>Roermond</strong>.<br />
(3) Tot slot wordt op basis van de archeologische verwachtingskaart, de<br />
onderzoeksagenda en veldinspecties een beleidsadvieskaart opgesteld ten behoeve<br />
van het archeologiebeleid van de <strong>gemeente</strong> zodat archeologische waarden (het<br />
bodemarchief) volwaardig kunnen worden meegewogen in de besluitvorming<br />
over ruimtelijke ontwikkelingen. Met de uiteindelijke beleidsadvieskaart worden<br />
de verschillende belanghebbenden in een vroeg stadium van de planontwikkeling<br />
voorzien van informatie over en aanbevelingen ten aanzien van het archeologische<br />
bodemarchief.<br />
1.3 Onderzoeksopzet<br />
1.3.1 <strong>Archeo</strong>logische verwachtingskaart<br />
Voor het opstellen van de archeologieatlas heeft in eerste instantie een inventarisatie<br />
plaatsgevonden van archeologische vindplaatsen, evenals van geologische,<br />
geomorfologische, bodemkundige en hydrologische gegevens van het grondgebied.<br />
Tevens zijn reeds uitgevoerde archeologische onderzoeken geïnventariseerd en heeft<br />
een literatuuronderzoek plaatsgevonden.<br />
10
RAAP-rapport 1741<br />
Op basis van de genoemde inventarisaties is een archeologisch verwachtingsmodel<br />
opgesteld. Het model is speciaal ontwikkeld voor het complexe door Maas, Roer,<br />
Swalm, klimaat en mens gevormde landschap van de <strong>gemeente</strong> <strong>Roermond</strong>. Het totale<br />
model bestaat uit een locatiekeuzemodel voor:<br />
- het buitengebied (gebaseerd op de landschaps- en vindplaatsanalyse);<br />
- het bebouwde gebied (gebaseerd op de vindplaatsanalyse en extrapolatie van het<br />
locatiekeuzemodel voor het buitengebied).<br />
Het locatiekeuzemodel is gebaseerd op een analyse van de ligging van<br />
vindplaatsen in het onderzoeksgebied, waarbij is uitgegaan van de relatie tussen<br />
de geomorfologische eenheden (dekzandrug, dalvormige laagte, etc.), de daaruit<br />
voortvloeiende bodemkundige/hydrologische eenheden en aangetroffen vindplaatsen.<br />
De analyse is uitgevoerd voor de archeologische hoofdgroepen, met jagerverzamelaars<br />
gemeenschappen aan de ene kant en landbouwers gemeenschappen<br />
aan de andere kant. Zowel de (zogenaamde inductieve) vindplaatsgegevens als ook<br />
de (zogenaamde deductieve) literatuurgegevens (zie literatuurlijst) zijn in het model<br />
gecombineerd om tot een zo gedetailleerd en betrouwbaar mogelijke verwachting te<br />
komen. Het overzicht van de archeologie en archeologische vindplaatsen is hier geen<br />
doel, maar een middel om de verwachtingskaart te vervaardigen.<br />
Op basis van het locatiekeuzemodel wordt een verwachting uitgesproken over de<br />
ligging van vindplaatsen (met name nederzettingen).<br />
1.3.2 Onderzoeksagenda<br />
Ten behoeve van een lokale onderzoeksagenda is per archeologische periode het<br />
archeologische bestand van <strong>gemeente</strong> <strong>Roermond</strong> nader bekeken. Naast algemene<br />
bevindingen worden ook specifieke gebieden besproken, 'locaties met archeologische<br />
ensembles' en de belangrijkste vraagstellingen voor dergelijke gebieden. Met deze<br />
ensembles worden archeologische kerngebieden gedefinieerd, waarvoor net zoals<br />
voor de historische kernen, speciale aanbevelingen ten aanzien van het toekomstig<br />
beleid worden gegeven. Van deze gebeiden is immers nu al bekend dat bijzondere<br />
archeologische informatie aanwezig is, die tot een belangrijke kennisvermeerdering<br />
over het verleden kan leiden. Daarna worden enkele kleinere gebieden binnen deze<br />
zones voorgesteld, waar naast archeologische ook landschappelijke en historische<br />
bijzonderheden binnen één ‘herkenbaar, typisch gebied liggen (cultuurhistorisch<br />
waardevolle gebieden), waarvoor speciaal aandacht wordt gevraagd. Tot slot is<br />
samen met de <strong>gemeente</strong> <strong>Roermond</strong> (E. Caris en A. Van de Water) bepaald welke<br />
onderzoekthema’s de komende jaren het belangrijkste zijn. Het overzicht van het<br />
archeologisch bestand per periode, de verschillende locaties met archeologische<br />
ensembles, de waardevolle cultuurhistorische gebieden en de belangrijkste<br />
11
RAAP-rapport 1741<br />
onderzoekthema’s voor <strong>Roermond</strong> vormen een inhoudelijke ondersteuning van het<br />
archeologiebeleid.<br />
1.3.3 Beleidsadvieskaart<br />
De resultaten van de verwachtingskaart en veldinspecties worden uiteindelijk<br />
vertaald in een archeologische beleidsadvieskaart. De advieskaart dient, net zoals<br />
de onderzoeksagenda, ter ondersteuning van het beleid van de <strong>gemeente</strong>. Het is<br />
een kaart op grond waarvan kan worden vastgesteld in welke mate het bodemarchief<br />
archeologische resten kan bevatten en welke stappen in conflictsituaties kunnen<br />
worden ondernomen.<br />
De archeologische verwachtingskaart, de onderzoeksagenda en de geformuleerde<br />
beleidsadviezen ten aanzien van de omgang met archeologische resten vormen de<br />
uiteindelijke archeologieatlas voor de <strong>gemeente</strong> <strong>Roermond</strong>.<br />
1.4 Leeswijzer<br />
Het gepresenteerde onderzoek bestaat uit drie deelrapporten:<br />
- Deelrapport I: De beleidsatlas, met een verantwoording van archeologische<br />
verwachtingen, een onderzoeksagenda en aanbevelingen voor het beleid;<br />
- Deelrapport III: Catalogus van vindplaatsen.<br />
Deelrapport I is het eigenlijke rapport, waarin de drie doelstellingen worden<br />
uitgevoerd. In hoofdstuk 1 worden de achtergrond, doelstelling en onderzoeksopzet<br />
verwoord. Hoofdstuk 2 geeft een landschappelijke beschrijving en geeft inzicht in<br />
de geologische, geomorfologische, bodemkundige en hydrologische eigenschappen<br />
van het grondgebied. Voorts wordt in hoofdstuk 3 chronologisch de algemene<br />
bewoningsgeschiedenis van de mens in relatie tot het landschap gepresenteerd. In<br />
hoofdstuk 4 wordt ingegaan op de basisgegevens en de bewerkingen daarvan om te<br />
komen tot de achterliggende database voor het archeologisch verwachtingsmodel.<br />
Het hoofdstuk resulteert in een overzicht van de archeologische vindplaatsen van<br />
<strong>Roermond</strong>, inclusief een bespreking van historisch kaartmateriaal en de ontwikkeling<br />
van de historische bewoningskernen. In hoofdstuk 5 wordt het archeologische<br />
verwachtingsmodel in detail gepresenteerd. In hoofdstuk 6 wordt de lokale<br />
onderzoeksagenda gepresenteerd. In hoofdstuk 7 worden de aanbevelingen ten<br />
aanzien van het toekomstige archeologiebeleid geformuleerd.<br />
Deelrapport II betreft de catalogus waarin de archeologische vindplaatsen, alsmede<br />
archeologische monumenten kort worden gepresenteerd.<br />
12
RAAP-rapport 1741<br />
De dateringen van de archeologische en geologische perioden zijn weergegeven<br />
in tabel 1. Enkele vaktermen zijn achter in dit rapport opgenomen (zie verklarende<br />
woordenlijst).<br />
Chronostratigrafie<br />
Tijd(vak)<br />
Pleistoceen Holoceen<br />
Weichselien<br />
Laat<br />
Glaciaal<br />
Pleniglaciaal<br />
Vroeg Glaciaal<br />
Eemien<br />
Saalien<br />
Holsteinien<br />
Elsterien<br />
Cromerien<br />
Biostratigrafie<br />
Pollenzone<br />
Subatlanticum<br />
Subboreaal<br />
Atlanticum<br />
Boreaal<br />
Preboreaal<br />
Late Dryas<br />
Allerød<br />
Vroege Dryas<br />
Bølling<br />
Denekamp<br />
Hengelo<br />
Moershoofd<br />
Odderade<br />
Brørup<br />
Amersfoort<br />
Prehistorie<br />
Steentijd<br />
Middeleeuwen<br />
Romeinse tijd<br />
IJzertijd<br />
Bronstijd<br />
13<br />
<strong>Archeo</strong>logische perioden<br />
Nieuwste tijd<br />
Nieuwe tijd<br />
Neolithicum<br />
Mesolithicum<br />
Paleolithicum<br />
Vol<br />
Laat<br />
Vroeg<br />
Laat<br />
Midden<br />
Vroeg<br />
Laat<br />
Midden<br />
Vroeg<br />
Laat<br />
Midden<br />
Vroeg<br />
Laat<br />
Midden<br />
Vroeg<br />
Laat<br />
Midden<br />
Vroeg<br />
Laat<br />
Midden<br />
C<br />
B<br />
A<br />
B<br />
A<br />
D<br />
C<br />
B<br />
A<br />
periodentabel geobioarcheo kleur nieuwestijl<br />
Gecalibreerd<br />
1850<br />
1650<br />
1500<br />
1250<br />
1050<br />
900<br />
725<br />
525<br />
450<br />
270<br />
70 na Chr.<br />
12 voor Chr.<br />
250<br />
500<br />
800<br />
1100<br />
1800<br />
2000<br />
2850<br />
4200<br />
4900/5300<br />
6450<br />
7100<br />
8800<br />
35.000<br />
300.000<br />
Tabel 1. Tijdstabel<br />
van geologische en<br />
archeologische perioden.
Figuur 2. Baggerwerkzaamheden.<br />
Figuur 3. Koeien op<br />
eilandjes tussen de<br />
Maasplassen.<br />
RAAP-rapport 1741<br />
14
RAAP-rapport 1741<br />
2 Gebiedsbeschrijving<br />
2.1 Algemeen<br />
Het onderzoeksgebied is gelegen in Midden-Limburg en omvat de gehele <strong>gemeente</strong><br />
<strong>Roermond</strong>. Het gebied is te vinden op de kaartbladen 58 West en Oost van de<br />
topografische kaart van Nederland (schaal 1:25.000) en heeft een oppervlakte<br />
van circa 7110 ha. Het grondgebied wordt aan de westzijde begrensd door het<br />
Lateraalkanaal Linne-Buggenum, overgaand in de Maas en aan de oostzijde door de<br />
rijksgrens Nederland-Duitsland. In het noorden grenst het gebied aan de <strong>gemeente</strong><br />
Beesel. In het zuiden wordt de grens gevormd door het Roerdal en de dorpen Herten,<br />
Melick en Herkenbosch. Binnen de grenzen van de <strong>gemeente</strong> <strong>Roermond</strong> bevinden<br />
zich de kernen Asenray, Asselt, Boukoul, Herten, Leeuwen, Maasniel, Merum, Ool,<br />
<strong>Roermond</strong> en Swalmen, alsmede de gehuchtjes, Hatenboer, Maalbroek, Roer, Spik,<br />
Straat, Weerd en Wieler.<br />
Kenmerkend voor het gebied is een duidelijke driedeling in water, stedelijk en landelijk<br />
gebied (figuur 1). Het water bevindt zich naast Roer- en Swalmdal voornamelijk<br />
in het Maasdal, waar als gevolg van grootschalige grindwinning in de afgelopen<br />
decennia ontgrindingsplassen zijn ontstaan, de zogenaamde Maasplassen. In dit<br />
ontgrindingsgebied bevinden zich verspreid nog restanten van het oorspronkelijke<br />
land, die nu als eilandjes tussen de plassen liggen (figuur 2 en 3). Ten oosten van het<br />
Maasdal bevindt zich een stedelijke zone die zich uitstrekt van Merum in het zuiden<br />
tot Leeuwen in het noorden. De binnenstad van <strong>Roermond</strong> vormt de kern van deze<br />
stedelijke zone, omringd door woonwijken en enkele industriële zones (figuur 4). In<br />
de noordelijke helft van de <strong>gemeente</strong> vormt Swalmen de tweede stedelijke kern. Het<br />
oostelijke en noordwestelijke deel van het onderzoeksgebied tot slot, hebben een<br />
sterk landelijk karakter. Het oostelijk deel ligt ingeklemd tussen de harde stadsrand<br />
van <strong>Roermond</strong> in het westen en een natuurlijke steilrand van het Elmpterbos in het<br />
oosten. Het gebied kenmerkt zich door grote open landbouwpercelen afgewisseld<br />
met de bosgebieden Melickerheide, Boeshei en Bisschopskamp. Door recente<br />
bouwactiviteiten, zoals de aanleg van industrieterrein Heide-Roerstreek en de aanleg<br />
van de snelweg A73, wordt het landelijke karakter echter steeds meer aangetast. Het<br />
noordwestelijke deel van de <strong>gemeente</strong> heeft vanwege de ligging in het Maasdal een<br />
zeer open karakter, met akkerlanden op de hogere gebiedsdelen en graslanden in de<br />
lagere delen langs de Maas en de meanderende Swalm (figuur 5).<br />
15
Figuur 4. <strong>Roermond</strong><br />
vanaf de Maas.<br />
Figuur 5. open landschap<br />
maasdal.<br />
RAAP-rapport 1741<br />
16
RAAP-rapport 1741<br />
Het oppervlak in de <strong>gemeente</strong> heeft een sterk golvend reliëf. Dit is ondermeer een<br />
gevolg van de wijze waarop de afzettingen in het gebied zijn gevormd, maar ook door<br />
de latere erosieve werking van de Maas, Roer en Swalm die het gebied doorsnijden.<br />
De rivieren hebben een uitgesproken dal uitgesleten en met name de Roer en Maas<br />
hebben depressies in het landschap achter gelaten in de vorm van verlaten geulen.<br />
De hoogteligging varieert van circa 16 m +N.A.P. in het uiterste noordwesten (niveau<br />
van de Maas) tot circa 55 m +N.A.P. in het uiterste noordoosten op de grens met<br />
Duitsland.<br />
Vanwege de globale helling van oost naar west vindt ook de afwatering van het<br />
gebied voornamelijk in deze richting plaats. De Roer, die in de Duitse Eifel ontspringt,<br />
zorgt voor afwatering van het zuidelijk deel van het onderzoeksgebied. De rivier<br />
vormt de zuidwestelijke grens van de <strong>gemeente</strong> en stroomt vanaf St.Odiliënberg<br />
via Lerop naar <strong>Roermond</strong>, om ten westen van de stad in de Maas uit te monden. De<br />
Maasnielderbeek zorgt voor de ontwatering van het natte oostelijke deel van het<br />
onderzoeksgebied. De oorzaak van deze natte situatie wordt in §2.2.3.1 beschreven.<br />
De Maasnielderbeek stroomt ten zuidoosten langs Asenray en komt bij het gehuchtje<br />
Straat uit in een verlaten geul van de Maas. De overgang van deze oude Maasgeul<br />
naar de omringende hogere gronden is in het veld te herkennen aan een steilrand. De<br />
Maasnielderbeek voedt een waterrijk park ten westen van de wijken Donderberg en<br />
Hoogvonderen (fig 6) en stroomt vervolgens langs Maasniel, via een gegraven loop<br />
(Leygraaf) in noordelijke richting en mondt ter hoogte van Asselt uit in de Maas. Het<br />
noordwestelijk deel van dezelfde oude Maasgeul vormt het dal van de Eppenbeek,<br />
die in noordelijke richting langs Boukoul stroomt, de grachten van kasteel Hillenraad<br />
voedt en bij Swalmen in de Swalm uit mondt. De Swalm zelf is een sterk meanderend<br />
riviertje dat ontspringt op het hoogterras in Tüschenbroich nabij het Duitse Wegberg<br />
en door Swalmen en langs Wieler naar de Maas stroomt.<br />
In het uiterste noorden van de <strong>gemeente</strong> zorgt de gegraven Teutebeek voor de<br />
ontwatering van een oude Maasmeander. Het beekje mondt uit in de Swalm. De<br />
Maas, tenslotte, zorgt voor de uiteindelijke afwatering van het gebied. De rivier heeft<br />
een grote invloed gehad op de verschijningsvorm van het landschap. Oorspronkelijk<br />
slingerde de rivier zich met grote bochten door het westelijk deel van het gebied. Als<br />
gevolg van de recente grindwinningen en de aanleg van het Lateraalkanaal (figuur 7 )<br />
zijn deze meanders echter nauwelijks nog herkenbaar.<br />
2.2 Het fysieke landschap<br />
2.2.1 Inleiding<br />
De Ligging van archeologische vindplaatsen is in hoge mate gerelateerd aan het<br />
natuurlijk landschap waarin deze zich bevinden. Daarom vormt de analyse van de<br />
ontwikkeling en verschijningsvorm van het landschap in vroeger tijden (het paleo-<br />
17
Figuur 6. Maasnielderbeek<br />
in park<br />
Hoogvonderen.<br />
Figuur 7. Lateraal<br />
kanaal.<br />
RAAP-rapport 1741<br />
18
RAAP-rapport 1741<br />
landschap) een belangrijk uitgangspunt om uitspraken te kunnen doen over de<br />
archeologische verwachting van het onderzoeksgebied (zie hoofdstuk 5). Belangrijke<br />
fysische variabelen zijn de geomorfologie, de bodemgesteldheid en de hydrologie.<br />
Aan de basis van deze, sterk aan elkaar gerelateerde, variabelen liggen geologische<br />
processen, die het landschap hebben gevormd. Over een periode van duizenden<br />
jaren worden deze geologische processen op hun beurt in hoge mate gestuurd door<br />
klimatologische veranderingen. Voor de interpretatie van het huidige landschap in de<br />
<strong>gemeente</strong> <strong>Roermond</strong> zijn met name de ontwikkelingen tijdens het Pleistoceen en het<br />
Holoceen belangrijk.<br />
2.2.2 Geologie en geomorfologie<br />
2.2.2.1 Huidig oppervlak<br />
De ondergrond van de <strong>gemeente</strong> <strong>Roermond</strong> wordt doorsneden door een geologische<br />
breuk aangeduid als de Peelrandbreuk. Deze noordwest-zuidoost georiënteerde<br />
breuk loopt grofweg op de lijn Neer, Swalmen, Boukoul, Boeshei, Meinweg (zie<br />
kaartbijlage 1) en verdeelt de <strong>gemeente</strong> in de Roerdalslenk in het zuiden en de<br />
Peelhorst in het noorden. De Roerdalslenk is een tektonisch dalingsgebied, waarin<br />
oude afzettingen diep zijn weggezakt en bedekt met jongere afzettingen. De Peelhorst<br />
is een opheffingsgebied, waar oudere afzettingen dicht nabij het oppervlak liggen en<br />
jongere afzettingen veelal zeer dun zijn of ontbreken. De overgang tussen de horst<br />
en de slenk, oftewel de Peelrandbreuk, is ter hoogte van de kruising met de weg N68<br />
herkenbaar aan een reliëfsprong (ca. 1m) in het landschap en is ook op een luchtfoto<br />
te onderscheiden (zie figuur 8).<br />
19<br />
Figuur 8. Luchtfoto<br />
peelrandbreuk.
RAAP-rapport 1741<br />
De ondergrond van het onderzoeksgebied is hoofdzakelijk gevormd door de<br />
Maas. De verdeling in horst en slenk is van grote invloed geweest op het verloop<br />
van de Maas en daarmee op de vorming van het landschap. In de lager gelegen<br />
vlakke Roerdalslenk kreeg de rivier de ruimte om breed uit te waaieren. Door de<br />
verminderde stroomsnelheid van het water was de Maas niet meer in staat haar<br />
(volledige) sedimentlast verder te vervoeren. Hierdoor werd het brede Maasdal in de<br />
Roerdalslenk met dikke pakketten zand en grind opgevuld. Dit is bepalend geweest<br />
voor de grootschalige grindwinning in recente tijden, die heeft geleid tot een volledige<br />
vergraving van het oorspronkelijke landschap. Ter hoogte van de Peelrandbreuk werd<br />
de Maas gedwongen over de Peelhorst te stromen. Vanwege de opheffing van de<br />
horst had de rivier alle kracht nodig om een dal uit te slijten. Daardoor heeft de rivier<br />
op de horst, in vergelijking tot in de slenk, een smal dal, met minder meanders en<br />
heeft erosie de overhand gehad ten opzichte van sedimentatie. Dit blijkt bijvoorbeeld<br />
uit de diep uitgesleten rand van het Maasdal ter hoogte van Neer.<br />
Als gevolg van de werking van de Maas is het landschap in de <strong>gemeente</strong> <strong>Roermond</strong><br />
voornamelijk van fluviatiele oorsprong. De Maas heeft in de loop der tijd verschillende<br />
sedimenten afgezet en vervolgens deels weer verwijderd en bedekt met jongere<br />
sedimenten. Door herhaalde insnijding van de Maas in haar eigen sedimenten zijn<br />
verschillende terrasniveaus ontstaan. Dit heeft geleid tot een duidelijke geologische<br />
vierdeling van het gebied (figuur 9):<br />
Hoogterras: dit is het hoogste terras, bestaande uit grove zanden en grinden<br />
afgezet door de Maas en Rijn in het Midden Pleistoceen. Het terras ligt<br />
grotendeels op Duits grondgebied en valt enkel in het uiterste noordoosten binnen<br />
de grenzen van het onderzoeksgebied.<br />
Pleniglaciale Maasterras: dit is na het hoogterras het hoogste terras en beslaat<br />
het oostelijk deel van het plangebied, waar Maasafzettingen voorkomen uit<br />
het Saalien en Vroeg en Midden Weichselien (350.000 –15.000 jaar geleden).<br />
De afzettingen bestaan voornamelijk uit grove zanden afgedekt met een laag<br />
dekzand.<br />
Laat glaciale Maasterras: dit bevindt zich ten westen van het Pleniglaciale terras.<br />
Het gebied ligt een trede lager en bestaat voornamelijk uit zavels en kleien die<br />
zijn afgezet in de warmere perioden in het Laat Weichselien (15.000 – 11.000<br />
jaar geleden). Op dit terrasniveau is een groot deel van de bebouwde kom van<br />
<strong>Roermond</strong> gelegen.<br />
Holocene Maasdal: dit is het laagste terrasniveau in het westen van het<br />
onderzoeksgebied, waartoe de huidige stroomvlakte van de Maas behoort.<br />
Hier vindt actief insnijding en sedimentatie plaats (vanaf 11.000 jaar geleden).<br />
Het gebied kenmerkt zich door afgesneden Maasmeanders, die zijn opgevuld<br />
met jonge fluviatiele afzettingen bestaande uit zavel en klei. Door de recente<br />
grindwinning is het holocene dal echter grotendeels vergraven.<br />
20
RAAP-rapport 1741<br />
2.2.2.2 Chronologische genese<br />
Hieronder wordt de vorming van het landschap in de <strong>gemeente</strong> <strong>Roermond</strong><br />
chronologisch beschreven.<br />
Midden Pleistoceen<br />
Het landschap in het onderzoeksgebied kent haar oorsprong in het Pleistoceen<br />
(circa 2,4 miljoen – 10.000 jaar geleden), een periode waarin glacialen (ijstijden)<br />
21<br />
Figuur 9a. Terrassen.<br />
Figuur 9b. Terrassen<br />
(doorsnede).
RAAP-rapport 1741<br />
en interglacialen (warmere perioden) elkaar afwisselden. Gedurende het Midden<br />
Pleistoceen zijn in het gebied door zowel de Rijn als de Maas grove zanden en<br />
grinden afgezet (Stiboka, 1968), behorende tot de Formatie van Sterksel (Weert, e.a.,<br />
2006). In het Holsteinien (400.000 tot 380.000 jaar geleden), een interglaciaal, had<br />
de Rijn het gebied verlaten en werd door de Maas een dal uitgesleten in de oudere<br />
afzettingen van Sterksel. De door de erosie gevormde rand van dit dal is herkenbaar<br />
aan een steilrand ten oosten van het onderzoeksgebied. De restanten van de<br />
Formatie van Sterksel liggen hier als een zogenaamd ‘hoogterras’ aan het oppervlak.<br />
In het uiterste noordoosten, ten oosten van Swalmen, valt de rand van het hoogterras<br />
juist binnen de grenzen van de <strong>gemeente</strong>.<br />
Saalien en Eemien<br />
Het dal dat door de Maas in het Holsteinien was uitgesleten, werd in de loop van het<br />
Saalien (380.000 tot 150.000 jaar geleden) weer opgevuld. Tijdens dit glaciaal had<br />
de Maas een vlechtend karakter, met een sterk fluctuerende afvoer en een grote<br />
sedimentlast. In de rivierbedding zette de rivier pakketten grofzandig materiaal af<br />
(Stiboka, 1972). Deze afzettingen worden tot de Formatie van Beegden gerekend,<br />
waarin alle afzettingen van de Maas zijn opgenomen (Weerts, e.a., 2006). Deze<br />
grofzandige afzettingen vormen de basis van het onderzoeksgebied. Op de Peelhorst<br />
komen ze als gevolg van de tektonische opheffing dicht nabij het oppervlak voor.<br />
In de Roerdalslenk zijn de afzettingen dieper weggezakt en afgedekt met jongere<br />
Maasafzettingen. Na het Saalien volgde weer een warmer interglaciaal, het Eemien<br />
(150.000 tot 110.000 jaar geleden), waarin de Maas als gevolg van een constantere<br />
wateraanvoer en verminderde sedimentlast een meanderend karakter had en<br />
insnijding plaatsvond.<br />
Weichselien - Pleniglaciaal<br />
Tijdens het laatste glaciaal, het Weichselien (110.000 tot 10.000 jaar geleden), heeft<br />
de Maas afwisselend pakketten afgezet en vervolgens deels opgeruimd, waarbij de<br />
terrassen zijn gevormd die nu aan het oppervlak liggen. In het koudste deel van het<br />
Weichselien, het pleniglaciaal, zijn door de Maas in het gebied grindrijke zanden<br />
afgezet, eveneens ondergebracht in de Formatie van Beegden (Weerts, e.a., 2006).<br />
Deze zanden vormen het terrasniveau in het oosten van het onderzoeksgebied,<br />
aangeduid als het Pleniglaciale Maasterras.<br />
In de loop van het Weichselien verlegde de Maas haar loop naar het westen en kwam<br />
het Pleniglaciale terras buiten de invloedssfeer van de Maas te liggen. Het terras<br />
wordt geomorfologisch getypeerd als dalvlakteterras (code 4E9; Staring Centrum, in<br />
concept), waaruit valt af te leiden dat het de voormalige dalbodem van de rivier is. Het<br />
drooggevallen Pleniglaciale terras stond aanvankelijk nog bloot aan wind erosie. Met<br />
name tijdens de koudste perioden van het Weichselien (Pleniglaciaal, Oude Dryas<br />
en Jonge Dryas) kenmerkte dit landschap zich door een toendra-achtige vegetatie,<br />
22
RAAP-rapport 1741<br />
waarin de wind vrij spel had. Op deze wijze werden grote hoeveelheden zand<br />
verplaatst en in glooiende pakketten afgezet. Grote delen van de dalvlakteterrassen<br />
in het oostelijk deel van het onderzoeksgebied zijn op deze wijze bedekt geraakt met<br />
een laag dekzand (code 5E10/11; Staring Centrum, in concept). Deze dekzanden<br />
worden gerekend tot de Formtie van Boxtel, laagpakket van Wierden (Weerts, e.a.,<br />
2006). Het dekzand vertoont voor wat betreft mineralensamenstelling een grote<br />
gelijkenis met de onderliggende Maasafzettingen, wat er op duidt dat de dekzanden<br />
zijn ontstaan door lokale verstuiving van de Maasafzettingen (Stiboka, 1972).<br />
Weichselien - Laat glaciaal<br />
Het laatste deel van het Weichselien, het Laat glaciaal, kenmerkte zich door een<br />
afwisseling van koude en minder koude perioden (stadialen resp. interstadialen).<br />
Gedurende de minder koude perioden, het Bølling en Allerød interstadiaal, kregen<br />
de rivieren meer een meanderend karakter. Hierdoor werden opnieuw delen van<br />
de oudere afzettingen opgeruimd en een nieuwe rivierdalbodem gevormd. De Roer<br />
slingerde er in deze periode lustig op los en vormde nieuwe meanders die het<br />
Pleniglaciale Maasterras versneden. Ook werden door de Roer nieuwe sedimenten<br />
afgezet die de oudere Maasafzettingen afdekten. Op deze wijze is tussen het huidige<br />
St. Odiliënberg en Merum een karakteristiek sterk geaccidenteerd gebied ontstaan:<br />
op korte afstand wisselen hoge oeverwallen zich hier af met laag gelegen restgeulen<br />
(verlaten meanders) van de Roer (Van de Beek, n.b.).<br />
In het noorden van het onderzoeksgebied sleet de Swalm een dal uit in het<br />
Pleniglaciale Maasterras. Het dal van de Swalm is veel smaller dan het dal van de<br />
Roer. Dit heeft twee oorzaken. Ten eerste is de Swalm een kleinere rivier en vervoert<br />
dus minder water en sediment. Ten tweede stroomt de Swalm over de Peelhorst,<br />
waardoor ze zich diep moest in snijden en weinig ruimte had om breed uit te<br />
waaieren.<br />
Ook de Maas zelf sleet zich in haar oudere Pleniglaciale afzettingen in. Gedurende<br />
het Bølling en Allerød interstadiaal vormde de Maas hierbij de meanders centraal<br />
en in het noorden van het onderzoeksgebied (figuur 9a). Langs de meanderende<br />
stroomgeul vormde de rivier oeverwallen. Door de geleidelijke verlegging van de rivier<br />
werden echter telkens nieuwe stroomgeulen en oeverwallen gevormd en ontstond<br />
een opeenvolging van oeverwallen en voormalige geulen (figuur 10). Een dergelijke<br />
stroomvlakte met afwisselend oeverwallen en stroomgeulen van de zich verleggende<br />
rivier wordt aangeduid met de term ‘kronkelwaard’. De Laat glaciale meander wordt<br />
begrensd door een oude stroomgeul die een steilrand heeft gevormd op de overgang<br />
naar het hoger gelegen Pleniglaciale terras, vergelijkbaar met de steilrand naar de<br />
oude Rijnafzettingen in het oosten (figuur 11). In de Laat glaciale meanders zijn<br />
door de Maas voornamelijk zavels en kleien afgezet, die worden gerekend tot de<br />
zogenaamde 'oude rivierklei'. Opvallend is het hoge siltgehalte van deze gronden<br />
23
Figuur 10. Stroomgordels.<br />
Figuur 11. Opeenvolging<br />
van Maasterrassen<br />
ten zuiden<br />
van Asenray met het<br />
Laat-Glaciale terras<br />
op de voorgrond<br />
(geel), daarachter het<br />
Pleniglaciale terras<br />
(groen) en in de verte<br />
het Hoogterras (bos).<br />
RAAP-rapport 1741<br />
24
RAAP-rapport 1741<br />
wat duidt op een bijmenging van löss. Deze löss is door de rivier vanuit het Zuid<br />
Limburgse lössgebied aangevoerd (Stiboka, 1972). Löss die daar gedurende het<br />
Saalien en Weichselien met de wind was afgezet. De verspoelde, en vervolgens in de<br />
vorm van oude rivierklei afgezette löss wordt ook wel aangeduid als 'Hochflutlehm'.<br />
De terrasafzettingen die in deze laatste fasen van het Weichselien door de Roer en<br />
Maas zijn gevormd worden aangeduid als het Laat glaciale terras.<br />
Holoceen<br />
De overgang van het Weichselien naar het Holoceen (ca. 10.000 jaar geleden)<br />
kenmerkte zich door een sterke klimaatsverbetering. Door een constantere<br />
wateraanvoer en verminderde sedimentlast veranderden de rivieren van een<br />
vlechtend- in een meanderend systeem met één hoofdgeul. De Maas verlegde zich<br />
nog verder westwaarts, waardoor de Laat glaciale meanders droog kwamen te liggen.<br />
Wederom ontstond als gevolg van de erosie in het Holocene Maasdal een steilrand<br />
naar de hoger gelegen oudere Laat glaciale afzettingen.<br />
Het droogvallende verwilderde laat-glaciale stroompatroon stond aanvankelijk nog<br />
bloot aan winderosie. Zo vond gedurende het Vroeg Holoceen plaatselijk verstuiving<br />
van zand en de vorming van landduinen en uitgestoven laagten plaats (code 12C2;<br />
Staring Centrum, in concept). Deze verstuiving heeft onder andere zijn sporen<br />
nagelaten in het zuidoostelijk deel van het onderzoeksgebied (Melickerheide) en ten<br />
zuiden van Boukoul. De uitgestoven vlakten (uitblazingsbekkens) en opgestoven<br />
landduinen zijn duidelijk herkenbaar op het Algemeen Hoogtebestand Nederland<br />
(AHN; zie figuur 12). Deze vroeg holocene rivierduinen worden gerekend tot de<br />
Formatie van Boxtel, laagpakket van Delwijnen (Weerts, e.a., 2006).<br />
In de loop van het Holoceen werd het steeds warmer en vochtiger, waardoor<br />
het vegetatiedek zich uitbreidde en de bodemerosie verminderde. Erosie en<br />
sedimentatieprocessen bleven vanaf nu voornamelijk beperkt tot de actieve<br />
rivierdalen van de Maas , de Roer en de Swalm, waarbij deze rivieren een dal<br />
uitgesleten in de oudere afzettingen. De loop veranderde regelmatig, waarbij nieuwe<br />
stroomgeulen werden gevormd en oude meanders werden afgesneden (figuur 13).<br />
Deze verlaten meanders zijn nu als hoefijzervormige laagtes in het veld herkenbaar<br />
(code 2R11; Staring Centrum, in concept). Door het voordurende verleggen van de<br />
rivierloop en de aanvoer van nieuwe sedimenten is het landschap in de rivierdalen in<br />
de loop van het Holoceen steeds veranderd. In het Holocene dal (code 2S6; Staring<br />
Centrum, in concept) hebben de rivieren voornamelijk fijnkorrelige sedimenten<br />
afgezet, zoals zavel en klei. Enkel in de stroomgeul zijn grovere sedimenten zoals<br />
zanden afgezet. In het uiterste noorden van de <strong>gemeente</strong> doet zich een bijzonder<br />
fenomeen voor. Hier wordt een verlaten holocene Maasmeander benut door de<br />
Swalm, die daar op haar beurt actief meandert (figuur 14).<br />
25
Figuur 12. Landduinen.<br />
RAAP-rapport 1741<br />
De klimaatsverbetering resulteerde in een geleidelijke vernatting van het landschap.<br />
Hierdoor vond plaatselijk in geïsoleerde laagten (zoals verlaten stroomgeulen en<br />
uitblazingsbekkens) veenvorming plaats. Op deze wijze is de oude Maasgeul ten<br />
oosten van <strong>Roermond</strong> met veen opgevuld. Ook in het Swalmdal heeft veengroei<br />
plaatsgevonden.<br />
2.2.3 Bodem<br />
In de door de rivieren en de wind gevormde afzettingen heeft als gevolg van<br />
chemische en biologische processen bodemvorming plaatsgevonden. In samenhang<br />
met de geologische vierdeling bestaat ook een bodemkundige vierdeling van het<br />
onderzoeksgebied, met grindrijke zandgronden op het Hoogterras, zandgronden op<br />
het Pleniglaciale Maasterras in het oosten, oude rivierkleigronden in de Laat glaciale<br />
Maasmeanders centraal in de <strong>gemeente</strong> en jonge rivierkleigronden in het westelijke<br />
Holocene Maasdal. Afhankelijk van de hydrologische omstandigheden zijn in deze<br />
vier eenheden verschillende bodemtypen ontstaan. De bodemtypen die in het gebied<br />
voorkomen worden van oost naar west per terrasniveau beschreven (zie ook bijlage 6).<br />
26
RAAP-rapport 1741<br />
2.2.3.1 Hoogterras<br />
Op het hoogterras komen goed ontwaterde grindrijke zandgronden voor. Dit<br />
moedermateriaal is mineralogisch arm en houdt bovendien nauwelijks vochtvast. Als<br />
gevolg vindt veel uitspoeling van voedingsstoffen plaats. In combinatie met de slecht<br />
opgaande vegetatie die zich van nature op dergelijke gronden ontwikkeld is een zure<br />
bodem ontstaan, met ideale omstandigheden voor podzolisatie. Op het hoogterras<br />
worden dan ook voornamelijk droge haarpodzolgronden (code Hd21; Stiboka, 1968)<br />
aangetroffen.<br />
2.2.3.2 Pleniglaciale Maasterras<br />
Op het pleniglaciale terrasniveau liggen rivierzanden aan het oppervlak, waarin<br />
vanwege de ouderdom reeds langdurig bodemvorming heeft kunnen plaatsvinden.<br />
Plaatselijk zijn de rivierzanden afgedekt door eolische afzettingen, waardoor zich<br />
dekzandruggen en –vlaktes hebben gevormd. In de zandgronden zijn afhankelijk van<br />
de hydrologische situatie en de ouderdom voornamelijk podzolgronden, vaaggronden<br />
of eerdgronden ontwikkeld.<br />
27<br />
Figuur 13. Oude<br />
meanders.
Figuur 14. Meanderende<br />
Swalm,<br />
gelegen in een oude<br />
meander van de<br />
Maas.<br />
RAAP-rapport 1741<br />
Podzolgronden<br />
Podzolgronden komen voornamelijk voor op de goed ontwaterde dekzandvlaktes<br />
en -ruggen. Op het mineralogisch arme zand ontstond oorspronkelijk een schrale<br />
vegetatie, dat slecht verteerbaar strooisel produceerde. In dit strooisel werden<br />
humuszuren gevormd, waaraan ijzer en organische stof werden gebonden. Dit<br />
complex werd met infiltrerend regenwater naar beneden getransporteerd en dieper<br />
weer afgezet. Op deze wijze zijn duidelijk gestratigrafeerde veldpodzolgronden<br />
(code Hn21; Stiboka, 1968) ontstaan met een humusuitspoelingslaag (E-horizont) en<br />
daaronder een humusinspoelingslaag (B-horizont). De B-horizont gaat geleidelijk over<br />
in de C-horizont, waarin geen bodemvorming heeft plaatsgevonden, het zogenaamde<br />
ongestoorde moedermateriaal. Op de droogste zandkoppen ontstonden gronden<br />
met strak begrensde E- en B-horizonten, ook wel aangeduid als haarpodzolgronden<br />
(code Hd21), aanwezig in het uiterste noordoosten van het onderzoeksgebied op de<br />
Bosheide.<br />
Waar het dekzand ontbreekt of door verstuiving is uitgeblazen, liggen leemrijke<br />
rivierafzettingen aan het oppervlak. Hierin zijn holtpodzolgronden (code Y21; Stiboka,<br />
1968) ontstaan. De rivierafzettingen zijn mineralogisch rijk, wat oorspronkelijk<br />
resulteerde in een goed opgaande vegetatie en een hoge bodemactiviteit. De<br />
intensieve biologische vermenging van organische stof (moderhumus) met het<br />
moedermateriaal resulteerde in een sterk gehomogeniseerde bovengrond en een<br />
karakteristieke moder-B-horizont. Deze moder-B-horizont heeft een relatief hoog<br />
28
RAAP-rapport 1741<br />
humusgehalte en gaat op de maximale diepte van het bodemleven geleidelijk over<br />
in de C-horizont. Het vochthoudend vermogen en de natuurlijke vruchtbaarheid<br />
van de holtpodzolgronden zijn relatief gunstig. Dit maakte deze bodems bij uitstek<br />
interessant voor landbouwactiviteiten.<br />
Vaaggronden<br />
De vaaggronden worden aangetroffen op de Vroeg Holocene rivierduinen in het<br />
zuidoostelijk deel van het onderzoeksgebied. De hoogste zandduinen zijn veelal<br />
langdurig aan verstuiving onderhevig geweest. In deze gebieden heeft als gevolg van<br />
overbegrazing en houtkap vanaf de Late Middeleeuwen vaak secundaire verstuiving<br />
plaats gevonden. Zodoende heeft weinig bodemvorming plaats kunnen vinden, of<br />
is de reeds gevormde bodem verstoven geraakt. Daarnaast is de bodemvorming<br />
tengevolge van een gebrek aan toevoer van organische stof (geen vegetatie op<br />
de stuifzanden) een traag proces. In het stuifzandgebied worden voornamelijk<br />
vorstvaaggronden (code Zb21; Stiboka, 1968) aangetroffen, die zich kenmerken door<br />
een goede ontwatering en een beperkte mate van bodemvorming.<br />
Eerdgronden<br />
Eerdgronden worden voornamelijk aangetroffen in het oostelijk deel van het<br />
onderzoeksgebied. Het gaat voornamelijk om natte zandgronden. De natte<br />
omstandigheden zijn toe te schrijven aan de ligging nabij het Hoogterras en<br />
de Peelrandbreuk. Het gebied kent een grote toevoer van kwelwater vanaf het<br />
oostelijker gelegen Hoogterras. Dit kwelwater stuit echter op de Peelrandbreuk,<br />
29<br />
Figuur 15. Beekeerdgronden<br />
voor steilrand.
RAAP-rapport 1741<br />
die werkt als een soort stuw. Hierdoor ontstaat zogenaamde wijst, waarbij hoger<br />
gelegen gronden (op de horst) aanzienlijk nat ter zijn dan de direct ernaast gelegen<br />
lagere gronden (in de slenk). De grondwater stand is hier dan ook permanent hoog,<br />
waardoor plantaardig materiaal minder goed wordt afgebroken en de uitspoeling<br />
van humus gering is. Als gevolg hiervan zijn beekeerdgronden, met een natuurlijke<br />
humushoudende bovenlaag, ontstaan (code pZg23; Stiboka, 1968). Op figuur 15<br />
zijn de beekeerdgronden herkenbaar aan het gebruik als natte graslanden en de<br />
aanwezigheid van ontwateringsgreppeltjes. Op de natste plaatsen vond zelfs enige<br />
veenvorming plaats en zijn moerige eerdgronden (code vWz), met een moerige<br />
(venige) bovengrond ontstaan. Dergelijke gronden worden ook aangetroffen in het dal<br />
van de Swalm.<br />
In de vlakke gebieden direct ten zuidwesten van de Peelrandbreuk komen<br />
voornamelijk gooreerdgronden voor (code pZn21; Stiboka, 1968). Hoewel minder nat<br />
dan de wijstgronden ten oosten van de Peelrandbreuk, kennen ook deze gronden<br />
periodiek hoge grondwaterstanden. Hierdoor zijn de gronden ontijzerd geraakt<br />
en kenmerken ze zich door beperkte bodemvorming. De gronden hebben een<br />
humushoudende bovengrond, waarin sinds de landbouwkundige ontginning een<br />
bouwvoor is gevormd.<br />
Ten noordoosten van Swalmen komen akkereerdgronden (code cZd23) voor, waar<br />
als gevolg van langdurige bemesting en ophoging een matig dikke (30-50 cm)<br />
humushoudende bovengrond is ontstaan (Stiboka, 1968). Het zijn goed ontwaterde<br />
gronden die reeds lang in gebruik zijn.<br />
Enkeerdgronden<br />
Enkeerdgronden bevinden zich rond Asenray en ten zuiden van Swalmen. Deze<br />
gronden kenmerken zich door een esdek dat is ontstaan door plaggenbemesting. Met<br />
name vanaf de Late Middeleeuwen werd de vruchtbaarheid op de arme zandgronden<br />
veelal verhoogd door bemesting met plaggen en afval. In de loop der tijd zijn zo<br />
akkers met een dik humeus dek (ca. 0,5 – 1 m) ontstaan. De plaggen werden veelal<br />
gestoken in de directe omgeving, in dit geval waarschijnlijk op holtpodzolgronden,<br />
of bruine bosgronden. Hierdoor heeft het esdek en bruine kleur en worden dergelijk<br />
gronden geclassificeerd als hoge bruine enkeerdgronden (code bEZ21; Stiboka,<br />
1968). Ze worden veelal aangetroffen rond de oude bewoningskernen.<br />
Oude Rivierkleigronden<br />
Lokaal komen op het Pleniglaciale Maasterras oude rivierkleigronden voor. Het gaat<br />
om plaatsen waar het dekzand ontbreekt en verlaten stroomgeulen aan het oppervlak<br />
liggen. Vanwege de lage ligging heeft hier beperkt bodemvorming plaatsgevonden<br />
en zijn poldervaaggronden (code KRn2; Stiboka, 1968) ontstaan, met hydromorfe<br />
kenmerken op geringe diepte.<br />
30
RAAP-rapport 1741<br />
2.2.3.3 Laat glaciale Maasterras<br />
Zoals is beschreven in §2.2.2 zijn in de Maasmeanders op het laat glaciale<br />
Maasterras (ten oosten van <strong>Roermond</strong> en ten westen van Swalmen) voornamelijk<br />
zavels en kleien afgezet. Deze lutumrijke afzettingen worden gerekend tot de oude<br />
rivierklei. Afhankelijk van de hydrologische omstandigheden zijn in de oude rivierklei<br />
brikgronden of vaaggronden ontstaan. Verder bevinden zich op het laat glaciale<br />
Maasterras enkele associaties waarin op korte afstand een grote variatie aan<br />
bodemtypen voorkomt.<br />
Brikgronden<br />
De brikgronden vormen de meest voorkomende van de bodems op het laat glaciale<br />
Maasterras. Met name de gronden op de oude oeverwallen zijn over het algemeen<br />
zeer goed ontwaterd (grondwatertrap VII). Hierdoor heeft in de lutumrijke afzettingen,<br />
onder invloed van infiltrerend regenwater, verplaatsing van kleimineralen kunnen<br />
plaatsvinden. Hierbij worden kleimineralen in de bovengrond door infiltratiewater in<br />
suspensie naar beneden getransporteerd. De kleimineralen worden in een diepere<br />
laag als huidjes op de wanden van de poriën weer afgezet. Op deze wijze ontstaat<br />
geleidelijk een sterk verdichtte kleiinspoelings- of briklaag, met een hoger kleigehalte.<br />
Er zijn voornamelijk goed ontwaterde radebrikgronden en iets minder goed<br />
ontwaterde daalbrikgronden ontstaan (code BKd25 resp. BKh25; Stiboka, 1972).<br />
Centraal in de oude Maasmeander bevindt zich een zandige opduiking. Dit is de<br />
binnenbocht van de Laat glaciale Maasmeander, waar voornamelijk sedimentatie<br />
plaatsvond. In deze zandige afzettingen zijn holtpodzolgronden (code Y23)<br />
gevormd. De zandige opduiking is als een verhoging in de huidige wijk 'Donderberg'<br />
herkenbaar. Vanwege de hogere ligging was het gebied goed ontwaterd, waardoor in<br />
de mineralogisch rijke rivierzanden holtpodzolgronden, met een kenmerkende moder-<br />
B-horizont, zijn gevormd. Hoewel het lutumgehalte te beperkt is om een briklaag<br />
te vormen (Van Mourik, in: Tol, e.a., 2000), heeft ook in deze zandige afzettingen<br />
enige kleiverplaatsing plaatsgevonden. De kleiinspoeling in de holtpodzolgrond heeft<br />
geresulteerd in zogenaamde banden-B: bandjes waarin de klei is ingespoeld (Stiboka,<br />
1972).<br />
Vaaggronden<br />
Naast de goed ontwaterde brikgronden worden op het laat glaciale Maasterras<br />
ook lager gelegen poldervaaggronden (code KRn2; Stiboka, 1972) aangetroffen.<br />
Deze bevinden zich in de oude stroomgeulen die het terras doorsnijden. Vanwege<br />
de relatief slechte ontwatering heeft in deze gronden geen kleiverplaatsing<br />
plaatsgevonden en is geen briklaag ontstaan. De gronden kenmerken zich dan ook<br />
door beperkte bodemvorming en hydromorfe eigenschappen (roestvlekken) die reeds<br />
ondiep in het profiel aanwezig zijn.<br />
31
RAAP-rapport 1741<br />
Enkeerdgronden<br />
Rond de oude bewoningskernen Herten en Leeuwen zijn als gevolg van eeuwenlange<br />
plaggenbemesting hoge bruine enkeerdgronden ontstaan (code bEZ23). In de<br />
ondergrond worden veelal mineralogisch rijke moderpodzolgronden (Van Mourik in<br />
Tol, e.a., 2000), of brikgronden aangetroffen die zijn gevormd in de oude rivierklei.<br />
Venige beekdalgronden<br />
De venige beekdalgronden (code ABv; Stiboka, 1972) vormen een associatie,<br />
waarin op korte afstand zowel veengronden, als moerige gronden voorkomen. De<br />
associatie wordt aangetroffen in de voormalige stroomgeul die de begrenzing vormt<br />
van de laat glaciale Maasmeander met het Pleniglaciale Maasterras, ten oosten van<br />
<strong>Roermond</strong>. Vanwege de lage ligging is deze geul erg nat gebleven. Bovendien komt<br />
de Maasnielderbeek uit in de oude geul. De natte omstandigheden waren ideaal voor<br />
de vorming van veen en gronden met een moerige bovengrond.<br />
Roergronden<br />
In het zuiden van het plangebied, ten oosten van Merum komen gronden voor die<br />
in het Laat Glaciaal door de Roer zijn afgezet. Als gevolg van de sterke versnijding<br />
van het gebied met verlaten geulen en oeverwallen, komt op korte afstand een<br />
grote variatie in bodemtypen voor, die wordt aangeduid als een associatie van<br />
Roergronden (code AR; Stiboka, 1972). Op de hogere goed ontwaterde zandkoppen<br />
zijn holtpodzolgronden ontstaan. Waar door de Roer kleien zijn afgezet, worden onder<br />
gunstige hydrologische omstandigheden radebrikgronden aangetroffen. De lager<br />
gelegen verlaten geulen kenmerken zich hoofdzakelijk door het voorkomen van klei<br />
met zwak ontwikkelde ooivaaggronden.<br />
2.2.3.4 Holocene Maasdal<br />
In het Holocene Maasdal zijn vooral zavels en kleien afgezet (jonge rivierklei).<br />
In perioden van hoogwater vindt hier nog altijd sedimentatie plaats. De gronden<br />
zijn relatief jong en er heeft nog weinig bodemvorming plaatsgevonden. In het<br />
gebied worden dan ook vaaggronden aangetroffen. De jonge rivierklei heeft de<br />
oudere afzettingen, zoals grindpakketten, afgedekt. Vanwege de winning van die<br />
grindpakketten in grote delen van het Holocene Maasdal zijn de oorspronkelijke jonge<br />
rivierkleigronden grotendeels verdwenen. Tussen de ontgrindingsplassen zijn slechts<br />
een paar eilandjes bewaard gebleven waar de oorspronkelijke bodems nog aanwezig<br />
zijn.<br />
Vaaggronden<br />
Afhankelijk van de ouderdom is een onderscheid te maken tussen kalkloze en<br />
kalkhoudende rivierkleigronden. De kalkloze vaaggronden zijn ouder. Zij liggen reeds<br />
langer aan het oppervlak, als gevolg waarvan de bodem door infiltrerend regenwater<br />
langzaam ontkalkt is geraakt. De kalkhoudende vaaggronden zijn jonger, waardoor<br />
32
RAAP-rapport 1741<br />
nog minder ontkalking heeft plaatsgevonden. Bovendien liggen zij vlak langs de<br />
Maas, waardoor ze regelmatig overstroomd worden en nieuw kalkrijk materiaal wordt<br />
aangevoerd.<br />
Verdere onderverdeling van de bodems vindt plaats op basis van de ontwatering van<br />
de gronden. De kalkloze gronden op de hoger gelegen goed ontwaterde oeverwallen<br />
worden geclassificeerd als kalkloze ooivaaggronden (code Rd10C; Stiboka,<br />
1972). De lager gelegen kalkloze gronden worden geclassificeerd als kalkloze<br />
poldervaaggronden (code Rn95C; Stiboka, 1972). Deze bodems komen voor in de<br />
oude geulen en verlaten meanders van de Maas. De kalkhoudende, laag gelegen<br />
gronden worden geclassificeerd als kalkhoudende ooivaaggronden (code Rd10A;<br />
Stiboka, 1972) en bevinden zich vooral in de huidige stroomvlakte grenzend aan de<br />
Maasbedding.<br />
Roerdal<br />
Behalve in het Maasdal zijn in het Holoceen ook in het Roerdal jonge<br />
rivierkleigronden afgezet. Vanwege de relatief hoge ligging ten opzichte van het<br />
Maasdal zijn de gronden redelijk goed ontwaterd en zijn kalkloze ooivaaggronden<br />
(code Rd10C, Stiboka, 1972) gevormd. Het feit dat de gronden kalkloos zijn kan<br />
duiden op een relatief hoge ouderdom. Dat zou betekenen dat er al lange tijd geen<br />
nieuwe sedimenten zijn aangevoerd. Aangezien de Roer periodiek echter nog buiten<br />
zijn oevers treed, waarbij nieuwe sedimenten worden afgezet, lijkt het aannemelijker<br />
dat de sedimentlast van de Roer, in tegenstelling tot die van de Maas, van nature al<br />
kalkloos is. Waar de Maas door kalksteenrijke gebieden, zoals Zuid Limburg, stroomt,<br />
is het stroomgebied van de Roer voornamelijk gelegen in de Duitse Eifel, waar<br />
leistenen, schisten en phyllieten dagzomen. Dit zijn gesteenten die zijn gevormd uit<br />
klei en zand en geen kalk bevatten.<br />
2.2.4 Hydrologie<br />
Naast de bodemgesteldheid vormt ook de hydrologie een belangrijke factor bij het<br />
opstellen van het archeologisch verwachtingsmodel. Het gaat hierbij met name om de<br />
grondwaterstanden, die bepalend zijn geweest voor de geschiktheid van een gebied<br />
voor menselijk gebruik. Hoewel de huidige grondwaterstanden niet per definitie gelijk<br />
zijn aan die van duizenden jaren geleden, geeft de huidige grondwatertrapverdeling<br />
wel inzicht in relatieve hydrologische verhoudingen. Uit vergelijkbaar onderzoek<br />
(o.a. Heunks & Roymans, 2000) blijkt dat grondwatertrappenkaarten in de regel een<br />
betrouwbare basis vormen om de oorspronkelijke nat-droog overgangen in kaart te<br />
brengen. Om inzicht te krijgen in de hydrologische situatie van het onderzoeksgebied<br />
is uitgegaan van de indeling op de bodemkaarten 1:50.000 (Stiboka, 1968 & 1972). In<br />
onderstaande tabel 2 is deze indeling weergegeven.<br />
33
Tabel 2. grondwatertrappen<br />
(bron: Stiboka,<br />
1968).<br />
Figuur 16. Grondwaterniveaus<br />
en relatieve<br />
hoogteligging<br />
(bron: Van der Beek &<br />
Ellenkamp, 2003)<br />
RAAP-rapport 1741<br />
Grondwatertrap<br />
(Gt)<br />
I II III IV V VI VII<br />
GHG (cm –Mv) - - < 40 > 40 < 40 40 – 80 > 80<br />
GLG (cm –Mv) < 50 50 – 80 80 – 120 80 – 120 > 120 > 120 > 120<br />
GHG: gemiddeld hoogste grondwaterstand, GLG: gemiddeld laagste grondwaterstand<br />
In tegenstelling tot de geologie en bodem is er in hydrologisch opzicht geen duidelijke<br />
vierdeling te maken. De grondwaterstanden in het gebied zijn veel meer afhankelijk<br />
van relatieve hoogteliggingen. Dit is een gevolg van het feit dat de grondwaterspiegel<br />
het maaiveld volgt. Door deze zogenaamde opbolling van de grondwaterspiegel,<br />
kan het zo zijn dat een gebied ondanks een hoge absolute ligging een hogere<br />
grondwaterstand kent dan een absoluut lager gelegen gebied. Met name uitgesproken<br />
ruggen en kopjes kennen een goede ontwatering, omdat hier de opbolling van het<br />
grondwater het maaiveld niet kan volgen. Deze situatie is in figuur 16 schematisch<br />
weergegeven. Het betreft hier een doorsnede van een dekzandgebied grenzend<br />
aan een hooggelegen stuwwal, vergelijkbaar met de situatie in het oosten van het<br />
plangebied, waar het zandige Pleniglaciale terras grenst aan het hoogterras, verder<br />
oostwaarts.<br />
De hoogste grondwaterstanden in het gebied worden aangetroffen op de oevers van<br />
de Maas en Roer en in het dal van Swalm en Maasnielderbeek. Omdat deze gronden<br />
soms nog overstroomd worden, is er op de bodemkaart geen grondwatertrap aan<br />
gegeven. Verder bevinden zich natte gronden (grondwatertrap II, III en IV) rond de<br />
Peelrandbreuk (wijstgronden) en in de laagtes tussen de rivierduinen. De hogere<br />
rivierduinen en dekzandruggen zijn beter ontwaterd (grondwatertrap V, VI en VII).<br />
Het laat glaciale Maasterras is over het algemeen goed ontwaterd (grondwatertrap<br />
VI en VII), met uitzondering van de lager gelegen voormalige geulen die het terras<br />
doorsnijden (grondwatertrap V). In het Holocene Maasdal zijn de oeverwallen goed<br />
ontwaterd (grondwatertrap VI en VII) en de verlaten Maasmeanders relatief slecht<br />
(grondwatertrap V).<br />
34
RAAP-rapport 1741<br />
3 De mens en het landschap<br />
Vanaf het einde van de laatste ijstijd (Weichselien) circa 10.000 jaar geleden, is<br />
onder invloed van een belangrijke temperatuurstijging de natuurlijke vegetatie aan<br />
een voortdurende verandering onderhevig geweest. Deze vegetatie-ontwikkeling<br />
is dermate kenmerkend voor het Holoceen, dat de typische onderverdeling van het<br />
Holoceen in perioden hierop is gebaseerd (biostratigrafische indeling). Daarnaast<br />
heeft in de laatste 7000 jaar de mens in toenemende mate invloed gehad op<br />
(veranderingen in) de vegetatie (Berendsen, 1996). Voor een goed begrip van<br />
het landschap en het gebruik door de mens door de tijd heen, wordt een korte<br />
beschrijving van de vegetatie-ontwikkeling en de mens in het landschap gegeven.<br />
Vanaf het Laat Paleolithicum worden per geologische en archeologische periode<br />
(tabel 1) de belangrijkste karakteristieken van de bewoningsontwikkeling in relatie<br />
tot landschap en vegetatie beschreven. Voor het landschap uit het Vroeg en Midden<br />
Paleolithicum (300.000 – 35.000 jaar geleden) is dit echter nauwelijks mogelijk,<br />
omdat het door de Maas dermate is geërodeerd en/of afgedekt, dat dit nauwelijks<br />
of niet herkenbaar is in het huidige landschap. In de volgende paragrafen volgt<br />
een beschrijving van de verschillende relevante archeologische perioden en hun<br />
landschappelijke context in het algemeen. De specifieke situatie voor <strong>Roermond</strong><br />
met een beschrijving van de afzonderlijke vindplaatsen van de <strong>gemeente</strong> volgt in<br />
paragraaf 4.3.<br />
3.1 De Vroege Prehistorie<br />
3.1.1 Het Oud Paleolithicum (900.000 - 300.000 jaar voor Chr.): Vroeg en Midden<br />
Pleistoceen<br />
Gedurende deze lange periode wisselden ijstijden (glacialen) en tussen-ijstijden<br />
(interglacialen) elkaar af. Alhoewel vroeger nog gedacht werd dat bewoning door<br />
mensachtigen in Europa mogelijk terugging tot 1 of zelfs 2 miljoen jaar geleden,<br />
wordt de oudste bewoning in Europa tegenwoordig op niet ouder dan ca. 500.000<br />
jaar geleden geschat. Tot nu toe is namelijk nooit een menselijk fossiel gevonden<br />
dat ouder is dan 500.000 jaar, terwijl in midden-pleistoce afzettingen die jonger zijn<br />
dan 500.000 jaar geleden wel regelmatig fossiele menselijke resten zijn gevonden<br />
(Roebroeks, 2005).<br />
35
RAAP-rapport 1741<br />
3.1.2 Het Midden Paleolithicum (300.000 – 33.000 jaar voor Chr.): Midden en Laat<br />
Pleistoceen<br />
Geologisch gezien speelt de middenpaleolithische bewoning van Nederland zich af in<br />
de tweede helft van het Midden- en Laat-Pleistoceen. In Nederland dateren de oudste<br />
vondsten die op menselijke bewoning wijzen uit ca. 250.000 voor Chr. (grotten van<br />
Belvédere, Maastricht). Tijdens het Midden Paleolithicum verblijven Neanderthalers<br />
(Homo neanderthalensis) in Noordwest-Europa - zij het op niet-permanente basis. De<br />
oudste aan Neanderthaler verbonden resten, zijn de zogenaamde houten spiezen/<br />
speren, gevonden in de bruinkool dagbouwmijn van Braunschweig en dateren van<br />
omstreeks 400.000 jaar geleden.<br />
3.1.3 Het Laat Paleolithicum (33.000-8800 voor Chr.): Laat Weichselien<br />
Het Laat Paleolithicum betreft het laatste deel van de laatste ijstijd (Weichselien). In<br />
eerste instantie overheersten nog koude omstandigheden (Pleniglaciaal; tot 10.000<br />
v. Chr.) en behoorde vrijwel het gehele onderzoeksgebied nog tot het stroomdal van<br />
de vlechtende Maas. Het gebied kenmerkte zich als een toendralandschap met, op<br />
de drooggevallen zandbanken tussen de stroomgeulen van de Maas, een zeer open<br />
vegetatie met veel kruiden (Jansen, 1974). Bewoning in het gebied was in die periode<br />
vrijwel onmogelijk. Uit deze vroege periode van het Laat Paleolithicum zijn uit (Zuid-)<br />
Nederland weinig archeologische gegevens bekend. Aangenomen wordt dat de mens<br />
in deze fase in warmere en beschutte oorden vertoefde ten zuiden van Nederland<br />
(zoals in grotten in België).<br />
In het Laat glaciaal waren relatief snelle opeenvolgingen van koude en warmere<br />
perioden kenmerkend voor de overgang van het Weichselien naar het Holoceen.<br />
In deze periode viel het Pleniglaciale Maasterras droog en kon zich een<br />
vegetatie ontwikkelen. De koudere perioden (Oude en Jonge Dryas stadialen)<br />
werden gekenmerkt door een boomloze en open toendra-vegetatie met kruiden<br />
en dwergstruiken (Janssen, 1974). In warmere perioden (Bølling en Allerød<br />
interstadiaal: rond 11.000-10.000 en 9800-9000 jaar v. Chr.) was sprake van een<br />
taiga-achtige vegetatie waarbij een groot oppervlak uit een gemengd dennenberkenbos<br />
bestond. Het Pleniglaciale Maasterras werd waarschijnlijk vooral in deze<br />
warmere interstadialen bewoond door jager-verzamelaars. Vrijwel alle uit het (Laat)<br />
Paleolithicum bekende vindplaatsen in de <strong>gemeente</strong> <strong>Roermond</strong> zijn gelegen op het<br />
Pleniglaciale Maasterras. De overige gebieden behoorden in die tijd immers nog tot<br />
het stroomdal van de Maas en waren dus slecht toegankelijk.<br />
In de interstadialen nam het bomenbestand (vooral berk en den) toe, waardoor<br />
de (typische taiga-bewoners zoals) rendieren langzamerhand verdwenen. Hun<br />
plaats werd ingenomen door bosdieren als eland, edelhert, wild zwijn en oerrund.<br />
De mensen in deze periode trokken in kleine familiegroepen door een bosrijk<br />
landschap dat doorsneden werd door diverse kleine beekjes en rivieren. De tijdelijke<br />
36
RAAP-rapport 1741<br />
kampementen bevonden zich op gunstige plaatsen in het landschap en werden<br />
dan ook herhaaldelijk bezocht. Geschikte locaties, zoals voormalige zandbanken<br />
van de Maas, oeverwallen en dekzandruggen, lagen in de nabijheid van water,<br />
zodat optimaal gebruik kon worden gemaakt van de diversiteit aan natuurlijke<br />
voedselbronnen, drinkwater en transportroutes (figuur 17).<br />
3.1.4 Het Mesolithicum (8800-4900 voor Chr.): Preboreaal-Boreaal-Atlanticum<br />
De aanvang van het Mesolithicum (het Preboreaal: 8000-7000 jaar v. Chr.) kenmerkte<br />
zich door een sterke klimaatsverbetering. Daardoor veranderde de Maas van een<br />
vlechtend riviersysteem in een meanderende rivier met één hoofdgeul, waarbij deze<br />
zich terug trok tot het Holocene Maasdal. Vanaf deze periode werd dus het overgrote<br />
deel van de <strong>gemeente</strong> <strong>Roermond</strong> voor de mens toegankelijk. De vegetatie die zich<br />
aan het eind van de ijstijd nog kenmerkte als een toendra-vegetatie veranderde in een<br />
gesloten berkenbos, gevolgd door een gesloten dennenbos (taiga). Vanaf het Boreaal<br />
(7000-6000 jaar v. Chr.) arriveerden de eerste warmteminnende planten (zoals de<br />
hazelaar en eik), waarbij het aandeel den en berk snel werd teruggedrongen. Bij<br />
aanvang van het Atlanticum (circa 6000 jaar v. Chr.), was het klimaat reeds dermate<br />
verbeterd dat de vegetatie voornamelijk bestond uit warmteminnende soorten. Op de<br />
hoger gelegen zandgronden ontwikkelde zich in korte tijd een eiken-berkenbos, in de<br />
rivier- en beekdalen en andere lagergelegen delen, zoals voormalige stroomgeulen<br />
van de Maas, werd de vegetatie gedomineerd door vochtige elzenbossen. De den<br />
was vrijwel verdwenen.<br />
Gedurende het Atlanticum (6000-3000 jaar v. Chr.) veranderde er vervolgens<br />
relatief weinig in deze vegetatie-opbouw. Met name door de vrij snelle overgang<br />
van naaldbos met een relatief hoge verdamping naar loofbos met een relatief<br />
lage verdamping, trad in het Atlanticum een sterke grondwaterspiegelstijging op<br />
(Berendsen, 1997). Deze vernatting had tot gevolg dat in de laaggelegen zones op<br />
grote schaal veenvorming kon optreden. Beekdalen en laaggelegen restgeulen van<br />
de Maas groeiden hierdoor dicht. Als gevolg stagneerde de afwatering en vernatte<br />
het landschap nog verder. Hoewel de mens nog altijd leefde als rondtrekkende<br />
37<br />
Figuur 17. Jagerverzamelaarskampement.
RAAP-rapport 1741<br />
jager-verzamelaars, ontwikkelde hij door de meer gesloten vegetatie en de kleinere<br />
fauna geleidelijk andere voedselpatronen. Het verzamelen van planten en vruchten,<br />
visvangst en jacht stonden hierin nog altijd centraal. Binnen de jacht verschoof het<br />
accent echter naar klein standwild, dat de grote kudden rondtrekkende dieren van het<br />
taigalandschap definitief vervangen had (zie o.a. Arts, 1988; Vermeersch & van Peer,<br />
red., 1990; Verhart, 2000). Het veranderende voedselaanbod vereiste andere, veelal<br />
kleinere, werktuigen. De mens verbleef steeds tijdelijk op bepaalde locaties in het<br />
landschap, locaties waar men (gevarieerd) voedsel of grondstoffen kon verzamelen<br />
en/of verwerken. Gezien de spreiding van vindplaatsen uit het Mesolithicum kunnen<br />
grote delen van de <strong>gemeente</strong> <strong>Roermond</strong> hiervoor geschikt zijn geweest.<br />
3.2 De Late Prehistorie<br />
3.2.1 Het Neolithicum (4900-2000 voor Chr.): Atlanticum<br />
Het Atlanticum liep door van het Mesolithicum in het Neolithicum, dus ten opzichte<br />
van de laatste fase van het Mesolithicum bleven klimaat en vegetatie vrijwel<br />
ongewijzigd. Nog altijd domineerden warmteminnende soorten zoals eik, beuk en<br />
els. In de loop van het Neolithicum werd de vegetatieontwikkeling echter steeds<br />
meer bepaald door de introductie van de landbouw, ook wel aangeduid met de term<br />
‘neolithisering’. Met de introductie van de landbouw (meer specifiek de akkerbouw)<br />
stelde de mens geleidelijk andere eisen aan de landschappelijke omgeving en kreeg<br />
er tegelijkertijd ook meer vat op. De locatiekeuze werd steeds meer bepaald door de<br />
mate waarin gronden geschikt waren als akkerareaal. Door het kappen van bossen<br />
(hiervoor werden vuurstenen bijlen gebruikt) ontstonden open terreinen met grassen<br />
en kruidachtigen. Belangrijk voor de veranderingen van het landschap is dat vanaf het<br />
Neolithicum de houding van de mens tegenover de natuur geleidelijk verschoof: voor<br />
het eerst werd zijn leefomgeving modeleerbaar.<br />
Het proces van ‘neolithisering’ was lang en complex, waarbij met name in het<br />
begin sprake was van het naast elkaar bestaan van gemeenschappen van jagerverzamelaars<br />
en landbouwers. Ook vond het proces niet overal gelijktijdig plaats. In<br />
het Maasdal vond deze overgang relatief snel plaats, maar voor de zandgronden in<br />
Zuid-Nederland lijkt het waarschijnlijk dat de overschakeling van jagen/verzamelen<br />
naar landbouw pas in het Laat Neolithicum echt op gang kwam (Louwe Kooijmans,<br />
1993; Verhart, 2000; Schreurs, 2005). Voor de <strong>gemeente</strong> <strong>Roermond</strong> lijkt het<br />
waarschijnlijk dat gedurende het Neolithicum beide systemen van voedselvoorziening<br />
naast elkaar voorkwamen. Tenminste vanaf het Midden Neolithicum zijn in het gebied<br />
boeren aanwezig geweest, behorende tot de zogenaamde Michelsbergcultuur. Deze<br />
boeren zochten voornamelijk de vruchtbare hogere delen in het landschap op. De<br />
Michelsbergcultuur kenmerkte zich door alleenstaande boerderijen, waar omheen<br />
de akkers werden aangelegd. Wanneer de bodem was uitgeput werden nieuwe<br />
akkers aangelegd en de boerderij verplaatst (Verhart & Wansleeben, 1999). Op de<br />
38
RAAP-rapport 1741<br />
oude verlaten akkers ontwikkelde zich in de loop der tijd weer een bos en vond een<br />
natuurlijk herstel van de vruchtbaarheid plaats. Het feit dat op vindplaatsen van de<br />
eerste landbouwers jachtattributen en keramisch vaatwerk naast elkaar voorkomen,<br />
duidt erop dat naast landbouw activiteiten ook jacht en visvangst plaatsvond. De jacht<br />
was nog steeds belangrijk voor de voedselvoorziening en gebeurde dan hoofdzakelijk<br />
in de lagergelegen zones, zoals restgeulen van de Maas.<br />
Vanaf het Neolotihicum ging de mens, mogelijk als gevolg van de meer sedentaire<br />
leefwijze, de doden op vaste plekken begraven. In sommige gevallen werd over een<br />
graf een grafheuvel opgeworpen. In het bos in het noordoosten van de <strong>gemeente</strong><br />
is een groot aantal van dergelijke grafheuvels uit het Neolithicum en de daarop<br />
volgende Bronstijd bewaard gebleven (figuur 18).<br />
3.2.2 De Bronstijd (2000-800 voor Chr.): Subboreaal-begin Subatlanticum<br />
In de Bronstijd domineerde in grote delen van het zandlandschap het gesloten<br />
eiken-berkenbos nog. Het natuurlijke bosbestand kwam steeds meer onder druk te<br />
staan, omdat in de Bronstijd landbouwactiviteiten structureel werden en het areaal<br />
landbouwgrond geleidelijk toenam. Kenmerkend voor de Bronstijd is de introductie<br />
van metalen werktuigen die een intensievere landbouw mogelijk maakten. Er vond in<br />
toenemende mate ontbossing plaats en mogelijk ontstonden in relatie hiermee al de<br />
eerste heidevelden.<br />
39<br />
Figuur 18. Grafheuvel<br />
uit de Bronstijd ten<br />
oosten van Swalmen.
RAAP-rapport 1741<br />
Door beweiding van gekapte bosgronden konden jonge zaailingen zich niet<br />
ontwikkelen en vond geen regeneratie van het bos plaats. Bovendien vond als<br />
gevolg van de afnemende natuurlijke vegetatie steeds meer erosie plaats. Door<br />
het ontbreken van een bodembedekkende vegetatie op de akkers werd regenwater<br />
minder vast gehouden en werd de bodem makkelijker verspoeld. Bovendien vond<br />
hierdoor een versnelde afvoer van het hemelwater plaats, waardoor de rivieren meer<br />
water te verwerken kregen. Dit heeft zeker tot gevolg gehad dat het in de rivierdelta,<br />
en ook het Maasdal vaker tot overstromingen kwam.<br />
Hoewel in de <strong>gemeente</strong> nauwelijks aanwijzingen voor bewoning uit de Bronstijd<br />
bekend zijn, wijzen de bekende grafheuvels erop dat het gebied in die periode wel<br />
degelijk werd gebruikt. Ook het grote aantal bronzen voorwerpen dat is aangetroffen<br />
in de Maas wijst hierop en houden mogelijk verband met uitgebreide sociale<br />
netwerken in de Bronstijd. In de Bronstijd worden namelijk voor het eerst duidelijke<br />
sociale hiërarchiën herkenbaar, omdat enkele mensen opvallend ‘rijk’ begraven<br />
worden. Door een zogenaamd gift-exchange mechanisme wisselen deze leiders<br />
kostbare goederen met elkaar uit.<br />
3.2.3 De IJzertijd (800-12 voor Chr.): Subatlanticum<br />
Hoewel het klimaat in de IJzertijd vrijwel ongewijzigd bleef, veranderde de vegetatie<br />
in deze periode ingrijpend. Het eiken-berkenbos nam steeds verder af als gevolg<br />
van de uitbreiding van het areaal landbouwgrond en daarmee samenhangend het<br />
toenemende oppervlakte heidevelden. De lagergelegen elzenbossen bleven voorlopig<br />
intact. De veengroei in de laaggelegen delen van het landschap bereikte vermoedelijk<br />
in de IJzertijd zijn maximale omvang. De versnelde afvoer van het hemelwater, wat in<br />
de Bronstijd al was ingezet, nam door de toenemende ontbossingen vanaf de IJzertijd<br />
alleen maar toe. De versnelde afvoer van het oppervlaktewater resulteerde in een<br />
stagnatie van de veengroei en zal waarschijnlijk tot meer overstromingen van Roer en<br />
Maas hebben geleid.<br />
Bij voortdurend gebruik als akkerland raakten voorts ook de vruchtbare<br />
bodems op den duur uitgeput, waardoor boeren moesten uitwijken naar nieuwe<br />
vruchtbare gronden. Vanaf de Late Bronstijd of de IJzertijd ontstond hierdoor een<br />
landbouwsysteem dat noodzakelijkerwijs gebruik moest maken van een relatief<br />
groot landbouwareaal waarbij voortdurend nieuwe akkers werden aangelegd met<br />
achterlating van de uitgeputte gronden (Fokkens & Roymans, 1991; Schinkel ,<br />
1999; Roymans & Gerritsen, 2002). De boerderijen verhuisden mee naar het nieuwe<br />
akkerareaal, waardoor wordt gesproken van zogenoemde ‘zwervende erven’. Uit<br />
divers grootschalig onderzoek blijkt dan ook dat de bewoning in Zuid-Nederland<br />
gedurende de IJzertijd werd gekenmerkt door verspreid in het landschap liggende<br />
boerderijen (voor een overzicht, zie Hiddink, 2005, 9). Na verloop van tijd trad er een<br />
natuurlijk herstel op van de eerder beakkerde gronden en konden deze opnieuw in<br />
40
RAAP-rapport 1741<br />
gebruik worden genomen. Voorwaarde voor een dergelijk landbouwsysteem is de<br />
aanwezigheid van grote en aaneengesloten vruchtbare terrassen die een dergelijk<br />
zwervend systeem toelieten. De oudste bewoning in deze periode is dan ook<br />
geconcentreerd op de oeverwallen en goed ontwaterde terrassen van de Maas. Vanaf<br />
de Midden en Late IJzertijd ontstonden geleidelijk meer plaatsvaste nederzettingen.<br />
Gedurende de laatste fase van de Late IJzertijd, vlak voor de komst van de Romeinen<br />
wordt de relatief eenvoudige, agrarische samenleving waarschijnlijk complexer.<br />
Zuid-Nederland ligt dan in de periferie van de Keltische wereld, waarvan het<br />
centrum zich in Frankrijk en Duitsland bevindt. De complexiteit van de Keltische<br />
agrarische samenlevingen blijkt onder andere uit bestuurlijke centra (oppida),<br />
een surplusproductie in de landbouw, markten en het eerste Keltische geld. Deze<br />
Keltische maatschappij kende geen centrale macht, maar bestaat uit vele ‘koningen’<br />
en ‘chiefs’ die elkaars gelijken zijn (Roymans, 1990). Sporen van deze complexere<br />
maatschappij met grote oppida zijn in Nederland nog niet gevonden, maar wel in<br />
België, Frankrijk en Duitsland.<br />
3.3 De Romeinse tijd (12 voor-450 na Chr.): Subatlanticum<br />
Met de komst van de Romeinen eindigt de Prehistorie en begint de periode waar<br />
zowel archeologische als geschreven bronnen voorhanden zijn. Klimatologisch<br />
veranderde er in de Romeinse tijd vrijwel niets. De grootste veranderingen vonden<br />
plaats in de samenleving die veel complexer werd als gevolg van centralistische<br />
41<br />
Figuur 19. Foto woonstalboerderij<br />
in het<br />
prehistorisch dorp<br />
Eindhoven.
Figuur 20. Luchtfoto<br />
van het hoofdgebouw<br />
van het Romeins villacomplex<br />
Kerkrade-<br />
Holzkuil.<br />
RAAP-rapport 1741<br />
machtsstructuren en daarmee samenhangende organisatie en infrastructuur, die o.a.<br />
tot een enorme economische groei leidden. Naast nieuwe ontwikkelingen bleven<br />
echter ook oude gewoonten in gebruik, zeker in de ‘ver van Rome’ gelegen periferie.<br />
Het veranderingsproces wordt ook wel romanisering genoemd en staat voor een<br />
complex proces dat zich in een samenleving afspeelt nadat deze met de Romeinse<br />
cultuur in aanraking komt of van het Romeinse rijk deel uitmaakt. Romanisering<br />
kenmerkt zich daarin dat in deze nieuwe samenleving een Romeinse invloed<br />
merkbaar is. De wijze waarop dit proces op verscheidene plaatsen en/of tijdstippen<br />
precies verloopt en gestuurd wordt, is afhankelijk van de samenstellingen van<br />
bevolkingsgroepen en het zich ontwikkelende culturele landschap (zie o.a. Slofstra,<br />
2002).<br />
In de Romeinse tijd werd nog doelmatiger met het landschap omgegaan. Het<br />
landschap stond grotendeels ten dienste van de mens, wat leidde tot grote<br />
teruggang in het bosbestand. De bewoning concentreerde zich in kleine gehuchten<br />
die vaak aan de rand van de uitgestrekte akkerarealen lagen. De nederzettingen<br />
en mogelijk de bijhorende akkerarealen en grafvelden bleven soms enkele<br />
eeuwen op dezelfde locatie bestaan. Naast deze (vanuit de IJzertijd) traditionele,<br />
landelijke nederzettingen, ontstonden in de Romeinse tijd echter ook nog andere<br />
nederzettingsvormen. In de eerste plaats de zogenaamde villacomplexen (figuur<br />
20). Deze villacomplexen vormden de zetels van de rijkere of rijkste bovenlagen van<br />
de bevolking, de grootgrondbezitters, die ook goede relaties (zowel economisch als<br />
politiek) en ook huizen in de steden bezaten. Tot deze rijksten zullen zowel Romeinen<br />
42
RAAP-rapport 1741<br />
en/of Galliërs behoord hebben, maar ook de inheemse elite. Onder deze bovenlaag<br />
bevonden zich de boeren die grond pachtten, variërend van bezitters van kleine<br />
villacomplexen tot boeren van omheinde nederzettingen of individuele boerderijen<br />
(de traditionele kleine landelijke nederzettingen), maar ook ambachtslieden en kleine<br />
handelaren. Helemaal onderaan de maatschappelijke ladder stonden de armen<br />
of afhankelijken, die zich slechts als arbeider op de landerijen konden aanbieden.<br />
Mogelijk behoorden tot deze onderste lagen ook slaven, maar dit is niet bewezen voor<br />
onze contreien.<br />
Naast de villacomplexen ontstonden in de Romeinse tijd voor het eerst ook<br />
wegdorpen (vici) of zelfs steden. Van steden kan echter alleen gesproken<br />
worden in het geval van Nijmegen of Tongeren; in Limburg bestonden hoogstens<br />
wegdorpen (zoals Coriovallum, het huidige Heerlen). Dorpen en steden, maar ook<br />
de zogenaamde stationes (rustplaatsen of controleposten), zijn te vinden langs<br />
belangrijke wegen (of waterwegen). In het onderzoeksgebied vormden de Maas en<br />
Roer geschikte waterwegen, die zeker in het natte seizoen gebruikt konden worden<br />
als transportroutes (voor handel of militaire doeluiteinden). Daarnaast legden de<br />
Romeinen, zoals bekend, een uitgebreid wegennet aan om de belangrijkste centra<br />
in het Romeinse rijk met elkaar te verbinden en een snel transport van de troepen<br />
mogelijk te maken. Ook handelaren en de lokale bevolking konden natuurlijk<br />
van dit wegennet gebruik maken. De Romeinen zochten voor hun wegen een<br />
verkeersvriendelijk landschap, waarbij de aard van de wegen werd aangepast aan<br />
de aard van het landschap. De gangbare constructiewijze bestond uit een verhard,<br />
43<br />
Figuur 21. Romeinse<br />
weg
Figuur 22. Romeinse<br />
weg zichtbaar als een<br />
verhoging op de AHN.<br />
RAAP-rapport 1741<br />
centraal weglichaam al dan niet geflankeerd door greppels. Het is bekend dat aan<br />
beide zijden van de Maas een Romeinse weg liep. Aan de westzijde bevond zich de<br />
weg van Tongeren naar Nijmegen en aan de oostzijde de weg van Trier naar Xanten.<br />
Van deze laatste liep het tracé door het oostelijk deel van de <strong>gemeente</strong> (zie paragraaf<br />
4.3.3).<br />
3.4 De Middeleeuwen en de Nieuwe tijd<br />
3.4.1 De Middeleeuwen (450-1500 na Chr.) : Subatlanticum<br />
Na de val van het Romeinse Rijk aan het begin van de 5e eeuw volgde een afname<br />
van de bevolkingsdichtheid en een algehele culturele en economische terugval. Als<br />
gevolg van de afgenomen bevolkingsdruk waren minder akkers in gebruik en trad in<br />
de eerste helft van de Vroege Middeleeuwen (Merovingische tijd) een licht herstel op<br />
van het bosareaal. Uit pollenonderzoek is gebleken dat in deze periode het aandeel<br />
pollen van akkergewassen afnam tenkoste van een toename van het aandeel pollen<br />
van bosvegetatie (Kooistra, 1996). Pas vanaf de Karolingische periode (9e – 10e<br />
eeuw) neemt het landbouwareaal weer toe ten behoeve van de groeiende bevolking.<br />
Er ontstonden grote hoven die centra van de landbouw vormden. De bewoners van de<br />
rijkste hoven groeiden uit tot de machthebbers en woonden in stenen woontorens die<br />
uitgroeiden tot de latere kastelen.<br />
44
RAAP-rapport 1741<br />
De Volle en vooral de Late Middeleeuwen waren perioden van grote agrarische<br />
expansie, zo ook in de <strong>gemeente</strong> <strong>Roermond</strong>. De opkomst van de verschillende<br />
bevolkingskernen leidden tot een toenemende vraag naar voedsel. Om hieraan<br />
te voldoen werden ook de minder gunstige, kleinere en meer geïsoleerd gelegen,<br />
minder vruchtbare gronden ontgonnen (zgn. kampontginningen of wüstungen).<br />
Daarnaast werden geleidelijk de relatief lagergelegen delen grenzend aan de<br />
oude akkercomplexen in gebruik genomen en vennen gedempt. Hierdoor ontstond<br />
langzaam maar zeker een groot aaneengesloten open akkercomplex met aan de<br />
randen zowel verspreide als geclusterde boerderijen. Uit een studie van Renes blijkt<br />
dat vrijwel het gehele Laat Glaciale terras en grote delen van het Holocene Maasdal<br />
in de loop van de Late Middeleeuwen in gebruik waren genomen als landbouwgrond<br />
(Renes, 1999). Door de groei van de stad <strong>Roermond</strong> nam in de 12e eeuw ook de<br />
vraag naar bouwmaterialen explosief toe. Het benodigde hout werd gekapt in de<br />
bossen in het oostelijk deel van het onderzoeksgebied en in de Meinweg, gelegen<br />
op het hoogterras. De naam Meinweg is mogelijk afgeleid van 'gemeinte' duidend op<br />
het feit dat dit gemeenschappelijke grond was waar de omringende dorpen (zoals<br />
ook Herkenbos) gebruik van konden maken. Door de toenemende houtkap namen<br />
de bossen in omvang af en breidden het hakhout, heide en jeneverbessen zich uit<br />
(Renes, 1999).<br />
Vanaf de Late Middeleeuwen kreeg de mens steeds meer invloed op het landschap.<br />
Zo werden de loop van de Maas en Roer verlegd en werden waterlopen gegraven om<br />
natte gebieden te ontwateren. Soms werd er handig gebruik gemaakt van de natte<br />
gebiedsdelen door er kastelen in te leggen, met grachten die gevuld werden met het<br />
natuurlijk aanwezige water. Op een dergelijke locatie is in de omgeving van Swalmen<br />
zo onder andere de waterburcht Hillenraad ontstaan.<br />
3.4.2 De Nieuwe tijd (vanaf 1500 na Chr.): Subatlanticum<br />
De expansie van de bevolking en de steeds meer bepalende rol van de mens in het<br />
landschap zet zich versterkt voort in de Nieuwe tijd. Dit blijkt vooral uit de groei,<br />
in aantal en volume, van stedelijke centra, een goed ontwikkelde infrastructuur<br />
en uitgebreide ontginningen. Nog duidelijker als in de Late Middeleeuwen vormen<br />
Limburg en Nederland nu een deel van een dynamisch politiek Europa, met<br />
voortdurend wisselende machtstrijden en bestanden tussen verschillende stedelijke<br />
centra en adelijke en geestelijke leiders.<br />
Zoals hierboven beschreven werden vanaf de Late Middeleeuwen ook de lager<br />
gelegen delen van het landschap ingrijpend door de mens beïnvloed. Het elzenbos<br />
werd ontgonnen ten behoeve van weidegrond. Daarnaast werd in deze periode<br />
veen gestoken ten behoeve van de turfwinning. Dit ging samen met de eerste<br />
systematische aanleg van afwateringssystemen (sloten, kanalen, etc.), hetgeen een<br />
sterke ontwatering/ verdroging van het gebied tot gevolg had. Eind 19e eeuw waren<br />
45
RAAP-rapport 1741<br />
grote oppervlakten van de zandgronden ontgonnen ten behoeve van de landbouw.<br />
Op historische kaarten (Wolters-Noordhoff Atlasprodukties, 1992) is een landschap<br />
zichtbaar dat, behalve uit grote akkerlandcomplexen, voor een deel bestaat uit<br />
heidegronden. Deze heidegronden vormden een essentieel onderdeel van het<br />
toenmalige gemengde landbouwsysteem omdat ze voorzagen in de schapenmest en<br />
plaggen die nodig waren voor de bemesting van de akkers en in hout voor de bouw.<br />
De laaggelegen, nattere delen waren voornamelijk in gebruik als weidegrond.<br />
Naast de zich voortdurend ontwikkelende verdedigingswerken van stedelijke centra<br />
werden op ‘het platteland’ ter bescherming tegenovers rovers en plunderende bendes<br />
landweren opgeworpen. Landweren dateren in het algemeen uit de 14e of 15e eeuw<br />
en dienden voornamelijk om het grondgebied van een nederzetting te beveiligen<br />
tegen ongewenste bezoekers (Baas, e.a., 2005). Ook dienden de wallen vaak als<br />
veekering om te voorkomen dat de gewassen op de akkers door het vee beschadigd<br />
zouden worden. In de 17e en 18e eeuw werden op het platteland schansen (ook wel<br />
boerenschansen) aangelegd, waarin de bevolking zich met het vee kon terug trekken<br />
als zich rovende bendes of legers in de regio ophielden. Met name de tachtigjarige<br />
oorlog was een barre tijd: de Limburgse plattelandbevolking werd tijdens deze periode<br />
meermaals door zowel de huurlegers van de Prins van Oranje als die van de Spaanse<br />
koning geplunderd. Schansen dateren dan over in het algemeen uit de 17e, maar<br />
ook nog uit de 18e eeuw (Renes, 1999). Dergelijke schansen werden bij voorkeur<br />
aangelegd in ontoegankelijke gebieden waar men zich kon verstoppen (verschansen)<br />
voor de plunderende legers. Een goed voorbeeld zijn moerasachtige gebieden<br />
(broekgebieden), omdat vijandige legers niet graag door natte gebieden trokken. Door<br />
het graven van een gracht, met een wal aan de binnenzijde ontstond een beschermde<br />
binnenplaats omringd door water.<br />
Als gevolg van het menselijk gebruik van het landschap was vanaf de Late<br />
Middeleeuwen een duidelijke landschappelijke driedeling ontstaan: een landschap<br />
met nederzettingen, cultuurgronden (akkers en weilanden) en de zogenaamde<br />
'woeste gronden', waarbij de geomorfologie bepalend was voor de geografische<br />
spreiding van deze driedeling. Vanaf de Nieuwe tijd had het menselijk ingrijpen<br />
nog veel meer gevolgen, met het ontstaan van stedelijke centra, heidegebieden en<br />
gereguleerde waterwerken. Uiteindelijk hebben deze ontwikkelingen geresulteerd<br />
in het tegenwoordig zichtbare landschap (zie ook Leenders, 1996). De invloed van<br />
de mens in het landschap is vanaf de industriële revolutie dermate extreem dat de<br />
oorspronkelijke samenhang tussen het gebruik en het landschappelijk substraat<br />
steeds meer verloren is geraakt. Technische ontwikkelingen maken zelfs bouwen op<br />
het water mogelijk. Voor deze jongere perioden kan een studie naar de historische<br />
geografie van een gebied de oorspronkelijke samenhang weer inzichtelijk maken en<br />
daarmee een bijdrage leveren aan de archeologische verwachting (zie ook paragraaf<br />
4.3.4.2).<br />
46
RAAP-rapport 1741<br />
4 <strong>Archeo</strong>logische inventarisatie<br />
4.1 Het bodemarchief<br />
De archeologie houdt zich bezig met het bodemarchief en met enkele prehistorische<br />
en historische bovengrondse overblijfselen.<br />
Ten behoeve van het opstellen van het verwachtingsmodel is getracht een zo<br />
compleet mogelijk overzicht te verkrijgen van de in het onderzoeksgebied aanwezige<br />
bekende archeologische vindplaatsen. De informatie over deze vindplaatsen is<br />
afkomstig van verschillende bronnen:<br />
1. het <strong>Archeo</strong>logisch Informatie Systeem (ARCHIS) van de Rijksdienst voor<br />
<strong>Archeo</strong>logie, Cultuurlandschap en Monumenten [RACM]);<br />
2. de <strong>Archeo</strong>logische Monumenten Kaart (AMK; ROB, 2003);<br />
3. de werkgroep archeologie van de stichting RURA (Rura);<br />
4. De Heemkundevereniging Roerstreek (HVR);<br />
5. Milieu- en Heemkundevereniging Swalmen (MHVS);<br />
6. Heemkundevereniging Maas- en Swalmdal (HVMS).<br />
In totaal zijn in het onderzoeksgebied 1012 archeologische vindplaatsen bekend<br />
(kaartbijlage 1; deelrapport II). In tabel 3 is het aantal archeologische vindplaatsen<br />
per bron weergegeven. Let op, een vindplaats is niet hetzelfde als een waarneming,<br />
dit wordt verderop uitgelegd.<br />
Bron Aantal vindplaatsen<br />
ARCHIS 905<br />
AMK 75<br />
RURA + HVR + MHVS+ HVMS 32<br />
Totaal 1012<br />
4.1.1 ARCHIS waarnemingen<br />
In de Monumentenwet 1988 is vastgelegd, dat archeologische vondsten en<br />
grondsporen gemeld moeten worden. Het maakt daarbij niet uit of het gaat om<br />
toevalsvondsten (van het oppervlak geraapt of bijvoorbeeld aangetroffen in een<br />
bouwput) of om vindplaatsen die door middel van archeologisch onderzoek ontdekt<br />
en/of onderzocht zijn. Van de vondstmelding worden de gegevens uiteindelijk door<br />
de RACM in ARCHIS, het geautomatiseerde archeologische informatiesysteem<br />
47<br />
Tabel 3. Aantal<br />
vindplaatsen in de<br />
<strong>gemeente</strong> <strong>Roermond</strong><br />
per bron.
RAAP-rapport 1741<br />
van Nederland, vastgelegd. Hiertoe krijgt iedere vondstmelding een ARCHISwaarnemingsnummer.<br />
De RACM is verantwoordelijk voor het beheer van ARCHIS.<br />
In ARCHIS staan binnen de huidige <strong>gemeente</strong> <strong>Roermond</strong> 622 bekende<br />
archeologische waarnemingen en 6 vondstmeldingen geregistreerd (peildatum<br />
29/10/2006). Het betreft locaties waar ‘losse’ archeologische vondsten en/<br />
of waarnemingen zijn gedaan. Deze waarnemingen zijn als puntlocatie en met<br />
het waarnemingsnummer aangegeven op de kaarten (kaartbijlagen 1 en 5). Eén<br />
ARCHIS-waarnemingsnummer kan betrekking hebben op meerdere perioden<br />
(bijvoorbeeld IJzertijd en Romeinse tijd), maar ook op meerdere complextypes<br />
(bijvoorbeeld nederzetting en grafveld). In dergelijke gevallen omvat één ARCHISwaarnemingsnummer<br />
meerdere vindplaatsen (bijvoorbeeld een nederzetting uit de<br />
IJzertijd en een grafveld uit de Romeinse tijd). Het is dus van belang dat de ARCHISwaarnemingsnummers<br />
worden opgesplitst naar vindplaats. Dit heeft uiteindelijk<br />
geresulteerd in het benoemen van 905 vindplaatsen binnen de <strong>gemeente</strong> <strong>Roermond</strong><br />
(tabel 3). Deze verwerkingsslag wordt in §4.2 nader toegelicht.<br />
Update van het vindplaatsenbestand<br />
Het opstellen van de archeologieatlas voor de <strong>gemeente</strong> <strong>Roermond</strong> heeft een<br />
doorlooptijd van 1,5 jaar gekend. Het risico bestaat daardoor dat de atlas reeds<br />
verouderd is, voor hij in gebruik wordt genomen. Daarom is ervoor gekozen ook<br />
de sinds 29/10/2006 nieuw bijgekomen archeologische vindplaatsen (peildatum<br />
19/03/2008) op de uiteindelijke verwachtingskaart weer te geven. Deze<br />
vindplaatsen zijn echter niet nader geanalyseerd, zoals voor de reeds bekende<br />
vindplaatsen wel is gebeurd en zijn om die reden ook niet meegenomen bij het<br />
opstellen van het archeologisch verwachtingsmodel. Desondanks blijft het model<br />
onverminderd gelden aangezien het is gestoeld op de relatie tussen een groot<br />
aantal reeds bekende vindplaatsen en de landschappelijke kenmerken binnen<br />
de <strong>gemeente</strong> <strong>Roermond</strong>, die onder invloed van enkele nieuwe vindplaatsen niet<br />
wijzigen. Het betreft de ARCHIS-waarnemingen 9625, 408749, 409527, 409594,<br />
409605, 410024 en de ARCHIS-vondstmeldingen 403644, 403981, 404954,<br />
404956, 405445, 406197. Voor de exacte gegevens van deze vindplaatsen wordt<br />
verwezen naar ARCHIS II (http://archis2.archis.nl).<br />
4.1.2 Rijksmonumenten: <strong>Archeo</strong>logische Monumenten Kaart (AMK)<br />
<strong>Archeo</strong>logische vindplaatsen met een bijzondere archeologische waarde kunnen<br />
door het Rijk zijn benoemd tot archeologisch monument. Dit betekent echter niet<br />
een monument dat (juridisch) een beschermde status heeft, zoals men traditioneel<br />
onder het begrip 'monument' zou begrijpen. Het begrip archeologisch monument<br />
betekent slechts dat het om een terrein gaat dat een archeologische waarde bezit.<br />
48
RAAP-rapport 1741<br />
Er bestaan vier verschillende gradaties van archeologische monumenten (zie<br />
hieronder tabel 4) waarvan alleen de hoogste, de beschermde terreinen met een<br />
zeer hoge archeologische waarde, wel deze beschermde status bezitten. Deze<br />
bescherming houdt in dat geen andere bestemming of bodemingrepen op dit terrein<br />
zijn toegestaan. In principe kan elke vindplaats worden ‘aangedragen’ om een<br />
monumentenstatus te verkrijgen, maar de RACM beslist uiteindelijk of en welke status<br />
aan dit Rijksmonument toegekend wordt. De monumenten zijn vastgelegd op de<br />
<strong>Archeo</strong>logische Monumenten Kaart (AMK). Op deze kaart staan de bekende terreinen<br />
met archeologische status weergegeven.<br />
Binnen de <strong>gemeente</strong> <strong>Roermond</strong> bevinden zich volgens de AMK 56 monumenten<br />
met een uiteenlopende status (peildatum 29/10/2006; zie ook tabel 4). Evenals bij<br />
de ARCHIS-waarnemingen geldt dat ook een monument betrekking kan hebben op<br />
meerdere archeologische perioden en complextypen. Als gevolg hiervan hebben de<br />
53 monumenten betrekking op 75 verschillende vindplaatsen. De AMK-terreinen zijn<br />
als vlak en met een AMK-code weergegeven op de kaartbijlagen 1 en 5. In bijlage<br />
1 is een uitgebreide beschrijving opgenomen van de verschillende archeologische<br />
monumenten.<br />
Waarde Monument<br />
Terrein met archeologische waarde 8533,8569, 8571, 8575, 8576, 857711141,<br />
11142<br />
Terrein met hoge archeologische waarde 8527, 8552, 8553, 11234, 11235, 11259,<br />
15137, 16025<br />
Terrein met zeer hoge archeologische 8525, 8543, 8544, 8551, 8554, 8555, 8557,<br />
waarde<br />
8558, 8559, 8660, 10278, 10906, 11175,<br />
11179, 15136, 15773, 15774, 15945<br />
Terrein met zeer hoge archeologische 1348, 1382, 1383, 1384, 1385, 1386, 1387,<br />
waarde, beschermd<br />
1388, 1389, 8546, 8560, 8561, 8562, 8563,<br />
8564, 8565, 8566, 8567, 8568, 11176<br />
Veel van de monumenten binnen de <strong>gemeente</strong> <strong>Roermond</strong> hebben betrekking<br />
op grafheuvels die verspreid over het gebied liggen (met name in de voormalige<br />
<strong>gemeente</strong> Swalmen). Ook liggen in de <strong>gemeente</strong> een aantal monumenten met sporen<br />
van bewoning van jager-verzamelaars. Verder zijn het bewaard gebleven deel van de<br />
Romeinse weg en de landweer ten oosten van Swalmen als monument aangewezen.<br />
Binnen de historische kern van <strong>Roermond</strong> is het kloosterterrein van de Munsterabdij/<br />
kerk aangewezen als archeologisch monument (figuur 23). In Asselt zijn onder andere<br />
de kerk en de kerkheuvel aangewezen als archeologisch monument.<br />
49<br />
Tabel 4. Waarde van<br />
de archeologische<br />
monumenten in de<br />
<strong>gemeente</strong> <strong>Roermond</strong>.
Figuur 23. Munsterkerk<br />
in het centrum<br />
van <strong>Roermond</strong>.<br />
RAAP-rapport 1741<br />
4.1.3 Gemeentelijke monumenten<br />
Naast de door het Rijk benoemde monumenten, kunnen ook <strong>gemeente</strong>n (en ook<br />
provincies) archeologische monumenten benoemen en deze een gewenste status<br />
meegeven. In de voormalige <strong>gemeente</strong> Swalmen is dit vijf maal gebeurd, waarbij alle<br />
een beschermde status heen gekregen. Het gaat om de volgende monumenten:<br />
50
RAAP-rapport 1741<br />
Adres - straat Nummer Plaats Status<br />
Bosstraat (bunkers WO II) geen nummer Swalmen beschermd monument<br />
Hoenderweg – de Lanck (Romeinse<br />
weg)<br />
geen nummer Swalmen beschermd monument<br />
Naborchweg (resten steenoven bij<br />
Naborch)<br />
Pastoor Pinckersstraat bij<br />
(broodovens pal naast museum<br />
Asselt)<br />
Veestraat-Heydweg (landweer de<br />
Wolfsgraaf)<br />
51<br />
10 Swalmen beschermd monument<br />
26 Swalmen beschermd monument<br />
geen nummer Swalmen beschermd monument<br />
4.1.4 Vindplaatsen heemkundeverenigingen<br />
In ARCHIS staan alle aangemelde archeologische vindplaatsen geregistreerd. Er<br />
bestaan echter ook vindplaatsen die nog niet zijn geregistreerd. Met name vanwege<br />
achterstand in de verwerking van aanmeldingen en het niet aanmelden van vondsten<br />
is er een omvangrijk 'schaduwbestand' aan vindplaatsen. Informatie van lokale<br />
archeologische verenigingen is daarom onmisbaar om een goed overzicht te krijgen<br />
van het bestand aan archeologische vindplaatsen. In de <strong>gemeente</strong> <strong>Roermond</strong> zijn<br />
de archeologische vrijwilligers van RURA, HVR, MHVS en HVMS actief. Deze<br />
heemkundeverenigingen hebben veel kennis over de archeologie en de historie van<br />
de streek. Een deel van deze lokale kennis ligt opgeslagen in hun eigen archief.<br />
Om deze kennis te gebruiken bij onderhavig onderzoek zijn deze verenigingen<br />
geconsulteerd (contactpersonen: T. Lupak & J. Kempes voor RURA en HVR; W.Luys<br />
voor MHVS en HVMS). Dit heeft geresulteerd in 32 nieuwe, nog niet in ARCHIS<br />
geregistreerde vindplaatsen.<br />
4.1.5 Onbekende archeologische vindplaatsen<br />
Uit de ruimtelijke verspreiding van de vindplaatsen blijkt dat de vindplaatsen niet<br />
evenredig verdeeld zijn over het grondgebied van de <strong>gemeente</strong>. Dit is ook niet<br />
verwonderlijk omdat niet elke landschappelijke eenheid in het verleden even intensief<br />
of überhaupt gebruikt werd. Het verspreidingspatroon wordt echter niet alleen bepaald<br />
door het voormalige gebruik. Het verspreidingpatroon wordt ook sterk bepaald door<br />
de mate waarin archeologisch onderzoek heeft plaatsgevonden. Gebieden waar<br />
intensief ontwikkeld wordt en veel archeologisch onderzoek plaatsvindt, leveren ook<br />
veel archeologische vindplaatsen op. Een recent voorbeeld hiervan is bijvoorbeeld<br />
het tracé van de A-73, dat vele vindplaatsen heeft opgeleverd, zelfs in gebieden<br />
met een lage archeologische verwachting (paragraaf 5.2). De wijk Hoogvonderen in<br />
Oost-Roemond daarentegen is een voorbeeld van ontwikkeling zonder archeologisch<br />
onderzoek: hier zijn geen archeologische vindplaatsen bekend, terwijl het gebied wel<br />
een hoge archeologische verwachting heeft (paragraaf 5.2).
RAAP-rapport 1741<br />
In gebieden waar geen ontwikkelingen hebben plaats gevonden, zijn de vindplaatsen<br />
vaak ontdekt door de inzet van streekarcheologen die in hun vrije tijd opzoek zijn<br />
gegaan naar archeologische vindplaatsen. Dit werd en wordt veelal gedaan door het<br />
'afstruinen' van akkers. Doordat bepaalde vindplaatsen zijn afgedekt, bijvoorbeeld<br />
door een esdek, stuifzand of beekafzettingen, worden deze vindplaatsen niet ontdekt.<br />
Een andere ‘blinde hoek’ is het territorium van de streekarcheologen. Zo zijn naast<br />
de historische kernen vooral het Swalmdal en het Roerdal nauwlettend in de gaten<br />
gehouden, maar bijvoorbeeld niet of nauwelijks de landelijke gebieden ten zuiden van<br />
het Swalmdal en ten noorden van de Keulse baan.<br />
4.2 Verwerking van vindplaatsgegevens<br />
De opzet van de ARCHIS-database, waarin de archeologische vindplaatsgegevens<br />
liggen opgeslagen, laat zich niet direct vertalen in kaartjes met de verspreiding van<br />
vindplaatsen per periode, omdat een ARCHIS-waarneming meerdere vindplaatsen<br />
kan omvatten (zie §4.1.1). Om de beschikbare archeologische gegevens te kunnen<br />
gebruiken in het verwachtingsmodel dient eerst een bewerkingsslag te worden<br />
uitgevoerd teneinde de afzonderlijke vindplaatsen te bepalen. Bij de verwerking van<br />
de vindplaatsgegevens lijkt het voor de hand liggend om ook de monumenten als<br />
afzonderlijke vindplaatsen aan te duiden. De monumenten zijn echter gebaseerd op<br />
reeds bekende vindplaatsen. Om dubbeltelling te voorkomen zijn de monumenten<br />
daarom niet meegenomen in de bewerkingsslag om te komen tot de database<br />
met unieke vindplaatsen. Uiteindelijk is een database ontstaan bestaande uit 937<br />
vindplaatsen. Hiertoe zijn de volgende bewerkingsstappen uitgevoerd:<br />
1. samenvoegen van vindplaatsgegevens die betrekking hebben op dezelfde<br />
vindplaats en herdateren van de vindplaatsen;<br />
2. interpretatie vondstgegevens naar complextype;<br />
3. indelen naar voedseleconomie (jager-verzamelaars versus landbouwers).<br />
4.2.1 Samenvoegen en herdateren<br />
Het basiselement binnen ARCHIS en zijn ‘papieren’ voorgangers (het Centraal<br />
<strong>Archeo</strong>logisch Archief (CAA) en het Centraal Monumenten Archief (CMA)) is de<br />
waarneming. Dit impliceert dat wanneer vondsten van één bepaalde vindplaats<br />
in verschillende jaren aangeleverd worden, de vindplaats automatisch meerdere<br />
waarnemingsnummers kent. In de analyse zijn alle waarnemingen die in feite één<br />
vindplaats representeren samengevoegd.<br />
Bij de aanmelding van vindplaatsgegevens in ARCHIS kan gekozen worden uit<br />
54 verschillende perioden of combinaties hiervan. In veel gevallen is het moeilijk<br />
om op basis van gering vondstmateriaal een archeologische vindplaats te dateren<br />
en wordt de vindplaats in ARCHIS breed gedateerd (bijvoorbeeld Paleolithicum-<br />
52
RAAP-rapport 1741<br />
Neolithicum, ofwel ‘steentijd’). Dergelijke dateringen zijn, in het kader van de dataanalyse<br />
voor het verwachtingsmodel, moeilijk te verwerken. In sommige gevallen<br />
is het omgekeerde waar en zijn vindplaatsen tot op een decennium nauwkeurig<br />
gedateerd (bijvoorbeeld Vroege Middeleeuwen D), terwijl deze nauwkeurigheid voor<br />
het verwachtingsmodel veel te ver gaat. Ten behoeve van het verwachtingsmodel zijn<br />
daarom alle vindplaatsen opnieuw gedateerd. Hierbij zijn 15 archeologische perioden<br />
onderscheiden:<br />
1. Steentijd (300.000 - 4900 jaar voor Chr.);<br />
2. Paleolithicum (300.000 – 8800 jaar voor Chr.);<br />
3. Midden Paleolithicum (300.000 - 35.000 jaar voor Chr.);<br />
4. Laat Paleolithicum (35.000 – 8800 jaar voor Chr.);<br />
5. Mesolithicum (8800 jaar geleden - 4900 voor Chr.);<br />
6. Neolithicum (4900 - 2000 voor Chr.);<br />
7. Prehistorie (4900 - 12 voor Chr.);<br />
8. Bronstijd (2000 - 800 voor Chr.);<br />
9. IJzertijd (800 - 12 voor Chr.);<br />
10. Historie (12 voor Chr. - heden)<br />
11. Romeinse tijd (12 voor Chr. - 450 na Chr.);<br />
12. Middeleeuwen (450 – 1500 na Chr.);<br />
13. Vroege Middeleeuwen (450 - 1050 na Chr.);<br />
14. Late Middeleeuwen (1050 - 1500 na Chr.);<br />
15. Nieuwe tijd (1500 na Chr. -heden).<br />
De vindplaatsen uit de Nieuwe tijd zijn, tenzij gelegen in natte gebiedsdelen,<br />
verwijderd uit de database ten behoeve van het verwachtingsmodel. Veel<br />
vindplaatsen uit deze periode zijn gelegen binnen de historische kern van onder<br />
andere <strong>Roermond</strong> en betreffen gebouwen. Deze vindplaatsen vertroebelen echter<br />
het beeld over oudere perioden binnen de kernen. In het buitengebied betreffen de<br />
vindplaatsen uit de Nieuwe tijd veelal losse vondsten van aardewerk dat vaak met<br />
de bemesting is aangevoerd en daardoor over het algemeen op vrijwel elke akker<br />
wordt aangetroffen. Deze vondsten veroorzaken zodoende ruis en zijn derhalve uit de<br />
database verwijderd. Ten behoeve van de onderzoeksagenda zijn de vindplaatsen uit<br />
de Nieuwe tijd echter wel gebruikt en beschreven.<br />
Aan de natte gebiedsdelen werd in de Nieuwe tijd bijzondere aandacht geschonken.<br />
Niet alleen werden veel gebieden ontgonnen, ook werden de natte delen gebruikt<br />
om verdedigingswerken in aan te leggen. Deze vindplaatsen voegen derhalve iets<br />
wezenlijks toe aan de geschiedenis van het gebied en zijn daarom in de database<br />
behouden. In grafiek 1 wordt een overzicht gegeven van het aantal vindplaatsen dat<br />
per archeologische periode voorkomt.<br />
53
Grafiek 1. Aantal<br />
vindplaatsen in de<br />
<strong>gemeente</strong> <strong>Roermond</strong><br />
per periode.<br />
RAAP-rapport 1741<br />
<br />
<br />
<br />
<br />
<br />
<br />
<br />
<br />
<br />
<br />
<br />
<br />
<br />
<br />
<br />
<br />
<br />
<br />
Uit de grafiek blijkt dat met name de Late Middeleeuwen (19%), Romeinse tijd<br />
(15,7%) en het Neolithicum (12,2%) ruim vertegenwoordigd zijn binnen de grenzen<br />
van de <strong>gemeente</strong>. Hoewel het aandeel Mesolithicum en Paleolithicum laag is, wordt<br />
dit misschien vertekend omdat vondsten moeilijk direct aan deze perioden zijn toe<br />
te wijzen. Mogelijk behoren meerdere van de nu slechts als ‘algemeen steentijd’ te<br />
dateren vindplaatsen (opgeteld 22,3%), nog tot deze oudere perioden (al kunnen<br />
deze losse vuursteenvondsten ook uit het Neolithicum of de Bronstijd dateren).<br />
De verdeling van vindplaatsen per periode geeft eveneens een enigszins vertekend<br />
beeld, omdat het deels bepaald wordt door de locaties waar onderzoek heeft<br />
plaatsgevonden. Zo zijn veel van de Laat Middeleeuwse vindplaatsen gelegen in<br />
de Laat Middeleeuwse kern van <strong>Roermond</strong>, waar veel materiaal in de grond zit.<br />
Aangezien in dergelijke binnenstedelijke gebieden veel ruimtelijke ontwikkelingen<br />
en weg- en rioleringswerkzaamheden plaatsvinden en bovendien een erg actieve<br />
archeologische werkgroep aanwezig is, worden natuurlijk veel archeologische<br />
vondsten gemeld. Zoals in §4.1.5 is besproken hoeft het feit dat van een bepaalde<br />
periode in de <strong>gemeente</strong> relatief weinig vindplaatsen bekend zijn, niet te betekenen<br />
dat deze vindplaatsen er niet zijn. Zo is bijvoorbeeld weinig over nederzettingen uit de<br />
Bronstijd bekend, terwijl gezien de aanwezigheid van grafheuvels en deposities in die<br />
periode zeker mensen in het gebied hebben geleefd.<br />
4.2.2 Indeling naar complextype<br />
Op grond van de vindplaatsgegevens kunnen archeologische vindplaatsen<br />
worden onderverdeeld in complextype (zoals nederzetting, grafveld, kampement<br />
rituele depositie, etc.). In tabel 5 zijn de vindplaatsen per periode geordend naar<br />
complextype. In de broninformatie uit ARCHIS ontbreekt echter vaak een duidelijk<br />
<br />
54
RAAP-rapport 1741<br />
complextype. Vaak was het vanwege de verwerving (oppervlakte- of boorvondst,<br />
i.p.v. een opgraving), of vanwege weinig specifiek vondstmateriaal niet mogelijk<br />
de aard (en/of datering) van een vindplaats te bepalen en werd het complextype<br />
'onbekend' genoemd. Voor de vindplaatsen waarvan het complextype niet bekend<br />
is, is voor zover mogelijk wel getracht op basis van ervaring en vondstspectrum een<br />
complextype te bepalen.<br />
Met betrekking tot de vindplaatsen van jager-verzamelaars (Midden Paleolithicum-<br />
Vroeg Neolithicum) bestaan de vondsten vooral uit vuursteenartefacten zoals<br />
afslagen, klingen en schrabbers. Vindplaatsen bestaande uit slechts één of enkele<br />
van deze artefacten zijn getypeerd als losse vondsten. Vindplaatsen met een<br />
groter aantal artefacten uit overeenkomstige perioden en/of met kenmerkende<br />
vondstcategorieën zijn getypeerd als kampement. Indien naast vuursteenvondsten<br />
ook Neolithisch aardewerk aanwezig is, wordt niet van kampement maar van<br />
nederzetting gesproken.<br />
Bij de vindplaatsen van landbouwers kan een groot aantal complextypen worden<br />
onderscheiden. Het gaat vooral om nederzettingen en grafvelden, maar onder<br />
andere ook om pottenbakkerijen, kerken, kastelen, depots en wegen. Ook bij de<br />
vindplaatsen van landbouwers is de categorie met een onbekend complextype groot.<br />
Ook hier bestaat vaak te weinig informatie met specifieke vondsten om de aard<br />
van de vindplaats te duiden en een complextype toe te kennen. Een opmerkelijk<br />
verschijnsel is het voorkomen van aardewerkfragmenten die samen met mest op<br />
de akkers zijn gekomen. Tot voor kort werd aan deze vondstcategorie weinig tot<br />
geen aandacht besteed. Vanuit een integrale, cultuurhistorische benadering is<br />
het echter minder relevant of de vondsten in de vorm van huisvuil vermengd met<br />
mest op de akkers zijn gekomen. Ook deze vondsten hebben een archeologische<br />
betekenis, omdat ze informatie verschaffen over het gebruik van het gebied in<br />
(pre)historische tijd en (verschuivingen in) het akkerareaal in de nabijheid van<br />
huisplaatsen en nederzettingen. De datering van de scherven geeft bovendien inzicht<br />
in het tijdstip waarop (grootschalige) bemesting en de vorming van het esdek heeft<br />
plaatsgevonden.<br />
Uit de tabel komt naar voren dat er uit alle perioden een groot aantal vindplaatsen<br />
is waarvan het complextype onbekend is. Dit is, zoals beschreven, veelal een<br />
gevolg van de wijze waarop de vindplaatsen ontdekt zijn en/of het ontbreken van<br />
specifiek vondstmateriaal. Verder blijkt dat het grootste deel van de vindplaatsen<br />
uit de Bronstijd betrekking heeft op begraving en slechts een zeer klein deel<br />
op nederzettingen. Uit de Romeinse tijd is dan weer een relatief groot aantal<br />
nederzettingen en klein aantal grafvelden bekend. Opvallend is dat ondanks de<br />
gekende bevolkingsafname in de Vroege Middeleeuwen, uit deze periode een relatief<br />
groot aantal nederzettingsterreinen bekend is. In de Late Middeleeuwen domineren<br />
de complextypen die verband houden met de stad <strong>Roermond</strong>.<br />
55
Tabel 5. Vindplaatsen:<br />
periode en complextype.<br />
RAAP-rapport 1741<br />
Datering Complextype Aantal vindplaatsen<br />
Steentijd kampement 77<br />
losse vondst 64<br />
Paleolithicum losse vondst 2<br />
Paleolithicum Midden kampement 1<br />
losse vondst 9<br />
Paleolithicum Laat kampement 3<br />
losse vondst 7<br />
Mesolithicum kampement 31<br />
losse vondst 15<br />
Prehistorie akker 1<br />
depositie 1<br />
graf 1<br />
graf (urnenveld) 1<br />
grafheuvel 2<br />
nederzetting 3<br />
onbekend 39<br />
Neolithicum graf 1<br />
grafheuvel 3<br />
grafveld 1<br />
kampement 20<br />
kampement/nederzetting 9<br />
losse vondst 80<br />
Bronstijd depositie 7<br />
graf 1<br />
graf (crematie) 1<br />
graf (urnenveld) 1<br />
grafheuvel 16<br />
grafveld 2<br />
nederzetting 3<br />
onbekend 11<br />
IJzertijd graf 4<br />
graf (crematie) 1<br />
graf (urnenveld) 7<br />
grafheuvel 1<br />
nederzetting 8<br />
onbekend 37<br />
historie onbekend 1<br />
schip 1<br />
Romeinse tijd depositie 2<br />
graf 1<br />
graf (crematie) 1<br />
grafveld 9<br />
heiligdom 2<br />
nederzetting 13<br />
onbekend 103<br />
pottenbakkerij 2<br />
steenbakkerij 3<br />
versterking 1<br />
villa complex 1<br />
villacomplex 2<br />
wachtpost 1<br />
weg 6<br />
Middeleeuwen kerk? 1<br />
onbekend 34<br />
pottenbakkerij 1<br />
stad 1<br />
56
RAAP-rapport 1741<br />
Datering Complextype Aantal vindplaatsen<br />
Middeleeuwen Vroeg graf 2<br />
grafveld 3<br />
kerkheuvel 1<br />
nederzetting 7<br />
onbekend 54<br />
pottenbakkerij 1<br />
versterking 1<br />
walburcht 1<br />
Middeleeuwen Laat akker 4<br />
graf 2<br />
kasteel 4<br />
kerk 7<br />
kerkhof 3<br />
klooster 10<br />
motte 2<br />
nederzetting 8<br />
onbekend 97<br />
pottenbakkerij 2<br />
schip 2<br />
stad 27<br />
steenbakkerij 1<br />
versterking 2<br />
versterkt huis 3<br />
wal 3<br />
waterburcht 1<br />
Nieuwe tijd huisplaats 1<br />
industrie? 2<br />
landweer 3<br />
schans 3<br />
stad 1<br />
versterking 1<br />
Onbekend Beschoeiing 1<br />
brug 1<br />
industrie 1<br />
kerkhof 1<br />
onbekend 12<br />
schip 1<br />
stad 1<br />
weg 2<br />
Eindtotaal 937<br />
4.2.3 Indeling naar voedseleconomie<br />
Ten behoeve van het archeologisch verwachtingsmodel voor het onderzoeksgebied<br />
(hoofdstuk 5) zijn alle vindplaatsen (alle ARCHIS-waarnemingen, vondstmeldingen<br />
en vindplaatsen van RURA, HVR, MHVS en HVMS) ingedeeld op basis van de<br />
voedseleconomie. Hierbij zijn twee groepen onderscheiden:<br />
- jager-verzamelaars;<br />
- landbouwers.<br />
In plaats van het hanteren van de verschillende archeologische perioden (Paleo-,<br />
Meso- en Neolithicum) wordt in onderhavig rapport bewust gebruik gemaakt van<br />
57
Tabel 6. Vindplaatsen:<br />
voedseleconomie.<br />
RAAP-rapport 1741<br />
het begrip jager-verzamelaars. Alle vindplaatsen die dateren vanaf de Bronstijd<br />
worden tot landbouwgemeenschappen (of ‘landbouwers’) gerekend. De scheiding<br />
tussen Mesolithicum en Neolithicum (ca. 5.000 voor Chr.) is gebaseerd op het (al<br />
dan niet) sedentaire karakter van de samenlevingen (onder meer afgeleid van het<br />
voorkomen van aardewerk). Dit betekent evenwel niet dat de mensen van de ene<br />
op de andere dag van een jager-verzamelaars-bestaan plotseling overgingen op<br />
landbouw. Het is waarschijnlijk dat er sprake was van een langdurige periode waarin<br />
beide voedselvoorzieningssystemen naast elkaar en gecombineerd voorkwamen. De<br />
locatiekeuzefactoren voor jager-verzamelaars zijn dus behalve voor het Paleolithicum<br />
en Mesolithicum voor de <strong>gemeente</strong> <strong>Roermond</strong> in hoge mate ook van toepassing voor<br />
het Neolithicum.<br />
Vindplaatsen met een datering Paleolithicum-Neolithicum zijn als vindplaatsen<br />
van jager-verzamelaars beschouwd indien alleen vuursteen voorkomt in de<br />
vondstbeschrijvingen. Of beter gezegd: indien aardewerk hierin ontbreekt.<br />
Zoals beschreven kan op basis van het veelal geringe en weinig diagnostische<br />
vondstmateriaal vaak niet exact worden vastgesteld uit welke periode een vindplaats<br />
dateert. Het onderscheid tussen de verschillende economische bestaanswijzen kan<br />
op basis van vondstmateriaal van prospectief onderzoek dan ook niet altijd met<br />
zekerheid gemaakt worden.<br />
Datering jager-verzamelaars Landbouwers<br />
Steentijd 141<br />
Paleolithicum 2<br />
Paleolithicum Midden 10<br />
Paleolithicum Laat 10<br />
Mesolithicum 46<br />
Neolithicum 90 24<br />
Prehistorie 1 47<br />
Bronstijd 42<br />
IJzertijd 58<br />
historie 2<br />
Romeinse tijd 147<br />
Middeleeuwen 37<br />
Middeleeuwen Vroeg 70<br />
Middeleeuwen Laat 178<br />
Nieuwe tijd 12<br />
Onbekend 20<br />
Totaal 300 637<br />
58
RAAP-rapport 1741<br />
4.3 Resultaten: de archeologische vindplaatsen van <strong>Roermond</strong><br />
4.3.1 De Vroege Prehistorie<br />
Voor het Paleolithicum, Mesolithicum en een groot gedeelte van het Neolithicum,<br />
waarin de mens als jager-verzamelaar leefde, geldt in het algemeen dat weinig<br />
sporen en resten over zijn gebleven, ook in <strong>Roermond</strong>. Dit komt enerzijds door de<br />
kleinschaligheid en relatief korte tijdspanne dat men zich op één locatie ophield,<br />
waarbij men de ondergrond niet of nauwelijks verstoorde (sporen achterliet) en/of<br />
relatief weinig afval achterliet. Anderzijds ligt de oorzaak in de post-depositionele<br />
processen, waardoor resten en sporen met grotere waarschijnlijkheid zijn vergaan<br />
of vernietigd als gevolg van nadien plaatsgevonden erosieve processen. Dit laatste<br />
geldt in <strong>Roermond</strong> met name voor het Holocene maasdal (voor alle Paleolithische<br />
en Mesolithische vindplaatsen), maar ook voor het glaciale Maasterras (voor alle<br />
Paleolithische vindplaatsen), omdat de rivier met zijn westelijke verplaatsing veel van<br />
het oudere landschap met mogelijke archeologische resten heeft ‘opgeruimd’. Meer in<br />
het algemeen echter geldt dat vindplaatsen van de jager-verzamelaars erg kwetsbaar<br />
zijn, aangezien het om ondiep reikende vondstlagen gaat, die door landbewerking<br />
verstoord kunnen worden. Landbouwers laten meestal (ook) diepere grondsporen na,<br />
zodat in ieder geval een deel van de resten minder kwetsbaar is.<br />
In totaal zijn in de <strong>gemeente</strong> <strong>Roermond</strong> 10 vindplaatsen uit het Midden Paleolithicum,<br />
10 vindplaatsen uit het Laat Paleolithicum, 41 vindplaatsen uit het Mesolithicum (zie<br />
figuur 49) en 114 vindplaatsen uit het Neolithicum (zie figuur 50) bekend.<br />
4.3.1.1 Midden Paleolithicum (300.000 – 33.000 jaar voor Chr.)<br />
De 10 vindplaatsen uit het Midden Paleolithicum bestaan uit 1 kampement en 9 losse<br />
vondsten. Het kampement (waarnemingsnummer 19200) ligt op locatie De Lanck te<br />
Swalmen, waar naast vuurstenen artefacten ook nog een vondst van natuursteen<br />
is gedaan (ARCHIS-waarnemingsnummer 9833). Zoals te verwachten is, liggen de<br />
vindplaatsen vooral op het Pleniglaciale Maasterras, het enige toegankelijke gebied in<br />
deze periode (zie § 2.2.2): in het noordwesten langs de Swalm en ten zuiden van de<br />
Keulse baan. De overige gebieden behoorden gedurende het Midden Paleolithicum<br />
namelijk nog tot het stroomdal van de (vlechtende) Maas. Eén losse vondst (ARCHISwaarneming<br />
9855) is echter wel op het Laat-Glaciale terras gevonden, maar betreft<br />
waarschijnlijk een verspoelde vondst.<br />
4.3.1.2 Laat Paleolithicum(33.000-8.800 voor Chr.)<br />
Ook de 10 vindplaatsen uit het Laat-Paleolithicum liggen met name op het<br />
Pleniglaciale Maasterras; ook in deze periode behoorden de overige gebieden<br />
nog tot het stroomdal van de (vlechtende) Maas. Slechts 1 melding (een losse<br />
vondst) is in het dal van de Maas gevonden, maar dit betreft een vondst die bij<br />
baggerwerkzaamheden is aangetroffen (ARCHIS-waarneming 38438). De overige<br />
59
RAAP-rapport 1741<br />
9 vindplaatsen betreffen 3 kampementen en 6 losse vondsten (tabel 5). Eén van de<br />
losse vondsten (Archis-waarneming 130481) en 1 kampement (ARCHIS-waarneming<br />
31770) zijn aan de Federmesser-cultuur toegekend, terwijl voorts 1 kampement aan<br />
de Ahrensburg-cultuur kan worden toegeschreven (ARCHIS-waarneming 31673). De<br />
overige meldingen zijn niet nader aan een bepaalde cultuur toegewezen.<br />
4.3.1.3 Mesolithicum(8.800-4.900 voor Chr.)<br />
De 46 vindplaatsen uit het Mesolithicum bestaan uit 31 kampementen en 15 losse<br />
vondsten. Hoewel vanaf deze periode het gehele Laat-glaciale Maasterras voor<br />
de mens beschikbaar is, liggen ook de meeste mesolithische vindplaatsen op het<br />
Pleniglaciale terras. Een duidelijke verklaring hiervoor hebben we niet, maar het is<br />
bijvoorbeeld mogelijk dat de relatieve ondervertegenwoordiging van mesolithische<br />
vindplaatsen op het Laat-glaciale terras veroorzaakt wordt door de herkenbaarheid<br />
van vindplaatsen uit deze periode. Mogelijk dateren enkele van de niet nader<br />
dateerbare vindplaatsen (datering ‘steentijd’) uit het Mesolithicum.<br />
Enkele clusters met meerdere vindplaatsen uit het Mesolithicum vallen op (zie figuur<br />
49).<br />
In de eerste plaats het reeds in het Paleolithicum vaker bezochte gebied aan de<br />
Swalm, een gezien de natuurlijke omstandigheden – nabijheid van water - logische<br />
locatie. Opvallend binnen dit cluster is dat de meeste van deze vindplaatsen zich ten<br />
zuiden van de Swalm bevinden.<br />
Een tweede concentratie aan mesolithische vindplaatsen bevindt zich in het uiterste<br />
noorden van de <strong>gemeente</strong>, waar aan de Turfhei te Heide meerdere vindplaatsen<br />
uit de steentijd zijn aangetroffen. Enkele vindplaatsen zijn als archeologisch<br />
monument aangewezen (AMK-nummers 8660 en 10278). Beide monumenten<br />
betreffen een terrein van zeer hoge archeologische waarde, met resten uit het<br />
Mesolithicum en het Neolithicum. In het kader van de A73 heeft op de terreinen<br />
onderzoek plaatsgevonden, waarbij bleek dat de vuursteenconcentraties die werden<br />
aangetroffen grotendeels verstoord waren ('afgetopt').<br />
Een derde opvallende concentratie van meldingen bevindt tegen de oostelijke<br />
begrenzing van de <strong>gemeente</strong> ten oosten van Boukoul. Hier zijn meerdere<br />
vindplaatsen uit de steentijd gevonden, waaronder enkele uit het Mesolithicum. Twee<br />
meldingen, op de locaties De Lanck en de Galgenberg, betreffen voormalige AMKterreinen<br />
(ARCHIS-waarnemingen 9433, 9533). Ook hier dus blijkt een voorheen<br />
als monument gedefinieerd terrein later toch minder waardevol. De reden hiervoor<br />
is dat deze kwetsbare vindplaatsen relatief snel verstoord kunnen zijn, als gevolg<br />
van bodemwerking (zoals ploegen). Het ploegen heeft tot gevolg dat weliswaar veel<br />
materiaal gevonden wordt, maar dat de context nu verstoord is. Op basis van een<br />
60
RAAP-rapport 1741<br />
andere melding bestaat nu nog wel het monument 8558, een monument van zeer<br />
hoge archeologische waarde, met een grootte van 2,8 ha. Mesolithische resten zijn<br />
alleen onderzocht tijdens het boven beschreven onderzoek aan de A73.<br />
4.3.1.4 Neolithicum(4.900-2.000 voor Chr.)<br />
In <strong>Roermond</strong> zijn in totaal 114 vindplaatsen aan het Neolithicum toegeschreven,<br />
waarvan een groot gedeelte (70 %) losse vondsten betreft (tabel 5). In vergelijking<br />
met het Paleolithicum en Mesolithicum valt naast het grotere aantal ook de<br />
toename van het aantal complextypen op, omdat nu ook vondsten uit graven en<br />
mogelijke nederzettingen bekend zijn. Dit laatste is echter met behulp van alleen<br />
het vondstmateriaal niet eenvoudig te bepalen. Bij deze studie is er vanuit gegaan<br />
dat indien ook aardewerk tot het vondstspectrum van een vindplaats behoort, het<br />
complextype waarschijnlijk een nederzetting van landbouwers betreft en daarom<br />
nederzetting/kampement is genoemd. Indien alleen vuursteen is gevonden werd als<br />
complextype kampement toegekend.<br />
Zodoende lijkt nu het aantal kampementen tegenover het aantal nederzettingen<br />
aan te geven dat in <strong>Roermond</strong> ook gedurende het Neolithicum nog vooral jagerverzamelaars<br />
leefden (verhouding 20: 9). Deze conclusie is echter te voorbarig: het<br />
is zeer wel mogelijk dat deze verhouding veroorzaakt wordt door post-depositionele<br />
processen. Aardewerk is vergankelijk materiaal, dat door voortdurend opploegen, en<br />
als gevolg van vernatting, verdroging en vooral vorst, steeds verder uiteen brokkelt.<br />
Vuursteen is veel beter bestand en wordt bijgevolg vaker aangetroffen, ondanks dat<br />
beide materiaalgroepen misschien in overeenkomstige hoeveelheden zijn gebruikt.<br />
Uit het verspreidingspatroon van de neolithische vindplaatsen blijkt dat deze meer<br />
verspreid over het gehele onderzoeksgebied voorkomen dan vindplaatsen uit<br />
voorafgaande perioden: ook op het Laat-glaciale terras zijn nu meerdere vindplaatsen<br />
aanwezig. De verspreiding correspondeert grotendeels met die gebieden die op<br />
de verwachtingskaart voor jagers en verzamelaars een hoge verwachting hebben<br />
gekregen.<br />
Culturen<br />
Opmerkelijk is een aardewerkvondst in het Maasdal die aan de zogenaamde Lineair<br />
Bandkeramiek (LBK) wordt toegeschreven (ARCHIS-waarneming 29397), omdat deze<br />
cultuurgroep eigenlijk vooral in Zuid-Limburg voorkomt. De vondst sluit goed aan bij<br />
de in de NOaA genoemde LBK-vindplaatsen uit het Maasdal (zie bijlage 2, paragraaf<br />
2 De Vroege Prehistorie). Naast deze LBK-melding is binnen de <strong>gemeente</strong> <strong>Roermond</strong><br />
in vier gevallen de Michelsbergcultuur herkend. Het gaat in de eerste plaats om<br />
een gebied ten oosten van de Kitskensberg en ten zuiden van de Keulse baan<br />
(ARCHIS-waarnemingen 9295,44201 en 44202). ARCHIS-waarneming 9295 betreft<br />
een losse vondst binnen een groter gebied met AMK-status. Het gaat om de AMK-<br />
61
RAAP-rapport 1741<br />
terreinen 11141 en 11142, respectievelijk 15 en 9 ha groot, die nadien onder andere<br />
zijn onderzocht in het kader van de aanleg van de N293 (Van Dijk 1999; Verhart&<br />
Wansleeben 1999). Op de terreinen zijn vondsten uit het Neolithicum aangetroffen.<br />
De waarnemingen 44201 en 44202 liggen iets verder naar het oosten en zijn de<br />
aanleiding geweest hier monumenten te definieren. Het gaat respectievelijk om AMKterrein<br />
15136, een terrein van zeer hoge archeologische waarde en AMK-terrein<br />
15137, een terrein van hoge archeologische waarde. Op beide terreinen zijn scherven<br />
van de Michelsbergcultuur gevonden, maar niet of nauwelijks grondsporen (Verhart &<br />
Wansleeben 1999). Een laatste melding van de Michelsbergcultuur ligt ten zuidwesten<br />
van Swalmen, direct ten westen van de N271, met het toponiem Swalmen-Sypenhof<br />
(ARCHIS-waarneming 47150). Tijdens prospectie en een proefsleuvenonderzoek<br />
werden vondsten aangetroffen, maar geen te relateren grondsporen. De opgravers<br />
gaan uit van een slechte conservering aangezien het meeste vondstmateriaal uit de<br />
bouwvoor komt.<br />
In twee gevallen wordt de zogenoemde Enkelgraf cultuur genoemd (ARCHISwaarneming<br />
29478 en 29489), beide op de Bosheide te Swalmen, in het uiterste<br />
noodoosten van de <strong>gemeente</strong>. De Enkelgrafcultuur wordt echter tot het Late<br />
Neolithicum gerekend en daarom zullen deze waarnemingen verder besproken<br />
worden in § 4.3.2.1<br />
4.3.2 De Late Prehistorie<br />
Sporen van menselijke activiteiten uit het Laat Neolithicum, de Bronstijd en de<br />
IJzertijd zijn over het algemeen talrijker dan uit de Vroege Prehistorie, maar ook<br />
hier hebben post-depositionele processen veel vernietigd of verstoord. Binnen<br />
de <strong>gemeente</strong> <strong>Roermond</strong> zijn slechts vijf vindplaatsen uit het Laat Neolithicum, 42<br />
vindplaatsen uit de Bronstijd en 58 vindplaatsen uit de IJzertijd bekend (figuren 50<br />
en 52). Net als in geheel Zuid-Nederland zijn ook in <strong>Roermond</strong> vindplaatsen uit het<br />
Laat Neolithicum en de Bronstijd erg zeldzaam. Opvallend voor <strong>Roermond</strong> is dat<br />
ook de IJzertijd weinig voorkomt, terwijl deze periode elders in Zuid-Nederland niet<br />
zeldzaam is. Schaars zijn met name de nederzettingen, waarvan er op dit moment<br />
in de <strong>gemeente</strong> <strong>Roermond</strong> slechts drie uit de Bronstijd en acht uit de IJzertijd<br />
worden vermoed. We moeten echter niet vergeten dat vooral bij de IJzertijd nog<br />
veel nederzettingen ‘schuil’ kunnen gaan in de groep vindplaatsen waarvan het<br />
vindplaatstype onbekend is. Wat eveneens ontbreekt zijn vindplaatsen die wijzen op<br />
de productie en/of verwerking van ijzer, dat in tegenstelling tot brons ook lokaal (met<br />
moerasijzererts) kon gebeuren.<br />
Naast deze algemene lacunes ontbreken voorts ook voor deze perioden veelal<br />
nauwkeurige dateringen; in de meeste gevallen is alleen sprake van ‘Bronstijd’ of<br />
‘IJzertijd’. Slechts bij enkele meldingen naar aanleiding van opgravingen (bijv. aan<br />
62
RAAP-rapport 1741<br />
de Musschenberg, grafheuvels te Swalmen en divers onderzoek ten behoeve van<br />
de aanleg van de A73), waarbij ook het vondstmateriaal geanalyseerd is, komen<br />
nauwkeurigere dateringen voor. Zo bestaat nu bijvoorbeeld in het geheel geen beeld<br />
van verschillen tussen de Vroege Bronstijd, de Midden Bronstijd, de Late Bronstijd tot<br />
Vroege IJzertijd, de Midden IJzertijd en de Late IJzertijd.<br />
Opmerkelijk goed vertegenwoordigd in <strong>Roermond</strong> in vergelijking met overige regio’s<br />
zijn de deposities van met name wapens, een gebruik dat oorspronkelijk vanaf het<br />
Neolithicum voorkomt, maar vooral vanaf de Bronstijd ‘zichtbaar’ wordt. Het gaat<br />
vooral om baggervondsten uit de Maas, hetgeen wederom aangeeft hoe bepaalde<br />
gegevens eigenlijk alleen (figuurlijk) boven water komen als gevolg van ruimtelijke<br />
ontwikkelingen. Het betekent dus niet dat deposities niet ook elders kunnen<br />
voorkomen: ook in de dalen van de Roer en de Swalm en oude Maasgeulen kunnen<br />
deposities aanwezig zijn. De thema’s depositie en religie/spiritualiteit staan de laatste<br />
jaren in een groeiende belangstelling en het is pas sinds kort dat methodieken worden<br />
ontwikkeld die het mogelijk maken om mogelijke locaties van deposities op te nemen<br />
in verwachtingskaarten.<br />
4.3.2.1 Laat-Neolithicum (2900-2000 voor Chr.)<br />
Verschillende neolithische culturen zijn nog nauwelijks onderscheiden in het huidige<br />
archeologische bestand, maar in een aantal gevallen konden wel vindplaatsen in het<br />
Laat-Neolithicum gedateerd worden. Het gaat om in totaal vijf waarnemingen, die<br />
twee vindplaatsen betreffen. In beide gevallen gaat het om begravingen.<br />
Twee waarnemingen betreffen begravingen van de zogenoemde Enkelgraf<br />
cultuur (ARCHIS-waarneming 29478 en 29489), dicht bij elkaar op de Bosheide<br />
te Swalmen, in het uiterste noodoosten van de <strong>gemeente</strong>. Waarneming 29478<br />
betreft een grafheuvel en waarneming 29489 een grafveld. Deze meldingen zijn<br />
bijzonder, aangezien vondsten van deze cultuur vooral in Noord-Nederland worden<br />
aangetroffen. De cultuur wordt als voorganger op de Klokbeker cultuur gezien, die wel<br />
algemeen is in Limburg.<br />
De overige drie waarnemingen met neolithische graven uit het Laat Neolithicum zijn<br />
ARCHIS-waarnemingen 29459, 29488 en 31553. Waarnemingen 29459 en 29488<br />
liggen eveneens op de Bosheide te Swalmen, vlak bij elkaar en de twee Enkelgrafwaarnemingen.<br />
Aangezien de waarnemingen op maximaal 250 m van elkaar liggen<br />
zouden ze tot een enkel grafveld kunnen behoren. Op de locatie 29488 werd een<br />
grafheuvel, waarschijnlijk behorend tot de klokbekercultuur, in 1936 (Bursch) en<br />
in 1969 (BAI) onderzocht, waarna de heuvel in 1992 door de toenmalige ROB is<br />
gerestaureerd. Op de locatie ARCHIS 29459 heeft Bursch in 1936 eveneens een<br />
grafheuvel onderzocht, waarbij begravingen uit het Laat Neolithicum en de Bronstijd<br />
werden vastgesteld.<br />
63
RAAP-rapport 1741<br />
Waarneming 31553 ligt ook op het Pleniglaciale terras, maar zuidelijker: ten oosten<br />
van Boukoul-Hillenraad. Het gaat om een gebied met grafheuvels met ringwallen, die<br />
waarschijnlijk uit de Bronstijd dateren. Waarneming 31553 beschrijft het uitgevoerd<br />
onderzoek op deze locatie (Bursch in 1937, BAI in 1972) met resten van begravingen<br />
uit Laat Neolithicum en de Bronstijd, terwijl tevens resten uit de Vroege IJzertijd zijn<br />
aangetroffen.<br />
De resten uit het Laat Neolithicum te <strong>Roermond</strong> betreffen dus alleen graven, die<br />
steeds in de directe nabijheid van graven uit de Bronstijd liggen. De gewoonten voor<br />
begraving in <strong>Roermond</strong> lijken tussen het Laat Neolithicum en de Vroege Bronstijd dus<br />
een zekere mate van continuïteit te bezitten.<br />
4.3.2.2 Bronstijd (2.000-800 voor Chr.)<br />
Indien we het overzicht van bekende vindplaatsen in <strong>Roermond</strong> bekijken (tabel<br />
5), valt op dat de Bronstijd na het Paleolithicum en het Mesolithicum de minste<br />
ARCHIS-waarnemingen heeft. Deze ondervertegenwoordiging geldt niet alleen voor<br />
de <strong>gemeente</strong> <strong>Roermond</strong>, maar is algemeen voor Zuid-Nederland. Dat tot op heden<br />
weinig materiaal uit de Bronstijd is aangetroffen, wil natuurlijk niet zeggen dat er niet<br />
of nauwelijks bewoning was . Waarschijnlijk worden de vindplaatsen niet herkend<br />
of zijn ze niet meer herkenbaar. Zo is het aardewerk uit de (Vroege en met name<br />
Midden)Bronstijd veel brosser dan het materiaal daarvoor en daarna. Dit materiaal<br />
verweert erg snel als het aan de oppervlakte komt. Vuurstenen artefacten die<br />
specifiek uit de Bronstijd komen, zijn niet bekend, dus het is ook nog eens mogelijk<br />
dat enkele vindplaatsen met vuurstenen artefacten vindplaatsen uit de Bronstijd<br />
betreffen. Grafheuvels uit deze periode zijn vooral bewaard gebleven op plaatsen<br />
waar ze niet zijn geëgaliseerd door bijvoorbeeld landbouwwerkzaamheden (Van der<br />
Graaf, 1989). Zo liggen ook de Bronstijd grafheuvels bij Swalmen vooral in oude<br />
bosgebieden.<br />
De helft van het aantal ARCHIS-waarnemingen uit de Bronstijd in de <strong>gemeente</strong><br />
<strong>Roermond</strong> betreft graven (21), meestal grafheuvels, die voornamelijk zijn<br />
aangetroffen in de bosgebieden ten oosten van Swalmen (figuur 52). Slechts twee<br />
archis-waarnemingen van graven komen van duidelijk andere locaties, te weten<br />
de Musschenberg (ARCHIS-waarneming 36698) en de Kitskensberg (ARCHISwaarneming<br />
34708).<br />
Van de 21 waarnemingen van graven zijn 19 locaties als archeologisch monument<br />
geregistreerd. Meerdere van deze grafheuvels zijn archeologisch onderzocht, zoals<br />
de grafheuvels binnen archeologische monumenten 8576, 8577 en 15945 (Lanting &<br />
van der Waals, 1974).<br />
64
RAAP-rapport 1741<br />
Tegenover dit grote aantal bekende begravingen, staan slechts drie waarnemingen<br />
die mogelijk op nederzettingen wijzen (ARCHIS-waarnemingen 44172, 44452,<br />
406709). Bij geen van deze zijn echter daadwerkelijk plattegronden van boerderijen<br />
bekend. ARCHIS-waarneming 406709 en 44452, beide vastgesteld met onderzoek<br />
ten behoeve van de aanleg van de A73, liggen vlak bij elkaar, ten zuidwesten van<br />
Swalmen. ARCHIS-waarneming 44452 , de noordelikste van de twee, beschrijft<br />
de vindplaats Swalmen-Nieuwenhof, direct ten zuiden van de Swalm, op het laatglaciale<br />
Maasterras. Tijdens een proefsleuvenonderzoek zijn hier aardewerk en<br />
vuurstenen artefacten en ook enkele kuilen en paalsporen uit de Late Bronstijd tot<br />
Vroege IJzertijd gevonden, maar archeologische structuren als huisplattegronden<br />
zijn niet herkend. De vindplaats is niet geselecteerd voor een definitieve<br />
opgraving. Waarneming 406709, ca. 200-300 m zuidelijker, beschrijft aangetroffen<br />
vondstmateriaal uit de Vroege en Late Prehistorie en historische perioden, waaronder<br />
ook scherven van de wikkeldraadcultuur (Vroege Bronstijd). Sporen werden echter<br />
niet waargenomen.<br />
ARCHIS-waarneming 44172 betreft het onderzoek aan de Musschenberg in<br />
<strong>Roermond</strong>-Herten, waar naast grafheuvels uit de Vroege IJzertijd (Niederrheinische<br />
Grabhügel cultuur) ook resten uit het Neolithicum, de Bronstijd, de IJzertijd, Romeinse<br />
tijd en Middeleeuwen zijn aangetroffen. Tevens zijn hier twee scherven uit de Vroege<br />
Bronstijd, en twee concentraties aardewerk uit de overgang van Midden naar Late<br />
Bronstijd gevonden. Bovendien is – temidden van urnengraven uit de Vroege IJzertijd<br />
- een cluster met paalsporen uit waarschijnlijk de Late Bronstijd gevonden. Een<br />
duidelijke plattegrond is niet herkend, maar de sporen wijzen wel op één of meerdere<br />
kleine gebouwtjes.<br />
Opvallend tussen de vindplaatstypen uit de Bronstijd zijn de deposities. Het gaat om<br />
7 deposities, te weten 4 bijlen, 2 zwaarden en 1 dolk. Verder bevinden zich tussen<br />
de Bronstijd vindplaatsen met een ‘onbekend’ vindplaatstype nog eens 5 meldingen<br />
van een bijl die tijdens baggerwerkzaamheden naar boven zijn gekomen, die<br />
waarschijnlijk eveneens met deposities te maken hebben. Het begrip depositie wordt<br />
gebruikt, indien we van mening zijn dat de mens opzettelijk bepaalde voorwerpen<br />
heeft achter gelaten. Hoewel zeker ook profane redenen voor enkele gevonden<br />
deposities bestaan en dit natuurlijk moeilijk is vast te stellen, gaan we er vanuit dat<br />
de meesten deposities een spirituele achtergrond hebben. Zekerheid hierin heeft<br />
men alleen als ook een gemarkeerde sacrale ruimte bestaat, zoals bijvoorbeeld een<br />
tempel of grafveld. Maar ook op basis van een opvallende vondstsamenstelling en/<br />
of context (grondsporen, landschappelijke omgeving) worden rituele deposities<br />
onderscheiden. Het bekendste fenomeen betreft het deponeren van bijzondere<br />
(gave!) bronzen voorwerpen, voornamelijk wapens in natte gebieden zoals<br />
moerassen. Opmerkelijk zijn echter ook de vondsten uit rivieren, zoals bijvoorbeeld is<br />
gebleken uit baggervondsten uit de Maas bij <strong>Roermond</strong>. Deze relatief grote aantallen<br />
65
RAAP-rapport 1741<br />
van wapens in een rivier komen vooral voor in Maas, Waal en Rijn, binnen de<br />
driehoek Tiel-Duisburg-<strong>Roermond</strong> (van den Broeke, 2005). De monding van de Roer<br />
in de Maas speelt daarbij volgens Roymans een belangrijke rol (Roymans, 1991),<br />
omdat op diverse andere plaatsen in Europa deze wapenvondsten namelijk vooral op<br />
locaties worden aangetroffen waar twee rivieren elkaar ontmoeten.<br />
Tot slot moet nog opgemerkt worden dat een differentiatie tussen de Vroeg-, Midden<br />
en Late Bronstijd slechts bij enkele graven of vondsten mogelijk was; in de meeste<br />
ARCHIS-meldingen worden algemene dateringen genoemd.<br />
4.3.2.3 IJzertijd (800-12 voor Chr.)<br />
In totaal zijn in de <strong>gemeente</strong> <strong>Roermond</strong> 58 vindplaatsen uit de IJzertijd bekend,<br />
waarvan 37 met onbekend vindplaatstype. Drie van de waarnemingen met een<br />
onbekend vindplaatstype gaan om opgebaggerde zwaarden uit de Late IJzertijd. Van<br />
de vondstomstandigheden is erg weinig bekend (zelfs de toegevoegde coördinaten<br />
zijn slechts een benadering), maar gezien de aard van deze vondsten en de natte<br />
context waarin ze zijn gevonden kunnen dit (rituele) deponeringen zijn geweest.<br />
Twaalf vindplaatsen (21%) betreffen begravingen. Het gaat vooral om vondsten<br />
uit urnenvelden (Late Bronstijd – Vroege IJzertijd), maar in één geval ook van een<br />
grafheuvel (ARCHIS-waarneming 31553), te midden van grafheuvels uit de Bronstijd.<br />
In een ander geval bestaat juist een verband met graven uit een opvolgende<br />
periode: In Maasniel (ARCHIS-waarneming 30691) werden resten van een graf<br />
uit de IJzertijd gevonden, in de directe omgeving van een Romeins grafveld. De<br />
bekendste grafvondsten uit de IJzertijd stammen natuurlijk van de Musschenberg,<br />
waar met grootschalig onderzoek eind jaren ’90 begin 2000 een groot gedeelte van<br />
een urnenveld werd onderzocht. In totaal werden 153 bijzettingen gedocumenteerd,<br />
daterend tussen 800 en 600 v. Chr. (Tol, e.a., 2000). Hierbij werd echter nog niet<br />
het gehele grafveld onderzocht. Volgens Lohof, die aangrenzend een aanvullend<br />
onderzoek deed, zijn in het grafveld Musschenberg in totaal waarschijnlijk 350 tot 450<br />
graven aanwezig geweest (Lohof, 2001).<br />
Acht vindplaatsen uit de IJzertijd (slechts 14%) wijzen op de aanwezigheid van<br />
nederzettingen. In de meeste gevallen gaat het slechts om vondsten van aardewerk;<br />
alleen tijdens archeologisch onderzoek in Swalmen-Middelhoven, voorafgaand aan<br />
de aanleg van de A73, zijn ook daadwerkelijk grondsporen uit de IJzertijd gevonden<br />
(ARCHIS-waarneming 46595). Herkenbare structuren van huisplattegronden zijn<br />
hierbij echter niet aangetroffen. Blijkbaar bevindt zich op deze locatie slechts<br />
een periferie van een vindplaats en niet de kern van een nederzetting. Als<br />
vervolgonderzoek is alleen een bouwbegeleiding uitgevoerd, die dit beeld bevestigde:<br />
66
RAAP-rapport 1741<br />
slechts twee kringgreppels, een speker en enkele afzonderlijke kuilen werden<br />
gevonden.<br />
Ook voor het bestand van de IJzertijd geldt dat niet of nauwelijks in de Vroege,<br />
Midden en Late IJzertijd onderscheiden kan worden. Indien dit wel mogelijk was,<br />
zoals o.a. in het grafveld op de Musschenberg, betreft dit vooral de Vroege IJzertijd<br />
of iets algemener de Vroege tot Midden IJzertijd. Toch zijn ook enige, met name<br />
losse vondsten uit de veel zeldzamere Late IJzertijd wel bekend. Het gaat daarbij in<br />
de eerste plaats om de opgebaggerde vondsten: naast vier zwaarden uit de La Tène<br />
periode (ARCHIS-waarnemingen 15618, 15640, 16212, 21290) ook nog een dissel,<br />
een bijl en mogelijk twee bronzen armbanden (respectievelijk ARCHIS-waarnemingen<br />
17533, 16211, 1436 en 31832) die mogelijk op deposities uit deze periode wijzen.<br />
Hiernaast wijzen een Keltische munt op de Musschenberg (ARCHIS-waarneming<br />
51954), twee fragmenten van typische glazen armbanden uit de Latène-periode<br />
(ARCHIS-waarnemingen 131046, 131047) direct ten zuiden van Spik en twee van<br />
dergelijke fragmenten te Asselt (ARCHIS-waarnemingen 9648, 11372) op mogelijke<br />
locaties waar zich nederzettingen of graven uit de Late IJzertijd kunnen bevinden.<br />
Zowel de munt als ook de armbandfragmenten komen echter ook in Vroeg Romeinse<br />
contexten voor. Op twee locaties waar meer vondstmateriaal is gevonden, bestaat<br />
het vermoeden dat daadwerkelijk een nederzetting of grafveld uit de Late IJzertijd<br />
is aangetroffen. Het gaat om een grafveld direct ten oosten van Heide (ARCHISwaarneming<br />
31641), met aardewerk dat in de Midden tot Late IJzertijd gedateerd<br />
wordt en een mogelijke nederzetting aan de Eppenbroek direct ten zuiden van<br />
Swalmen, waar naast aardewerk driehoekvormige weefgewichten zijn gevonden<br />
(ARCHIS-waarneming 31650).<br />
67<br />
Figuur 24. Graf 158<br />
met urn tijdens de<br />
opgraving op de Musschenberg<br />
(Tol, Roymans, Hiddink<br />
& Kortlang, 2000:<br />
fig.2.6).
RAAP-rapport 1741<br />
4.3.3 De Romeinse tijd<br />
Vindplaatsen uit de Romeinse tijd vormen na de Late Middeleeuwen de grootste<br />
groep in de <strong>gemeente</strong> <strong>Roermond</strong>. Dit wordt in de eerste plaats veroorzaakt door<br />
de grote bewoningsdichtheid in de Romeinse tijd, die beduidend groter was dan<br />
in voorafgaande perioden en de Vroege Middeleeuwen. Een tweede factor is de<br />
grotere en robuustere ‘output’ van gebruiksvoorwerpen en afval: afgezien van de<br />
grotere aantallen, bestaat veel beter goed gebakken aardewerk, en keramisch en<br />
natuurstenen bouwmateriaal, materiaal dat lang aan het oppervlak kan blijven liggen<br />
zonder te vergaan. Ten slotte bestaat de erfenis uit de Romeinse tijd ook uit zware of<br />
diep gefundeerde structuren zoals stenen gebouwen (met kelders), diep gefundeerde<br />
houtbouw, wegen en ovens.<br />
Binnen de <strong>gemeente</strong> <strong>Roermond</strong> zijn 147 vindplaatsen uit de Romeinse tijd bekend<br />
(zie tabel 7), waarvan 103 vindplaatsen van een onbekend vindplaatstype (enkele<br />
losse vondsten). Tussen de vele ARCHIS-waarnemingen met een onbekend<br />
vindplaatstype bevinden zich minstens 18 baggervondsten uit de Maas die mogelijk<br />
deposities zijn: 10 munten, 2 bijlen, 2 ketels, 2 fibulae 1 hanger en een stuk glas. Een<br />
opmerkelijke baggervondst betreft voorts de melding van een bronzen helm (ARCHISwaarneming<br />
30548). Enkele vindplaatsen van een onbekend type liggen vlakbij<br />
bekende nederzettingen of grafvelden en zullen hoogstwaarschijnlijk tot hetzelfde<br />
ensemble van woonplaatsen met bijbehorende grafvelden behoren, maar voor een<br />
groot gedeelte van deze vindplaatsen blijft de aard van de vindplaats voorlopig<br />
onduidelijk.<br />
Ondanks dat bij 70% van de vindplaatsen het vindplaatstype onbekend is, bezit<br />
<strong>Roermond</strong> reeds nu een veelzijdig beeld van een indrukwekkend cultuurlandschap<br />
uit de Romeinse tijd. Naast woonplaatsen, graven en deposities zijn delen van<br />
een Romeinse weg, locaties met ambachtelijke producties en meldingen over een<br />
heiligdom bekend. Het hoge aantal vindplaatsen met een onbekend vindplaatstype<br />
wees ons echter al op de beperkingen van het huidige bestand en dit geldt ook voor<br />
wat betreft de dateringen. De Vroege (15 voor Chr. – 69 na Chr.), Midden (69 - 270 na<br />
Chr.) en Late (270 – 450 na Chr.) Romeinse tijd zijn niet of nauwelijks onderscheiden.<br />
Aanwijzingen die duidelijk wijzen op bewoning (of begraving) in de Vroege of Late<br />
Romeinse tijd zijn uiterst zeldzaam. Vondsten uit de Vroege Romeinse tijd betreffen<br />
vooral de vondsten die in de vorige paragraaf reeds ter sprake zijn geweest,<br />
vondsten uit de late IJzertijd die tot in de Vroeg Romeinse tijd kunnen zijn gebruikt:<br />
twee van de opgebaggerde zwaarden (archis-waarnemingen 21290 en 16212), een<br />
opgebaggerde bronzen armband (archis-waarneming 31832), de fragmenten van<br />
glazen armbanden van Asselt en iets ten zuiden van Spik en de Keltische munt van de<br />
Musschenberg. Hiernaast komen alleen nog een spiraalfibula uit de verzameling van<br />
Gullion (archis-waarneming 33370, zonder duidelijke vondstlocatie), een Denarius<br />
(zilveren Romeinse munt, archis-waarneming 51879) van de Kitskensberg en een<br />
68
RAAP-rapport 1741<br />
opgebaggerde helm (archis-waarneming 30548). De aanwijzingen voor de Late<br />
Romeinse tijd zijn zo mogelijk nog zeldzamer. Het gaat om aardewerk uit het grafveld<br />
direct ten noorden van de Zwarte berg (archis-waarneming 33446), aardewerk<br />
van de Musschenberg (archis-waarneming 403609) en een bronzen haarnaald<br />
van Asselt (archis-waarneming 1425), en tot slot om aardewerk in combinatie met<br />
bewoningssporen (een hutkom) uit de Late Romeinse tijd te Swalmen-Houterveld<br />
Noord (archis-waarnemingen 30664 en 30682). De vondstlocatie Swalmen-<br />
Houterveld Noord komt nog uitgebreid ter sprake bij de behandeling van de Vroege<br />
Middeleeuwen (paragraaf 4.3.4.1), aangezien op deze locatie ook begravingen uit de<br />
Vroege Middeleeuwen zijn aangetroffen.<br />
De nu bekende woonlocaties uit de Romeinse tijd in <strong>Roermond</strong> kunnen<br />
onderscheidden worden in landelijke nederzettingen en villacomplexen. Met de eerste<br />
groep worden eigenlijk de traditionele woonplaatsen bedoeld, zoals deze ook vanuit<br />
de metaalperioden bekend zijn: enkele alleenstaande hoeven, of kleine gehuchten<br />
met boerderijen die met behulp van houtbouw geconstrueerd zijn en te midden van<br />
hun kleine akkergebieden liggen. Zoals vermeld (hoofdsstuk 3.7) ontstaan naast deze<br />
traditionele nederzettingen ook nieuwe nederzettingstypen zoals het villacomplex,<br />
de vicus (het wegdorp) en zelfs steden, waarbij voor het eerst ook steenbouw een rol<br />
speelt. In <strong>Roermond</strong> zijn wat dit betreft alleen drie waarnemingen van villacomplexen<br />
bekend (ARCHIS-waarnemingen 6724, 30901 en 28405). Waarneming 6724 beschrijft<br />
het aantreffen van bouwmateriaal en aardewerk bij de aanleg van een grindgat in de<br />
huidige Oolderplas. De waarnemingen 30901 en 28405 liggen vlak naast elkaar (ca.<br />
100 meter) langs de noordelijke Swalmoever in Swalmen-Groenewoud en betreffen<br />
een archeologisch monument (AMK's 1386 en 15774). Gezien de nabijheid van de<br />
waarnemingen is waarschijnlijk sprake van één complex. Melding 28405 beschrijft de<br />
vondst van aardewerk, terwijl 30901 (ingevoerd door de ROB) geen nadere informatie<br />
verschaft. Opvallend is in ieder geval de nabijheid aan de Romeinse weg van Xanten<br />
naar Trier, die direct ten oosten van dit complex over de Swalm steekt.<br />
De overige (landelijke) nederzettingen liggen redelijk verspreid over het gehele<br />
grondgebied van <strong>Roermond</strong>: de Oolderplas, de Musschenberg, op de Zwarte berg bij<br />
Melick, de Melicker Heide, ter hoogte van de Leygraaf en de Elmpter weg, in Asselt,<br />
tussen Asselt en Swalmen, ten oosten van Swalmen aan de Swalm en tenslotte te<br />
Heide. Slechts enkele van de complexen zijn middels een proefsleuvenonderzoek<br />
onderzocht. Van de 11 waarnemingen van graven of grafvelden is met name het<br />
grafveld van Maasniel bekend, dat in de tachtiger jaren van de 20e eeuw door de<br />
stichting RURA gedeeltelijk is opgegraven (ARCHIS-waarnemingen 30691, 30686,<br />
30689, 30523, 15825, 31829, 31746, 19335 en 30680).<br />
69
Tabel 7. Overizcht<br />
van vindplaatstypen<br />
uit de Romeinse tijd.<br />
RAAP-rapport 1741<br />
Romeinse tijd Vindplaatstype Aantal<br />
depositie 2<br />
graf 1<br />
graf (crematie) 1<br />
grafveld 9<br />
heiligdom 2<br />
nederzetting 13<br />
onbekend 103<br />
pottenbakkerij 2<br />
steenbakkerij 3<br />
versterking 1<br />
villacomplex 3<br />
wachtpost 1<br />
weg 6<br />
Opvallend zijn twee meldingen met betrekking tot een heiligdom (ARCHISwaarnemingen<br />
30476 en 30484), vlak bij elkaar direct ten noorden van de rijksweg<br />
N280 <strong>Roermond</strong>-Horn in het holocene Maasdal. Naast het bekende wij-altaar aan<br />
de godin RURA (figuur 25) zijn ook meerdere fragmenten van tufsteen en keramisch<br />
bouwmateriaal gevonden. Mogelijk heeft het heiligdom gestaan nabij de monding van<br />
de Roer in de Maas (in de Romeinse tijd), maar dat blijft voorlopig hypothetisch.<br />
Waarnemingen van pottenbakkerijen en steenbakkerijen wijzen op enige<br />
economische activiteiten, zoals we deze vanaf de Romeinse tijd ook zeker mogen<br />
verwachten. De drie steenbakkerijen en één pottenbakkerij komen alle uit de buurt<br />
van Wieler (respectievelijk ARCHIS-waarnemingen, 29113, 30760, 121179 en<br />
27790). De tweede pottenbakkerij (ARCHIS-waarneming 33763)is zeer onzeker: het<br />
betreft een oude melding van een handelaar in porselein over naar België verkocht<br />
aardewerk uit de Romeinse tijd en Middeleeuwen. Als mogelijke herkomstlocatie<br />
wordt het (water)gebied tussen Hatenboer en Herten genoemd. Het lijkt wat mager<br />
dat productiecentra alleen bij Ool en Wieler hebben bestaan. Op meerdere locaties<br />
in de dalen van de Maas, Roer en Swalm kunnen gunstige locaties voor keramische<br />
producties hebben bestaan: er is klei of leem aanwezig en er bestaan soms goede<br />
vervoersmogelijkheid over water.<br />
Een opmerkelijke waarneming betreft de mogelijke resten van een Romeinse<br />
versterking onder het kerkje van Asselt (ARCHIS-waarneming 30827). Tijdens<br />
renoveringswerkzaamheden in 1916-1917, onder leiding van architect Cuijpers uit<br />
<strong>Roermond</strong>, worden door Van Beurden enkele funderingen aangetroffen die hij als<br />
'tolhuisje' en als fort interpreteert. Later zou Holwerda, na eigen onderzoek in 1928<br />
en 1929, Van Beurden’s interpretaties gedeeltelijk van de hand wijzen en de resten<br />
liever zien als behorend tot een vroegmiddeleeuwse curtis (zie hieronder bij Vroege<br />
70
RAAP-rapport 1741<br />
Middeleeuwen). Opmerkelijk is ook dat in het kerkje zelf Romeins bouwmateriaal is<br />
hergebruikt. Het gaat daarbij om verschillende stukken keramisch bouwmateriaal en<br />
ook brokken met dakpanstukjes gemagerd caementitium, Romeins beton dus. Dit<br />
laatste wijst er waarschijnlijk op dat in de buurt een imposant Romeins gebouw heeft<br />
gestaan (villa, versterking?) met een hypocaustsysteem.<br />
Veel meer dan in voorafgaande perioden wordt vanuit het archeologisch bestand<br />
een cultuurlandschap met infrastructuur duidelijk. Opmerkelijk daarbij is vooral de<br />
Romeinse weg van Xanten naar Trier, waarvan het verloop bij Swalmen grotendeels<br />
gereconstrueerd kan worden. Ten oosten van Swalmen en Boukoul is de weg nog<br />
fysiek in het veld herkenbaar als een verhoogde grindbaan (figuur 21). Deze weg<br />
heeft tegenwoordig de naam 'Steinke'(Luys, 1993). Volgens Ort was op de plaats<br />
waar de weg de Swalm oversteekt op beide oevers een kiezeldam waarneembaar<br />
(Ort, 1884). Aan de noordzijde van de Swalm vervolgt de weg volgens Ort in<br />
noordoostelijke richting naar de Duitse grens. De ligging van deze weg is sinds kort<br />
bekend, dankzij het nieuwe digitale hoogte bestand van Nederland (AHN). Aangezien<br />
hiermee zeer fijne hoogteverschillen kunnen worden opgemerkt, kon de weg als<br />
rechtlijnige structuur vastgesteld worden (figuur 22 ). Uit de kaart, behorende bij de<br />
studie van Ort, wordt haaks op de weg van Xanten naar Trier, langs de noordoever<br />
van de Swalm, ook een Romeinse weg aangegeven die van Swalmen naar het Duitse<br />
Uerdingen loopt (Ort, 1884). Hoewel van deze weg geen waarnemingen bekend zijn,<br />
is het niet onwaarschijnlijk dat deze weg bestaan heeft. Langs de noordelijke oever<br />
71<br />
Figuur 25. Wijsteen Rura.
RAAP-rapport 1741<br />
van de Swalm bevinden zich namelijk meerdere vindplaatsen van nederzettingen uit<br />
de Romeinse tijd die mogelijk door de weg verbonden zijn geweest.<br />
De weg Xanten-Trier, die <strong>Roermond</strong> met de ‘grote’ Romeinse wereld verbond, lijkt<br />
met zijn route op het pleniglaciale terras te blijven. Zoals hierboven vermeld is<br />
het verloop tot Boukoul redelijk zeker, maar verder naar het zuiden bestaat alleen<br />
nog een waarneming direct ten zuiden van de Keulse baan (ARCHIS-waarneming<br />
130479). Mogelijk wijst het vastgestelde grafveld ten westen van Staat (ARCHISwaarnemingen<br />
33878, 33879 en 33881) op het verloop daartussen. Graven, met<br />
name grafmonumenten, werden in de Romeinse tijd immers bij voorkeur langs<br />
wegen aangelegd. Restanten van de weg zijn voorts ten oosten van de Kitskensberg<br />
aangetroffen in de vorm van een grindstrook, geflankeerd door ondiepe greppels<br />
(Verhart & Wansleeben, 1999). Het is zeer aannemelijk dat naast deze hoofdweg ook<br />
nog enkele oost-west verbindingen hebben bestaan, routes tussen deze hoofdweg<br />
en de Maas, waarvan voorlopig nu alleen de noordoever van de Swalm genoemd kan<br />
worden.<br />
Een andere interessante locatie bevindt zich in het holocene Maasdal. Tussen Asselt<br />
en Leeuwen ligt een locatie met meerdere ARCHIS-waarnemingen, waarvan twee<br />
uit de Romeinse tijd: ARCHIS-waarnemingen 30623 en 30809, respectievelijk een<br />
melding van een Romeinse weg en een aangetroffen Romeinse munt. De melding<br />
over de weg is gebaseerd op een oude melding van Bursch uit 1937, die aan de<br />
hand van luchtfoto’s hier een Romeinse weg meende te zien lopen. Opvallend zijn<br />
in ieder geval ook de overige vondsten bij deze locatie: naast de Romeinse munt<br />
zijn ook meerdere bijlen uit de Bronstijd of het Neolithicum gevonden (ARCHISwaarnemingen<br />
3217, 3226, 4065, 4066, 4070). Dergelijk vondstmateriaal wijst<br />
in het beekdalonderzoek (paragraaf 5.3) veelal op bepaalde beekovergangen,<br />
verbindingsroutes die vaak gedurende langere perioden, dus ook tot in de Romeinse<br />
tijd, in gebruik zijn geweest.<br />
Een laatste opmerkelijke waarneming betreft een mogelijke wachtpost ten<br />
noordwesten van Swalmen (ARCHIS-waarneming 30754). Het is echter de vraag of<br />
deze melding ook daadwerkelijk een wachtpost betreft: in de melding wordt alleen<br />
gesproken over fundamenten van veldkeien in een bepaalde richting en aardewerk uit<br />
de Romeinse tijd.<br />
4.3.4 De Middeleeuwen en vroegmoderne tijd<br />
In deze paragraaf worden in eerste instantie de Vroege, Volle en Late Middeleeuwen<br />
(4.3.4.1) en de Nieuwe tijd (4.3.4.2) onderscheiden. Aangezien ons voor een<br />
inventarisatie van vindplaatsen uit de Nieuwe tijd ook historisch kaartmateriaal ter<br />
beschikking staat, worden in deze paragraaf ook historische kaarten beschreven. In<br />
paragraaf 4.3.4.3 tenslotte wordt aandacht besteed aan een bijzondere categorie van<br />
72
RAAP-rapport 1741<br />
vindplaatsen uit de Middeleeuwen tot Vroegmoderne tijd, de oude historische kernen.<br />
Deze vindplaatsen vormen grote en gedifferentieerde ensembles van archeologische<br />
en historische gegevens, die het meest tot hun recht komen in een afzonderlijke<br />
bespreking per historische kern (alfabetisch).<br />
4.3.4.1 De Vroege Middeleeuwen (450 -1050)<br />
Ondanks dat vindplaatsen uit de Vroege Middeleeuwen binnen Nederland<br />
zeldzaam zijn, zijn in <strong>Roermond</strong> meerdere vindplaatsen aangetroffen. In totaal<br />
zijn 71 vindplaatsen uit de Vroege Middeleeuwen bekend, waarvan weliswaar 54<br />
met een onbekend vindplaatstype. Vijf meldingen hebben betrekking op resten<br />
van begravingen en zeven op die van nederzettingen. Hiernaast zijn nog een<br />
pottenbakkerij, een versterking en een walburcht bekend (zie ook tabel 5). Naast deze<br />
bekende waarnemingen bestaat nog een vindplaats die is onderzocht in het kader<br />
van de aanleg van de A73, maar (nog) niet in ARCHIS staat (zie onder). Tussen de<br />
vindplaatsen met ‘onbekende’ vindplaatstype bevinden zich 12 waarnemingen van<br />
baggervondsten uit de Maas, waaronder 4 zwaarden, 6 lanzen, 2 fibulae, een munt en<br />
een sieraad, mogelijke depositievondsten.<br />
De meeste waarnemingen hebben dateringen in de Karolingische of Ottoonse<br />
tijd (8e-11e eeuw), slechts in één geval is sprake van oudere vondsten: een<br />
Merovingische grafveld (5e-7e eeuw) en aangetroffen bewoningsresten uit de Laat<br />
Romeinse tijd (4e -5e eeuw) aan de Houtakker te Swalmen. De meest spectaculaire<br />
vondst staat nog niet in ARCHIS gemeld: de vondst van 1047 zilveren munten en<br />
minstens 26 sieraden, voornamelijk daterend uit de 9e eeuw. Deze opmerkelijke<br />
baggervondst werd echter pas ontdekt toen de lading grind (in Goes) werd gelost! De<br />
precieze locatie is natuurlijk, zoals bij alle baggervondsten, nagenoeg onbekend.<br />
Bij Asselt zijn drie locaties bekend, die waarschijnlijk op bewoning wijzen<br />
(nederzetting, hoeve), te weten ARCHIS-waarnemingen 9632, 19170 en 401061.<br />
ARCHIS-waarnemingen 19170 (nabij de kerk van Asselt) en 401061 (ten noorden<br />
van Asselt, bij camping Maaszicht) omvatten zowel aangetroffen funderingen als<br />
ander vondstmateriaal, maar ARCHIS-waarneming 9623 meldt alleen aangetroffen<br />
scherven. Een volgende locatie met bewoning betreft de dubieuze ARCHISmelding<br />
van het A73 onderzoek tussen Asselt en Swalmen, met coördinaten ten<br />
zuiden maar een toponiem (Middelhoven) ten noorden van de Swalm. Tijdens het<br />
proefsleuvenonderzoek zijn enkele kuilen en een graf uit de Karolingische periode<br />
gevonden, en ook iets ouder gedateerd aardewerk.<br />
Aan de Houtakker/Houterveld te Swalmen zijn aanwijzingen gevonden voor<br />
bewoning uit de Late Romeinse tijd tot in de Vroege Middeleeuwen (ARCHIS 15606),<br />
terwijl tevens Merovingische begravingen (rijengraven uit de 6e-7e eeuw) werden<br />
aangetroffen (ARCHIS-waarnemingen 30664 en 30682). Vermoedelijk behoorde een<br />
73
RAAP-rapport 1741<br />
vastgestelde hutkom tot een nederzettingscomplex van rond 400 n. Chr. (Milikowski,<br />
1984). De bewoning lijkt hier vanaf de Romeinse tijd dus door te lopen tot in de<br />
Vroege Middeleeuwen. Ongeveer 1,5 kilometer ten westen hiervan werden tijdens<br />
een vlakdekkende opgraving ten behoeve van de aanleg van de A73 te Swalmen-<br />
Nieuwenhof (ARCHIS-waarneming onbekend) naast bewoningsresten uit de 7etot<br />
10e eeuw delen van een landelijke nederzetting uit de 12e eeuw gevonden<br />
(Gerrets, 2004). Twee volgende waarnemingen stammen eveneens van onderzoek<br />
ten behoeve van de A73. De eerste locatie is bij Straat (ARCHIS-waarnemingen<br />
404140 en 404861), waar een hoeve uit de Volle Middeleeuwen (11e-12e eeuw)<br />
werd aangetroffen (Schutte, 2005). De tweede locatie ligt iets ten zuidwesten van<br />
Straat (ARCHIS-waarneming 27101), waar aardewerk uit de Vroege Middeleeuwen<br />
(datering onbekend) is gevonden. Een laatste opmerkelijke nederzettingslocatie<br />
betreft de Zwarte berg te Melick tegen de zuidelijke <strong>gemeente</strong>grens (ARCHISwaarneming<br />
15821), een opvallende verhoging in het Roerdal, waar ook resten uit de<br />
Romeinse tijd zijn gevonden. Tijdens een archeologische begeleiding bij de aanleg<br />
van rioleringen werden op deze locatie twee afvalkuilen uit de Karolingische periode<br />
aangetroffen.<br />
In totaal zijn drie of vier plaatsen met begravingen bekend, twee aan de noordelijke<br />
oever van de Swalm en één mogelijk twee te Swalmen-Middelhoven. Deze laatste<br />
(ARCHIS-waarnemingen 46594 en 46595) betreffen de vondsten van twee slecht<br />
bewaarde skeletten, waarvan er één met behulp van een C14-datering in de Volle<br />
Middeleeuwen gedateerd kon worden. Beide vondsten zijn tijdens onderzoek in het<br />
kader van de aanleg van de A73 ontdekt. Langs de noordelijke oever van de Swalm<br />
zijn twee locaties met begravingen uit de Vroege Middeleeuwen bekend. De eerste<br />
locatie betreft drie waarnemingen dicht bij elkaar (15606, 30682, 30664). Het gaat<br />
hierbij echter om één locatie: een door Holwerda in 1916 onderzocht Frankisch<br />
grafveld (Merovingisch rijengraf), dat 70 jaar later door Milikowski is gepubliceerd<br />
(Milikowski 1984) en waarbij naast graven ook bewoningsporen uit ca. 400 na Chr.<br />
aanwezig bleken te zijn. Hiermee is voor dit gebied een continuïteit van de Romeinse<br />
tijd tot in de Vroege Middeleeuwen aangetoond, een zeldzaamheid in Nederland. De<br />
tweede locatie betreft ARCHIS-waarneming 38496 te Swalmen-Groenewoudt, ca. 0,5<br />
kilometer verder naar het oosten. Hier is een zogenaamde een knikbeker uit de 7e<br />
of begin 8e eeuw gevonden, tijdens een klein onderzoek uitgevoerd door Bursch in<br />
1938.<br />
Een zeer opmerkelijke locatie uit de Vroege Middeleeuwen is de kleine Dionysiuskerk<br />
op de kerkheuvel te Asselt, als kerkheuvel (ARCHIS-waarneming 121180) en<br />
versterking/nederzetting (ARCHIS-waarneming 30839) in ARCHIS geregistreerd,<br />
die gezien het hergebruikte Romeinse bouwmateriaal uit de Vroege Middeleeuwen<br />
dateert. In 1916-1917 werd het kerkje onder leiding van architect Cuijpers uit<br />
<strong>Roermond</strong> gerenoveerd, waarbij ene Van Beurden aanwezig was en een schets heeft<br />
74
RAAP-rapport 1741<br />
gemaakt van een volgens hem castellum-achtig gebouw met 'een rondeel op de vier<br />
hoeken'. Waarschijnlijk stamt het hergebruikte bouwmateriaal van een nabijgelegen<br />
villacomplex, of een ander imposant Romeins gebouw, dat echter nog niet is ontdekt<br />
(zie ook paragraaf 6.3.3.2).<br />
In de oorkonde uit 860, waarin Asselt voor het eerst genoemd wordt, wordt gesproken<br />
over de aanwezigheid van een koninklijke palts (palatium regium), die in 881<br />
of 882 door de Noormannen wordt veroverd om als uitvalsbasis te dienen voor<br />
plundertochten langs de Maas en in het Rijnland. Holwerda’s interpretatie – uit eigen<br />
opgravingen en de schets van Van Beurden - dat zich onder het kerkje de resten van<br />
een curtis (een Frankische adelijke hoeve) bevinden, wordt echter betwijfeld. Iets ten<br />
zuidoosten van de Asseltse kerk bevindt zich wel de Asselterhof, waar resten van een<br />
een walburcht zijn gevonden. Mogelijk behoren deze resten tot een curtis (ARCHISwaarneming<br />
52585). Tot slot zij nog vermeld dat onder de uit de Maas opgebaggerde<br />
zwaarden zich ook typische vikingen zwaarden bevinden, die verder alleen bekend<br />
zijn uit vikinggraven in Noorwegen (Gerrets, 2003, 83).<br />
De waarneming met betrekking tot een vroegmiddeleeuwse pottenbakkerij in de<br />
Oolderplas (ARCHIS-waarneming 33763) is niet zeker: het gaat om de reeds<br />
vermelde informatie van een porseleinhandelaar (zie ook paragraaf 6.3.3.2) met<br />
slechts zeer algemene locatiecoördinaten (1 vierkante kilometer), in het (water)<br />
gebied tussen Hatenboer en Herten. In de melding wordt gesproken over 'Romeinsch,<br />
Frankisch, Middeleeuws materiaal en gres de Flandre'.<br />
75<br />
Figuur 26. Het kerkje<br />
van Asselt gelegen<br />
op een uitstulping<br />
van het Laat Glaciale<br />
Maasterras.
Figuur 27. Resten van<br />
laat-middeleeuwse<br />
bebouwing op de<br />
Markt van <strong>Roermond</strong>.<br />
RAAP-rapport 1741<br />
4.3.4.2 De Volle (1050-1250) en Late Middeleeuwen (1250-1500 na Chr.)<br />
De meeste bekende vindplaatsen van de <strong>gemeente</strong> <strong>Roermond</strong> dateren uit de<br />
Late Middeleeuwen. Van de 178 vindplaatsen is echter ca. de helft (97) van een<br />
onbekend vindplaatstype, meestal aardewerkscherven die aan het oppervlak zijn<br />
gevonden. Uit de vele complextypen valt duidelijk af te lezen, dat de maatschappij<br />
complexer is geworden. Naast de ‘normale’ bewoning (nu ook in de stad) en<br />
begraving, laten ook de kerkelijke (kloosters en kerken) en wereldlijke machten<br />
(kastelen, mottes, versterking, versterkt huis, waterburcht) hun sporen achter.<br />
Relatief veel waarnemingen betreffen vondsten uit de binnenstad van met name<br />
<strong>Roermond</strong> en daarna Asselt, terwijl uit de overige historische kernen doorgaans<br />
niet veel vindplaatsen bekend zijn. In <strong>Roermond</strong> bestaan deze waarnemingen<br />
vooral uit bewoningsporen op meerdere locaties uit de 12e t/m de 19e eeuw, maar<br />
ook resten van de Voogdij bij het Wilhelminaplein uit de 14e eeuw, resten van een<br />
pottenbakkersoven in de Godsweerderstraat, resten van begravingen (Munsterkerk,<br />
St.Chriftoffel kathedraal en Jesuïtenklooster), het kloosterleven (Karthuizerklooster<br />
en Jesuitenklooster) en resten van de stadsgracht, stadsmuur of vestingwerken.<br />
Ondanks dat reeds enig inzicht in de ontwikkeling van de laatmiddeleeuwse stad<br />
bestaat, kunnen bij onderzoek in de binnenstad nog steeds onverwachte zaken naar<br />
boven. Bijvoorbeeld nog in 2005, toen bij werkzaamheden op de Markt, een gebouw<br />
uit waarschijnlijk de 14e eeuw midden op de Markt werd ontdekt (Tichelman, 2005).<br />
Een andere verrassing betreft de werkzaamheden aan de achterkant van het huidige<br />
stadhuis in 1989, waar resten van een gracht met pallisade werd gevonden, die een<br />
gebied ten noorden – de huidge Swalmerstraat –lijken te hebben omsloten. Een paal<br />
76
RAAP-rapport 1741<br />
uit de pallisade moet tussen 1259 en 1274 geveld zijn. De vondst lijkt dus op een<br />
versterkte huisplaats of hof te wijzen, waarvan de pallisade nog minstens tot in de<br />
tweede helft van de 13e eeuw heeft bestaan.<br />
In Asselt zijn naast de resten van de Dyonisiuskerk, en resten van een<br />
pottenbakkersoven (ARCHIS-waarneming 6590) eveneens bewoningsporen uit de<br />
Late Middeleeuwen gevonden. In overige historische kernen zijn de waarnemingen<br />
kerken (Herten en Maasniel) of versterkte huizen (Merum, Maasniel) of resten van<br />
bewoning (Swalmen). Van het landelijk gebied is eigenlijk veel minder bekend.<br />
Twee mottes zijn bekend: ARCHIS-waarnemingen 6632 en 34375, respectievelijk de<br />
Oudberg aan de Swalm, ten westen van Swalmen en de zogenaamde Drususberg,<br />
een locatie die nu niet meer bestaat, maar zich eens ter hoogte van de huidige<br />
Oolderplas bevond. Voorts zijn drie kastelen bekend: ARCHIS-waarnemingen<br />
130507 en 27781 met betrekking tot kasteel Oudborch te Swalmen, waarneming<br />
30746 voor kasteel Hillenraad ten zuiden van Swalmen en waarneming 21291 van<br />
kasteel Hammerveld aan de Roer. Overige vindplaatsen uit het landelijk gebied<br />
betreffen voornamelijk losse vondsten, die ook met bemesting op de akkers kunnen<br />
zijn gekomen. Slechts op een aantal locaties bestaat meer informatie. Zo zijn<br />
nederzettingsresten aangetroffen op de Zwarte berg te Melick, ten westen van Straat,<br />
in en ten zuiden van de historische kern van <strong>Roermond</strong> (Dr. Leurszijstraat), in Asselt,<br />
tussen Asselt en Swalmen en in Swalmen zelf.<br />
4.3.4.3 De Nieuwe tijd (vanaf 1500 na Chr.)<br />
De Nieuwe tijd betreft de jongste archeologische periode, die in <strong>Roermond</strong> –<br />
met zijn vele bovengrondse monumenten - nog overal prominent aanwezig is.<br />
De geregistreerde vindplaatsen uit de Nieuwe tijd bevinden zich overal binnen<br />
de <strong>gemeente</strong>, maar beperken zich grotendeels tot waarnemingen van enkele<br />
aangetroffen scherven. In totaal staan 50 meldingen uit de Nieuwe tijd in ARCHIS<br />
geregistreerd. Uiteindelijk is ten behoeve van het verwachtingsmodel slechts gewerkt<br />
met 12 relevante vindplaatsen (zie paragraaf 4.2).<br />
Het kleine aantal ARCHIS-meldingen uit de Nieuwe tijd, zegt vooral iets over hoe<br />
archeologen lang over deze periode hebben gedacht: resten uit de Nieuwe tijd waren<br />
minder waardevol, die oudere resten 'verstoorden'. De resten uit de Nieuwe tijd<br />
werden dan ook niet altijd belangrijk genoeg bevonden om in ARCHIS te registreren.<br />
Structuren uit de Nieuwe tijd zijn overal in de historische kernen aanwezig, zowel in<br />
de vorm van stratenpatronen als ook in bestaande monumenten. In de buitengebieden<br />
bevinden zich nagenoeg overal oppervlaktevondsten uit deze periode, die vooral met<br />
bemesting op de akkers terecht is gekomen. Vindplaatsen van bijvoorbeeld verlaten<br />
hoeves uit deze periode zijn niet bekend, omdat ze – met het algemeen voorkomende<br />
aardewerk op akkers – niet opvallen of op locaties van huidige boerderijen hebben<br />
77
Figuur 28. Reconstructie<br />
van de ontwikkeling<br />
van <strong>Roermond</strong>,<br />
naar Van de<br />
Garde, 2002.<br />
RAAP-rapport 1741<br />
gestaan. Toch zijn ook in het buitengebied nog archeologische resten uit de<br />
Nieuwe tijd herkenbaar, zoals omgrachte en/of versterkte huizen, molens, kapellen,<br />
veldwegen,(boeren)schansen en een landweer. Bekend zijn o.a. de versterkte of<br />
omgrachte huizen van Zuidelijk Spick, Tegelreye, Hatten en de Olderhof. Het kasteel<br />
Hillenraad kent weliswaar een Laatmiddeleeuwse oorsprong, maar heeft uich<br />
natuurlijk gedurende de Nieuwe tijd verder ontwikkeld. In ARCHIS staan voorts drie<br />
78
RAAP-rapport 1741<br />
schansen, een landweer, een huisplaats en twee mogelijke locaties voor industriële<br />
activiteiten geregistreerd. Ten oosten van Swalmen zijn bijvoorbeeld delen van een<br />
14e tot 15e eeuwse landweer bewaard gebleven (figuur 29).<br />
Binnen de <strong>gemeente</strong> <strong>Roermond</strong> zijn drie schansen bekend: op de rand van de<br />
moerassige gronden ten noorden van de N68, in de afgegraven uiterwaarden<br />
bij Hatenboer en in het dal van de Teutebeek. Deze laatste is herkenbaar op de<br />
Tranchotkaart uit begin van de 19e eeuw (figuur 30). De meeste schansen zijn<br />
opgeruimd nadat ze in onbruik waren geraakt. Volgens een schriftelijke mededeling<br />
van dhr. W. Luys (d.d. 26-07-2007) is de schans ten noorden van de N68 geen<br />
schans, maar een moated site.<br />
De schansen, die vooral in de tachtigjarige oorlog werden aangelegd, zijn nauwelijks<br />
archeologisch onderzocht. Men gaat er vanuit dat op het binnenterrein van een<br />
schans vooral houten bebouwing heeft gestaan (Luys, 1985). In 2003 werden bij een<br />
archeologisch onderzoek in Belfeld een schans onderzocht, waarbij ook resten van<br />
stenen bebouwing op het binnenterrein werden vastgesteld (Tichelman, in druk).<br />
4.3.4.4 Historische geografie<br />
Voor de beschrijving van de historisch geografische ontwikkeling van het<br />
onderzoeksgebied zijn naast enkele studies (o.a. Renes 1999) ook historische<br />
kaarten geraadpleegd, die hieronder kort beschreven zullen worden. Meer historische<br />
kaarten van het onderzoeksgebied zijn te vinden op de internetsites http://www.<br />
loegiesen.nl en http://www.ppsimons.nl/stamboom/kaarten.htm. De ontwikkeling<br />
van de verschillende historische kernen binnen de <strong>gemeente</strong> Roemond worden in<br />
paragraaf 4.3.4.5 besproken.<br />
Stadsplattegrond <strong>Roermond</strong> van Jacob van Deventer (16e eeuw)<br />
De opname van <strong>Roermond</strong> door Jacob van Deventer wordt algemeen rond ca. 1550<br />
gedateerd, maar stamt mogelijk al van voor 1549 (Koeman & Visser, 1998). Het beeld<br />
van deze kaart concentreert zich voornamelijk op de oude kern, waarbij in hoofdlijnen<br />
de wegen, waterlopen en belangrijkste bebouwing in het buitengebied direct rondom<br />
de stad zijn weergegeven (zie ook verderop in figuur 33). Toch valt uit deze kaart<br />
al het één en ander over de historische geografie af te leiden. Wat opvalt is dat de<br />
gronden rondom de stad vrijwel volledig ontgonnen waren. <strong>Roermond</strong> was gelegen<br />
in het Maasdal, één van de vruchtbaarste gebieden van Zuid Nederland. Grote delen<br />
van het Maasgebied waren zodoende al vroegtijdig voor de landbouw ontgonnen.<br />
Op de hoge terrasgronden lagen de akkergronden en de meeste nederzettingen.<br />
In de lagere delen, langs de bedding van de Maas, in het Roerdal en in het dal van<br />
de Maasnielderbeek (oude Maasgeul) lagen de graslanden. In de 16e eeuw had de<br />
Maas nog een actieve stroomgeul ten westen van het eiland waarop Hatenboer en<br />
Weerd lagen. Ook de loop van de Roer was anders. De rivier stroomde ten westen<br />
79
Figuur 29. Landweer<br />
ten oosten van Swalmen.<br />
Figuur 30. Uitsnede<br />
Tranchotkaart van<br />
Schans.<br />
RAAP-rapport 1741<br />
80
RAAP-rapport 1741<br />
en vervolgens bovenlangs <strong>Roermond</strong> en mondde daar uit in een meander van de<br />
Maas die ver richting oosten liep. Tegenwoordig ligt hier de Willem-Alexander haven<br />
(ANWB, 2004). Langs de Roer lagen meerdere watermolens.<br />
Ferrariskaart (18e eeuw)<br />
De Ferraris kaarten zijn geproduceerd op initiatief van Graaf de Ferraris om<br />
het Oostenrijkse Nederlanden in kaart te brengen (Koninklijke bibliotheek van<br />
België, 1965). Op de Ferraris kaart is vrijwel het gehele onderzoeksgebied<br />
omstreeks 1771-1778 afgebeeld. Uit deze kaart blijkt dat grote delen van het<br />
onderzoeksgebied in die periode reeds ontgonnen was. Naast de akkergronden<br />
op de hogere terreindelen en de weidegronden in de lagere gebieden zijn ook<br />
zogenaamde woeste gronden aangegeven bestaande uit de niet-ontgonnen broek-,<br />
heide- en veengronden. Hoewel de term ‘woeste grond’ anders doet vermoeden,<br />
werd bijzondere aandacht en zorg besteed aan deze gronden en vervulden ze een<br />
belangrijke rol in het landbouwkundig systeem. Zo werden ze o.a. gebruikt voor<br />
(schaaps)beweiding, plaggensteken en houtkap. De woeste gronden vormden tot<br />
in de 19e eeuw een wezenlijk onderdeel van het landbouw systeem (Renes, 1999).<br />
In het vruchtbare Maasgebied beperkten de woeste gronden zich tot de meest<br />
marginale gronden. Uit de kaart blijkt voorts dat de moerasgebieden met name in de<br />
oude Maasgeulen, zoals in de Laat Glaciale Maasmeanders, en ook in het Swalmdal<br />
lagen. Ten oosten van Boukoul bevond zich een ven, met daar omheen natte gronden.<br />
Dit zogenaamde 'Blank Water' is ontstaan op de wijstgronden ten oosten van de<br />
Peelrandbreuk. Op het hooggelegen Pleniglaciale Maasterras en het Hoogterras<br />
ten oosten van het onderzoeksgebied lagen uitgestrekte bossen en heidevelden.<br />
De landbouwgronden rondom Asenray lagen als een soort ontgonnen eiland tussen<br />
deze woeste gronden (figuur 31). Ook het landgoed Hillenraad valt op, met een<br />
groot gebied met strak verkavelde bossen en akkerlanden rondom het kasteel en de<br />
kasteeltuin.<br />
Op de Ferrariskaart zijn ook de beken in het gebied duidelijk weergegeven. Zo blijkt<br />
dat de Maasnielderbeek destijds ontsprong op het Hoogterras. Via Asenray stroomde<br />
de beek over het terras naar de oude Maasmeander en van daaruit via Maasniel<br />
naar Leeuwen, waar de beek uitmondde in de Maas. Vanuit het centrum van de oude<br />
Maasmeander stroomde een beek richting noorden via Asselt naar de Maas. De<br />
ligging van deze beek is vergelijkbaar met die van de huidige Leygraaf. In het uiterste<br />
noorden is in de moerassige oude Maasmeander een beekje te onderscheiden.<br />
Blijkbaar bestond de Teutebeek in die periode dus al. Op de kaart is ook goed te<br />
zien dat de zone waar nu het Lateraalkanaal ligt, destijds nog tot de graslanden ten<br />
westen van de Maas behoorde.<br />
81
Figuur 31. Uitsnede<br />
van de Ferrariskaart:<br />
Asenray als landbouwenclave<br />
temidden<br />
van de woeste gronden.<br />
RAAP-rapport 1741<br />
Tranchotkaart (begin 19e eeuw)<br />
Aan het begin van de 19e eeuw was de laat middeleeuwse landschappelijke<br />
verdeling, met akkers op de terrassen en weidegronden in de lage delen bij de<br />
rivieren, nog nauwelijks gewijzigd (Landesvermessungsamt Nordrhein-Westfalen,<br />
1969a). Naast de landbouwgronden bevonden zich verspreid in het onderzoeksgebied<br />
enkele productiebossen, waarbij onderscheid werd gemaakt tussen hakhoutbossen<br />
en hoog opgaande bossen. De bossen die zich in de 16e eeuw nog uitstrekten over<br />
het oostelijk deel van het gebied, hadden plaats gemaakt voor heide met plaatselijk<br />
een ven. Wat opvalt is dat grote delen van het Swalmdal inmiddels ontgonnen zijn en<br />
omgezet in akkerland.<br />
Op de Tranchotkaart zijn ook toponiemen weergegeven waaruit de landschappelijke<br />
ligging en het gebruik valt af te leiden. Een veel voorkomend toponiem is 'velt',<br />
waarmee in Limburg de open bouwlanden worden aangeduid (Renes, 1999). De<br />
nattere moerassige gronden, zoals in de oude Maasgeulen, zijn aangeduid met<br />
toponiemen eindigend op '-broek'. Een bijzonder toponiem is 'Donderberg', waarmee<br />
de hogere landbouwgronden ten oosten van <strong>Roermond</strong> worden aangeduid. Verder<br />
82
RAAP-rapport 1741<br />
valt uit de kaart ook een aantal wijzigingen in de loop van de Roer en Maas af te<br />
leiden. Zo had de Maas de meander ten noorden van <strong>Roermond</strong> begin 19e eeuw<br />
verlaten (Landesvermessungsamt Nordrhein-Westfalen, 1967 & 1969b) en volgde de<br />
Roer nog een aantal meanders, die een tegenwoordig verlaten zijn (ANWB, 2004).<br />
Historische kaart 1837-1844<br />
De verdeling tussen ontgonnen en woeste gronden bleef in de loop van de 19e eeuw<br />
vrijwel ongewijzigd (Wolters Noordhoff Atlasprodukties, 1992). Opvallend is dat het<br />
'Blank Water' in het noordoosten van het plangebied als moeras is aangeduid en niet<br />
meer als ven. Er vond blijkbaar een verlanding van het ven plaats, die mogelijk het<br />
gevolg was van een ontwatering van het gebied door de aanleg van een beekloop die<br />
aantakte op de Maasnielderbeek.<br />
De grootste verandering in deze periode betreft het wegenpatroon. Dit kwam<br />
steeds meer vast te liggen en werd bovendien uitgebreid met een aantal grote<br />
wegen dat <strong>Roermond</strong> met de omliggende steden verbond. In tegenstelling tot de<br />
oorspronkelijke wegen volgden deze niet de lijnen in het landschap, maar zijn via<br />
een rechte lijn aangelegd, als kortste route tussen A en B. Vanuit het westen liep<br />
via Horn een aftakking van de Napoleonsbaan die middels een veer over de Maas<br />
in verbinding stond met <strong>Roermond</strong>. Deze weg zette zich ten oosten van <strong>Roermond</strong><br />
voort via Swalmen richting Venlo. Ook naar het zuiden liep een grote rechte baan die<br />
<strong>Roermond</strong> met Echt en Maastricht verbond. Deze wegen vormen tegenwoordig nog<br />
de hoofdverbindingen in het gebied. De binnenkort te gebruiken A73 zal deze oude<br />
verbindingen waarschijnlijk ontlasten, in ieder geval voor wat betreft het interregionale<br />
verkeer.<br />
Historische kaart 1894-1926<br />
Tegen het eind van de 19e eeuw vond geleidelijk ontginning van de woeste gronden<br />
in het oosten van het onderzoeksgebied plaats (Uitgeverij Nieuwland, 2006). Ten<br />
zuidoosten van Asenray was het akkerareaal uitgebreid, ten koste van de woeste<br />
gronden, en het 'Blank Water' was inmiddels volledig verland en ontgonnen tot<br />
bos. De woesten gronden ten oosten van Swalmen (Boshei en Elmpter hei, figuur<br />
32) en de Melicker heide bleven echter onontgonnen gebied. Wat opvalt is dat<br />
de oorspronkelijke akkergronden rond Hatenboer, waren omgezet in weiland. De<br />
infrastructuur in het gebied was eind 19e eeuw uitgebreid met een vaste brug over de<br />
Maas en spoorlijn ten oosten van <strong>Roermond</strong>.<br />
Historische kaart 1941<br />
Tot halverwege de 20e eeuw bleef het landschappelijk gebruik in grote mate gelijk aan<br />
dat van de Late Middeleeuwen. Door de introductie van de kunstmest en verbeterde<br />
ontwateringstechnieken, begin 20e eeuw, was het echter mogelijk geworden ook de<br />
marginale gronden te ontginnen. Hierdoor waren de woeste gronden in het uiterste<br />
83
Figuur 32. Uitsnede<br />
historische kaart<br />
1894-1926: landbouwgronden<br />
rond<br />
Swalmen en woeste<br />
gronden in het<br />
oosten.<br />
RAAP-rapport 1741<br />
oosten, waaronder het 'Blank Water' ontgonnen tot landbouwgrond en waren ook<br />
delen van de Elmpter hei en de arme stuifzanden op de Melickerheide voor de<br />
landbouw in gebruik genomen (De Pater, e.a., 2005). De niet ontgonnen delen van<br />
de Melickerheide waren met bossen beplant om het stuifzand te beteugelen. Ook de<br />
dorpen kenden nog vrijwel een gelijke omvang als in de Late Middeleeuwen. Alleen<br />
<strong>Roermond</strong> was in de eerste helft van de 20e eeuw gegroeid met een uitbreiding ten<br />
oosten van de spoorlijn. De grootste uitbreidingen van <strong>Roermond</strong> stammen echter van<br />
na de Tweede Wereldoorlog.<br />
Topografische kaart 2004<br />
Tegenwoordig is het landschap van de <strong>gemeente</strong> <strong>Roermond</strong> ingrijpend veranderd.<br />
Grote delen van het Holocene Maasdal zijn afgegraven ten behoeve van de<br />
grindwinning. Hierdoor zijn grote oppervlakten landbouwgrond verdwenen. In het<br />
centrale deel van het onderzoeksgebied zijn grote oppervlakten landbouwgrond<br />
omgezet in woonwijken, waardoor het gebied een stedelijk karakter heeft gekregen.<br />
Dit proces is met de komst van de A73 nog verder versterkt. Geleidelijk verdwijnt<br />
de samenhang tussen het landgebruik en het landschappelijk substraat. Alleen<br />
84
RAAP-rapport 1741<br />
ten oosten van de stedelijke zone op het laatglaciale terras is de oorspronkelijke<br />
verdeling met landbouwgronden en woeste gronden nog herkenbaar. Maar ook hier<br />
vindt verstedelijking plaats, bijvoorbeeld op Melicker heide, waar grote delen zijn<br />
omgezet in industrieterrein.<br />
4.3.4.5 Ontwikkeling van historische kernen<br />
Asenray<br />
Asenray is gelegen op het Pleniglaciale Maasterras waarvan grote delen tot in de<br />
20e eeuw met bos en heide begroeid waren. De naam, eindigend op –ray, wat is<br />
afgeleidt van -rade/–rode, duidt op een ontginning uit bos en benadrukt daarmee<br />
de middeleeuwse landschappelijke ligging van het dorp op het met bos begroeide<br />
Pleniglaciale Maasterras. De vroegste vermelding van Asenray dateert uit 1267<br />
(Renes, 1999). Het dorp is ontstaan uit een groep huizen bij een kapel omringd door<br />
vrijstaande boerderijen. Gezien de ligging in een bosrijk gebied en de oorsprong van<br />
de naam Asenray hangt het ontstaan van het dorp mogelijk samen met de houtkap<br />
in het oostelijk deel van het onderzoeksgebied ten behoeve van de 13e eeuwse<br />
woningbouw in de stad <strong>Roermond</strong>.<br />
Asselt<br />
Asselt is mogelijk reeds vanaf de Romeinse tijd bewoond geweest. Er bevindt zich<br />
onder andere een nederzettingsterrein uit de Romeinse tijd – Vroege Middeleeuwen.<br />
Het dorp is gelegen op een uitstulping van het Laat Glaciale Maasterras in het<br />
holocene Maasdal. Rond 700 bezaten de Karolingers een koningshof in Asselt<br />
(Gerrets, 2004). Volgens de bronnen is Asselt, voor het eerst vermeld in 860,<br />
ontstaan uit dit hof en was het in die periode een belangrijke palts: een plaats waar<br />
de voorraden van vorsten werden verzameld en waar recht gesproken werd. In de 9e<br />
eeuw diende Asselt, of Ascloa tijdelijk als uitvalsbasis voor de Noormannen die vanuit<br />
hier op strooptocht gingen (Gerrets, 2004). Hoewel bewoningssporen hiervan tot nu<br />
toe niet zijn aangetroffen, getuigd een aantal opgebaggerde 9e eeuwse zwaarden van<br />
hun aanwezigheid. Vanaf het eind van de 11e eeuw was Asselt een heerlijkheid, van<br />
waaruit door de heren van Asselt tol werd geheven. In 1275 wordt melding gemaakt<br />
van ene Rutger van Asselt die onder andere het tolrecht bezat. In 1293 wordt voor<br />
het eerst melding gemaakt van de St. Dionysiuskerk van Asselt. Voor de bouw van<br />
de kerk in de 11e eeuw werd gebruik gemaakt van bouwpuin van een Romeins<br />
nederzettingsterrein in de uiterwaarden. Deze 'spolia' zijn nu nog herkenbaar in het<br />
metselwerk van de kerk. De oorspronkelijke toren stond aan de westzijde van de kerk,<br />
maar stortte in na een overstroming in 1500. Daarna werd de toren herbouwd aan de<br />
oostzijde van de kerk (figuur 26). In de 14e en 15e eeuw vormde Asselt samen met<br />
Swalmen één heerlijkheid (Gerrets, 2004).<br />
85
RAAP-rapport 1741<br />
Boukoul<br />
Boukoul is gelegen op beide oevers van een oude Maasgeul. Hoewel niet duidelijk<br />
is van wanneer het dorp precies dateert, wordt er in 1669 in ieder geval al melding<br />
gemaakt van 'Boeckul' (Renes, 1999). Ten zuiden van Boukoul bevindt zich het<br />
versterkte huis 'Zuidewijk Spick'. De naam is afgeleid van 'spieker' duidend op een<br />
versterkt huis met een grote graanzolder erop. Zuidewijk Spick werd gebouwd door<br />
Hendrik van de Griende (http://www.zuidewijkspick.nl) en de oudste vermelding<br />
dateert uit 1463. Het gebouw heeft mogelijk ooit dienst gedaan als tiendschuur (Luys,<br />
1993). Het huis ligt evenals kasteel Hillenraad in een oude Maasgeul, laag in het<br />
landschap waardoor het omgracht kon worden ter verdediging.<br />
Herten<br />
Het dorp Herten ligt ten zuiden van <strong>Roermond</strong> en is ontstaan op een uitstulping van<br />
het laat glaciale Maas/Roerterras, dat het Holocene Maasdal in wigt (zie ook figuur<br />
9). Het Maasdal was een gebied waar veel Vroeg Middeleeuwse vorsten grote hoven<br />
bezaten. Herten is ontstaan uit een hof dat deel was van het omvangrijke domein<br />
Meerssen (Renes, 1999). Volgens een vervalste oorkonde bestond Herten al in 968,<br />
maar de eerste betrouwbare vermelding van het dorp dateert uit de 11e eeuw. In 1221<br />
kwam het hof Herten in bezit van de Munsterabdij te <strong>Roermond</strong>. Verdere historische<br />
gegevens over Herten ontbreken of zijn niet goed ontsloten. Op de historische kaarten<br />
uit de 19e eeuw (Landesvermessungsamt Nordrhein-Westfalen, 1969 & Wolters-<br />
Noordhoff Atlasprodukties, 1992) is Herten aangegeven als een klein dorp van enkele<br />
tientallen huizen temidden van een akkerbouw gebied. Duidelijk herkenbaar is de<br />
hoge ligging van het dorp op het Pleniglaciale terrasrest.<br />
Maasniel<br />
Maasniel is tegenwoordig volledig opgenomen in de stadsbebouwing van <strong>Roermond</strong>.<br />
De oorspronkelijke ligging, parallel aan een pleistocene stroomgeul van de Maas, is<br />
in het huidige stratenpatroon echter nog altijd herkenbaar. De naam Maasniel duidt op<br />
een ligging in het Maasgebied (Renes, 1999). Het dorp is ontstaan op een terrasrand<br />
bij een pleistocene stroomgeul in de oude Maasmeander. Eén van de hoofdstraten<br />
van het dorp is gelegen in de stroomgeul.<br />
Het dorp dateert reeds uit de Vroege Middeleeuwen en wordt voor het eerst vermeld<br />
in 943 (Renes, 1999). Opgegraven fundamenten van de Middeleeuwse kerk duiden<br />
op een oorsprong in de Karolingische periode. In de fundering zijn fragmenten van<br />
Romeins bouwmateriaal gebruikt. In de Middeleeuwen werd bij Maasniel al klei<br />
gewonnen en bestonden steenbakkerijen. De hoeve 'Tegelerij', ten noorden van<br />
Maasniel, herinnert nog aan de periode van kleiwinning. Verder bezat Maasniel,<br />
evenals <strong>Roermond</strong>, de rechten om turf te steken in het Nielderven, gelegen in<br />
de oude stroomgeul. Voor de ontwatering van dit natte gebied werd de Leygraaf<br />
86
RAAP-rapport 1741<br />
gegraven. Deze Leygraaf bestond al in de 15e eeuw en liep van Maasniel richting<br />
noorden om bij Asselt in de Maas uit te monden.<br />
Merum<br />
Merum ligt net als Herten, op het laat glaciale Maas/Roerterras bij de rand naar<br />
het Holocene Maasdal (zie kaartbijlage 1). De oudste vermelding van het dorp<br />
Merum stamt uit de 11/12e eeuw. Maar de toevoeging –um (een verbastering van<br />
–heim) duidt op een mogelijke oorsprong in de Vroege Middeleeuwen (Renes,<br />
1999). De vroege oorsprong van het dorp blijkt ook uit de veronderstelde motte, De<br />
Drususberg, die bij Merum heeft gelegen. Een motte is het eerste kasteeltype en<br />
bestond uit een kunstmatige heuvel waarop een verdedigingswerk werd aangelegd<br />
(http://nl.wikipedia.org/). Mottes dateren over het algemeen uit de 11-12e eeuw.<br />
De Drususberg, die rond 1880 werd afgegraven (Renes, 1999) vormt daarmee een<br />
mogelijke voorloper van de latere Oude Borgh. Verder bezat Merum een windmolen<br />
die in ieder geval in de 13e eeuw al werd vermeld en daarmee mogelijk de oudste<br />
vermelding van een windmolen vormt (Renes, 1999).<br />
Leeuwen<br />
De oudste vermelding van Leeuwen dateert pas uit 1431. Het dorp is ontstaan op een<br />
punt van het Laat Glaciale Maasterras dat zowel in het zuiden, westen als noorden<br />
wordt omringd door (verlaten) Maasmeanders in het Holocene Maasdal. Vanwege<br />
de ligging omringd door natte gronden vormde het een geschikte uitvalsbasis voor<br />
de visserij. Nabij Leeuwen lag een zogenaamde 'steil', een visstuw, in de Maas. Een<br />
steil bestond uit palen in de rivier met daartussen korven om de vis in te vangen<br />
(Renes, 1999). Op de historische kaarten komt de ligging van Leeuwen omringd<br />
door Maasmeanders duidelijk naar voren. Opvallend is dat begin 20e eeuw de<br />
Maasnielderbeek via Maasniel naar Leeuwen liep en ten westen daarvan in de Maas<br />
uitmondde (Wolters-Noordhoff Atlasprodukties, 1992).<br />
Ool<br />
Het dorp Ool is gelegen ten westen van Herten, in het Holocene Maasdal. De ligging<br />
en vorm dankt het dorp vooral aan recente veranderingen in de loop van de Maas<br />
(Renes, 1999). Het dorp is gelegen op een terras dat rondom is aangesneden door<br />
een meander van de Maas. Met name bij Ool kent de Maas een geschiedenis die<br />
sterk door de mens is beïnvloed. Oorspronkelijk splitste de Maas zich bij Ool in twee<br />
takken. In de 14e eeuw werden ter hoogte van Ool ingrepen gedaan om de Maas<br />
te verleggen, zodat deze langs de stad <strong>Roermond</strong> ging stromen. Door die ingrepen<br />
heeft de Maas ter hoogte van Ool stukken land weggeslagen. Ool dankt een deel<br />
van haar opkomst aan de tol die er werd geheven. Ook bestond bij Ool een veer<br />
over de Maas, dat al in de 15e eeuw werd genoemd (Renes, 1999). Vanwege de<br />
recente grindwinning heeft Ool haar oorspronkelijk landschappelijke context helemaal<br />
verloren. Het ligt nu op een soort schiereiland temidden van grindgaten, zoals de<br />
87
Figuur 33. Uitsnede<br />
kaart Jacob van<br />
Deventer.<br />
RAAP-rapport 1741<br />
Oolderplas. Deze plas is ontstaan op de plaats waar vroeger de landbouwgronden<br />
van het dorp lagen.<br />
<strong>Roermond</strong><br />
De ligging en vorm van <strong>Roermond</strong> zijn grotendeels bepaald door de mogelijkheden<br />
die het landschap bood. De eerste vermelding van de stad dateert uit 1130<br />
(Renes, 1999). De nederzetting is ontstaan rond een kasteel dat in de 12e eeuw<br />
werd gebouwd op een hooggelegen uitsteeksel van het Pleniglaciale terras. Deze<br />
heuvel had de naam 'Buitenop' en lag ingeklemd tussen het Laat-Glaciale terras<br />
in het noorden, het Roerdal in het zuiden en het Maasdal in het westen. Hoewel<br />
88
RAAP-rapport 1741<br />
de naam <strong>Roermond</strong> lijkt te duiden op een ligging bij de monding van de Roer<br />
heeft de monding oorspronkelijk echter verder westwaarts gelegen en is de naam<br />
afgeleid van 'Munte', een versterkte heuvel, bij de Roer (Renes, 1999). Vanuit het<br />
kasteel kon de kasteelheer, ene Dirk, tol innen bij de reizigers die daar passeerden<br />
(Uitgeverij Waanders, 1988). Al snel ontwikkelde zich een kleine nederzetting,<br />
waarbij ook een parochiekerk verrees. In 1183 is er sprake van een versterking die<br />
toebehoorde aan de hertogen van Limburg, maar al vrij snel daarna valt <strong>Roermond</strong><br />
onder de graven van Gelre. Tegen de versterking van de voogd ontstond bewoning<br />
die al eind 12e eeuw planmatig werd uitgebreid. In 1213 wordt <strong>Roermond</strong> geheel<br />
verwoest door Rooms-Koning Otto IV, pretendent voor de Duitse keizerstroon. De<br />
stad wordt snel weer opgebouwd en verder uitgelegd. De nederzetting werd ditmaal<br />
uitgebreid met een regelmatig stratenpatroon (Koeman & Visser, 1998; Van de<br />
Garde, 2002) en een marktplein, waaraan enkele stenen gebouwen lagen. Omdat<br />
de heuvel aan de noordwestzijde werd begrensd door het Holocene Maasdal vond<br />
de uitbreiding voornamelijk plaats in zuidoostelijk richting, tot de oever van de Roer.<br />
In 1230 kende de stad reeds eigen rechtspraak en een eigen bestuur (Koeman &<br />
Visser, 1998). Al voor 1279 had de stad een ommuring, die in de 14e eeuw werd<br />
uitgebreid met stadspoorten. Uit de stadsplattegrond van Jacob van Deventer blijkt<br />
dat de stad in de 16e eeuw een dubbele omgrachting gekend heeft (figuur 33). Het<br />
huidige stratenpatroon dateert in basis uit de 14e eeuw. De oudste verharde weg in<br />
<strong>Roermond</strong>, de Steenweg, wordt reeds in 1396 voor het eerst vermeld (Renes, 1999).<br />
<strong>Roermond</strong> wordt al in 1224 als oppidum, of stad, genoemd (Uitgeverij Waanders,<br />
1988). Rondom <strong>Roermond</strong> bevonden zich meerder oppida (versterkte plaatsen),<br />
meestal in de nabijheid van kastelen en kloosters (Renes, 1999). Alleen <strong>Roermond</strong>,<br />
en meer noordelijk Venlo, ontwikkelden zich echter tot echte stad. <strong>Roermond</strong> kreeg<br />
een sterke handels- en regionale verzorgingsfunctie. Omstreeks 1342 werd de meer<br />
westelijk stromende Maas verlegd en kwam de stad direct aan deze handelsroute<br />
te liggen. De sterke ontwikkeling van de stad resulteerde in het ontstaan van<br />
voorsteden, zoals Sint Jacob met een vismarkt, aan de overzijde van de 14e eeuwse<br />
Roerbrug. Tevens ontwikkelde <strong>Roermond</strong> zich tot belangrijke textielstad. De Volmolen<br />
in Swalmen was een onderdeel van de <strong>Roermond</strong>se lakenindustrie (Renes, 1999).<br />
In de 15e eeuw was <strong>Roermond</strong> uitgegroeid tot een forse stad met meer dan 6000<br />
inwoners. Er bleven echter veel open plekken bestaan in de laatmiddeleeuwse<br />
uitbreidingen. Die ruimte diende als bouwgrond voor toekomstige uitbreidingen<br />
en werd onder andere benut door de vele kloosters die zich in de stad vestigden.<br />
Neveneffect van de toenemende dichte bebouwing was het risico voor brandgevaar,<br />
temeer omdat de stad voornamelijk bestond uit houtbouw. Grote stadsbranden, zoals<br />
in 1554 en 1665 (Renes, 1999), hebben er bijgedragen dat <strong>Roermond</strong> geleidelijk<br />
transformeerde van een houten stad naar een stad met gebouwen die uit steen waren<br />
opgetrokken. Om de steenbouw te realiseren bezat de stad <strong>Roermond</strong> een aantal<br />
89
Figuur 34. Schets<br />
<strong>Roermond</strong> (Bron: Van<br />
Rijswijck, e.a., 1951).<br />
RAAP-rapport 1741<br />
kleiovens, waarvoor de benodigde grondstoffen werden gewonnen op het Laat-<br />
Glaciale Maasterras waar oude rivierklei aan het oppervlak lag. Het Nielderbos is een<br />
dergelijk voormalig kleiwinningsgebied. De oude kleiwinputten werden nadien veelal<br />
in gebruik genomen als visvijver. Behalve kleiwinning werd ook turf gestoken in de<br />
oude met veen gevulde Maasmeanders. <strong>Roermond</strong> was, naast Maasniel gerechtigd<br />
tot het steken van turf in het Nielderven. Figuur 34 toont een schets van <strong>Roermond</strong> in<br />
haar hoogtijdagen omstreeks 1650.<br />
In de Nieuwe tijd vond geleidelijk een verschuiving plaats van het centrum van de<br />
handel naar de steden in het westen van Holland. De groei van <strong>Roermond</strong> stagneerde<br />
en in de 18e eeuw was het inwonertal zelfs teruggevallen tot minder dan 4000<br />
inwoners (Renes, 1999), minder dan tweederde van het laatmiddeleeuwse inwonertal.<br />
Een gevolg was dat de stad geen uitbreidingen kende. Gezien het afgenomen belang<br />
van de stad werd ook geen investering meer gedaan in het opwaarderen van de<br />
verdedigingswerken. Eind 16e eeuw had nog wel een opwaardering plaatsgevonden<br />
van de middeleeuwse muren met dubbele gracht naar vestingwerken met aarden<br />
wallen. In 1781 werden de wallen voor afgraving verkocht en verloor de stad haar<br />
functie als vesting (Uitgeverij Waanders, 1988). In 1830 werden de grachten gedempt<br />
en in 1867 verloor de stad ook de status van vestingstad (Koeman & Visser, 1998).<br />
De laat middeleeuwse stadsmuren bleven echter tot ver in de 19e eeuw de grens van<br />
de stad vormen. In de loop van de 19e eeuw vond enige uitbreiding van de stad langs<br />
uitvalswegen plaats (Renes, 1999).<br />
90
RAAP-rapport 1741<br />
Swalmen<br />
Swalmen is in de Middeleeuwen ontstaan aan een oude beekovergang over de Swalm<br />
(Renes, 1999). De naam is vanzelfsprekend afgeleid van de ligging aan de Swalm<br />
en wordt voor het eerst vermeld in de 11e-12e eeuw. In bestuurlijk opzicht was in de<br />
11e en 12e eeuw sprake van uitzonderlijke versnippering. Lokale heersers waren<br />
in hoge mate onafhankelijk en bezaten heerlijkheden, zoals Swalmen. Kort na 1300<br />
werd door de heer van Swalmen een motte-kasteel gebouwd in het dal van de Swalm<br />
ten westen van Swalmen (de huidige Ouborch; figuur 35). Omstreeks 1390 werd ten<br />
zuiden van Swalmen het grotere kasteel Hillenraad gebouwd als buitenverblijf van<br />
de heren van Swalmen. Na verloop van tijd werd Hillenraad de hoofdzetel van de<br />
heerlijkheid Swalmen. De Ouborch raakte in onbruik en werd in de 2e helft van de 15e<br />
eeuw verwoest (Luys, 1993). De naam Hillenraad is een samenvoegsel van 'hillen' en<br />
'rade'. Rade duidt op een ontginning uit bos. Hillen is mogelijk een geslachtsnaam of<br />
duidt op een steilte of helling (helle) (Luys, 1993). In 1572 leidde Willem van Oranje<br />
vanuit Hillenraad de belegering van <strong>Roermond</strong>. In de loop der tijd werd het kasteel<br />
uitgebreid en kreeg het haar huidige vorm met 4 hoektorens en een omgrachting.<br />
Om de grachten van water te voorzien is het kasteel aangelegd in een natte oude<br />
Maasgeul. Er kan zodoende gesproken worden van een waterburcht (figuur 36).<br />
De economische bloei in de Late Middeleeuwen zorgde ook in Swalmen voor een<br />
oplevende handel en nijverheid. Al in de 14e eeuw bestond er bij Swalmen een<br />
oliemolen en in de 15e eeuw een volmolen (Renes, 1999). De volmolen stond ten<br />
91<br />
Figuur 35. De ruïne<br />
van de Ouborch<br />
aan het riviertje de<br />
Swalm.
Figuur 36. Kasteel<br />
Hillenraad.<br />
RAAP-rapport 1741<br />
dienste van de <strong>Roermond</strong>se textielnijverheid. Nadelig effect van de groei was de<br />
achteruitgang van het bosbestand door een toenemende druk op het landschap. De<br />
bossen rond Swalmen waren waarschijnlijk al in de 16e eeuw verdwenen (Renes,<br />
1999). In de 16e en 17e eeuw liep de nijverheid terug als gevolg van de verschuiving<br />
van het centrum van de handel naar Holland. In de 19e eeuw kwam de industrie sterk<br />
opzetten. In Swalmen resulteerde dit in de opkomst van onder andere metaalindustrie<br />
en pannenbakkerij.<br />
Overige gehuchten en hoven<br />
Naast de beschreven dorpen zijn binnen de grenzen van de <strong>gemeente</strong> <strong>Roermond</strong><br />
een aantal gehuchten en hoven ontstaan. Enkele daarvan worden hieronder kort<br />
beschreven.<br />
Direct ten zuiden van <strong>Roermond</strong> aan de overzijde van de huidige Roer bevindt zich<br />
het gehucht Roer dat al in 943 als 'Rura' wordt vermeld. Westelijk van <strong>Roermond</strong><br />
bevinden zich Hatenboer en Weerd, beide ontstaan op een oeverwal in het Holocene<br />
Maasdal. Hatenboer is van oorsprong waarschijnlijk laat middeleeuws. Oorspronkelijk<br />
lagen de gehuchten elk op een afzonderlijk eiland omringd door twee geulen van de<br />
Maas. In de 14e eeuw kwamen de gehuchten door een verlegging van de Maas op de<br />
westoever te liggen.<br />
In de Maasmeander ten oosten van <strong>Roermond</strong> liggen de gehuchten Maalbroek, Spik<br />
en Straat, uit de Late Middeleeuwen en Nieuwe tijd. Van Spik is een vermelding uit<br />
92
RAAP-rapport 1741<br />
1391 bekend (Renes, 1999). Spik is als gehuchtje ontstaan uit de splitsing van een<br />
boerderij. In dit gebied zijn ook enkele hoven gelegen, zoals de al in de 13/14e eeuw<br />
bestaande Cornelishof, de al in 1322 bestaande Gasthuishof en de in 1460 bestaande<br />
Thuserhof (Renes, 1999). De laatste was gelegen op de arme zandgronden van het<br />
Pleniglaciale Maasterras, die slechts beperkt geschikt waren voor de landbouw. Om<br />
de opbrengsten aan te vullen, pachtte de Thuserhof, evenals de noordelijker gelegen<br />
Wijerhof, gronden in het Holocene Maasdal (Renes, 1999). De Thuserhof had een<br />
goede verbinding met de stad <strong>Roermond</strong>. In 1651 liep de houtweg, die <strong>Roermond</strong><br />
met het bosgebied de Meinweg verbond, langs de hof (Renes, 1999). Lange tijd was<br />
de Thuserhof eigendom van het Kartuizerklooster in <strong>Roermond</strong> en bestond uit een<br />
solitaire hoeve omringd door landbouwgronden. In de 19e eeuw raakte het gebied<br />
door erfdeling versnipperd (Renes, 1999) en ontstonden meerdere boerderijen die<br />
samen al snel een gehuchtje vormden. De uitbreidingen van de landbouwgronden<br />
van de Thuserhof, Gasthuishof en Cornelishof hadden in de 19e eeuw geleid tot de<br />
vorming van een groot aaneengesloten akkercomplex (figuur 37).<br />
In het noorden van het plangebied, op de rand van het Swalmdal bevindt zich het<br />
gehuchtje Wieler. Hoewel oude vermeldingen ontbreken, gaat de naam mogelijk terug<br />
tot in de Romeinse tijd, verband houdend met een ligging nabij een Romeinse weg,<br />
al wordt er ook een Merovingische oorsprong aan toegedacht (Renes, 1999). Het<br />
feit dat bij Wieler Romeinse pannenovens bekend zijn pleit voor de eerste datering.<br />
In Wieler ligt hoeve Wijlerhof die al in 1346 wordt genoemd. Bij deze hoeve ligt een<br />
93<br />
Figuur 37. Landbouwgronden<br />
rond<br />
de Thuserhof. Op de<br />
voorgrond het dal van<br />
de Maasnielderbeek.
RAAP-rapport 1741<br />
bakhuis. Hoewel hier geen geschreven bronnen van bekend zijn, staat het bakhuis<br />
wel ingetekend op kaart van Smabers uit 1774 (http://www.snlm.nl).<br />
Niet ver ten oosten van Wieler bevindt zich de omgrachte hoeve Baxhof, gelegen in<br />
de Laat-glaciale Maasmeander ten noorden van Swalmen. Deze grote middeleeuwse<br />
kampenontginning wordt voor het eerst vermeld in 1461 (Renes, 1999).<br />
4.3.5 Vindplaatsen in natte gebiedsdelen<br />
Vanuit de in paragraaf 4.1 genoemde bronnen zijn uitgezonderd de vele<br />
baggervondsten of bijvoorbeeld de locatie waar de Romeinse weg de Swalm<br />
oversteekt niet of nauwelijks vindplaatsen uit natte gebiedsdelen bekend. Echter, ook<br />
in de natte delen van het landschap moet met allerlei vindplaatsen rekening worden<br />
gehouden, vindplaatsen die te maken hebben met verschillende activiteiten zoals<br />
bewoning, voerdselvoorziening, het dumpen van afval, beekovergangen, rituele<br />
deposities, verdedigingswerken en agrarisch en economisch gebruik. In paragraaf<br />
5.3.3 worden de verschillende mogelijkheden nader uiteengezet en worden enkele<br />
locaties met een hoge archeologische verwachting voorgesteld: plaatsen waar op<br />
grond van landschappelijke eigenschappen, historisch kaartmateriaal en toponiemen<br />
met resten uit het verleden rekening moet worden gehouden.<br />
94
RAAP-rapport 1741<br />
5 <strong>Archeo</strong>logische verwachtingsmodel<br />
5.1 Theoretisch kader<br />
De basis voor een archeologische verwachtings- en beleidsadvieskaart is een<br />
archeologisch verwachtingsmodel. Dit model doet een uitspraak over de meest<br />
waarschijnlijke locaties voor bewoning van (pre-)historische samenlevingen. Het<br />
model vindt haar weerslag in een archeologische verwachtingskaart waarop door<br />
middel van vlakken (verwachtingszones) inzicht in de archeologische verwachtingen<br />
voor de <strong>gemeente</strong> <strong>Roermond</strong> wordt gegeven. Het verwachtingsmodel kan in<br />
hoofdzaak gebaseerd zijn op kwantitatieve vindplaatsgegevens (een zogenaamde<br />
inductieve benadering), terwijl er tevens verwachtingsmodellen bestaan die sterk<br />
leunen op een hypothetische benadering (een zogenaamde deductieve benadering).<br />
In de praktijk treedt er bij veel archeologische verwachtingsmodellen menging op van<br />
aannamen die zowel een inductieve als deductieve onderbouwing hebben. Gesproken<br />
wordt dan wel van een hybride-model. Voor algemene literatuur over Nederlandse<br />
archeologische verwachtingsmodellen wordt verwezen naar: Deeben e.a., 1997;<br />
Deeben e.a., 2002; Deeben & Wiemer, 1999; van Leusen & Kamermans, red., 2005;<br />
Verhagen, 1995. Voor meer algemene informatie over de theoretische achtergronden<br />
van verwachtingsmodellen wordt verwezen naar: Lock & Stancic, red., 1995; Moon,<br />
1993; Rouse & Harris, 2000.<br />
Ook tijdens onderhavig onderzoek is gebruik gemaakt van een hybride-model. Een<br />
puur inductieve benadering is voor de <strong>gemeente</strong> <strong>Roermond</strong> niet voor de hand liggend.<br />
Enerzijds lopen de aard van de vindplaatsen (periode en complextype) zeer uiteen<br />
en anderzijds lijkt een groot gedeelte van de vindplaatsen bepaald door locaties<br />
waar archeologisch onderzoek heeft plaatsgevonden en niet zozeer door het gebruik<br />
van het landschap door de mens. Het risico bestaat dus dat de vindplaatsen meer<br />
een afspiegeling vormen van de ruimtelijk ontwikkelingen in het gebied, dan dat<br />
zij een afspiegeling vormen van de bewoningsgeschiedenis. Door de combinatie<br />
met een deductieve benadering kan de scheve verhouding die ontstaat op basis<br />
van de vindplaatsgegevens gecorrigeerd worden. Uitgangspunt bij de deductieve<br />
benadering vormen de verzamelde gegevens over het landschap (hoofdstuk 2)<br />
de menselijke ontwikkeling (hoofdstuk 3) en de bekende vindplaatsen (hoofdstuk<br />
4) in de <strong>gemeente</strong> <strong>Roermond</strong>. Hierbij is ook gekeken naar de landschappelijke<br />
ligging van archeologische vindplaatsen in de nabije omgeving met vergelijkbare<br />
landschappelijke karakteristieken (de archeo-regio). Hierbij vormt met name het<br />
bestaande verwachtingsmodel voor de <strong>gemeente</strong> Venlo (Van Dijk, 2007), gelegen in<br />
95
RAAP-rapport 1741<br />
dezelfde archeo-regio, een belangrijk referentiekader. Op basis van de verzamelde<br />
gegevens zijn de locatie-bepalende factoren vastgesteld die zijn gebruikt bij het<br />
opstellen van het hypothetisch verwachtingsmodel. Inzichten uit dat onderzoek liggen<br />
onder andere ten grondslag aan de modellen van onderhavig onderzoek. Daarnaast<br />
is gebruik gemaakt van de kennis die is opgedaan bij verschillende veldkarteringen in<br />
de <strong>gemeente</strong> <strong>Roermond</strong> en haar direct omgeving.<br />
Een voorbeeld van een uitgewerkt verwachtingsmodel is het verwachtingsmodel dat is<br />
opgesteld ten behoeve van de Indicatieve Kaart van <strong>Archeo</strong>logische Waarden (IKAW;<br />
ROB, 2001a). De verwachtingen op deze kaart zijn gebaseerd op kwantitatieve<br />
gegevens over locatiekeuzefactoren die op hun beurt weer gebaseerd zijn op<br />
economische motieven (Deeben e.a., 2002). De IKAW beperkt zich daarmee vooral<br />
tot locaties van nederzettingen, waardoor bijvoorbeeld rituele locaties (begravingen)<br />
of off-site verschijnselen (infrastructuur, akkers, etc.) veelal onbemerkt blijven. De<br />
IKAW geeft uitslui tend informatie over het kwanti tatieve aspect van het bodemarchief<br />
en doet geen uitspraak over het kwalitatieve aspect van eventueel aanwe zige<br />
vindplaatsen.<br />
Op zowel de IKAW als de hier gepresenteerde verwachtingskaarten en modellen<br />
betekent een hoge, middelmatige of lage archeologische verwachting, dat de kans<br />
op het aantreffen van archeologische resten, oftwel de verwachtte relatieve dicht heid<br />
aan archeologische verschijnselen, groot, gemiddeld of klein is.<br />
<strong>Archeo</strong>logische verwachtingsmodellen zijn in hoge mate gebaseerd op kennis over<br />
locatiekeuzefactoren van mensen door de tijd heen in een bepaald landschap.<br />
Tot op heden zijn deze voornamelijk gebaseerd op economische motieven. De<br />
weerslag hiervan is te vinden in nederzettingen, jachtkampen of akkerarealen. Het<br />
economisch handelen van de mens is in de eerste plaats gericht op het verwerven<br />
van elementaire zaken als voeding, kledij en behuizing en op het vervaardigen<br />
van werktuigen en goederen die kunnen bijdragen tot deze verwerving (zoals<br />
wapens voor jachtactiviteiten). Over andere motieven (bijv. politieke, religieuze<br />
en sociale) is tot dusver zo weinig bekend, dat ze niet gebruikt kunnen worden in<br />
verwachtingsmodellen. Tegenwoordig is echter wel duidelijk dat bepaalde rituele<br />
handelingen zoals begravingen vaak wel degelijk in de directe nabijheid van de<br />
nederzetting plaatsvonden.<br />
Economische motieven hebben in hoofdzaak betrekking op de fysieke mogelijkheden<br />
en beperkingen van het landschap waarin men leefde. Deze kunnen herleid worden<br />
door bestudering van het paleo-landschap en de gebruiksmogelijkheden ervan.<br />
Terwijl aan bepaalde landschappelijke parameters in alle archeologische perioden<br />
een vergelijkbare verwachting kan worden gekoppeld, zijn er in de loop van de<br />
tijd tevens duidelijke verschillen in locatiekeuze te onderscheiden. Meest markant<br />
96
RAAP-rapport 1741<br />
zijn deze verschillen tussen gemeenschappen van jager-verzamelaars enerzijds<br />
en van landbouwers anderzijds. Deze onderverdeling ligt aan de basis van het<br />
verwachtingsmodel voor de droge gebiedsdelen waarin voornamelijk sporen worden<br />
aangetroffen van nederzettingen, grafvelden, (jacht-) kampementen en akkerarealen.<br />
Voor natte gebiedsdelen gelden andere uitgangspunten. Op de IKAW zijn beekdalen<br />
vaak aangegeven als gebieden met een lage archeologische verwachting. Dit<br />
betekent echter niet dat in deze specifieke geomorfologische eenheid geen<br />
archeologische vindplaatsen voorkomen. De IKAW geeft uitsluitend informatie over<br />
de kwantitatieve aspect van het archeologische bodemarchief en dan met name<br />
met betrekking tot nederzettingslocaties. Met andere woorden: in vergelijking met<br />
de hoger gelegen gebiedsdelen scoren de beekdalen inderdaad zeer laag in het<br />
voorkomen van archeologische vindplaatsen (nederzettingen). Hoewel vindplaatsen<br />
in beekdalen vaak moeilijk op te sporen puntlocaties zijn, is het lage aantal bekende<br />
vindplaatsen in beekdalen deels verklaarbaar door gemaakte beleidskeuzen. Zo<br />
heeft bijvoorbeeld als gevolg van de lage verwachting op de IKAW niet of nauwelijks<br />
archeologisch onderzoek plaatsgevonden bij ruimtelijke ontwikkelingen in beekdalen.<br />
Dit heeft tot gevolg gehad dat deze gebieden nog steeds relatief leeg zijn, hetgeen<br />
het beeld versterkt dat beekdalen archeologisch lege zones zijn! De archeologische<br />
kennis over deze specifieke geomorfologische eenheid is dan ook zeer beperkt<br />
gebleven. De laatste jaren echter is het archeologisch bewustzijn voor beekdalen<br />
sterk toegenomen en wordt steeds duidelijker welke factoren van belang zijn bij<br />
het opstellen van een verwachtingsmodellen voor beekdalen (Roymans, 2005).<br />
Ook binnen de <strong>gemeente</strong> <strong>Roermond</strong> is het aantal archeologische vindplaatsen in<br />
beekdalen zeer gering. Het verwachtingsmodel voor de beekdalen in het gebied leunt<br />
om deze reden sterk op een hypothetische benadering (zie paragraaf 5.3).<br />
Verschillende wijzen om te komen tot het verwachtingsmodel voor de droge<br />
landschappen en de natte landschappen, worden hierna beschreven.<br />
5.2 <strong>Archeo</strong>logische verwachting in droge landschappen<br />
5.2.1 Verwachtingsmodel voor kampementen van jager-verzamelaars<br />
5.2.1.1 Gradiëntzones<br />
Een belangrijk kenmerk van de culturen in de Steentijd is dat de mens zich voornamelijk<br />
voedde door middel van jacht, visvangst en het verzamelen van voedsel.<br />
Deze ‘jager-verzamelaars’ trok ken door het landschap en verbleven alleen tijdelijk<br />
(dagen, weken) op een verblijf plaats. Het zijn vaak alleen de overgebleven<br />
vuurstenen werktuigen die verwijzen naar een dergelijk kampement. Uit verschillende<br />
studies is gebleken dat veel van deze archeologische vind plaatsen met vuursteen<br />
artefacten uit het Paleolithicum, Mesolithicum en Vroege Neolithicum voorkomen in<br />
overgangsgebieden van nat/laag naar droog/hoog: zogenaamde gradiëntsituaties (zie<br />
97
Figuur 38. Schematische<br />
weergave van<br />
de gradiëntzone.<br />
RAAP-rapport 1741<br />
o.a. Arts, 1987; De Boer & Roymans, 2002; Heunks & Roymans, 2000; Verhoeven,<br />
2003). Dit verband is sterker naarmate de gradiënt markanter is, zoals op de randen<br />
van beekdalen. De meeste kampementen van jager-verzamelaars kunnen verwacht<br />
worden in de zogenaamde gradiëntzone, die zich uitstrekt vanaf de gradiënt (de grens<br />
tussen ‘lage/natte’ en ‘hoge/droge’ bodems) tot in het droge deel (zie figuur 38). Een<br />
ver kla ring voor deze relatie moet worden gezocht in de volgende factoren:<br />
- Landschappelijke gradiënten worden gekenmerkt door het op korte afstand van<br />
elkaar voorkomen van een grote verscheidenheid aan vegetatie-typen. Dit brengt<br />
voor jager-verzamelaars met zich mee dat op dergelijke locaties een grote verscheidenheid<br />
aan voedselbronnen op korte afstand voorhanden is in de vorm van<br />
planten en dieren.<br />
- Rivier- en beekdalen vormden markante en goed herkenbare elementen in<br />
het door bossen gedomineerde landschap (landmarks). Met name in het<br />
Laat Paleolithicum en Mesolithicum waren de dalen aantrekkelijk voor de<br />
migratieroutes.<br />
- Langs eroderende oevers van rivieren en beken kunnen vuursteenhoudende<br />
terrasafzettingen aan het daglicht treden. In een begroeid zandlandschap kan een<br />
dergelijke ontsluiting een belangrijke bron van vuursteen zijn.<br />
- Water geldt als constante en betrouwbare voedselbron door de aanwezigheid van<br />
vis.<br />
- De nabijheid en bereikbaarheid van (drink-)water.<br />
5.2.1.2 Methode<br />
Het verwachtingsmodel voor jager-verzamelaars is in hoge mate gekoppeld aan<br />
het reliëf van het paleo-landschap. In het pleistocene zandlandschap komt dit in<br />
grote lijnen overeen met het huidige reliëf. Gegevens over het paleo-landschap<br />
kunnen worden herleid uit verschillende bronnen. Deze bronnen vormen tezamen de<br />
98
RAAP-rapport 1741<br />
basis voor het in kaart brengen van het oor spronkelijke reliëf en daarin aanwezige<br />
gradiëntzones. De belangrijkste bronnen zijn:<br />
- grondwatertrappenindeling op basis van de bodemkaarten, schaal 1:50.000<br />
(Stiboka, 1968 & 1972);<br />
- bodemkaarten, schaal 1:50.000 (Stiboka, 1968 & 1972);<br />
- geomorfologische kaart, schaal 1:50.000 (Staring Centrum, 1995/in voorbereiding)<br />
- historische kaarten (ROBAS Producties, 1989; Wolters-Noordhoff Atlasprodukties,<br />
1990; Landesvermessungsamt Nordrhein-Westfalen, 1967 & 1969a/b/c);<br />
- Algemeen Hoogtebestand Nederland (AHN).<br />
Uit vergelijkbaar onderzoek (Heunks & Roymans, 2000; De Boer & Roymans, 2002;<br />
Roymans, 2005; Roymans, 2006) blijkt dat gedetailleerde grondwatertrappenkaarten<br />
in de regel een betrouwbare basis vormen om de oorspronkelijke nat-droog<br />
overgangen in kaart te brengen. De grondwaterstanden hebben tijdens<br />
het Pleistoceen en het Holoceen gevarieerd en zijn sinds de grootschalige<br />
ruilverkavelingen in veel gebieden gedaald, zodat de huidige grondwaterstanden niet<br />
per definitie gelijk zijn aan die van duizenden jaren geleden. Desondanks geeft de<br />
huidige grondwatertrapverdeling wel inzicht in relatieve hydrologische verhoudingen<br />
en is dus bruikbaar om gradiënten in kaart te brengen. Voor het onderzoeksgebied<br />
ontbreken gedetailleerde grondwatertrappenkaarten en is derhalve gebruik gemaakt<br />
van de grondwatertrappenindeling op basis van de bodemkaarten 1:50.000. Om het<br />
globale beeld van de verdeling van grondwatertrappen, dat wordt verkregen met deze<br />
kleine kaartschaal, te verfijnen, is gebruik gemaakt van de geomorfologische kaart,<br />
historische kaarten en het Algemeen Hoogtebestand Nederland (AHN).<br />
Grondwatertrappen volgens de bodemkaart (1: 50.000)<br />
Uit een analyse van de vindplaatsen blijkt dat 80% van de vindplaatsen op<br />
grondwatertrap (GWT) VII ligt (tabel 8). Wanneer wordt gekeken naar de ruimtelijke<br />
spreiding hiervan blijken de kampementen veelal te liggen nabij de overgang van<br />
GWT VII naar GWT V of lager. In de <strong>gemeente</strong> <strong>Roermond</strong> wordt de zogenaamde<br />
gradiënt dus gevormd door de overgang van bodemeenheden met GWT VII naar GWT<br />
V of lager en van GWT VI naar IV of lager. Alle bodemeenheden met grondwatertrap<br />
I, II, III en IV en alle veengronden en moerige gronden, ongeacht grondwatertrap,<br />
worden tot de natte bodems gerekend. De droge bodems omvatten derhalve alle<br />
bodemeenheden met grondwatertrap VI en VII, met uitzondering van de veen- en<br />
moerige gronden.<br />
GWT Aantal vindplaatsen Percentage<br />
Alle vindplaatsen onbekend 28 9,1<br />
II 13 4,2<br />
V 9 2,9<br />
VI 12 3,9<br />
VII 247 79,9<br />
99<br />
Tabel 8. Verdeling van<br />
vindplaatsen over de<br />
grondwatertrappen.
RAAP-rapport 1741<br />
Verfijning<br />
Ter verfijning van de gradiënten op basis van de grondwatertrappenkaart zijn<br />
met behulp van de geomorfologische kaart en de AHN vervolgens afzonderlijke<br />
landschappelijke eenheden gedefinieerd die op de bodemkaart niet onderscheiden<br />
worden. Uitgangspunt hierbij is dat gradiëntsituaties voorkomen op locaties<br />
waar uitgesproken hooggelegen eenheden grenzen aan lagere delen. De exacte<br />
begrenzing van deze gradiënten is bepaald met behulp van de AHN. Verder zijn met<br />
behulp van de AHN geïsoleerde opduikingen in het Maasdal en Roerdal gedefinieerd,<br />
die op de bodemkaart niet staan weergegeven, maar mits van voldoende omvang als<br />
aantrekkelijk voor bewoning zijn aangemerkt. In de analyse van de AHN-gegevens<br />
worden bomen en gebouwde structuren zo goed mogelijk uitgefilterd, zodat een<br />
betrouwbaar hoogtekaart van het reliëf ontstaat. Tot slot zijn met behulp van<br />
historisch kaartmateriaal verdwenen riviergeulen en vennen in kaart gebracht. Hoewel<br />
tegenwoordig niet meer in het landschap herkenbaar, bijvoorbeeld omdat de rivier<br />
zich verlegd heeft, of doordat natte depressies ontgonnen zijn, deden zich hier wel<br />
degelijk gradiëntsituaties voor. Op deze wijze zijn een voormalige Maasloop in het<br />
Holocene Maasdal en een aantal verdwenen vennen op het Pleniglaciale Maasterras<br />
in kaart gebracht.<br />
Definiëren gradiëntzone<br />
Aan de droge zijde van de vastgestelde gradiënten in het gebied, is middels een<br />
computerbewerking een buffer berekend, die de gradiëntzone weergeeft. De breedte<br />
van de gradiëntzone hangt af van de relatie tussen de vindplaatsen van jagerverzamelaars<br />
en de afstand tot de gradiënt. In de <strong>gemeente</strong> <strong>Roermond</strong> is deze<br />
relatie slecht te achterhalen, omdat een groot deel (circa eenderde) van de bekende<br />
vindplaatsen van jager-verzamelaars samenhangt met het archeologisch onderzoek<br />
in het kader van de aanleg van de A73. Daardoor bevindt zich binnen de grenzen van<br />
het wegtracé een dermate hoge dichtheid aan vindplaatsen, dat een vertekend beeld<br />
ontstaat ten opzichte van de verdeling van vindplaatsen in het onderzoeksgebied.<br />
De breedte van de gradiëntzone is daarom op basis van de resultaten van de studie<br />
voor de archeologische verwachtingskaart van Venlo (Van Dijk, 2007) vastgesteld op<br />
200m.<br />
5.2.1.3 Het model<br />
De gradiëntzone is dus het gebied dat zich uitstrekt vanaf de grens tussen ‘lage<br />
en natte’ en ‘hoge en droge’ bodems tot in het droge deel (zie figuur 38). Voor de<br />
gradiëntzones geldt een verhoogde kans op het voorkomen van kampementen van<br />
jager-verzamelaars (zie kaartbijlage 2). In de <strong>gemeente</strong> <strong>Roermond</strong> bevindt zich<br />
binnen de aldus gedefinieerde gradiëntzones 67% van alle vindplaatsen van jagerverzamelaars<br />
en ruim 75% van de kampementen, terwijl deze zones slechts 34% van<br />
de totale oppervlakte van het gebied uitmaken (tabel 9).<br />
100
RAAP-rapport 1741<br />
Er is geen onderscheid gemaakt in watervoerende, moerassige of droge gradiëntovergangen.<br />
In het model hebben zowel flanken van beekdalen als moerassige<br />
depressies een verge lijkbare aantrekkingskracht gehad op jager-verzamelaars.<br />
Voor gronden die buiten de gradiëntzones liggen, geldt in principe een lage archeologische<br />
verwachting voor kampementen van jager-verzamelaars. In dergelijke<br />
gebieden kunnen echter wel off-site patronen worden verwacht: losse vondsten die<br />
het resultaat zijn van activiteiten die aan een bepaald nederzettingspatroon gebonden<br />
zijn. Zo kunnen losse pijlpunten wijzen op jachtactiviteiten. Het gebied met een lage<br />
verwachting beslaat 42% van de gebiedsoppervlakte en hierin bevindt zich 25% van<br />
alle vindplaatsen van jager-verzamelaars en slechts 18% van de kampementen. Met<br />
name in lage met veen gevulde terreindelen kunnen zich off-site vondsten ingebed in<br />
veen bevinden. Aan dergelijke gebieden is een lage verwachting toegekend, maar met<br />
kans op het voorkomen van een bijzondere dataset. Voor de bebouwde kommen in<br />
het onderzoeksgebied ontbreken bodemkundige en geomorfologische gegevens. Voor<br />
zover mogelijk zijn binnen de bebouwde kom met behulp van de AHN de duidelijke<br />
reliëfsprongen bepaald en als gradiënt aangeduid. Voor de overige delen van de<br />
bebouwde kom geldt een onbekende archeologische verwachting, in totaal 20% van<br />
het onderzoeksgebied.<br />
Verwachting Opp. (ha) % Vindplaatsen % Kampementen %<br />
onbekend 1421,5 20 15 4,9 6 4,3<br />
Bijzondere dataset 285,9 4 10 3,2 3 2,1<br />
laag 3002,7 42 78 25,2 26 18,4<br />
hoog 2408,7 34 206 66,7 106 75,2<br />
Totaal 7118,8 100 309 100 141 100<br />
In tabel 10 is een overzicht weergegeven van de verschillende landschappelijke<br />
zones in het onderzoeksgebied en de archeologische verwachting die daar aan is<br />
toegekend ten aanzien van vindplaatsen van jager-verzamelaars.<br />
Ten aanzien van het Maasdal dient een uitzondering gemaakt te worden op het<br />
hierboven geschetste verwachtingsmodel voor jager-verzamelaars. Door actieve<br />
erosie en sedimentatie van de Maas in het Holoceen, ontstonden hier telkens nieuwe<br />
landschappen waarbij oude landschappen (deels) werden opgeruimd of afgedekt. De<br />
dynamiek van de Maas is al gebleken uit de historische kaarten waarop Maasgeulen<br />
en meanders staan aangegeven die tegenwoordig niet meer watervoerend zijn<br />
(zie §3.4). Voormalige gradiënten kunnen op basis van de bodemkaart niet meer<br />
onderscheiden worden. Dit geldt in zekere mate ook voor het dal van de Roer. Wat<br />
betreft het Roerdal zullen voornamelijk de flanken van het dal zelf aantrekkelijk<br />
zijn geweest en de hogere terreindelen in het dal, zoals dekzandkoppen en<br />
meanderruggen. Met name de plaatsen waar door erosie hooggelegen terrasresten<br />
101<br />
Tabel 9. Oppervlakte<br />
in relatie tot de vindplaatsen<br />
per verwachtingszone.
Tabel 10. <strong>Archeo</strong>logische<br />
verwachting<br />
per landschappelijke<br />
eenheid voor vindplaatsen<br />
van jagerverzamelaars.<br />
RAAP-rapport 1741<br />
zijn ontstaan die diep het Roerdal in wiggen, zoals de Zwarte Berg op de zuidelijke<br />
<strong>gemeente</strong>grens, zullen interessant locaties zijn geweest.<br />
Landschappelijke zone <strong>Archeo</strong>logische verwachting<br />
Flanken van: rivier- en beekdalen, vennen,<br />
voormalige Maasgeulen en andere natte<br />
Hoog<br />
depressies<br />
Opduikingen in natte en laaggelegen<br />
terreinen (mits circa 1 ha. oppervlakte)<br />
102<br />
Hoog<br />
Overige zones (buiten gradiëntzone) Laag<br />
Met veen gevulde gebieden<br />
Bebouwde gebieden<br />
– reliëfsprong<br />
– vlak<br />
Laag, maar met kans op het<br />
aantreffen van een bijzondere<br />
dataset (jachtattributen etc.)<br />
Hoog<br />
Onbekend<br />
5.2.2 Landbouwers (Neolithicum – Nieuwe tijd)<br />
5.2.2.1 Bodemgeschiktheid<br />
Met de introductie van de landbouw in de loop van het Neolithicum stelde de mens<br />
geleidelijk andere eisen aan zijn landschappelijke omgeving. De eerste landbouwers<br />
hadden nagenoeg geen technische middelen om de bodemstructuur en –vrucht baarheid<br />
te verbeteren. Oogstrisico’s en successen hingen, behalve van de gebruikte<br />
gewassen en de weersomstandigheden, voor een zeer belangrijk deel af van de<br />
fysische eigenschappen van bodem en land schap. Hierbij speelden met name het<br />
grondwaterregime en de (natuurlijke) vrucht baarheid alsmede de interne drainage<br />
(tijdens natte perioden) en vochtlevering (tij dens droge perioden) van de bodem<br />
een belangrijke rol. Daarnaast zijn ongetwijfeld nog andere (bijv. bewerkbaarheid,<br />
structuurstabiliteit en vorstgevoeligheid), minder bepalende en/of niet-herleidbare<br />
variabelen van belang geweest.<br />
Ontwateringstoestand<br />
Een eerste randvoorwaarde om succesvol gewassen te kunnen verbouwen, is dat<br />
de grond niet te nat is. Bovendien is de ontwateringstoestand sterk van invloed op<br />
andere parameters (Haans, 1979), waaronder de lengte van het groeiseizoen en<br />
de beschikbaarheid van voedingsstoffen. Vanaf begin van het Atlanticum (8.000<br />
jaar geleden) begonnen de zandgronden te vernatten (zie § 3.2), resulterend<br />
in veenvorming in de natte gebiedsdelen en een geleidelijke stijging van het<br />
grondwaterpeil. Het omslagpunt vond plaats vanaf de Late Middeleeuwen als gevolg<br />
van de grootschalige ontginningen. Door ontbos sing trad geleidelijk een versnelde<br />
afvoer van water op. Bovendien veroorzaakten de veenwinning in de beekdalen en de
RAAP-rapport 1741<br />
systematische aanleg van afwateringssystemen een sterke drainage van het gebied.<br />
Het huidige grond waterregime geeft dus gemiddeld een drogere situatie weer dan<br />
waar de prehisto rische boeren mee te maken hebben gehad. Waarschijnlijk konden<br />
de eerste land bouwers daarom alleen op de hoogste delen van het gebied akkers<br />
aanleggen.<br />
Verder is het vochtleverend vermogen van een bodem van invloed op de geschiktheid<br />
voor gebruik. Het geeft aan in hoeverre de bodem water vast kan houden, om<br />
het gewas tijdens droge perioden (zomer) van vocht te kunnen voorzien. Het<br />
vochtleverend vermogen is hoofdzakelijk relevant voor de relatief hooggelegen<br />
gronden. Grofzandige bodems kunnen veel min der vocht vasthouden dan bijvoorbeeld<br />
lemige gronden.<br />
Bodemvruchtbaarheid<br />
Een andere belangrijke locatiekeuze-factor op de zandgronden is de vruchtbaarheid<br />
van de bodem (Fokkens & Roymans, 1991). Prehistorische landbouwers hadden<br />
nauwelijks of geen beschikking over mest en waren hierdoor sterk afhankelijk van de<br />
natuurlijke vruchtbaarheid van de bodem. In vergelijking tot leemarme (zand-)bo dems<br />
houden lemige bodems meer voedingsstoffen en water vast. Daardoor zijn der gelijke<br />
bodems bovendien minder stuif- en slempgevoelig. Van deze gronden wordt dan ook<br />
aangeno men dat ze zeer aantrekkelijk voor (prehistorische) landbouwactiviteiten zijn<br />
geweest.<br />
Bij voortdurend gebruik als akkergrond raakten deze bodems op den duur uitge put,<br />
waardoor boeren moesten uitwijken naar nieuwe vruchtbare gronden. In ieder geval<br />
vanaf de IJzertijd ontstond hierdoor een landbouwsysteem dat noodzakelijker wijs<br />
gebruik moest maken van een relatief groot landbouwareaal, waarbij voortdurend<br />
nieuwe akkers worden aangelegd (met achterlating van uitgeputte akkers). Zoals<br />
eerder in hoofdstuk 3 beschreven verhuisden de neder zettingen mee naar het nieuwe<br />
akkerareaal en wordt in dit verband ook wel gesproken van ‘zwervende erven’. Na<br />
verloop van tijd herstelde de vruchtbaarheid van de beakkerde gronden en konden<br />
deze opnieuw in gebruik worden genomen.<br />
Vanaf de Late Middeleeuwen werden, onder invloed van een sterke bevolkingdruk,<br />
minder gunstige gronden ontgonnen. Ook de kleinere en meer geïsoleerde, minder<br />
vruchtbare gronden werden ontgonnen (de zgn. kampontginningen; zie § 2.3).<br />
Ook werd door middel van de eerste systematische bemestingen getracht de<br />
vruchtbaarheid van de akkers op peil te houden.<br />
Bewerkbaarheid van de bodem<br />
Tot slot is ook de bewerkbaarheid van de bodem van grote invloed op de locatiekeuze<br />
van de prehistorische boeren. De middelen om de grond te bewerken waren<br />
103
RAAP-rapport 1741<br />
zeer beperkt. De oudst bekende zeer primitieve ploeg dateert bijvoorbeeld uit de<br />
IJzertijd. Er werd daarom gezocht naar bodems die relatief eenvoudig te bewerken<br />
waren maar daarnaast ook een bepaalde natuurlijke vruchtbaarheid hadden. Zware<br />
kleigronden bijvoorbeeld, hoewel vruchtbaar, werden gemeden omdat ze slecht<br />
bewerkbaar waren en bovendien vaak in lage natte gebieden voorkwamen.<br />
5.2.2.2 Methode<br />
Uitgangspunt voor het verwachtingsmodel voor landbouwers is de geschiktheid van<br />
de in de <strong>gemeente</strong> <strong>Roermond</strong> aanwezige bodemeenheden voor (prehistorische)<br />
akkerbouw. Feitelijk weerspiegelt de archeologische verwachting daarom de<br />
kans op de aanwezigheid van akkerarealen in plaats van nederzettingen. Zoals<br />
blijkt uit tal van opgravingen, bevinden de nederzettingen zich te midden van of<br />
in de directe omgeving van de akkerarealen (Fokkens & Roymans, 1991; Tol,<br />
1999; Schinkel , 1999; Roymans & Gerritsen, 2002). Met andere woorden: de<br />
mogelijkheden voor akker bouw waren waarschijnlijk de meest bepalend factor voor<br />
de locatiekeuze van de (pre-)historische landbouwer. Door de combinaties van<br />
de voorkomende bodem- en grondwatertrapeenheden (volgens de bodemkaart;<br />
Stiboka, 1972 & 1968) vanuit de geschiktheid voor akkerbouw te bekijken, ontstaat<br />
een relatief eenvoudig archeologisch verwachtingsmodel. Hierbij is op basis van<br />
de in de vorige paragraaf beschreven bodemgeschiktheidsfactoren een inschatting<br />
gemaakt van de geschiktheid en aan de hand daarvan een verwachting toegekend<br />
('verwachting deductief'). Dit model is statistisch verder onderbouwd door de<br />
bodem/GWT-eenheden te combineren met de binnen de <strong>gemeente</strong> bekende<br />
vindplaatsen van landbouwersgemeenschappen. De bepaling van de verwachtingen<br />
is gebaseerd op een berekening waarin per eenheid het percentage binnen die<br />
eenheid gelegen vindplaatsen is vergeleken met de oppervlakte van die eenheid<br />
binnen het onderzoeksgebied. Met andere woorden: veel vindplaatsen binnen een<br />
bodemeenheid met een relatief klein oppervlak betekent een hoge verwachting.<br />
In getallen uitgedrukt betekent dit dat per eenheid het percentage vindplaatsen<br />
is verminderd met het percentage oppervlak. Het verschil is bepalend voor de<br />
uiteindelijke verwachting ('verwachting inductief'): hoog scoren de eenheden met<br />
een verschil van 2 of meer, middelhoog de eenheden met een verschil tussen 0 en 2<br />
en laag de eenheden met een verschil lager dan 0. Door de deductieve verwachting<br />
te combineren met de inductieve verwachting ontstaat een statistische onderbouwd<br />
verwachtingsmodel, dat de basis vormt voor de archeologische verwachtingskaart<br />
met betrekking tot de landbouwperioden (Neolithicum/Bronstijd-Late Middeleeuwen).<br />
5.2.2.3 Het model<br />
Zowel het inductief als het deductief model, dus de verwachtingen per bodem/GWTeenheid,<br />
zijn weergegeven in tabel 11. In de laatste kolom van de tabel staat de<br />
uiteindelijke (gecombineerde) verwachtingswaarde per eenheid weergegeven. Een<br />
beschrijving van de bodemcodes is opgenomen in bijlage 6.<br />
104
RAAP-rapport 1741<br />
Bodem GWT #_vp<br />
OPP_<br />
ha<br />
%_VP %_OPP Verschil<br />
105<br />
Verw_<br />
induct.<br />
ABv II 3 92,2 0,7 1,7 -1,1 laag Bijz. dataset<br />
Verw_deduct. Verwachting<br />
bijzondere<br />
dataset<br />
ABv V 0 8,4 0,0 0,2 -0,2 laag Bijz. dataset<br />
bijzondere<br />
dataset<br />
AR VII 18 87,0 3,9 1,6 2,3 hoog middelhoog hoog<br />
bEZ VII 53 247,1 11,5 4,6 6,9 hoog hoog hoog<br />
BKd VII 92 743,6 20,0 13,9 6,0 hoog hoog hoog<br />
BKh VI 1 51,5 0,2 1,0 -0,7 laag middelhoog laag<br />
Bkh VII 32 291,1 6,9 5,5 1,5 middelhoog hoog hoog<br />
BZd VII 10 5,0 2,2 0,1 2,1 hoog hoog hoog<br />
cZd VII 14 91,7 3,0 1,7 1,3 middelhoog hoog hoog<br />
Hd VII 12 55,2 2,6 1,0 1,6 middelhoog hoog hoog<br />
Hn V 2 82,0 0,4 1,5 -1,1 laag laag laag<br />
Hn VI 7 153,5 1,5 2,9 -1,4 laag middelhoog laag<br />
Hn VII 6 215,3 1,3 4,0 -2,7 laag middelhoog laag<br />
KRd VII 10 70,2 2,2 1,3 0,9 middelhoog laag laag<br />
KRn II 0 27,3 0,0 0,5 -0,5 laag laag laag<br />
KRn III 4 28,1 0,9 0,5 0,3 middelhoog laag laag<br />
KRn V 7 178,1 1,5 3,3 -1,8 laag laag laag<br />
pZg III 0 23,9 0,0 0,4 -0,4 laag laag laag<br />
pZn III 0 14,5 0,0 0,3 -0,3 laag laag laag<br />
pZn V 0 161,4 0,0 3,0 -3,0 laag laag laag<br />
pZn VI 3 80,4 0,7 1,5 -0,9 laag laag laag<br />
RdA - 51 527,3 11,1 9,9 1,2 middelhoog Bijz. dataset<br />
bijzondere<br />
dataset<br />
RdC VII 22 776,3 4,8 14,5 -9,8 laag middelhoog laag<br />
RnC III 0 51,1 0,0 1,0 -1,0 laag laag laag<br />
RnC V 18 139,0 3,9 2,6 1,3 middelhoog laag laag<br />
vWz II 9 113,4 2,0 2,1 -0,2 laag Bijz. dataset<br />
bijzondere<br />
dataset<br />
vWz III 0 41,0 0,0 0,8 -0,8 laag Bijz. dataset<br />
bijzondere<br />
dataset<br />
Y VI 0 34,0 0,0 0,6 -0,6 laag hoog hoog<br />
Y VII 29 437,8 6,3 8,2 -1,9 laag hoog hoog<br />
Yb VII 7 70,9 1,5 1,3 0,2 middelhoog hoog hoog<br />
Zb VI 0 9,8 0,0 0,2 -0,2 laag middelhoog laag<br />
Zb VII 51 376,5 11,1 7,0 4,0 hoog middelhoog hoog<br />
Zn V 0 33,3 0,0 0,6 -0,6 laag laag laag<br />
zVz II 0 10,1 0,0 0,2 -0,2 laag Bijz. dataset<br />
zWz II 0 12,7 0,0 0,2 -0,2 laag laag laag<br />
Totaal 461 5340,5 100,0 100,0<br />
bijzondere<br />
dataset<br />
Water - 32 569,9 6,9 10,7 -3,7 laag onbekend onbekend<br />
Ophoging - 1 37,9 0,2 0,7 -0,5 laag onbekend onbekend<br />
Bebouwd - 143 1163,1 31,0 21,8 9,2 hoog onbekend Onbekend<br />
Totaal 637 7111,4<br />
Tabel 11. <strong>Archeo</strong>logische verwachtingen per bodem/GWT-eenheid.
Tabel 12. <strong>Archeo</strong>logische<br />
vindplaatsen per<br />
gekarteerde bodem/<br />
GWT-eenheid.<br />
Grafiek 2. Vindplaatsen<br />
per complextype.<br />
RAAP-rapport 1741<br />
In de analyse is gezocht naar een zo gunstig mogelijke verdeling tussen het aantal<br />
vindplaatsen binnen de zones met een hoge verwachting en de totale oppervlakte<br />
van de zones met een hoge verwachting. In eerste instantie is een analyse gemaakt<br />
van de vindplaatsen in het buitengebied (n=461), oftewel alle vindplaatsen gelegen<br />
in de gebieden die op de bodemkaart gekarteerd zijn, dus niet zijnde 'water',<br />
'ophoging'(bijvoorbeeld vuilstort) en 'bebouwde kom'. Het resultaat hiervan is<br />
weergegeven in tabel 12.<br />
Verwachting #_vp %_vp opp_ha %_opp<br />
bijzondere dataset 63 13,8 793,0 14,8<br />
hoog 318 69 2501,2 46,8<br />
laag 80 17,2 2046,3 38,3<br />
Eindtotaal 461 100 5340,5 100,0<br />
Uit tabel 12 blijkt dat, in het buitengebied, de zones met een hoge verwachting 46,8 %<br />
van de oppervlakte beslaan en hierin 69 % van de vindplaatsen is gelegen. Wanneer<br />
enkel wordt gekeken naar de vindplaatsen met de complextypen nederzetting of<br />
graf (inclusief grafvelden, grafheuvels, crematie, etc.) blijkt dit verschil zelfs nog<br />
groter. Er is dus een sterke relatie tussen het voorkomen van vindplaatsen met<br />
deze complextypen en de zones met een hoge verwachting. Deze verdeling is<br />
weergegeven in grafiek 2.<br />
Wanneer dezelfde analyse wordt uitgevoerd voor het totale plangebied, dus inclusief<br />
de bebouwde kom en het water (hieraan is een onbekende verwachting toegekend),<br />
blijkt het verschil tussen het percentage vindplaatsen en het percentage van het<br />
oppervlak voor gebieden met een hoge verwachting kleiner, met 35,2 % van het<br />
oppervlak waarin zich 49,9% van de vindplaatsen bevindt (zie tabel 13).<br />
<br />
<br />
<br />
<br />
<br />
<br />
<br />
<br />
<br />
<br />
<br />
<br />
<br />
<br />
<br />
106
RAAP-rapport 1741<br />
Verwachting #_vp %_vp opp_ha %_opp<br />
bijzondere dataset 63 9,9 793,0 11,2<br />
hoog 318 49,9 2501,2 35,2<br />
laag 80 12,6 2046,3 28,8<br />
onbekend 176 27,6 1770,9 24,9<br />
Eindtotaal 637 100,0 7111,4 100,0<br />
In de beschreven analyse zijn de bebouwde kom en het water, gebieden waarover<br />
geen bodemkundige gegevens bekend zijn, buiten beschouwing gelaten. Deze zones<br />
kennen dus een onbekende archeologische verwachting. Om toch een uitspraak te<br />
kunnen doen over de verwachting binnen de bebouwde kom is hiervoor een tweede<br />
model opgezet. Dit model is volledig gestoeld op extrapolatie van de verwachting die<br />
reeds voor het buitengebied is opgesteld. Omdat bodemkundige gegevens van de<br />
bebouwde kom ontbreken is hierbij uitgegaan van de AHN en de kaarten van Renes<br />
(1999). Zo hebben gebieden binnen de bebouwde kom op grond van hoogteligging,<br />
in combinatie met een voormalig gebruik als oud bouwland, een hoge archeologische<br />
verwachting gekregen. Dit model is aanzienlijk minder zuiver dan het model voor het<br />
buitengebied en derhalve zijn de uitgesproken verwachtingen voor de bebouwde kom<br />
met een arcering aangegeven (zie kaartbijlage 3 en 5). In tabel 14 staan de resultaten<br />
weergegeven van de verdeling van vindplaatsen over de verwachtingszones<br />
voortkomend uit de combinatie van het model voor het buitengebied en het model<br />
voor de bebouwde kom.<br />
Verwachting #_vp %_vp opp_ha %_opp<br />
bijzondere dataset 63 9,9 793,0 11,2<br />
hoog: zones binnen én<br />
buiten de bebouwde kom<br />
386 49,9 3240,1 45,6<br />
laag 80 12,6 2046,3 28,8<br />
onbekend 108 27,6 1032,1 14,5<br />
Eindtotaal 637 100,0 7111,4 100,0<br />
Lage archeologische verwachting<br />
Een lage archeologische verwachting geldt voor bodems die vanwege een aantal<br />
beperkende factoren niet in aanmerking kwamen als akker areaal. Op basis van het<br />
model (tabel 10) kennen alle bodemeenheden met grondwatertrappen I, II, III, IV en V<br />
een lage archeologische verwachting omdat deze in het verleden vermoedelijk te nat<br />
en dus ongunstig voor landbouw waren. Voorts kennen ook de zure en mineralogisch<br />
arme veldpodzolgronden en gooreerdgronden een lage archeologische verwachting.<br />
Tot slot is een aantal bodemtypen aan te wijzen die op voorhand niet direct als slechte<br />
landbouwgronden aangemerkt hoeven worden, maar die gezien de gebiedsspecifieke<br />
vindplaatsgegevens niet interessant zijn geweest. Dit is mogelijk te wijten aan het feit<br />
dat in de directe omgeving een overvloed aan nòg geschiktere gronden te vinden was.<br />
107<br />
Tabel 13. <strong>Archeo</strong>logische<br />
vindplaatsen per<br />
verwachtingszone.<br />
Tabel 14. Verdeling<br />
van vindplaatsen per<br />
verwachtingszone, in<br />
relatie tot de oppervlakte,<br />
voortkomend<br />
uit het gecombineerdeverwachtingsmodel<br />
voor zowel het<br />
buitengebied als de<br />
bebouwde kom.
RAAP-rapport 1741<br />
Het gaat hierbij om de relatief natte vorstvaag en relatief natte daalbrikgronden (GWT<br />
VI), waarbij de drogere varianten (GWT VII) waarschijnlijk de voorkeur genoten.<br />
Bijzondere dataset<br />
Voor bepaalde bodems in het onderzoeksgebied geldt een lage archeologische<br />
verwachting, maar kan door specifieke omstandigheden een bijzondere dataset<br />
worden aangetroffen. Het betreft hier natte gebieden waar door het voorkomen van<br />
veen de conserveringsomstandigheden voor met name organische resten gunstig<br />
zijn. Aangezien het hierbij veelal om puntlocaties gaat, die een specifieke aandacht<br />
vragen, is voor de natte gebiedsdelen binnen de <strong>gemeente</strong> <strong>Roermond</strong> daarom een<br />
aparte archeologische verwachting opgesteld (zie §5.3).<br />
Hoge archeologische verwachting<br />
Een hoge archeologische verwachting geldt voor die gronden die op basis van een<br />
combinatie van factoren geschikt waren voor beakkering of bewoning en waarbij<br />
dat ook blijkt uit de gebiedsspecifieke vindplaatsgegevens. Het betreft de goed<br />
ontwaterde, vaak relatief hoog gelegen, en relatief vruchtbare gronden, zoals hoge<br />
enkeerdgronden, brikgronden en moderpodzolgronden. Hoewel de vorstvaaggronden<br />
niet direct zeer vruchtbaar lijken, blijken ze op basis van de vindplaatsanalyse wel<br />
degelijk hoog te scoren. Mogelijk betreft het gronden die ooit vruchtbaar waren, maar<br />
bijvoorbeeld door intensief gebruik gedegradeerd zijn. Aan deze gronden is daarom<br />
een hoge archeologische verwachting toegekend.<br />
Onbekende archeologische verwachting<br />
Hoewel voor grote delen van de bebouwde kom een archeologische verwachting<br />
is uitgesproken bestaan er nog steeds gebieden waaraan, gezien het ontbreken<br />
van bodemkundige, geomorfologische, of historisch geografische gegevens geen<br />
archeologische verwachting kan worden toegekend. Ook voor de niet-bodemkundige<br />
eenheden (wegen, water en opgehoogde eenheden) geldt een onbekende<br />
archeologische verwachting.<br />
5.3 <strong>Archeo</strong>logische verwachting in natte landschappen<br />
5.3.1 Inleiding<br />
Traditioneel scoren op archeologische verwachtingskaarten vooral de hogere<br />
gebiedsdelen hoog, omdat hier de kans op het voorkomen van bewoningssporen<br />
het grootst is. De afwezigheid van bewoningssporen vormt echter geen reden om<br />
de natte gebiedsdelen als archeologisch minder waardevol te beschouwen. Er zijn<br />
genoeg vondsten bekend die aantonen dat beekdalen vele eeuwen op een intensieve<br />
manier geëxploiteerd zijn en waardevolle archeologische informatie kunnen bevatten<br />
(Gerritsen & Rensink, 2004; Roymans, 2005). In lage en natte gebiedsdelen<br />
kunnen archeologische vindplaatsen voorkomen die intact zijn gebleven onder<br />
108
RAAP-rapport 1741<br />
dikke pakketten veen en (zeer) jonge beekafzettingen. Daarbij komt dat de natte<br />
gebiedsdelen vrijwel de enige plaatsen in pleistoceen Nederland zijn waar de kans op<br />
het voorkomen van goed geconserveerd organisch materiaal reëel is. In beekdalen,<br />
vennen, etc. kan hierdoor een archeologische dataset aanwezig zijn die in sterke<br />
mate afwijkt van de ‘klassieke’ aardewerk- en vuursteenvondsten en dus informatie<br />
bevat over aspecten uit het verleden die voorheen onderbelicht zijn gebleven. Hierbij<br />
kan gedacht worden aan:<br />
- houten voorden (doorwaadbare plaatsen), (veen)bruggen en knuppelpaden;<br />
- jachtattributen, zoals gevlochten fuiken, strikken, netten, pijlen en harpoenen;<br />
- sporen van transport via water, zoals boten/kano’s en aanlegsteigers;<br />
- constructies en structuren die verband houden met het controleren van de<br />
waterhuishouding, zoals houten stuwen, dijken, duikers en oeverbeschoeiing;<br />
- afvaldumps inclusief goed geconserveerde organische resten (hout, bot, textiel);<br />
- rituele deposities (offers gerelateerd aan een natte omgeving)<br />
- delfstoffenwinning (zand, veen, ijzeroer, leem);<br />
- watermolens;<br />
- pollen en macroresten die in combinatie met (andere) archeologische data kunnen<br />
bijdragen tot zeer concrete landschapsreconstructies.<br />
5.3.2 Methode<br />
Kenmerkend voor archeologische resten in natte gebiedsdelen (natte context) is<br />
het feit dat het vooral geïsoleerde locaties van beperkte omvang zijn, zogenaamde<br />
puntlocaties, die met traditionele vormen van archeologisch onderzoek moeilijk zijn<br />
op te sporen (Roymans, 2005). De opsporing van dergelijke kleine vindplaatsen<br />
wordt in de eerste plaats bemoeilijkt omdat de (archeologisch relevante) niveaus<br />
zijn afgedekt met jonge afzettingen en bodembedekkende vegetatie, waardoor<br />
oppervlaktekartering onmogelijk is. Daarbij komt nog dat het bijzonder moeilijk is<br />
om aan de hand van bijvoorbeeld boringen organische artefacten van zogenaamde<br />
ecofacten te onderscheiden.<br />
Recent zijn in verschillende Limburgse beekdalen archeologische onderzoeken<br />
uitgevoerd en heeft zich hierbij geleidelijk een beter uitgewerkte onderzoeksmethode<br />
ontwikkeld(o.a. Roymans, 2005b; Ellenkamp, 2006; Roymans, 2007a&b).<br />
In de meeste gevallen is voorafgaand aan de geplande ontwikkelingen<br />
een verwachtingskaart van de beekdalen gemaakt. Waarna uit opvolgende<br />
veldonderzoeken en begeleidingen is gebleken dat deze verwachtingen veelal goed<br />
klopten.<br />
Ook voor de beekdalen binnen de <strong>gemeente</strong> <strong>Roermond</strong> is gekozen voor een<br />
dergelijke opzet resulterend in een specifieke verwachtingskaart. Hiertoe zijn eerst<br />
met behulp van de AHN, de bodemkaart en historische kaarten de grenzen van<br />
109
RAAP-rapport 1741<br />
de beekdalen en natte depressies bepaald. Vervolgens is voor de afzonderlijke<br />
eenheden een bureauonderzoek uitgevoerd naar de geomorfologische en<br />
hydrologische karakteristieken, het voorkomen van archeologische vindplaatsen<br />
en de aanwezigheid van cultuurhistorische elementen. Op basis van de resultaten<br />
van het bureauonderzoek zijn in de beekdalen zones gedefinieerd, waarvoor een<br />
specifieke archeologische verwachting geldt. Belangrijk uitgangspunt hierbij is de<br />
koppeling tussen droge en natte gebiedsdelen. Beekdalen kunnen namelijk als de<br />
levensaders van de zandgebieden worden beschouwd, waarbij de ‘hogere gronden’<br />
op de rand van het beekdal vaak voor bewoning werd uitgekozen. In het algemeen<br />
wordt er van uit gegaan dat een rijke bewoningsgeschiedenis op de hoge oevers,<br />
resulteert in een grotere kans bestaat op het aantreffen van archeologische resten in<br />
het nabijgelegen beekdal.<br />
Om inzicht te krijgen in hoe de beekdalen, venbodems en moerassige laagten in<br />
het verleden zijn gebruikt, is gebruik gemaakt van ARCHIS-gegevens en historische<br />
kaarten. Daarnaast is ook gekeken naar toponiemen zoals die bekend zijn in het<br />
onderzoeksgebied. Toponiemen zijn een afspiegeling van leven en werken in door<br />
de landbouw gedomineerde maatschappij gedurende de historische periode. Voordat<br />
het kadaster werd ingevoerd, werden namen gegeven aan stukken land om ze<br />
van elkaar te kunnen onderscheiden. Veldnamen kunnen een schat aan historisch<br />
geografische en ecologische informatie leveren over het moment van naamgeving (of<br />
daar voor). In veldnamen wordt vaak iets tot uiting gebracht dat met het landschap<br />
te maken heeft, zoals hoogteligging van een terrein de aanwezigheid van beemden,<br />
vloeivelden, weilanden, heide, ontginningen, grondgebruik, perceelsvorm, verbouwde<br />
gewassen, voorkomende natuurlijke planten en dieren, hoogteligging en het verschil<br />
tussen vruchtbare en onvruchtbare grond. In namen zitten soms directe of indirecte<br />
verwijzingen naar bruggen en brugtypen, doorwaadbare plaatsen in de beek,<br />
watermolens, voorden, boerderijen, molens, versterkte huizen, kastelen, schansen en<br />
bepaalde activiteiten. Voor de resultaten van het bureauonderzoek wordt verwezen<br />
naar kaartbijlage 4.<br />
5.3.3 Cultuurhistorische waarden in de beekdalen, venbodems en moerassige<br />
laagten<br />
Bewoning<br />
Zoals reeds opgemerkt, kan gesteld worden dat beekdalen niet voldoen aan<br />
locatiekeuzefactoren voor kampementen of nederzettingen. Toch kan niet uitgesloten<br />
worden dat in het beekdal specifieke (tijdelijke) kampementen hebben gelegen.<br />
Deze kampementen worden vooral verwacht op kleine, zandige opduikingen in het<br />
beekdal, opduikingen die in het kader van het verwachtingsmodel voor de droge<br />
gebiedsdelen reeds gedefinieerd zijn met behulp van de AHN. Desondanks kunnen<br />
zandige opduikingen onopgemerkt zijn gebleven doordat ze zijn afgedekt door relatief<br />
jonge beeksedimenten of veen. Dit geldt met name in de midden- en benedenloop<br />
110
RAAP-rapport 1741<br />
van de beken en rivieren, omdat hier de meeste sedimentatie plaatsvindt (figuur 39).<br />
In het Maasdal zijn vanwege de ligging in de Centrale Slenk grote hoeveelheden<br />
sediment afgezet (§2.2.2) en dit is ook het geval in het dal van de Roer, waarvan de<br />
benedenloop in de <strong>gemeente</strong> <strong>Roermond</strong> is gelegen. Ook in het dal van de Swalm<br />
en de Maasnielderbeek kunnen kampementen worden aangetroffen op zandige<br />
opduikingen onder dikke veenpakketten.<br />
veel verhang<br />
erosie<br />
voedselarm<br />
beekeerdgronden<br />
zand<br />
Bovenloop<br />
smalle, ondiepe zone holocene bodems<br />
Middenloop<br />
erosie / sedimentatie<br />
Voedselvoorziening<br />
Beekdalen en moerassige laagten werden gekenmerkt door een variëteit aan flora<br />
en fauna. Dat is bijvoorbeeld ook de reden dat de jager-verzamelaars bij voorkeur<br />
hun kamp opsloegen op de hogere gronden grenzend aan dergelijk laagten. Zeker<br />
is dat het beekdal vanaf de Steentijd is gebruikt als foerageergebied. In beekdalen<br />
kunnen jacht- en visattributen voorkomen die dateren tussen de Steentijd en de<br />
20e eeuw. De in beekdalen aangetroffen solitair liggende vuurstenen artefacten<br />
-waaronder pijlpunten- zijn waarschijnlijk de neerslag van jachtactiviteiten gedurende<br />
de Steentijd. Waarschijnlijk zijn de Maas, Roer en Swalm van belang geweest voor<br />
de visserij. Vaak werd ook in het zuurstofrijke water bij watermolens vis gevangen<br />
door viskorven uit te zetten en/of vis te steken met zogenaamde visstekers (zie figuur<br />
40). Uit historische kaarten blijkt dat in de Roer ten zuidwesten van <strong>Roermond</strong> in het<br />
verleden meerdere watermolens lagen (Koeman & Visser, 1998; Ellenkamp, 2007).<br />
Rond de visserij ontwikkelde zich ook een economie. In de voorstad van <strong>Roermond</strong><br />
Sint Jacob ontstond bijvoorbeeld een vismarkt (Renes, 1999). Het belang van vis voor<br />
111<br />
Benedenloop<br />
weinig verhang<br />
sedimentatie<br />
voedselrijk<br />
madeveengronden<br />
klei / veen<br />
brede, diepe zone holocene bodems<br />
Figuur 39. Schematisch<br />
overzicht<br />
van bodemkundige<br />
kenmerken in de<br />
lengterichting van een<br />
beekdalstelsel.
Figuur 40. Twee<br />
palingstekers en een<br />
witvissteker (rechts)<br />
uit de Nieuwe tijd.<br />
RAAP-rapport 1741<br />
de voedselvoorziening blijkt ook uit het feit dat op den duur oude kleiwinputten voor<br />
de visserij in gebruik werden genomen als visvijver (Renes, 1999).<br />
De kans op het aantreffen van visattributen (visweer, visstekers, aalkorven) is bij<br />
(voormalige) watermolens zeer reëel. Jachtattributen als pijlen, harpoenen, loden<br />
kogels, klemmen, maar ook visattributen kunnen over de gehele lengte van de<br />
beekdalen worden aangetroffen. Het betreft hier hoofdzakelijk puntlocaties. Jacht- en<br />
visattributen die gemaakt zijn van organisch materiaal kunnen alleen nog voorkomen<br />
waar de conserveringscondities gunstig zijn, zoals in veen of in beeksedimenten die<br />
afgesloten zijn voor zuurstof.<br />
Dumpen van afval<br />
Waar de mens woonde werd ook afval geproduceerd. Het spectrum bestaat<br />
doorgaans uit houtskool, as, slachtafval, verbrand en onverbrand bot, gebroken<br />
vaatwerk, kapotte gebruiksobjecten, versleten werktuigen, niet bruikbare vuursteen<br />
dat vrijkomt bij het maken van vuurstenen artefacten, verbrande natuurstenen<br />
en huttenleem. Hoe rijker de bewoning op de flanken, hoe groter de kans op het<br />
voorkomen van afvaldumps in de laagte. Vooral rond de monding van de Roer in de<br />
Maas kunnen, gezien de ligging temidden van de middeleeuwse bebouwing van de<br />
stad <strong>Roermond</strong>, afvaldumps verwacht worden. Dit geldt ook voor andere locaties waar<br />
beken dicht langs, of door middeleeuwse bewoningskernen stromen (o.a. bij Swalmen<br />
en Maasniel).<br />
Beekovergangen<br />
Tot in de jaren 30 van de 20e eeuw waren onverharde wegen in de winterperiode bijna<br />
onberijdbaar. In de diep ingesneden karrensporen bleef het water staan. Op relatief<br />
112
RAAP-rapport 1741<br />
laaggelegen plaatsen was de weg een grote modderpoel. De meest geschikte tijd om<br />
te reizen was dus ongetwijfeld de zomer. De wegen waren in dat jaargetijde over het<br />
algemeen droog en goed begaanbaar. Vooral beekdalen en moerassen waren voor<br />
het landverkeer verkeersonvriendelijke obstakels. Hoe en waar onze voorouders<br />
deze obstakels wilden oversteken, hing tot ver in de 19e eeuw nauw samen met de<br />
natuurlijke omstandigheden van de oversteekplaats (Roymans, 2005). Uitgangspunt<br />
hierbij is: de weg van de minste weerstand. Men zocht naar plekken in het beekdal die<br />
van nature bijvoorbeeld goed doorwaadbaar waren (voorden) of die smal waren zodat<br />
men makkelijk een (soort) brug aan kon leggen. Met behulp van historische kaarten<br />
zijn in het onderzoeksgebied de locaties bepaald waar historische wegen beken en<br />
depressies overstaken en zodoende beekovergangen verwacht kunnen worden.<br />
Zo kruist ten oosten van Swalmen het tracé van de Romeinse weg met de Swalm<br />
en wordt dus een beekovergang uit deze periode (maar mogelijk ook uit eerdere of<br />
latere perioden) verwacht (zie 4.3.3). Ook het dal van de Maasnielderbeek kent vele<br />
beekovergangen van verschillende ordegrootte, variërend van de verbinding tussen<br />
<strong>Roermond</strong> en Maasniel, tot kleine overgangen voor lokale wegen met een agrarische<br />
functie. De bekendste overgangen bevinden zich uiteraard bij <strong>Roermond</strong> over de Roer<br />
en de Maas.<br />
Een beek kon op verschillende wijzen worden overgestoken. Het meest eenvoudig<br />
is een doorwaadbare plaats, bijvoorbeeld versterkt met stenen of een houten<br />
constructie. Als een weg van voldoende belang was kon een beekovergang verder<br />
ontwikkelen en werden vonders of schoren aangelegd. Vaak valt de aard van een<br />
overgang af te leiden uit de namen van wegen, zoals de achtervoegsels ‘voorde’,<br />
‘waterstap’, ‘schoor’, ‘vonder’ of ‘brug’.<br />
Voorden<br />
Een voorde is een doorwaadbare plaats waar men te voet, te paard of met een<br />
wagen een beek of rivier kon oversteken. Naast de voorde werden soms grote (zwerf)<br />
stenen of ‘stapstenen’ in de beekbedding gelegd, zodat de voetganger met droge<br />
voeten de overkant kon bereiken. Voorden werden gedurende een lange periode<br />
gebruikt, onderhouden en gerepareerd. Dit betekent niet dat de voorde plaatsvast<br />
was en eeuwenlang op de zelfde plaats bleef liggen. Achterstallig onderhoud van de<br />
toegangsweg en bedding konden de reden zijn dat de voorde zich verplaatste.<br />
Op historische kaarten is een samenhang te zien tussen het netwerk van wegen en<br />
het voorkomen van voorden (Roymans, 2005). Bij een voorde kwamen vele wegen<br />
samen en aan de overzijde van de rivier waaierden de wegen weer uit. Dit typische<br />
patroon is met name bij Maalbroek duidelijk herkenbaar (zie kaartbijlage 4).<br />
113
Figuur 41. Voorbeeld<br />
van een houten brug<br />
over een beek.<br />
RAAP-rapport 1741<br />
Bruggen<br />
Veel bruggen zijn aangelegd op plaatsen waar voorheen een doorwaadbare plaats<br />
lag. De oversteek van een beek/rivier door middel van een brug bracht minder risico<br />
met zich mee dan een voorde. In de loop van de Late Middeleeuwen en Nieuwe<br />
tijd zijn daarom vele voorden vervangen door bruggen of duikers. Voorden die voor<br />
het lokale agrarische verkeer zijn gebruikt, hebben vermoedelijk echter nog lang<br />
standgehouden. De eerste bruggen waren mogelijk niet meer dan een paar planken<br />
naast elkaar. Een stap verder in de ontwikkeling van een brug was het gebruik van<br />
een schoor. Een schoor is een primitief bruggetje van balken waarover vee kon<br />
worden gedreven en die als het moest ook berijdbaar was met een smalle handkar<br />
of kruiwagen (zie figuur 41). Zowel de op- en afrit als de brug zelf waren bedekt<br />
met gras- of heidezoden en takkenbossen om te voorkomen dat de poten van<br />
schapen of runderen en wagenwielen in de slappe ondergrond of tussen de balken<br />
zouden wegzakken. Vooral smalle beekjes konden door middel van een schoor<br />
worden overgestoken. In Leeuwen werd de Maasnielderbeek op een dergelijke<br />
wijze overgestoken, zoals blijkt uit het toponiem 'Op het Schoor' (Van Bree & Van<br />
der Molen, 2004). Bredere beekbeddingen werden overgestoken door een vonder:<br />
een houten brug met leuningen. Soms werd de vonder hoog genoeg gebouwd om<br />
scheepvaart op de beek mogelijk te maken.<br />
De schoor en de vonder waren van lokale/regionale betekenis. Daar naast waren<br />
er ook bruggen die breed en sterk genoeg waren om door bespannen voertuigen<br />
gepasseerd te worden. Deze bruggen lagen voornamelijk aan belangrijke<br />
doorgangsroutes die van regionaal en bovenregionaal belang waren. Een vroeg<br />
voorbeeld hiervan is de stenen brug over de Roer tussen <strong>Roermond</strong> en de voorstad<br />
114
RAAP-rapport 1741<br />
St. Jacob, en later ook de brug over de Maas. Op figuur 42 zijn beide bruggen<br />
herkenbaar in de vooroorlogse situatie. De toponiemen 'Overbrugge' bij St. Jacob<br />
en 'Brugstraat' en 'Brugpoort' in de historische kern van <strong>Roermond</strong> verwijzen naar<br />
de stenen brug. De brug over de Maas dateert pas uit 1867. Voor die tijd werd de<br />
Maas onder andere over gestoken met behulp van veren. In Ool duidt het toponiem<br />
'Veerdam' op het veer over de Maas (Van Bree & Van der Molen, 2004).<br />
Rituele deposities<br />
Beekdalen, rivieren en vennen hebben in het verleden een onmiskenbare<br />
aantrekkingskracht gehad op het rituele vlak. In deze natte contexten worden namelijk<br />
regelmatig voorwerpen aangetroffen waar men deze niet direct zou verwachten<br />
en die niet zijn weggegooid of verloren, maar met zorg zijn achtergelaten (Fontijn,<br />
2002) en waar eerder een rituele betekenis aan toegekend kan worden. De vondsten<br />
bestaan meestal uit complete stenen of bronzen bijlen, zwaarden, speerpunten,<br />
sieraden, ketels, schalen, agrarische werktuigen, molenstenen en munten en soms<br />
ook menselijk en dierlijk bot (zie figuur 43). De gangbare verklaring voor deze 'rituele<br />
deposities' is dat gemeenschappen voorwerpen offerden in beken en moerassen,<br />
mogelijk met de bedoeling om de doden of goden gunstig te stemmen of om territoria<br />
af te bakenen.<br />
Ook de Maas heeft ongetwijfeld een rol gespeeld bij rituele deposities. Tijdens<br />
baggerwerkzaamheden zijn, naast vele voorwerpen van ijzer, zoals zwaarden,<br />
boothaken, bijlen en ander gereedschap, meerdere bronzen voorwerpen (zwaarden<br />
115<br />
Figuur 42. De Roerbrug<br />
(voorgrond)<br />
tussen Sint Jacob<br />
en <strong>Roermond</strong> en de<br />
Maasbrug (linksboven)<br />
die <strong>Roermond</strong><br />
met het gebied ten<br />
westen van de Maas<br />
verbond (bron: Van<br />
Bree & Van der<br />
Molen, 2004).
Figuur 43. Voorbeelden<br />
van geofferde<br />
voorwerpen in rivieren<br />
en beekdalen.<br />
RAAP-rapport 1741<br />
en bijlen) aangetroffen. De bronzen wapens worden over het algemeen beschouwd<br />
als rituele deposities uit de Urnenveldenperiode (Late Bronstijd- Vroege IJzertijd;<br />
Roymans in: Bloemers, e.a., 1993). Het zijn vaak artefacten met een hoge<br />
prestigewaarde die compleet en in gave toestand in het water zijn gedeponeerd.<br />
De bekende voorwerpen vormen waarschijnlijk slecht een klein deel van de<br />
oorspronkelijke hoeveelheden. In Engeland en Frankrijk zijn hier aanwijzingen voor<br />
aangetroffen bij samenvloeiingen van rivieren. Om die reden is iets soortgelijks rond<br />
de samenvloeiing van Roer en Maas niet onwaarschijnlijk. Vermoedelijk lag hier een<br />
Maasovergang in het netwerk van brons-uitwisseling (Roymans in: Bloemers, e.a.,<br />
1993). De relatief grote aantallen van wapens in een rivier komen vooral voor in<br />
Maas, Waal en Rijn, binnen de driehoek Tiel-Duisburg-<strong>Roermond</strong> (van den Broeke,<br />
2005).<br />
Er lijkt sprake te zijn van een depositiezone veelal in de periferie van gecultiveerde<br />
plaatsen (Roymans, 2006), in de grenszone tussen territoria van verschillende<br />
groepen mensen, waarbij beken, rivieren en moerassen dienden als natuurlijke grens<br />
van een territorium. Binnen deze specifieke zone zijn weer gebieden te onderscheiden<br />
waar bepaalde objecten werden achtergelaten. Er lijkt een voorkeur te hebben<br />
bestaan voor beekovergangen en samenvloeiingen van beken. Het met opzet<br />
deponeren van voorwerpen in of nabij het water kent een lange traditie die mogelijk<br />
teruggaat tot in de Steentijd (Van den Broeke in: Louwe Kooijmans e.a. 2005). Naast<br />
de beschreven Bronstijd-deposities in de Maas, zijn in de <strong>gemeente</strong> <strong>Roermond</strong><br />
meerdere vondsten aangetroffen die in het licht van rituele deposities moeten<br />
worden gezien. Ook in het dal van de Roer en de Swalm komen waarschijnlijk rituele<br />
deposities voor.<br />
116
RAAP-rapport 1741<br />
Verdedigingswerken<br />
Waar normaal gezien de bewoning zich concentreert op de drogere hogere gronden,<br />
gelden bij verdedigingswerken juist regels vanuit een verdedigingstechnisch oogpunt.<br />
In het verleden zijn de meeste verdedigingswerken om deze reden in beekdalen of<br />
moerassen gebouwd, denk hierbij bijvoorbeeld aan de schansen. Vaak werd eerst een<br />
strategische plek uitgekozen die vervolgens nog werd verbeterd, bijvoorbeeld door<br />
aarden wallen aan te leggen of een gracht te graven. Vooral in de Late Middeleeuwen<br />
en de Nieuwe tijd zijn vele versterkingen en verdedigingswerken aangelegd. Binnen<br />
de <strong>gemeente</strong> <strong>Roermond</strong> hebben meerdere verdedigingswerken gelegen, waarvan<br />
sommige nog intact zijn en sommige (bijna) verdwenen. Het betreft kastelen, mottes,<br />
schansen en versterkte/omgrachte boerderijen en niet te vergeten de grachten en<br />
wallen rondom de laat-middeleeuwse stad <strong>Roermond</strong>. In tabel 14 volgt een beknopte<br />
opsomming van de belangrijkste verdedigingswerken in de <strong>gemeente</strong> <strong>Roermond</strong> (zie<br />
ook kaartbijlage 4).<br />
Verdedigingswerk Type Beekdal<br />
Schans Schans Teutebeek<br />
Bax hof Omgracht huis Teutebeek<br />
Ouborch Motte/ versterkt huis Swalm<br />
Wolfsgraaf Landweer Dwars op Swalmdal<br />
Hillenraad Kasteel Oude Maasgeul<br />
Zuidewijk Spick Omgracht huis Oude Maasgeul<br />
Tegelreye Omgracht huis Leygraaf<br />
Hattem Omgracht huis Roer<br />
Olderhof Versterkt huis Roer<br />
Schans Schans Blankwater<br />
Agrarisch gebruik<br />
Het is momenteel nog niet duidelijk in welke mate de beekdalgronden tussen de<br />
Prehistorie en de Vroege Middeleeuwen voor agrarische doeleinden zijn gebruikt.<br />
Hoogstwaarschijnlijk werden de beekdalgronden gebruikt als weidegrond en als<br />
hooiland (dit is waarschijnlijk: bijvoorbeeld bij villacomplexen die dichtbij een beek<br />
liggen). Zeker is dat gedurende de Late Middeleeuwen en Nieuwe tijd de beekdalen<br />
een essentiële rol hebben gespeeld in de agrarische bedrijfsvoering. Het belang dat<br />
de boerenbevolking aan het beekdallandschap hechtte, is indirect herkenbaar op<br />
historische kaarten. Hierop is te zien dat grote delen van de beekdalen verkaveld<br />
waren en als gras- of hooiland werden gebruikt. Er zijn in het verleden dus enorme<br />
inspanningen gedaan om beekdalen in te richten voor het gebruik als hooiland.<br />
Deze inspanningen zijn te begrijpen als men beseft hoe belangrijk de graslanden<br />
waren voor het landbouwbedrijf. De opbrengst van het hooiland (wintervoer)<br />
bepaalde hoeveel vee men de winter kon doorhelpen. De hoeveelheid vee bepaalde<br />
de hoeveelheid mest en daarmee ook de grootte van het akkerareaal. De grootte<br />
117<br />
Tabel 15. Verdedigingswerken<br />
in de<br />
<strong>gemeente</strong> <strong>Roermond</strong>.
RAAP-rapport 1741<br />
van de wei- en hooilanden bepaalde dus indirect de welvaart van een boer en<br />
dorp en stelde paal en perk aan de groeikracht van het akkerareaal. Gedurende<br />
de Late Middeleeuwen werden de broekbossen gekapt en de beekdal gronden<br />
verkaveld. Hoewel in de <strong>gemeente</strong> <strong>Roermond</strong> niet overduidelijk aanwezig, gebeurde<br />
de verkaveling veelal in smalle langgerekte stroken loodrecht op de bedding:<br />
zogenaamde beemdenstructuur. Het toponiem 'Vuilbemden', ten noordoosten van<br />
Leeuwen, duidt op een dergelijke verkaveling.<br />
Watermolens<br />
Langs veel beken ontstonden in de loop der tijd watermolens, waarbij het stromende<br />
water werd gebuikt als energiebron om zware molenstenen te laten draaien. Niet<br />
iedere beek was hiervoor geschikt. De meest gunstige locatie om een watermolen<br />
te bouwen, was aan een bestaande weg bij een beek die voldoende stroomsnelheid<br />
en debiet had (Roymans, 2005). De Roer en de Swalm voldeden aan deze eis. Om<br />
het water zo efficiënt mogelijk te benutten, stuwde de molenaar het water zo hoog<br />
mogelijk op. Niet alleen werd hierdoor een waterreservoir opgebouwd, maar ook de<br />
waterstroom werd hierdoor krachtiger om het molenrad te laten draaien. Er was al met<br />
al sprake van een soort molenbiotoop dat niet alleen bestond uit het bedrijfsgebouw,<br />
maar ook uit molenstuwen, molenkolken, overlaten en bruggen (Roymans,<br />
2007b). Vaak zijn verdwenen watermolens nog te herkennen aan restanten van de<br />
molenbiotoop. Zo is recent een archeologisch bureauonderzoek uitgevoerd voor een<br />
deel van de Roer ten westen van <strong>Roermond</strong>, waarbij is gekeken naar het voorkomen<br />
van watermolens op basis van elementen uit de molenbiotoop (Ellenkamp, 2007).<br />
De resultaten van dit onderzoek zijn weergegeven in figuur 44 en geïntegreerd in<br />
onderhavig onderzoek (zie kaartbijlage 4).<br />
Eind 13e eeuw kwam <strong>Roermond</strong> tot ontwikkeling en deden de groeiende handel<br />
en industrie een toenemend beroep op de waterkracht van de Roer (Linssen,<br />
1971). Langs de Roer en ook in Swalmen langs de Swalm ontstonden onder<br />
andere volmolens ten behoeve van de lakenproductie. In 1305 wordt er melding<br />
gemaakt van meerdere molens langs de Roer. Uit de analyse van Linssen blijkt<br />
dat bij de molens, dijken, sluizen en overlaten werden aangelegd (Linssen, 1971).<br />
Het omringende natuurlijke landschap werd benut en mogelijk afgestemd op de<br />
watermolen, waardoor een molenbiotoop ontstond. Vaak bevond zich bij de molens<br />
ook een 'steil' ten behoeve van de visserij. Uit historische kaarten van <strong>Roermond</strong> en<br />
omgeving valt veel informatie af te leiden over de aanwezigheid van (verdwenen)<br />
watermolens. Daarnaast kunnen de kaarten inzicht geven omtrent veranderingen in<br />
de loop van de Roer. Uit de stadsplattegrond van <strong>Roermond</strong> van Jacob van Deventer<br />
(Koeman & Visser, 1998) blijkt dat de Roer in de 16e eeuw bestond uit een complex<br />
van hoofdgeulen en verbindingsgeulen, waarlangs meerdere molens (mola) zijn<br />
opgetekend. Op de Ferrariskaart uit de 18e eeuw (Koninklijke bibliotheek van België,<br />
1965) is ten noorden van de Burgemeester Hoppenerlaan een afsluiting van de Roer<br />
118
RAAP-rapport 1741<br />
<br />
<br />
<br />
<br />
<br />
<br />
<br />
<br />
<br />
<br />
<br />
<br />
<br />
<br />
<br />
<br />
<br />
<br />
<br />
<br />
<br />
<br />
<br />
<br />
<br />
<br />
<br />
<br />
<br />
<br />
<br />
119<br />
<br />
<br />
<br />
<br />
<br />
<br />
<br />
<br />
<br />
<br />
<br />
<br />
<br />
<br />
<br />
<br />
<br />
<br />
<br />
Figuur 44. Resultaten<br />
bureauonderzoek<br />
voor een deel van de<br />
Roer ten westen van<br />
<strong>Roermond</strong>.
Figuur 45. Molen<br />
van Burghoff in 1910<br />
(bron: Van Bree &<br />
Van der Molen, 2004).<br />
RAAP-rapport 1741<br />
herkenbaar met bebouwing en een cirkelvormige waterplas. Mogelijk betreft het een<br />
stuw en vijver die ten dienste stonden van een molen (Ellenkamp, 2007). Mogelijk<br />
is de stuw aangelegd om de Roer bevaarbaar te houden zonder de wateraanvoer<br />
naar de watermolens te verstoren. Op de historische kaart uit 1837-1844 (Wolters<br />
Noordhoff Atlasprodukties, 1992) is verder noordelijk nog een tweede stuw en<br />
molenvijver herkenbaar. De naam van de voorstad 'Aan de Molens', met de<br />
Molenweg, duidt ook op de aanwezigheid van molens aan de Roer (Van Bree & Van<br />
der Molen, 2004). Figuur 45 toont één van de verdwenen molens aan een inmiddels<br />
gedempte zijtak van de Roer.<br />
Een opvallende molen was de water-vluchtmolen op de Maasnielderbeek bij<br />
Leeuwen. In 1825 werd hier een oliemolen gebouwd die werkte op de waterkracht<br />
van de beek. Vanaf 1839 werd de molen ook gebruikt voor het malen van graan.<br />
Omdat de Maasnielderbeek tijdens de zomer niet genoeg water leverde, werd een<br />
rosmolen bijgebouwd. In 1865 werd een windmolen gebouwd bovenop de bestaande<br />
watermolen. Door de gangwerken te combineren, kon zowel op water- als op<br />
windkracht gemalen worden. In de tweede wereldoorlog werd de molen opgeblazen<br />
(bron: De Molens van Limburg, P.W.E.A. van Brussel).<br />
Scheepvaart<br />
Het vervoer via binnenwateren, zelfs over de Maas, moet niet overschat worden.<br />
Rivieren en beken moeten namelijk een zekere diepte kennen om binnenvaart<br />
mogelijk te maken. Inzicht in de hydrologie leert dat rivieren en beken tijdelijk of in<br />
het geheel niet bevaarbaar waren. In het najaar en winter waren beddingen relatief<br />
diep en breed, maar in de zomer waren ze veelal te ondiep en te smal. Ook de Maas<br />
als regenrivier was erg gevoelig voor droge zomers. Tijdens lage waterstanden had<br />
120
RAAP-rapport 1741<br />
de Maas slechts een beperkte vaardiepte en verloor daarmee tijdelijk haar betekenis<br />
als waterweg. De ongewoon droge zomer van 1857 legde de riviervaart op alle grote<br />
rivieren in Nederland zelfs geheel stil en in zomer van 2006 waren zelfs delen van<br />
de Rijn niet meer bevaarbaar. Delen van de beken die (tijdelijk) bevaarbaar waren,<br />
vereisten onderhoud en aanpassingen. De bevaarbaarheid van een beek was<br />
geen vanzelfsprekende zaak. Talrijk zijn archiefstukken waarin bepalingen waren<br />
vastgesteld omtrent de breedte en diepte van de beek (Roymans 2005). Zo werden<br />
ondiepten verwijderd en soms werden ook beken ‘rechtgetrokken’.<br />
In de <strong>gemeente</strong> <strong>Roermond</strong> zijn directe archeologische bewijzen voor scheepvaart<br />
alleen bekend uit de Maas. Desondanks is het waarschijnlijk dat al vanaf de<br />
Steentijd ook de Roer en Swalm bevaren zijn. Met name in de monding van de Roer<br />
kan scheepvaart hebben plaatsgevonden, maar mogelijk zijn de beken tot in de<br />
middenloop bevaarbaar geweest (zie figuur 46).<br />
Aanvullend op de bestaande beken zijn ook nieuwe waterwegen gegraven.<br />
Voorbeelden hiervan zijn de Teutebeek ten noorden van Swalmen en de Leygraaf ten<br />
noordoosten van <strong>Roermond</strong>. Beide zijn gegraven om een nat gebied te ontwateren.<br />
Maar mogelijk dienden ze ook voor de afvoer van turf dat in de laagtes werd<br />
gestoken. Er zijn geschreven bronnen die ingaan op het recht om turf te steken in de<br />
omgeving van Maasniel, waarbij de Leygraaf mogelijk voor de afvoer heeft gezorgd.<br />
Ten noorden van de Teutebeek wijst het toponiem 'Uytgetorf Broek' (opgetekend op<br />
de Tranchotkaart) op turfwinning, dus het is mogelijk dat ook de Teutebeek voor de<br />
turfvaart diende. In deze beken kunnen daarom resten verwacht worden die verband<br />
houden met de turfwinning, zoals bootjes en aanlegsteigertjes.<br />
Bovenloop<br />
smalle, ondiepe bedding<br />
wisselende waterstand<br />
tijdelijk<br />
Middenloop<br />
scheepvaart<br />
121<br />
permanent<br />
Benedenloop<br />
brede, diepe beekbedding<br />
permanent nat<br />
Figuur 46. Schematisch<br />
overzicht van de<br />
bevaarbaarheid van<br />
een beek
RAAP-rapport 1741<br />
5.4 Beperkingen van de verwachtingsmodellen<br />
Bij het gebruik van de verwachtingskaart moet bedacht worden dat het achterliggende<br />
model een vereenvoudiging van de werkelijkheid is . Dit houdt in dat het<br />
verwachtingsmodel ook enkele beperkingen kent:<br />
- De verwachtingsmodellen maken gebruik van locatiekeuzefactoren die gebaseerd<br />
zijn op economische motieven. De modellen doen dan ook geen uitspraken over<br />
archeologische resten die niet of slechts beperkt gebonden zijn aan bepaalde<br />
landschappelijke eenheden. Zo is de ligging van graven slechts in beperkte mate<br />
gekoppeld aan het landschap; hoewel ze doorgaans nabij de hoger gelegen<br />
prehistorische bewoningslocaties te vinden zijn, kunnen ze tevens zijn aangelegd<br />
in de lagere delen van het landschap. Daarnaast is de ligging van lijnobjecten<br />
(zoals [pre-]historische wegen en greppelstructuren) slechts in geringe mate<br />
gekoppeld aan landschappelijke eenheden.<br />
- De kartografische basis voor de archeologische verwachtingskaart wordt<br />
gevormd door - een digitale versie van - de bodemkaart (Stiboka, 1968/Stiboka,<br />
1972). De kaart heeft een schaal van 1:50.000. De schaal van een kaart en de<br />
daaraan gekoppelde boordichtheid spelen een belangrijke rol bij de weergave<br />
van een gebied. Hoe kleiner het schaalmodel van de kaart, hoe meer de grenzen<br />
worden geschematiseerd. Hierdoor treden onzuiverheden in de kaart op en<br />
worden bodemkundige eigenschappen van relatief kleine gebieden niet meer<br />
weergegeven. Door de bodemkaart te combineren met de historische kaarten en<br />
het Actueel Hoogbestand Nederland (AHN) is echter een veel beter onderbouwd<br />
verwachtingsmodel ontstaan dan bijvoorbeeld de IKAW, die voor Pleistoceen<br />
Nederland kartografisch alleen is gebaseerd op de Bodemkaart van Nederland,<br />
schaal 1:50.000 (ROB, 2001b: 17).<br />
- Het verwachtingsmodel is niet van toepassing op archeologische vindplaatsen uit<br />
het Midden Paleolithicum. Dit is geen tekort van het verwachtingsmodel zelf, maar<br />
is te wijten aan het gegeven dat het landschap met name in het Laat Paleolithicum<br />
aan voortdurende veranderingen onderhevig is geweest. Uit het huidige<br />
landschap kan hierdoor niet of slechts ten dele worden herleid wat gunstige<br />
bewoningslocaties waren in het Midden Paleolithicum.<br />
- In de loop van de tijd zijn er veranderingen opgetreden in zowel bodems als<br />
het reliëf. Alhoewel de bodemkaarten en de AHN representatief worden geacht<br />
voor het landschap van na het Midden Paleolithicum (zie hierboven), zullen<br />
er afwijkingen ten opzichte van de oorspronkelijke situatie opgetreden zijn,<br />
voornamelijk vanwege eroderen en afzetten in rivier- en beekdalen; verlanding<br />
(veenvorming) in natte laagtes; vorming van stuifduinen; steken van plaggen;<br />
esvorming; afgravingen, egalisaties en andere grondverzet.<br />
- De beschikbare gedetailleerde gedigitaliseerde informatie van de bodemkaart<br />
beperkt zich tot het grondgebied van de <strong>gemeente</strong> <strong>Roermond</strong>. Zodoende is in het<br />
122
RAAP-rapport 1741<br />
verwachtingsmodel geen informatie van buiten het onderzoeksgebied verwerkt.<br />
Vooral bij de grenzen van het gebied kan dit vertekening opleveren.<br />
- Amateur-archeologen zijn doorgaans vondstgericht. Een snelle manier om<br />
vondsten te verzamelen is een oppervlaktekartering die doorgaans op akkers<br />
uitgevoerd wordt. Hierdoor blijven grote landschappelijke eenheden die<br />
begroeid (grasland, bos) of afgedekt zijn door laat-holocene bodems (esdekken,<br />
stuifzand) onderbelicht. De dataset aan archeologische vindplaatsen kan dus<br />
zowel iets zeggen over detectiekans als over de archeologische potentie van<br />
een landschappelijke eenheid. In het onderzoeksgebied is het bovendien van<br />
belang dat de heemkundeverenigingen vooral in de oude kernen en rond het<br />
Swalm- en Roerdal actief waren. In het gebied tussen het Swalmdal en de<br />
Keulse baan, hebben bijgevolg nauwelijks karteringen van amateur-archeologen<br />
plaatsgevonden.<br />
- In het verlengde hiervan wordt hier nogmaals opgemerkt dat een groot deel van de<br />
vindplaatsen in de <strong>gemeente</strong> <strong>Roermond</strong> bekend is als gevolg van archeologisch<br />
onderzoek tijdens ruimtelijke ontwikkelingen. In gebieden waar de sinds de jaren<br />
80 van de vorige eeuw intensief is gebouwd en archeologisch onderzoek heeft<br />
plaatsgevonden, hebben in veel gevallen archeologische vindplaatsen hebben<br />
opgeleverd.<br />
5.5 Gaafheid van archeologische resten<br />
<strong>Archeo</strong>logische resten zijn zeer kwetsbaar voor allerlei ingrepen in de bodem.<br />
Bedreigend zijn graafwerkzaamheden in het kader van bijvoorbeeld bouw- en/of<br />
sloopactiviteiten, de aanleg van wegen en leidingen, natuurontwikkeling (bijvoorbeeld<br />
de aanleg van vijvers, poelen, natte oeverzones en beeklopen), agrarische<br />
grondbewerking ([diep]ploegen, mengploegen, woelen en/of frezen), egaliseren, de<br />
aanleg en het kappen van bos, ontgronden, de aanleg van drainage en het dempen<br />
en graven van sloten en greppels. Grondwaterpeil verlaging kan tot gevolg hebben dat<br />
met name de organische component vergaat van archeologische resten die voorheen<br />
onder de grondwaterspiegel lagen.<br />
De verstoring van archeologische waarden komt in veel gevallen neer op het<br />
verdwijnen van grondsporen, verplaatsing of vernietiging van archeologisch<br />
vondstmateriaal en verstoring of vernietiging van de ruimtelijke context van sporen en<br />
vondsten.<br />
In principe bestaat er een positieve correlatie tussen de mate van gaafheid en<br />
conservering en de informatiewaarde van archeologische vindplaatsen, ofwel: hoe<br />
groter de gaafheid en hoe beter de conservering, hoe groter de informatiewaarde en<br />
visa versa. De gaafheid en conservering van archeologische resten is onder andere<br />
afhankelijk van:<br />
123
RAAP-rapport 1741<br />
- de kwetsbaarheid van archeologische resten;<br />
- gaafheid van de bodemstratigrafie en de diepteligging van de archeologische<br />
resten.<br />
In de volgende paragrafen worden deze aspecten afzonderlijk toegelicht en worden<br />
de gebieden besproken, waarvan verondersteld wordt dat hier geen archeologische<br />
resten meer aanwezig zijn.<br />
5.5.1 Kwetsbaarheid van archeologische vindplaatsen<br />
Wanneer wordt gesproken over de kwetsbaarheid van archeologische resten, is het<br />
zinvol onderscheid te maken tussen vindplaatsen met en zonder grondsporen. De<br />
waarde van archeologische vindplaatsen wordt namelijk grotendeels bepaald door de<br />
mate waarin vondsten (mobilia) zich in situ bevinden en grondsporen verstoord zijn.<br />
<strong>Archeo</strong>logische vindplaatsen zonder grondsporen zijn in principe kwetsbaarder dan<br />
die met grondsporen.<br />
De eerste groep, vindplaatsen zonder grondsporen, betreft vooral<br />
vuursteenvindplaatsen van rondtrekkende jager-verzamelaars. In dit geval zijn<br />
afvalproducten van menselijke activiteiten aan het oppervlak achtergelaten en<br />
bevinden de archeologische artefacten zich vrijwel altijd alleen in de top van het<br />
bodemprofiel. Een gunstige uitzondering vormen natuurlijk de vindplaatsen die<br />
zijn afgedekt door jongere afzettingen (zoals stuifzand of fluviatiele sedimenten)<br />
of door een plaggendek. Vindplaatsen die niet zijn afgedekt zijn zeer gevoelig voor<br />
verstoringen. De informatiedrager is namelijk een relatief dunne laag (ca. 0,5 m<br />
dik) met mobilia. Wanneer deze laag of lagen worden verplaatst of verstoord, door<br />
bijvoorbeeld diepploegen, verdwijnt onder meer informatie over de interne structuur<br />
van de vindplaats(en) en daarmee over de locatie en aard van bepaalde intra-site<br />
activiteiten of relaties tussen verschillende elkaar opvolgende vindplaatsen. Van<br />
een goede conser vering van zulke terreinen kan daarom pas gesproken worden<br />
wanneer het bodemprofiel vrijwel intact is. Gave vindplaatsen uit deze groep<br />
komen waarschijnlijk alleen (nog) voor op gronden die afgedekt zijn, zoals essen,<br />
stuifzanden, en overstromingsgebieden van rivieren en beken.<br />
De tweede groep betreft vindplaatsen van meer plaatsgebonden landbouwende<br />
culturen. Vindplaatsen uit deze groep zijn minder gevoelig voor verstoringen, omdat<br />
grondsporen veelal dieper reiken. Twee factoren zijn belangrijk wanneer het gaat om<br />
de waardebepaling van vindplaatsen van landbouwende culturen. Ten eerste is dat de<br />
mate waarin mobilia een belangrijke rol spelen bij de analyse van de vindplaats. Bij<br />
bepaalde vindplaatsen, zoals enkele vindplaatsen uit het Neolithicum (bijvoorbeeld<br />
de zogenaamde Michelberg cultuur en de Steingroep), zijn namelijk nagenoeg geen<br />
grondsporen (meer) aanwezig en bestaat het enige informatiemateriaal uit een laag<br />
met vondstmateriaal (aardewerk en vuurstenen artefacten).<br />
124
RAAP-rapport 1741<br />
De tweede factor die een rol speelt is de diepte waarop kuilen en palen zijn<br />
ingegraven. Ondiep ingegraven paalgaten zullen eerder door bijvoorbeeld ploegen<br />
verdwijnen. Er is sprake van een geleidende schaal waarbij vindplaatsen uit het<br />
Neolithicum t/m de IJzertijd vaak gevoeliger zijn voor verstoring (erosie) doordat<br />
er ondiepe kuilen en/of minder kuilen werden gegraven, en vindplaatsen uit de<br />
Romeinse tijd en de Middeleeuwen minder erosiegevoelig zijn (dieper ingegraven<br />
kuilen).<br />
In beide gevallen kan verder ook een onderscheid gemaakt worden tussen organische<br />
en anorganische resten. De organische archeologische resten zijn uiterst kwetsbaar,<br />
anorganische niet.<br />
5.5.2 Gaafheid van de bodem<br />
Vanaf het Holoceen hebben in de <strong>gemeente</strong> <strong>Roermond</strong>, met uitzondering van<br />
de holocene beekdalen van de Maas, Roer en Swalm praktisch geen natuurlijke<br />
afzettingen meer plaatsgevonden. Als gevolg hiervan ligt een groot deel van de<br />
archeologische vindplaatsen al gedurende een lange tijd aan het maaiveld. Door<br />
bodemingrepen, zoals ploegen, plaggensteken, ontgronding, egalisatie etc.,<br />
zijn dergelijke vindplaatsen verstoord. In gebieden met een esdek, stuifzand of<br />
beekafzettingen worden archeologische resten gebufferd tegen deze bodemingrepen<br />
(figuur 47).<br />
Aangezien een groot deel van de <strong>gemeente</strong> een agrarisch gebruik heeft, of een<br />
agrarisch gebruik heeft gehad, kan er van uit worden gegaan dat de meeste<br />
archeologische vindplaatsen (ten dele) verstoord zijn. De verstoringsdiepte<br />
is gelijk aan de dikte van de bouwvoor, circa 30 cm. Voor jager-verzamelaars<br />
vindplaatsen betekent dit dat door de aanleg van een bouwvoor een groot deel van<br />
de informatiewaarde verloren is gegaan, tenzij deze vindplaatsen zijn afgedekt<br />
(plaggendek, stuifzand, beeksediment). Daarentegen bevindt de informatiewaarde<br />
van vindplaatsen van landbouwende gemeenschappen zich voor een groot deel in<br />
grondsporen. Aangezien deze grondsporen veelal dieper reiken dan de bouwvoor<br />
en pas daaronder zichtbaar zijn, behouden ook niet afgedekte vindplaatsen van<br />
landbouwende gemeenschappen nog een groot deel van de informatiewaarde.<br />
In gebieden waar de bodemverstoringen dieper reiken dan de bouwvoor, en waar<br />
vindplaatsen niet zijn afgedekt door een esdek, stuifzand of beekafzettingen, kan ook<br />
de informatiewaarde van vindplaatsen van landbouwende gemeenschappen voor een<br />
groot deel verdwenen zijn. Daar is alleen nog informatie voorhanden in de zeer diep<br />
reikende sporen (waterputten en zware funderingen).<br />
125
Figuur 47. Postdepositionele<br />
processen<br />
die zich hebben afgespeeld<br />
na de bewoning<br />
in de prehistorie.<br />
(1) woonplaats. (2)<br />
Na verlating raakt<br />
het erf overwoekerd.<br />
(3) Bij (her) ontginning<br />
wordt een deel<br />
van de grondsporen<br />
verploegd en raken<br />
archeologische eresten<br />
verspreid en de<br />
gefragmenteerd. (4)<br />
Als gevolg van plaggen<br />
bemesting is een<br />
bufferzone ontstaan<br />
waardoor de archeologische<br />
vindplaats<br />
beschermd wordt<br />
(Broeke, P. van den,<br />
H. Fokkens & A. van<br />
Gijn, 2005).<br />
RAAP-rapport 1741<br />
De gaafheid van het oorspronkelijke bodemprofiel is daarmee dus ook een maat voor<br />
de aantasting en verplaatsing van eventueel aanwezige archeologische resten in de<br />
bodem.<br />
5.5.3 Verstoorde gebieden<br />
Binnen de <strong>gemeente</strong> <strong>Roermond</strong> kunnen een aantal gebieden aangewezen worden,<br />
waarvan het oorspronkelijke bodemprofiel niet meer intact is en waar mogelijke<br />
archeologische resten (ernstig) verstoord of vernietigd zijn. Tot deze gebieden<br />
behoren:<br />
1. afgegraven gebieden of percelen die ontgrond zijn;<br />
2. bebouwde gebieden met diepreikende funderingen uit de 20e eeuw.<br />
Vergraven of ontgronde gebieden<br />
In de <strong>gemeente</strong> <strong>Roermond</strong> heeft in de afgelopen decennia op grote schaal zand- en<br />
grindwinning plaatsgevonden. Grote delen van het Holocene Maasdal zijn hierdoor<br />
vergraven en tot grote diepte ontgrond. Dit heeft ernstige gevolgen gehad voor het<br />
aanwezige bodemarchief. De oorspronkelijke landschappelijke context is volledig<br />
verdwenen en daarmee zijn ook de aanwezige vindplaatsen vernietigd. Zodoende<br />
hebben de gebieden waar ontgronding heeft plaatsgevonden (o.a. de nu diepe<br />
grindgaten), op de uiteindelijke verwachtingskaart geen verwachting gekregen.<br />
126
RAAP-rapport 1741<br />
Verder heeft in het gebied ook kleinschaligere lokale klei- en zandwinning<br />
plaatsgevonden. Gegevens van de ontgronde gebieden zijn afkomstig van de<br />
provincie Limburg Databeheerder Gis, Bureau Geo en Administraties (Copyright<br />
Provincie Limburg). Er kunnen 2 soorten ontgrondingen onderscheiden worden:<br />
1. Historische ontgrondingen;<br />
2. Vigerende ontgrondingen.<br />
Historische ontgrondingen zijn ontgrondingen waarvoor tussen 1945 en 1996 een<br />
ontgrondingsvergunning is verleend. Deze ontgrondingsvergunningen zijn vervallen.<br />
Het is echter niet bekend of deze gebieden daadwerkelijk ontgrond zijn. Dit kan<br />
betekenen dat er zich in de gebieden waarvoor een ontgrondingsvergunnning tussen<br />
1945 en 1996 is verleend nog archeologische resten kunnen bevinden.<br />
Vigerende ontgrondingen zijn ontgrondingen waarvoor een ontgrondingsvergunning is<br />
verleend die nog van kracht is. Het is echter ook van deze gebieden niet bekend of de<br />
ontgronding daadwerkelijk heeft plaatsgevonden. Ook in deze gebieden kunnen dus<br />
nog archeologische resten aanwezig zijn.<br />
Veldinspectie<br />
Om te bepalen of daadwerkelijk ontgronding heeft plaats gevonden en dus in hoeverre<br />
de uitgesproken verwachting kan blijven gelden, zijn de gebieden waarvoor een<br />
vergunning is afgegeven visueel geïnspecteerd. Hierbij zijn de ontgrondingsgebieden<br />
in het Holocene Maasdal buiten beschouwing gelaten, omdat hier vrijwel alles reeds<br />
vergraven is. In het overige deel van het onderzoeksgebied zijn waar mogelijk tijdens<br />
de inspectie boringen gezet om de aard van de bodem en de mate van verstoordheid<br />
te bepalen. Verspreid over het gebied zijn in totaal 20 boringen gezet (zie ook<br />
kaartbijlage 7), waarvan de boorbeschrijvingen zijn opgenomen in bijlage 5. Van de<br />
gebieden waarvoor een vergunning is afgegeven (excl. het Holocene Maasdal) kon<br />
voor 45% met zekerheid bepaald worden dat ontgronding had plaats gevonden. 15%<br />
van deze gebieden bleek niet te zijn ontgrond, terwijl voor 21% het op basis van de<br />
boringen en visuele inspectie niet te bepalen was of ontgronding had plaatsgevonden.<br />
Het veldonderzoek was beperkt tot een inspectie, waardoor op basis van de boringen<br />
niet was te onderscheiden of het ging om natuurlijke vaaggronden of afgegraven<br />
bodems. Bij 19% van de gebieden leek het terrein op basis van de visuele inspectie<br />
niet ontgrond (het verloop van het maaiveld leek natuurlijk), maar uit de boringen<br />
bleek dat de bodem in zekere mate wel verstoord was (zie bijlage 5). Om duidelijkheid<br />
te verschaffen over de precieze toestand van de bodem is nader onderzoek nodig.<br />
Deze laatste gebieden lagen allemaal in de bebouwde kom in het noordelijk deel<br />
van Maasniel. Uiteindelijk zijn er dus vier categorieën onderscheiden, waarvoor<br />
verschillende verwachtingen kunnen worden opgesteld (zie tabel 16).<br />
127
Tabel 16. Resultaten<br />
veldinspectie van de<br />
ontgrondingen.<br />
RAAP-rapport 1741<br />
Ontgronding Verwachting<br />
Ontgrond Laag<br />
Niet ontgrond Vigerende verwachting blijft gelden<br />
Onzeker Afhankelijk van nader onderzoek<br />
Onzeker, maar bodem verstoord. Afhankelijk van nader onderzoek;<br />
gaafheid van eventuele vindplaatsen zal<br />
laag zijn.<br />
In hoofdstuk 7 (zie deel 2) worden de adviezen beschreven op welke wijze in elk van<br />
de afzonderlijke categorieën gehandeld moet worden.<br />
128
RAAP-RAPPORT 1741<br />
<strong>Archeo</strong>-<strong>landschapppelijke</strong> <strong>knooppunt</strong><br />
<strong>gemeente</strong> <strong>Roermond</strong><br />
Een archeologieatlas<br />
Deel 2 van 3 - Onderzoeksagenda en Aanbevelingen
RAAP-RAPPORT 1741<br />
<strong>Archeo</strong>-<strong>landschapppelijke</strong> <strong>knooppunt</strong><br />
<strong>gemeente</strong> <strong>Roermond</strong><br />
Een archeologieatlas<br />
Deel 2 van 3 - Onderzoeksagenda en Aanbevelingen
Colofon<br />
Opdrachtgever: Gemeente <strong>Roermond</strong><br />
Titel: <strong>Archeo</strong>-landschappelijke <strong>knooppunt</strong> <strong>gemeente</strong> <strong>Roermond</strong>; een archeologieatlas (3delen)<br />
Status: eindversie<br />
Datum: 1 augustus 2008<br />
Auteurs: ir. G.R. Ellenkamp & drs. G. Tichelman<br />
Projectcode: ROVW<br />
Bestandsnaam: RA1741-ROVW.doc<br />
Projectleider: drs. G. Tichelman<br />
Projectmedewerkers: ir. G.R. Ellenkamp & drs. M.A.H. Lipsch<br />
ARCHIS-vondstmeldingsnummers: niet van toepassing<br />
ARCHIS-waarnemingsnummers: niet van toepassing<br />
ARCHIS-onderzoeksmeldingsnummer/CIS-code: niet van toepassing<br />
Autorisatie: drs. W. de Baere<br />
ISSN: 0925-6229<br />
RAAP <strong>Archeo</strong>logisch Adviesbureau B.V.<br />
Zeeburgerdijk 54<br />
1094 AE Amsterdam<br />
Postbus 1347<br />
1000 BH Amsterdam<br />
© RAAP <strong>Archeo</strong>logisch Adviesbureau B.V., 2006<br />
telefoon: 020-463 4848<br />
telefax: 020-463 4949<br />
E-mail: raap@raap.nl<br />
RAAP <strong>Archeo</strong>logisch Adviesbureau B.V. aanvaardt geen aansprakelijkheid voor eventuele schade voortvloeiend uit het gebruik van de resultaten<br />
van dit onderzoek of de toepassing van de adviezen.
RAAP-rapport 1741<br />
Inhoud<br />
3 Samenvatting<br />
9 1 Inleiding<br />
9 1.1 Kader<br />
10 1.2 Doelstellingen<br />
10 1.3 Onderzoeksopzet<br />
10 1.3.1 <strong>Archeo</strong>logische verwachtingskaart<br />
11 1.3.2 Onderzoeksagenda<br />
12 1.3.3 Beleidsadvieskaart<br />
12 1.4 Leeswijzer<br />
15 2 Gebiedsbeschrijving<br />
15 2.1 Algemeen<br />
17 2.2 Het fysieke landschap<br />
17 2.2.1 Inleiding<br />
19 2.2.2 Geologie en geomorfologie<br />
26 2.2.3 Bodem<br />
33 2.2.4 Hydrologie<br />
35 3 De mens en het landschap<br />
35 3.1 De Vroege Prehistorie<br />
35 3.1.1 Het Oud Paleolithicum (900.000 - 300.000 jaar voor Chr.): Vroeg<br />
en Midden Pleistoceen<br />
36 3.1.2 Het Midden Paleolithicum (300.000 – 33.000 jaar voor Chr.):<br />
Midden en Laat Pleistoceen<br />
36 3.1.3 Het Laat Paleolithicum (33.000-8800 voor Chr.): Laat Weichselien<br />
37 3.1.4 Het Mesolithicum (8800-4900 voor Chr.): Preboreaal-Boreaal-<br />
Atlanticum<br />
38 3.2 De Late Prehistorie<br />
38 3.2.1 Het Neolithicum (4900-2000 voor Chr.): Atlanticum<br />
39 3.2.2 De Bronstijd (2000-800 voor Chr.): Subboreaal-begin<br />
Subatlanticum<br />
40 3.2.3 De IJzertijd (800-12 voor Chr.): Subatlanticum<br />
41 3.3 De Romeinse tijd (12 voor-450 na Chr.): Subatlanticum<br />
44 3.4 De Middeleeuwen en de Nieuwe tijd<br />
44 3.4.1 De Middeleeuwen (450-1500 na Chr.) : Subatlanticum<br />
45 3.4.2 De Nieuwe tijd (vanaf 1500 na Chr.): Subatlanticum<br />
131
RAAP-rapport 1741<br />
47 4 <strong>Archeo</strong>logische inventarisatie<br />
47 4.1 Het bodemarchief<br />
47 4.1.1 ARCHIS waarnemingen<br />
48 4.1.2 Rijksmonumenten: <strong>Archeo</strong>logische Monumenten Kaart (AMK)<br />
50 4.1.3 Gemeentelijke monumenten<br />
51 4.1.4 Vindplaatsen heemkundeverenigingen<br />
51 4.1.5 Onbekende archeologische vindplaatsen<br />
52 4.2 Verwerking van vindplaatsgegevens<br />
52 4.2.1 Samenvoegen en herdateren<br />
54 4.2.2 Indeling naar complextype<br />
57 4.2.3 Indeling naar voedseleconomie<br />
59 4.3 Resultaten: de archeologische vindplaatsen van <strong>Roermond</strong><br />
59 4.3.1 De Vroege Prehistorie<br />
62 4.3.2 De Late Prehistorie<br />
68 4.3.3 De Romeinse tijd<br />
72 4.3.4 De Middeleeuwen en vroegmoderne tijd<br />
94 4.3.5 Vindplaatsen in natte gebiedsdelen<br />
95 5 <strong>Archeo</strong>logische verwachtingsmodel<br />
95 5.1 Theoretisch kader<br />
97 5.2 <strong>Archeo</strong>logische verwachting in droge landschappen<br />
97 5.2.1 Verwachtingsmodel voor kampementen van jager-verzamelaars<br />
102 5.2.2 Landbouwers (Neolithicum – Nieuwe tijd)<br />
108 5.3 <strong>Archeo</strong>logische verwachting in natte landschappen<br />
108 5.3.1 Inleiding<br />
109 5.3.2 Methode<br />
110 5.3.3 Cultuurhistorische waarden in de beekdalen, venbodems en<br />
moerassige laagten<br />
122 5.4 Beperkingen van de verwachtingsmodellen<br />
123 5.5 Gaafheid van archeologische resten<br />
124 5.5.1 Kwetsbaarheid van archeologische vindplaatsen<br />
125 5.5.2 Gaafheid van de bodem<br />
126 5.5.3 Verstoorde gebieden<br />
129 Deel 2 van 3 - Onderzoeksagenda en Aanbevelingen<br />
131 Inhoud<br />
135 6 Onderzoeksagenda<br />
135 6.1 Inleiding<br />
136 6.2 De Vroege Prehistorie (ca. 900.000- 4.900 voor Chr.)<br />
136 6.2.1 Algemeen<br />
132
RAAP-rapport 1741<br />
139 6.2.2 Periode en locatiegericht<br />
145 6.3 De Late Prehistorie (ca. 4.900 – 12 voor Chr.)<br />
145 6.3.1 Algemeen<br />
149 6.3.2 Periode en locatiegericht<br />
155 6.4 De Romeinse tijd (12 voor Chr.- 450 na Chr.)<br />
155 6.4.1 Algemeen<br />
159 6.4.2 Periode en locatiegericht<br />
163 6.5 De Middeleeuwen en vroegmoderne tijd (ca. 450 na. Chr. – heden)<br />
163 6.5.1 Algemeen<br />
167 6.5.2 Periode en locatiegericht<br />
171 6.6 <strong>Archeo</strong>logische kerngebieden<br />
176 6.7 Suggestie voor onderzoekthema’s <strong>Roermond</strong><br />
179 7 Aanbevelingen<br />
179 7.1 Inleiding<br />
179 7.2 Verantwoord archeologiebeleid<br />
179 7.2.1 <strong>Archeo</strong>logiebeleid met AMZ, beleidsadvieskaart en<br />
onderzoeksagenda<br />
181 7.2.2 De archeologische verwachtings- en beleidsadvieskaart<br />
189 7.2.3 Ondergrenzen voor archeologisch onderzoek in de verschillende<br />
verwachtingszones<br />
191 7.2.4 Suggestie voor optimalisering van het archeologisch<br />
onderzoeksproces<br />
194 7.3 <strong>Archeo</strong>logie, cultuurhistorie en behoud<br />
194 7.3.1 Waarom behoud en hoe?<br />
196 7.3.2 Bescherming van cultuurhistorische waarden<br />
196 7.3.3 Cultuurhistorisch waardevolle gebieden<br />
211 7.4 Besluit<br />
213 Literatuur<br />
219 Gebruikte afkortingen<br />
219 Verklarende woordenlijst<br />
222 Overzicht van figuren, tabellen en bijlagen<br />
227 Bijlage 1 Voorgeschiedenis archeologiebeleid van het Rijk<br />
231 Bijlage 2 De Nationale Onderzoeksagenda <strong>Archeo</strong>logie (NOaA)<br />
133
RAAP-rapport 1741<br />
242 Bijlage 3 AMZ-cyclus en waardering en selectie van een<br />
archeologische vindplaatsen<br />
245 Bijlage 4. Uitgevoerd onderzoek in <strong>Roermond</strong><br />
248 Bijlage 5 Boringen veldinspectie<br />
254 Bijlage 6. Beschrijving van bodemcodes<br />
255 Deel 3 van 3 - Catalogus van archeologische vindplaatsen<br />
134
RAAP-rapport 1741<br />
6 Onderzoeksagenda<br />
6.1 Inleiding<br />
Ten behoeve van toekomstig archeologisch onderzoek worden in dit hoofdstuk de<br />
huidige archeologische gegevens van <strong>Roermond</strong> nader bekeken. Wat zijn aan de<br />
hand van de huidige kennis én het huidige archeologische bestand van <strong>Roermond</strong><br />
op dit moment de belangrijkste onderzoeksvragen? Deze lokale onderzoeksagenda<br />
is complementair met de Nationale Onderzoeksagenda <strong>Archeo</strong>logie (NOaA), waarin<br />
voor heel Nederland de huidige archeologische kennis en de kennisleemten zijn<br />
omschreven (zie bijlage 2).<br />
De lokale onderzoeksagenda van <strong>Roermond</strong> heeft tot doel het toekomstig<br />
archeologiebeleid te ondersteunen door inhoudelijke informatie te leveren waarmee<br />
goed overwogen beslissingen kunnen worden genomen. Dit gebeurt op twee niveaus.<br />
Op een algemeen <strong>Roermond</strong>-breed niveau worden vanuit vergelijkingen tussen<br />
het archeologisch bestand van <strong>Roermond</strong> en de kennis in Nederland enerzijds<br />
kennisleemten en belangwekkende onderzoekthema’s aangesproken en anderzijds<br />
<strong>Roermond</strong>’s ‘rijkdommen’ aangegeven: vindplaatsen die van een bijzondere waarde<br />
zijn binnen Nederland. Op een tweede, kleinschaliger niveau wordt nader ingegaan op<br />
bepaalde locaties met archeologische ensembles en hun specifieke vraagstellingen.<br />
Om het archeologisch bestand van <strong>Roermond</strong> nader te bekijken, zijn<br />
naast de gegevens van vindplaatsen (paragraaf 4.3) ook de in <strong>Roermond</strong><br />
aanwezige onderzoeksrapporten doorgenomen, de in ARCHIS geregistreerde<br />
onderzoeksmeldingen geïnventariseerd en een lijst (met kaart) van de <strong>gemeente</strong><br />
<strong>Roermond</strong> zelf, waarop plaatsgevonden onderzoek is bijgehouden. Voordat een<br />
archeologisch onderzoek begint, wordt dit in ARCHIS gemeld, terwijl na afloop<br />
een vondstmelding wordt gedaan. De vondstmelding wordt na verwerking binnen<br />
ARCHIS omgezet naar een waarneming. Onderzoeksmeldingen worden dus vroeger<br />
of later aangevuld met een vondstmelding en een archis-waarneming, maar wanneer<br />
dit gebeurt hangt af van betrokken personen: de vinders (die de vondstmelding in<br />
ARCHIS doen) én de verwerkers binnen ARCHIS (omzetten van vondstmelding naar<br />
archis-waarneming). Het kan dus zo zijn dat onderzoek heeft plaatsgevonden en<br />
ook resultaten bekend zijn (een rapport), maar geen archis-waarneming bestaat.<br />
Met de uitgevoerde inventarisering zijn echter geen extra, onbekende vindplaatsen<br />
vastgesteld. Voorts is bij de onderzoeksmeldingen bekeken of nog sinds de peildatum<br />
van 29-10-2006 nieuwe onderzoeksmeldingen zij n gedaan (peildatum 19-3-2008)<br />
135
RAAP-rapport 1741<br />
en dit bleek inderdaad 37 keer het geval (zie ook kaartbijlage 7) . Dit geeft aan dat<br />
archeologisch onderzoek tegenwoordig regelmatig plaatsvindt.<br />
De lokale onderzoeksagenda is chronologisch opgebouwd uit vier archeologische<br />
hoofdperioden: de Vroege Prehistorie, de Late Prehistorie, de Romeinse tijd<br />
en de Middeleeuwen tot vroegmoderne tijd. Per archeologische hoofdperiode<br />
wordt beschreven welke vindplaatsen en clusters van vindplaatsen ('locaties<br />
met archeologische ensembles') in bepaalde gebieden aanwezig zijn en welke<br />
specifieke vraagstellingen hier een rol spelen (paragrafen 6.2- 6.5). In paragraaf<br />
6.6 worden met de gegevens uit deze vier paragrafen archeologische kerngebieden<br />
gedefinieerd, waarvoor in hoofdstuk 7, net zoals voor de historische kernen, speciale<br />
aanbevelingen ten aanzien van het toekomstig beleid worden gegeven. Van deze<br />
gebieden is immers nu al bekend dat bijzondere archeologische informatie aanwezig<br />
is, die tot een belangrijke kennisvermeerdering over het verleden kan leiden. Tot slot<br />
worden in paragraaf 6.8 periode-overschrijdende onderzoekthema's voorgesteld, die<br />
de komende tijd voor <strong>Roermond</strong> de belangrijkste zijn.<br />
In de Nederlandse archeologie en de NOaA wordt onder de Vroege Prehistorie<br />
verstaan het Paleolithicum, het Mesolithicum en het Vroeg en Midden Neolithicum.<br />
Met de Late Prehistorie wordt bedoeld de periode vanaf het Laat-Neolithicum tot en<br />
met de IJzertijd. Met onderhavig onderzoek naar de archeologische verwachting in<br />
deze beleidsatlas is in de database het Neolithicum steeds als één geheel behandeld,<br />
mede omdat een onderscheid tussen Vroeg, Midden of Laat Neolithicum veelal (nog)<br />
niet bestaat. De volgorde zoals gebruikt in de NOaA wordt hier wel gevolgd, waarbij<br />
het Laat Neolithicum zowel bij de Vroege Prehistorie als ook bij de Late prehistorie<br />
aan bod komt.<br />
6.2 De Vroege Prehistorie (ca. 900.000- 4.900 voor Chr.)<br />
6.2.1 Algemeen<br />
Het vondstmateriaal uit de Vroege Prehistorie bestaat meestal alleen uit vuurstenen<br />
artefacten of ander natuursteen; alleen bij neolithische boeren kan ook aardewerk, zij<br />
het schaars, aangetroffen worden. Organisch vondstmateriaal (alleen in natte context)<br />
kan naast botanische resten en pollen uit hout, bot en textiel bestaan.<br />
Voor wat betreft de doorgaans droge onderzoekscontext worden alleen bij gravend<br />
onderzoek ook andere resten dan vuursteen gevonden, zoals verkoolde botanische<br />
resten of in geval van neolithische boeren aardewerk. Aangezien relatief weinig<br />
gidsartefacten bestaan is het vaak, zeker bij losse vondsten of weinig vondsten, niet<br />
mogelijk om te komen tot een nauwkeurige datering en een interpretatie van het<br />
vindplaatstype. Hierdoor bestaat ondanks een behoorlijk aantal vindplaatsen relatief<br />
weinig kennis over de Vroege Prehistorie.<br />
136
RAAP-rapport 1741<br />
Na vergelijking van de huidige kennisstand van <strong>Roermond</strong> (paragraaf 4.3.1) en<br />
kennis over deze perioden binnen Nederland (NOaA, bijlage 2) vallen enerzijds<br />
kennisleemten op, maar kunnen anderzijds ook bijzonderheden gemeld worden:<br />
vindplaatsen waarop <strong>Roermond</strong> trots kan zijn ('<strong>Roermond</strong>'s rijkdommen'). Voorts<br />
kunnen de met betrekking tot <strong>Roermond</strong> belangrijkste onderzoekthema's worden<br />
genoemd.<br />
Lacunes<br />
In de eerste plaats bestaan binnen de huidige dataset van <strong>Roermond</strong> meestal geen<br />
nauwkeurige dateringen en interpretaties van vindplaatsen, omdat het meestal om<br />
weinig vondsten gaat. Hierdoor bestaat nu slechts een zeer gebrekkig beeld van de<br />
Vroege Prehistorie in de <strong>gemeente</strong> <strong>Roermond</strong>. Hiernaast bestaan ook nog duidelijke<br />
lacunes van paleolithische vindplaatsen in het algemeen, mesolithische vindplaatsen<br />
op het laat-glaciale Maasterras en begravingen uit de gehele Vroege Prehistorie.<br />
<strong>Roermond</strong>'s rijkdommen<br />
Vooral Paleolithische, maar ook Mesolithische vindplaatsen zijn zeldzaam in<br />
Nederland. Voor wat betreft het Neolithicum is de in <strong>Roermond</strong> aanwezige<br />
variatiebreedte van verschillende Neolithische culturen bijzonder: dit biedt een hoge<br />
ensemblewaarde voor onderzoek naar de aard van ontwikkelingen en relaties tussen<br />
verschillende groepen.<br />
Onderzoekthema's<br />
In de NOaA (bijlage 2) zijn meerdere onderzoekthema’s voor de Vroege Prehistorie<br />
voorgesteld, die ook alle in <strong>Roermond</strong> een belangrijke rol spelen (thema’s 1 – 5,<br />
zie hieronder). Een belangrijke rode draad door deze verschillende thema’s is de<br />
specifieke landschappelijke situatie van een gebied, waar algemene én specifieke<br />
activiteiten of ontwikkelingen hebben plaatsgevonden. Voor <strong>Roermond</strong> is dit natuurlijk<br />
de ligging aan enkele waterwegen, met name het Maasdal. Rivieren kunnen in alle<br />
137<br />
Figuur 48. Vuurstenen<br />
bijlen uit het<br />
Neolithicum.
RAAP-rapport 1741<br />
tijden als wegen voor contacten, kennis en ontwikkeling begrepen worden. Het is<br />
daarom belangrijk te achterhalen hoe bepaalde ontwikkelingen zijn verlopen en<br />
welke contacten of relaties hierbij een rol speelden. Belangrijk in eerste instantie is<br />
de aard en omvang van vindplaatsen in het Maasdal in het algemeen, omdat behalve<br />
de baggervondsten (vindplaatsen zonder context) relatief weinig vindplaatsen uit het<br />
huidige Maasdal bekend zijn. Een belangrijke daarmee verband houdende vraag is de<br />
precieze loop van de Maas (en Roer en Swalm) in een bepaalde periode. Een ander<br />
belangrijk aspect is verschillen, overeenkomsten en relaties tussen (vindplaatsen<br />
of ontwikkelingen in) het Maasdal en verderaf gelegen gebieden zoals bijvoorbeeld<br />
het hoogterras. Gezien deze ligging van <strong>Roermond</strong> in het Maasdal is het ook<br />
belangrijk het archeologisch onderzoek te <strong>Roermond</strong> te bezien in het kader van het<br />
archeologisch onderzoek in het Maasdal. Verwezen wordt naar het project 'Behoud en<br />
onderzoek van archeologische waarden in het Maasdal' (Stoepker et al., 2002). Doel<br />
van dit project was/is:<br />
- het verkrijgen van een overzicht van en een inzicht in de bewoning en het<br />
landschapsgebruik van het holocene en pleistocene Maasdal in het verleden;<br />
- het gebruiken van de uitkomsten van het onderzoek – waar mogelijk – voor<br />
effectief en duurzaam behoud en beheer van archeologische waarden in het<br />
plangebied en aansluitende gebieden.<br />
Thema 1: kolonisatie en vroege bewoningsgeschiedenis - Midden Paleolithicum:<br />
verzamelen van archeologische en archeozoölogisch materiaal in goede<br />
geologisch-stratigrafische context;<br />
- laat-paleolitische en mesolitische oppervlakte vindplaatsen: regionale studies van<br />
verspreiding, aard, ouderdom en interpretatie van deze vindplaatsen;<br />
- neolithisatie: kenmerken van vindplaatsen (landschappelijke ligging, materiële<br />
cultuur); is het aardewerk een product van ge-'neolithiseerde' mesolitische jagersverzamelaars<br />
of van neolitische groepen?; was er continuïteit of onderbreking van<br />
bewoning na de LBK?<br />
Thema 2: landgebruik en nederzettingssystemen<br />
- relatie tussen (paleo-)landschappelijke kenmerken, locatiekeuze en<br />
nederzettingsfunctie van vindplaatsen;<br />
- relatie nederzettingssytemen en voedseleconomie;<br />
- specifieke aandachtspunten op site-niveau: functionele interpretatie van sporen en<br />
structuren, en de ruimtelijke verspreiding van mobilia.<br />
Thema 3: voedseleconomie, relatie mens en milieu<br />
- belang van jacht- en visvangst; strategieën die daarbij weren gehanteerd;<br />
specialisatie versus breedspectrum economie; regionale en chronologische trends<br />
in voedselbronnen; de introductie van landbouw en veeteelt.<br />
138
RAAP-rapport 1741<br />
Thema 4: begravingen en deposities van menselijke resten<br />
- onderzoek gecalcineerde botresten; nauwkeurige documentatie begravingen;<br />
rol dierlijke producten in rituelen; DNA onderzoek menselijke resten; locatie<br />
menselijke begravingen analyseren ten opzichte van (gelijktijdige) nederzettingen.<br />
Thema 5: culturele tradities, sociale relaties en interactie<br />
- kenmerken, datering en variatiebreedte van materiële cultuur nader bepalen<br />
(bijvoorbeeld onderzoek naar stilistische en technologische kenmerken van de<br />
aardewerk en de (vuur-)steenindustrie;<br />
- onderzoek naar grondstofnetwerken;<br />
- onderzoek naar aanwezigheid van vroeg-neolitische elementen buiten het<br />
verspreidingsgebied van nederzettingen.<br />
6.2.2 Periode en locatiegericht<br />
Paleoltihische vindplaatsen zijn zeldzaam en bevinden zich waarschijnlijk alleen<br />
op het Pleniglaciale terras, maar kunnen in de overige gebieden niet uitgesloten<br />
worden. Voor wat betreft deze periode zijn op dit moment, met de huidige gebrekkige<br />
kennis, alleen algemene inventariserende vragen van belang om zo veel mogelijk<br />
informatie uit deze periode in kaart te brengen. In figuur 49 wordt dit ook duidelijk:<br />
in grote delen van zones met een hoge verwachting voor jagers en verzamelaars<br />
zijn (nog) geen vindplaatsen bekend. De belangrijkste vraagstelling met betrekking<br />
tot het Paleolithicum voor het gehele grondgebied van <strong>Roermond</strong> is dan ook: Waar<br />
(landschappelijk en bodemkundig) bevinden zich welke (aard, datering, conservering)<br />
archeologische resten?<br />
Ook de mesolithische vindplaatsen zijn zeldzaam en daarom is ook hier<br />
belangrijk eerst zo veel mogelijk in kaart te brengen, alvorens een specifiekere<br />
onderzoeksagenda geformuleerd kan worden: waar (landschappelijk en<br />
bodemkundig) bevinden zich welke (aard, datering, conservering) archeologische<br />
resten? In het huidige bestand van <strong>Roermond</strong> valt op dat de mesolithische<br />
vindplaatsen zich vooral op het Pleniglaciale terras bevinden, terwijl gedurende<br />
deze periode ook het gehele Laat-Glaciale terras voor de mens beschikbaar was.<br />
Zo zijn langs de Teutebeek, een voormalige oude Maasgeul, meerdere resten uit het<br />
Mesolithicum gevonden, maar langs andere oude Maasgeulen, niet of nauwelijks.<br />
Heeft dit te maken met het wel of niet archeologisch onderzocht zijn (door vrijwilligers<br />
of professionals) of spelen hier specifieke landschappelijke of bodemkundige factoren<br />
een rol? Een mogelijke verklaring voor de afwezigheid van mesolithische vindplaatsen<br />
ten zuiden van de Keulse baan kan bijvoorbeeld zijn dat deze zijn ondergestoven<br />
of dat het gebied vanwege de barre natuurlijke omstandigheden (stuifgebied,<br />
woestijnachtig) niet interessant was voor bewoning (paragraaf 2.2.2.2).<br />
139
140<br />
Figuur 49. Verspreiding van vindplaatsen uit het Paleolithicum en het Mesolithicum<br />
<br />
<br />
<br />
<br />
<br />
<br />
<br />
<br />
<br />
<br />
<br />
<br />
<br />
<br />
<br />
<br />
<br />
<br />
<br />
<br />
<br />
<br />
<br />
<br />
<br />
<br />
<br />
<br />
<br />
<br />
<br />
<br />
<br />
<br />
<br />
<br />
<br />
<br />
<br />
<br />
<br />
<br />
<br />
<br />
<br />
<br />
<br />
<br />
RAAP-rapport 1741
RAAP-rapport 1741<br />
In het huidige archeologische bestand zijn enkele clusters van mesolithische<br />
vindplaatsen (figuur 49, locatie 1 t/m 3) herkenbaar: ten noorden van Heide langs<br />
de Teutebeek, aan de zuidelijke oever van de Swalm en ten oosten van Boukoul.<br />
Enerzijds zou beantwoord moeten worden of hier inderdaad van een concentratie<br />
van vindplaatsen uit deze periode sprake is (en indien ja: waarom?), of dat dit op<br />
een huidig gebrekkige wetenschappelijke stand terug te voeren is. In deze zones<br />
kunnen anderzijds aanvullende vragen geformuleerd worden, ten aanzien van<br />
chronologische ontwikkelingen, onderlinge verschillen en relaties tussen vindplaatsen<br />
en mensengroepen. Welke relaties bestaan tussen deze vindplaatsen en/of het<br />
landschap en wat vertelt dit over de kolonisering van dit gebied en het Maasdal.<br />
Neolithicum (4900- 2000 voor Chr.)<br />
Over het Neolithicum bestaat in <strong>Roermond</strong> meer informatie dan over de voorafgaande<br />
perioden. Desondanks is deze informatie nog steeds oppervlakkig. Enerzijds<br />
omdat veel vindplaatsen losse vondsten betreffen en dus weinig inhoudelijke<br />
informatie bevatten en anderzijds omdat in grote delen van zones met een hoge<br />
verwachting voor jager- en verzamelaars of landbouwers weinig of geen neolithische<br />
vindplaatsen bekend zijn (figuur 50). Ook hier is in eerste instantie van belang goed<br />
te inventariseren, waarbij gestreefd moet worden naar duidelijke determinaties<br />
van vindplaatsen, ofwel nauwkeurigere datering en bepaling van vindplaatstype.<br />
Zoals hierboven reeds aangegeven is het een opmerkelijk gegeven dat enerzijds<br />
zowel vindplaatsen van jager-verzamelaars als landbouwers uit het Neolithicum zijn<br />
gevonden, en anderzijds ook neolithische culturen aanwezig zijn die zeldzaam zijn<br />
voor deze contreien (Lineaire Bandkeramiek cultuur en de Enkelgraf-cultuur). Dit<br />
geeft al aan hoe complex het neolithiseringsproces is, waarvan we nog weinig weten:<br />
over de chronologie van veel vindplaatsen, maar ook over onderlinge verschillen<br />
en overeenkomsten en de aard van relaties tussen verschillende mensengroepen.<br />
Opgemerkt dient voorts dat nu met uitzondering van het Late Neolithicum geen<br />
vindplaatsen met resten van graven of andere rituele handelingen bekend zijn. In<br />
de verspreiding van nu bekende neolithische vindplaatsen vallen twee clusters<br />
op, die daarmee een hoge archeologische ensemblewaarde bezitten (locatie 4<br />
en 5, figuur 50). Locatie 4 ligt aan de zuidelijke oever van de Swalm, een gebied<br />
dat ook al in het Mesolithicum (locatie 2) vaker is opgezocht. Locatie 5 betreft een<br />
grotere zone met diverse vindplaatsen ter hoogte van de Keulse baan. Dit gebied<br />
valt nu waarschijnlijk vooral op omdat hier veel archeologisch onderzoek heeft<br />
plaatsgevonden, in het kader van de ontwikkeling van nieuwe industrieterreinen en<br />
wegen. Voor beide locaties speelt met name het onderzoeksthema neolithisering een<br />
belangrijke rol: de onderlinge verschillen en overeenkomsten tussen vindplaatsen<br />
en de aard van contacten en relaties tussen culturen of mensengroepen. Belangrijk<br />
is ook de aard van de vindplaatsen en de landschappelijke en bodemkundige<br />
situatie: welke onderzoeksmethode is voor een bepaald onderzoek de meest<br />
geschikte. Met name bij locatie 5 zijn namelijk vooral vindplaatsen aangetroffen die<br />
141
142<br />
Figuur 50. Verspreiding van vindplaatsen uit het Neolithicum.<br />
<br />
<br />
<br />
<br />
<br />
<br />
<br />
<br />
<br />
<br />
<br />
<br />
<br />
<br />
<br />
<br />
<br />
<br />
<br />
<br />
<br />
<br />
<br />
<br />
<br />
<br />
<br />
<br />
<br />
<br />
<br />
<br />
<br />
<br />
<br />
<br />
<br />
<br />
<br />
<br />
<br />
<br />
<br />
<br />
<br />
<br />
<br />
<br />
<br />
<br />
<br />
<br />
<br />
<br />
<br />
<br />
<br />
<br />
<br />
<br />
RAAP-rapport 1741
RAAP-rapport 1741<br />
voornamelijk uit vondstconcentraties bestaan en niet of nauwelijks sporen hebben<br />
opgeleverd. Dergelijke vindplaatsen zijn erg gevoelig voor erosie en vereisen speciale<br />
onderzoekstrategieën. Naast post-depositionele processen van de archeologische<br />
resten zelf zijn ook de methoden en technieken van uitgevoerd onderzoek van belang,<br />
om de gegenereerde archeologische data op zijn juiste waarde te kunnen inschatten.<br />
Dit is vooral belangrijk met betrekking tot archeologische perioden en/of delen van het<br />
landschap, die bij het huidig archeologisch onderzoek kennelijk niet of nauwelijks uit<br />
de verf komen.<br />
In het huidige bestand ontbreken graven en rituele deposities binnen de beide<br />
clusters, maar dit geldt eigenlijk voor het gehele grondgebied van <strong>Roermond</strong>. Ten<br />
noordoosten van locatie 4 aan de Swalm zijn wel enkele laat-neolithische graven<br />
bekend (zie paragraaf 6.3.2.1). Bij locatie 5, ten zuiden van de Keulse baan, zijn bij<br />
de Kitskensberg en bij de aanleg van de N293 Zuid alleen graven uit de Bronstijd<br />
tot Vroege IJzertijd gevonden (urnenveld). Met graven en deposities moet binnen de<br />
locaties 4 en 5 wel rekening worden gehouden, net zoals met de aanwezigheid van<br />
wegen. Dergelijke aanvullende vindplaatsen zouden een waardevolle toegevoegde<br />
waarde voor deze ensembles inhouden.<br />
Naast de clusters locatie 4 en 5 vallen nog enkele andere locaties op door het<br />
voorkomen van meer dan één vindplaats binnen een relatief klein gebied (straal<br />
van ca. 250 meter). Het gaat steeds om twee hoogstens drie vindplaatsen, waarvan<br />
nu te weinig bekend is om veel waarde aan te hechten, maar die misschien wel op<br />
belangrijke ensembles wijzen, figuur 50 locaties 6-13. Zo zijn daar bijvoorbeeld<br />
de kampementen die langs voormalige geulen (natte laagtes) liggen, waar in de<br />
nabijheid ook een bijl (mogelijke depositie) is aangetroffen (locaties 6, 7 en misschien<br />
ook 10). Deze gegevens wijzen er op dat bij overeenkomstige locaties (in/bij oude<br />
Maasgeulen) waar een enkele vindplaats bekend is (kampement, nederzetting<br />
of bijl), meer verwacht kan worden (locaties 8, 9, 10, 11, 12 en 13). Dit is des te<br />
interessanter als men bedenkt dat in deze periode het gebied nog grotendeels bebost<br />
was, waardoor verbindingsroutes (periodiek rondtrekken, jacht, handel, migratie) zich<br />
in belangrijke mate langs deze waterlopen bevonden, waarmee we ook hier weer<br />
op de relaties tussen vindplaatsen en interacties tussen mensengroepen komen.<br />
Voor het onderzoek aan dergelijke vindplaatsen is naast de aard en chronologie<br />
van de vindplaats, ook de chronologie van de beek- of geullopen van belang. Indien<br />
onderzoekslocaties en eventuele reeds bekende vindplaats(en) in of in de directe<br />
omgeving van natte landschapsdelen liggen (beekdalen, Maasgeulen, Maas-,<br />
Roer- en Swalmdal) kunnen specifieke vragen worden gesteld. In eerste instantie<br />
kan de nabijheid van waterlopen specifieke archeologische contexten opleveren,<br />
zoals aanwijzingen voor productie of transport van goederen of rituele handelingen.<br />
In de tweede plaats speelt het belang van de aanwezigheid van archeologische<br />
resten in een natte context. Deze locaties vergen extra aandacht, omdat hier ook<br />
143
Figuur 51. Aardewerk<br />
van de eerste boeren,<br />
de Bandkeramische<br />
cultuur<br />
RAAP-rapport 1741<br />
organische en ecologische vondsten bewaard kunnen zijn gebleven, die een enorme<br />
wetenschappelijke potentie bevatten.<br />
Andere interessante locaties met ‘extra’ vraagstellingen betreffen de locaties 14 en<br />
15, die beide juist wat verder van beek-of rivierlopen liggen. In het geval van locatie<br />
14 lijken één of meerdere kampementen en een nederzetting vlak bij elkaar te liggen.<br />
Mogelijk een plek waar relaties of ontwikkelingen tussen groepen jager-verzamelaars<br />
en landbouwende gemeenschappen op één locatie onderzocht kunnen worden. Of<br />
hebben we hier te maken met onjuiste of onnauwkeurige meldingen/dateringen?<br />
De locatie heeft in ons verwachtingsmodel juist een lage verwachting voor jagerverzamelaars.<br />
Locatie 15 betreft de melding van een kampement en meerdere losse vondsten uit<br />
het Neolithicum op de Musschenberg, waar zoals bekend een grafveld uit de IJzertijd<br />
is gevonden, maar ook nederzettingsresten uit de Brons- en IJzertijd. Zijn ook<br />
nederzettingsresten uit het Neolithicum aanwezig zijn en bestaat hier een nog langere<br />
bewoningscontinuïteit?<br />
Drie opmerkelijke vindplaatsen uit het Neolithicum betreffen twee voor deze streek<br />
vreemde culturen: de Lineair Bandkeramiek (locatie 16), die eigenlijk voornamelijk<br />
in Zuid-Limburg voorkomt en de Enkelgraf-cultuur (locatie 17), die vooral in Oosten<br />
Noord-Nederland gangbaar is. De graven hebben een datering in het Laat<br />
Neolithicum en worden daarom behandeld in paragraaf 6.3.2 (locatie 18 in figuur 50).<br />
Voor locaties 16 en 17 is de relatie tot in ons gebied gelijktijdig gangbare culturen<br />
natuurlijk de hoofdvraag: welke relaties en interacties kunnen gereconstrueerd<br />
worden? Voor locatie 16 speelt daarnaast ook de aard van de vindplaats zelf een<br />
belangrijke rol: betreft de aanwezigheid van mensen uit deze cultuur eenvoudige<br />
voedselvoorziening (jacht) of het delven van vuursteen, of kunnen aanwijzingen voor<br />
handelsrelaties of rituelen gevonden worden?<br />
144
RAAP-rapport 1741<br />
6.3 De Late Prehistorie (ca. 4.900 – 12 voor Chr.)<br />
6.3.1 Algemeen<br />
Het vondstmateriaal uit de Late Prehistorie bestaat voornamelijk uit aardewerk<br />
(inclusief weefgewichten en huttenleem) en natuursteen (ook vuursteen wordt tot in<br />
de IJzertijd gebruikt), maar ook uit (verbrand) bot, vondsten van metaal en vanaf de<br />
IJzertijd van glas. Organisch vondstmateriaal (natte context) kan naast botanische<br />
resten en pollen uit hout, bot en textiel bestaan. Voor wat betreft de doorgaans droge<br />
context kan gesteld worden dat de materiaalgroepen aardewerk, bot en metaal<br />
vergaan bij een lang verblijf aan het oppervlak (oxidatie). Maar ook aardewerk kan<br />
fragiel zijn, hetgeen betekent, dat ook dit vondstmateriaal binnen enkele jaren na het<br />
opploegen is verdwenen. Dit houdt indirect in dat we bij ‘vuursteenvindplaatsen’ dus<br />
wel degelijk op andere (jongere) perioden bedacht moeten zijn. Hoewel voor de Late<br />
Prehistorie wel iets meer gidsartefacten bestaan dan voor de Vroege Prehistorie,<br />
speelt ook hier het probleem dat veel vindplaatsen (nog) geen nauwkeurige<br />
datering of interpretatie tot vindplaatstype bezitten. Dit is gedeeltelijk inherent aan<br />
de huidige (gebrekkige) kennisstand over deze perioden, vooral voor wat betreft<br />
de specialistische kennis van vondstmateriaal. Bij de nauwkeurige determinatie<br />
van aardewerk bijvoorbeeld, doorgaans de meest gebruikte dateringsmethode,<br />
is problematisch dat verschillende typen mageringen, potvormen en versieringen<br />
gedurende langere perioden in gebruik zijn.<br />
In de eerste plaats geldt ook voor de Late Prehistorie dat het belangrijk is bij<br />
toekomstig onderzoek goed te inventariseren, dat wil zeggen nauwkeurige dateringen<br />
én bepaling van aard en conservering van vindplaatsen, om een vollediger beeld van<br />
deze periode te kunnen verkrijgen.<br />
Na vergelijking van de huidige kennisstand van <strong>Roermond</strong> (paragraaf 4.3.2 en figuren<br />
50 en 52) en kennis over deze perioden binnen Nederland (NOaA, bijlage 2) vallen<br />
enkele kennisleemten op, maar kunnen anderzijds ook enkele - voor Nederlandse<br />
begrippen - bijzondere vondsten en vindplaatsen genoemd worden.<br />
Lacunes<br />
Er bestaan duidelijke lacunes voor wat betreft nederzettingen in het algemeen en<br />
nederzettingen uit het Laat-Neolithicum en de Bronstijd in het bijzonder. Voorts zijn op<br />
dit moment in het geheel geen nederzettingen uit het Maasdal bekend.<br />
Hiernaast bestaan vrijwel geen aanwijzingen voor resten uit de Late IJzertijd.<br />
Volgende opvallende lacunes binnen het 'landschap uit de metaaltijden' betreffen<br />
aanwijzingen voor ambachtelijke of ‘industriële’ activiteiten, of (transport)wegen. Tot<br />
slot met betrekking tot 'het rituele' beleven, een moeilijk grijpbaar thema. Ondanks dat<br />
verschillende depositie-vondsten als baggervondsten bekend zijn, is nagenoeg niets<br />
145
146<br />
Figuur 52. Verspreiding van vindplaatsen uit de Bronstijd en de IJzertijd.<br />
<br />
<br />
<br />
<br />
<br />
<br />
<br />
<br />
<br />
<br />
<br />
<br />
<br />
<br />
<br />
<br />
<br />
<br />
<br />
<br />
<br />
<br />
<br />
<br />
<br />
<br />
<br />
<br />
<br />
<br />
<br />
<br />
<br />
<br />
<br />
<br />
<br />
<br />
<br />
<br />
<br />
<br />
<br />
<br />
<br />
<br />
<br />
<br />
<br />
<br />
<br />
<br />
<br />
<br />
<br />
<br />
<br />
<br />
<br />
<br />
<br />
<br />
<br />
<br />
<br />
<br />
<br />
<br />
<br />
RAAP-rapport 1741
RAAP-rapport 1741<br />
bekend over bepaalde depositielocaties zelf bekend of andere rituele plekken (op<br />
enkele begravingen na), niet in natte en niet in droge gebiedsdelen.<br />
<strong>Roermond</strong>'s rijkdommen<br />
De Bronstijd grafheuvels en begravingen uit het Laat-Neolithicum, die vooral in<br />
Swalmen zijn aangetroffen, vormen een bijzonder fenomeen in Nederland. Dit<br />
komt enerzijds omdat de vindplaatsen goed bewaard zijn gebleven en anderzijds<br />
omdat enkele goed onderzocht zijn en aan onze kennis van deze periode hebben<br />
bijgedragen (zoals de ontdekking van begravingen uit de Enkelgraf-cultuur). Een<br />
andere voor Nederland zeer bijzondere categorie van archeologische resten vormen<br />
de baggervondsten in de vorm van wapens uit de metaaltijden. Vondsten van metaal<br />
zijn over het algemeen slecht of niet bewaard gebleven, zodat de wel bewaarde<br />
objecten als stille getuigen uit een ver verleden een enorme meerwaarde voor onze<br />
kennis van die perioden opleveren. Hiernaast speelt ook de aard van de objecten -<br />
wapens, wel of niet ritueel gedeponeerd - een belangrijke rol. Wapens spreken veel<br />
tot de verbeelding van het grote publiek, maar hebben hier ook wetenschappelijk een<br />
pré: ze vormen een rode draad door de geschiedenis en ontwikkeling van sociale<br />
geledingen van prehistorische samenlevingen.<br />
147<br />
Figuur 53. Huisplattegrond<br />
en reconstructuie<br />
van een boerderij<br />
uit de IJzertijd.<br />
Figuur 54. Een uit de<br />
Maas opgebaggerd<br />
zwaard uit de Late<br />
IJzertijd.
RAAP-rapport 1741<br />
Onderzoekthema's<br />
In de NOaA (bijlage 2) zijn meerdere onderzoekthema’s voor de Late Prehistorie<br />
voorgesteld, die ook alle in <strong>Roermond</strong> een belangrijke rol spelen(thema’s 1 – 6, zie<br />
hieronder). Ook hier is een belangrijke rode draad de specifieke landschappelijke<br />
situatie van <strong>Roermond</strong> aan enkele waterwegen, met name het Maasdal. Voor<br />
specifieke punten van interesse met betrekking tot de archeologie van het Maasdal<br />
zie ook 6.2.1.<br />
Thema 1: de ontwikkeling van het cultuurlandschap<br />
- onderzoek van (ten opzichte van nederzettingsarealen, grafvelden en<br />
akkercomplexen) extensief gebruikte delen van het landschap, met name<br />
beekdalen, wegen, deposities op natte en droge 'natuurlijke' plekken.<br />
Thema 2: productie, distributie en gebruik van mobilia<br />
- productie, distributie/gebruik en depositie van artefacten bestuderen vanuit<br />
sociaal-cultureel perspectief;<br />
- ontwikkelen typochronologieën<br />
Thema 3: de agrarische bestaansbasis<br />
- de agrarische economie in het laat-Neolithicum en de vroege Bronstijd;<br />
- de secondary products revolution;<br />
- de ontwikkeling van de ploeglandbouw;<br />
- de ontwikkeling van het gemengde landbouwbedrijf in de Bronstijd;<br />
- ontstaan, gebruik en ontwikkelingen van Celtic Fields;<br />
- uitwisselingsnetwerken<br />
Thema 4: rituele praktijken<br />
- creëren van goede theoretische en empirische basis voor de studie van ritueel;<br />
- studie van relaties tussen goederen in graven en andere contexten;<br />
- depositie van artefacten;<br />
- ontstaansgeschiedenis van ingericht cultusplaatsen;<br />
- variatie in grafritueel<br />
Thema 5: sociaal-politieke transformaties<br />
- nadere studie van rol en positie van elitefiguren in de Brons- en IJzertijd<br />
Thema 6: de constructie van persoonsgebonden, lokale en bovenlokale identiteiten<br />
- relatie identiteit en landschap<br />
- relatie mens-materiële cultuur<br />
148
RAAP-rapport 1741<br />
6.3.2 Periode en locatiegericht<br />
Laat Neolithicum<br />
Resten uit het Laat Neolithicum zijn alleen op het Pleniglaciale Maasterras in het<br />
uiterste oosten en noordoosten van de <strong>gemeente</strong> gevonden. Het gaat in alle gevallen<br />
om graven, die steeds in een context met grafheuvels uit de Bronstijd zijn gevonden.<br />
In de eerste plaats ontbreken nederzettingen in het algemeen en in de tweede plaats<br />
zijn van het laat-glaciale Maasterras of het holocene Maasdal in het geheel geen<br />
resten uit deze periode bekend. Zoals hierboven reeds aangegeven is het dus erg<br />
belangrijk zo veel mogelijk informatie (nederzetting, graven, deposities) uit deze<br />
periode in kaart te brengen, voordat een gerichtere onderzoeksagenda opgesteld kan<br />
worden.<br />
Hiernaast kunnen voor enkele locaties met reeds bekende vindplaatsen ook nadere<br />
onderzoeksvragen gesteld worden (figuur 52).<br />
Locatie 18<br />
Op locatie 18 zijn enkele graven van de Enkelgrafcultuur gevonden terwijl deze<br />
cultuur eigenlijk alleen verder naar het noorden voorkomt. Hoe kan dit verklaard<br />
worden? Betreft dit een contact tussen verschillende elites, gaat het om handel of<br />
(im) migratie? Omdat op locatie 18 grafheuvels uit zowel het Laat Neolithicum (niet<br />
alleen de Enkelgraf cultuur) als de Bronstijd voorkomen, zijn ook vraagstellingen<br />
met betrekking tot de continuïteit/ontwikkeling van identiteit (herkenbare culturen),<br />
rituelen, gewoonten en technieken van belang. Naast een grotere kans op resten<br />
van nederzettingen kunnen zich op of rondom locatie 18 resten van rituelen<br />
handelingen of verbindingsroutes bevinden. Zowel in overige graven of rituele<br />
vondsten, nederzettingen en verbindingswegen, maar ook in het natte gedeelte van<br />
het Swalmdal (met een kans op behouden organische en ecologische data) kunnen<br />
antwoorden op deze vragen verborgen liggen. Voor vindplaats(en) in of in de directe<br />
omgeving van natte landschapsdelen kunnen specifieke vragen worden gesteld.<br />
In eerste instantie kunnen in de nabijheid van waterlopen aanwijzingen worden<br />
gevonden die wijzen op productie of transport van goederen of rituele handelingen.<br />
In de tweede plaats kunnen locaties met een natte context ook organische en<br />
ecologische vondsten bevatten, die een hoog informatiegehalte bezitten.<br />
Locatie 19<br />
Op locatie 19, ten noordoosten van Boukoul zijn eveneens grafheuvels met graven uit<br />
het Laat Neolithicum en de Bronstijd vastgesteld. Ook hier zijn extra vraagstellingen<br />
met betrekking tot de continuïteit/ontwikkeling van identiteit (herkenbare culturen),<br />
rituelen, gewoonten en technieken en relaties tussen verschillende vindplaatsen en/<br />
of mensengroepen belangrijk. Voorts bestaat in de directe omgeving een grotere kans<br />
op resten van nederzettingen, rituelen en wegen.<br />
149
Figuur 55. Grafinventaris<br />
van een rijk graf<br />
uit de Vroege IJzertijd<br />
te Oss.<br />
RAAP-rapport 1741<br />
Bronstijd en IJzertijd<br />
De resten uit de Bronstijd zijn zeldzaam en betreffen vooral graven, die op één<br />
uitzondering na (de Musschenberg) alle op het Pleniglaciale terras zijn gevonden,<br />
met name in noordoosten van de <strong>gemeente</strong>. Slechts drie nederzettingen zijn bekend,<br />
die niet op het Pleniglaciale terras, maar juist op het laat-glaciale terras liggen:<br />
op de Musschenberg en direct ten zuidwesten van Swalmen. Alleen in het geval<br />
van de Musschenberg zijn dus resten van zowel begraving als bewoning bekend;<br />
in de overige gebieden ontbreken dergelijke ensembles. Een differentiatie tussen<br />
de Vroeg-, Midden en Late Bronstijd was zoals vermeld alleen in enkele gevallen<br />
mogelijk.<br />
Uit de IJzertijd zijn iets meer vindplaatsen (en iets meer nederzettingen) bekend en<br />
liggen deze vindplaatsen ook iets meer verspreid over zowel het Pleniglaciale als<br />
het laat-glaciale Maasterras. Toch bestaat – met uitzondering van het grafveld aan<br />
de Musschenberg – nog steeds weinig informatie uit deze periode. Ook hier bestaat<br />
bijvoorbeeld nauwelijks duidelijkheid over de indeling tussen Vroege, Midden en Late<br />
IJzertijd. Indien dit mogelijk was, zoals o.a. in het grafveld op de Musschenberg,<br />
betreft dit vooral de Vroege IJzertijd of Vroege tot Midden IJzertijd. Nederzettingen of<br />
grafvelden uit de Late IJzertijd zijn niet bekend, maar op activiteiten uit deze periode<br />
wijzen wel enkele vondsten.<br />
In figuur 52 wordt nog eens duidelijk dat in grote delen van zones met een hoge<br />
verwachting voor landbouwers geen vindplaatsen uit de Brons- of IJzertijd bekend<br />
zijn. Vanwege deze lage kennisstand zijn voor de gehele <strong>gemeente</strong> daarom in eerste<br />
150
RAAP-rapport 1741<br />
instantie de algemene inventariserende vragen van belang, waar bevinden zich welke<br />
soort vindplaatsen uit deze perioden?<br />
In enkele gebieden bestaat meer archeologische informatie en kunnen aanvullende<br />
onderzoeksvragen geformuleerd worden:<br />
Locatie 20<br />
Een opvallend gebied is in de eerste plaats de Bosheide ten oosten van Swalmen<br />
(figuur 52, locatie 20), een groter gebied met begravingen uit het Laat-Neolithicum<br />
en de Bronstijd. Binnen dit gebied van locatie 20 bestaat een grotere kans op de<br />
aanwezigheid van resten van nederzettingen, verbindingsroutes en rituele deposities<br />
uit de Brons- en IJzertijd. In dit gehele gebied zijn vraagstellingen met betrekking tot<br />
de continuïteit/ontwikkeling van identiteit (herkenbare culturen), rituelen, gewoonten<br />
en technieken en relaties tussen verschillende vindplaatsen en bevolkingsgroepen<br />
van belang. Voorts bestaat met het Swalmdal tevens de mogelijkheid dat<br />
archeologische resten in een natte context bewaard zijn gebleven, die een speciale<br />
aandacht vragen (zie hierboven bij locatie 18).<br />
Locatie 21<br />
Op locatie 21, direct ten zuiden en zuidwesten van Swalmen zijn twee waarnemingen<br />
bekend, die op resten van nederzettingen uit de Bronstijd wijzen. Hier bestaat een<br />
grotere kans op het aantreffen van overige resten uit deze periode (graven, bewoning,<br />
rituele activiteiten, verbindingsroutes), en daarmee samenhangende vragen met<br />
betrekking tot de relaties tussen verschillende vindplaatsen(zie ook locatie 20).<br />
Dat op deze locatie tot nu toe steeds weinig is gevonden, benadrukt nog eens hoe<br />
kwestbaar deze vindplaatsen kunnen zijn. Dit betekent misschien dat veelal ‘niet<br />
veel meer’ bewaard is gebleven en dus extra aandacht moet worden besteed welke<br />
methoden en technieken de meeste informatie (meerwaarde) kunnen opleveren.<br />
Welke relatie bestaat tussen de gaafheid en conservering van archeologische resten<br />
en de (cultuur)landschappelijke context waarin deze resten zijn gevonden? En: Wat is<br />
per specifieke relatie de beste methode van onderzoek?<br />
Opmerkelijk voor locatie 21 is voorts dat mogelijk ook een nederzetting uit<br />
de, eveneens zeldzame, Late IJzertijd aanwezig is. Is hier daadwerkelijk een<br />
nederzetting uit de Late IJzertijd aanwezig? Bevinden zich hier overige vindplaatsen<br />
uit Late IJzertijd (graven, cultusplaatsen, deposities)? Bestaat een continuïteit in<br />
bewoning in het gebied?<br />
Locatie 22<br />
Locatie 22 betreft het gebied langs de Keulse baan, met name ten zuiden hiervan,<br />
waar zich meerdere vindplaatsen van landbouwers uit het Neolithicum bevinden. Uit<br />
de Bronstijd zijn hier tot nu toe slechts twee of drie meldingen van graven bekend en<br />
151
Figuur 56. Fragmenten<br />
van glazen armbanden<br />
uit de Late<br />
IJzertijd.<br />
RAAP-rapport 1741<br />
uit de IJzertijd enkele losse vondsten en vondsten die wijzen op een nederzetting.<br />
In dit gebied zou men vanwege de graven én de aanwezigheid van landbouwers in<br />
het Neolithicum, ook nederzettingen uit de Brons- en IJzertijd verwachten. Dat deze<br />
tot nu toe niet zijn gevonden, roept vragen op. Zijn vindplaatsen uit de Bronstijd<br />
en ook uit de IJzertijd kwetsbaarder dan die vindplaatsen uit het Neolithicum, zijn<br />
vindplaatsen uit deze periode niet (goed) herkenbaar, ontbreken nauwkeurige<br />
dateringen of was dit gebied alleen gedurende het Neolithicum interessant en<br />
heeft men daarna liever ergens anders gewoond? Vragen over de relaties tussen<br />
vindplaatsen en tussen de gaafheid en conservering van een vindplaats en de<br />
aard van het landschap. Hiernaast zijn in dit gebied, gezien de aanwezigheid van<br />
vindplaatsen uit meerdere perioden (naast Neolithisch tot IJzertijd ook de Romeinse<br />
tijd en de Middeleeuwen) ook vragen met betrekking tot ontwikkelingen/continuïteit<br />
en relaties tussen vindplaatsen en mensengroepen weer van belang.<br />
Locatie 23<br />
Locatie 23 omvat het gebied van de Musschenberg, waar naast crematies uit<br />
de IJzertijd en vondsten uit het Neolithicum, Romeinse tijd en Middeleeuwen<br />
ook nederzettingsresten uit de Bronstijd en de Middeleeuwen zijn aangetroffen.<br />
Hier bestaat een grote kans op resten van bewoning en begraving uit meerdere<br />
perioden (Neolithisch t/m Late Middeleeuwen), zodat wederom aanvullende vragen<br />
met betrekking tot ontwikkelingen/continuïteit en relaties gesteld moeten worden.<br />
Hiernaast speelt ook de nabijheid van Maas en Roer een belangrijke rol. Hierbij is het<br />
in de eerste plaats van belang te vragen waar watervoerende geulen in verschillende<br />
perioden hebben gelopen. Vervolgens moet gezien deze nabijheid van waterlopen<br />
met resten van transport, productie en handel en uitingen van rituele beleving<br />
152
RAAP-rapport 1741<br />
rekening worden gehouden, alsmede de goede conserveringsmogelijkheden (natte<br />
context) voor organisch en ecologisch materiaal.<br />
Locaties 24 en 25<br />
Locaties 24 en 25 zijn de laatste locaties voor wat betreft aanvullende vragen<br />
met betrekking tot Bronstijd vindplaatsen. Het gaat om vondsten die door<br />
baggerwerkzamheden te voorschijn zijn gekomen en hoofdzakelijk een betekenis als<br />
rituele depositie hebben. Ook drie mogelijke deposities uit het Neolithicum (bijlen)<br />
komen met deze locaties overeen, terwijl een parallel met (mogelijke) depositie uit de<br />
Romeinse tijd slechts gedeeltelijk opgaat (vergelijk ook met figuur 60). Zijn de twee<br />
locaties puur toevallig, omdat alleen of met name in deze gebieden is gebaggerd<br />
dan wel is opgelet tijdens het baggeren, of kan van kerngebieden van deposities<br />
gesproken worden? Beide liggen net ten zuiden van de monding van een zijrivier<br />
in de Maas: respectievelijk de Roer en de Swalm. Uiteraard moet bij toekomstige<br />
baggerwerkzaamheden sediment nauwlettend op vondsten (uit alle perioden)<br />
gecontroleerd worden, waarbij niet alleen een datering, maar ook de aard van belang<br />
is . Uiterst belangrijk bij toekomstige (bagger)werkzaamheden is natuurlijk een zo<br />
nauwkeurig mogelijke plaatsbepaling van vondsten.<br />
153<br />
Figuur 57. Aardewerk<br />
uit de IJzertijd.
RAAP-rapport 1741<br />
Locatie 26<br />
Locatie 26 omvat enkele IJzertijd-meldingen van graven en een losse vondst te<br />
Maasniel en direct ten zuiden hiervan. De graven uit de IJzertijd te Maasniel liggen<br />
binnen of direct grenzend aan een grafveld uit de Romeinse tijd. In de eerste<br />
plaats moet in het gebied rekening worden gehouden met resten van bewoning en<br />
beakkering, uit niet alleen de IJzertijd, maar ook de Romeinse tijd. Aanvullende<br />
vragen met betrekking tot ontwikkelingen/continuïteit van wonen en begraven zijn<br />
hier dus van belang, maar meer specifiek bijvoorbeeld ook: Wist men gedurende de<br />
Romeinse tijd dat hier al eerder mensen waren begraven? En zo ja, waaruit blijkt dat<br />
(hoe ging men daar mee om)?<br />
Locatie 27<br />
Locatie 27 is een waarneming van nederzettingsresten uit de IJzertijd te Asselt. De<br />
vindplaats valt op, omdat nederzettingsresten uit de metaaltijden in het holocene<br />
Maasdal zoals hierboven vermeld erg zeldzaam zijn. Het holocene Maasdal is<br />
namelijk vanaf de Bronstijd en zeker vanaf de IJzertijd ongunstiger voor bewoning<br />
als gevolg van toegenomen overstromingen van de Maas, een direct gevolg van<br />
grootschaliger rooien van bossen ten behoeve van landbouwgrond (F. Zuidhof,<br />
2005). De vindplaats te Asselt ligt op een natuurlijke hoogte, die waarschijnlijk<br />
ook gedurende overstromingen droog bleef. De nabijheid aan de Maas speelt hier<br />
een belangrijke rol. Wat was de aard van deze vindplaats en waar bevinden zich<br />
watervoerende geulen in verschillende perioden? Welke rol spelen deze waterwegen<br />
(Maas en Swalm) of overige infrastructuur bij bijvoorbeeld handel of migraties?<br />
Gezien de resten uit de Romeinse tijd (en de Vroege Middeleeuwen) in het gebied<br />
zijn voorts ook hier vragen met betrekking tot ontwikkeling/continuïteit en relaties<br />
tussen vindplaatsen en/of mensengroepen weer van belang. Tot slot moet gezien de<br />
ligging in het Maasdal in de directe omgeving met resten van productie en handel<br />
en uitingen aan rituele beleving rekening worden gehouden, alsmede met de goede<br />
conserveringsmogelijkheden (natte context) voor organisch en ecologisch materiaal.<br />
Locaties 28 t/m 33<br />
Locaties 28 t/m 33 liggen eigenlijk net zoals locaties 21 en 26 niet te ver van oude<br />
Maasgeulen en hebben resten van nederzettingen, grafvelden of beide opgeleverd.<br />
In deze gebieden is met meer resten uit deze periode rekening te houden.<br />
Nederzettingen met zogenaamde ‘zwervende erven’ kunnen grote gebieden (5-10 ha)<br />
betreffen, waarbinnen zich voornamelijk erven en akkers bevinden. Minder vaak wordt<br />
ook een samenhang tussen erven en grafvelden aangetroffen, terwijl aanwijzingen<br />
voor andere activiteiten, zoals sporen van ambachtelijke productie of rituele praktijken<br />
(anders dan begravingen), nog zeldzamer zijn. In dergelijke gebieden moet extra<br />
aandacht besteed worden aan de verschillen/overeenkomsten en relaties tussen<br />
verschillende vondstlocaties zelf en hun ligging in het landschap. Welke ruimtelijke<br />
indeling en fasering kunnen binnen dergelijke verblijfgebieden (huizen, erven, akkers,<br />
154
RAAP-rapport 1741<br />
graven, ambachten/productie, rituelen) herkend worden? Welke relaties kunnen<br />
tussen verschillende vindplaatsen gelegd worden en welke ontwikkelingen zijn<br />
waarneembaar? Ondanks dat van de IJzertijd meer bekend is dan van voorafgaande<br />
perioden ontbreken voorts nog steeds talloze puzzelstukjes over de materiële cultuur,<br />
technieken en gewoonten(zie ook NOaA, bijlage 2).<br />
6.4 De Romeinse tijd (12 voor Chr.- 450 na Chr.)<br />
6.4.1 Algemeen<br />
Het vondstmateriaal uit de Romeinse tijd is zeer gevarieerd, waardoor betere<br />
uitspraken met betrekking tot dateringen en interpretaties mogelijk zijn. Het<br />
vondstmateriaal bestaat uit zeer divers aardewerk, verschillende metalen en<br />
legeringen, glas, keramisch en natuurstenen bouwmateriaal en bot. Organisch<br />
vondstmateriaal (natte context) kan naast botanische resten en pollen uit hout,<br />
bot en textiel bestaan. Hoewel we voor de Romeinse tijd over veel verschillende<br />
gidsartefacten (van aardewerk, metaal of glas) beschikken, is het idee dat de<br />
Romeinse tijd traditioneel goed dateerbaar en interpreteerbaar is, achterhaald.<br />
Ondanks de diversiteit aan aardewerksoorten en vormen blijkt veel aardewerk (en het<br />
is juist dit aardewerk dat veel gevonden wordt) gedurende lange perioden in gebruik<br />
te zijn geweest. De datering ‘Midden Romeins' (ca. 70-270 na. Chr.) is de meest<br />
voorkomende datering en verhindert bepaalde ontwikkelingen binnen de vindplaats of<br />
tussen vindplaatsen onderling te volgen.<br />
In eerste instantie zijn ook voor de Romeinse tijd nog steeds redelijk ‘lege’ zones aan<br />
te wijzen, waarvoor nu het inventariseren van belang is: waar en waarom bevinden<br />
zich welke vindplaatsen? Goed inventariseren betekent nauwkeurige dateringen<br />
(Vroeg-, Midden- en Laat-Romeins) én een bepaling van de aard en conservering<br />
van vindplaatsen. Men dient zich echter wel van het gevaar bewust te zijn een<br />
interpretatie te forceren: ‘Resten van steenbouw’ kunnen op velerlei zaken wijzen:<br />
een villacomplex, een grafmonument, een tempel, een wegstation, etc. Het heeft<br />
op dat moment geen zin zich aan een nadere interpretatie te wagen, zoals het in<br />
paragraaf 4.3.3 beschreven voorbeeld van een mogelijke wachtpost aan de Swalm.<br />
Aangezien we vanaf de Romeinse tijd in de historische tijd komen, kunnen soms<br />
bronnen geraadpleegd worden. Voor de Romeinse tijd in Nederland betreffen dit<br />
enkele klassieke bronnen met beschrijvingen van de noordwestelijke grensprovincies<br />
en hun bewoners (zoals o.a. Caesar en Tacitus) en vooral twee kaarten: de tabula<br />
Peutingeriana (kaart van Peutinger) en de Itenerarium Antonini. Beide kaarten<br />
dateren uit de uit de 3e tot 4e eeuw en betreffen reisgidsen met actuele historische<br />
geometrische situatie van het gebied. Op beide kaarten komen voor wat betreft<br />
Nederland alleen de belangrijkste plaatsen langs de Limes voor.<br />
155
Figuur 58. Een vergulde<br />
zilveren sierkap<br />
van een ijzeren<br />
Romeinse helm,<br />
gevonden in de Peel.<br />
Figuur 59. Aardewerk<br />
uit de Romeinse tijd.<br />
RAAP-rapport 1741<br />
Na vergelijking van de huidige kennisstand van <strong>Roermond</strong> (paragraaf 4.3.3) en kennis<br />
over deze perioden binnen Nederland (NOaA, bijlage 2) vallen enkele kennisleemten<br />
op, maar kunnen anderzijds ook enkele - voor Nederlandse begrippen - bijzondere<br />
vondsten en vindplaatsen genoemd worden.<br />
156
RAAP-rapport 1741<br />
Lacunes<br />
Roemond kent weinig eenduidige vindplaatsen uit de Vroege en Late Romeinse<br />
tijd. Waar bevinden zich de vroegste aanwijzingen voor deze periode, en waaruit<br />
bestonden de eerste uitwisselingen met de inheemse bevolking (van de Late<br />
IJzertijd)? Hoe verliep het verval in de Late Romeinse tijd? Een continuïteit van<br />
bewoning van de Late Romeinse tijd tot in de Vroege Middeleeuwen is aangetoond<br />
voor Swalmen-Houterveld, maar hoe ziet dit er elders binnen de <strong>gemeente</strong> uit?<br />
Zijn nog meer resten van bewoning uit de 3e en 4e eeuw voorhanden? Werden<br />
nederzettingen platgebrand door invallende Germanen, of hield de bewoning ‘gewoon’<br />
op als gevolg van de economische malaise van de 3e eeuw?<br />
Een andere algemene lacune binnen de huidige dataset van de Romeinse tijd zijn<br />
vindplaatsen in het Maas- en Roerdal. De meeste vindplaatsen uit het Maasdal<br />
betreffen baggervondsten, die daarom geen context (meer) hebben. Het is juist de<br />
Maas en de mondingen van Roer en Swalm, die de economische meerwaarde voor dit<br />
gebied leverden, maar alleen bij Asselt en Wieler zien ook resten gevonden die hierop<br />
wijzen. Hoe zit het met bewoning, productie (bijv. van keramisch bouwmateriaal of<br />
aardewerk) in het Roerdal en de rest van het Maasdal?<br />
Ondanks dat het verloop van de weg Xanten-Trier grotendeels bekend is, moet er<br />
nog veel meer aan infrastructuur zijn geweest. Hoe zit het met nevenwegen (vooral<br />
tussen de hoofdweg en de Maas), én ten aanzien van de Maas, Swalm en Roer:<br />
waar bevinden zich aanlegplaatsen of havens en veren of bruggen? Een laatste<br />
lacune betreft de aanwijzingen en resten van rituele beleving in de Romeinse tijd. Op<br />
dit moment zijn wel enkele grafvelden en zelfs één locatie van een tempel bekend,<br />
maar ook op dit gebied moet er veel meer zijn geweest: heiligdommen, deposities,<br />
grafvelden langs wegen.<br />
<strong>Roermond</strong>’s rijkdommen<br />
Bijzonder voor Nederland is de goede conservering van een behoorlijk lang<br />
traject van een Romeinse hoofdweg (de weg Xanten-Trier) en het ensemble van<br />
meerdere Romeinse vindplaatsen langs de Swalm: de overgang over de Swalm<br />
van de Romeinse weg, resten van nederzettingen, mogelijk zelfs een villacomplex<br />
én bewijzen voor continuïteit tot in de Vroege Middeleeuwen. Van bijzondere<br />
zeldzaamheid zijn echter ook de aanwijzingen voor een of meerdere heiligdommen<br />
in het Maasdal én het ensemble van productiecentra voor aardewerk en keramisch<br />
bouwmateriaal te Wieler.<br />
Onderzoekthema’s<br />
Alle in de NOaA (bijlage 2) voorgestelde onderzoekthema’s voor de Romeinse tijd<br />
spelen ook in <strong>Roermond</strong> een belangrijke rol (thema’s 1 – 3, zie hieronder). Binnen<br />
deze thema's vormt ook hier de specifieke landschappelijke situatie van <strong>Roermond</strong><br />
157
RAAP-rapport 1741<br />
met het Roer-, Swalm- en Maasdal een rode draad. Met name het Maasdal heeft<br />
een belangrijke rol gespeeld in de uitwisseling van handel en kennis en in culturele<br />
ontwikkelingen in het algemeen. Belangrijke ontwikkelingen zijn bijvoorbeeld de groei<br />
van verkeer en handel. De waterwegen Maas, Roer en Swalm vormen belangrijke<br />
verkeersaders en zijn ook richtinggevend voor het wegennet dat gedurende<br />
de Romeinse tijd een enorme vlucht neemt. Naast het bekende vervoer van<br />
bouwmateriaal, voedsel en drank over de Maas, vanuit Noord-Frankrijk tot Nijmegen,<br />
hebben hoogstwaarschijnlijk ook de Roer en de Swalm een rol gespeeld bij het<br />
vervoer van handelswaar. Hoe heeft zich de infrastructuur ontwikkeld, waar loopt<br />
de Maas precies in de Romeinse tijd en welke gerelateerde sites (aanlegplaatsen,<br />
havens, heiligdommen, versterkingen/nederzettingen, deposities, wegen) zijn hier<br />
aanwezig geweest. Het is duidelijk dat naast het nationale kader van de NoaA ook<br />
het regionale kader van het Maasdal een belangrijke rol speelt (Stoepker et al.,<br />
2002, zie ook 6.2.1).<br />
Thema 1: Romanisering<br />
- meer aandacht voor het 'inheemse perspectief';<br />
- benadering van romanisering als een groeps- en regio-specifieke articulatie van<br />
inheemse en Romeinse waarden;<br />
- aard van romanisering regionaal bestuderen door studie van materiële cultuur,<br />
grafritueel en veranderingen in het agrarische systeem, etc.;<br />
- ook aandacht voor 'de-romanisering', of 'germanisering' (in laat-Romeinse<br />
periode).<br />
Thema 2: het cultuurlandschap<br />
- naast de fysieke dimensie van het landschap behoeft de 'mentale' dimensie<br />
nadere aandacht, bijvoorbeeld de studie van ritueel (cultusplaatsen, rituele<br />
deposities, begravingen, etc.) om inzicht te krijgen in toenmalige ideeën over de<br />
kosmologische ordening;<br />
- hantering van langetermijnperspectief om inzicht te krijgen in de voortdurend<br />
veranderende beleving, omvang en inrichting van het cultuurlandschap;<br />
- onderzoek op micro-regionaal niveau van cultuurlandschappen;<br />
- ook onderzoek buiten de nederzettingen, grafvelden en akkers, bijvoorbeeld in<br />
beekdalen;<br />
- grafvelden en andere 'rituele indicatoren' dienen in hun landschappelijke context<br />
te worden geplaatst<br />
- gegevens over locatie en indeling van akkers en weiden;<br />
- bijzondere voedselgewassen en specerijen in relatie tot aard van de nederzetting;<br />
- gegevens over gebruik van verdiepte stallen;<br />
- botcomplexen.<br />
158
RAAP-rapport 1741<br />
Thema 3: materiële cultuur<br />
- ontwikkeling specifieke typologieën, vooral voor aardewerk;<br />
- herkenning van regionale productie en distributieprocessen.<br />
6.4.2 Periode en locatiegericht<br />
In de Romeinse archeologie bestaan vaak bepaalde relaties tussen vindplaatsen<br />
onderling, zoals graven en nederzettingen langs wegen, villa woonhuis met<br />
bijgebouwen, economische activiteiten bij nederzettingen, greppelsystemen in<br />
akkerarealen, etc. Ook in <strong>Roermond</strong> liggen vaak meerdere meldingen bij elkaar die<br />
op dergelijk samengestelde stukjes cultuurlandschap wijzen. Aangezien bij vele<br />
waarnemingen het complextype (nog) ontbreekt, bestaan nu meestal nog geen<br />
gerelateerde betekenissen, maar in een aantal gevallen is dat wel mogelijk (zie<br />
onder).<br />
Het gaat om enkele locaties met meerdere vindplaatsen, grotere ensembles, waar<br />
naast algemene ook specifiekere onderzoeksvragen een rol spelen (figuur 60).<br />
Locatie 34<br />
Locatie 34 betreft het gebied bij Groenewoud en Houtakker, ten westen en rondom<br />
de locatie waar de Romeinse weg de Swalm oversteekt. In het gebied zijn naast de<br />
Romeinse weg zelf ook meldingen van bewoning en nbegraving uit de Romeinse tijd<br />
(inclusief de Late Romeinse tijd) en de Vroege Middeleeuwen. Voorts bevindt zich<br />
hier waarschijnlijk ook nog een oost-west verlopende weg langs de noordelijke oever<br />
van de Swalm (zie paragraaf 3.3). Een bepaalde oost-west verbinding bestaat hier<br />
al in de vorm van de Swalm zelf, die zeker voor (kleinschalig) vrachtvervoer kan zijn<br />
gebruikt. Indien inderdaad ook nog een oost-west weg langs de Swalm heeft gelopen,<br />
wijst dit op een interessant kruispunt voor handelsverkeer, hetgeen waarschijnlijk<br />
de reden van de bebouwing/bewoning is geweest. Het gebied is wel geschikt voor<br />
landbouw, maar niet bijzonder goed geschikt voor grootschalige landbouw (zoals bij<br />
villa’s in lössgebieden), waarmee villacomplexen veelal worden gerelateerd. Zullen<br />
hier ook andere functies zoals herberg, controle of marktwezen (opslag/overslag) een<br />
belangrijke rol hebben gespeeld? Bijzonder op locatie 34 is ook de continuïteit tot in<br />
de Vroege Middeleeuwen, omdat de Late Romeinse tijd en de Vroege Middeleeuwen<br />
zeldzaam voorkomende periodenm betreffen. Hoe verliep de Late Romeinse<br />
periode (germanisering) hier, en de ‘donkere’ periode daarna? Wie woonden hier,<br />
en welke relaties bestonden met Romeinse machthebbers en/of inheemsen? Zijn de<br />
verbindingsroutes blijven bestaan nadat het Romeinse rijk uiteen was gevallen? In de<br />
vierde eeuw kon niet meer aan de Romeinse verdedigingslinie langs de Rijn worden<br />
vastgehouden en heeft het Maasdal een prominentere rol gespeeld om de druk van<br />
Germanen (Franken) te weerstaan. In het gebied kunnen zich nog meer fenomenen<br />
uit de Romeinse tijd bevinden, zoals verdere nederzettingsresten, heiligdommen,<br />
grafvelden, deposities of locaties van ambachtelijke productie. Van belang is ook de<br />
159
160<br />
Figuur 60. Verspreiding van vindplaatsen uit de Romeinse tijd.<br />
<br />
<br />
<br />
<br />
<br />
<br />
<br />
<br />
<br />
<br />
<br />
<br />
<br />
<br />
<br />
<br />
<br />
<br />
<br />
<br />
<br />
<br />
<br />
<br />
<br />
<br />
<br />
<br />
<br />
<br />
<br />
<br />
<br />
<br />
<br />
<br />
<br />
<br />
<br />
<br />
<br />
<br />
<br />
<br />
<br />
<br />
<br />
<br />
<br />
<br />
<br />
<br />
<br />
<br />
<br />
<br />
<br />
<br />
<br />
<br />
<br />
<br />
<br />
<br />
<br />
<br />
<br />
<br />
<br />
<br />
<br />
<br />
<br />
RAAP-rapport 1741
RAAP-rapport 1741<br />
ligging aan en in het Swalmdal, zodat mogelijk ook goed geconserveerde organische<br />
en ecologische resten aanwezig zijn.<br />
Locatie 35<br />
Een tweede locatie met een belangrijk archeologisch ensemble is Asselt, waar een<br />
mogelijke oost-weg verbinding langs de Swalm op uit zou kunnen komen. Asselt ligt<br />
op een strategisch punt (hoog en droog) ver in het Maasdal. Hier,in de buurt en/of<br />
onder het Dionysiuskerkje op de kerkheuvel, heeft imposante Romeinse steenbouw<br />
gelegen, gezien het hergebruikte Romeinse bouwmateriaal en de onderzoeken<br />
van Holwerda en Van Beurden (zie ook 4.3.3 en 4.3.4.1). Heeft hier inderdaad een<br />
Romeinse versterking of handelspost gestaan (of misschien gewoon een villa)? Heeft<br />
hier een belangrijke Maasovergang gelopen, of lag hier een belangrijke aanlegplaats,<br />
veer of haven? Ook in Asselt zijn resten uit de Vroege Middeleeuwen aangetroffen en<br />
zou een continuïteit tot in de Vroege Middeleeuwen kunnen bestaan. Ook hier spelen<br />
dus vraagstellingen met betrekking tot ontwikkelingen gedurende deze perioden<br />
(germanisering, migraties, infrastructuur). Een bijkomende belangrijke vraag voor<br />
deze locatie is natuurlijk het verloop van de Maas gedurende de Romeinse tijd. In<br />
het gebied kunnen zich nog meer fenomenen uit de Romeinse tijd bevinden, zoals<br />
verdere nederzettingsresten, infrastructuur, heiligdommen, grafvelden, deposities<br />
of locaties van ambachtelijke productie. Het Maasdal zelf kan daarenboven goed<br />
geconserveerde organische en ecologische resten opleveren.<br />
Locatie 36<br />
Een volgende opvallende locatie is Wieler, waar naast nederzettingsresten meldingen<br />
van ambachtelijke producties bestaan. Het gaat om drie steenbakkerijen en een<br />
pottenbakkerij. Naast het belang van gedateerde ontwikkelingen in technieken en<br />
vormen van keramische producten, zijn hier ook de gebruikte distributiekanalen van<br />
belang: hoe en met wie werd handel gedreven? Aangezien het om zware producten<br />
gaat die duur zijn in vervoer over land, ligt een vervoer over water voor de hand.<br />
Zouden we aanlegplaatsen kunnen terugvinden? Ook hier is het verloop van de Maas<br />
gedurende de Romeinse tijd van belang en kunnen meer fenomenen uit de Romeinse<br />
tijd aanwezig zijn geweest( infrastructuur, heiligdommen, deposities of locaties van<br />
ambachtelijke productie). Voorts kunnen in Maas- en Swalmdal ecologische en<br />
organische resten goed bewaard zijn gebleven.<br />
Locatie 37<br />
Een interessante locatie in het holocene Maasdal betreft de plaats waar naast de<br />
melding van een Romeinse weg ook een Romeinse munt is gevonden, tussen Asselt<br />
en Leeuwen. Zoals vermeld werden op deze locatie ook vondsten uit voorafgaande<br />
perioden gevonden en kan dit op lang gebruikte verbindingsroutes wijzen. Naast<br />
mogelijke reconstructies van een Romeinse infrastructuur in het Maasdal speelt ook<br />
hier weer het belang van de kans op natte archeologische contexten en hun relaties<br />
tot elkaar en verbindingswegen over land en water.<br />
161
Figuur 61. Munten<br />
uit de Romeinse tijd,<br />
gevonden in Tiel.<br />
RAAP-rapport 1741<br />
Locatie 38<br />
Een bijzondere locatie is de locatie waar resten van een tempel worden vermoed,<br />
een locatie die ook nog eens een natte context kan hebben. Locaties met religieuze<br />
functies worden vaak gedurende langere perioden als rituele ontmoetingsplaats<br />
gebruikt, hetgeen interessante gegevens over continuïteit /ontwikkeling van<br />
rituelen en uitingen daarvan kan opleveren. Voorts is interessant te weten welke<br />
verbindingsroutes hier bestonden (naast die van de Maas zelf) en of in de directe<br />
omgeving nog meer rituele vindplaatsen (tempels, graven, deposities) of niet–rituele<br />
(handel, militair/verdediging, bewoning) aanwezig zijn.<br />
Locatie 39<br />
Locatie 39 betreft het huidige bekende en mogelijke verdere verloop van de Romeinse<br />
weg van Xanten naar Trier. Langs de weg kunnen nederzettingen (ook herbergen of<br />
wachtposten) of productiecentra en grafvelden liggen. Hoewel hier een strook met<br />
een breedte van 500 m (250 m aan weerszijden van de weg) is aangehouden kunnen<br />
nederzettingen natuurlijk op een iets grotere afstand van de weg hebben gelegen.<br />
Van belang is voorts natuurlijk of er naast de oost-west verbinding langs de Swalm<br />
nog andere wegen deze hoofdweg kruisten.<br />
Locatie 40 t/m 50<br />
Naast deze opvallendste vindplaatslocaties zijn nog meerdere plaatsen met<br />
nederzettingen of graven bekend, waar in potentie grotere ensembles aanwezig<br />
kunnen zijn (locaties 40 t/m 50). Een erg interessante voorbeeld (locatie 40) is de<br />
Zwarte berg te Melick, dat op een landschappelijk bijzonder punt ligt: een verhoging in<br />
het dal van de Roer. De locatie kan bovendien dichtbij of zelfs aan de Romeinse weg<br />
162
RAAP-rapport 1741<br />
hebben gelegen. Verder naar het noorden langs de Roer bevindt zich een grafveld<br />
(locatie 45).<br />
Locatie 41 betreft de Musschenberg, een locatie die niet alleen in het Neolithicum, de<br />
Brons- en IJzertijd maar ook in de Romeinse tijd en de Middeleeuwen bewoond was.<br />
Naast de continuïteit (IJzertijd-Romeinse tijd, Romeinse tijd-Vroege Middeleeuwen)<br />
zijn hier ook de aspecten met betrekking tot productie en handel (baksteen,<br />
aardewerk, dichtbij Maas en Roer) en rituele beleving (nabij de overgang van de Roer<br />
in de Maas) interessant.<br />
Locatie 42 betreft de Oolderplas die meerdere meldingen van bewoning en depositie<br />
heeft opgeleverd. Dit ensemble is op zich zelf al interessant, maar krijgt gezien zijn<br />
ligging dicht aan de Maas nog een meerwaarde: net als bij Asselt zijn ook hier de<br />
aspecten handel en infrastructuur (aanlegplaatsen, verbindingsrouten) en rituele<br />
deposities, beide in een mogelijke natte context, interessant.<br />
Locaties 43, 44 en 45 betreffen grafvelden, waarvoor nu nog de bijbehorende<br />
bewoning (en infrastructuur e.d.) ontbreken: respectievelijk Maasniel, ten oosten van<br />
Straat en aan de Roer ten noorden van de Zwarte berg te Melick.<br />
Locaties 46 t/m 50 betreffen – net andersom - locaties waar waarschijnlijk resten<br />
van nederzettingen aanwezig zijn, maar waar de bijbehrorende grafvelden (en<br />
infrastructuur) nu nog niet bekend zijn: aan de Leygraaf en Elmpterweg, ten<br />
zuidwesten van Straat, ten zuidwesten van Swalmen, bij Heide en in het uiterste<br />
oosten aan de Swalm. Bij al deze locaties spelen in eerste instantie vooral de<br />
inventariserende onderzoeksvragen een rol: waar bevinden zich welke (soort)<br />
vindplaatsen en welke relaties tussen verschillende vindplaatsen bestaan er?<br />
6.5 De Middeleeuwen en vroegmoderne tijd (ca. 450 na. Chr. – heden)<br />
6.5.1 Algemeen<br />
Aangetroffen resten uit de Vroege Middeleeuwen verschillen zeer van die uit<br />
de Late Middeleeuwen en daarna. De Vroege Middeleeuwen zijn voor wat hun<br />
‘output’ vergelijkbaar met prehistorische vindplaatsen (zonder vuursteen), de late<br />
Middeleeuwen en de Nieuwe tijd eerder met de Romeinse tijd. Resten uit de Vroege<br />
Middeleeuwen bestaan normaliter alleen uit weinig, slecht geconserveerd aardewerk.<br />
Slechts zelden (graven, natte context) worden ook bijzondere vondsten uit metaal<br />
en glas of bot gevonden. De vindplaatsen zijn zeldzaam en kwetsbaar: de ondiepe<br />
sporen wijzen op vlakke graven en lichte houten structuren. De Late Middeleeuwen en<br />
de Nieuwe tijd daarentegen kennen veel verschillende materiaalsoorten, waaronder<br />
zeer robuuste, zoals steengoed, baksteen en natuursteen. Hiernaast worden vanaf<br />
de Late Middeleeuwen in toenemende mate ook zwaardere structuren gebouwd, met<br />
163
RAAP-rapport 1741<br />
behulp van zwaardere (en meestal ook diepere) funderingen en wordt (bak)steen<br />
gangbaar.<br />
Uit de vroegste Middeleeuwen, de 5e, 6e en 7e eeuw is slechts één vindplaats<br />
bekend (Groenewoud - Houtakker te Swalmen). De overige vindplaatsen uit de<br />
Vroege Middeleeuwen (8e t/m de 11e eeuw), waarvan het vindplaatstype bekend is,<br />
liggen bijna allemaal in hetzelfde gebied Asselt – Swalmen. Uit het overgrote overige<br />
gedeelte van de <strong>gemeente</strong> <strong>Roermond</strong> bestaan hier en daar wel waarnemingen<br />
van losse vondsten, maar geen vindplaatsen met meer vondstmateriaal en/of<br />
duidelijk vindplaatstype. Net zoals bij de Vroege en Late Prehistorie gaat het er<br />
daarom in eerste instantie om zo veel mogelijk informatie (vindplaatsen, dateringen<br />
en vindplaatstype) uit deze periode in kaart te brengen, voordat een gerichtere<br />
onderzoeksagenda opgesteld kan worden. Resten uit Volle en Late Middeleeuwen zijn<br />
vooral vast gesteld in de historische kernen van <strong>Roermond</strong> en Asselt en in mindere<br />
mate in die van Swalmen, Maasniel, Roer, Hertum en Merum. In het landelijke gebied<br />
valt op dat meldingen uit de volle en Late Middeleeuwen zich voornamelijk bevinden<br />
in het tracé van de A73, het gebied rond de Musschenberg en ten zuiden van de<br />
Keulse baan; in overige gebieden komen waarnemingen uit deze periode niet of<br />
nauwelijks voor. Opvallend is ook dat het veelal losse vondsten betreffen en eigenlijk<br />
niet duidelijk is of we alleen met bemestingaardewerk of daadwerkelijke vindplaatsen<br />
te maken hebben. Het is belangrijk hierover duidelijkheid te scheppen in de toekomst.<br />
Nadere en nauwkeurigere inventarisering is dus van belang, waarbij ook de studie<br />
van bronnenmateriaal zoals historisch kaarten (zie paragraaf 4.3.4.2) en archieven<br />
vereist is.<br />
Na vergelijking van de huidige kennisstand van <strong>Roermond</strong> (paragraaf 4.3.4) en kennis<br />
over deze perioden binnen Nederland (NOaA, bijlage 2) vallen enkele kennisleemten<br />
op, maar kunnen anderzijds ook enkele - voor Nederlandse begrippen - bijzondere<br />
vondsten en vindplaatsen genoemd worden.<br />
Lacunes<br />
Ondanks dat Swalmen en Asselt als belangrijke vindplaatsen uit de Vroege<br />
Middeleeuwen bekend staan, is alleen het Merovingische grafveld nader onderzocht.<br />
De meldingen te Asselt en ook de overige bevatten (meestal) geen nadere informatie<br />
dan een datering. De ligging en aard van nederzettingen en grafvelden en ook de<br />
infrastructuur uit de Vroege Middeleeuwen vormen daarom lacunes. Ditzelfde geldt<br />
ook voor de Volle Middeleeuwen. Van de Late Middeleeuwen en de Nieuwe tijd<br />
is weliswaar veel meer bekend, maar betreft dit naast enkele kerken en kastelen<br />
vooral de binnenstad van <strong>Roermond</strong>. Landelijke nederzettingen en bewoning in<br />
andere historische kernen ontbreken nagenoeg volledig. Een andere lacune betreft<br />
productiecentra, zoals die van keramiek.<br />
164
RAAP-rapport 1741<br />
<strong>Roermond</strong>’s rijkdommen<br />
Bijzonder voor Nederland zijn de archeologische ensembles uit de Vroege<br />
Middeleeuwen van Swalmen en Asselt, die steeds meerdere vindplaatsen betreffen.<br />
Swalmen is vooral opmerkelijk vanwege een continuïteit vanuit de Romeinse tijd<br />
en de nabijheid van een of meerdere verbindingswegen. Asselt is vooral bijzonder<br />
door de historische bron uit 860 (zie paragraaf 4.3.4.1), de kleine Dyonisiuskerk<br />
met daaronder en in de nabijheid gelegen oudere structuren en zijn waarschijnlijk<br />
gedurende langere perioden belangrijke strategische ligging in het Maasdal.<br />
Opmerkelijk zijn natuurlijk ook de rijke vondstensembles uit de Maas, naast de<br />
grote zilverschat ook meerdere zwaarden uit de Vroege Middeleeuwen. Voorts<br />
kent <strong>Roermond</strong> meerdere mottes, kastelen en schanzen, die tot de zeldzaam in het<br />
landschap herkenbare relicten behoren. Tot slot kent <strong>Roermond</strong> een rijke kerkelijke<br />
geschiedenis, waarvan enkele prachtige kerken en kloosters getuigen.<br />
Onderzoekthema’s<br />
De door de NOaA (bijlage 2) voor de Middeleeuwen voorgedragen onderzoekthema’s<br />
zijn ook voor <strong>Roermond</strong> van belang (thema’s 1 – 5, zie hieronder). Ook hier vormt<br />
de specifieke landschappelijke situatie van <strong>Roermond</strong> met het Roer-, Swalm- en<br />
Maasdal een rode draad. Met name het Maasdal heeft een belangrijke rol gespeeld<br />
165<br />
Figuur 62. Enkele<br />
mantelspelden (fibulae)<br />
uit de Vroege<br />
Middeleeuwen.
Figuur 63. Uit de<br />
Maas opgebaggerd<br />
gevest van een<br />
zwaard uit de 9e<br />
eeuw.<br />
RAAP-rapport 1741<br />
in economische en culturele ontwikkelingen. Welke ontwikkelingen vonden plaats<br />
na de ineenstorting van het Romeinse rijk. Hoe ontwikkelden de historische kernen<br />
zich? Welke relaties bestaan er tussen verschillende vindplaatsen, connecties<br />
tussen stad en land en welke machten (wereldlijk en kerkelijk) spelen een rol? Ook<br />
hier speelt naast het nationale kader van de NoaA ook het regionale kader van het<br />
archeologisch onderzoek van het Maasdal een belangrijke rol (Stoepker et al., 2002;<br />
zie ook 6.2.1).<br />
Thema 1: mens en omgeving<br />
- omvorming en exploitatie van het landschap;<br />
- rivierdynamiek en landgebruik langs beken en rivieren;<br />
- paleogeografische reconstructie van het middeleeuwse en vroegmoderne<br />
landschap;<br />
- perceptie van het landschap.<br />
Thema 2: demografische ontwikkelingen en nederzettingssystemen<br />
- nederzettingen in hun ruimtelijke, landschappelijke, sociale en chronologische<br />
context;<br />
- stad, dorp en platteland: de urgentie van dorpskernarcheologie;<br />
- demografie.<br />
166
RAAP-rapport 1741<br />
Thema 3: identiteit en culturele differentiatie<br />
- verschillende bevolkingsgroepen of regionale ontwikkelingen en uitingen hiervan;<br />
- sociale gelaagdheid en structuren.<br />
Thema 4: materiële cultuur<br />
- specialisatie en uitwisselingssystemen;<br />
- consumptie;<br />
- nijverheid.<br />
Thema 5: religieuze beleving en de invloed op landschap en samenleving<br />
- de wisselwerking tussen heidendom en christendom;<br />
- christianisering;<br />
- het christendom en de inrichting van landschap en nederzetting;<br />
- de wisselwerking tussen profaan en religieus in materiële cultuur en economie;<br />
- locatie en inrichting van de cultusplaats.<br />
6.5.2 Periode en locatiegericht<br />
Op enkele locaties bestaat meer informatie en kunnen aanvullende onderzoeksvragen<br />
worden gesteld (figuur 64).<br />
Vroege Middeleeuwen<br />
Locatie 51<br />
Deze locatie betreft het gebied Groenewoud-Houtakker/Houter veld langs de<br />
noordelijke Swalmoever. In het gebied zijn naast de vroegmiddeleeuwse graven ook<br />
bewoningsresten en graven uit de Romeinse tijd en de overgang van de Romeinse<br />
weg Xanten-Trier over de Swalm bekend. Naast de interessante continuïteit tussen de<br />
Late Romeinse tijd en de Vroege Middeleeuwen (paragraaf 6.4.2) is van belang hoe<br />
het gebied zich vanaf de Vroege Middeleeuwen verder ontwikkelde. Welke andere<br />
resten uit de Vroege Middeleeuwen zijn aanwezig, waar bevinden zich resten van<br />
bewoning en wat is de aard daarvan? Belangrijk is natuurlijk weer de ligging in het<br />
Swalmdal, zodat sprake kan zijn van goed geconserveerde archeologische resten van<br />
organisch en ecologisch materiaal.<br />
Locatie 52<br />
In Asselt wijzen enkele opmerkelijke waarnemingen uit de Romeinse tijd, Vroege<br />
Middeleeuwen en Late Middeleeuwen en ook historische bronnen op een interessant<br />
verleden. Naast thema’s met betrekking tot de overgang van de Romeinse tijd naar de<br />
Vroege Middeleeuwen zoals op locatie 51, spelen hier ook de aard van ontwikkelingen<br />
gedurende de Vroege en Volle Middeleeuwen een belangrijke rol. Wat is de aard van<br />
bewoning voor en na de komst van de Noormannen. Belangrijk is de strategische<br />
ligging in het Maasdal, met de Maas als waterweg (voor handel, maar ook voor<br />
andere uitwisseling) én een kans op archeologische resten in een natte context.<br />
167
168<br />
Figuur 64. Verspreiding van vindplaatsen uit de Middeleeuwen.<br />
<br />
<br />
<br />
<br />
<br />
<br />
<br />
<br />
<br />
<br />
<br />
<br />
<br />
<br />
<br />
<br />
<br />
<br />
<br />
<br />
<br />
<br />
<br />
<br />
<br />
<br />
<br />
<br />
<br />
<br />
<br />
<br />
<br />
<br />
<br />
<br />
<br />
<br />
<br />
<br />
<br />
<br />
<br />
<br />
<br />
<br />
<br />
<br />
<br />
<br />
<br />
<br />
<br />
<br />
<br />
<br />
<br />
<br />
<br />
<br />
<br />
<br />
<br />
<br />
<br />
<br />
<br />
<br />
<br />
<br />
<br />
<br />
<br />
<br />
<br />
<br />
<br />
<br />
<br />
<br />
<br />
<br />
<br />
<br />
<br />
<br />
<br />
<br />
<br />
<br />
RAAP-rapport 1741
RAAP-rapport 1741<br />
Locatie 53<br />
Locatie 53 betreft het gebied rondom Swalmen-Middelhoven waar op een, mogelijk<br />
twee locaties graven uit de Volle Middeleeuwen zijn ontdekt, maar nog geen<br />
aanwijzingen voor bewoning of infrastructuur bestaan. Welke nederzettingen<br />
behoren tot deze graven en wat voor nederzettingen betreffen dit? Bestaan<br />
ontwikkelingen vanuit de Vroege Middeleeuwen, of tot in de Late Middeleeuwen op<br />
deze locatie?<br />
Locatie 54<br />
Locatie 54 betreft de vindplaats op de Zwarte Berg te Melick, een locatie waar naast<br />
vroegmiddeleeuwse vondsten ook Romeinse vondsten zijn aangetroffen (paragraaf<br />
4.3.3). Hoe moeten de vondsten uit de Karolingische periode geïnterpreteerd worden<br />
en welke vondsten kunnen hier nog meer uit deze of andere perioden worden<br />
verwacht? Bestaat hier een continuïteit tussen de Romeinse periode en de Vroege<br />
Middeleeuwen of betreffen dit onafhankelijke ontwikkelingen? Gezien de strategische<br />
ligging op een hoge locatie in het Roerdal spelen ook onderzoeksvragen met<br />
betrekking verdediging of controle een rol en natuurlijk ook vragen met betrekking tot<br />
archeologische resten in een natte context.<br />
Locatie 55 t/m 58<br />
Op enkele andere locaties bestaan enkele waarnemingen uit de Vroege<br />
Middeleeuwen, die in de meeste gevallen een onbekend vindplaatstype hebben of<br />
in enkele gevallen als nederzetting geregistreerd staan. In deze zones kunnen zich<br />
meer vindplaatsen uit de Vroege Middeleeuwen bevinden. In eerste instantie speelt<br />
de vraag naar een nadere inventarisering van vindplaatsen, maar in de tweede plaats<br />
ook naar de relaties tussen verschillende vindplaatsen.<br />
De Volle en Late Middeleeuwen<br />
Ook voor de Late en Volle Middeleeuwen is een verdere inventarisatie van gegevens<br />
nodig. Voor de Late Middeleeuwen in historische kernen ontbreekt nog informatie<br />
met betrekking tot ruimtelijke en demografische ontwikkelingen, ontwikkelingen in<br />
handel en ambachten en ontwikkelingen (binnen en buiten de stad) van religieuze<br />
inrichtingen.<br />
Voor de binnenstad van <strong>Roermond</strong> (figuur 28) zijn tot nu toe resten uit de 11e en 12e<br />
eeuw uiterst zeldzaam, terwijl ook vondsten uit de vroege 13e eeuw alleen sporadisch<br />
voorkomen. Hoe oud is nu eigenlijk de oudste bewoning van de stad en hoe ziet de<br />
ruimtelijke indeling en ordening er uit? Ditzelfde geldt ook voor de overige historische<br />
kernen: wanneer zijn ze ontstaan en hoe hebben ze zich ruimtelijk en sociaal<br />
ontwikkeld?<br />
Buiten de stad – voor het gehele grondgebied van <strong>Roermond</strong> - bestaat zoals gezegd<br />
nog weinig kennis over de aanwezige hoeves en hun relaties onderling, of met<br />
169
Figuur 65. Gietijzeren<br />
grape uit de<br />
14e eeuw, gevonden<br />
tijdens opgraving<br />
aan de Roersingel te<br />
<strong>Roermond</strong>.<br />
RAAP-rapport 1741<br />
kastelen of instanties in de stad. Hiernaast weten we nog weinig over bestaande<br />
infrastructuren, met aanverwante locaties met betrekking tot religie (kapellen),<br />
rustplaatsen en economische bedrijvigheid.<br />
Van enkele locaties zijn meerdere waarnemingen bekend, die echter in de meeste<br />
gevallen een onbekend vindplaatstype hebben. Hier is dus in eerste instantie een<br />
nadere inventarisering gevraagd en is het voorts van belang de relaties tussen<br />
deze vindplaatsen te achterhalen. Het gaat om locaties 59 t/m 65 (figuur 64). Op de<br />
locaties 59, 60 en 61 zijn mottes en kastelen gevonden, waarbij op locatie 59 ook<br />
een steenbakkerij. Als interessante locatie is de motte op de voormalige Drususberg<br />
weggelaten, omdat deze nu niet meer bestaat: hier ligt nu de Oolderplas. Van de<br />
overige locaties 62 t/m 65 bestaan alleen op locaties 62 en 63 vindplaatsen met<br />
nederzettingsresten, locaties 64 en 65 omvatten alleen losse vondsten.<br />
De Nieuwe tijd<br />
De Nieuwe tijd is in <strong>Roermond</strong>, met name in de historische kernen, prominent<br />
aanwezig in de vorm van bovengrondse monumenten. In de buitengebieden bestaan<br />
nog duidelijk herkenbare delen van het cultuurlandschap met versterkte huizen,<br />
veldwegen, schansen en een landweer.<br />
Zoals vermeld bestaan vanuit de archeologie weinig geregistreerde gegevens,<br />
terwijl op veel plaatsen waarschijnlijk nog resten aanwezig zijn. Ook voor de Nieuwe<br />
tijd bestaan vooral gegevens uit historische kernen en nauwelijks uit het landelijke<br />
gebied.<br />
170
RAAP-rapport 1741<br />
Onderzoek naar deze periode is in veel sterkere mate met historisch en historisch<br />
geografisch onderzoek verbonden. Naast in belangrijke mate lokale interesses spelen<br />
ook algemene vragen een rol, zoals de ontwikkelingen in stedelijke en landelijke<br />
gebieden van bewoning, economische activiteiten, infrastructuur (land en water),<br />
religieuze inrichtingen, verdedigingswerken, en demografie.<br />
6.6 <strong>Archeo</strong>logische kerngebieden<br />
Gebieden met grotere, samenhangende archeologische en landschappelijke<br />
ensembles zijn waardevol, omdat veel gerelateerde contextinformatie aanwezig is.<br />
Dergelijke gebieden kunnen meer wetenschappelijke informatie opleveren dan de<br />
optelsom van enkele aparte vindplaatsen.<br />
Op basis van de huidige archeologische kennis van <strong>Roermond</strong> (paragraaf 6.2<br />
t/m 6.5) zijn naast de historische kernen nog eens 13 zones gedefinieerd, waar<br />
archeologische ensembles uit meerdere perioden zich lijken te concentreren (figuur<br />
67). Het is belangrijk te beseffen dat dit zo lijkt, want het betreft een ‘tussenstand’ op<br />
basis van de huidige kennisstand. De nu ‘lege of legere’ delen zijn in feite gebieden<br />
waarvan nog weinig of niets bekend is. Deze kunnen echter wel degelijk waardevolle<br />
resten bevatten! Naast deze 11 kerngebieden vallen natuurlijk de historische<br />
dorpskernen en de oude binnenstad van <strong>Roermond</strong> op, met grotere ensembles van<br />
archeologische resten uit minstens de Late Middeleeuwen en de Nieuwe tijd én<br />
bestaande bovengrondse monumenten<br />
171<br />
Figuur 66. Ophogingslagen<br />
en muurresten<br />
aangetroffen tijdens<br />
onderzoek aan de<br />
Roesingel te <strong>Roermond</strong>.
172<br />
Figuur 67. De archeologische kerngebieden van <strong>Roermond</strong>.<br />
<br />
<br />
<br />
<br />
<br />
<br />
<br />
<br />
<br />
<br />
<br />
<br />
<br />
<br />
<br />
<br />
<br />
<br />
<br />
<br />
<br />
<br />
<br />
<br />
<br />
<br />
<br />
<br />
<br />
<br />
<br />
<br />
<br />
<br />
<br />
<br />
<br />
<br />
<br />
<br />
<br />
<br />
<br />
<br />
<br />
<br />
RAAP-rapport 1741
RAAP-rapport 1741<br />
Van deze gebieden kan nu al gesteld worden dat bijzondere archeologische resten<br />
aanwezig zijn en verdere resten te verwachten zijn, en dat deze tot een belangrijke<br />
kennisvermeerdering over het verleden kunnen leiden. Het is daarom belangrijk dat<br />
deze gebieden extra aandacht krijgen binnen het toekomstige beleid, door middel<br />
van bescherming, streng toezicht en/of scherpere ondergrenzen met betrekking tot<br />
een verplichting van archeologisch onderzoek bij ontwikkeling (zie paragraaf 7.2.3 en<br />
7.3.3).<br />
In hoofdstuk 7 zullen binnen enkele van deze gebieden speciale zones gedefinieerd<br />
worden, waar behalve de archeologische waarde ook de cultuurhistorische<br />
waarde groot is en waarvoor bescherming of streng toezicht bij ontwikkeling wordt<br />
aanbevolen (zie paragraaf 7.3.3).<br />
Kerngebied 1<br />
Dit betreft een relatief groot voornamelijk landelijk (bebost) gebied ten oosten van<br />
Swalmen, vooral ten noorden van de Swalm (met o.a. Bosheide), maar inclusief<br />
het Swalmdal. In dit gebied liggen de locaties met archeologische ensembles<br />
nummers 2, 4, 11 en 17 uit de Vroege Prehistorie, 18 en 20 uit de Late Prehistorie,<br />
34, een deel van 39 en 50 uit de Romeinse tijd en locatie 51 uit de Middeleeuwen<br />
en vroegmoderne tijd. Naast de bijzondere zeldzaamheid van bepaalde perioden<br />
(met name het Laat-Neolithicum, de Bronstijd, de Late Romeinse tijd en de Vroege<br />
Middeleeuwen) liggen hier (potentieel) ook bijzondere soorten van vindplaatsen: de<br />
Romeinse infrastructuur, met mogelijke voorlopers en navolgers, én vindplaatsen<br />
die met deze weg(en) te maken hebben gehad (met betrekking tot handel, cultus,<br />
defensie, etc.).<br />
Kerngebied 2<br />
Kerngebied 2 betreft Asselt en zijn directe omgeving met de locaties met<br />
archeologische ensembles 27 uit de Late Prehistorie, 35 uit de Romeinse tijd en 52 uit<br />
de Middeleeuwen tot vroegmoderne tijd. Het is een strategisch punt in het landschap,<br />
waar het hogere laat-glaciale terras ver in het holocene Maasdal reikt. Het belang<br />
als strategische en/of economische machtscentrum wordt bevestigd door resten van<br />
imposante steenbouw uit de Romeinse tijd en de Vroege Middeleeuwenen de eerste<br />
bronvermelding uit 860. Waarschijnlijk bestaat er ook een verband met gebied 1,<br />
waar zich in de Romeinse tijd een oost-west verlopende infrastructuur bevond (dus<br />
in de richting van Asselt), die hoogstwaarschijnlijk ook aan het begin van de Vroege<br />
Middeleeuwen nog gebruikt werd. Ook de historische kern van Asselt behoort tot<br />
kerngebied 2.<br />
Kerngebied 3<br />
Kerngebied 3 omvat het gebied direct ten westen van de historische kern van<br />
Swalmen, zowel ten noorden als ten zuiden van de huidige Swalm. Landschappelijk<br />
173
RAAP-rapport 1741<br />
snijdt de Swalm hier door het laat-glaciale terras. De meeste vindplaatsen in<br />
dit gebied zijn tijdens het archeologisch onderzoek ten behoeve van de aanleg<br />
van de A73 gevonden. Het gaat om de locaties 12 uit de Vroege Prehistorie, 21<br />
uit de Late Prehistorie, 36 en 48 uit de Romeinse tijd en 53, 59 en delen van 58<br />
uit de Middeleeuwen en de vroegmoderne tijd. De vindplaatsen wijzen zowel op<br />
nederzettingen als begravingen, terwijl het gebied voorts precies tussen de gebieden<br />
1 en 3 ligt.<br />
Kerngebied 4<br />
Kerngebied 4 betreft de historische kern van Wieler en de directe omgeving, waar<br />
o.a. Romeinse productiecentra liggen. Het gaat om locatie 36 uit DE Romeinse tijd en<br />
locatie 64 uit de Middeleeuwen.<br />
Kerngebied 5<br />
Kerngebied 5 ligt rond Heide in het noorden van de <strong>gemeente</strong>. Het gaat om een<br />
gebied waar net als bij gebied 5 het Pleniglaciale terras grenst aan het laat-glaciale<br />
terras en zich op die grens een oude Maasgeul bevindt. In tegenstelling tot gebied<br />
5 zijn in gebied 11 wel vindplaatsen uit de Vroege prehistorie bekend. In het gebied<br />
liggen de locaties 1 en 10 uit de Vroege Prehistorie, 29 en 30 uit de Late Prehistorie,<br />
48 uit de Romeinse tijd en 65 uit de Middeleeuwen en de vroegmoderne tijd.<br />
Kerngebied 6<br />
Kerngebied 6 is het traject van de Romeinse weg met direct aangrenzende gebieden<br />
(locatie 39 uit de Romeinse tijd). Hierbinnen ligt ook locatie 8 uit de Vroege<br />
Prehistorie.<br />
Kerngebied 7<br />
Kerngebied 7 betreft een zone op het laat glaciale Maasterras met meerdere<br />
vindplaatsen uit de Romeinse tijd en de Middeleeuwen, tenj noordwesten van<br />
Maalbroek. Het gaat om locaties 46 uit de Romeinse tijd en 57 uit de Middeleeuwen.<br />
Kerngebied 8<br />
Dit kerngebied ligt ten zuiden van Staat, waar zich op de grens van het Pleniglaciale<br />
en het laat-glaciale terras een oude Maasgeul bevindt. Hier zijn zowel ten zuiden als<br />
ten noorden van de oude Maasgeul meerdere oppervlaktevindplaatsen aangetroffen,<br />
die wijzen op bewoning uit de Vroege en Late Prehistorie, de Romeinse tijd en Vroege<br />
en Volle Middeleeuwen. Voorts ligt het gebied dichtbij de Romeinse weg, al is het<br />
precieze verloop daarvan op deze hoogte niet bekend.<br />
Kerngebied 9<br />
Kerngebied 9 betreft een groter gebied tussen de Keulse baan en de Zwarte Berg<br />
ten noorden van Melick. In dit deels landelijke, deels met industrie en infrastructuur<br />
174
RAAP-rapport 1741<br />
bebouwde gebied liggen locaties 5 uit de Vroege Prehistorie, 22 uit de Late<br />
Prehistorie, 39, 40 en 45 uit de Romeinse tijd en 54 uit de Middeleeuwen en de<br />
vroegmoderne tijd. Het gaat om zowel kampementen als nederzettingsresten uit<br />
het Neolithicum en begravingsresten uit de Late Prehistorie, terwijl voorts ook de<br />
Romeinse weg (en mogelijke voorlopers en opvolgers) door het gebied loopt. Op<br />
de Zwarte berg en ten noorden daarvan bevinden zich nederzettingsresten en<br />
resten van een grafveld uit de Romeinse tijd en nederzettingsresten uit de Vroege<br />
Middeleeuwen.<br />
Kerngebied 10<br />
Kerngebied 10 betreft een groter gebied ten westen van het Roerdal, wat binnen<br />
de bebouwde delen van Merum en Herten ligt. Het gaat om de vindplaatsen van de<br />
Musschenberg, met locaties 15 uit de Vroege Prehistorie, 23 uit de Late Prehistorie,<br />
41 uit de Romeinse tijd en 55 uit de Middeleeuwen en de vroegmoderne tijd. Tot nu<br />
toe zijn hier voornamelijk de graven uit de Vroege IJzertijd bekend, maar de vondsten<br />
uit de andere perioden wijzen er op dat het gehele gebied als Siedlungskammer is op<br />
te vatten: vanaf het Neolithicum tot in de vroegmoderne tijd is het gebied opgezocht<br />
door de mens, zowel voor bewoning (en voedselvoorziening) als begraving (en rituele<br />
beleving).<br />
Kerngebied 11<br />
Kerngebied 11 betreft het gebied rond Ool, dat reeds gedeeltelijk is afgegraven ten<br />
behoeve van grind. Hier bevinden zich de locaties 24 uit de Late Prehistorie en 42<br />
uit de Romeinse tijd, terwijl uit het gebied ook ARCHIS-meldingen uit het Neolithicum<br />
en de Middeleeuwen bekend zijn. De grindafgravingen hebben rituele deposities<br />
uit de Bronstijd en de Romeinse tijd aan het licht gebracht, maar ook resten van<br />
een mogelijk villacomplex uit de Romeinse tijd. Belangrijk is vooral de ligging in het<br />
holocene Maasdal, waarvan archeologisch niet veel bekend is.<br />
Kerngebied 12<br />
Kerngebied 12 betreft locatie 38 uit de Romeinse tijd, waar resten van een tempel<br />
worden vermoed. Belangrijk is dat dergelijke locaties met religieuze functies vaak<br />
gedurende langere perioden als rituele ontmoetingsplaats zijn gebruikt, terwijl deze<br />
locatie bovendien langs een belangrijke transport route (de Maas)ligt. Daarenboven<br />
kunnen eventuele archeologische resten ook nog in een natte context bewaard zijn<br />
gebleven.<br />
Kerngebied 13<br />
Kerngebied 13 ligt binnen de bebouwde kom van Maasniel. In dit gebied zijn graven<br />
gevonden, voornamelijk uit de Romeinse tijd, maar ook één uit de IJzertijd (de<br />
locaties 26 uit de Late Prehistorie en 42 uit de Romeinse tijd). Naast te verwachten<br />
175
RAAP-rapport 1741<br />
nederzettingsresten kan het gebied gegevens opleveren over de continuïteit /<br />
ontwikkeling van rituelen en uitingen daarvan.<br />
6.7 Suggestie voor onderzoekthema’s <strong>Roermond</strong><br />
Achterliggende, synthetiserende vraagstellingen aan archeologisch onderzoek, zoals<br />
de onderzoekthema’s uit de Nationale Onderzoeksagenda, zijn divers en groot in<br />
aantal. Het komt er op neer dat bij elk archeologisch onderzoek vele archeologische<br />
vragen een rol spelen en eigenlijk ‘altijd alles belangrijk’ is. Dit is in feite ook zo,<br />
maar het is veelal niet mogelijk om tegelijkertijd aan al deze archeologische eisen<br />
te voldoen: een vraag naar het ene kan een andere vraagstelling in de weg staan.<br />
Of: door zo veel mogelijk data ‘in de breedte’ te verzamelen, is het genereren<br />
van data ‘in de diepte’ niet mogelijk. Het is daarom zinvoller om bij toekomstig<br />
onderzoek bepaalde onderzoeksthema’s meer nadruk te geven dan andere. Deze<br />
thema’s verdienen dan prioriteit boven andere wanneer diverse of tegenstrijdige<br />
onderzoeksvragen een rol spelen.<br />
De <strong>gemeente</strong> <strong>Roermond</strong> kan met behulp van eigen thema’s in een eigen<br />
vragenbehoefte (identificatie, profilering) voorzien en door regelmatige evaluatie<br />
bekijken of verandering of aanpassing hiervan nodig is. In overleg met de <strong>gemeente</strong><br />
<strong>Roermond</strong> worden hieronder zes periodeoverstijgende thema’s voorgesteld. De<br />
volgorde waarin de thema's worden opgesomd zijn toevallig en houden geen<br />
onderlinget rangschikking (in mate van belang) in. Onderzoekthema's <strong>Roermond</strong>:<br />
1. De oudste bewoning;<br />
2. Ontwikkeling van culturen in het Maasdal;<br />
3. Infrastructuur, handel en defensie;<br />
4. Lokale productie, kunst en nijverheid;<br />
5. Cultusplaatsen en religie;<br />
6. De ontwikkeling van historische kernen.<br />
Voor een optimaal functioneren zullen de onderzoekthema's op gezette tijden<br />
geëvalueerd moeten worden elk jaar geëvalueerd moeten worden. Punten<br />
van aandacht tijdens deze evaluaties zijn o.a. de werkbaarheid in de praktijk<br />
en de voortgang van onderzoeksresultaten. De achterliggende ideeën en<br />
onderzoekswensen bij de huidige onderzoeksthema’s worden hieronder uiteengezet.<br />
1. Oudste bewoning<br />
Het thema oudste bewoning kent niet alleen de fascinatie van de eerste mens.<br />
Het betreft veeleer de vraag naar de ‘stichter’ (en gebruikerscontinuïteit) op een<br />
bepaalde locatie, of dit nu om gewone nederzettingen (of grafvelden) gaat, of om<br />
infrastructurele, militaire of economische scheppingen. Welke ontwikkelingen (van<br />
176
RAAP-rapport 1741<br />
menselijke aanwezigheid) kunnen binnen <strong>Roermond</strong> gedurende de geschiedenis<br />
onderscheiden worden en welke continuïteit en discontinuïteit bestaan er en waarom?<br />
2. De ontwikkeling van culturen in het Maasdal<br />
Het Maasdal is in alle tijden een verbindingsweg voor uitwisseling (kennis, handel)<br />
geweest. Het is belangrijk te achterhalen hoe bepaalde ontwikkelingen, zijn verlopen<br />
en welke contacten of relaties hierbij een rol speelden. Met welke groepen elders<br />
bestonden contacten en wat was de aard van de contacten? Belangrijk in eerste<br />
instantie is de aard en omvang van vindplaatsen in het Maasdal in het algemeen,<br />
omdat behalve de baggervondsten (vindplaatsen zonder context) relatief weinig<br />
vindplaatsen uit het huidige Maasdal bekend zijn. Een belangrijke daarmee verband<br />
houdende vraag is de precieze loop van de Maas (en Roer en Swalm) in een<br />
bepaalde periode. Een ander belangrijk aspect is verschillen, overeenkomsten en<br />
relaties tussen (vindplaatsen of ontwikkelingen in) het Maasdal en verderaf gelegen<br />
gebieden zoals bijvoorbeeld het hoogterras.<br />
3. Infrastructuur, handel en defensie<br />
De ligging aan Maas, Roer en Swalm is voor <strong>Roermond</strong> altijd van doorslaggevende<br />
betekenis geweest. De waterwegen, maar ook de wegen over land zorgden voor<br />
contacten en ontwikkelingen op velerlei gebied en waren hiernaast ook economisch<br />
natuurlijk van levensbelang. Welke handel bestond er, en welke vormen van transport,<br />
gedurende verschillende perioden en/of verschillende maatschappijen. Welke<br />
ontwikkelingen kunnen onderscheiden worden, en welke overeenkomsten keren<br />
telkens weer? Vanuit een politiek en economisch oogpunt hebben transportwegen<br />
over land en water natuurlijk ook een strategisch belang: politieke of economische<br />
macht is onlosmakelijk met militaire kracht en verdediging verbonden. In de<br />
eerste plaats bevinden zich binnen de <strong>gemeente</strong> <strong>Roermond</strong> meerdere ‘van nature’<br />
strategische locaties, zoals de historische kernen van <strong>Roermond</strong> en Asselt, de<br />
Zwarte berg en de Kitskensberg, of bijvoorbeeld locaties van boerenschanzen in<br />
natte gebieden. Hiernaast veranderde politieke en economische omstandigheden en<br />
daarmee strategieën ter consolidering hiervan. Welke zijn de strategische locaties<br />
gedurende de geschiedenis van <strong>Roermond</strong> en waarom? En, hoe werd de defensie<br />
georganiseerd?<br />
4. Lokale productie, kunst en nijverheid<br />
Lokale producties van goederen spelen in de archeologie van alle perioden<br />
een belangrijke rol. Op basis van eigen producten kunnen soms groepen van<br />
mensen geïdentificeerd (en gedateerd) en contacten gereconstrueerd worden.<br />
De ontwikkelingen in nijverheid en industrie gedurende de Nieuwe tijd hebben<br />
bijgedragen tot wat <strong>Roermond</strong> nu is: een economisch centrum van Limburg.<br />
177
RAAP-rapport 1741<br />
5. Cultusplaatsen en religie<br />
De beleving en uiting van religie is een oermenselijk gedrag, dat de mens<br />
onderscheidt van andere levende wezens en anderzijds een verbondenheid en<br />
nieuwsgierigheid oproept. Het is met name voor wat betreft de prehistorische<br />
perioden een moeilijk te onderzoeken thema. Met behulp van de bestudering van<br />
archeologische resten kunnen weliswaar steeds meer rituelen en gewoonten herkend,<br />
maar het interpreteren daarvan blijft veelal speculatief. De beleving van religie is<br />
een belangrijk onderzoekthema, omdat religie in elke samenleving een belangrijke<br />
rol speelt. Enerzijds voldoet onderzoek in dit thema aan de behoefte van menselijke<br />
verbondenheid en anderzijds kan het iets toevoegen aan de religieuze beleving in<br />
de multiculturele samenleving van nu: uitoefening, samengaan en tolerantie van<br />
verschillende religieuze stromingen.<br />
6. De ontwikkeling van historische kernen<br />
Het hoe en waarom de historische kernen van <strong>Roermond</strong> zich ontwikkelden is een<br />
belangrijke vraagstelling met betrekking tot de beeldvorming en het begrip van de<br />
identiteit van <strong>Roermond</strong>. Het is een belangrijk lokaal thema dat erg leeft bij de huidige<br />
bewoners (draagvlak) en burgers én bestuurders enerzijds wortels en identiteit<br />
verschaft en anderzijds een bron van inspiratie voor toekomstige ontwikkeling kan<br />
vormen.<br />
178
RAAP-rapport 1741<br />
7 Aanbevelingen<br />
7.1 Inleiding<br />
Uit de voorgaande hoofdstukken is duidelijk geworden waar zich archeologische<br />
resten in <strong>Roermond</strong> bevinden en verwacht kunnen worden en welke<br />
onderzoeksvragen een rol spelen. In dit hoofdstuk worden aanbevelingen gedaan hoe<br />
verantwoord met deze archeologische resten kan worden omgegaan. In bijlage 1 is<br />
ten behoeve van een bredere context het archeologiebeleid van het Rijk overzichtelijk<br />
weergegeven.<br />
In paragraaf 7.2 en subparagrafen worden aanbevelingen gegeven ten aanzien<br />
een verantwoorde omgang met archeologische resten. In 7.3 en subparagrafen<br />
wordt nader aandacht besteed aan het belang van behoud van archeologische<br />
resten cultuurhistorie in bredere zin. <strong>Archeo</strong>logische resten maken namelijk deel<br />
uit van het cultureel erfgoed, en zijn daarmee onlosmakelijk met de historische<br />
geografie en historische monumenten verbonden. De paragraaf eindigt (7.3.3) met<br />
de voorstelling van enkele kleinere zones in <strong>Roermond</strong>, waar naast archeologische,<br />
ook landschappelijke en historische bijzonderheden binnen één ‘herkenbaar, typisch<br />
gebied liggen, waarvoor speciaal aandacht wordt gevraagd.<br />
Hoofdstuk 7 wordt afgesloten met een besluit (§7.4).<br />
7.2 Verantwoord archeologiebeleid<br />
In deze paragraaf worden het gebruik en de toepassing van de archeologische<br />
verwachtings- en beleidsadvieskaart en de onderzoeksagenda besproken en<br />
ondergrenzen voor archeologisch onderzoek bepaald. Daarna worden aanbevelingen<br />
gedaan ten aanzien van het up-to-date houden van de verwachtings- en<br />
beleidsadvieskaart, het standaardiseren van onderzoekseisen en de mogelijkheden<br />
om archeologische waarden veilig te stellen voor de toekomst.<br />
7.2.1 <strong>Archeo</strong>logiebeleid met AMZ, beleidsadvieskaart en onderzoeksagenda<br />
Ten grondslag van de beleidsadviezen staat de zogenaamde AMZ-cyclus: de<br />
verschillende stappen of fases binnen de <strong>Archeo</strong>logische Monumenten Zorg<br />
(AMZ), zie ook bijlage 1. Het uitgangspunt van de AMZ is, indien mogelijk, het<br />
archeologisch erfgoed 'in situ' te bewaren. Met de beleidsadviezen (paragraaf 7.2.2)<br />
en de in paragraaf 7.2.3 opgestelde ondergrenzen, worden voorwaarden geschapen<br />
179
RAAP-rapport 1741<br />
onderzoek binnen de AMZ-cyclus te laten plaatsvinden, waarbij de onderzoeksagenda<br />
richtinggevend kan zijn. Op twee niveaus kan de onderzoeksagenda hierbij het beleid<br />
sturen: op het niveau van het bepalen van de ondergrenzen en op het niveau van de<br />
waardering en selectie van archeologische vindplaatsen.<br />
Ondergrenzen<br />
Het is van belang te onderscheiden bij welke omvang van ruimtelijke ontwikkelingen<br />
het archeologisch onderzoek verplicht dient te worden gesteld. Het bepalen van<br />
de ondergrenzen wordt in paragraaf 7.2.3 uitgelegd. Aan de basis en voor het<br />
gehele grondgebied van de <strong>gemeente</strong> wordt bij de bepaling van een ondergrens<br />
onderscheid gemaakt tussen zones met verschillende archeologische verwachtingen.<br />
Hiernaast kunnen voor gebieden die volgens de huidige archeologische kennis én<br />
de onderzoekthema's van <strong>Roermond</strong> (paragraaf 7.2.4) extra aandacht verdienen de<br />
ondergrenzen worden opgetrokken.<br />
Waardering en selectie(zie ook bijlage 3)<br />
De belangrijkste fases binnen de AMZ-cyclus zijn de zogenaamde waardering<br />
en selectie van onderzochte archeologische vindplaatsen: de beslissingen dat<br />
een vindplaats wel of niet behoudenswaardig is (de waardering), en dat een<br />
behoudenswaardige vindplaats wel of niet ter plaatse beschermd wordt (selectie)<br />
voor het nageslacht. Met de waardering wordt dus bepaald wat bijzonder genoeg<br />
is om te behouden en wat niet. Niet-behoudenswaardig betekent dat een terrein<br />
voor ontwikkeling kan worden vrijgegeven. Behoudenswaardig betekent dat<br />
archeologische resten bijzonder genoeg zijn om te behouden, hetgeen op twee<br />
manieren kan: ter plaatse in de grond (behoud in situ) of door het opslaan van<br />
wetenschappelijke informatie middels opgraving (behoud ex situ). De selectie<br />
bepaalt of een vindplaats in of ex situ wordt behouden. Een ‘lichtere’ vorm van<br />
opgraving betreft de opgraving met beperkingen, de archeologische begeleiding:<br />
tijdens graafwerkzaamheden ten behoeve van een ruimtelijke ontwikkeling wordt<br />
gecontroleerd of archeologische resten aanwezig zijn, en indien dit het geval is,<br />
worden deze gedocumenteerd en eventueel geborgen. Voor een opgraving (met of<br />
zonder beperkingen) is een Programma van Eisen (PvE) vereist, waarin voorkennis,<br />
onderzoeksvragen, strategie en methoden omschreven worden.<br />
De waardering- en selectiecriteria voor een archeologische vindplaats zijn vastgelegd<br />
in de Kwaliteitsnorm Nederlandse <strong>Archeo</strong>logie (KNA 3.1) en worden in bijlage 3<br />
uitgelegd. Het advies met betrekking tot een waardering wordt gegeven door de<br />
archeoloog, die het onderzoek aan de vindplaats heeft uitgevoerd. Het bevoegd<br />
gezag neemt het besluit of het advies onderschreven dan wel weerlegd wordt. Of<br />
een behoudenswaardige vindplaats uiteindelijk wel of niet wordt beschermd (in situ),<br />
is eveneens een politiek besluit: men zal per situatie de archeologische én overige<br />
maatschappelijke belangen moeten wegen.<br />
180
RAAP-rapport 1741<br />
De onderzoeksagenda, met het huidige archeologische bestand en de<br />
onderzoekthema’s van de <strong>gemeente</strong> <strong>Roermond</strong>, kan mede richtinggevend zijn<br />
bij de waardering en selectie van archeologische vindplaatsen. Op basis van<br />
de onderzoeksagenda en de specifieke situatie van het te onderzoeken terrein<br />
(locatie en grootte t.o.v. de vindplaats) kan bekeken worden welke archeologische<br />
resten (aard en datering) wel of niet behoudenswaardig worden geacht óf op welke<br />
archeologische resten in een bepaalde situatie het zwaartepunt komt te liggen.<br />
Dergelijke beslissingen kunnen echter pas genomen worden nadat een waarderend<br />
archeologisch onderzoek heeft plaats gevonden. Immers alleen dan is duidelijk wat er<br />
archeologisch precies aan de hand is.<br />
Indien de onderzoeksagenda bij de (inhoudelijke) waardering van archeologische<br />
vindplaatsen een belangrijke rol wil blijven spelen, zal deze voortdurend<br />
geactualiseerd moeten worden. Een eerste voorwaarde daarbij is natuurlijk het<br />
nauwkeurig up-daten van het archeologisch bestand(zie ook paragraaf 7.2.5).<br />
Een belangrijke verbetering van de onderzoeksagenda zou voorts kunnen zijn<br />
het uitvoeren van synthetiserend onderzoek. Met synthetiserend onderzoek kan<br />
specifiekere kennis over een bepaalde periode en/of bepaald gebied verkregen<br />
worden, zodat toekomstig onderzoek gefundeerd beter gestuurd kan worden.<br />
7.2.2 De archeologische verwachtings- en beleidsadvieskaart<br />
De beleidsadviezen zijn van toepassing op vergunnings- en/of<br />
bestemmingsplanplichtige ruimtelijke ontwikkelingen waarbij bodemingrepen<br />
plaatsvinden en de <strong>Archeo</strong>logische Monumenten Zorg (AMZ) geldt. In de uiteindelijke<br />
archeologische verwachtings- en advieskaart voor de <strong>gemeente</strong> <strong>Roermond</strong> zijn<br />
de archeologische verwachtingszones voor jager-verzamelaars, landbouwers<br />
en de bijzondere dataset samengevoegd tot één kaart, waarbij de verschillende<br />
archeologische verwachtingszones en archeologische monumenten zich laten<br />
vertalen in verschillende adviezen ten aanzien van geplande ingrepen (kaartbijlagen<br />
5 en 6). Aangezien op verschillende locaties binnen de <strong>gemeente</strong> <strong>Roermond</strong><br />
reeds archeologisch onderzoek heeft plaats gehad en/of ontgrondingen hebben<br />
plaats gevonden, zijn op bepaalde locaties geen adviezen meer nodig omdat geen<br />
archeologische resten (meer) aanwezig zijn: de gebieden waar ontgrond is, gebieden<br />
waar bij archeologisch onderzoek gebleken is dat geen archeologische resten (meer)<br />
aanwezig zijn of terreinen waar een archeologisch onderzoek reeds is uitgevoerd en<br />
afgesloten (kaartbijlage 7). Deze gegevens zijn ten behoeve van de leesbaarheid<br />
in kaartbijlage 5 met behulp van 2 legenda-eenheden weergegeven, terwijl de<br />
verschillende hoedanigheden en bijbehorende adviezen in bijlage 7 uiteen worden<br />
gezet.<br />
De archeologische verwachtings- en advieskaarten (bijlagen 5, 6 en 7) zijn een<br />
eerste stap naar een goed gefundeerd archeologisch beleid ten aanzien van het<br />
181
RAAP-rapport 1741<br />
grondgebied van de <strong>gemeente</strong> <strong>Roermond</strong>, indien de kaarten en bijbehorende legenda<br />
voorafgaand aan en tijdens de verschillende fasen van planvorming en –uitvoering<br />
in het proces worden betrokken. Door een archeologische verwachting uit te spreken<br />
voor een grondgebied kan een advies geformuleerd worden ten aanzien van te volgen<br />
procedures in geval van (mogelijke) verstoring van de verwachte archeologische<br />
resten in het desbetreffende gebied. De gewenste beleidslijn is op kaartbijlage 5 in<br />
beknopte vorm weergegeven.<br />
In het onderstaande wordt per verwachtingszone en advies een korte toelichting<br />
gegeven.<br />
Gebieden met een hoge archeologische verwachting buitengebied (rood)<br />
In gebieden met een hoge archeologische verwachting wordt de hoogste dichtheid<br />
aan archeologische vindplaatsen verwacht. Uitgangspunt is om het archeologisch<br />
erfgoed 'in situ' te bewaren. In deze zone dienen bij voorkeur geen werkzaamheden<br />
te worden uitgevoerd die tot fysieke aantasting van de (verwachte) archeologische<br />
waarden leiden. Bodemingrepen dieper dan ca. 30 cm -Mv (de bouwvoor) dienen<br />
te worden voorkomen. Gestreefd moet worden naar extensieve vormen van<br />
grondgebruik (bijv. landbouwgebied). In geval van planvorming en voorafgaand<br />
aan een vergunningverlening voor bodemingrepen dient vroegtijdig archeologisch<br />
onderzoek in de vorm van een bureauonderzoek en inventariserend veldonderzoek<br />
(IVO) volgens de richtlijnen van de <strong>gemeente</strong> <strong>Roermond</strong> te worden uitgevoerd.<br />
Het doel van een IVO is het aanvullen en toetsen van de gespecificeerde<br />
verwachting, dat gebaseerd is op het bureauonderzoek. Een IVO gebeurt door middel<br />
van waarnemingen in het veld, waarbij informatie wordt verkregen over bekende of<br />
verwachte archeologische waarden binnen een onderzoeksgebied. Dit omvat de<br />
aan- of afwezigheid, de aard, het karakter, de omvang, de datering, de gaafheid,<br />
de conservering en de inhoudelijke kwaliteit van de archeologische waarden.<br />
Het resultaat van een IVO is een rapport met een waardering en een inhoudelijk<br />
(selectie-)advies (buiten normen van tijd en geld), aan de hand waarvan een<br />
beleidsbeslissing (meestal een selectiebesluit) genomen kan worden. Dit betekent,<br />
dat de veldactiviteiten uitgevoerd worden tot het niveau waarop deze beslissing<br />
gefundeerd genomen kan worden (SIKB, 2007). Indien geen archeologische<br />
waarden (vindplaatsen) worden aangetroffen, gelden geen verdere restricties met<br />
betrekking tot geplande ingrepen. Bij vaststelling van archeologische waarden zal<br />
hiervan de omvang en gaafheid moeten worden vastgesteld aan de hand van een<br />
inventariserend veldonderzoek (waardering). De resultaten van dit onderzoek geven<br />
uitsluitsel over de behoudenswaardigheid van de archeologische resten. Dit kan<br />
inhouden dat verder onderzoek en/of behoud niet noodzakelijk wordt geacht. Indien<br />
de archeologische waarden wel behoudswaardig zijn, maar behoud niet mogelijk is,<br />
dienen zij te worden opgegraven. Hierbij wordt informatie over archeologische resten<br />
182
RAAP-rapport 1741<br />
opgetekend en gedocumenteerd, waarna de planvorming zonder verdere restricties<br />
kan worden uitgevoerd. Een dergelijke keuze en de besluitvorming in het algemeen<br />
ten aanzien van de te nemen stappen wordt genomen door het bevoegd gezag, de<br />
<strong>gemeente</strong> <strong>Roermond</strong>.<br />
Gebieden met een hoge archeologische verwachting bebouwde kom (rood, grijs<br />
gearceerd)<br />
In de gebieden met een hoge archeologische verwachting die gelegen zijn binnen de<br />
huidige bebouwde kom wordt verondersteld dat er enige vorm van bodemverstoring<br />
heeft plaatsgevonden. In de gebieden waar vindplaatsen van jager-verzamelaars<br />
verwacht worden (kaartbijlage 2) wordt verondersteld dat de informatie waarde<br />
van eventuele jager-verzamelaars vindplaatsen nihil is. Vindplaatsen van<br />
landbouwende gemeenschappen daarentegen hoeven niet per definitie verstoord<br />
te zijn. <strong>Archeo</strong>logische grondsporen van landbouwers reiken veelal tot beneden de<br />
bouwvoor. Afhankelijk van de funderingsdiepten kunnen dus resten bewaard zijn<br />
gebleven. Als gevolg hiervan dienen bij voorkeur geen werkzaamheden te worden<br />
uitgevoerd die tot fysieke aantasting van de (verwachte) archeologische waarden<br />
leiden. Het beleid is dus gericht op behoud van de bestaande situatie. Bodemingrepen<br />
dieper dan de bouwvoor (ca. 30 cm -Mv) dienen te worden voorkomen. In geval van<br />
planvorming dient hetzelfde onderzoekstraject doorlopen te worden als voor zones<br />
met een hoge archeologische verwachting in het buitengebied.<br />
De historische (dorps-)kernen en het gebied binnen de voormalige stadswal<br />
(oranje)<br />
De oude binnenstad van <strong>Roermond</strong>, inclusief de voormalige stadswal, en de<br />
diverse historische dorpskernen kunnen vanwege hun (verwachte) rijkdom<br />
aan archeologische resten elk afzonderlijk beschouwd worden als één grote<br />
archeologische vindplaats. Op de IKAW van de RACM zijn de oude stadskern van<br />
<strong>Roermond</strong> en de historische dorpskernen vrijwel geheel gekarteerd als 'onbekend'.<br />
Voor de oude stadskern van <strong>Roermond</strong> en de historische (dorps-)kernen geldt<br />
echter een hoge archeologische verwachting. In deze zones dienen bij voorkeur<br />
geen werkzaamheden te worden uitgevoerd die tot fysieke aantasting van de<br />
(verwachte) archeologische waarden leiden. Het beleid is dus gericht op behoud van<br />
de bestaande situatie. Bodemingrepen dieper dan ca. 30 cm -Mv dienen bij voorkeur<br />
te worden voorkomen. In geval van planvorming dient hetzelfde onderzoekstraject<br />
doorlopen te worden als voor zones met een hoge archeologische verwachting in het<br />
buitengebied.<br />
Gebieden met een hoge archeologische verwachting natte gebiedsdelen<br />
(paarsblauw)<br />
In de natte gebiedsdelen met een hoge archeologische verwachting worden<br />
specifieke archeologische resten verwacht gerelateerd aan de natte omstandigheden<br />
183
RAAP-rapport 1741<br />
(zie kaartbijlage 4). Het gaat veelal om puntlocaties, waarvan de aard en locatie deels<br />
bepaald worden door het landschappelijk substraat en de aanwezige archeologische<br />
en historisch geografische waarden in de directe omgeving. In deze gebieden liggen<br />
bij uitstek mogelijkheden voor het verwerven van nieuwe inzichten op archeologisch<br />
gebied. Uitgangspunt is daarom behoud in situ. Ingrepen die tot (fysieke) aantasting<br />
van archeologische resten leiden, dienen zoveel mogelijk vermeden te worden.<br />
Concreet betekent dit dat gestreefd dient te worden naar extensief grondgebruik<br />
en dat bodemingrepen dieper dan de bouwvoor (ca. 30 cm -Mv) moeten worden<br />
voorkomen. Indien behoud van archeologische resten niet mogelijk is, komen deze<br />
zones in aanmerking voor vervolgonderzoek. Dit onderzoek kan plaatsvinden tijdens<br />
de uitvoeringsfase wat houdt in dat afspraken worden gemaakt tussen bevoegd<br />
gezag, de opdrachtgever en de opdrachtnemer over de wijze waarop afgegraven<br />
wordt. Wat betreft de ontgravingswijze worden er archeologische randvoorwaarden<br />
gesteld. Deze randvoorwaarden dienen in een Programma van Esien (PvE) of Plan<br />
van Aanpak (PvA) te zijn beschreven. Het PvE/PvA dient opgenomen te zijn in het<br />
bestek. Omdat de kans aanwezig is dat tijdens deze werkzaamheden (waardevolle)<br />
archeologische resten worden aangetroffen, dienen vooraf eveneens afspraken te<br />
worden gemaakt over de beschikbare tijd en ruimte om deze archeologische resten<br />
op goede wijze te kunnen documenteren. Eventueel worden lagen en houtresten<br />
bemonsterd ten behoeve van paleo-ecologisch, dendrochronologisch of C14<br />
onderzoek.<br />
Gebieden met een lage archeologische verwachting (geel)<br />
In gebieden met een lage archeologische verwachting wordt de kans op het<br />
voorkomen van archeologische vindplaatsen klein geacht. In deze gebieden gelden in<br />
principe geen restricties ten aanzien van de planvorming.<br />
Gebieden met een lage archeologische verwachting met kans op het aantreffen<br />
van water gerelateerde archeologische resten in natte gebiedsdelen (groen)<br />
Hoewel voor slecht ontwaterde gebieden in natte landschappelijke eenheden een<br />
lage archeologische ver wachting geldt voor kampementen en nederzettingsterreinen,<br />
hebben deze gebieden in sommige gevallen toch een bijzondere status omdat er<br />
bijzondere gegevens verzameld kunnen worden. Hierbij valt te denken aan goed<br />
geconserveerde archeobotanische resten en archeologische voorwerpen van<br />
organisch materiaal, etc. In de <strong>gemeente</strong> <strong>Roermond</strong> wordt voor de natte gebiedsdelen<br />
onderscheid gemaakt in het Holocene Maasdal, veengronden en overige gebieden.<br />
Met name de eerste twee zijn vanuit een wetenschappelijk oogpunt van groot belang,<br />
omdat relatief beperkte kennis over archeologische resten in deze natte gebiedsdelen<br />
bestaat. Hierin liggen bij uitstek mogelijkheden voor het verwerven van nieuwe<br />
inzichten op archeologisch gebied.<br />
184
RAAP-rapport 1741<br />
Holocene Maasdal<br />
Hoewel de natte gebiedsdelen in het Holocene Maasdal ongeschikt zijn als<br />
vestigingslocatie, vormde het een geschikt gebied voor de jacht en met name<br />
de visvangst. Vanaf het Holoceen (10.000 jaar geleden – nu) vormde de Maas<br />
een meanderend systeem met één hoofdgeul en uitgestrekte omringende<br />
overstromingsvlakten. Wanneer een periode van hoog water voorbij was en de<br />
overstromingsvlakte geleidelijk droogviel ontstonden plaatselijk waterpoelen,<br />
waarin door de mens relatief makkelijk vis gevangen kon worden. Vanaf de Late<br />
Middeleeuwen hebben meer menselijke activiteiten in de overstromingsvlakte van<br />
de Maas plaats gevonden, zoals visvangst, vrachtvervoer op rivierschepen en veren.<br />
Structuren, zoals aanlegplaatsen en visfuiken, kunnen in natte delen nog worden<br />
teruggevonden.<br />
In geval van planvorming dient vroegtijdig archeologisch onderzoek in de vorm van<br />
een bureauonderzoek te worden uitgevoerd. Op basis van dit onderzoek dient een<br />
gespecificeerde archeologische verwachting te worden opgesteld aangaande de<br />
verschijningsvorm van de resten, complextype, datering, prospectiekenmerken,<br />
afmeting en diepte beneden maaiveld. Dit onderzoek kan eventueel worden<br />
aangevuld met een kleinschalig verkennend booronderzoek. Hiermee kan de<br />
bodemopbouw worden vastgesteld, die het mogelijk maakt de archeologische waarde<br />
van het gebied beter in te schatten. Vervolgens kan op basis van de resultaten<br />
besloten worden of en welke vervolgstappen nodig zijn. Indien blijkt dat waardevolle<br />
resten verwacht worden, dient hetzelfde onderzoekstraject doorlopen te worden als<br />
voor natte gebiedsdelen met een hoge archeologische verwachting.<br />
Veengronden<br />
Natte gebiedsdelen zijn vaak aantrekkelijk geweest als jachtterrein en derhalve<br />
bestaat in deze gebieden de kans op het aantreffen van archeologische resten uit de<br />
Steentijd (Mesolithicum tot enmet Neolithicum). <strong>Archeo</strong>logische resten kunnen in het<br />
veen zijn ingebed, waardoor de conserveringsvoorwaarden voor met name organisch<br />
materiaal gunstig zijn.<br />
In geval van planvorming dient hetzelfde onderzoekstraject doorlopen te worden als<br />
voor zones met kans op het aantreffen van water gerelateerde archeologische resten<br />
in het Maasdal.<br />
Overige gebieden<br />
In de overige natte gebiedsdelen kunnen gelijksoortige archeologische resten<br />
worden aangetroffen. Met name de conserveringstoestanden zijn hier echter minder.<br />
Zodoende gelden deze gebieden in principe geen restricties ten aanzien van de<br />
planvorming.<br />
185
RAAP-rapport 1741<br />
Reeds onderzochte gebieden (donkergrijs gepunt op kaartbijlage 5, meerdere op<br />
bijlage 7)<br />
In reeds onderzochte gebieden is het te doorlopen traject afhankelijk van de<br />
resultaten van het reeds uitgevoerde onderzoek (zie ook bijlage 5 voor een overzicht).<br />
Hierbij bestaan de volgende mogelijkheden:<br />
- in het onderzochte gebied heeft inventariserend vooronderzoek plaatsgevonden<br />
en is geen verder vervolgonderzoek aanbevolen: in principe gelden geen verdere<br />
restricties voor de planvorming, tenzij het bevoegd gezag anders oordeelt;<br />
- in het onderzochte gebied heeft inventariserend vooronderzoek plaatsgevonden<br />
en is vervolgonderzoek aanbevolen: in het gebied dient het aanbevolen<br />
vervolgonderzoek uitgevoerd te worden, tenzij het bevoegd gezag anders<br />
oordeelt;<br />
- in het onderzochte gebied heeft waarderend onderzoek plaatsgevonden en het<br />
gebied is vrijgegeven: er gelden geen verdere restricties ten aanzien van de<br />
planvorming.<br />
- in het onderzochte gebied heeft waarderend onderzoek plaatsgevonden en het<br />
gebied is waardevol geacht: uitgangspunt is om het archeologisch erfgoed 'in situ'<br />
te behouden. Indien behoud niet mogelijk is, dienen de archeologische resten te<br />
worden opgegraven.<br />
Om reeds nu adviezen voor onderzochte gebieden te kunnen geven, zijn in ARCHIS<br />
geregistreerde onderzoeken op hun resultaten gecontroleerd. Dit bleek niet<br />
eenvoudig, noch volledig uitvoerbaar. Niet alle rapporten bleken (bij de <strong>gemeente</strong><br />
<strong>Roermond</strong>) aanwezig, terwijl deze onderzoeken in ARCHIS onvolledig geregistreerd<br />
zijn: veelal ontbreekt juist het advies. Hiernaast ontbreken bij verschillende rapporten<br />
de onderzoeksmeldingen of ARCHIS-waarnemingen en matchen deze ook niet met<br />
in ARCHIS geregistreerde onderzoeksmeldingen: een exacte locatie is dan niet te<br />
achterhalen. Desalniettemin zijn nu ca. 160 onderzoeken en hun adviezen, ten dele<br />
ook hun resultaten geregistreerd (bijlage 5). In 30 gevallen bleef een exacte locatie<br />
onbekend: ontbrekende onderzoeksmelding en/of ARCHIS-waarnemingsnummer. Aan<br />
de overige onderzoeken konden wel locaties verbonden worden, maar het resultaat<br />
was niet altijd even duidelijk: er kunnen drie groepen onderscheiden worden.<br />
De eerste groep bevat de gevallen waarvan het resultaat en/of het advies onbekend<br />
is gebleven (in ARCHIS is dan te weinig of niets ingevuld hierover). Voor deze<br />
groep geldt daarom alsnog de onderliggende verwachting wordt geadviseerd en<br />
het gegeven advies op te volgen. De tweede groep bevat onderzoeken waarin<br />
een vervolgonderzoek wordt geadviseerd. Hier geldt bij verdere ontwikkeling dit<br />
vervolgonderzoek (inventariserend, waarderend of definitief onderzoek) te laten<br />
plaatsvinden. Een derde groep bevat onderzoeken, die volgens de rapporten<br />
zijn afgesloten. Het gaat hierbij in een aantal gevallen om bouwbegeleidingen en<br />
186
RAAP-rapport 1741<br />
definitieve opgravingen die zijn uitgevoerd en afgesloten, zodat deze terreinen voor<br />
ontwikkeling kunnen worden vrijgegeven (als dit niet reeds gebeurd is). Echter,<br />
binnen deze groep bevinden zich ook grotere inventariserende of waarderende<br />
(proefsleuven) onderzoeken, waarbij met betrekking tot geplande ontwikkelingen<br />
geen schadelijke gevolgen ten aanzien archeologische resten werden voorzien.<br />
Vervolgonderzoek was desgewenst niet noodzakelijk, maar dit wil niet zeggen dat het<br />
volledige nu in ARCHIS als onderzoeksgebied aangegeven gebied ook daadwerkelijk<br />
geen behoudenswaardige resten bevat. Voor deze groep wordt geadviseerd de<br />
resultaten alsnog te bezien in relatie tot de exacte locatie van het te ontwikkelen<br />
gebied en daarover contact op te nemen met de coördinatoren voor archeologie en<br />
monumentenzorg van de <strong>gemeente</strong> <strong>Roermond</strong>.<br />
Aangezien adviezen uit het verleden mogelijk gedateerd zijn, wordt voor alle gebieden<br />
die reeds onderzocht zijn, algemeen aanbevolen eerst contact op te nemen met de<br />
coördinatoren voor archeologie en monumentenzorg van de <strong>gemeente</strong> <strong>Roermond</strong>.<br />
<strong>Archeo</strong>logische monumenten (rood en licht blauw gepunt)<br />
Voor wettelijk beschermde terreinen geldt dat behoud van de bestaande situatie<br />
is vereist en dat aantasting van de archeologische resten vermeden dient te<br />
worden. Deze terreinen, die ook Rijksmonumenten worden genoemd, komen<br />
slechts na uitzonderlijke toestemming van de minister (via de RACM) voor een<br />
bestemmingswijziging in aanmerking. Dit gebeurt volgens een aparte procedure.<br />
Voor de terreinen zonder wettelijke bescherming (terreinen van zeer hoge en hoge<br />
archeologische waarde, terreinen van waarde) kan gesteld worden dat behoud van<br />
de bestaande situatie voor deze terreinen uitgangspunt is: ingrepen die tot (fysieke)<br />
aantasting van de verwachte archeologische waarden leiden, dienen zoveel mogelijk<br />
vermeden te worden.<br />
Als verstoring niet vermeden kan worden met betrekking tot:<br />
1. vindplaatsen van jager-verzamelaars: wordt een waarderend onderzoek<br />
aanbevolen door middel van een waarderend booronderzoek of één of meerdere<br />
proefputten;<br />
2. vindplaatsen van landbouwers: wordt een waarderend archeologisch onderzoek in<br />
de vorm van proefsleuven aanbevolen.<br />
Waarderend onderzoek in de vorm van proefsleuven houdt in dat door middel van één<br />
of meerdere proefsleuven archeologische sporen worden blootgelegd en opgetekend.<br />
187
RAAP-rapport 1741<br />
Vindplaatsen zonder status (rode en blauwe d riehoeken)<br />
Voor alle bekende archeologische vindplaatsen geldt dat behoud van de bestaande<br />
situatie gewenst is. Dit geldt dus voor alle archeologische vindplaatsen, ongeacht de<br />
archeologische verwachting van de zone waarin ze liggen. In geval van planvorming<br />
dient ten opzichte van een vindplaats binnen een straal van 50 m hetzelfde<br />
onderzoekstraject doorlopen te worden als voor zones met een hoge archeologische<br />
verwachting in het buitengebied.<br />
Verstoorde gebieden (grijs)<br />
Voor alle gebieden die op de kaart zijn aangegeven als verstoord, geldt dat geen<br />
archeologisch onderzoek nodig is.<br />
Ontgrondingen<br />
Uit de veldinspectie is gebleken dat niet alle gebieden waarvoor een<br />
ontgrondingsvergunning is afgegeven ook daadwerkelijk ontgrond zijn. Er zijn<br />
gebieden die (deels) wel ontgrond zijn, gebieden die niet ontgrond zijn, gebieden<br />
waarvoor het onzeker is of ze ontgrond zijn (niet te bepalen op basis van de<br />
veldinspectie) en gebieden waarvoor het onzeker is, maar waar de bodem wel<br />
verstoord bleek (zie ook kaartbijlage 7).<br />
- In de ontgronde gebieden is de bodem weggegraven, waardoor de archeologische<br />
resten verdwenen, of in ieder geval zwaar verstoord zijn. In deze gebieden is geen<br />
verder archeologisch onderzoek nodig.<br />
- In gebieden die niet ontgrond zijn, geldt de onderliggende archeologische<br />
verwachting. Voor deze gebieden geldt de advisering zoals die geldt voor de<br />
betreffende verwachting.<br />
- In gebieden waarvoor onzeker is of ontgronding heeft plaatsgevonden, geldt<br />
in principe de onderliggende archeologische verwachting. De mate waarin het<br />
bodemprofiel in deze gebieden verstoord is, is echter onbekend. Daarom dient in<br />
geval van planvorming een bureauonderzoek met inventariserend veldonderzoek<br />
uitgevoerd te worden. Het bureauonderzoek moet met name informatie opleveren<br />
over de aard van de ontgronding. Het inventariserend veldonderzoek moet dit<br />
toetsen.<br />
- In gebieden waarvoor onzeker is of ontgronding heeft plaats gevonden, maar waar<br />
uit de veldinspectie bleek dat de bodem verstoord is, wordt verder archeologisch<br />
onderzoek niet nodig geacht, tenzij het bevoegd gezag hier anders over oordeelt.<br />
Huidige archeologische kerngebieden <strong>Roermond</strong><br />
In de huidige archeologische kerngebieden van <strong>Roermond</strong> zijn bijzondere<br />
archeologische resten aanwezig en te verwachten, die tot een belangrijke<br />
kennisvermeerdering over het verleden kunnen leiden. Het is daarom belangrijk dat<br />
deze gebieden extra aandacht krijgen binnen het toekomstige beleid, door middel van<br />
188
RAAP-rapport 1741<br />
bescherming, streng toezicht en/of scherpere ondergrenzen met betrekking tot een<br />
verplichting van archeologisch onderzoek bij ontwikkeling. Uitgangspunt is om het<br />
archeologisch erfgoed 'in situ' te bewaren. In deze zones dienen bij voorkeur geen<br />
werkzaamheden te worden uitgevoerd die tot fysieke aantasting van de (verwachte)<br />
archeologische waarden leiden. In geval van planvorming en voorafgaand aan een<br />
vergunningverlening wordt hetzelfde onderzoekstraject doorlopen als voor zones<br />
met een hoge archeologische verwachting in het buitengebied, maar hier kunnen<br />
strengere eisen aan verbonden worden.<br />
Overig<br />
Tenslotte wordt opgemerkt dat archeologische vondsten die tijdens planuitvoering<br />
worden gedaan, vallen onder de informatieplicht zoals vastgelegd in art. 47 van<br />
de herziene Monumentenwet. Dit houdt in dat wanneer buiten een archeologisch<br />
onderzoek een archeologische vondst wordt gedaan, hiervan binnen drie dagen<br />
aangifte dient te worden gedaan.<br />
7.2.3 Ondergrenzen voor archeologisch onderzoek in de verschillende<br />
verwachtingszones<br />
Om het doel van deze beleidsatlas te realiseren en beleid ten aanzien van het<br />
archeologisch onderzoek in de ruimtelijke planvorming vorm te geven, is het van<br />
belang te onderscheiden bij welke omvang van ruimtelijke ontwikkelingen het<br />
archeologisch onderzoek verplicht dient te worden gesteld ofwel tot welke omvang<br />
vrijstelling kan worden verleend. Uit een recente studie van Heunks (2006) blijkt dat<br />
<strong>gemeente</strong>n verschillende ondergrenzen van de oppervlakte van bestemmingsplannen<br />
hanteren bij het verplicht stellen van archeologisch onderzoek. In Limburg zijn onder<br />
andere gegevens van de <strong>gemeente</strong> <strong>Roermond</strong> en Maastricht bekend. In Maastricht<br />
ligt de ondergrens voor ruimtelijke planvorming in de historische binnenstad op 250<br />
m², maar moet binnen 50 m van een archeologische vindplaats in de historische<br />
binnenstad altijd archeologisch onderzoek worden verricht (mondelinge mededeling<br />
dhr. G. Soeters, beleidsmedewerker archeologie <strong>gemeente</strong> Maastricht, najaar<br />
2006). Op basis van deze gegevens en op basis van gegevens van de Vereniging<br />
Nederlandse Gemeenten (VNG) en de onlangs herziene Monumentenwet van 1988<br />
heeft Van Dijk (2006) voor de <strong>Archeo</strong>logische Basis Kaart voor Venlo specifieke<br />
ondergrenzen geadviseerd, Verhoeven (2006) voor Parkstad en Moonen (2006) voor<br />
Venray.<br />
In de <strong>gemeente</strong> <strong>Roermond</strong> wordt het gebied gekenmerkt door een verdeling in natte<br />
gebiedsdelen, stedelijk gebied en landelijk gebied. In het onderhavig onderzoek is<br />
ook een specifieke verwachting opgesteld voor natte gebiedsdelen, waarvoor nog<br />
niet eerder (Venlo, Venray of Parkstad) ondergrenzen zijn opgesteld. Op basis van de<br />
boven genoemde beleidskaarten en onderhavige studie kunnen ondergrenzen voor<br />
189
RAAP-rapport 1741<br />
ruimtelijke ontwikkelingen geformuleerd worden waarbij archeologisch onderzoek<br />
uitgevoerd dient te worden.<br />
Factoren die voor een bepaling van een ondergrens een rol spelen kunnen zowel<br />
archeologisch als ook algemeen maatschappelijk zijn. <strong>Archeo</strong>logische factoren<br />
bestaan uit 1) de archeologische verwachting van een gebied, 2) de mate waarin de<br />
landschappelijke context van een gebied onverstoord is gebleven en 3) de huidige<br />
archeologische kennis van een gebied. Een algemeen maatschappelijke factor die<br />
invloed heeft op een werkbaar beleid in de praktijk wordt gevormd door de druk op<br />
de openbare ruimte in een bepaald gebied. Zo bestaan gebieden met een grote druk<br />
op de openbare ruimte, waar bijvoorbeeld woningbouw, industrie of infrastructuur<br />
gepland is en gebieden waar dit niet het geval is, zoals natuurgebieden of landelijke<br />
gebieden.<br />
Met behulp van deze factoren kunnen verschillende gebieden onderscheiden worden,<br />
waarvoor in principe verschillende ondergrenzen gedefinieerd zouden kunnen<br />
worden. Een streng selectief beschermingsbeleid kan uiteindelijk leiden tot een<br />
monumentenbestand met kleinschalige, niet of nauwelijks zichtbaar met elkaar en<br />
zijn omgeving verbonden vindplaatsen. Het is daarom beter vooral de gaafheid van<br />
grotere landschappelijke en archeologische ensembles als richting gevend te laten<br />
zijn bij het selecteren van vindplaatsen.<br />
Hier worden twee varianten voorgesteld, een minimale en een maximale variant. De<br />
minimale variant staat garant voor een verantwoorde omgang met archeologische<br />
resten. De maximale variant betreft de zogenaamde waardevolle cultuurhistorische<br />
gebieden, waar naast archeologische rijkdommen een gaaf landschappelijk ensemble<br />
bestaat. In deze gebieden is te verwachten dat belangrijke wetenschappelijke<br />
informatie aanwezig is, die tot kennisvermeerdering uit het verleden kan leiden. Aan<br />
deze door de <strong>gemeente</strong> te selecteren gebieden kan extra aandacht besteed worden<br />
door de ondergrenzen op te trekken.<br />
1) Minimale Ondergrenzen<br />
- Gebieden met een hoge archeologische verwachting: buitengebied: 2500 m²;<br />
- Gebieden met een hoge archeologische verwachting: bebouwde kom: 1000 m²;<br />
- Gebieden met een hoge archeologische verwachting: natte gebiedsdelen: 1000<br />
m²;<br />
- historische dorpskernen historische binnenstad <strong>Roermond</strong> en gebied binnen de<br />
voormalige stadswal: 100 m²;<br />
- gebieden met een lage archeologische verwachting: hier is in principe geen<br />
archeologisch onderzoek nodig, maar wanneer de <strong>gemeente</strong> besluit dat onderzoek<br />
hier toch wenselijk is kan worden uitgegaan van een ondergrens van 2500 m2;<br />
190
RAAP-rapport 1741<br />
- gebieden met een lage archeologische verwachting, maar met kans op water<br />
gerelateerde archeologische resten: 1500 m²;<br />
- altijd archeologisch onderzoek binnen een straal van 50 m van een<br />
archeologische vindplaats of archeologisch monument.<br />
2) Maximale Ondergrenzen (bijvoorbeeld archeologische kerngebieden)<br />
- Gebieden met een hoge archeologische verwachting, buitengebied: 1000 m²;<br />
- Gebieden met een hoge archeologische verwachting, bebouwde kom: 500 m²;<br />
- Gebieden met een hoge archeologische verwachting, natte gebiedsdelen: 500 m²;<br />
- historische dorpskernen historische binnenstad <strong>Roermond</strong> en gebied binnen de<br />
voormalige stadswal: 0 m²;<br />
- gebieden met een lage archeologische verwachting, maar binnen een<br />
archeologisch kerngebied: 1500 m2;<br />
- gebieden met een lage archeologische verwachting, maar met kans op water<br />
gerelateerde archeologische resten: 500 m²;<br />
- altijd archeologisch onderzoek binnen een straal van 150 m van een<br />
archeologische vindplaats of archeologisch monument.<br />
Opgemerkt moet worden dat het onderzoek bij niet wettelijk beschermde<br />
archeologische monumenten en vindplaatsen altijd moet bestaan uit een waardering.<br />
De beschreven ondergrenzen gelden voor het totale plangebied van een bepaald<br />
ontwikkelingsproject, dus niet alleen voor gebieden die (daadwerkelijk) verstoord<br />
gaan worden, terwijl het (reeds) bebouwde deel meetelt in de bepaling van de<br />
oppervlakte. De <strong>gemeente</strong> dient deze richtlijnen goed te doordenken op hun<br />
consequenties voor het ruimtelijk beleid.<br />
7.2.4 Suggestie voor optimalisering van het archeologisch onderzoeksproces<br />
De archeologische kaarten, die onderdeel zijn van onderhavige rapportage, zijn een<br />
momentopname. Om de beleidsadvieskaart ook in de toekomst toepasbaar te houden<br />
is het een vereiste om regelmatig nieuw beschikbaar gekomen informatie in de<br />
kaarten te verwerken. Alleen zo kan het een goed instrument zijn voor de uitvoering<br />
van het archeologiebeleid. Belangrijk is dan ook dat de kaartbijlagen van onderhavig<br />
onderzoek actueel gehouden worden. Daartoe wordt voorgesteld om aan de hand van<br />
nieuw beschikbaar gekomen gegevens eens in de twee jaar te komen tot een officiële<br />
aanvulling en/of wijziging van deze kaarten.<br />
Updaten, bijhouden en verfijnen van het databestand<br />
Met het afronden van onderhavig onderzoek is reeds een behoorlijke compleet<br />
overzicht verkregen van archeologische vondsten uit de <strong>gemeente</strong> <strong>Roermond</strong>. Het<br />
is echter ook duidelijk geworden dat onbekend is in hoeverre toch nog belangrijke<br />
archeologische details verborgen zijn gebleven. Het is daarom belangrijk om de<br />
191
RAAP-rapport 1741<br />
nog niet in ARCHIS geregistreerde vindplaatsen te registreren en niet-uitgewerkte<br />
archeologische onderzoeken te publiceren, waarmee de resultaten openbaar<br />
worden en beschikbaar voor toekomstig onderzoek. Het is verder gebleken dat<br />
veel vindplaatsen binnen de <strong>gemeente</strong> <strong>Roermond</strong> een onbekend complextype<br />
hebben. Deze vindplaatsen zorgen voor ruis in het huidige archeologische bestand<br />
van de <strong>gemeente</strong>. Daarom wordt aanbevolen deze vindplaatsen zo mogelijk<br />
nader te bekijken, zodat een vindplaatstype en een datering eventueel kunnen<br />
worden vastgelegd. Hiermee wordt het databestand verfijnd en kunnen scherpere<br />
verwachtingen en gerichtere onderzoeksvragen worden gesteld. Deze verfijning heeft<br />
globaal reeds plaats gevonden in het kader van het onderhavige onderzoek, waarbij<br />
met name vindplaatsen van jager-verzamelaars op basis van vondstcategorieën en<br />
aantallen specifieker benoemd zijn. Een herwaardering van onderzoeken waarbij<br />
vindplaatsen zijn aangetroffen met behulp van de onderzoeksresultaten kan wel<br />
degelijk een aanzienlijke meerwaarde opleveren bij het verkrijgen van een beter<br />
inzicht in het archeologiebestand van de <strong>gemeente</strong> <strong>Roermond</strong>. In het verlengde<br />
hiervan dient het ook aanbeveling om de aanwezige AMK-terreinen te herwaarderen<br />
om zo enkel de echt waardevolle gebieden te behouden. Hiermee wordt ook<br />
voorkomen dat de monumentstatus aan inflatie onderhevig raakt.<br />
Ten slotte is het natuurlijk van belang om nieuwe vindplaatsen die in de toekomst<br />
ontdekt worden zo snel en zo goed mogelijk in ARCHIS in te voeren. Het is daarbij<br />
belangrijk te beseffen dat <strong>Roermond</strong> als bevoegd gezag ook eisen aan archeologisch<br />
onderzoek kan stellen (bijvoorbeeld met behulp van een PvE) zodat goed gebruikbare<br />
gegevens worden gegenereerd. Om deze vindplaatsen dienstbaar te maken voor<br />
het archeologisch beleid van de <strong>gemeente</strong> <strong>Roermond</strong> wordt aanbevolen de nieuwe<br />
vindplaatsen die in ARCHIS zijn opgenomen ook om de twee jaar aan te vullen op de<br />
archeologische verwachtingskaart.<br />
Standaardisering PvE's<br />
Het archeologische onderzoeksproces verloopt volgens vaststaande etappes die<br />
doorlopen moeten worden. Door het opstellen van standaard PvE's voor verschillende<br />
onderzoeken en verschillende gebieden binnen de <strong>gemeente</strong> <strong>Roermond</strong>, kan zowel<br />
de archeologische procesvorming als de planvorming aanzienlijk worden versneld.<br />
Dergelijke standaard PvE’s kunnen bijvoorbeeld worden opgesteld voor de historische<br />
stadskern van <strong>Roermond</strong> de historische dorpskernen, de natte gebiedsdelen met een<br />
hoge archeologische verwachting en bepaalde delen binnen de <strong>gemeente</strong> waarvan<br />
een duidelijk archeologisch beeld bestaat (locaties met archeologische ensembles,<br />
zie hoofdstuk 6). Voor diepgaande bagger- en/of graafwerkzaamheden kunnen<br />
standaarden beschreven worden met betrekking tot de methodische aanpak en<br />
standaard onderzoeksvragen. Daardoor wordt niet alleen geld en tijd gespaard. Met<br />
behulp van consequente en uniforme methoden, technieken en onderzoeksvragen<br />
worden tevens beter betrouwbare databestanden opgebouwd waarmee onderzoeken<br />
192
RAAP-rapport 1741<br />
beter met elkaar kunnen worden vergeleken. Daardoor neemt de wetenschappelijke<br />
waarde daarvan sterk toe. Om de standaardisering niet te ver door te voeren, is<br />
het raadzaam niet meer dan zeven of acht standaard PvE's voor de <strong>gemeente</strong><br />
op te stellen. In de terreinen die buiten de gebieden met standaard PvE's liggen,<br />
dient steeds een PvE te worden opgesteld, die de specifieke onderzoeksvragen en<br />
-methoden verwoord.<br />
Bescherming van archeologische waarden<br />
De archeologische waarden in de bodem worden aangetast door sluipend verval.<br />
Het gaat voornamelijk om sporen van verschillende activiteiten, zoals bewoning,<br />
begraving, economische of ambachtelijke werkzaamheden en infrastructurele werken,<br />
die in hun onderlinge samenhang en hun ruimtelijke structuur een betekenis hebben<br />
voor de bewoningsgeschiedenis en identiteit van de <strong>gemeente</strong> <strong>Roermond</strong>. Wil de<br />
<strong>gemeente</strong> over afzienbare tijd nog beschikken over een representatief bestand van<br />
archeologische monumenten, complextypen en hun onderlinge samenhang, dan<br />
zullen gebieden met waardevolle archeologische resten moeten worden beschermd.<br />
Indien cultuurhistorische resten in deze plannen worden meegenomen, zal de<br />
meerwaarde van die gebieden alleen maar verder toenemen. Het verdient dan ook<br />
aanbeveling om dergelijke waardevolle gebieden buiten het bouwproces om te<br />
zoeken en voor bescherming voor te dragen. Mogelijk kan hiertoe een agenda in het<br />
kader van de <strong>gemeente</strong>lijke monumentenverordening worden opgesteld. Daarbij kan<br />
het beste worden gewerkt vanuit de bestaande gegevens: landschappelijke eenheden<br />
met een ensemble aan archeologische en cultuurhistorische waarden, die bij voorkeur<br />
gelijkmatig over het grondgebied van de <strong>gemeente</strong> verspreid liggen in verschillende<br />
landschapstypen en met resten uit diverse perioden. In de paragrafen 7.3.2 en 7.4<br />
wordt dit verder uitgewerkt en toegelicht.<br />
Een belangrijk doel van bescherming van archeologische waarden is het duurzaam<br />
behoud van een representatief bestand van archeologische monumenten,<br />
complextypen en hun onderlinge samenhang. Bij het selecteren van de potentiële<br />
archeologische monumenten zijn het vaak de zichtbare landschapselementen die<br />
voorrang krijgen op de niet of nauwelijks zichtbare, omdat ze direct waarneembare<br />
herinneringen en waarderingen kunnen oproepen. Het archeologisch erfgoed<br />
bestaat echter vooral uit vindplaatsen die niet zichtbaar zijn. Een selectief<br />
beschermingsbeleid kan uiteindelijk leiden tot een monumentenbestand dat bestaat<br />
uit een optelsom van kleinschalige, autonome, niet of nauwelijks zichtbaar met<br />
elkaar en zijn omgeving verbonden vindplaatsen. Het beleid resulteert op deze wijze<br />
tot een versnipperd behoud van het archeologisch erfgoed. Het is daarom beter de<br />
landschappelijke en archeologische ensemblewaarde richting gevend te laten zijn bij<br />
het selecteren van vindplaatsen die kunnen worden aangedragen voor bescherming.<br />
193
RAAP-rapport 1741<br />
7.3 <strong>Archeo</strong>logie, cultuurhistorie en behoud<br />
7.3.1 Waarom behoud en hoe?<br />
Het behoud van cultuurhistorische resten, inclusief archeologische resten, is<br />
belangrijk voor bewoners en bezoekers, nu en in de toekomst. Het cultuurlandschap is<br />
immers onderdeel van ons gemeenschappelijk erfgoed, onze eigen identiteit. Behoud<br />
betekent echter niet dat er geen ruimte is voor nieuwe ontwikkelingen. Het landschap<br />
en de ruimtelijke ordening worden immers steeds opnieuw ingericht, afhankelijk van<br />
de eisen van de tijd. Cultuurhistorische waarden kunnen bij de inrichting van onze<br />
ruimte een bron van inspiratie zijn en tegelijk iets van het verleden zichtbaar houden.<br />
Zo kunnen ze de kwaliteit van onze leefomgeving verhogen. Het meewegen van<br />
cultuurhistorie speelt een steeds belangrijkere rol bij de inrichting van de ruimte. In<br />
de Nota Belvedere schetst het Rijk het belang van cultuurhistorische waarden en de<br />
wijze waarop deze kunnen bijdragen aan het landschap van de toekomst.<br />
Meer in het bijzonder zijn er een aantal belangrijke argumenten aan te dragen die<br />
pleiten voor het inpassen van cultuurhistorie in <strong>gemeente</strong>lijke planvorming, die<br />
hieronder kort worden toegelicht.<br />
Toerisme<br />
De cultuurhistorie vormt een belangrijk gegeven in de toeristisch-recreatieve sector.<br />
Er is een toenemende belangstelling voor cultuurhistorie, authenticiteit, rust, ruimte<br />
en natuur. Cultuurhistorie is namelijk een belangrijke kwaliteits- en identiteitsdrager<br />
van een landschap. Belangrijk uitgangspunt zou kunnen zijn de cultuurhistorische<br />
contrasten tussen de regio’s aan te scherpen: bijvoorbeeld landelijke gebieden versus<br />
historische kernen, waterrijke gebieden versus waterarme, vruchtbare akkergronden<br />
versus heide, oude ontginningen versus jonge ontginningen, etc.<br />
Kostenbesparing<br />
Naast nieuwe impulsen voor de economie kan ook direct een kostenbesparing<br />
gerealiseerd worden. Uitgangspunt daarbij is om in de planfase de ruimtelijke<br />
invulling van water- en natuurdoelen zoveel mogelijk af te stemmen op (mogelijke)<br />
aanwezige cultuurhistorische waarden. Door tussen archeologische resten door<br />
te laveren, kunnen dure opgravingskosten vermeden worden. Indien toch gekozen<br />
wordt archeologische vindplaatsen op te graven, kunnen tijdig budgetten voor verder<br />
onderzoek worden vrijgemaakt.(lijkt alleen voor natte gebiedsdelen op te gaan?)<br />
Ecologie<br />
Een belangrijk deel van de Nederlandse flora en fauna, waaronder een deel van de<br />
rode-lijst soorten is gekoppeld aan specifieke, vooral oude cultuurlandschappen.<br />
Het betreft hier vooral soorten die afhankelijk zijn van stabiele milieus. Vooral oude<br />
194
RAAP-rapport 1741<br />
cultuurlandschappen bieden niet alleen een habitat voor rode-lijst soorten maar<br />
kennen ook de grootste biodiversiteit.<br />
Duurzaamheid<br />
De opbouw van het landschap was tot circa 1900 een afspiegeling van het<br />
landbouwkundig systeem zoals dat vanaf de Late Middeleeuwen tot ontwikkeling<br />
kwam. Er was een directe en natuurlijke koppeling tussen geomorfologie,<br />
mineralogische rijkdom van de bodem, hydrologie en gebruik. Zo onderscheidde<br />
het beekdal zich van de hoger gelegen akkergronden en de bossen door natte<br />
omstandigheden (met bijbehorende flora en fauna), meanderende beeklopen en<br />
broekbossen. Door dit onderscheid te herstellen, kan opnieuw een duurzame,<br />
natuurlijke koppeling worden gelegd tussen het gebruik en het landschappelijk<br />
substraat en daarmee indirect de cultuurhistorische waarde.<br />
Educatie<br />
Beter dan een stapel boeken of foto's kan een wandeling door een oud<br />
cultuurlandschap inzicht geven hoe mensen in het verleden en heden de ruimte<br />
hebben benut en hebben vormgegeven. Dit biedt mogelijkheden voor het sterk<br />
opkomende 'omgevingsonderwijs' waarin 'regionale beeldvorming' en 'eigen regio'<br />
onderwerpen zijn.<br />
Identiteit en draagkracht<br />
De identiteit van een landschap wordt voor een deel bepaald door de fysischgeografische<br />
basis en voor een niet minder belangrijk deel door de historische<br />
ontwikkeling dat het heeft doorgemaakt. Opvallend is, dat juist de cultuurhistorie,<br />
beter gezegd het gemis aan cultuurhistorie, bij de voorbereiding van verscheidene<br />
projecten als dijkverzwaringen, de Betuwelijn, de Hoge Snelheidslijn, en een deel<br />
van landinrichtingsprojecten, de grootste problemen opleverde bij de plaatselijke<br />
bevolking en actiegroepen. Cultuurlandschappen bevatten namelijk wortels van onze<br />
cultuur. Behoud van een oud cultuurlandschap kan daarom vergeleken worden met<br />
behoud van kunst. Zoals kunst vertegenwoordigt ook een oud cultuurlandschap iets<br />
wezenlijks, namelijk de geschiedenis van onze cultuur, onze wortels, onze identiteit.<br />
En dat willen we niet zomaar verloren laten gaan.<br />
Wetenschap<br />
Het landschap blijkt veel unieke historische informatie te bevatten die niet achterhaald<br />
kan worden op historische kaarten en archieven. Om deze reden kan het landschap<br />
vergeleken worden met een geschiedenisboek, waaruit de ontwikkeling van het<br />
landschap valt af te lezen. Deze informatie is in de bodem verankerd en om deze<br />
reden zeer kwetsbaar voor bodemkundige ingrepen. Wat verloren is, komt nooit meer<br />
terug. Vele bladzijden uit dit boek zijn helaas al 'ongelezen' verloren gegaan. Dit<br />
proces dreigt onverminderd door te gaan.<br />
195
RAAP-rapport 1741<br />
7.3.2 Bescherming van cultuurhistorische waarden<br />
Deze aanbevelingen overstijgen planvorming met bodemingrepen (het bouwproces).<br />
Uit de recent uitgebrachte Limburgse <strong>Archeo</strong>logiebalans en de ervaringen in de<br />
dagelijkse praktijk blijkt onder meer dat behoud van archeologische waarden<br />
binnen het reguliere ruimtelijke planvorming een onmogelijke opgave is (De Baere<br />
& Mientjes, 2006). De bescherming van archeologische resten is gericht op een<br />
duurzaam behoud van een representatief bestand van archeologische monumenten,<br />
complextypen en hun onderlinge samenhang, dat tegelijkertijd zoveel mogelijk<br />
beantwoordt aan wetenschappelijke vraagstellingen. Deze ambitie kan niet enkel<br />
in het kader van reguliere ruimtelijke planvorming worden gezocht. In de dagelijkse<br />
praktijk betekent dit dat archeologische en cultuurhistorische resten weliswaar door<br />
middel van archeologisch onderzoek ex situ veilig worden gesteld, maar ook dat van<br />
behoud in situ geen sprake is en deze resten worden vernietigd. Het archeologisch<br />
en cultuurhistorisch erfgoed gaat dus (al dan niet gedocumenteerd) verloren. Dit<br />
betekent een aanzienlijk verlies van cultuurhistorische informatie en een vervlakking<br />
van de specifieke eigenschappen van dat cultuurlandschap (Eerden & Rensink,<br />
1996). <strong>Archeo</strong>logische en cultuurhistorische belangen lijken vaak te botsen met<br />
belangen vanuit bestemmingsplannen. Behoud van en inzicht in de historische<br />
gelaagdheid van een landschap, het resultaat van de eeuwige wisselwerking tussen<br />
mens en natuur, kan echter een duidelijke meerwaarde bieden voor bepaalde<br />
bestemmingsplannen. <strong>Archeo</strong>logische en cultuurhistorische waarden zijn verweven<br />
met het huidige landschap en zijn getuigen van het unieke en identiteitsbepalende<br />
karakter van dat landschap. Ook in de <strong>gemeente</strong> <strong>Roermond</strong> zijn die specifieke<br />
identiteitsdragers en cultuurhistorische waarden (nog) aanwezig.<br />
Het wordt aangeraden de in de volgende paragraaf (7.3.3) voorgedragen<br />
archeologisch en cultuurhistorisch waardevolle gebieden te beschermen voor<br />
ontwikkeling of dit alleen onder streng toezicht toe te laten.<br />
7.3.3 Cultuurhistorisch waardevolle gebieden<br />
7.3.3.1 Inleiding<br />
Het onderhavig onderzoek heeft geleerd dat binnen de <strong>gemeente</strong> <strong>Roermond</strong><br />
naast archeologische en gebouwde monumenten ook landschappen bestaan<br />
die monumentaal van karakter zijn. Zij hebben geen beschermde status, terwijl<br />
ook zij een belangrijk deel van de (lokale) geschiedenis vertellen. Het betreft<br />
kleinere gebieden waar naast archeologische, ook landschappelijke en historische<br />
bijzonderheden binnen één ‘herkenbaar, typisch gebied’ liggen en door deze<br />
‘identiteit’ eigenlijk voor een vorm van bescherming in aanmerking zouden moeten<br />
komen of een streng toezicht bij toekomstige ontwikkeling. Het is natuurlijk geen<br />
toeval dat deze cultuurhistorische ensembles vooral binnen enkele van de huidige<br />
archeologische kerngebieden liggen.<br />
196
RAAP-rapport 1741<br />
Behoud van delen van dat landschap zijn hard nodig en moet niet worden verward<br />
met behoudzucht of angstvallig vast willen houden aan het verleden. Juist die<br />
continue vernieuwing heeft het huidige landschap gemaakt tot wat het nu is,<br />
archeologische resten en cultuurhistorie die van plek tot plek verschillen.<br />
7.3.3.2 Criteria<br />
Om bescherming van cultuurhistorisch waardevolle gebieden mogelijk te maken,<br />
worden in deze paragraaf de meest opvallende terreinen die op basis van<br />
aardkundige, archeologische, historisch geografische en bouwkundige kenmerken<br />
een uniek ensemble binnen de <strong>gemeente</strong> en mogelijk zelfs binnen Nederland vormen,<br />
voor bescherming voorgedragen. Daarbij is rekening gehouden met:<br />
- de ruimtelijke verspreiding over de <strong>gemeente</strong> <strong>Roermond</strong>;<br />
- de ligging ten opzichte van de vier hoofdlandschapstypen in de <strong>gemeente</strong><br />
<strong>Roermond</strong> (Hoogterras, Pleniglaciale terras, Laat Glaciale terras, Holocele<br />
rivierdalen), bij voorkeur grotere landschappelijke eenheden en zo mogelijk<br />
zelfs het combineren van verschillende landschapstypen. Deze achterliggende<br />
gedachte is ook op landelijk niveau toegepast in de <strong>Archeo</strong>logiebalans (ROB,<br />
2002);<br />
- de herkenbaarheid van geologische processen die het landschap hebben<br />
gevormd;<br />
- de aanwezigheid van bijzondere archeologische resten uit zo veel mogelijk<br />
verschillende, en/of juist voor <strong>Roermond</strong> kenmerkende, perioden;<br />
- de aanwezigheid van (naar verwachting) een diversiteit aan vindplaatstypen;<br />
- de archeologische verwachting (bij voorkeur gebieden met een hoge verwachting);<br />
- de (verwachte) gaafheid van de bodem en de kwaliteit van de archeologische en<br />
cultuurhistorische resten;<br />
- de aanwezigheid van zichtbare cultuurhistorische resten;<br />
- de aanwezigheid van karakteristieke historisch geografische patronen;<br />
- de invulling van toekomstige ontwikkelingen in het kader van het Ontwerp van<br />
het Provinciaal Omgevingsplan Limburg (POL), het reconstructieplan Noord- en<br />
Midden-Limburg (Provincie Limburg, 2004).<br />
7.3.3.3 Waardevolle gebieden<br />
Aan de hand van de archeologische en landschappelijke gegevens worden acht<br />
gebieden voor bescherming voorgedragen die in meer of mindere mate aan de<br />
gestelde criteria voldoen (zie kaartbijlage 5):<br />
1. De Straat/Thuserhof<br />
2. Wieler<br />
3. Asselt<br />
4. Swalmen Groenewoud<br />
197
RAAP-rapport 1741<br />
5. Zuidewijk Spick<br />
6. Kitskensberg<br />
7. Roerdal bij Melick<br />
8. Mariahoeve<br />
Opgemerkt wordt dat het slechts een voordracht van terreinen vormt, op basis van de<br />
persoonlijke keuzes van de auteurs van dit rapport.<br />
Als uiteindelijk de wens bestaat om tot een bepaalde planologische of beleidsmatige<br />
bescherming over te gaan, is een gedetailleerd bureau- en/of waarderend<br />
archeologisch/cultuurhistorisch onderzoek nodig om te besluiten of dit daadwerkelijk<br />
zinvol is.<br />
Het dient aanbeveling de gebieden wettelijk te beschermen of minstens<br />
ontwikkelingen aan banden te leggen om de sterke band die nog bestaat tussen het<br />
landschap en het menselijk gebruik te waarborgen. Eventuele nieuwe ontwikkelingen<br />
dienen zoveel mogelijk aan te sluiten op bestaande structuren. Hieronder worden de<br />
belangrijkste archeologische en cultuurhistorische kenmerken van elk gebied kort<br />
toegelicht.<br />
Wieler<br />
Wieler is geselecteerd als waardevol gebied omdat het op alle criteria aangaande<br />
aardkunde, archeologie, historische geografie en historische bouwkunde hoog scoort.<br />
Het gebied lijkt wat betreft landschappelijke situering veel op Asselt, maar biedt<br />
zowel landschappelijk als archeologisch voldoende onderscheidende kwaliteiten<br />
om het als afzonderlijk waardevol gebied aan te duiden. Met name de ligging op de<br />
terrasrand aan de meanderende Swalm is kenmerkend voor het gebied (figuur 68).<br />
Bij de begrenzing van het gebied is getracht alle landschappelijke onderdelen en de<br />
belangrijkste archeologische vindplaatsen te omvatten.<br />
Bijzondere kenmerken<br />
- Aardkunde: het gebied is gelegen op de terrasrand die de overgang vormt<br />
van het laat glaciale Maasterras naar het holocene Maasdal. Een aardkundige<br />
bijzonderheid is het feit dat de Swalm zich steil in de terrasrand heeft ingesleten<br />
en vervolgens een oude holocene Maasmeander volgt, waar het riviertje de ruimte<br />
heeft om uitgebreide menaders te maken. In het noorden van het gebied is de<br />
Teutebeek door de terrasrand heen gegraven om vervolgens uit te monden in de<br />
Swalm.<br />
- <strong>Archeo</strong>logie: de terrasrand vormt een gradiëntsituatie waarop archeologische<br />
resten uit verschillende perioden voorkomen, waaronder kampementen uit de<br />
Steentijd, steen- en een pottenbakkerij uit de Romeinse tijd en losse vondsten uit<br />
de Vroege en Late Middeleeuwen. Met name de terrasrand kent daarom een hoge<br />
198
RAAP-rapport 1741<br />
archeologische verwachting. Het gebied omvat bovendien de historische kern van<br />
Wieler, waar reeds langdurig bewoning heeft plaatsgevonden. In het Swalmdal<br />
kunnen rituele deposities en afvaldumps van zowel het historische Wieler als<br />
oudere voorgangers verwacht worden.<br />
- Historische geografie: het gebied vormt een historisch gegroeide<br />
landbouwenclave, waar de samenhang met het landschappelijk substraat nog<br />
duidelijk herkenbaar is, met de akkerlanden op het goed ontwaterde vruchtbare<br />
laat glaciale Maasterras en de weidegronden in de natte holocene Maasmeander.<br />
- Historische bouwkunde: het gebied omvat de historische kern van Wieler, die niet<br />
verstoord is door nieuwbouw. Tot de kern behoort de hoeve Wijlerhof, voor het<br />
eerst genoemd in 1346.<br />
Realisatie van in het POL gestelde doelen<br />
De combinatie van een bijzondere landschappelijke ligging die reeds lang voor<br />
de mens interessant is geweest en de duidelijk herkenbare historische geografie,<br />
maken dat het gebied een hoge ensemblewaarde heeft. Door het gebied rond<br />
Wieler aan te wijzen als een beschermd cultuurhistorisch waardevol gebied wordt<br />
de unieke geomorfologische situatie, waar verschillende terrasniveaus elkaar<br />
oversnijden en door de Swalm aaneengeregen worden, veiliggesteld. Doordat de<br />
Swalm vrij haar gang kan blijven gaan zullen nieuwe meanders ontstaan en oude<br />
afgesneden, waardoor actief nieuwe aardkundige waarden worden gevormd. Op dit<br />
landschappelijk <strong>knooppunt</strong> ligt Wieler als een klein gehucht. Door uitbreidingen van<br />
Wieler tegen te gaan, wordt de verstening van het landelijk gebied voorkomen. Dit<br />
199<br />
Figuur 68. Wieler<br />
gelegen op de terrasrand.<br />
Op de<br />
voorgrond de meanderende<br />
Swalm.
Figuur 69. Asselt<br />
gezien vanuit het<br />
Holocene Maasdal.<br />
De terrasrand is duidelijk<br />
herkenbaar.<br />
RAAP-rapport 1741<br />
betekent niet dat Wieler zich niet kan ontwikkelen. Met name agrarisch en (natuur)<br />
recreatief gebruik kan bijdragen aan het behoud van de historisch gegroeide<br />
samenhang tussen het landgebruik en het landschappelijk substraat.<br />
Asselt<br />
De selectie van Asselt als cultuurhistorisch waardevol gebied sluit aan bij de actuele<br />
benoeming van Asselt als beschermd dorpsgezicht. Het gebied is evenals Wieler<br />
gelegen op de overgang van het laat glaciale terras naar het holocene Maasdal<br />
(figuur 69). Asselt onderscheidt zich echter door de aanwezigheid van de Romaanse<br />
St. Dionysiuskerk op een uitstulping van het laat glaciale terras en de historische<br />
betekenis van Asselt als uitvalsbasis voor de noormannen. Bij de begrenzing van het<br />
gebied is rekening gehouden met de terrasrand en de begrenzing van de historische<br />
kern van Asselt.<br />
Bijzondere kenmerken<br />
- Aardkunde: het gebied is gelegen op de terrasrand die de overgang vormt van<br />
het laat glaciale Maasterras naar het holocene Maasdal, waarbij het laat glaciale<br />
terras diep het Holocene Maasdal inwigt. Aan de oostzijde wordt het gebied<br />
begrensd door een oude laat glaciale stroomgeul van de Maas.<br />
- <strong>Archeo</strong>logie: het gebied in en rond Asselt kent een archeologisch zeer rijk<br />
verleden. Er bevinden zich kampementen van jager-verzamelaars op de<br />
terrasrand, een vindplaats uit de IJzertijd, vindplaatsen uit de Romeinse tijd<br />
(waaronder minstens één met imposante steenbouw),vindplaatsen uit de Vroege<br />
200
RAAP-rapport 1741<br />
Middeleeuwen (waaronder twee met stenen funderingen en de St. Dionysiuskerk)<br />
en resten uit de Late Middeleeuwen (waaronder een pottenbakkerij). Asselt<br />
wordt voor het eerst genoemd in 860, waarbij wordt gesproken over de<br />
aanwezigheid van een koninklijke palts (palatium regium), die in 881 of 882 door<br />
de Noormannen wordt veroverd om als uitvalsbasis te dienen voor plundertochten<br />
in het Maas- en Rijnland. Enkele in de Maas aangetroffen viking zwaarden zijn<br />
hiervan nog de stille getuigen. Voor Asselt en de terrasrand geldt dan ook een<br />
hoge archeologische verwachting. In het Maasdal kunnen naast resten van<br />
infrastructuur (wegen, aanlegplaatsen) rituele deposities en afvaldumps verwacht<br />
worden.<br />
- Historische geografie: de historisch geografische situatie is vergelijkbaar met<br />
Wieler. In Asselt is een groot deel (ten noorden van Asselt) van de historisch<br />
gegroeide verdeling met akkers op het laat glaciale terras en graslanden in het<br />
holocene Maasdal echter verloren gegaan als gevolg van de recente grindwinning.<br />
Met name het laat glaciale terras en de steilrand zijn echter nog duidelijk<br />
herkenbaar en als waardevol te beschouwen.<br />
- Historische bouwkunde: evenals bij Wieler geldt voor Asselt dat de historische<br />
kern vrijwel niet verstoord is. Tijdens opgravingen zijn in Asselt funderingsresten<br />
van Romeinse gebouwen aangetroffen. Aan het maaiveld zijn de St. Dionysiuskerk<br />
en de ten oosten daarvan gelegen hoeve de Asselterhof historisch waardevolle<br />
bouwwerken.<br />
Realisatie van in het POL gestelde doelen<br />
Hoewel de gaafheid van Asselt sterk is aangetast door de grindwinning, is nog altijd<br />
duidelijk zichtbaar, waarom Asselt altijd een interessante bewoningsplaats is geweest,<br />
en een rijke historie heeft. Daarom heeft het gebied een hoge ensemblewaarde.<br />
Door het gebied aan te wijzen als beschermd cultuurhistorisch waardevol gebied kan<br />
de zichtbaarheid van de historische gebeurtenissen bewaard blijven en het gebied<br />
haar eigen identiteit behouden. Het is hierbij belangrijk dat verdere aantasting van<br />
het landschap door grindwinning wordt voorkomen. Asselt zou vooral als toeristische<br />
trekpleister een economische impuls kunnen krijgen, waarbij bestaande bebouwing<br />
een nieuwe functie kan krijgen en daarmee behouden wordt.<br />
Swalmdal Groenewoud<br />
De aanwijzing van het gebied Swalmdal Groenewoud als cultuurhistorisch waardevol<br />
gebied komt voort uit de wens om afzonderlijke archeologische monumenten<br />
een meerwaarde te geven door ze op te nemen in een ensemble. In Swalmdal<br />
Groenewoud bevinden zich meerdere archeologische monumenten uit verschillende<br />
perioden, die daar liggen vanwege de specifieke landschappelijke situatie. Door<br />
de monumenten te combineren ontstaat een sterker geheel dat een verhaal vertelt<br />
over het gebruik van dat gebied door de tijd. Bij de begrenzing is zodoende getracht<br />
vindplaatsen uit zoveel mogelijk periode te omvatten.<br />
201
RAAP-rapport 1741<br />
Bijzondere kenmerken<br />
- Aardkunde: het gebied omvat een deel van het Swalmdal, waar het zich diep heeft<br />
ingesneden in het Pleniglaciale Maasterras. Centraal in het gebied knijpt het dal,<br />
wat het bij uitstek geschikt maakte als oversteekplaats (figuur 70).<br />
- <strong>Archeo</strong>logie: in het gebied en daaromheen komen vindplaatsen voor uit<br />
vrijwel alle archeologische perioden. Al in de Steentijd is het gebied erg in trek<br />
geweest getuige het grote aantal kampementen uit verschillende perioden op<br />
de zuidoever. Vanwege de versmalling in het beekdal was het gebied geschikt<br />
als oversteekplaats. Het is niet voor niets dat de Romeinse weg van Heerlen<br />
naar Xanten die door het oostelijk deel van het onderzoeksgebied loopt, in deze<br />
zone de Swalm oversteekt. Waarschijnlijk bevond zich hier ook een kruispunt<br />
met een oost-west lopende weg, waaraan een Romeinse villa lag. Hoewel niet<br />
bekend, is het gebied ongetwijfeld ook in andere perioden geschikt geweest voor<br />
beekovergangen. Dit blijkt onder andere uit het feit dat zich verder noordoostelijk<br />
een complex met grafheuvels uit de Bronstijd bevindt, die vaak als landmark waren<br />
gesitueerd langs routes. De meest interessante gegevens uit het gebied betreffen<br />
de resten uit de Late Romeinse tijd en Merovingische periode, die bijzonder<br />
zeldzaam zijn in Nederland.<br />
- Dat de Swalm ook als een hindernis of grens kon worden beschouwd, blijkt<br />
uit het feit dat het in de Late Middeleeuwen/Nieuwe tijd deel uitmaakt van de<br />
verdedigingslinie rond Swalmen en de landweer er op werd aangesloten. Al de<br />
beschreven elementen zijn in het landschap bewaard gebleven. Voor zowel de<br />
flanken van het Swalmdal als de dalbodem geldt dan ook een hoge archeologische<br />
verwachting.<br />
- Historische geografie: hoewel de Swalm tegenwoordig niet meer in het gebied<br />
Swalmdal Groenewoud wordt overgestoken, blijkt de bijzondere geografische<br />
ligging nog duidelijk uit de aanwezige vindplaatsen. Wat op een bijzondere wijze<br />
zichtbaar is gebleven, is hoe de landweer aansluit op de natuurlijke barrière van<br />
de Swalm.<br />
- Historische bouwkunde: de meest waardevolle historische bouwkunde bevindt<br />
zich onder de grond te plaatse van de Romeinse villa. Boven de grond is de hoeve<br />
Groenewoud een historisch waardevol gebouw.<br />
Realisatie van in het POL gestelde doelen<br />
Vanwege de ligging van het gebied in een natuurlijk bosgebied, is het nauwelijks<br />
bedreigd door ruimtelijke ontwikkelingen. Vindplaatsen en historisch geografische<br />
relicten zijn daardoor bewaard gebleven, waardoor het gebied een uitzonderlijk<br />
hoge ensemblewaarde heeft, zeker wanneer daarbij ook de wijdere omgeving wordt<br />
betrokken. Desondanks vormt het industrieterrein ten noorden van het gebied wel<br />
degelijk een bedreiging. Door het gebied Swalmdal Groenewoud aan te wijzen<br />
als beschermd cultuurhistorisch waardevol gebied valt deze dreiging weg en kan<br />
de ensemblewaarde gehandhaafd blijven. Belangrijk daarbij is om het gebied niet<br />
202
RAAP-rapport 1741<br />
volledig met bos te laten begroeien. Door delen open te houden kan bijvoorbeeld het<br />
Swalmdal als geomorfologische eenheid beter herkenbaar gemaakt worden, of de<br />
landweer zichtbaar worden gemaakt.<br />
De Straat/Thuserhof<br />
Het gebied de Straat/Thuserhof is niet zozeer aangewezen vanwege archeologische<br />
rijkdom, maar vanwege de historisch geografische en aardkundige waarde. Het<br />
gebied is een <strong>knooppunt</strong> van een groot aantal verschillende landschappelijke<br />
eenheden, die door de mens elk op een unieke wijze zijn gebruikt (figuur 71). De<br />
hoeves die ooit werden aangelegd om het gebied te ontginnen zijn nog steeds als<br />
afzonderlijke wooneilanden herkenbaar. Bij de begrenzing van het gebied is getracht<br />
dit unieke landscahppelijke <strong>knooppunt</strong> zoveel mogelijk recht te doen.<br />
Bijzondere kenmerken<br />
- Aardkunde: de basis van het gebied wordt gevormd door het Pleniglaciale terras<br />
dat in het laat glaciaal is aangesneden door de Maas, waardoor een duidelijke<br />
steilrand is ontstaan en een oude stroomgeul, die grofweg de westelijke<br />
begrenzing van het gebied vormt. In het Vroeg Holoceen is het oostelijk deel<br />
van het gebied afgedekt met rivierduinzanden. Gedurende het Holoceen is het<br />
gebied versneden door de Maasnielderbeek die vanaf het hoogterras kwam, dat<br />
vanuit het gebied de Straat/Thuserhof in het oosten herkenbaar is als een hoge<br />
steilrand. Een aardkundige bijzonderheid is de Maasnielderbeek die als het ware<br />
203<br />
Figuur 70. De Swalm<br />
op de plaats waar<br />
het dal smal is en<br />
de Romeinse weg<br />
de rivier over zou<br />
moeten steken.
Figuur 71. Landbouwgronden<br />
bij de Straat.<br />
Op de voorgrond de<br />
Maasnielderbeek, op<br />
de achtergrond de<br />
laag gelegen voormalige<br />
Maasgeul.<br />
RAAP-rapport 1741<br />
van het Pleniglaciale terras af valt om vervolgens haar weg in de oude Maasgeul<br />
te vervolgen.<br />
- <strong>Archeo</strong>logie: archeologische vindplaatsen komen in het gebied slechts beperkt<br />
voor (een kampement uit de Steentijd, een Romeins grafveld en enkele losse<br />
vondsten), wat waarschijnlijk te wijten is aan het feit dat er in het verleden weinig<br />
onderzoek heeft plaatsgevonden. Het gebied heeft echter zeker archeologische<br />
potentie gezien het voorkomen van gradientsituaties en vruchtbare gronden en<br />
een ligging die waarschijnlijk vlakbij de Romeinse weg van Xanten naar Heerlen<br />
ligt. Het gebied kent dan ook grotendeels een hoge archeologische verwachting.<br />
- Historische geografie: het gebied vormt een historisch gegroeide<br />
landbouwenclave, ingeklemd tussen de bebouwde kom van <strong>Roermond</strong> en<br />
de bossen van de Melickerheide. De historische verkavelingspatronen en de<br />
samenhang met het landschappelijk substraat zijn nog duidelijk herkenbaar. De<br />
akkers liggen centraal in het gebied op de vruchtbare rand van het pleniglaciale<br />
Maasterras, de graslanden in het westen in de oude laat glaciale Maasgeul<br />
en de woeste gronden op de rivierduinen in het oosten. De oude hoeves van<br />
waaruit het gebied ontgonnen werd, liggen nog altijd als kernen temidden van de<br />
landbouwgronden.<br />
- Historische bouwkunde: de Thuserhof en de Straat zijn historisch gegroeide<br />
gehuchtjes, ontstaan vanuit de eerste ontginningsboerderijen. In beide gehuchtjes<br />
bevinden zich nog veel historische gebouwen.<br />
204
RAAP-rapport 1741<br />
Realisatie van in het POL gestelde doelen<br />
De historische geografische eigenschappen van het gebied zijn nauwelijks aangetast,<br />
waardoor het gebied de Straat/Thuserhof zeer waardevol is. Het gebied profiteert op<br />
een vreemde wijze van een van de grootste verstoorders in het onderzoeksgebied:<br />
de A73. Door de aanleg van deze snelweg is het gebied totaal geïsoleerd geraakt<br />
van de stad <strong>Roermond</strong>. Hierdoor bestaat de mogelijkheid dat het gebied als het ware<br />
vergeten wordt, wat in feite een redding kan betekenen van de unieke samenhang<br />
tussen landgebruik en het landschappelijk substraat in het gebied. Het typische<br />
karakter als <strong>knooppunt</strong> van verschillende landschappelijke eenheden in het gebied is<br />
nergens zo sterk, wat het met de Thuserhof en de Straat daarin als ontginningskernen<br />
een zeer eigen identiteit verschaft. Het agrarisch gebruik vormt de economische<br />
drager van dit gebied en dient zoveel mogelijk gehandhaafd te worden.<br />
Zuidewijk Spick<br />
Het gebied Zuidewijk Spick lijkt qua landschappelijke ligging erg op het gebied<br />
de Straat/Thuserhof, eveneens op de overgang van het Pleniglaciale terras naar<br />
het laat glaciale terras met een oude Maasgeul en oeverwallen. Wat dit gebied<br />
bijzonder maakt is de aanwezigheid van een uitblazingsbekken, een terrein met<br />
bewoningssporen uit verschillende Steentijd perioden en het versterkte huis Zuidewijk<br />
Spick gelegen in de oude Maasgeul. Bij de begrenzing is rekening gehouden met de<br />
geomorfologische eenheden en de aanwezige archeologische waarden.<br />
Bijzondere kenmerken<br />
- Aardkunde: het gebied is gelegen op de overgang van het Pleniglaciale<br />
Maasterras naar het laat glaciale Maasterras, waarin nog duidelijk de oude<br />
geulen en oeverwallen herkenbaar zijn. In het noordelijk deel van het gebied is de<br />
steilrand verstoven en is een uitblazingsbekken ontstaan met ten oosten daarvan<br />
de bijbehorende stuifduinen.<br />
- <strong>Archeo</strong>logie: archeologisch gezien is het gebied vooral in de Steentijd en<br />
de Nieuwe tijd van belang geweest. Op de terrasrand ingeklemd tussen het<br />
uitblazingsbekken en de Peelrandbreuk komen kampementen van jagers en<br />
verzamelaars uit verschillende perioden voor. Ook voor de landbouwers bleek het<br />
een geschikte locatie, want in het gebied komen zowel een nederzettingsterrein<br />
als een urnenveld uit de IJzertijd voor. In de Nieuwe tijd is nuttig gebruik gemaakt<br />
van de natte situatie in de oude Maasgeul, door er een met grachten versterkt huis<br />
te plaatsen. Voor de hogere delen in het gebied geldt een hoge archeologische<br />
verwachting, terwijl in de natte delen met name beekovergangen (met kans op<br />
rituele deposities?) worden verwacht.<br />
- Historische geografie: in het gebied is optimaal gebruik gemaakt van de natuurlijke<br />
omstandigheden door de bouw van een versterkt huis bij de laagte ten behoeve<br />
van de wateraanvoer voor de grachten. Ook het landgebruik sluit nauw aan bij het<br />
205
Figuur 72. Het<br />
omgrachte huis Zuidewijk<br />
Spick.<br />
RAAP-rapport 1741<br />
landschappelijk substraat, met elzenbossen in de lage geulen en akkers op de<br />
hogere oeverwallen en de terrasrand.<br />
- Historische bouwkunde: het gebied omvat het zuidelijk deel van de historische<br />
kern Boukoul, met Zuidewijk Spick als zeer waardevol gebouw (figuur 72).<br />
Realisatie van in het POL gestelde doelen<br />
Het gebied de Zuidewijk Spick vormt een aantrekkelijk landschap, omdat het<br />
op korte afstand veel verschillende herkenbare geomorfologische eenheden<br />
omvat, waar de mens door de tijd heen vernuftig gebruik van heeft gemaakt.<br />
Door het gebied aan te wijzen als cultuurhistorisch waardevol gebied kan deze<br />
herkenbaarheid veiliggesteld worden. Het gebied biedt uitgelezen mogelijkheden<br />
voor excursies om geïnteresseerden en bijvoorbeeld scholieren inzicht te geven in de<br />
ontstaansgeschiedenis van het landschap en de aanwezigheid van de mens daarin.<br />
Mariahoeve<br />
De bijzonderheid van het gebied Mariahoeve schuilt in de bijzondere geologische<br />
fenomenen die bepalend zijn geweest voor de aard van het landschap en de wijze<br />
waarop de mens het vervolgens in fases in gebruik heeft genomen. In het gebied is de<br />
Peelrandbreuk zichtbaar als trede in het landschap, omgeven door natte wijstgronden<br />
met een specifieke beemdenverkaveling en dat alles aan de voet van het Hoogterras<br />
(figuur 73). Bij de begrenzing van het gebied is met name rekening gehouden met de<br />
geologische fenomenen.<br />
206
RAAP-rapport 1741<br />
Bijzondere kenmerken<br />
- Aardkunde: het is gelegen op het Pleniglaciale Maasterras aan de voet van het<br />
Hoogterras en wordt doorsneden door de Peelrandbreuk die als een steilrand<br />
zichtbaar is. De combinatie van kwel van het Hoogterras met de Peelrandbreuk als<br />
barriere in de grondwaterstroming heeft geleid tot natte wijstgronden.<br />
- <strong>Archeo</strong>logie: het gebied is nooit echt geschikt geweest voor bewoning. De<br />
natte kwelsituatie wijst er wel op dat mogelijk moerasijzererts in de ondergrond<br />
aanwezig is, dat voor de productie van ijzer kan zijn gebruikt. Met name<br />
in de voormalige vennen kunnen rituele deposities verwacht worden. De<br />
ontoegankelijkheid van het gebied maakte het wel geschikt om er zich in te<br />
verbergen. De schans in het westelijk deel ligt hier dan ook niet voor niets.<br />
Volgens een schriftelijke mededeling van dhr. W. Luys (d.d. 26 juli 2006) betreft<br />
het echter geen schans, maar een moated site. Hier was boerderij Hof de Boeshei/<br />
Boshei gelegen. Tot midden 19de eeuw heeft er nog water in de gracht gestaan.<br />
- Historische geografie: Oorspronkelijk was het gebied Mariahoeve een<br />
vennengebied, maar door de aanleg van lange evenwijdige sloten is het gebied<br />
ontgonnen. Op deze wijze is de voor <strong>Roermond</strong> unieke beemdenstructuur<br />
ontstaan.<br />
- Historische bouwkunde: Hof de Boeshei en de Mariahoeve vormen de historisch<br />
waardevolle bouwwerken in het gebied.<br />
207<br />
Figuur 73. De langgerektebeemdenverkaveling<br />
op de<br />
wijstgronden voor het<br />
hoogterras.
Figuur 74. Uitgesproken<br />
hoogteverschillen<br />
in gebied Kitskensberg.<br />
RAAP-rapport 1741<br />
Realisatie van in het POL gestelde doelen<br />
De wijstgronden met beemdenstructuur en in combinatie met de zichtbare<br />
Peelrandbreuk, zorgen ervoor dat het gebied Mariahoeve een uniek landschap<br />
vertegenwoordigt binnen de <strong>gemeente</strong> <strong>Roermond</strong>. De beemden en ook de<br />
Peelrandbreuk laten zich echter aflezen door zeer subtiele hoogteverschillen. Door<br />
het gebied aan te wijzen als cultuurhistorisch waardevol beschermd gebied valt<br />
de dreiging van egalisatie weg. De beemdenstructuur heeft een onmiskenbaar<br />
landbouwkundige oorsprong, waardoor extensieve landbouw een geschikte<br />
beheersvorm vormt om het unieke karakter veilig te stellen.<br />
Kitskensberg<br />
Sinds de aanleg van de nieuwe rondweg ten oosten van <strong>Roermond</strong>, die Melick met<br />
Swalmen verbindt, vormt de Kitskensberg een geïsoleerd gebied met een haast<br />
parkachtig karakter. Vanaf de doorgaande weg is het niet zichtbaar, maar een afslag<br />
op een van de landweggetjes legt een rustig en zeer reliëfrijk gebied bloot. De<br />
begrenzing is gebaseerd op de natuurlijke omwalling van het gebied met rivierduinen.<br />
Bijzondere kenmerken<br />
- Aardkunde: het gebied omvat een uitblazingsbekken omringd door rivierduinen,<br />
waardoor een geïsoleerde laagte is ontstaan. Op korte afstand komen daardoor<br />
aanzienlijke hoogteverschillen voor (figuur 74).<br />
- <strong>Archeo</strong>logie: archeologische resten bevinden zich voornamelijk op de<br />
hogere delen aan de randen van het gebied. Het gaat voornamelijk om<br />
208
RAAP-rapport 1741<br />
vuursteenvindplaatsen en enkele losse vondsten uit de Romeinse tijd en de<br />
Vroege Middeleeuwen. Voor de hoge randen geldt een hoge archeologische<br />
verwachting.<br />
- Historische geografie: het landgebruik is sinds de 19e eeuw vrijwel onveranderd,<br />
met landbouwgronden in het vlakke bekken en bos/heide op de hoge en droge<br />
rivierduinen.<br />
- Historische bouwkunde: het gebied is vrijwel onbebouwd, wat het een rustig,<br />
parkachtig karakter geeft, ondanks, of misschien wel dankzij, dat het ligt<br />
ingeklemd tussen de rondweg en de bebouwde kom van <strong>Roermond</strong>.<br />
Realisatie van in het POL gestelde doelen<br />
De hoge waarde van het gebied Kitskensberg is te danken aan het feit dat het<br />
verborgen ligt tussen de drukte van <strong>Roermond</strong> en het doorgaande verkeer. Door de<br />
hoge omwalling met rivierduinen is het gebied zeer besloten en dringt de hectiek van<br />
de stad niet door. Door het gebied als cultuurhistorisch waardevol beschermd gebied<br />
aan te wijzen blijft dit karakter behouden en kan het bij uitstek dienen als stadpark om<br />
zich even terug te trekken uit de drukte. De hoogteverschillen en het vrijwel ontbreken<br />
van bebouwing geven het een voor <strong>Roermond</strong> en voor Nederland uniek karakter.<br />
Roerdal bij Melick<br />
Het Roerdal bij Melick sluit eigenlijk direct aan op het gebied Kitskensberg. Het<br />
gebied biedt een bijzonder wijds zicht op het Roerdal en de actieve insnijding van de<br />
rivier. Het dal is herkenbaar als een groene slinger te midden van de akkergronden op<br />
de hogere delen. De randen wiggen vaak diep het dal in (figuur 75) en vormen reeds<br />
lange tijd geschikte bewoningslocaties. Met name de Zwarte berg is een opvallende<br />
en imposante verschijning, een hoge terrasrand die ver in het Roerdal in wigt. Bij de<br />
begrenzing is rekening gehouden met de natuurlijke begrenzing van het dal en de op<br />
de randen aanwezige archeologische waarden.<br />
Bijzondere kenmerken<br />
- Aardkunde: in het gebied is duidelijk zichtbaar hoe de holocene Roer zich in de<br />
oudere afzettingen heeft ingesneden, waarbij duidelijke steilranden zijn gevormd.<br />
Bovendien vindt in het Roerdal nog actief meandering plaats, waarbij nieuwe<br />
meanders worden gevormd en oude worden afgesneden, zoals is gebleken uit een<br />
vergelijk van historische kaarten (§ 3.4).<br />
- <strong>Archeo</strong>logie: hoewel de hogere delen van het Roerdal waarschijnlijk ook geschikt<br />
zijn geweest voor bewoning, bevinden de meeste archeologische resten zich op<br />
plaatsen waar de terrasranden diep het holocene dal in wiggen. Op de Zwarte<br />
Berg, in het uiterste zuiden, bevinden zich nederzettingsresten uit de Romeinse<br />
tijd, de Vroege en Late Middeleeuwen. Op een noordelijker gelegen uitstulpsel<br />
bevindt zich een Romeins grafveld. Met name voor de hogere randen geldt een<br />
hoge archeologische verwachting.<br />
209
Figuur 75. De Zwarte<br />
Berg wigt diep het<br />
Roerdal in.<br />
RAAP-rapport 1741<br />
- Historische geografie: de historisch gegroeide verdeling met graslanden op de<br />
lage gronden langs de Roer en akkerlanden op de hogere delen is onaangetast.<br />
Hiermee wordt de lage en natte ligging van de Roer zeer inzichtelijk gemaakt.<br />
- Historische bouwkunde: in het Roerdal zijn slechts enkele hogere delen geschikt<br />
voor bewoning. Op één van deze verhogingen ligt de Olderhof die al op de<br />
Tranchotkaart van begin 19e eeuw staat weergegeven.<br />
Realisatie van in het POL gestelde doelen<br />
Vanwege de zichtbaarheid van de processen die het Roerdal hebben gevormd en<br />
de aantrekkelijke diep in het dal reikende (hoge) terrasranden vormt het gebied<br />
Roerdal Melick een zeer waardevol gebied. De kracht van het gebied schuilt in het<br />
feit dan het gebied vanaf de doorgaande weg N293 voor elke voorbijganger zichtbaar<br />
en bereikbaar is. Dit biedt grote mogelijkheden om de mens bewust te maken<br />
van het bijzondere landschap van de <strong>gemeente</strong> <strong>Roermond</strong>. Het gebied vormt niet<br />
alleen de facto maar ook van naure een ware toegangspoort tot de <strong>gemeente</strong>: een<br />
landschapsbeeld dat representatief is voor de landschappelijke en cultuurhistorische<br />
waarden die <strong>Roermond</strong> rijk is. Dit kan gerealiseerd worden door het aan te wijzen<br />
als cultuurhistorisch waardevol beschermd gebied. Binnenkomend vanuit het<br />
zuiden vormt het Roerdal de basis voor het samengaan van toerisme, educatie,<br />
duurzaamheid en draagkracht voor de cultuurhistorie in de <strong>gemeente</strong>.<br />
210
RAAP-rapport 1741<br />
7.4 Besluit<br />
Ter verantwoording van de archeologieatlas heeft in eerste instantie een<br />
inventarisatie plaatsgevonden van archeologische vindplaatsen, evenals van<br />
geologische, geomorfologische, bodemkundige en hydrologische gegevens van het<br />
grondgebied. Op grond hiervan is een archeologische verwachtingskaart gemaakt,<br />
met zones met een hoge, lage of onbekende archeologische verwachting.<br />
Vervolgens is een onderzoeksagenda opgesteld, waarin op basis van opvallende<br />
archeologische ensembles uit verschillende perioden lacunes, rijkdommen<br />
en belangwekkende onderzoekthema’s besproken worden.Uiteindelijk zijn 13<br />
zogenoemde huidige archeologische kerngebieden gedefinieerd, gebieden . waarvan<br />
nu al duidelijk is dat zij belangrijke archeologische informatie bevatten en daarom<br />
bijzondere aandacht vereisen.<br />
Met betrekking tot een toekomstig archeologiebeleid zijn vervolgens aanbevelingen<br />
gegeven. Dit is gebeurd op basis van de archeologische verwachtingen en<br />
minimale ondergrenzen voor het verplicht stellen van archeologisch onderzoek.<br />
Door het optrekken van deze ondergrenzen kunnen aan de huidige archeologische<br />
kerngebieden extra aandacht worden verleend.<br />
Tot slot wordt voor enkele kleinere gebieden die niet alleen archeologisch, maar ook<br />
landschappelijk en cultuurhistorisch waardevol zijn, aanbevolen deze te beschermen,<br />
of ontwikkeling alleen onder streng toezicht te laten plaatsvinden.<br />
Naar een archeologiebeleid<br />
De kernvragen voor het archeologiebeleid zijn waar en wanneer is archeologisch<br />
onderzoek nodig, en: welk archeologisch onderzoek is nodig. Deze vragen zouden als<br />
volgt beantwoord kunnen worden:<br />
<strong>Archeo</strong>logisch onderzoek is nodig wanneer de planontwikkeling een bepaalde grootte<br />
heeft bereikt (ondergrens) of binnen een bepaalde afstand tot een vindplaats ligt.<br />
Welk archeologisch onderzoek uitgevoerd dient te worden, hangt af van de fase<br />
binnen AMZ-cyclus, waarbinnen men zich bevindt. Na elke fase (inventariserend,<br />
waarderend en definitief onderzoek) kan een besluit worden genomen, of nader<br />
onderzoek nodig is of vrijstelling ten behoeve van ontwikkeling kan worden gegeven.<br />
De bevoegdheid tot besluiten met betrekking tot de waardering en selectie van<br />
archeologische vindplaatsen en de fasering conform de AMZ-cyclus liggen bij de<br />
<strong>gemeente</strong> <strong>Roermond</strong>. De onderzoeksagenda en de onderzoekthema's van <strong>Roermond</strong><br />
vormen een basis voor de sturing van een inhoudelijke waardering van vindplaatsen<br />
en vraagstellingen aan onderzoek in het algemeen.<br />
211
RAAP-rapport 1741<br />
212
RAAP-rapport 1741<br />
Literatuur<br />
ANWB bv, 2004. Topografische Atlas, schaal 1:25.000; Limburg. ANWB bv, Den Haag.<br />
Arts, N., 1987. De kwaliteit en de toekomst van archeologische en cultuurhistorische objecten<br />
in de boswachterij Leende e.o., provincie Noord-Brabant. Staatsbosbeheer/Fysisch<br />
Geografisch en Bodemkundig Laboratorium, Universiteit van Amsterdam, Tilburg/<br />
Amsterdam.<br />
Arts, N. & J. Deeben, 1981. Prehistorische jagers en verzamelaars te Vessem: een model.<br />
Stichting Brabants Heem, Eindhoven.<br />
Baas, H., B. Mobach & J. Renes, 2005. Leestekens van het landschap; 188<br />
landschapselementen in kort bestek. Landschapsbeheer Nederland, Utrecht.<br />
Beek, van der, n.b. Geologische kaart van de Roerstreek.<br />
Beek, J. van der & G.R. Ellenkamp, 2003. Geologie, bodem en landschap van het centrale<br />
zandlandschap. Afstudeerscriptie. Wageningen UR, Wageningen.<br />
Berendsen, H.J.A., 1996. De vorming van het land. Inleiding in de geologie en geomorfologie.<br />
Van Gorcum, Assen.<br />
Berendsen, H.J.A., 1997. Landschappelijk Nederland. Fysische geografie van Nederland. Van<br />
Gorcum, Assen.<br />
Bloemers, J.H.F, W. Groenman-van Waateringe & H.A. Heidinga (red.), 1993. Voeten in<br />
aarde: een kennismaking met de moderne Nederlandse archeologie. Amsterdam<br />
University Press.<br />
Boer, G.H. de & J.A.M. Roymans, 2002. Landinrichtingsgebied De Hilver; een archeologische<br />
verwachtings- en advieskaart. RAAP-rapport 834. RAAP <strong>Archeo</strong>lo gisch<br />
Adviesbureau, Amsterdam.<br />
Bree, G.W.G. van & R.A.M. van der Molen, 2004. Straatnamen van <strong>Roermond</strong>. Stichting Rura,<br />
<strong>Roermond</strong>.<br />
Broeke, P. van den, H. Fokkens & A. van Gijn, 2005. Een prehistorie van deze tijd. In: L.P.<br />
Louwe Kooijmans, e.a. (red); Nederland in de prehistorie. Bert Bakker, Amsterdam,<br />
17-32.<br />
Broeke, P. van den, 2005. Gaven voor de goden. In: L.P. Louwe Kooijmans, e.a. (red);<br />
Nederland in de prehistorie. Bert Bakker, Amsterdam, 659-678.<br />
Deeben, J. & R. Wiemer, 1999. Het onbekende voorspeld: de ontwikkeling van een indicatieve<br />
kaart van archeologische waarden. In: W.J.H. Willems (red.); Nieuwe ontwikkelingen<br />
in de archeologische monumentenzorg. Nederlandse <strong>Archeo</strong>logische Rapporten 20:<br />
29-42.<br />
213
RAAP-rapport 1741<br />
Deeben, J., D.P. Hallewas & Th.J. Maarleveld, 2002. Predictive modeling in archeological<br />
heritage management of the Netherlands: the indicative map of archeological<br />
values (2nd Generation), Berichten van de Rijksdienst voor het Oudheidkundig<br />
Bodemonderzoek 45: 9-56.<br />
Deeben, J., D.P. Hallewas, J. Kolen & R. Wiemer, 1997. Beyond the Cristal Ball; predictive<br />
modelling as a tool in archaeological heritage management and occupation<br />
history. In: W.J.H. Willems, H. Kars & D.P. Hallewas (red.); Archaeological heritage<br />
management in the Netherlands. Fifty years State Service for archaeological<br />
Investigations. Van Gorcum, Assen/Amersfoort.<br />
Deeben, J. , 2005, De steentijd van Nederland, Meppel (<strong>Archeo</strong>logie 11/12).<br />
Dijk, X.C.C. van, 2007. Gemeente Venlo. Een archeologische verwachtings- en advieskaart.<br />
RAAP-rapport 1473. RAAP <strong>Archeo</strong>logisch Adviesbureau B.V., Amsterdam.<br />
Ellenkamp, G.R., 2006. Eckeltsebeek en Horsterbeek, <strong>gemeente</strong> Bergen (L); een archeologisch<br />
vooronderzoek: een bureauonderzoek en veldinspectie. RAAP-notitie 1716. RAAP<br />
<strong>Archeo</strong>logisch Adviesbureau B.V., Amsterdam.<br />
Ellenkamp, G.R., 2006. Plangebieden Roerkeringen noord en zuid te <strong>Roermond</strong>, <strong>gemeente</strong><br />
<strong>Roermond</strong>; archeologisch vooronderzoek: een bureauonderzoek. RAAP-notitie 2022.<br />
RAAP <strong>Archeo</strong>logisch Adviesbureau B.V., Amsterdam.<br />
Fokkens, H. & N. Roymans (red.), 1991. Nederzettingen uit de bronstijd en de vroege ijzertijd<br />
in de lage landen. Nederlandse <strong>Archeo</strong>logische Rapporten 13. Rijksdienst voor het<br />
Oudheidkundig Bodemonderzoek, Amersfoort.<br />
Fontijn, H., 2002. Sacrificial Landscapes. Cultural Biographies of Persons, Objects and ‘Natural<br />
Places in the Bronze Age of the Southern Netherlands, c. 2300-600 BC. Analecta<br />
Praehistoria Leidensia 33/34, Leiden.<br />
Garde, G. van der, 2002. Stadsuitbreding en stadsommuring in middeleeuws <strong>Roermond</strong>,<br />
Spiegel van <strong>Roermond</strong> 2002, 51-87.<br />
Gaauw, P.G. van der, 1994. Verslag van de veldcontrole t.b.v. de vervaardiging van de<br />
archeologische monumentenkaart van Limburg. RAAP-rapport 85. RAAP<br />
<strong>Archeo</strong>logisch Adviesbureau, Amsterdam.<br />
Geraedts, G.M.C., 1979. Een Romeinse weg tussen Swalm en Roer in kaart gebracht.<br />
Roerstreek 11, 93-96.<br />
Gerrets, D.A. & G. Williams, in druk, Definitieve <strong>Archeo</strong>logische Opgraving Rijksweg 73-Zuid:<br />
DO-E14, Swalmen–Nieuwenhof, <strong>Archeo</strong>logisch Onderzoek in het tracé van de<br />
Rijksweg 73.<br />
Gerritsen, F., 2001. Local identities. Landscape and community in the late prehistoric Meuse-<br />
Demer-Scheldt region. PhD Thesis Vrije Universiteit, Amsterdam.<br />
Gerritsen, F. & E. Rensink (eds.), 2004. Beekdallandschappen in archeologisch perspectief.<br />
Een kwestie van onderzoek en monumentenzorg, Nederlanse <strong>Archeo</strong>logische<br />
Rapporten (NAR) 28, Amersfoort.<br />
214
RAAP-rapport 1741<br />
Groenewoudt, B.J., 2000. Uniek mesolithisch bot in een beekdal bij Zutphen. <strong>Archeo</strong>logische<br />
Monumentenzorg, Nieuwsbrief van de Rijksdienst voor het Oudheidkundig<br />
Bodemonderzoek 1: 23-24. Rijksdienst voor het Oudheidkundig Bodemonderzoek,<br />
Amersfoort.<br />
Heunks, E. & J.A.M. Roymans, 2000. Ruilverkavelingsgebied Baarle-Nassau; een<br />
gedetailleerde archeologische advieskaart. RAAP-rapport 560. Stichting RAAP,<br />
Amsterdam.<br />
Heunks, E., 2006. Gemeente Geldermalsen - Beleidsnota <strong>Archeo</strong>logische Monumentenzorg;<br />
naar een realistische en duurzame omgang met het archeologisch erfgoed. RAAPrapport<br />
1384. RAAP <strong>Archeo</strong>logisch Adviesbureau B.V., Amsterdam.<br />
Hiddink, H.A., 2003: Het grafritueel in de Late IJzertijd en Romeinse tijd in het Maas-Demer-<br />
Scheldegebied, in het bijzonder van twee grafvelden bij Weert, Amsterdam,<br />
Zuidnederlandse <strong>Archeo</strong>logische Rapporten 11.<br />
Hiddink, H.A., 2005: <strong>Archeo</strong>logisch onderzoek aan de Beekseweg te Lieshout (Gemeente<br />
Laarbeek, Noord-Brabant), Amsterdam, Zuidnederlandse <strong>Archeo</strong>logische Rapporten<br />
18.<br />
Janssen, C.R., 1974. Verkenningen in de Palynologie. Oosthoek, Scheltema & Holkema,<br />
Utrecht.<br />
Koeman, C. & J.C. Visser, 1998. De stadsplattegronden van Jacob van Deventer, map 8:<br />
Nederland: Noord-Brabant en Limburg. Canaletto, Alphen aan den Rijn.<br />
Koninklijke bibliotheek van België, 1965. Kabinetskaart van de Oostenrijkse Nederlanden<br />
opgenomen op initiatief van Graaf de Ferraris.<br />
Kooistra, L.I., 1996. Borderland farming: possibilities and limitations of farming in the Roman<br />
period and early Middle Ages between the Rhine and Meuse. Van Gorcum/ROB,<br />
Assen/Amersfoort.<br />
Landesvermessungsamt Nordrhein-Westfalen, 1967. Kartenaufnahme der Rheinlande<br />
durch Tranchot ind v. Müffling 1803-1820, schaal 1:25.000. Kaartblad 46 <strong>Roermond</strong>.<br />
Landesvermessungsamt Nordrhein-Westfalen.<br />
Landesvermessungsamt Nordrhein-Westfalen, 1969a. Kartenaufnahme der Rheinlande<br />
durch Tranchot ind v. Müffling 1803-1820, schaal 1:25.000. Kaartblad 39 Swalmen.<br />
Landesvermessungsamt Nordrhein-Westfalen.<br />
Landesvermessungsamt Nordrhein-Westfalen, 1969b. Kartenaufnahme der Rheinlande<br />
durch Tranchot ind v. Müffling 1803-1820, schaal 1:25.000. Kaartblad 40 Brüggen.<br />
Landesvermessungsamt Nordrhein-Westfalen.<br />
Landesvermessungsamt Nordrhein-Westfalen, 1969c. Kartenaufnahme der Rheinlande durch<br />
Tranchot ind v. Müffling 1803-1820, schaal 1:25.000. Kaartblad 47 Herkenbosch.<br />
Landesvermessungsamt Nordrhein-Westfalen.<br />
Leusen, M. van & H. Kamermans, red., 2005. Predictive modelling for archaeological<br />
heritatage management: a research agenda. Nederlandse <strong>Archeo</strong>logische Rapporten<br />
29.<br />
215
RAAP-rapport 1741<br />
Linssen, J., 1971. Kroniek van de <strong>Roermond</strong>se watermolens. Publications de la societe<br />
historique et archeologique dans le Limbourg: jaarboek van Limburgs geschieden<br />
oudheidkundig genootschap 1971-1972; blz. 81-154. Limburgs geschied- en<br />
oudheidkundig genootschap, Maastricht.<br />
Lock, G, & Z. Stancic, red., 1995. Archaeology and geographical information systems. Taylor &<br />
Franis Ltd., london.<br />
Lohof, E., 2001. <strong>Roermond</strong>, Musschenberg te Herten: <strong>Archeo</strong>logisch onderzoek van een<br />
urnenveld op de Musschenberg te Herten, <strong>gemeente</strong> <strong>Roermond</strong>. ADC-rapport 105.<br />
<strong>Archeo</strong>logisch DienstenCentrum, Bunschoten.<br />
Luys, W., 1985: Schansen, eens vluchtplaatsen voor de plattelandsbewoners tijdens de<br />
Tachtigjarige Oorlog (1568 - 1648), Jaarboek 5 van de Heemkundevereniging Maasen<br />
Swalmdal, p.109-132.<br />
Luys, W., 1993. Swalmen: op zoek naar de geschiedenis in het landschap: fietsroute / W. Luys.<br />
Rijksdienst voor het Oudheidkundig Bodemonderzoek, Amersfoort.<br />
Kooistra, L.I., 1996: Borderland Farming. Possibilities and Limitations of Farming in the Roman<br />
Period and Early Middle Ages between the Rhine and Meuse, Assen.<br />
Moon, H., 1993. Archaeological predictive modelling: an assessment. Archaeology Branch,<br />
Ministry of Tourism and Ministry Responsible for Culture, Victoria, BC, Canada.<br />
Ort, J.A., 1884. Oude wegen en landweren in Limburg en aangrenzende gewesten. E.J. Brill,<br />
Leiden.<br />
Pater, B.C., e.a., 2005. Grote atlas van Nederland 1930-1950: comprehensive atlas of the<br />
Netherlands 1930-1950. Asia Maior, Zierikzee.<br />
Renes, J., 1999. Landschappen van Maas en Peel: een toegepast historisch-geografisch<br />
onderzoek in het streekplangebied Noord- en Midden-Limburg. Eisma/St.Maaslandse<br />
Monografieën, Leeuwarden/Maastricht.<br />
RGD, 1975. Geologische overzichtskaart van Nederland, schaal 1:600.000. Rijks Geologische<br />
Dienst, Haarlem.<br />
Rensink, E., 1997. Gemeente <strong>Roermond</strong>: archeo-toets. RAAP-rapport 221. RAAP <strong>Archeo</strong>logisch<br />
Adviesbureau, Amsterdam.<br />
Rijswijck, A. van, M.K.J. Smeets & B.A. Vermaseren, 1951. Historische opstellen over<br />
<strong>Roermond</strong> en omgeving. Bisschoppelijk college, <strong>Roermond</strong>.<br />
Roebroeks, W., 2005. De Neaderthaler en zijn voorgangers. Oud- en midden- paleolithicum,<br />
In: L.P. Louwe Kooijmans, e.a. (red); Nederland in de prehistorie. Bert Bakker,<br />
Amsterdam, hoofdstuk 5, 93-113.<br />
Roymans, N., 1990: Tribal societies in Northern Gaul. An anthropological perspective, (Cingula<br />
12), Amsterdam.<br />
Roymans, N. & F. Gerritsen, 2002: Landschap, ecologie en mentalités. Het Maas-Demer-<br />
Scheldegebied in een lange-termijn perspectief, in: Fokkens, H. & R. Jansen (red.),<br />
2000 jaar bewoningsdynamiek. Brons- en ijzertijdbewoning in het Maas-Demer-<br />
Scheldegebied, 371-406.<br />
216
RAAP-rapport 1741<br />
Rooij, M. de, 1995. <strong>Archeo</strong>logie in beekdalen. De betekenis voor de archeologie. Een onderzoek<br />
naar aanleiding van natuurontwikkelingsplannen toegespitst op de Loobeek in Noord-<br />
Limburg (doctoraalscriptie, Universiteit van Amsterdam), Amsterdam.<br />
Rouse, L.J. & T.M. Harris, 2000. A cultural landscape approach to archaeological predictive<br />
modeling. Department of Geoology and geography, West Virginia University, U.S.A..<br />
Roymans, J.A.M., 2005. Een cultuurhistorisch verwachtingsmodel voor Brabantse<br />
beekdallandschappen: een mogelijke toekomst voor het verleden van de beekdalen.<br />
Erfgoedstudies, Vrije Universiteit Amsterdam, Amsterdam.<br />
Roymans, J.A.M., 2005b. <strong>Archeo</strong>logische verwachtingskaarten diverse beekherstelprojecten<br />
Waterschap Peel en Maasvallei. RAAP-rapport 1137. Stichting RAAP, Amsterdam.<br />
Roymans, J.A.M., 2006. Herinrichtingsgebied Weerijs; een archeologische verwachtings- en<br />
advieskaart. RAAP-rapport 1376. Stichting RAAP, Amsterdam.<br />
Roymans, J.A.M., 2007. Ecologische verbindingszone Stadsniers, <strong>gemeente</strong> Gennep;<br />
archeologische begeleiding van de werkzaamheden. RAAP-rapport 1429. Stichting<br />
RAAP, Amsterdam.<br />
Roymans, J.A.M, 2007b. Herinrichting en sanering Tungelroyse Beek fase 2, <strong>gemeente</strong> Weert;<br />
archeologische begeleiding van de grondwerkzaamheden. RAAP-rapport 1401.<br />
RAAP <strong>Archeo</strong>logisch Adviesbureau, Amsterdam.<br />
Schinkel, K., 1998. Unsettled settlement, occupation remains from the Bronze Age and the Iron<br />
Age at Oss-Ussen. The 1976-1986 excavations, Analecta Praehistorica Leidensia 30,<br />
Leiden.<br />
Schutte, A., in druk, Definitieve <strong>Archeo</strong>logische Opgraving Rijksweg 73-Zuid: DO wegvak F,<br />
<strong>Roermond</strong>–Straat, <strong>Archeo</strong>logisch Onderzoek in het tracé van de Rijksweg 73.<br />
Slofstra, J., 2002: Batavians and Romans on the Lower Rhine. The Romanisation of a frontier<br />
area, <strong>Archeo</strong>logical Dialogues 9, 9-33.<br />
Staring Centrum, 1995 (in voorbereiding). Geomorfologische kaart van Nederland, schaal<br />
1:50.000; 58 <strong>Roermond</strong>: concept-kaart. Staring Centrum, Wageningen.<br />
Stiboka, 1968. Bodemkaart van Nederland, schaal 1:50.000; blad 58 oost, <strong>Roermond</strong>. Stichting<br />
voor Bodemkartering, Wageningen.<br />
Stiboka, 1972. Bodemkaart van Nederland, schaal 1:50.000; blad 57 oost, 58 west<br />
Valkenswaard-<strong>Roermond</strong>. Stichting voor Bodemkartering, Wageningen.<br />
Stoepker, H., 2006. Nationale Onderzoeksagenda <strong>Archeo</strong>logie, <strong>Archeo</strong>logie in Limburg nr. 104,<br />
december 2006.<br />
Tack, G., P. van den Brempt & M. Hermy, 1993. Bossen in Vlaanderen. Een historische<br />
ecologie. Kredietbank en Stichting Leefmilieu, Leuven.<br />
Tichelman, G., in voorbereiding. Definitieve <strong>Archeo</strong>logische Opgraving Rijksweg 73-Zuid:<br />
DO-D1, Belfeld-Loherschans (Leygraafweg), <strong>Archeo</strong>logisch Onderzoek in het tracé<br />
van de Rijksweg 73.<br />
Tichelman, G., 2005a. <strong>Roermond</strong>, archeologisch onderzoek op de Markt. ADC-rapport 379,<br />
Amersfoort.<br />
217
RAAP-rapport 1741<br />
Tichelman, G., 2005b. <strong>Archeo</strong>logisch Onderzoek in het kader van de Maaswerken.<br />
Inventariserend Veldonderzoek (IVO), waarderende fase Well-Aijen, Amersfoort<br />
(ADC Rapport 404). Met bijdragen van: G. Williams, F. Zuidhoff, S.B.C. Bloo, A.<br />
Brakman & W.F. Reigersman-van Lidth de Jeude, S. Ostkamp, R. Machiels, C.<br />
Nooijen, T. Verschoor & H. Kras, E.A.K. Kars & C. van Pruissen, H. van Haaster & P.<br />
van Rijn, E. Esser, E. Smits en R. Exaltus.<br />
Tol, A. e.a., 2000. Twee urnenvelden in Limburg: een verslag van opgravingen te <strong>Roermond</strong> en<br />
Sittard, 1997-1998. Amsterdam University Press (AUP), Amsterdam.<br />
Tol, A.J., 1999. Urnfield and settlement traces from the Iron Age at Mierlo-Hout. In: F. Theuws<br />
& N. Roymans (red.); Land and ancestors. Cultural dynamics in the urnfield period<br />
and the Middle Ages in the Southern Netherlands. Amsterdam Academic Press,<br />
Amsterdam.<br />
Uitgeverij Nieuwland, 2006. Grote Historische Topografische Atlas 1894 – 1926, Limburg,<br />
schaal 1:25.000. Uitgeverij Nieuwland, Tilburg.<br />
Uitgeverij Waanders, 1988. Ach Lieve Tijd: Acht eeuwen <strong>Roermond</strong>, de <strong>Roermond</strong>enaren en<br />
hun rijke verleden. Uitgeverij Waanders b.v., Zwolle.<br />
Verhagen, P., 1995. De archeologische potentiekaart in Nederland; een methodologie voor<br />
het voorspellen van archeologische waarden op basis van archeologische en<br />
landschappelijke gegevens. Westerheem 44: 177-187.<br />
Verhart, L. B.M. & M. Wansleeben, 1999. Bouwen op een verleden: een aanvullend<br />
archeologisch onderzoek voor het bedrijvenpark Keulse Baan-zuid, <strong>gemeente</strong><br />
<strong>Roermond</strong>. Universiteit Leiden/Stone Age, Leiden/Gouda.<br />
Verhoeven, M.P.F., 2003. landinrichtingsgebied Wintelre-Oerle; een archeologische<br />
verwachtings- en advieskaart. RAAP-rapport 872. RAAP <strong>Archeo</strong>logisch<br />
Adviesbureau, Amsterdam.<br />
Verhoeven, M.P.F., 2003b. Ruilverkavelingsgebied Land van Thorn; een archeo logische<br />
begeleiding. RAAP-rapport 917, RAAP <strong>Archeo</strong>logisch Adviesbureau, Amsterdam.<br />
Verhoeven, M.P.F., 2007. Hoog, middelhoog en laag. Een archeologische verwachtings- en<br />
cultuurhistorische advieskaart voor de Parkstad Limburg <strong>gemeente</strong>n en de <strong>gemeente</strong><br />
Nuth, RAAP-rapport 1483, RAAP <strong>Archeo</strong>logisch Adviesbureau B.V., Amsterdam.<br />
Weerts, H., J. Schokker, K. Rijsdijk & C. Laban, 2006, Geologische overzichtskaart van<br />
Nederland. TNO Bouw en Ondergrond, Utrecht.<br />
Wolters-Noordhoff Atlasprodukties, 1992. Grote Historische Provincie Atlas, schaal 1:25.000;<br />
Limburg 1837-1844. Wolters-Noordhoff Atlasprodukties, Groningen.<br />
Zuidhoff, F., 2005, Fysisch geografisch onderzoek, in: Tichelman, G. e.a., <strong>Archeo</strong>logisch<br />
Onderzoek in het kader van De Maaswerken. Inventariserend Veldonderzoek (IVO),<br />
waarderende fase Well-Aijen, ADC-rapport 404, Amersfoort.<br />
218
RAAP-rapport 1741<br />
Gebruikte afkortingen<br />
ARCHIS ARCHeologisch Informatie Systeem<br />
IKAW Indicatieve Kaart van <strong>Archeo</strong>logische Waarden<br />
-Mv beneden maaiveld<br />
RACM Rijksdienst voor <strong>Archeo</strong>logie, Cultuurlandschappen en Monumentenzorg<br />
ROB Rijksdienst voor het Oudheidkundig Bodemonderzoek<br />
Verklarende woordenlijst<br />
Ahrensburg-cultuur Groep jagers/verzamelaars uit het Laat Paleolithi cum,<br />
ca. 11.000-10.000 jaar geleden.<br />
archeologie Wetenschap die zich ten doel stelt om door middel<br />
van studie van de materiële nalatenschap inzicht te<br />
verwerven in alle facetten van mense lijke samenlevingen<br />
in het verleden.<br />
archeologische verwachtingskaart Een kaart waarop in vlakken staat aangegeven waar<br />
archeologische vindplaatsen kunnen worden verwacht.<br />
De kaart is het resultaat van een systemati sche analyse<br />
van relevante gegevens. De analyse is statistisch<br />
onderbouwd en wordt uitge voerd met een GIS.<br />
areaal Verspreidingsgebied.<br />
artefact Alle door de mens gemaakte of gebruik te voorwerpen.<br />
Celtic Fields Akkercomplex uit de Late Bronstijd en IJzertijd met een<br />
regelma tig pa troon en dammetjes tussen de percelen<br />
(raat ak kers).<br />
cultuurdek 30 tot 50 cm dikke cultuurlaag, soms opgebracht (vergelijkbaar<br />
met een es, maar minder dik), soms ontstaan<br />
door diepploegen.<br />
cultuurlaag Bodemhorizont met sporen van mense lijke activi teiten<br />
(schopsteken, artefac ten), echter zonder duidelijke<br />
bewo nings sporen.<br />
depot Gelijktijdige bewuste begraving of depositie van één of<br />
meerdere voorwerpen in de grond (in bijv. het veen of in<br />
een moeras).<br />
eolisch Door de wind gevormd, afgezet.<br />
erosie Verzamelnaam voor proces sen die het aard op pervlak<br />
aantas ten en los materiaal afvoeren. Dit vindt voornamelijk<br />
plaats door wind, ijs en stro mend water.<br />
219
RAAP-rapport 1741<br />
esdek Oud verhoogd bouwland, ontstaan door ophoging ten<br />
gevolge van bemes ting. Voor de bemesting werden<br />
plaggen of met zand vermengde potstalmest opgebracht.<br />
In geval van een es is de opge brachte laag ten minste 50<br />
cm dik. De term es is gang baar in Noord- en Oost-Nederland.<br />
In Midden-Nederland wordt gespro ken van enk of<br />
eng en in Zuid-Neder land van akker of veld.<br />
fluviatiel Door rivieren gevormd, afgezet.<br />
formatie Een sedimentpakket dat qua herkomst en lithologische<br />
samenstelling een eenheid vormt.<br />
fysiografie Natuurbeschrijving.<br />
geomorfologie Verklarende beschrijving van de vormen van de aardopper<br />
vlakte in verband met de wijze van hun ontstaan.<br />
geul Brede en diep uitgeslepen aan- en af voerwegen van de<br />
eb- en vloed stroom in een wadden ge bied.<br />
glaciaal A) IJstijd: koude periode uit het Pleistoceen; b)<br />
betrekking hebbende op het landijs.<br />
grondsporen Sporen van menselijke werkzaamheden in het verle den<br />
(kuilen, grep pels, paalgaten), herken baar als verkleuringen<br />
en verstorin gen van de bodem structuur.<br />
grondwatertrap Gradatie voor stand van het grondwater in een<br />
bepaald gebied. Een hoge gradatie betreft een relatief<br />
droog gebied met goede afwatering (grondwatertrap<br />
VI of VII). Een laag gradatie betreft lage natte<br />
gebieden die niet of nauwelijks afgewaterd kunnen<br />
worden(grondwatertrappen I tot III).<br />
hoogterras Hoogste en oudste terras(sen) van Rijn en Maas.<br />
horizont Een bodemlaag waarin zich bepaalde bodemkun dige<br />
pro cessen afspe len.<br />
horst Deel van de aardkorst waarin de aardla gen relatief hoog<br />
zijn gelegen als ge volg van tektoni sche opheffing langs<br />
breuken.<br />
hydrologie De leer van het voorkomen, het gedrag en de chemische<br />
en fysische eigenschappen van water in al zijn<br />
verschijningsvormen, op en bene den het aard oppervlak<br />
uitgezonderd het water in de zeeën en oceanen.<br />
interglaciaal Periode tussen twee glacia len (ijstijden).<br />
kampement Tijdelijke verblijfplaats.<br />
kwel Door hydrostatische druk aan het opper vlakte treden van<br />
grond water.<br />
220
RAAP-rapport 1741<br />
Laat Glaciaal Laatste fase van het Weichselien (13.000-10.000 voor<br />
het heden) die zich kenmerkt door een afwisseling van<br />
warme Interstadialen (Bølling en Aller ød) en koudere<br />
Interglacialen (Vroege en Late Dryas).<br />
landweer Een verdedigingswerk bestaande uit een aarden wal en/<br />
of gracht, date rend uit de Middel eeu wen.<br />
lokatiekeuzefactor Kenmerk van het fysische milieu dat een samenhang<br />
vertoont met de situering van neder zettingen of<br />
archeologische activiteiten.<br />
losse vondst Enkele vondst zonder begeleidend materiaal, zonder<br />
context.<br />
meanderende rivier Een kronkelende rivier met min of meer lusvormige<br />
bochten.<br />
morfologie Het geheel van vormen in een landschap.<br />
nederzetting (-sterrein) Woonplaats; de aard en samenstelling van het in het veld<br />
aange trof fen sporen en materi aal wordt geïnterpre teerd<br />
als resten van bewoning in het verleden.<br />
oeverwal Langgerekte rug langs een rivier of kreek, ontstaan<br />
doordat bij het buiten de oevers treden van de stroom het<br />
grovere materiaal het eerst bezinkt.<br />
periglaciaal Heeft betrekking op de stroken rondom het door landijs<br />
bedekte gebied, op het daarop heersende klimaat en op<br />
kenmerkende ver schijnselen in dit gebied.<br />
Pleniglaciaal Koudste periode van de laatste ijstijd, het Weichselien,<br />
ca. 20.000 -13.000 jaar geleden.<br />
pollenanalyse De bestudering van fossiele stuifmeel korrels en sporen<br />
waar door een beeld van de vegeta tiege schiedenis<br />
ge vormd kan worden. Uit de vegeta tiege schiede nis kan<br />
het klimaat wor den gereconstru eerd.<br />
Prehistorie Dat deel van de geschiedenis waarvan geen geschreven<br />
bronnen be waard zijn gebleven.<br />
restgeul Een door afsnijding, verlaten en daardoor inactief deel<br />
van een rivier of geul, dat geen rol meer speelt bij de<br />
afvoer van rivierwater.<br />
rivierduin Door uitstuiving uit een riviervlakte hierlangs ontstaan<br />
duin (in Neder land meestal Weichse lien of Vroeg Holoceen<br />
van ouder dom).<br />
rivierterras Door een rivier verlaten en daarna versneden dalbo dem.<br />
schans Aarden vestingwerk, bestaande uit een vier- of meerhoekig<br />
om wald en om gracht terrein.<br />
sedentair Op een vaste plaats gevestigd.<br />
221
RAAP-rapport 1741<br />
sediment Afzetting gevormd door het bijeenbrengen van losse<br />
gesteente frag ment jes (zoals zand of klei) en eventueel<br />
delen van organismen. Soms in iets te ruime zin ook<br />
gebruikt voor sedentaat.<br />
slenk Deel van de aardkorst waarin de aardla gen relatief laag<br />
zijn gele gen als gevolg van tektoni sche daling langs<br />
breu ken.<br />
spieker Op palen geplaatst opslaghuisje voor granen.<br />
turf Gedroogd veen, vaak gebruikt als brandstof.<br />
ven Natuurlijke veen- of waterplas in een zandge bied.<br />
vindplaats Plaats waar archeologisch materiaal is verzameld of te<br />
verza melen is.<br />
vlechtende rivier Een vlechtende rivier bestaat uit een stelsel van meerde<br />
re, ondiepe waterlopen die zich herhaaldelijk splitsen<br />
en samenvoe gen.<br />
Overzicht van figuren, tabellen en bijlagen<br />
Figuur 1. Ligging van de <strong>gemeente</strong> <strong>Roermond</strong> (rood). Inzet: ligging in Nederland<br />
(ster).<br />
Figuur 2. Baggerwerkzaamheden.<br />
Figuur 3. Koeien op eilandjes tussen de Maasplassen.<br />
Figuur 4. <strong>Roermond</strong> vanaf de Maas.<br />
Figuur 5. Open landschap maasdal.<br />
Figuur 6. Maasnielderbeek in park Hoogvonderen.<br />
Figuur 7. Lateraal kanaal.<br />
Figuur 8. Luchtfoto peelrandbreuk.<br />
Figuur 9a. Terrassen.<br />
Figuur 9b. Terrassen (doorsnede).<br />
Figuur 10. Stroomgordels.<br />
Figuur 11. Opeenvolging van Maasterrassen ten zuiden van Asenray met het Laat-<br />
Glaciale terras op de voorgrond (geel), daarachter het Pleniglaciale<br />
terras (groen) en in de verte het Hoogterras (bos).<br />
Figuur 12. Landduinen.<br />
Figuur 13. Oude meanders.<br />
Figuur 14. Meanderende Swalm, gelegen in een oude meander van de Maas.<br />
Figuur 15. Beekeerdgronden voor steilrand.<br />
Figuur 16. Grondwaterniveaus en relatieve hoogteligging (bron: Van der Beek &<br />
Ellenkamp, 2003).<br />
Figuur 17. Jager-verzamelaars kampement.<br />
222
RAAP-rapport 1741<br />
Figuur 18. Grafheuvel uit de Bronstijd ten oosten van Swalmen.<br />
Figuur 19. Foto woonstalboerderij in het prehistorisch dorp Eindhoven.<br />
Figuur 20. Luchtfoto van het hoofdgebouw van het Romeins villacomplex Kerkrade-<br />
Holzkuil.<br />
Figuur 21. Romeinse weg.<br />
Figuur 22. Romeinse weg zichtbaar als een verhoging op de AHN.<br />
Figuur 23. Munsterkerk in het centrum van <strong>Roermond</strong>.<br />
Figuur 24. Graf 158 met urn tijdens de opgraving op de Musschenberg (Tol,<br />
Roymans, Hiddink & Kortlang, 2000: fig.2.6).<br />
Figuur 25. Wijsteen Rura.<br />
Figuur 26. Het kerkje van Asselt gelegen op een uitstulping van het Laat Glaciale<br />
Maasterras.<br />
Figuur 27. Resten van laatmiddeleeuwse bebouwing op de Markt van <strong>Roermond</strong>.<br />
Figuur 28. Reconstructie van de ontwikkeling van <strong>Roermond</strong>, naar Van de Garde,<br />
2002.<br />
Figuur 29. Landweer ten oosten van Swalmen.<br />
Figuur 30. Uitsnede Tranchotkaart van Schans.<br />
Figuur 31. Uitsnede van de Ferrariskaart: Asenray als landbouwenclave temidden<br />
van de woeste gronden.<br />
Figuur 32. Uitsnede historische kaart 1894-1926: landbouwgronden rond Swalmen<br />
en woeste gronden in het oosten.<br />
Figuur 33. Uitsnede kaart Jacob van Deventer.<br />
Figuur 34. Schets <strong>Roermond</strong> (Bron: Van Rijswijck, e.a., 1951).<br />
Figuur 35. De ruïne van de Ouborch aan het riviertje de Swalm.<br />
Figuur 36. Kasteel Hillenraad.<br />
Figuur 37. Landbouwgronden rond de Thuserhof. Op de voorgrond het dal van de<br />
Maasnielderbeek.<br />
Figuur 38. Schematische weergave van de gradiëntzone.<br />
Figuur 39. Schematisch overzicht van bodemkundige kenmerken in de lengterichting<br />
van een beekdalstelsel.<br />
Figuur 40. Twee palingstekers en een witvissteker (rechts) uit de Nieuwe tijd.<br />
Figuur 41. Voorbeeld van een houten brug over een beek.<br />
Figuur 42. De Roerbrug (voorgrond) tussen Sint Jacob en <strong>Roermond</strong> en de<br />
Maasbrug (linksboven) die <strong>Roermond</strong> met het gebied ten westen van de<br />
Maas verbond (bron: Van Bree & Van der Molen, 2004).<br />
Figuur 43. Voorbeelden van geofferde voorwerpen in rivieren en beekdalen.<br />
Figuur 44. Resultaten bureauonderzoek voor een deel van de Roer ten westen van<br />
<strong>Roermond</strong>.<br />
Figuur 45. Molen van Burghoff in 1910 (bron: Van Bree & Van der Molen, 2004).<br />
Figuur 46. Schematisch overzicht van de bevaarbaarheid van een beek.<br />
Figuur 47. Postdepositionele processen die zich hebben afgespeeld na de<br />
bewoning in de prehistorie. (1) woonplaats. (2) Na verlating raakt<br />
223
RAAP-rapport 1741<br />
het erf overwoekerd. (3) Bij (her) ontginning wordt een deel van de<br />
grondsporen verploegd en raken archeologische eresten verspreid en de<br />
gefragmenteerd. (4) Als gevolg van plaggen bemesting is een bufferzone<br />
ontstaan waardoor de archeologische vindplaats beschermd wordt<br />
(Broeke, P. van den, H. Fokkens & A. van Gijn, 2005).<br />
Figuur 48. Vuurstenen bijlen uit het Neolithicum.<br />
Figuur 49. Verspreiding van vindplaatsen uit het Paleolithicum en het Mesolithicum.<br />
Figuur 50. Verspreiding van vindplaatsen uit het Neolithicum.<br />
Figuur 51. Aardewerk van de eerste boeren, de Bandkeramische cultuur.<br />
Figuur 52. Verspreiding van vindplaatsen uit de Bronstijd en de IJzertijd.<br />
Figuur 53. Huisplattegrond en reconstructie van een boerderij uit de IJzertijd.<br />
Figuur 54. Een uit de Maas opgebaggerd zwaard uit de Late IJzertijd.<br />
Figuur 55. Grafinventaris van een rijk graf uit de Vroege IJzertijd te Oss.<br />
Figuur 56. Fragmenten van glazen armbanden uit de Late IJzertijd.<br />
Figuur 57. Aardewerk uit de IJzertijd.<br />
Figuur 58. Een vergulde zilveren sierkap van een ijzeren Romeinse helm, gevonden<br />
in de Peel.<br />
Figuur 59. Aardewerk uit de Romeinse tijd.<br />
Figuur 60. Verspreiding van vindplaatsen uit de Romeinse tijd.<br />
Figuur 61. Munten uit de Romeinse tijd, gevonden in Tiel.<br />
Figuur 62. Enkele mantelspelden (fibulae) uit de Vroege Middeleeuwen.<br />
Figuur 63. Uit de Maas opgebaggerd gevest van een zwaard uit de 9e eeuw.<br />
Figuur 64. Verspreiding van vindplaatsen uit de Middeleeuwen en de Nieuwe tijd.<br />
Figuur 65. Gietijzeren grape uit de 14e eeuw, gevonden tijdens opgraving aan de<br />
Roersingel te <strong>Roermond</strong>.<br />
Figuur 66. Ophogingslagen en muurrestenaangetroffen tijdens onderzoek aan de<br />
Roesingel te <strong>Roermond</strong>.<br />
Figuur 67. De archeologische kerngebieden van <strong>Roermond</strong>.<br />
Figuur 68. Wieler gelegen op de terrasrand. Op de voorgrond de meanderende<br />
Swalm.<br />
Figuur 69. Asselt gezien vanuit het Holocene Maasdal. De terrasrand is duidelijk<br />
herkenbaar.<br />
Figuur 70. De Swalm op de plaats waar het dal smal is en de Romeinse weg de rivier<br />
over zou moeten steken.<br />
Figuur 71. Landbouwgronden bij de Straat. Op de voorgrond de Maasnielderbeek, op<br />
de achtergrond de laag gelegen voormalige Maasgeul.<br />
Figuur 72. Het omgrachte huis Zuidewijk Spick.<br />
Figuur 73. De langgerekte beemdenverkaveling op de wijstgronden voor het<br />
hoogterras.<br />
Figuur 74. Uitgesproken hoogteverschillen in gebied Kitskensberg.<br />
Figuur 75. De Zwarte Berg wigt diep het Roerdal in.<br />
224
RAAP-rapport 1741<br />
Tabel 1. Tijdstabel van geologische en archeologische perioden.<br />
Tabel 2. Grondwatertrappen (bron: Stiboka, 1968).<br />
Tabel 3. Aantal vindplaatsen in de <strong>gemeente</strong> <strong>Roermond</strong> per bron.<br />
Tabel 4. Waarde van de archeologische rijksmonumenten in de <strong>gemeente</strong><br />
<strong>Roermond</strong>.<br />
Tabel 5. Vindplaatsen: periode en complextype.<br />
Tabel 6. Vindplaatsen: voedseleconomie.<br />
tabel 7. Overizcht van vindplaatstypen uit de Romeinse tijd.<br />
Tabel 8. Verdeling van vindplaatsen over de grondwatertrappen.<br />
Tabel 9. Oppervlakte in relatie tot de vindplaatsen per verwachtingszone.<br />
Tabel 10. <strong>Archeo</strong>logische verwachting per landschappelijke eenheid voor<br />
vindplaatsen van jager-verzamelaars.<br />
Tabel 11. <strong>Archeo</strong>logische verwachtingen per bodem/GWT-eenheid.<br />
Tabel 12. <strong>Archeo</strong>logische vindplaatsen per gekarteerde bodem/GWT-eenheid<br />
Tabel 13. <strong>Archeo</strong>logische vindplaatsen per verwachtingszone.<br />
Tabel 14. Verdeling van vindplaatsen per verwachtingszone, in relatie tot de<br />
oppervlakte, voortkomend uit het gecombineerde verwachtingsmodel<br />
voor zowel het buitengebied als de bebouwde kom.<br />
Tabel 15. Verdedigingswerken in de <strong>gemeente</strong> <strong>Roermond</strong>.<br />
Tabel 16. Resultaten veldinspectie van de ontgrondingen.<br />
Grafiek 1. Aantal vindplaatsen in de <strong>gemeente</strong> <strong>Roermond</strong> per periode.<br />
Grafiek 2. Vindplaatsen per complextype.<br />
Bijlage 1. Voorgeschiedenis archeologiebeleid van het Rijk.<br />
Bijlage 2. De NoaA.<br />
Bijlage 3. De waardering van archeologische vindplaatsen.<br />
Bijlage 4. Overzicht van uitgevoerd archeologisch onderzoek in <strong>Roermond</strong>.<br />
Bijlage 5. Boringen veldinspectie.<br />
Bijlage 6. Beschrijving van bodemcodes.<br />
Kaartbijlage 1. Topgrafisch overzicht met ARCHIS-gegevens.<br />
Kaartbijlage 2. Verwachtingskaart voor jager-verzamelaars.<br />
Kaartbijlage 3. Verwachtingskaart voor landbouwende gemeenschappen.<br />
Kaartbijlage 4. Verwachtingskaart natte gebiedsdelen.<br />
Kaartbijlage 5a. <strong>Archeo</strong>logische verwachtingskaart.<br />
Kaartbijlage 5b. <strong>Archeo</strong>logische verwachtings- en beleidsadvieskaart.<br />
Kaartbijlage 6. Detail beleidsadvieskaart voor historische kernen.<br />
Kaartbijlage 7. Beleidsadviezen uitgevoerd onderzoek en ontgrondingen.<br />
225
RAAP-rapport 1741<br />
226
RAAP-rapport 1741<br />
Bijlage 1 Voorgeschiedenis archeologiebeleid van<br />
het Rijk<br />
Het archeologiebeleid dat op <strong>gemeente</strong>lijk niveau dient te worden uitgevoerd<br />
wordt gestuurd door het beleid en de wet- en regelgeving van de provincie en het<br />
Rijk. Uiteindelijk is dit op Europees niveau verankerd in het Verdrag van Malta.<br />
In september 2007 heeft dit uiteindelijk geresulteerd in de invoering van de wet<br />
op de archeologische monumentenzorg. In deze bijlage volgt een overzicht van<br />
de ontwikkeling tot dit beleid met korte uiteenzettingen van de belangrijkste<br />
beleidstukken.<br />
Monumentenwet 1988<br />
De Monumentenwet 1988 vormde tot voor kort het vigerende wettelijk kader voor<br />
de archeologische monumentenzorg (AMZ) en had als doel de bescherming van<br />
monumenten en stads- en dorpsgezichten in Nederland. Dit resulteerde erin dat<br />
<strong>gemeente</strong>n beschermde rijksmonumenten op de bestemmingsplannen moesten<br />
aangeven met een bestemming die het behoud van de archeologische waarde<br />
waarborgde. Het was volgens de Monumentenwet verboden om een monument te<br />
beschadigen of vernielen. Dit resulteerde erin dat ook een archeologische opgraving<br />
in feite verboden was, doordat verstoring van de bodem optreedt. Voor het doen<br />
van een opgraving diende een vergunning te worden aangevraagd bij de minister.<br />
Deze vergunning kon worden verleend aan een rijksdienst, een instelling voor<br />
wetenschappelijk onderwijs of een <strong>gemeente</strong>, mits deze voldoet aan de daaraan<br />
gestelde voorwaarden. Naast de de Rijksdienst voor <strong>Archeo</strong>logie, Cultuurlandschap<br />
en Monumenten (RACM) beschikt bijvoorbeeld ook RAAP over een eigen<br />
opgravingsvergunning. De RACM is het nationale kenniscentrum op het gebied van<br />
de AMZ en heeft daarbij enkele kerntaken, zoals het verzamelen en distribueren van<br />
informatie, het ontwikkelen en implementeren van beleid, uit uitvoeren van onderzoek<br />
en het houden van toezicht.<br />
Verdrag van Malta (Valletta) 1992<br />
Met het ondertekenen van het Verdrag van Malta (Ministeries van WVC & BZ, 1992)<br />
erkende de Nederlandse overheid dat het archeologisch erfgoed van wezenlijk<br />
belang is voor de geschiedenis van de mensheid en dat een betere bescherming<br />
nodig is. Met de ondertekening erkende de overheid dat het erfgoed ernstig bedreigd<br />
wordt door het toenemende aantal grote ruimtelijke ordening projecten, natuurlijke<br />
invloeden, clandestiene of onwetenschappelijke opgravingen en onvoldoende besef<br />
onder het publiek.<br />
Het Verdrag van Malta heeft als doel het archeologische erfgoed in Europa te<br />
beschermen (artikel 1.1). In het verdrag ligt het accent op het streven naar behoud en<br />
227
RAAP-rapport 1741<br />
beheer van archeologische waarden in de bodem (in situ; artikel 2.2 en 4) en op het<br />
zoveel mogelijk beperken van (de noodzaak van) archeologische opgravingen (artikel<br />
3.1.b.2).<br />
Het verdrag bepaalt dat archeologische waarden (als kwetsbaar en onvervangbaar<br />
onderdeel van het culturele erfgoed) voortaan expliciet dienen te worden mee gewogen<br />
bij de besluitvorming over ruimtelijke ingrepen (artikel 5) en waar mogelijk<br />
dienen te worden ontzien. Wanneer vervolgens bescherming en inpassing<br />
van archeologisch waardevolle terreinen niet mogelijk blijkt, zal de historische<br />
informatie moeten worden veiliggesteld door middel van verantwoord archeologisch<br />
onderzoek. Dit onderzoek dient te worden uitgevoerd door deskundigen (artikel 3.2)<br />
en zal worden afgesloten met een schriftelijke wetenschappelijke verslaglegging<br />
(artikel 6.2.b). De kosten van zo’n archeologisch onderzoek zullen verhaald<br />
worden op de verstoorder. Als waarborg voor een goede kwaliteit dienen zowel<br />
beschermingsmaatregelen als archeologisch (voor)onderzoek gekoppeld te<br />
worden aan een kwaliteitsstelsel. De informatieplicht is vastgelegd in de vorm van<br />
verplichte uitwisseling van informatie en het actueel houden van een databank met<br />
archeologische gegevens (artikel 7 en 8). Het verdrag voorziet tevens in een plicht<br />
tot voorlichting aan het publiek en tot publieksgerichte ontsluiting van archeologische<br />
waarden, teneinde bij het publiek meer begrip te ontwikkelen voor het belang van het<br />
archeologisch erfgoed (artikel 9).<br />
Nota Belvedère 1999<br />
In de Nota Belvedère, beleidsnota over de relatie cultuurhistorie en ruimtelijke<br />
inrichting (Ministeries van OC&W, LNV, VROM & VenW, 1999) presenteert de<br />
rijksoverheid haar cultuurhistorisch beleid. Hierin geeft de overheid aan hoe er met de<br />
cultuurhistorische kwaliteiten van het fysieke leefmilieu in de toekomstige ruimtelijke<br />
inrichting van Nederland kan worden omgegaan en welke maatregelen daartoe<br />
moeten worden getroffen.<br />
Uitgangspunt in de nota is dat cultuurhistorische waarden in belangrijke mate<br />
bepalend zijn voor de kwaliteit van onze ruimtelijke omgeving. Om de kwaliteit<br />
en identiteit van deze omgeving te behouden, dienen cultuurhistorische waarden<br />
sterker in de ruimtelijke inrichting van ons land te worden betrokken. Bij ruimtelijke<br />
ontwikkelingen kunnen zij gebruikt worden als bron van inspiratie en omgekeerd, door<br />
bijvoorbeeld nieuwe ruimtelijke functies te laten bijdragen aan het behoud van het<br />
erfgoed (Behoud door ontwikkeling). De twee belangrijkste doelen van deze nota zijn:<br />
- het erkennen en herkenbaar houden van cultuurhistorische identiteit in zowel<br />
het stedelijk als het landelijk gebied, als kwaliteit en uitgangspunt voor verder<br />
ontwikkelingen;<br />
228
RAAP-rapport 1741<br />
- het versterken en benutten van de cultuurhistorische identiteit en de daarvoor<br />
bepalende kwaliteiten van de cultuurhistorisch meest waardevolle gebieden van<br />
Nederland, de zogenaamde Belvedère-gebieden en -steden.<br />
Als instrument en methode voor cultuurhistorische waardering heeft het Rijk de<br />
Belvedèrekaart ontwikkeld (cultuurhistorische waardenkaart van Nederland). De kaart<br />
onderscheidt gebieden met sectorale cultuurhistorische waarden en de Belvedèregebieden<br />
met gecombineerde cultuurhistorische waarden. Deze kaart vormt de basis<br />
voor het gebiedsgericht beleid.<br />
Gepleit wordt voor een geïntegreerde en gebiedsgerichte aanpak. De<br />
verantwoordelijkheid voor dit cultuurhistorisch beleid wordt gelegd bij het Rijk, de<br />
provincies, <strong>gemeente</strong>n, waterschappen en particuliere organisaties.<br />
Interim-beleid 2001<br />
Sinds 2001 is het Verdrag van Malta geïmplementeerd in een interim-beleid. Hierdoor<br />
is er meer aandacht voor de archeologie gekomen. Bovendien is sindsdien het beleid<br />
gekoppeld aan een kwaliteitssysteem waarin de normen voor de archeologische<br />
beroepsgroep zijn vastgesteld en wordt de kwaliteit van het archeologisch onderzoek<br />
gewaarborgd. De normen zijn vastgelegd in de Kwaliteitsnorm Nederlandse<br />
<strong>Archeo</strong>logie versie 3.1 (KNA), welke wordt beheerd door de Stichting Infrastructuur<br />
Kwaliteitsborging Bodembeheer (SIKB; http://www.sikb.nl).<br />
Nota Ruimte, Ruimte voor ontwikkeling 2006<br />
De nota Ruimte (Ministeries van VROM, LNV, VenW & EZ, 2006) formuleert de visie<br />
van het kabinet op de ruimtelijke ontwikkeling in Nederland en bevat een ruimtelijke<br />
bijdrage aan een sterke economie, een veilige en leefbare samenleving en een<br />
aantrekkelijk land. Daarbij maakt het kabinet een duidelijk onderscheid tussen<br />
rijksverantwoordelijkheden en die van anderen.<br />
In het geval van ruimtelijke ontwikkelingen in het landschap volgt het kabinet<br />
duidelijk de Belvedère-gedachte en stelt dat de kwaliteit van het landschap<br />
(algemene landschappelijke, natuurlijke, culturele en cultuurhistorische waarden)<br />
een volwaardige plaats verdient binnen de ruimtelijke afwegingen. Het kabinet<br />
stelt wel dat de primaire verantwoordelijkheid voor de basiskwaliteit van het<br />
Nederlandse landschap bij de provincies ligt, met uitzondering van nationale<br />
landschappen en UNESCO-gebouwen en -gebieden waarvoor het Rijk een specifieke<br />
verantwoordelijkheid heeft.<br />
Wet op <strong>Archeo</strong>logische Monumentenzorg 2007<br />
Sinds september 2007 is de nieuwe Wet op <strong>Archeo</strong>logische Monumentenzorg van<br />
kracht, waarin concreet invulling is gegeven aan het Verdrag van Malta. Het betreft<br />
229
RAAP-rapport 1741<br />
onder meer een herziening van de Monumentenwet 1988 (Ministerie van OCenW,<br />
2006) en sluit daarom zoveel mogelijk aan op bestaande wet- en regelgeving. De<br />
meest essentiële aanvulling heeft betrekking op de verankering van de AMZ in<br />
de bestemmingsplannen (planologische bescherming) en de introductie van het<br />
veroorzakerprincipe. Bovendien is met de introductie van deze wet het bevoegd<br />
gezag ten aanzien van het archeologiebeleid bij de <strong>gemeente</strong>lijke overheden<br />
komen te liggen. In de wet is vastgelegd dat <strong>gemeente</strong>n bij (op)nieuw vast te<br />
stellen bestemmingsplannen rekening dienen te houden met de bekende en te<br />
verwachte archeologische waarden. Hiervoor dienen bestemmingsplannen getoetst<br />
te worden aan de <strong>Archeo</strong>logische MonumentenKaart (AMK) en de Indicatieve Kaart<br />
<strong>Archeo</strong>logische Waarden (IKAW). Nadeel van deze kaarten is dat de kaartschaal<br />
voor <strong>gemeente</strong>lijk niveau te grof is om mee te werken. Een gedetailleerde<br />
<strong>gemeente</strong>specifieke archeologische beleidskaart heeft dan ook sterk de voorkeur.<br />
Een dergelijke kaart vormt de vertaling van het beleid dat de <strong>gemeente</strong> hanteert in het<br />
kader van de <strong>Archeo</strong>logische Monumenten Zorg (AMZ).<br />
Overig verwant beleid<br />
Werelderfgoed/UNESCO<br />
De rijksoverheid heeft de internationale verplichting tot en verantwoordelijkheid<br />
voor de bescherming van de werelderfgoederen in eigen land. Voor de UNESCOgebouwen<br />
en -gebieden in Nederland geldt dat deze voldoende zijn beschermd<br />
via de Monumentenwet en provinciale en <strong>gemeente</strong>lijke regelingen. De provincies<br />
en <strong>gemeente</strong>n dienen benodigde bescherming en ontwikkelingen van de gebieden<br />
te realiseren in streek- en bestemmingsplannen. Het Rijk legt in overleg met de<br />
betrokken instanties in gebiedsdocumenten vast hoe de instandhouding van het<br />
erfgoed planologisch en financieel wordt gewaarborgd. Binnen de <strong>gemeente</strong><br />
<strong>Roermond</strong> bevinden zich geen gebouwen of gebieden die tot het werelderfgoed<br />
behoren.<br />
Nationale landschappen<br />
Nationale landschappen zijn gebieden met internationaal zeldzame of unieke en<br />
nationaal kenmerkende landschapskwaliteiten. In de Nota Ruimte heeft het kabinet<br />
20 gebieden aangewezen die in haar ogen dergelijke kwaliteiten bevatten, zoals<br />
o.a. het rivierengebied en het Zuid-Limburgse lössgebied. Het kabinet stelt dat de<br />
landschappelijke, cultuurhistorische en natuurlijke kwaliteiten van de nationale<br />
landschappen behouden moeten blijven en waar mogelijk moeten worden versterkt.<br />
Tevens zal de toeristisch-recreatieve betekenis van deze gebieden moeten toenemen.<br />
Als uitgangspunt voor het ruimtelijk beleid binnen deze gebieden stelt het kabinet<br />
‘behoud door ontwikkeling’. Dit houdt in dat er binnen de nationale landschappen<br />
voldoende ontwikkeling moet zijn op sociaal-economisch vlak, terwijl de bijzondere<br />
kwaliteiten van het gebied worden behouden of worden versterkt. Binnen de<br />
<strong>gemeente</strong> <strong>Roermond</strong> zijn geen gebieden met deze eigenschappen gedefinieerd.<br />
230
RAAP-rapport 1741<br />
Bijlage 2 De Nationale Onderzoeksagenda<br />
<strong>Archeo</strong>logie (NOaA)<br />
1 Inleiding<br />
Het begrip Nationale Onderzoeksagenda <strong>Archeo</strong>logie (NOaA) is eind jaren ’90 van<br />
de 20e eeuw ontstaan uit de behoefte te komen tot samenhangende en specifieke<br />
doelstellingen voor archeologisch onderzoek in Nederland. De achtergrond werd<br />
gevormd door de zich aandienende veranderingen in wetgeving en beleid ten<br />
aanzien van het nationale erfgoed, als gevolg van ‘Het verdrag van Malta’ of kortweg<br />
‘Malta’ (www.minocw.nl/malta). Een opmerkelijk verschil ten opzichte van de oude<br />
Monumentenwet is de liberalisering van het bestel als gevolg van marktwerking,<br />
waardoor het aantal deelnemers in archeologisch onderzoek aanzienlijk is gegroeid.<br />
Ter bescherming van het archeologisch onderzoek en een verantwoord erfgoed<br />
beleid is een systeem van kwaliteitszorg opgezet. Zo zijn regels vastgelegd voor de<br />
uitvoering van onderzoek en mogen alleen partijen die erkend zijn door het College<br />
voor de <strong>Archeo</strong>logische Kwaliteit (CvAK, nu opgegaan in de SIKB) en over een<br />
opgravingsvergunning beschikken archeologisch onderzoek uitvoeren. Zij zijn daarbij<br />
gehouden aan de vaktechnische normen die zijn vastgelegd in de Kwaliteitsnorm<br />
Nederlandse <strong>Archeo</strong>logie (KNA), waarop door de Rijksinspectie voor de <strong>Archeo</strong>logie<br />
(RIA) wordt toegezien. Ook de NOaA maakt deel uit van deze kwaliteitszorg, omdat<br />
het voorziet in actuele onderzoeksvragen die bij de verschillende vormen van gravend<br />
onderzoek het uitgangspunt zouden moeten zijn.<br />
Naast de wetenschappelijke wensen was duidelijk dat in het kader van het nieuwe<br />
archeologiebeleid met investeringen uit publieke en private middelen resultaten<br />
behaald moeten worden, die een dergelijk beleid rechtvaardigen. Juist met de<br />
groeiende aantallen archeologische deelnemers en onderzoeken is het van belang<br />
dat kwalitatieve, betekenisvolle kennisvermeerdering over het verleden gegenereerd<br />
wordt. Met dit doel is de NOaA opgesteld. Volgens de schrijvers van de NOAA is de<br />
agenda niet bedoeld om archeologische vindplaatsen onderling te vergelijken, op<br />
basis waarvan bepaalde selecties uitgevoerd zouden kunnen worden:<br />
"De agenda spreekt zich niet uit over de vraag of bepaalde periodes van het<br />
verleden, bepaalde gebieden, bepaalde vindplaatstypen of bepaalde archeologische<br />
fenomenen wel of niet voor onderzoek in aanmerking komen. Het is de mening<br />
van de projectgroep dat keuzes gemaakt moeten worden op basis van het in<br />
Nederland gebruikelijke systeem van waardering en niet op basis van (tijdgebonden)<br />
uitspraken over wat wel of niet interessant is. Elke periode, elk gebied en elk<br />
complextype, onafhankelijk van de huidige stand van kennis, leent zich voor<br />
betekenisvol onderzoek naar het verleden. Als een vindplaats eenmaal is aangemerkt<br />
231
RAAP-rapport 1741<br />
als behoudenswaardig vormt de NOaA een inspiratiebron en hulpmiddel bij het<br />
formuleren van optimale onderzoeksdoelen en het maken van inhoudelijke keuzes<br />
die belangrijk zijn bij de voorbereiding en uitvoering van het onderzoek." (bron: www.<br />
NOaA.nl) De waardering- en selectiecriteria voor een archeologische vindplaats zijn<br />
vastgelegd in de Kwaliteitsnorm Nederlandse <strong>Archeo</strong>logie (KNA 3.1), zie ook bijlage<br />
3.<br />
De NOaA is geschreven door specialisten uit verschillende vakgebieden om alle<br />
archeologische kennis en doelstellingen voor toekomstig onderzoek vast te leggen.<br />
De NOaA geeft de huidige stand van de wetenschap en de kennislacunes weer en<br />
beschrijft vervolgens de onderzoekthema’s en methoden van onderzoek voor de<br />
toekomst.<br />
De NOaA bevat algemene thematische hoofdstukken en hoofdstukken die gewijd zijn<br />
aan archeologische perioden in een bepaalde regio. In de thematische hoofdstukken<br />
worden verschillende onderzoeksmogelijkheden beschreven: stadsarcheologie,<br />
maritieme archeologie, methoden en technieken, aanverwante wetenschappen en het<br />
behoud van monumenten. Voor wat betreft de hoofdstukken over de archeologische<br />
perioden in verschillende regio’s, zijn voor Limburg en <strong>Roermond</strong> de volgende vier<br />
van belang:<br />
- Hoofdstuk 11, de Vroege Prehistorie van Nederland;<br />
- hoofdstuk 17, de Late Prehistorie in Oost-, Midden- en Zuid-Nederland;<br />
- hoofdstuk 18, de Romeinse tijd in Midden- en Zuid-Nederland;<br />
- hoofdstuk 22, de Middeleeuwen en Vroegmoderne tijd in Zuid-Nederland.<br />
Deze hoofdstukken van archeologische perioden per regio zijn steeds eender<br />
opgebouwd en bestaan uit de onderzoekgeschiedenis en de stand van kennis in de<br />
regio, algemene onderzoekthema’s op het ‘niveau van interpretatie en synthese’ en<br />
tot slot onderzoeksvragen op het niveau van archeologische verschijningsvormen.<br />
De verschijningsvormen waarin men archeologie kan bestuderen zijn standaard<br />
opgebouwd met 11 paragrafen die in elk hoofdstuk van de NOaA terug komen:<br />
- De wordingsgeschiedenis van het landschap<br />
- De ontwikkeling van het cultuurlandschap<br />
- Post-depositionele processen, informatiewaarde en representativiteit<br />
- Methoden en technieken<br />
- Chronologie<br />
- Lokale gemeenschap<br />
- Bovenlokale gemeenschappen<br />
- Productie, distributie en consumptie van mobilia<br />
232
RAAP-rapport 1741<br />
- Productie, distributie en consumptie van voedsel<br />
- <strong>Archeo</strong>logische monumentenzorg<br />
- De toestand van het bodemarchief<br />
De voor de toekomst belangrijk geachte onderzoekthema’s die per hoofdstuk<br />
natuurlijk iets verschillen, worden in paragraaf 6.3 per periode nader beschreven.<br />
2 De Vroege Prehistorie<br />
Voor de gehele regio van Noord- en Midden Limburg geldt dat over de steentijd, zowel<br />
het Paleolithicum, Mesolithicum als Neolithicum, nog erg weinig bekend is. Tot nu<br />
toe zijn alleen de verschillende materiaalcategorieën en slechts enkele vindplaatsen<br />
goed onderzocht en bestaat nog weinig synthetiserend onderzoek. Een gebrek dat<br />
voor meerdere perioden geldt en in de NOaA ook steeds wordt benadrukt: “Het is<br />
dan ook van belang dat er regionale studies worden uitgevoerd van de verspreiding,<br />
aard, ouderdom en interpretatie van deze vindplaatsen. Daarbij dienen periode- en<br />
cultuurspecifieke elementen in materiële cultuur (stenen artefacten, aardewerk en<br />
grondstoffen) nauwkeurig te worden beschreven. Deze precisering kan bijdragen<br />
aan een beter begrip van chronologische en ruimtelijke trends in de bewoning van<br />
gebieden.”<br />
Midden Paleolithicum (300.000 – 33.000 jaar voor Chr.)<br />
Voor het Midden-Paleolithicum wordt onderscheid gemaakt in drie belangrijke<br />
culturele tradities: het Acheuléen, het Micoquien en het Moustérien. Onderzoek van<br />
buitenlandse vindplaatsen heeft recentelijk duidelijk gemaakt dat de toeschrijving aan<br />
een bepaalde culturele traditie ter discussie kan worden gesteld(NOaA, hoofdstuk 11).<br />
Laat Paleolithicum (33.000 - 8800 voor Chr.)<br />
Vanaf circa 13.000 jaar geleden zijn er tenminste drie culturele tradities te<br />
onderscheiden in Zuid-Nederland: het Magdalénien, de Federmesser-traditie (vroeger<br />
ook wel Tjongercultuur genoemd) en de Ahrensburg-cultuur (Deeben & Arts, 2005;<br />
Deeben & Rensink, 2005).<br />
Mesolithicum (8800 - 4900 voor Chr.)<br />
Binnen het Mesolithicum worden eigenlijk geen culturen onderscheiden, maar worden<br />
wel het Vroeg Mesolithicum (ca. 8800-6400 voor Chr), het Midden Mesolithicum (7100<br />
- 6450 voor Chr.) en het Laat Mesolithicum (6450- 4900 voor Chr.) onderscheiden.<br />
Het Mesolithicum heeft ten opzichte van het Paleolithicum en Neolithicum echter<br />
wel degelijk ‘eigen’ kenmerken. De aanvang van het Mesolithicum kenmerkte zich<br />
namelijk door een sterke klimaatsverbetering. Hoewel de mens nog altijd leefde<br />
als rondtrekkende jager-verzamelaars, ontwikkelde hij door de meer gesloten<br />
vegetatie en de kleinere fauna geleidelijk andere voedselpatronen. Het veranderende<br />
voedselaanbod vereiste andere, veelal kleinere, werktuigen.<br />
233
RAAP-rapport 1741<br />
Neolithicum (4900 - 2000 voor Chr.)<br />
In Nederland worden Vroeg, Midden en Laat Neolithicum en verschillende culturen<br />
onderscheiden. Het oudste gedeelte van het Neolithicum beperkt zich vrijwel alleen<br />
tot de lössgebieden van Zuid-Limburg. Het Vroeg-Neolithicum begint daar met<br />
de eerste boeren van Nederland: de zogenaamde Lineair-bandkeramiek cultuur<br />
(LBK), tussen ca. 5300-4900 v. Chr. Hierna volgt in Zuid-Limburg de zogenoemde<br />
Rössencultuur (ca. 4900- 4200 v. Chr.), maar hiervan zijn weinig vondsten<br />
aangetroffen. In Noord-Nederland wordt in deze tijd gesproken van de Swifterband<br />
cultuur. Het Midden Neolithicum (ca. 4200-3400 v. Chr.) komt in Zuid-Nederland<br />
voor met de zogenaamde Michelsbergcultuur (MK, ca. 4200 – 3400 v.Chr) en de<br />
zogenaamde Steingroep (ca. 3400- 2600 v.Chr.), terwijl in West-Nederland van de<br />
zogenaamde Hazendonk cultuur en Vlaardingen cultuur (VL) wordt gesproken en<br />
in Noord-Nederland van de Swifterband en Trechterbeker cultuur (TRB). Het Late<br />
Neolithicum (ca. 2900 – 2000 v. Chr.) is in Zuid-Nederland vertegenwoordigd door<br />
de zogenaamde Steingroep, in West-Nederland (zuid-west) door de Vlaardingen<br />
cultuur en in Noord-Nederland (centrum-noord) door de Trechterbeker cultuur en<br />
de Enkelgrafcultuur. Aan het eind van het Laat Neolithicum (ca. 2500 – 2000 v. Chr)<br />
wordt in al deze regio’s algemeen over de klokbeker cultuur gesproken.<br />
Voor Limburg zijn dus vijf culturele tradities te onderscheiden: de Lineair<br />
bandkeramiek en de Rössencultuur uit het Vroeg-Neolithicum en de<br />
Michelsbergcultuur, de Steingroep en de beker-cultuur uit het Midden- en Laat-<br />
Neolithicum. Zoals eerder vermeld worden resten van de Lineaire bandkeramiek<br />
(LBK) voornamelijk in Zuid-Limburg gevonden, maar recentelijk zijn ook in de<br />
holocene dalbodem van de Maas twee LBK-vindplaatsen (Itteren en Nattenhoven)<br />
ontdekt. Deze vondsten duiden erop dat LBK-gemeenschappen ook de lager gelegen<br />
gebieden langs de Maas hebben benut voor bewoning, landbouw of veeteelt; dat<br />
wil zeggen: gebieden met een duidelijk ander landschappelijk karakter dan de<br />
hooggelegen lössplateaus.<br />
Over de bewoningsgeschiedenis van de rest van Limburg (en Nederland) in het<br />
Vroeg- en Midden-Neolithicum bestaat echter nog veel onduidelijkheid. Alhoewel op<br />
basis van het materiaal herkenbaar, weten we eigenlijk nog steeds erg weinig over<br />
de Michelsbergcultuur of de Steingroep (of relaties tussen deze cultuurgroepen).<br />
Zo zijn bijvoorbeeld in tegenstelling tot de LBK nog nauwelijks huisplattegronden in<br />
Nederland bekend.<br />
Zoals gezegd worden in de NOaA de kennislacunes en het daarop gebaseerde<br />
toekomstig onderzoek aan de hand van onderzoekthema’s beschreven. Voor de<br />
perioden binnen de Vroege Prehistorie zijn dit:<br />
234
RAAP-rapport 1741<br />
Thema 1: kolonisatie en vroege bewoningsgeschiedenis van Nederland<br />
- Midden Paleolithicum: verzamelen van archeologische en archeozoölogisch<br />
materiaal in goede geologisch-stratigrafische context;<br />
- laat-paleolitische en mesolitische oppervlakte vindplaatsen: regionale studies van<br />
verspreiding, aard, ouderdom en interpretatie van deze vindplaatsen;<br />
- neolithisatie: kenmerken van vindplaatsen (landschappelijke ligging, materiële<br />
cultuur); is het aardewerk een product van ge-'neolithiseerde' mesolitische jagersverzamelaars<br />
of van neolitische groepen?; was er continuïteit of onderbreking van<br />
bewoning na de LBK?<br />
Thema 2: landgebruik en nederzettingssystemen<br />
- relatie tussen (paleo-)landschappelijke kenmerken, locatiekeuze en<br />
nederzettingsfunctie van vindplaatsen;<br />
- relatie nederzettingssytemen en voedseleconomie;<br />
- specifieke aandachtspunten op site-niveau: functionele interpretatie van sporen en<br />
structuren, en de ruimtelijke verspreiding van mobilia.<br />
Thema 3: voedseleconomie, relatie mens en milieu<br />
- belang van jacht- en visvangst; strategieën die daarbij weren gehanteerd;<br />
specialisatie versus breedspectrum economie; regionale en chronologische trends<br />
in voedselbronnen; de introductie van landbouw en veeteelt.<br />
Thema 4: begravingen en deposities van menselijke resten<br />
- onderzoek gecalcineerde botresten; nauwkeurige documentatie begravingen;<br />
rol dierlijke producten in rituelen; DNA onderzoek menselijke resten; locatie<br />
menselijke begravingen analyseren ten opzichte van (gelijktijdige) nederzettingen.<br />
Thema 5: culturele tradities, sociale relaties en interactie<br />
- kenmerken, datering en variatiebreedte van materiële cultuur nader bepalen<br />
(bijvoorbeeld onderzoek naar stilistische en technologische kenmerken van de<br />
aardewerk en de (vuur)steenindustrie;<br />
- onderzoek naar grondstofnetwerken;<br />
- onderzoek naar aanwezigheid van vroeg-neolitische elementen buiten het<br />
verspreidingsgebied van nederzettingen.<br />
3 De Late Prehistorie<br />
Het tot nu toe uitgevoerd onderzoek naar de Late Prehistorie heeft veel opgeleverd<br />
over begravingen (grafheuvels en urnenvelden) en nederzettingen (enkele erven,<br />
nederzettingen) en soms (sinds grootschalig onderzoek vanaf de jaren ’80 van<br />
de 20e eeuw) ook over de samenhang hiertussen. Hiervan heeft echter vooral de<br />
IJzertijd geprofiteerd. Van het Laat Neolithicum en de Bronstijd, en dan met name het<br />
nederzettingsonderzoek, is nog steeds weinig bekend.<br />
235
RAAP-rapport 1741<br />
Laat Neolithicum<br />
Het Laat Neolithicum (ca. 2900 – 2000 v. Chr.) is in Zuid-Nederland vertegenwoordigd<br />
door de zogenaamde Steingroep, in West-Nederland (zuid-west) door de Vlaardingen<br />
cultuur en in Noord-Nederland (centrum-noord) door de Trechterbeker cultuur en de<br />
Enkelgrafcultuur, terwijl het einde van het Laat Neolithicum (ca. 2500 – 2000 v. Chr.)<br />
in al deze regio’s algemeen de Klokbeker cultuur wordt genoemd.<br />
In Limburg spelen vooral de Steingroep en de klokbekercultuur een belangrijke rol.<br />
Bronstijd<br />
In Zuid-Nederland worden de Vroege, -Midden en Late Bronstijd onderscheiden. In<br />
de Vroege Bronstijd spreekt men ook wel van de Wikkeldraad cultuur, een relatief<br />
korte periode (ca. 2000 – 1800 v. Chr.). In de Midden Bronstijd (ca. 1800 -1100 v.<br />
Chr.) wordt de Hilversum cultuur onderscheiden, en in de Late Bronstijd (ca. 1100 –<br />
800 v. Chr.) de Nederrijnse Grafheuvelcultuur (Niederrheinische Grabhügelkultur).<br />
Deze laatste cultuur loopt door tot in de IJzertijd en wordt in de literatuur vaak<br />
als de zogenoemde urnenveldenperiode aangeduid. Zoals de naam al aangeeft,<br />
kenmerkt deze periode zich door een begravingsritueel, waarbij de doden gecremeerd<br />
werden en in urnen bijgezet. Samen met de urn met crematieresten werden soms<br />
ook nog andere grafgiften meegegeven, zoals ander aardewerk, sieraden en kleine<br />
persoonlijke uitrustingstukken. Karakteristiek is voorts dat deze urnen in gezamenlijk<br />
gebruikte grafvelden werden bijgezet en dat gedurende langere perioden, zodat<br />
uitgestrekte grafvelden ontstonden. De eerder nog gebruikelijke grafheuvel ontbreekt,<br />
of er wordt nog slechts een laag heuveltje opgeworpen. De cultuur strekt zich uit over<br />
Oost-en Zuid-Nederland, alsmede over aangrenzende delen van Duitsland en België<br />
(van den Broeke, 2005).<br />
Vanaf de Bronstijd ontstaat het zogenoemde bewoningspatroon met zwervende<br />
erven, een verschijnsel dat we vooral kennen uit de navolgende IJzertijd (zie ook<br />
paragraaf 3.2).<br />
IJzertijd<br />
In Nederland worden voor wat betreft de IJzertijd de Vroege (800-500 v.Chr.), Midden<br />
(500-250 v. Chr.) en Late IJzertijd (250 – 15v. Chr.) onderscheiden. De Vroege<br />
IJzertijd behoort nog tot de urnenveldenperiode, met verspreide bewoning rond<br />
gezamenlijke urnenvelden. Vanaf de Midden en Late IJzertijd echter ontstonden<br />
geleidelijk meer plaatsvaste nederzettingen en raken de urnenvelden buiten gebruik.<br />
In plaats daarvan worden kleinere ‘familie’ grafvelden gebruikt.<br />
De NOaA onderscheidt voor de Late Prehistorie (het Laat Neolithicum, de Bronstijd en<br />
de IJzertijd) de volgende onderzoekthema’s :<br />
236
RAAP-rapport 1741<br />
Thema 1: de ontwikkeling van het cultuurlandschap<br />
- onderzoek van (ten opzichte van nederzettingsarealen, grafvelden en<br />
akkercomplexen) extensief gebruikte delen van het landschap, met name<br />
beekdalen, wegen, deposities op natte en droge 'natuurlijke' plekken.<br />
Thema 2: productie, distributie en gebruik van mobilia<br />
- productie, distributie/gebruik en depositie van artefacten bestuderen vanuit<br />
sociaal-cultureel perspectief;<br />
- ontwikkelen typochronologieën.<br />
Thema 3: de agrarische bestaansbasis<br />
- de agrarische economie in het laat-Neolithicum en de vroege Bronstijd;<br />
- de secondary products revolution;<br />
- de ontwikkeling van de ploeglandbouw;<br />
- de ontwikkeling van het gemengde landbouwbedrijf in de Bronstijd;<br />
- ontstaan, gebruik en ontwikkelingen van Celtic Fields;<br />
- uitwisselingsnetwerken.<br />
Thema 4: rituele praktijken<br />
- creëren van goede theoretische en empirische basis voor de studie van ritueel;<br />
- studie van relaties tussen goederen in graven en andere contexten;<br />
- depositie van artefacten;<br />
- ontstaansgeschiedenis van ingericht cultusplaatsen;<br />
- variatie in grafritueel.<br />
Thema 5: sociaal-politieke transformaties<br />
- nadere studie van rol en positie van elitefiguren in de Brons- en IJzertijd.<br />
Thema 6: de constructie van persoonsgebonden, lokale en bovenlokale identiteiten<br />
- relatie identiteit en landschap;<br />
- relatie mens-materiële cultuur.<br />
4 De Romeinse tijd<br />
De geschiedenis van de Romeinse archeologie geeft een duidelijk beeld van de<br />
kennis en lacunes. Het begin van de Romeinse archeologie bestond vooral uit de<br />
antiquarische belangstelling in de 19e eeuw voor villa’s en graven met sarcofagen<br />
en askisten. Vanaf de zeventiger en tachtiger jaren van de vorige eeuw vond steeds<br />
grootschaliger nederzettingsonderzoek plaats in met name dekzandgebieden, het<br />
rivierengebied en in iets mindere mate op de löss. Belangrijke onderzoekthema’s in<br />
de Nederlandse archeologie waren en zijn de romanisering en het Limesonderzoek.<br />
De kennisleemten betreffen vooral de vici (wegdorpen), de Laat Romeinse tijd en<br />
237
RAAP-rapport 1741<br />
natuurlijk divers synthetiserend onderzoek (zoals bijv. voor grafvelden en deposities<br />
in droge landschapsdelen).<br />
De NOaA onderscheidt voor de Romeinse tijd de volgende onderzoekthema’s :<br />
Thema 1: Romanisering<br />
- meer aandacht voor het 'inheemse perspectief';<br />
- benadering van romanisering als een groeps- en regio-specifieke articulatie van<br />
inheemse en Romeinse waarden;<br />
- aard van romanisering regionaal bestuderen door studie van materiële cultuur,<br />
grafritueel en veranderingen in het agrarische systeem, etc.;<br />
- ook aandacht voor 'de-romanisering', of 'germanisering' (in laat-Romeinse<br />
periode).<br />
Thema 2: het cultuurlandschap<br />
- naast de fysieke dimensie van het landschap behoeft de 'mentale' dimensie<br />
nadere aandacht, bijvoorbeeld de studie van ritueel (cultusplaatsen, rituele<br />
deposities, begravingen, etc.) om inzicht te krijgen in toenmalige ideeën over de<br />
kosmologische ordening;<br />
- hantering van langetermijnperspectief om inzicht te krijgen in de voortdurend<br />
veranderende beleving, omvang en inrichting van het cultuurlandschap;<br />
- onderzoek op micro-regionaal niveau van cultuurlandschappen;<br />
- ook onderzoek buiten de nederzettingen, grafvelden en akkers, bijvoorbeeld in<br />
beekdalen;<br />
- grafvelden en andere 'rituele indicatoren' dienen in hun landschappelijke context<br />
te worden geplaatst<br />
- gegevens over locatie en indeling van akkers en weiden;<br />
- bijzondere voedselgewassen en specerijen in relatie tot aard van de nederzetting;<br />
- gegevens over gebruik van verdiepte stallen;<br />
- botcomplexen.<br />
Thema 3: materiële cultuur<br />
- ontwikkeling specifieke typologieën, vooral voor aardewerk;<br />
- herkenning van regionale productie en distributieprocessen.<br />
5 De Middeleeuwen en vroegmoderne tijd<br />
Hoofdstuk 22 van de NOaA, over de Middeleeuwen tot vroegmoderne tijd in Zuid-<br />
Nederland, is nog niet beschikbaar voor gebruik. Daarom is gebruik gemaakt van de<br />
samenvatting van Stoepker (Stoepker, 2006), een der schrijvers van dit hoofdstuk.<br />
238
RAAP-rapport 1741<br />
Ook het archeologisch onderzoek van de Middeleeuwen begint in de 19e eeuw,<br />
toen Habets de palts van Meerssen onderzocht. In het begin van de 20e eeuw<br />
volgden opgravingen in de St.Servaes te Maastricht en de kerk te Asselt. Na de<br />
tweede wereldoorlog werden in Limburg dan vooral de Volle en Late Middeleeuwen<br />
onderzocht met onderzoek naar kerken en kastelen. Iets later vond een uitgebreid<br />
grafveld onderzoek plaats, aan het Vrijthof te Maastricht, waarin de Vroege<br />
Middeleeuwen weer centraal stonden. Belangrijk voor de datering van het aardewerk<br />
was het onderzoek van de Bruin naar de pottenbakkersovens van Brunssum_<br />
Schinveld (Zuid_Limburgs aardewerk). Vanaf de tachtiger jaren van de 20e eeuw<br />
volgden grootschaligere onderzoeken, zowel op het platteland als in de stad, maar de<br />
dorpskernen zijn eigenlijk nog altijd onderbelicht gebleven.<br />
De volgende onderzoekthema’s worden door de NOaA (Stoepker, 2006) voor de<br />
Middeleeuwen voorgedragen:<br />
Thema 1: mens en omgeving<br />
- omvorming en exploitatie van het landschap;<br />
- rivierdynamiek en landgebruik langs beken en rivieren;<br />
- paleogeografische reconstructie van het middeleeuwse en vroegmoderne<br />
landschap;<br />
- perceptie van het landschap.<br />
Thema 2: demografische ontwikkelingen en nederzettingssystemen<br />
- nederzettingen in hun ruimtelijke, landschappelijke, sociale en chronologische<br />
context;<br />
- stad, dorp en platteland: de urgentie van dorpskernarcheologie;<br />
- demografie.<br />
Thema 3: identiteit en culturele differentiatie<br />
- verschillende bevolkingsgroepen of regionale ontwikkelingen en uitingen hiervan;<br />
- sociale gelaagdheid en structuren.<br />
Thema 4: materiële cultuur<br />
- specialisatie en uitwisselingssystemen;<br />
- consumptie;<br />
- nijverheid.<br />
Thema 5: religieuze beleving en de invloed op landschap en samenleving<br />
- de wisselwerking tussen heidendom en christendom;<br />
- christianisering;<br />
- het christendom en de inrichting van landschap en nederzetting;<br />
- de wisselwerking tussen profaan en religieus in materiële cultuur en economie;<br />
- locatie en inrichting van de cultusplaats.<br />
239
RAAP-rapport 1741<br />
6 Kaders van de NOaA<br />
De NOaA en de AMZ-cyclus<br />
Bij het nemen van beslissingen over ruimtelijke ingrepen moeten ook beslissingen<br />
worden genomen over de omgang met archeologische vindplaatsen. Daarbij is<br />
sprake van twee opeenvolgende stappen, die gedefinieerd zijn als "de waardering"<br />
en "de selectie". In de eerste stap wordt op basis van de in de KNA omschreven<br />
criteria (zichtbaarheid, herinneringswaarde, gaafheid, conservering, context,<br />
informatiewaarde, zeldzaamheid en representativiteit) vastgesteld welke<br />
wetenschappelijke- en welke belevingswaarde een archeologische vindplaats<br />
heeft(zie ook bijlage 11). In de tweede stap moet beslist worden of een vindplaats<br />
daadwerkelijk voor behoud ter plekke of voor destructief veldonderzoek in aanmerking<br />
komt (vastgelegd in het zogeheten selectiebesluit). Bij de eerste stap wordt<br />
geselecteerd of iets waardevol is of niet (behoudenswaardigheid), terwijl in de tweede<br />
stap bij de als waardevol geselecteerde vindplaatsen overwogen moet worden, samen<br />
met andere maatschappelijke belangen, of de vindplaats ter plaatse beschermd<br />
wordt. Volgens de auteurs van de NOaA speelt de NOaA in de eerste stap van<br />
waardering een duidelijke rol, maar in de tweede stap van selectie nadrukkelijk niet.<br />
De NOaA en het Programma van Eisen<br />
Indien bij ruimtelijke ontwikkelingen archeologische resten voorhanden zijn en<br />
onderzocht dienen te worden, bestaat een relatie tussen de initiatiefnemer van<br />
een ruimtelijke ingreep (de ‘verstoorder’) en de partij die zorg draagt voor het<br />
uitvoerende archeologische onderzoek. Opdrachtgevers beschikken meestal niet<br />
over expertise op archeologisch gebied en zijn voor wat betreft hun zorgplicht<br />
afhankelijk van anderen. Voor 2000 konden opdrachtgevers hiervoor nog regelmatig<br />
bij de rijks- en provinciale overheden terecht, maar tegenwoordig is men afhankelijk<br />
van commerciële partijen. Voor deze marktwerking heeft de Nederlandse staat<br />
uitdrukkelijk gekozen: de markt levert procedurele, procesmatige en inhoudelijke<br />
expertise met betrekking tot de erfgoedzorg. In alle gevallen zal de markt de<br />
opdrachtgever dienen te wijzen op wat goed opdrachtgeverschap (de zorgplicht) is en<br />
hoe dat vertaald kan worden in een zogeheten Programma van Eisen (PvE). Dit PvE<br />
is de basis voor de offerte en het Plan van Aanpak (PvA) van de opdrachtnemer.<br />
Vanuit het besef van kwaliteitszorg zijn in de KNA normen en richtlijnen opgenomen<br />
waaraan een PvE moet voldoen. De KNA biedt een uitgebreid format voor de<br />
uitvoering van onderzoek op methodisch-technisch niveau. De KNA biedt echter<br />
geen houvast voor de inhoudelijke invulling van het onderzoek, dat wordt overgelaten<br />
aan de opsteller van het PvE. Van hem of haar wordt echter wel een bijzondere<br />
expertise verwacht; de opsteller is een senior archeoloog. Echter, van geen enkele<br />
senior archeoloog kan en mag worden verwacht dat hij of zij in staat is een goed<br />
PvE te schrijven voor iedere willekeurige periode van onze geschiedenis of iedere<br />
240
RAAP-rapport 1741<br />
willekeurige (archeo-)regio. De NOaA biedt dan ook een handreiking voor senior<br />
archeologen om in specifieke projecten invulling te geven aan voor het huidige<br />
onderzoek relevante vraagstellingen. De positie van de NOaA in de AMZ-cyclus kan<br />
resumerend als volgt worden omschreven:<br />
De NOaA biedt in algemene zin aanknopingspunten voor de waardering van<br />
archeologische complexen of vindplaatsen. In de agenda worden per periode en<br />
per regio kennisleemten en onderzoeksvragen opgesomd. De mogelijkheden tot<br />
opvullingen en beantwoording daarvan door onderzoek van een vindplaats kunnen<br />
voor deze vindplaats leiden tot een hogere waardering (informatiewaarde). De NOaA<br />
vormt het uitgangspunt voor de vormgeving van opgravend onderzoek en in sommige<br />
gevallen ook voor behoudsmaatregelen. Voor concrete projecten biedt de NOaA<br />
inhoudelijke inspiratie bij het opstellen van PvE’s en PvA’s voor opgravingen, en soms<br />
ook voor concrete inrichtingsmaatregelen.<br />
241
RAAP-rapport 1741<br />
Bijlage 3 AMZ-cyclus en waardering en selectie van<br />
een archeologische vindplaatsen<br />
De Monumentenzorg<br />
Voor een goed inzicht in de begrippen archeologische waarden en besluitvorming<br />
is het zinvol het proces van de <strong>Archeo</strong>logische Monumentenzorg (AMZ) nader te<br />
bekijken.<br />
De archeologische monumentenzorg is gebaseerd op voortschrijdend inzicht, waarbij<br />
kort samengevat vier opeenvolgende en nauw samenhangende fasen bestaan<br />
(zie ook figuur 1). In een eerste fase wordt geïnventariseerd waar archeologische<br />
resten zich bevinden (inventariserend onderzoek, bijv. d.m.v. kartering). In de<br />
tweede fase wordt aan de hand van vastgelegde criteria vastgesteld welke waarde<br />
de archeologische resten bezitten, zodat bepaald kan worden welke resten<br />
behoudswaardig zijn (in of ex situ) en welke ongezien verloren mogen gaan. In de<br />
derde fase wordt de behoudenswaardigheid vormgegeven. Indien mogelijk worden<br />
behoudenswaardige vindplaatsen in situ behouden door planaanpassing, maar<br />
anders worden deze archeo logisch onderzocht door middel van een archeologische<br />
opgraving. In het eerste geval moet worden vastgesteld hoe bescherming<br />
(instandhouding) wordt vormgegeven, in het tweede geval hoe de opgraving moet<br />
worden uitgevoerd en uitgewerkt: het programma van eisen (PvE). In de vierde en<br />
laatste fase worden tenslotte de resultaten van uitgevoerd onderzoek 'opgewerkt'<br />
tot nieuwe kennis over de Nederlandse geschiedenis en als uitgangspunten voor<br />
toekomstig onderzoek gebruikt.<br />
Figuur 1. Cyclus van de <strong>Archeo</strong>logische Monumentenzorg (bron: NOaA, 2007).<br />
242
RAAP-rapport 1741<br />
De belangrijkste fases binnen de AMZ-cyclus zijn de zogenaamde waardering<br />
en selectie van onderzochte archeologische vindplaatsen: de beslissingen dat<br />
een vindplaats wel of niet behoudenswaardig is (de waardering), en dat een<br />
behoudenswaardige vindplaats wel of niet ter plaatse beschermd wordt (selectie)<br />
voor het nageslacht. Met de waardering wordt dus bepaald wat bijzonder genoeg<br />
is om te behouden en wat niet. Niet-behoudenswaardig betekent dat een terrein<br />
voor ontwikkeling kan worden vrijgegeven. Behoudenswaardig betekent dat<br />
archeologische resten bijzonder genoeg zijn om te behouden, hetgeen op twee<br />
manieren kan: ter plaatse in de grond (behoud in situ) of door het opslaan van<br />
wetenschappelijke informatie middels opgraving (behoud ex situ). De selectie<br />
bepaalt of een vindplaats in of ex situ wordt behouden. Een ‘lichtere’ vorm van<br />
opgraving betreft de opgraving met beperkingen, de archeologische begeleiding:<br />
tijdens graafwerkzaamheden ten behoeve van een ruimtelijke ontwikkeling wordt<br />
gecontroleerd of archeologische resten aanwezig zijn, en indien dit het geval is,<br />
worden deze gedocumenteerd en eventueel geborgen. Voor een opgraving (met of<br />
zonder beperkingen) is een Programma van Eisen (PvE) vereist, waarin voorkennis,<br />
onderzoeksvragen, strategie en methoden omschreven worden.<br />
De waardering- en selectiecriteria voor een archeologische vindplaats zijn vastgelegd<br />
in de Kwaliteitsnorm Nederlandse <strong>Archeo</strong>logie (KNA 3.1). Het advies met betrekking<br />
tot een waardering wordt gegeven door de archeoloog, die het onderzoek aan de<br />
vindplaats heeft uitgevoerd. Het bevoegd gezag neemt het besluit of het advies<br />
onderschreven dan wel weerlegd wordt. Of een behoudenswaardige vindplaats<br />
uiteindelijk wel of niet wordt beschermd (in situ), is eveneens een politiek besluit:<br />
men zal per situatie de archeologische én overige maatschappelijke belangen moeten<br />
wegen.<br />
In de Kwaliteitsnorm Nederlandse <strong>Archeo</strong>logie (KNA versie 3.1; www.sikb.nl)<br />
worden criteria geformuleerd voor de waardering van archeologische vindplaatsen.<br />
Men maakt onderscheid tussen belevingswaarde, fysieke kwaliteit en inhoude lijke<br />
kwaliteit van een vindplaats. Belevingswaarde is slechts van belang voor zichtbare<br />
archeologische monumenten en derhalve veelal niet relevant.<br />
De vindplaatsen worden eerst op hun fysieke kwaliteit en vervolgens op hun<br />
inhoudelijke kwaliteit beoordeeld. Ze worden op basis van hun fysieke kwaliteit als<br />
behoudenswaardig (opgraven of be schermen) aangemerkt indien de criteria gaafheid<br />
en conservering samen bovengemiddeld (5 of 6 punten) scoren. Bij een middelmatige<br />
tot lage score (4 punten of minder) wordt naar de inhoudelijke kwaliteitscriteria<br />
gekeken om te bepalen of het terrein toch behoudenswaardig is. Eerst vindt een<br />
afweging plaats op de eerste drie inhoudelijke kwaliteitscriteria: zeldzaamheid,<br />
informatiewaarde en ensemblewaarde. Bij een bovengemiddelde score van 7 punten<br />
of meer wordt de vindplaats als behoudenswaardig aangemerkt.<br />
243
RAAP-rapport 1741<br />
Waardering op fysieke criteria<br />
De mate waarin archeologische overblijfselen nog intact en in hun oorspronke lijke<br />
positie aanwezig zijn, geeft een indruk van de fysieke kwaliteit van een vindplaats.<br />
Binnen deze waarde wordt onderscheid gemaakt tussen de criteria gaafheid en<br />
conservering:<br />
a. gaafheid: de mate waarin de vindplaats verstoord is en de huidige stabiliteit van de<br />
fysieke omgeving;<br />
b. conservering: de mate waarin het archeologisch vondstmateriaal bewaard is<br />
gebleven.<br />
Waardering op inhoudelijke criteria<br />
Als de bovenstaande stappen in het proces van waardering zijn doorlopen, staat vast<br />
welke archeologische vindplaatsen behoudenswaardig zijn op basis van hun fysieke<br />
toestand. Dan volgt de waardering op basis van inhoudelijke kwaliteit. Het gaat om de<br />
volgende criteria:<br />
- zeldzaamheidswaarde: de mate waarin een bepaald type monument schaars is (of<br />
is geworden) voor een periode of in een gebied;<br />
- informatiewaarde: de betekenis van een monument als bron van kennis over het<br />
verleden;<br />
- ensemblewaarde: de meerwaarde die aan een monument wordt toegekend op<br />
grond van de mate waarin sprake is van een archeologische context en van een<br />
landschappelijke context.<br />
Voor het inhoudelijke waardeoordeel is ook het criterium representativiteit van belang,<br />
dat alleen relevant is indien bij het uitvoeren van de waardering het vermoeden<br />
bestaat dat duurzaam behoud van het monument gerealiseerd kan worden. De<br />
waarde van het oordeel over de representativiteit neemt toe naar mate meer informatie<br />
beschikbaar is over vergelijkbare monumenten uit dezelfde periode en hetzelfde<br />
gebied.<br />
244
RAAP-rapport 1741<br />
Bijlage 4. Uitgevoerd onderzoek in <strong>Roermond</strong><br />
Onderzoek Rapport/projectnummer Soort Toponiem Datum Grootte onderzoeksgebied Bedrijf/instantie Opdrachtgever advies<br />
646 ROB Schoolstraat, westzijde 11-6-1989 afgesloten<br />
719 ROB Voorstad St. Jacob, Klompenfabriek onbekend<br />
720 ZAR 6 DO(+IVO) <strong>Roermond</strong>-Musschenberg 1-1-2000 40000 ACVU Gemeente <strong>Roermond</strong> afgesloten<br />
721 ROB DO Jesuitenstraat afgesloten<br />
722 noodopgraving Munsterplein 18-6-1996 afgesloten<br />
1733 ROB begeleiding Munsterplein 19-6-1997 afgesloten<br />
1736 onbekend Musschenberg 18-6-1996 onbekend<br />
2111 ADC onbekend Swalmen-Oudenhof afgesloten<br />
2112 ADC AAO Swalmen-Heide afgesloten<br />
2154 ADC45 AAO-DO Roersingel 1-6-2000 13000 ADC Gemeente <strong>Roermond</strong> vervolgonderzoek<br />
2318 A73:? E12-E13 bouwbegeleiding Swalmen-Middelhoven 1-8-2004 9750 ADC De Maaswerken/A73 afgesloten<br />
2319 A73:? E12-E13 bouwbegeleiding Swalmen-Middelhoven 1-8-2004 9750 ADC De Maaswerken/A73 afgesloten<br />
2333 ADC-rap 50 AAO Swalmerstraat 1-7-2000 60 ADC Bouwbedrijf Smeets Lempens afgesloten<br />
2334 bouwbegeleiding Biesweerd afgesloten<br />
2421 bouwbegeleiding Hanssumerweerd afgesloten<br />
2633 A73:?DO-E14 DO Swalmen-Nieuwenhof 25-6-1905 14325 ADC De Maaswerken/A73 afgesloten<br />
2830 RAAP-rap 537 AAI-1 Roersingel, zie ADC-rap 45 1-5-2000 13000 RAAP Gemeente <strong>Roermond</strong> afgesloten<br />
3002 RAAP-verslag 1999-1608/MW AAI plangebied Kapel in 't Zand 1-8-1999 10000 RAAP Heijmans Vastgoed BV vervolgonderzoek<br />
3154 RAAP-verslag 2000-339/MW IVO oppkart +boring Gerbergaweg-Oude Montforterweg 1-2-2000 50000 RAAP Gemeente <strong>Roermond</strong> afgesloten<br />
3336 Rijksweg 73-Zuid,AAO-F3 AAO-proefsleuven A73, wegvak F, Emplterweg 1-11-2002 900 ARCHOL De Maaswerken/A73 vervolgonderzoek<br />
3445 ADC163 IVO-proefsleuven Tramweg, Herten 1-2-2003 5300 ADC Nieuwe Borg Projectontwikkeling afgesloten<br />
3512 RAAP-verslag 2001-2710/RT AAI Oude Keulse baan - Heinsbergerweg 1-9-2001 1150 m trace RAAP provincie LImburg vervolgonderzoek<br />
3588 ADC165 AAO-proefsleuven Lindanusstraat 1-2-2003 3000 ADC Grontmij vervolgonderzoek<br />
3590 ZAR 6 DO(+IVO) <strong>Roermond</strong>-Musschenberg 1-1-2000 40000 ACVU Gemeente <strong>Roermond</strong> afgesloten<br />
3591 ADC105 DO Musschenberg, Herten 1-9-2001 5000 ADC Meulen Bouwpromotie afgesloten<br />
3727 RAAP-verslag 2001-0291/AA AAI-1, fase 2 <strong>Roermond</strong>-Musschenberg fase 2 1-1-2001 80000 RAAP Meulen Bouwpromotie vervolgonderzoek<br />
3752 RAAP-verslag 2001-0839/AA AAI Bostraat-Zuid 1-3-2001 8000 RAAP Gemeente Swalmen, afd.VROM afgesloten<br />
3774 ADC181 AAO-proefsleuven Jesuitenstraat 1-5-2003 3000 ADC WSR+Bouwontwikkeling Jongen vervolgonderzoek<br />
3775 ADC178 AAO-proefsleuven Betlehemstraat 1-4-2003 2000 ADC Bouwontwikkeling Jongen vervolgonderzoek<br />
3792 bouwbegeleiding A73 27-1-2003 RWS RWS vervolgonderzoek<br />
3891 ADC189 DAO Ezelspoort 3-3-2003 1900 ADC Gemeente <strong>Roermond</strong> afgesloten<br />
3891 ADC-rap IVO-proefsleuven De Ezelspoort ADC vervolgonderzoek<br />
4007 A73:?AAO F5 AAO Oude Terbaanse weg- Maasnielderbeek 1-9-2003 5150 BAAC De Maaswerken/A73 afgesloten<br />
4040 ADC177 IVO-boringen Herten-Wolfsberg 1-4-2003 63000 ADC Meulen Bouwpromotie vervolgonderzoek<br />
4188 ADC185 bouwbegeleiding Roersingel 1-6-2003 7500 ADC Gemeente <strong>Roermond</strong> afgesloten<br />
4213 bouwbegeleiding RW73 Zuid, wegvak E/F ADC vervolgonderzoek<br />
4575 ADC191 IVO-boringen Laurentiusplein 1-7-2003 8400 ADC Nieuwe Borg Projectontwikkeling afgesloten<br />
4621 inmeten Wilhelminaplein, <strong>Roermond</strong> 25-6-1905 Wergroep <strong>Roermond</strong> afgesloten<br />
4800 BAAC-rap. 03.101 IVO-proefsleuf N293-Linderweg 1-11-2003 370 BAAC De Maaswerken/A73 vervolgonderzoek<br />
5131 ADC273 bouwbegeleiding Wilhelminasingel 1-7-2004 100 ADC Broodheer Vastgoed projecten BV afgesloten<br />
5144 RAAP-rap.994 IVO-proefsleuven Keulse Baan 1-6-2004 11000 RAAP REO vervolgonderzoek<br />
5252 IVO Lerop Becker& Van de Graaf onbekend<br />
5254 IVO-proefsleuven RW73 Zuid, wegvak G, H Becker& Van de Graaf Maaswerken onbekend<br />
5257 onbekend Merum, Roerdalen,RW73 Zuid, wegvak G, H Becker& Van de Graaf Maaswerken onbekend<br />
5258 onbekend RW73 Zuid, wegvak G, H Becker& Van de Graaf Maaswerken onbekend<br />
6071 begeleiding RW73 wegvak H RWS afgesloten<br />
6170 ADC258 IVO-proefsleuven Herten-Wolfsberg 1-7-2004 1120 ADC Meulen Bouwpromotie afgesloten<br />
6236 ADC-rap.250 IVO <strong>Roermond</strong>,Huize Ernst Casimir 1-5-2004 2000 ADC Nieuwe Borg projectontwikkeling vervolgonderzoek<br />
6402 BAAC-rap. 04.084 IVO-proefsleuf <strong>Roermond</strong>, Broekhin 1-6-2005 545 BAAC Nieuwe Borg projectontwikkeling vervolgonderzoek<br />
6651 bouwbegeleiding A73, Turfheide 3-6-2004 RWS RWS afgesloten<br />
7230 RAAP-not 1080 Arch. begeleiding <strong>Roermond</strong>-Musschenberg 1-4-2005 100000 RAAP Meulen Bouwpromotie afgesloten<br />
7230 RAAP-verslag 1999-410/MW IVO + arch. Begeleiding Tramweg, Herten 1-2-1999 25 RAAP Meulen Bouwpromotie afgesloten<br />
8162 ADC-rap. 453 <strong>Archeo</strong>logische begeleiding Lerop, Jongenhof 1-10-2005 32000 ADC De Maaswerken/A73 afgesloten<br />
8439 pr.nr.174063 IVO Begijnhofplan 1-3-2004 4200 Syntegra Begijnhof <strong>Roermond</strong> bv vervolgonderzoek<br />
8524 RAAP-not. 575 IVO Componistenbuurt-Oost 1-2-2004 5500 RAAP Nieuwe Borg projectontwikkeling afgesloten<br />
8527 RAAP-not. 576 IVO mar. Theresialaan-Hendrik Uwenstraat 1-5-2005 1600 RAAP Nieuwe Borg projectontwikkeling afgesloten<br />
8527 RAAP-rap. 576 IVO Maria Theresialaan RAAP afgesloten<br />
8534 RAAP-not. 714 IVO Spoorlaan-noord - Mar. Theresialaan 1-6-2004 10000 RAAP Stationspark <strong>Roermond</strong> BV afgesloten<br />
8547 RAAP-not. 357 IVO St.Jozefkerk, Haanstraat-Javastraat 1-5-2003 4610 RAAP <strong>gemeente</strong> <strong>Roermond</strong> afgesloten<br />
8561 RAAP-not 433 IVO Schilbergweg,<strong>Roermond</strong> 1-9-2003 5000 RAAP particulier afgesloten<br />
245
RAAP-rapport 1741<br />
8630 RAAP-rap 443 IVO Apollolaan, Melick RAAP vervolgonderzoek<br />
8641 RAAP-not 605 IVO verkenning Baksteenfabriek, Bostraat te Swalmen 1-3-2004 6000 RAAP Bouwontwikkeling Jongen Louis Scheepers afgesloten<br />
8768 RAAP-not. 692 IVO Konings afgesloten<br />
8842 RAAP-not. 726 IVO Hillenraedtstraat 1-6-2004 13000 RAAP HEVO Bouwmanagement BV afgesloten<br />
8855 RAAP-not 536 IVO Musschenberg, Herten 1-12-2003 101250 RAAP Monumentenhuis vervolgonderzoek<br />
8862 RAAP-not. 539 IVO <strong>Roermond</strong>, Broekhin 1-1-2004 4700 RAAP Nieuwe Borg projectontwikkeling vervolgonderzoek<br />
8899 ADC-rap.371 IVO-buro Spoorlaan-noord 1-3-2005 200 ADC <strong>gemeente</strong> <strong>Roermond</strong> afgesloten<br />
8972 RAAP-not 413 IVO Hoek Hambeek-Roerderweg 1-8-2003 5800 RAAP Bouwfonds Ontwikkeling BV afgesloten<br />
8988 RAAP-not 414 IVO Kitskenberg 1-8-2003 400 RAAP Gebr. Maessen BV afgesloten<br />
9037 geen rapport aanwezig IVO proefsleuven <strong>Roermond</strong>-Straat ADC vervolgonderzoek<br />
9250 BAAC-rap. 05.024 bouwbegeleiding N293-zuid 1-12-2005 28200 BAAC De Maaswerken/A73 afgesloten<br />
9390 ADC-rap.392 IVO Buitenop, gasfabriek 1-3-2005 2000 ADC Buitenop BV afgesloten<br />
9849 isbn 9077768246 IVO-boringeb St.Wirosingel, Roemond 1-5-2005 100000 B&vdG Econsultancy vervolgonderzoek<br />
9851 IVO Stadsrand Zuid, Merum Grontmij REO onbekend<br />
10197 RAAP-rap. 209 IVO Zandmaas vervolgonderzoek<br />
10204 RAAP-rap 220 AAI Musschenberg, Herten 1-12-1998 300000 RAAP Meulen Bouwpromotie vervolgonderzoek<br />
10224 RAAP-rap 261 IVO Kapel in 't Zand, De Galgenberg 1-3-1997 15000 RAAP <strong>gemeente</strong> <strong>Roermond</strong> vervolgonderzoek<br />
10300 RAAP-rap 294 IVO <strong>Roermond</strong>, Roerdalen RAAP onbekend<br />
10372 RAAP-rap 524 IVO RAAP onbekend<br />
10549 RAAP-rap 473 IVO +AAO Reubenberg 1-10-1999 40000 RAAP-ADC Gemeente Swalmen, vervolgonderzoek<br />
10556 RAAP-rap 481 bureau-onderz. Zwartbroekplein-WillemII singel 1-7-1999 300 RAAP Stichting Wonen Zuid vervolgonderzoek<br />
10633 RAAP-verslag 2000-1094/MW AAI Structuurweg 1-5-2000 20750 RAAP Gemeente <strong>Roermond</strong> afgesloten<br />
10764 RAAP-rap 308 geofysisch onderzoek Plangebied Groot Seminarie 1-10-1997 1000 RAAP Ruijters Vastgoed Ontwikkeling BV vervolgonderzoek<br />
10765 RAAP-rap 308 geofysisch onderzoek Plangebied Groot Seminarie 1-10-1997 1000 RAAP Ruijters Vastgoed Ontwikkeling BV vervolgonderzoek<br />
11404 RAAP-rap. 689 AAI Rijksweg 73,Maasbracht 1-1-2003 1050000 RAAP De Maaswerken/A73 vervolgonderzoek<br />
12095 ADC-rap 379 arch.begeleiding/opgrav Markt, <strong>Roermond</strong> 500 ADC Gemeente <strong>Roermond</strong> afgesloten<br />
12267 IVO-proefsleuven Bosstraat-Sportparklaan, Swalmen GRONTMIJ onbekend<br />
12279 ADC-rap 424 AAO St. Christoffelkathedraal,Markt <strong>Roermond</strong> 1-6-2005 120 ADC Gemeente <strong>Roermond</strong> vervolgonderzoek<br />
12433 Grontmij Arch rap. 93 IVO Roerstreek-Beesel 1-4-2005 300000 Grontmij WML vervolgonderzoek<br />
12481 Grontmij Arch rap. 158 onbekend Merum-Roerstreek Zuid Grontmij onbekend<br />
12694 ADC-rap 440 IVO Retailpark 6-6-2005 ADC afgesloten<br />
12694 ADC-rap.622 IVO <strong>Roermond</strong>, Retail Park 1-6-2005 50000 ADC Van TolPartcipaties BV afgesloten<br />
13092 pr.nr.174188 IVO Manege Westersteenman 1-11-2004 96000 Syntegra Groenplanning Maastricht BV afgesloten<br />
13713 ADC-rap 482 DO St. Christoffelkathedraal,Markt <strong>Roermond</strong> 1-10-2005 120 ADC Gemeente <strong>Roermond</strong> afgesloten<br />
13752 Bureau Hoofdstraat, Herten Syntegra afgesloten<br />
13939 172064 SAI Via Limburg N293 Oosttangent 1-1-2004 Syntegra De Maaswerken/A73 afgesloten<br />
13939 172064 SAI+AAI N293-oosttangent 1-9-2003 Syntegra Provincie Limburg vervolgonderzoek<br />
13941 172064 AAI tracé N280 (Maalbroek) 1-9-2003 enkel kilom. Syntegra provincie LImburg afgesloten<br />
14194 RAAP-not 908 IVO Groeneweg te Ool 1-11-2004 5000 RAAP particulier afgesloten<br />
14199 RAAP-not. 919 IVO-bor <strong>Roermond</strong>, Bredeweg 1-11-2004 6500 RAAP AdviesbureAU John Gosens BV afgesloten<br />
14726 ADC-rap IVO-proefsleuven Neerstraat/Pradisstraat Steenen Trappen ADC vervolgonderzoek<br />
14769 Bureauonderzoek ADC onbekend<br />
14947 BAAC IVO Stadsweide vervolgonderzoek<br />
15302 IVO Landgoed, Swalmen-Noord 8-5-2006 Vestigia afgesloten<br />
15756 A73:? E12-E13 bouwbegeleiding Swalmen-Middelhoven 1-8-2004 9750 ADC De Maaswerken/A73 afgesloten<br />
15836 ADC-rapport 453/ DO Straat, <strong>Roermond</strong>Wegvak F, Rijkdsweg73 1-11-2005 1110 ADC De Maaswerken/A73 afgesloten<br />
15901 ADC-rap. 453 DO DE Steenen trappen ADC afgesloten<br />
15930 IVO-proefsleuven Bosstraat-Pronsendijk 27-2-2006 ROB afgesloten<br />
16268 IVO Parklaan, Melick RAAP vervolgonderzoek<br />
16304 ADC-rap.588 IVO Maasnielderweg 33 1-8-2006 750 ADC Sijber Wooncenter vervolgonderzoek<br />
16379 Boukoul Vestigia afgesloten<br />
16425 BAAC rap. 06.034 IVO Oudenhof, Swalmen onbekend<br />
16426 BAAC-rap. 06.034 IVO Oudenhof, Swalmen 14-3-2006 BAAC onbekend<br />
16988 ADC-rap.622 IVO-proefsleuven <strong>Roermond</strong>,Huize Ernst Casimir 1-12-2006 380 ADC Nieuwe Borg projectontwikkeling afgesloten<br />
17072 121815 IVO-buro Lindanusstraat 1-3-2002 3000 Grontmij Heimans vervolgonderzoek<br />
17114 RAAP-not. 1669 IVO-buro Componistenbuurt-Oost 1-5-2006 63000 RAAP Meulen Projectontwikkeling BV vervolgonderzoek<br />
17193 bouwbegeleiding Bredestraat+ diverse locaties 9-1-2007 ADC onbekend<br />
17650 pr.nr.02170506/17650 IVO Hoofdstraat, Herten in Merum 1-6-2006 7200 B&vdG Econsultancy vervolgonderzoek<br />
18072 Grontmij Arch rap. 110 IVO kruispunt N271,St.Wirosingel& Elmpterweg, 1-7-2006 40000 Grontmij Priga BV afgesloten<br />
18786 IVO-proefsleuven Parklaan, Melick RAAP afgesloten<br />
18920 SOB DO Betlehemstraat, Voogdijstraat afgesloten<br />
18972 BAAC-rap. 06.207 IVO <strong>Roermond</strong>, Munsterplein 5 1-10-2006 817m2, binnenterrein: 270 BAAC Rensdael-Groep Vareks bv vervolgonderzoek<br />
19227 ADC-rap.764 IVO <strong>Roermond</strong>-crematorium 11-6-2007 15000 ADC Kragten BV afgesloten<br />
19231 Grontmij Arch rap. 93 bouwbegeleiding Roerstreek-Beesel 1-4-2005 300000 Grontmij WML afgesloten<br />
246
RAAP-rapport 1741<br />
19794 IVO Herten Grontmij onbekend<br />
20266 Grontmij Arch rap. 393 IVO Productieweg, t.Z Keulse Baan 1-12-2006 trace-lengte 380 m Grontmij Gemeente <strong>Roermond</strong> afgesloten<br />
20366 BILANrap. 2005/4 IVO-buro <strong>Roermond</strong>-Schöndeln 1-1-2005 215000 BILAN Arcadis Ruimtelijke Ontwikkeling BV vervolgonderzoek<br />
20671 BAAC-rap. 06.006 BOK BAAC vervolgonderzoek<br />
22036 BILAN bouwbegeleiding N293 BILAN afgesloten<br />
23322 ?? <strong>Roermond</strong> Grontmij onbekend<br />
23324 ?? <strong>Roermond</strong> Grontmij onbekend<br />
<strong>Roermond</strong> : 51? A73:?AAO E12-E13 AAO Swalmen-Middelhoven 1-5-2003 830 ADC De Maaswerken/A73 afgesloten<br />
<strong>Roermond</strong> : 52? A73:?AAO E14 AAO Swalmen-Middelhoven 1-2-2000 800 ADC De Maaswerken/A73 vervolgonderzoek<br />
<strong>Roermond</strong> : 136? ADC-rap.348 IVO-buro Melickerveld, Melick 1-2-2005 850000 ADC Leigraaf Midden-Limburg BV vervolgonderzoek<br />
<strong>Roermond</strong> : 93? A73:?AAO E 15 AAO Swalmen-Syperhof 1-2-2003 6300 ARC De Maaswerken/A73 afgesloten<br />
<strong>Roermond</strong> 75? ARCADIS Quickscan <strong>Roermond</strong>-Schöndeln 1-3-2005 215000 ARCADIS Bouwontwikkeling Jongen vervolgonderzoek<br />
? Maaswerken baggerbegeleiding realisatie PP2, Maaskilometers 86.9-92.1 km 1-12-2001 Maaswerken De Maaswerken/A73 afgesloten<br />
<strong>Roermond</strong>: 75? Monumentenhuis Limburg 2000-211 IVO-buro Jesuitenstraat 1-7-2000 2700 Monumentenhuis vervolgonderzoek<br />
? 13941 pr.nr.15902-110023 SAI+boringen Maalbroek, Swalmen 1-1-2003 25000 Oranjewoud Raaijmakers afgesloten<br />
<strong>Roermond</strong>: 154? RAAP-not 1194 IVO Dorpstraat, Assenray 1-6-2005 6000 RAAP particulier vervolgonderzoek<br />
? RAAP-not 1473 IVO Dorpstraat, Assenray 1-1-2006 11000 RAAP Aveco de Bondt vervolgonderzoek<br />
?? BAAC-rapport 03.026 IVO-verkenning Lateraalkanaal West 1-12-2003 375000 BAAC De Maaswerken/A73 vervolgonderzoek<br />
<strong>Roermond</strong>: 121? RAAP-not 769 IVO Veestraat 35 te Herten 1-7-2004 560 RAAP particulier afgesloten<br />
<strong>Roermond</strong>: 146? RAAP-not 980 IVO karterend N271-Burg.Strenslaan-Oude Baan 1-12-2004 22000 RAAP Statutair Reisburo Break-out BV vervolgonderzoek<br />
<strong>Roermond</strong>: 145? RAAP-not. 1011 bouwbegeleiding Meerlebroek, Swalmen 1-2-2005 120000 RAAP De Maaswerken/A73 afgesloten<br />
<strong>Roermond</strong>: 147? RAAP-not. 1155 IVO Raadhuistraat 25, Maasniel 1-5-2005 7000 RAAP Swentibold Projectontwikkeling afgesloten<br />
? SAR 175062 bouwbegeleiding St. Christoffelkathedraal,Markt <strong>Roermond</strong> 1-3-2005 200 Syntegra Stichting Renovatie Kathedraal <strong>Roermond</strong> afgesloten<br />
<strong>Roermond</strong>: 76? A73:?AAO E7 AAO Swalmen-Turfhei 1-1-2003 828 ADC De Maaswerken/A73 afgesloten<br />
<strong>Roermond</strong>: 61? RAAP-641 AAI trace 280-Oost (Boukoul) 1-1-2001 6030000 RAAP provincie LImburg vervolgonderzoek<br />
<strong>Roermond</strong>:128? RAAP-not 735 IVO+ arch. Begeleiding Linderweg, Melick en 1-6-2004 trace-lengte 5500m RAAP NV Waterleiding Maatschappij Limburg afgesloten<br />
? RAAP-not 980 IVO+inspectie Swalmen, tZ N271, tN Kroppestraat 1-5-2004 5000 RAAP Gemeente Swalmen afgesloten<br />
? RAAP-not. 1011 IVO +bouwbegeleiding Meerlebroek 2, <strong>gemeente</strong> Beesel 1-4-2006 104000 RAAP RWS Limburg afgesloten<br />
<strong>Roermond</strong>:86? RAAP-not. 284 IVO <strong>Roermond</strong>, Broekhin Noord 1-2-2003 ca. 10.000 RAAP Rijmar BV afgesloten<br />
<strong>Roermond</strong>:91? RAAP-not. 506 IVO-bor <strong>Roermond</strong>, Elmpterweg 1-11-2003 2000 RAAP Louis Scheepers afgesloten<br />
<strong>Roermond</strong>:70? RAAP-not. 96 bouwbegeleiding Wilhelminalaan, Maasniel 1-5-2005 5000 RAAP <strong>gemeente</strong> <strong>Roermond</strong> afgesloten<br />
<strong>Roermond</strong>:28? RAAP-rap 497 bureau-onderz. Wilhelminaplein, <strong>Roermond</strong> 1-9-1999 11200 RAAP Nieuwe Borg Projectontw. vervolgonderzoek<br />
<strong>Roermond</strong>:27? RAAP-rap 513 IVO SWalmerstraat 1-12-1999 435 RAAP Bouwbedrijf Smeets Lempens vervolgonderzoek<br />
<strong>Roermond</strong>:48? RAAP-rap 624 IVO de Steenen Trappen 1-1-2001 6400 RAAP BOAK Limburg BV vervolgonderzoek<br />
<strong>Roermond</strong>:58? RAAP-rap 643 verwachtingskaart Herten Industrieterrein Roerstreek 1-1-2001 8700000 RAAP WML vervolgonderzoek<br />
<strong>Roermond</strong>:18? RAAP-rap. 354 AAI A73-Zuid Belfeld-Swalmen 1-6-1998 13,13 km x 90 m RAAP De Maaswerken/A73 vervolgonderzoek<br />
<strong>Roermond</strong>:25? RAAP-rap. 512 AAI MER Oosttangent 1-12-1999 3850000 RAAP provincie LImburg vervolgonderzoek<br />
<strong>Roermond</strong>:106? RAAP-rap. 950 IVO Hawinkel en Meerlebroek, Swalmen 1-9-2003 160000 RAAP De Maaswerken/A73 vervolgonderzoek<br />
<strong>Roermond</strong>:140? 175082 IVO Brabantsestraat, <strong>Roermond</strong> 1-5-2005 13015 Syntegra <strong>gemeente</strong> <strong>Roermond</strong> afgesloten<br />
<strong>Roermond</strong>:141? 175218 IVO-buro Raadhuistraat 37, Maasniel 1-10-2005 1150 Syntegra DvL Milieu&ztechniek vervolgonderzoek<br />
247
RAAP-rapport 1741<br />
Bijlage 5 Boringen veldinspectie<br />
boring: ROVW-1<br />
Beschrijver: RE, datum: 3-8-2007, X: 195.762,31, Y: 355.029,54, precisie locatie: 1 dm,<br />
coördinaatsysteem: Rijksdriehoeksmeting, kaartblad: 58D, boortype: zandguts-2 cm, doel boring:<br />
bodemkunde, landgebruik: akker, provincie: Limburg, <strong>gemeente</strong>: <strong>Roermond</strong>, plaatsnaam: Merum,<br />
opdrachtgever: Gemeente <strong>Roermond</strong>, uitvoerder: RAAP Zuid<br />
0-30 Algemeen: kleur: bruingrijs<br />
Lithologie: klei, matig zandig<br />
Bodemkundig: A-horizont, interpretatie: bouwvoor<br />
30-60 Algemeen: kleur: lichtbruin<br />
Lithologie: klei, matig zandig<br />
Bodemkundig: B-horizont<br />
Opmerking: stugger, fragment steenkool, sterk lossig<br />
60-110 Algemeen: kleur: lichtbruingeel<br />
Lithologie: zand, kleiig, matig fi jn<br />
Bodemkundig: C-horizont, veel Fe-vlekken<br />
boring: ROVW-2<br />
Beschrijver: RE, datum: 3-8-2007, X: 199.398,23, Y: 353.944,78, precisie locatie: 1 dm,<br />
coördinaatsysteem: Rijksdriehoeksmeting, kaartblad: 58D, boortype: zandguts-2 cm, doel boring:<br />
bodemkunde, landgebruik: akker, provincie: Limburg, <strong>gemeente</strong>: <strong>Roermond</strong>, plaatsnaam: Keulsebaan,<br />
opdrachtgever: Gemeente <strong>Roermond</strong>, uitvoerder: RAAP Zuid<br />
0-40 Algemeen: kleur: bruingrijs<br />
Lithologie: zand, zwak siltig, matig fi jn<br />
Bodemkundig: A-horizont, interpretatie: bouwvoor<br />
40-80 Algemeen: kleur: lichtbruingeel<br />
Lithologie: zand, zwak siltig, matig fi jn<br />
Bodemkundig: C-horizont<br />
80-110 Algemeen: kleur: lichtbruingeel<br />
Lithologie: zand, zwak siltig, matig grof<br />
Bodemkundig: C-horizont<br />
boring: ROVW-3<br />
Beschrijver: RE, datum: 3-8-2007, X: 199.568,40, Y: 353.904,33, precisie locatie: 1 dm,<br />
coördinaatsysteem: Rijksdriehoeksmeting, kaartblad: 58D, boortype: zandguts-2 cm, doel boring:<br />
bodemkunde, landgebruik: akker, provincie: Limburg, <strong>gemeente</strong>: <strong>Roermond</strong>, plaatsnaam: Keulsebaan,<br />
opdrachtgever: Gemeente <strong>Roermond</strong>, uitvoerder: RAAP Zuid<br />
0-10 Algemeen: kleur: bruingrijs<br />
Lithologie: zand, zwak siltig, matig fi jn<br />
Bodemkundig: A-horizont, interpretatie: bouwvoor<br />
10-15 Algemeen: kleur: bruingrijs<br />
Lithologie: zand, zwak siltig, matig grof<br />
Bodemkundig: interpretatie: verstoord<br />
<strong>Archeo</strong>logie: bouwpuin onbepaald: ondoordringbaar<br />
Opmerking: ondoordringbaar, ontgrond en volgestort met puin<br />
boring: ROVW-4<br />
Beschrijver: RE, datum: 3-8-2007, X: 199.433,61, Y: 354.007,61, precisie locatie: 1 dm,<br />
coördinaatsysteem: Rijksdriehoeksmeting, kaartblad: 58D, boortype: zandguts-2 cm, doel boring:<br />
bodemkunde, landgebruik: overige (cultuur), provincie: Limburg, <strong>gemeente</strong>: <strong>Roermond</strong>, plaatsnaam:<br />
Keulsebaan, opdrachtgever: Gemeente <strong>Roermond</strong>, uitvoerder: RAAP Zuid, opmerking: industrieterrein<br />
248
RAAP-rapport 1741<br />
0-20 Algemeen: kleur: donkerbruingrijs<br />
Lithologie: zand, zwak siltig, matig fi jn<br />
Bodemkundig: interpretatie: verstoord<br />
20-90 Algemeen: kleur: donkerbruingrijs<br />
Lithologie: zand, zwak siltig, matig grof<br />
Bodemkundig: interpretatie: verstoord<br />
Opmerking: licht geel, bruin en zwart gevlekt<br />
90-110 Algemeen: kleur: lichtbruingeel<br />
Lithologie: zand, zwak siltig, matig grof<br />
Bodemkundig: C-horizont<br />
Opmerking: ongestoorde ondergrond<br />
boring: ROVW-5<br />
Beschrijver: RE, datum: 3-8-2007, X: 198.859,12, Y: 353.953,56, precisie locatie: 1 dm,<br />
coördinaatsysteem: Rijksdriehoeksmeting, kaartblad: 58D, boortype: zandguts-2 cm, doel boring:<br />
bodemkunde, landgebruik: overige (cultuur), provincie: Limburg, <strong>gemeente</strong>: <strong>Roermond</strong>, plaatsnaam:<br />
Kitskensberg, opdrachtgever: Gemeente <strong>Roermond</strong>, uitvoerder: RAAP Zuid<br />
0-40 Algemeen: kleur: lichtbruin<br />
Lithologie: zand, zwak siltig, matig fi jn<br />
Bodemkundig: interpretatie: opgebrachte grond<br />
40-90 Algemeen: kleur: donkerbruingrijs<br />
Lithologie: zand, zwak siltig, matig fi jn<br />
Bodemkundig: interpretatie: bouwvoor<br />
Opmerking: afgedekte bouwvoor<br />
90-110 Algemeen: kleur: lichtbruin<br />
Lithologie: zand, zwak siltig, matig fi jn<br />
Bodemkundig: BC-horizont<br />
Opmerking: blijft beetje vlekkerig. waarsch. niet ontgrond, maar wel wat<br />
verstoord.<br />
boring: ROVW-6<br />
Beschrijver: RE, datum: 3-8-2007, X: 198.697,03, Y: 357.374,89, precisie locatie: 1 dm,<br />
coördinaatsysteem: Rijksdriehoeksmeting, kaartblad: 58D, boortype: zandguts-2 cm, doel boring:<br />
bodemkunde, landgebruik: plantsoen, provincie: Limburg, <strong>gemeente</strong>: <strong>Roermond</strong>, plaatsnaam:<br />
Kitskensberg, opdrachtgever: Gemeente <strong>Roermond</strong>, uitvoerder: RAAP Zuid<br />
0-35 Algemeen: kleur: bruingrijs<br />
Lithologie: zand, zwak siltig, matig fi jn<br />
Bodemkundig: interpretatie: verstoord<br />
<strong>Archeo</strong>logie: bouwpuin onbepaald: fragmenten<br />
Opmerking: gevlekt<br />
35-70 Algemeen: kleur: lichtbruin<br />
Lithologie: zand, zwak siltig, matig fi jn<br />
Bodemkundig: interpretatie: verstoord<br />
<strong>Archeo</strong>logie: bouwpuin onbepaald: fragmenten<br />
Opmerking: bruin gevlekt. Hoogteligging is gelijk aan omgeving, waarsch.niet<br />
ontgrond, wel verstoord<br />
70-75 Algemeen: kleur: lichtbruin<br />
Lithologie: zand, zwak siltig, matig fi jn<br />
Bodemkundig: interpretatie: verstoord<br />
<strong>Archeo</strong>logie: bouwpuin onbepaald: ondoordringbaar<br />
Opmerking: ondoordringbaar<br />
boring: ROVW-7<br />
Beschrijver: RE, datum: 3-8-2007, X: 198.925,36, Y: 357.521,23, precisie locatie: 1 dm,<br />
coördinaatsysteem: Rijksdriehoeksmeting, kaartblad: 58D, boortype: zandguts-2 cm, doel boring:<br />
bodemkunde, landgebruik: akker, provincie: Limburg, <strong>gemeente</strong>: <strong>Roermond</strong>, plaatsnaam: Maasniel,<br />
opdrachtgever: Gemeente <strong>Roermond</strong>, uitvoerder: RAAP Zuid, opmerking: volkstuintjes<br />
0-10 Algemeen: kleur: bruingrijs<br />
Lithologie: leem, zwak zandig<br />
Bodemkundig: A-horizont, interpretatie: bouwvoor<br />
<strong>Archeo</strong>logie: bouwpuin onbepaald: enkel fragment<br />
10-90 Algemeen: kleur: bruin<br />
Lithologie: leem, zwak zandig<br />
249
RAAP-rapport 1741<br />
Bodemkundig: B-horizont<br />
<strong>Archeo</strong>logie: bouwpuin onbepaald: enkel fragment<br />
Opmerking: lijkt briklaag<br />
90-110 Algemeen: kleur: bruin<br />
Lithologie: klei, zwak zandig<br />
Bodemkundig: C-horizont<br />
Opmerking: oude klei<br />
boring: ROVW-8<br />
Beschrijver: RE, datum: 3-8-2007, X: 198.941,89, Y: 357.468,15, precisie locatie: 1 dm,<br />
coördinaatsysteem: Rijksdriehoeksmeting, kaartblad: 58D, boortype: zandguts-2 cm, doel boring:<br />
bodemkunde, landgebruik: akker, provincie: Limburg, <strong>gemeente</strong>: <strong>Roermond</strong>, plaatsnaam: Maasniel,<br />
opdrachtgever: Gemeente <strong>Roermond</strong>, uitvoerder: RAAP Zuid, opmerking: volkstuintjes<br />
0-20 Algemeen: kleur: bruingrijs<br />
Lithologie: leem, zwak zandig<br />
Bodemkundig: A-horizont, interpretatie: bouwvoor<br />
<strong>Archeo</strong>logie: bouwpuin onbepaald: enkel fragment<br />
20-50 Algemeen: kleur: lichtbruin<br />
Lithologie: leem, zwak zandig<br />
Bodemkundig: interpretatie: verstoord<br />
Opmerking: licht geel en bruingrijs gevlekt<br />
50-110 Algemeen: kleur: lichtbruin<br />
Lithologie: zand, zwak siltig, zwak grindig, matig fi jn<br />
Bodemkundig: C-horizont<br />
boring: ROVW-9<br />
Beschrijver: RE, datum: 3-8-2007, X: 198.996,98, Y: 357.504,29, precisie locatie: 1 dm,<br />
coördinaatsysteem: Rijksdriehoeksmeting, kaartblad: 58D, boortype: zandguts-2 cm, doel boring:<br />
bodemkunde, landgebruik: akker, provincie: Limburg, <strong>gemeente</strong>: <strong>Roermond</strong>, plaatsnaam: Maasniel,<br />
opdrachtgever: Gemeente <strong>Roermond</strong>, uitvoerder: RAAP Zuid, opmerking: volkstuintjes<br />
0-20 Algemeen: kleur: bruingrijs<br />
Lithologie: leem, sterk zandig<br />
Bodemkundig: A-horizont, interpretatie: verstoord<br />
<strong>Archeo</strong>logie: bouwpuin onbepaald: enkel fragment<br />
Opmerking: gevlekt<br />
20-50 Algemeen: kleur: lichtbruin<br />
Lithologie: leem, sterk zandig<br />
Bodemkundig: interpretatie: verstoord<br />
Opmerking: gevlekt<br />
50-110 Algemeen: kleur: lichtbruingeel<br />
Lithologie: leem, sterk zandig, enkele klei- en zandlagen<br />
Bodemkundig: C-horizont<br />
Opmerking: lijkt intact door gelaagdheid<br />
boring: ROVW-10<br />
Beschrijver: RE, datum: 3-8-2007, X: 198.988,33, Y: 357.397,09, precisie locatie: 1 dm,<br />
coördinaatsysteem: Rijksdriehoeksmeting, kaartblad: 58D, boortype: zandguts-2 cm, doel boring:<br />
bodemkunde, landgebruik: akker, provincie: Limburg, <strong>gemeente</strong>: <strong>Roermond</strong>, plaatsnaam: Maasniel,<br />
opdrachtgever: Gemeente <strong>Roermond</strong>, uitvoerder: RAAP Zuid<br />
0-35 Algemeen: kleur: bruingrijs<br />
Lithologie: zand, zwak siltig, matig fi jn<br />
Bodemkundig: A-horizont, interpretatie: bouwvoor<br />
<strong>Archeo</strong>logie: bouwpuin onbepaald: fragmenten<br />
Opmerking: erg veel puin aan het oppervlak<br />
35-110 Algemeen: kleur: lichtbruin<br />
Lithologie: zand, matig siltig, zwak grindig, matig fi jn<br />
Bodemkundig: interpretatie: verstoord<br />
<strong>Archeo</strong>logie: bouwpuin onbepaald: fragmenten<br />
Opmerking: gevlekt en puin. Bodem is verrommeld, desondanks in veld wel relief<br />
zichtbaar<br />
250
RAAP-rapport 1741<br />
boring: ROVW-11<br />
Beschrijver: RE, datum: 3-8-2007, X: 199.080,66, Y: 357.424,48, precisie locatie: 1 dm,<br />
coördinaatsysteem: Rijksdriehoeksmeting, kaartblad: 58D, boortype: zandguts-2 cm, doel boring:<br />
bodemkunde, landgebruik: akker, provincie: Limburg, <strong>gemeente</strong>: <strong>Roermond</strong>, plaatsnaam: Maasniel,<br />
opdrachtgever: Gemeente <strong>Roermond</strong>, uitvoerder: RAAP Zuid<br />
0-35 Algemeen: kleur: bruingrijs<br />
Lithologie: leem, sterk zandig<br />
Bodemkundig: A-horizont, interpretatie: bouwvoor<br />
Opmerking: in perceel naast b.10, hier niet verstoord en geen puin op veld.<br />
35-50 Algemeen: kleur: lichtbruin<br />
Lithologie: leem, sterk zandig<br />
Bodemkundig: BC-horizont<br />
50-110 Algemeen: kleur: lichtbruingeel<br />
Lithologie: leem, zwak zandig<br />
Bodemkundig: C-horizont<br />
boring: ROVW-12<br />
Beschrijver: RE, datum: 3-8-2007, X: 198.929,99, Y: 359.583,65, precisie locatie: 1 dm,<br />
coördinaatsysteem: Rijksdriehoeksmeting, kaartblad: 58D, boortype: zandguts-2 cm, doel boring:<br />
bodemkunde, landgebruik: akker, provincie: Limburg, <strong>gemeente</strong>: <strong>Roermond</strong>, plaatsnaam: Asselt,<br />
opdrachtgever: Gemeente <strong>Roermond</strong>, uitvoerder: RAAP Zuid<br />
0-10 Algemeen: kleur: grijsbruin<br />
Lithologie: leem, zwak zandig<br />
Bodemkundig: A-horizont, interpretatie: bouwvoor<br />
Opmerking: in lager gelegen perceel. Bovengrond ontbreekt<br />
10-40 Algemeen: kleur: lichtbruin<br />
Lithologie: leem, zwak zandig<br />
Bodemkundig: BC-horizont<br />
40-60 Algemeen: kleur: lichtbruingeel<br />
Lithologie: leem, zwak zandig<br />
Bodemkundig: C-horizont<br />
60-110 Algemeen: kleur: lichtbruin<br />
Lithologie: zand, kleiig, matig fi jn<br />
Bodemkundig: C-horizont<br />
boring: ROVW-13<br />
Beschrijver: RE, datum: 3-8-2007, X: 198.948,31, Y: 359.465,88, precisie locatie: 1 dm,<br />
coördinaatsysteem: Rijksdriehoeksmeting, kaartblad: 58D, boortype: zandguts-2 cm, doel boring:<br />
bodemkunde, landgebruik: akker, provincie: Limburg, <strong>gemeente</strong>: <strong>Roermond</strong>, plaatsnaam: Asselt,<br />
opdrachtgever: Gemeente <strong>Roermond</strong>, uitvoerder: RAAP Zuid<br />
0-10 Algemeen: kleur: bruingrijs<br />
Lithologie: zand, sterk siltig, matig fi jn<br />
Bodemkundig: A-horizont, interpretatie: bouwvoor<br />
10-70 Algemeen: kleur: bruin<br />
Lithologie: zand, sterk siltig, matig fi jn<br />
Bodemkundig: B-horizont<br />
<strong>Archeo</strong>logie: bouwpuin onbepaald: enkel fragment<br />
70-110 Algemeen: kleur: lichtbruin<br />
Lithologie: leem, zwak zandig<br />
Bodemkundig: BC-horizont<br />
Opmerking: zelfde laag als in b.12 op 10cm -Mv<br />
boring: ROVW-14<br />
Beschrijver: RE, datum: 3-8-2007, X: 198.911,92, Y: 359.676,23, precisie locatie: 1 dm,<br />
coördinaatsysteem: Rijksdriehoeksmeting, kaartblad: 58D, boortype: zandguts-2 cm, doel boring:<br />
bodemkunde, landgebruik: akker, provincie: Limburg, <strong>gemeente</strong>: <strong>Roermond</strong>, plaatsnaam: Asselt,<br />
opdrachtgever: Gemeente <strong>Roermond</strong>, uitvoerder: RAAP Zuid<br />
0-35 Algemeen: kleur: bruingrijs<br />
Lithologie: zand, kleiig, matig fi jn<br />
Bodemkundig: A-horizont, interpretatie: bouwvoor<br />
35-60 Algemeen: kleur: lichtbruin<br />
Lithologie: zand, kleiig, matig fi jn<br />
251
RAAP-rapport 1741<br />
Bodemkundig: BC-horizont<br />
Opmerking: stug<br />
boring: ROVW-15<br />
Beschrijver: RE, datum: 3-8-2007, X: 199.259,09, Y: 360.517,49, precisie locatie: 1 dm,<br />
coördinaatsysteem: Rijksdriehoeksmeting, kaartblad: 58D, boortype: zandguts-2 cm, doel boring:<br />
bodemkunde, landgebruik: akker, provincie: Limburg, <strong>gemeente</strong>: <strong>Roermond</strong>, plaatsnaam: Swalm,<br />
opdrachtgever: Gemeente <strong>Roermond</strong>, uitvoerder: RAAP Zuid<br />
0-25 Algemeen: kleur: grijsbruin<br />
Lithologie: zand, zwak siltig, matig fi jn<br />
Bodemkundig: A-horizont, interpretatie: bouwvoor<br />
25-110 Algemeen: kleur: lichtbruin<br />
Lithologie: zand, zwak siltig, matig fi jn<br />
<strong>Archeo</strong>logie: bouwpuin onbepaald: enkel fragment<br />
Opmerking: zandpakket in kleiig swalmdal. Mogelijk ingestort<br />
boring: ROVW-16<br />
Beschrijver: RE, datum: 3-8-2007, X: 199.323,22, Y: 360.448,34, precisie locatie: 1 dm,<br />
coördinaatsysteem: Rijksdriehoeksmeting, kaartblad: 58D, boortype: zandguts-2 cm, doel boring:<br />
bodemkunde, landgebruik: akker, provincie: Limburg, <strong>gemeente</strong>: <strong>Roermond</strong>, plaatsnaam: Swalm,<br />
opdrachtgever: Gemeente <strong>Roermond</strong>, uitvoerder: RAAP Zuid<br />
0-10 Algemeen: kleur: bruingrijs<br />
Lithologie: klei, sterk zandig<br />
Bodemkundig: interpretatie: bouwvoor<br />
10-45 Algemeen: kleur: lichtbruingrijs<br />
Lithologie: klei, matig zandig<br />
45-50 Algemeen: kleur: lichtgrijs<br />
Lithologie: zand, kleiig, matig fi jn<br />
50-95 Algemeen: kleur: bruingrijs, aard ondergrens: abrupt (
RAAP-rapport 1741<br />
boring: ROVW-19<br />
Beschrijver: RE, datum: 3-8-2007, X: 200.314,66, Y: 361.799,75, precisie locatie: 1 dm,<br />
coördinaatsysteem: Rijksdriehoeksmeting, kaartblad: 58G, boortype: zandguts-2 cm, doel boring:<br />
bodemkunde, landgebruik: akker, provincie: Limburg, <strong>gemeente</strong>: <strong>Roermond</strong>, plaatsnaam: Baxhof,<br />
opdrachtgever: Gemeente <strong>Roermond</strong>, uitvoerder: RAAP Zuid<br />
0-40 Algemeen: kleur: bruingrijs<br />
Lithologie: leem, zwak zandig<br />
Bodemkundig: interpretatie: verstoord<br />
<strong>Archeo</strong>logie: aardewerk: enkel fragment<br />
Opmerking: geel en lichtgrijs gevlekt, verstoord en ontgrond<br />
40-75 Algemeen: kleur: lichtbruingrijs<br />
Lithologie: leem, zwak zandig<br />
Bodemkundig: interpretatie: verstoord<br />
Opmerking: lichgrijs en donkerbruingrijs gevlekt<br />
75-110 Algemeen: kleur: lichtgrijs<br />
Lithologie: leem, zwak zandig<br />
Bodemkundig: C-horizont, veel Fe-vlekken<br />
Opmerking: ongestoorde ondergrond<br />
boring: ROVW-20<br />
Beschrijver: RE, datum: 3-8-2007, X: 199.841,03, Y: 358.329,98, precisie locatie: 1 dm,<br />
coördinaatsysteem: Rijksdriehoeksmeting, kaartblad: 58D, boortype: zandguts-2 cm, doel boring:<br />
bodemkunde, landgebruik: akker, provincie: Limburg, <strong>gemeente</strong>: <strong>Roermond</strong>, plaatsnaam: Raayerhof,<br />
opdrachtgever: Gemeente <strong>Roermond</strong>, uitvoerder: RAAP Zuid<br />
0-30 Algemeen: kleur: donkerbruin<br />
Lithologie: leem, sterk zandig<br />
Bodemkundig: A-horizont, interpretatie: bouwvoor<br />
<strong>Archeo</strong>logie: aardewerk: enkel fragment<br />
30-80 Algemeen: kleur: bruin<br />
Lithologie: leem, zwak zandig<br />
Bodemkundig: B-horizont<br />
Opmerking: lossig, briklaag<br />
80-110 Algemeen: kleur: lichtbruingeel<br />
Lithologie: leem, zwak zandig<br />
Bodemkundig: C-horizont<br />
Opmerking: bodem niet ontgrond<br />
253
RAAP-rapport 1741<br />
Bijlage 6. Beschrijving van bodemcodes<br />
Bodem Bodemtype Textuur<br />
ABv Venige beekdalgronden<br />
AR Roergronden<br />
bEZ23 Hoge bruine enkeerdgronden lemig fijn zand<br />
BKd25 Radebrikgronden fijnzandige lichte zavel<br />
BKd26 Radebrikgronden fijnzandige, siltige lichte zavel<br />
BKh25 Daalbrikgronden fijnzandige lichte zavel<br />
BKh26 Daalbrikgronden fijnzandige, siltige lichte zavel<br />
BZd23 Rooibrikgronden zwak en sterk lemig fijn zand<br />
cZd23 Akkereerdgronden lemig fijn zand<br />
Hd21 Haarpodzolgronden leemarm en zwak lemig fijn zand<br />
Hn21 Veldpodzolgronden leemarm en zwak lemig fijn zand<br />
KRd1 Ooivaaggronden (oud) lichte zavel<br />
KRn1 Poldervaaggronden (oud) lichte zavel<br />
KRn2 Poldervaaggronden (oud) zware zavel<br />
pZg23 Beekeerdgronden lemig fijn zand<br />
pZn21 Gooreerdgronden leemarm en zwak lemig fijn zand<br />
Kalkhoudende ooivaaggronden<br />
Rd10A (jong) lichte zavel<br />
Rd10C Kalkloze ooivaaggronden (jong) lichte zavel<br />
Rd90C Kalkloze ooivaaggronden (jong) zware zavel en lichte klei<br />
Rn95C kalkloze poldervaaggronden (jong) zware zavel en lichte klei<br />
vWz Moerige eerdgronden moer op zand<br />
Y21 Holtpodzolgronden leemarm en zwak lemig fijn zand<br />
Y23 Holtpodzolgronden lemig fijn zand<br />
Y23b Horstpodzolgronden lemig fijn zand<br />
Zb21 Vorstvaaggronden leemarm en zwak lemig fijn zand<br />
Zb23 Vorstvaaggronden lemig fijn zand<br />
Zn23 Vlakvaaggronden lemig fijn zand<br />
zVz Meerveengronden<br />
podzol<br />
zWz Moerige eerdgronden zand met moerige tussenlaag<br />
254<br />
zand ondieper dan 120cm, zonder
RAAP-RAPPORT 1741<br />
<strong>Archeo</strong>-<strong>landschapppelijke</strong> <strong>knooppunt</strong><br />
<strong>gemeente</strong> <strong>Roermond</strong><br />
Een archeologieatlas<br />
Deel 3 van 3 - Catalogus van archeologische vindplaatsen
RAAP-RAPPORT 1741<br />
<strong>Archeo</strong>-<strong>landschapppelijke</strong> <strong>knooppunt</strong><br />
<strong>gemeente</strong> <strong>Roermond</strong><br />
Een archeologieatlas<br />
Deel 3 van 3 - Catalogus van archeologische vindplaatsen
RAAP-rapport 1741<br />
1. ARCHIS-waarnemingen<br />
ARCHISwaarnemingsnummer:<br />
1425<br />
Toponiem: Asselt Plaats: Asselt<br />
Coördinaten: 197500 / 359750<br />
Bodem: Kalkhoudende ooivaaggronden<br />
(jong) (Gwt: -)<br />
Datering: Romeinse tijd<br />
Complextype: onbekend<br />
Economie: landbouwers<br />
ARCHISwaarnemingsnummer:<br />
1432<br />
Toponiem: Maas Plaats: Asselt<br />
Coördinaten: 198000 / 360000<br />
Bodem: Water (Gwt: -)<br />
Datering: Romeinse tijd<br />
Complextype: onbekend<br />
Economie: landbouwers<br />
ARCHISwaarnemingsnummer:<br />
1433<br />
Toponiem: Asselt Plaats: Asselt<br />
Coördinaten: 198000 / 360000<br />
Bodem: Water (Gwt: -)<br />
Datering: Middeleeuwen Vroeg<br />
Complextype: onbekend<br />
Economie: landbouwers<br />
ARCHISwaarnemingsnummer:<br />
1434<br />
Toponiem: Donderberg Plaats:<br />
<strong>Roermond</strong><br />
Coördinaten: 198000 / 355000<br />
Bodem: Bebouwing (Gwt: -)<br />
Datering: Neolithicum<br />
Complextype: losse vondst<br />
Economie: jager-verzamelaars<br />
ARCHISwaarnemingsnummer:<br />
1436<br />
Toponiem: Oolder Huisje Plaats: Ool<br />
Coördinaten: 194400 / 356000<br />
Bodem: Kalkhoudende ooivaaggronden<br />
(jong) (Gwt: -)<br />
Datering: IJzertijd<br />
256<br />
Complextype: onbekend<br />
Economie: landbouwers<br />
ARCHISwaarnemingsnummer:<br />
1441<br />
Toponiem: Heistraat Plaats:<br />
Swalmen<br />
Coördinaten: 200650 / 360050<br />
Bodem: Hoge bruine enkeerdgronden<br />
(Gwt: VII)<br />
Datering: Neolithicum<br />
Complextype: losse vondst<br />
Economie: jager-verzamelaars<br />
ARCHISwaarnemingsnummer:<br />
1442<br />
Toponiem: Heistraat Plaats:<br />
Swalmen<br />
Coördinaten: 200950 / 359950<br />
Bodem: Hoge bruine enkeerdgronden<br />
(Gwt: VII)<br />
Datering: Prehistorie<br />
Complextype: onbekend<br />
Economie: landbouwers<br />
ARCHISwaarnemingsnummer:<br />
3217<br />
Toponiem: Plaats:<br />
Coördinaten: 198000 / 359000<br />
Bodem: Kalkloze ooivaaggronden<br />
(jong) (Gwt: VII)<br />
Datering: Neolithicum<br />
Complextype: losse vondst<br />
Economie: jager-verzamelaars<br />
ARCHISwaarnemingsnummer:<br />
3225<br />
Toponiem: Plaats:<br />
Coördinaten: 200000 / 360000<br />
Bodem: Bebouwing (Gwt: -)<br />
Datering: Neolithicum<br />
Complextype: losse vondst<br />
Economie: jager-verzamelaars<br />
ARCHISwaarnemingsnummer:<br />
3226<br />
Toponiem: Plaats:<br />
Coördinaten: 198000 / 359000<br />
Bodem: Kalkloze ooivaaggronden<br />
(jong) (Gwt: VII)<br />
Datering: Neolithicum<br />
Complextype: losse vondst<br />
Economie: jager-verzamelaars<br />
ARCHIS-
RAAP-rapport 1741<br />
waarnemingsnummer: 3857<br />
Toponiem: Plaats:<br />
Coördinaten: 200030 / 353200<br />
Bodem: Vorstvaaggronden (Gwt: VII)<br />
Datering: onbekend<br />
Complextype: onbekend<br />
Economie: landbouwers<br />
ARCHISwaarnemingsnummer:<br />
3862<br />
Toponiem: Melick Plaats: Melick<br />
Coördinaten: 199540 / 352940<br />
Bodem: Holtpodzolgronden (Gwt: VII)<br />
Datering: Steentijd<br />
Complextype: losse vondst<br />
Economie: jager-verzamelaars<br />
ARCHISwaarnemingsnummer:<br />
3863<br />
Toponiem: Plaats:<br />
Coördinaten: 198280 / 352820<br />
Bodem: Holtpodzolgronden (Gwt: VII)<br />
Datering: Romeinse tijd<br />
Complextype: nederzetting<br />
Economie: landbouwers<br />
ARCHISwaarnemingsnummer:<br />
3868<br />
Toponiem: Industrieterrein T N<br />
Spoorlijn Plaats: Melick<br />
Coördinaten: 200500 / 354020<br />
Bodem: Veldpodzolgronden (Gwt: VII)<br />
Datering: Steentijd<br />
Complextype: losse vondst<br />
Economie: jager-verzamelaars<br />
ARCHISwaarnemingsnummer:<br />
3926<br />
Toponiem: Melick Plaats: Melick<br />
Coördinaten: 199540 / 352940<br />
Bodem: Holtpodzolgronden (Gwt: VII)<br />
Datering: IJzertijd<br />
Complextype: onbekend<br />
Economie: landbouwers<br />
ARCHISwaarnemingsnummer:<br />
3926<br />
Toponiem: Melick Plaats: Melick<br />
Coördinaten: 199540 / 352940<br />
Bodem: Holtpodzolgronden (Gwt: VII)<br />
Datering: Romeinse tijd<br />
Complextype: onbekend<br />
Economie: landbouwers<br />
ARCHIS-<br />
257<br />
waarnemingsnummer: 3929<br />
Toponiem: Industrieterrein T N<br />
Spoorlijn Plaats: Melick<br />
Coördinaten: 200500 / 354020<br />
Bodem: Veldpodzolgronden (Gwt: VII)<br />
Datering: IJzertijd<br />
Complextype: nederzetting<br />
Economie: landbouwers<br />
ARCHISwaarnemingsnummer:<br />
3967<br />
Toponiem: Mussenberg Plaats:<br />
<strong>Roermond</strong><br />
Coördinaten: 196100 / 354440<br />
Bodem: Hoge bruine enkeerdgronden<br />
(Gwt: VII)<br />
Datering: Neolithicum<br />
Complextype: losse vondst<br />
Economie: jager-verzamelaars<br />
ARCHISwaarnemingsnummer:<br />
3982<br />
Toponiem: Doeppelberg Plaats:<br />
Melick<br />
Coördinaten: 199130 / 353250<br />
Bodem: Veldpodzolgronden (Gwt: VI)<br />
Datering: Neolithicum<br />
Complextype: losse vondst<br />
Economie: jager-verzamelaars<br />
ARCHISwaarnemingsnummer:<br />
3992<br />
Toponiem: Herten Plaats: Herten<br />
Coördinaten: 196060 / 354340<br />
Bodem: Hoge bruine enkeerdgronden<br />
(Gwt: VII)<br />
Datering: Steentijd<br />
Complextype: losse vondst<br />
Economie: jager-verzamelaars<br />
ARCHISwaarnemingsnummer:<br />
4065<br />
Toponiem: Plaats:<br />
Coördinaten: 198000 / 359000<br />
Bodem: Kalkloze ooivaaggronden<br />
(jong) (Gwt: VII)<br />
Datering: Neolithicum<br />
Complextype: losse vondst<br />
Economie: jager-verzamelaars<br />
ARCHISwaarnemingsnummer:<br />
4066<br />
Toponiem: Plaats:<br />
Coördinaten: 198000 / 359000<br />
Bodem: Kalkloze ooivaaggronden
RAAP-rapport 1741<br />
(jong) (Gwt: VII)<br />
Datering: Neolithicum<br />
Complextype: losse vondst<br />
Economie: jager-verzamelaars<br />
ARCHISwaarnemingsnummer:<br />
4070<br />
Toponiem: Plaats:<br />
Coördinaten: 198000 / 359000<br />
Bodem: Kalkloze ooivaaggronden<br />
(jong) (Gwt: VII)<br />
Datering: Neolithicum<br />
Complextype: losse vondst<br />
Economie: jager-verzamelaars<br />
ARCHISwaarnemingsnummer:<br />
4106<br />
Toponiem: Wijlerveld Plaats:<br />
Swalmen<br />
Coördinaten: 199600 / 361560<br />
Bodem: Daalbrikgronden (Gwt: VII)<br />
Datering: Steentijd<br />
Complextype: losse vondst<br />
Economie: jager-verzamelaars<br />
ARCHISwaarnemingsnummer:<br />
4107<br />
Toponiem: Wijlerveld Plaats:<br />
Swalmen<br />
Coördinaten: 199600 / 361560<br />
Bodem: Daalbrikgronden (Gwt: VII)<br />
Datering: Romeinse tijd<br />
Complextype: onbekend<br />
Economie: landbouwers<br />
ARCHISwaarnemingsnummer:<br />
4108<br />
Toponiem: Wijlerveld Plaats:<br />
Swalmen<br />
Coördinaten: 199600 / 361560<br />
Bodem: Daalbrikgronden (Gwt: VII)<br />
Datering: Middeleeuwen Vroeg<br />
Complextype: onbekend<br />
Economie: landbouwers<br />
ARCHISwaarnemingsnummer:<br />
4108<br />
Toponiem: Wijlerveld Plaats:<br />
Swalmen<br />
Coördinaten: 199600 / 361560<br />
Bodem: Daalbrikgronden (Gwt: VII)<br />
Datering: Middeleeuwen Laat<br />
Complextype: onbekend<br />
Economie: landbouwers<br />
258<br />
ARCHISwaarnemingsnummer:<br />
4409<br />
Toponiem: Jagershuisje Plaats:<br />
Melick<br />
Coördinaten: 200860 / 353200<br />
Bodem: Vorstvaaggronden (Gwt: VII)<br />
Datering: Paleolithicum Laat<br />
Complextype: losse vondst<br />
Economie: jager-verzamelaars<br />
ARCHISwaarnemingsnummer:<br />
4410<br />
Toponiem: Keulsebaan Plaats:<br />
Melick<br />
Coördinaten: 201900 / 353010<br />
Bodem: Holtpodzolgronden (Gwt: VII)<br />
Datering: Mesolithicum<br />
Complextype: kampement<br />
Economie: jager-verzamelaars<br />
ARCHISwaarnemingsnummer:<br />
4411<br />
Toponiem: Heide Plaats: Melick<br />
Coördinaten: 200760 / 353540<br />
Bodem: Bebouwing (Gwt: -)<br />
Datering: Paleolithicum Laat<br />
Complextype: kampement<br />
Economie: jager-verzamelaars<br />
ARCHISwaarnemingsnummer:<br />
6590<br />
Toponiem: Museum Asselt Plaats:<br />
Asselt<br />
Coördinaten: 198650 / 359680<br />
Bodem: kalkloze poldervaaggronden<br />
(jong) (Gwt: V)<br />
Datering: Middeleeuwen Laat<br />
Complextype: pottenbakkerij<br />
Economie: landbouwers<br />
ARCHISwaarnemingsnummer:<br />
6632<br />
Toponiem: Oudberg Plaats:<br />
Swalmen<br />
Coördinaten: 199580 / 360490<br />
Bodem: Moerige eerdgronden (Gwt: II)<br />
Datering: Middeleeuwen Laat<br />
Complextype: motte<br />
Economie: landbouwers<br />
ARCHISwaarnemingsnummer:<br />
6722<br />
Toponiem: Industrieterrein Plaats:<br />
Melick<br />
Coördinaten: 201600 / 353500
RAAP-rapport 1741<br />
Bodem: Holtpodzolgronden (Gwt: VII)<br />
Datering: Neolithicum<br />
Complextype: losse vondst<br />
Economie: jager-verzamelaars<br />
ARCHISwaarnemingsnummer:<br />
6722<br />
Toponiem: Industrieterrein Plaats:<br />
Melick<br />
Coördinaten: 201600 / 353500<br />
Bodem: Holtpodzolgronden (Gwt: VII)<br />
Datering: Steentijd<br />
Complextype: losse vondst<br />
Economie: jager-verzamelaars<br />
ARCHISwaarnemingsnummer:<br />
6722<br />
Toponiem: Industrieterrein Plaats:<br />
Melick<br />
Coördinaten: 201600 / 353500<br />
Bodem: Holtpodzolgronden (Gwt: VII)<br />
Datering: Prehistorie<br />
Complextype: onbekend<br />
Economie: landbouwers<br />
ARCHISwaarnemingsnummer:<br />
6724<br />
Toponiem: Grindgat Maas Plaats:<br />
Ool<br />
Coördinaten: 194200 / 355320<br />
Bodem: kalkloze poldervaaggronden<br />
(jong) (Gwt: V)<br />
Datering: Romeinse tijd<br />
Complextype: villa complex<br />
Economie: landbouwers<br />
ARCHISwaarnemingsnummer:<br />
6738<br />
Toponiem: Dr Philipslaan Plaats:<br />
<strong>Roermond</strong><br />
Coördinaten: 197820 / 356580<br />
Bodem: Bebouwing (Gwt: -)<br />
Datering: IJzertijd<br />
Complextype: onbekend<br />
Economie: landbouwers<br />
ARCHISwaarnemingsnummer:<br />
6744<br />
Toponiem: Grindgat Maas Plaats:<br />
Ool<br />
Coördinaten: 194200 / 355320<br />
Bodem: kalkloze poldervaaggronden<br />
(jong) (Gwt: V)<br />
Datering: Neolithicum<br />
Complextype: losse vondst<br />
Economie: jager-verzamelaars<br />
259<br />
ARCHISwaarnemingsnummer:<br />
9290<br />
Toponiem: Maas Plaats: <strong>Roermond</strong><br />
Coördinaten: 196000 / 357000<br />
Bodem: Kalkloze ooivaaggronden<br />
(jong) (Gwt: VII)<br />
Datering: Bronstijd<br />
Complextype: onbekend<br />
Economie: landbouwers<br />
ARCHISwaarnemingsnummer:<br />
9295<br />
Toponiem: Kitskensberg Plaats:<br />
<strong>Roermond</strong><br />
Coördinaten: 199200 / 353600<br />
Bodem: Vorstvaaggronden (Gwt: VII)<br />
Datering: Neolithicum<br />
Complextype: losse vondst<br />
Economie: jager-verzamelaars<br />
ARCHISwaarnemingsnummer:<br />
9321<br />
Toponiem: Onbekend Plaats: Asselt<br />
Coördinaten: 198000 / 360000<br />
Bodem: Water (Gwt: -)<br />
Datering: Neolithicum<br />
Complextype: losse vondst<br />
Economie: jager-verzamelaars<br />
ARCHISwaarnemingsnummer:<br />
9321<br />
Toponiem: Onbekend Plaats: Asselt<br />
Coördinaten: 198000 / 360000<br />
Bodem: Water (Gwt: -)<br />
Datering: Bronstijd<br />
Complextype: onbekend<br />
Economie: landbouwers<br />
ARCHISwaarnemingsnummer:<br />
9322<br />
Toponiem: Onbekend Plaats: Asselt<br />
Coördinaten: 198000 / 360000<br />
Bodem: Water (Gwt: -)<br />
Datering: Romeinse tijd<br />
Complextype: onbekend<br />
Economie: landbouwers<br />
ARCHISwaarnemingsnummer:<br />
9333<br />
Toponiem: Onbekend Plaats: Asselt<br />
Coördinaten: 198000 / 360000<br />
Bodem: Water (Gwt: -)<br />
Datering: Bronstijd<br />
Complextype: onbekend
RAAP-rapport 1741<br />
Economie: landbouwers<br />
ARCHISwaarnemingsnummer:<br />
9338<br />
Toponiem: Lotharingse Bos Plaats:<br />
Swalmen<br />
Coördinaten: 201250 / 359500<br />
Bodem: Holtpodzolgronden (Gwt: VII)<br />
Datering: Bronstijd<br />
Complextype: graf<br />
Economie: landbouwers<br />
ARCHISwaarnemingsnummer:<br />
9358<br />
Toponiem: Asselt Plaats: Asselt<br />
Coördinaten: 198000 / 360000<br />
Bodem: Water (Gwt: -)<br />
Datering: Middeleeuwen Laat<br />
Complextype: onbekend<br />
Economie: landbouwers<br />
ARCHISwaarnemingsnummer:<br />
9359<br />
Toponiem: Nielderbroek Plaats:<br />
Maasniel<br />
Coördinaten: 198460 / 356250<br />
Bodem: Bebouwing (Gwt: -)<br />
Datering: Romeinse tijd<br />
Complextype: onbekend<br />
Economie: landbouwers<br />
ARCHISwaarnemingsnummer:<br />
9361<br />
Toponiem: Asselt Plaats: Asselt<br />
Coördinaten: 198000 / 360000<br />
Bodem: Water (Gwt: -)<br />
Datering: Mesolithicum<br />
Complextype: losse vondst<br />
Economie: jager-verzamelaars<br />
ARCHISwaarnemingsnummer:<br />
9363<br />
Toponiem: Asselt Bij Kapelletje<br />
Plaats: Asselt<br />
Coördinaten: 198000 / 360000<br />
Bodem: Water (Gwt: -)<br />
Datering: Neolithicum<br />
Complextype: losse vondst<br />
Economie: jager-verzamelaars<br />
ARCHISwaarnemingsnummer:<br />
9426<br />
Toponiem: Turfheide Plaats:<br />
Onbekend<br />
Coördinaten: 201500 / 362680<br />
260<br />
Bodem: Rooibrikgronden (Gwt: VII)<br />
Datering: Neolithicum<br />
Complextype: kampement<br />
Economie: jager-verzamelaars<br />
ARCHISwaarnemingsnummer:<br />
9426<br />
Toponiem: Turfhei Plaats: Onbekend<br />
Coördinaten: 201500 / 362680<br />
Bodem: Rooibrikgronden (Gwt: VII)<br />
Datering: Steentijd<br />
Complextype: kampement<br />
Economie: jager-verzamelaars<br />
ARCHISwaarnemingsnummer:<br />
9426<br />
Toponiem: Turfhei Plaats: Onbekend<br />
Coördinaten: 201500 / 362680<br />
Bodem: Rooibrikgronden (Gwt: VII)<br />
Datering: Mesolithicum<br />
Complextype: kampement<br />
Economie: jager-verzamelaars<br />
ARCHISwaarnemingsnummer:<br />
9432<br />
Toponiem: De Wit Plaats: Onbekend<br />
Coördinaten: 203200 / 360380<br />
Bodem: Vorstvaaggronden (Gwt: VII)<br />
Datering: Neolithicum<br />
Complextype: kampement<br />
Economie: jager-verzamelaars<br />
ARCHISwaarnemingsnummer:<br />
9432<br />
Toponiem: De Wit Plaats: Onbekend<br />
Coördinaten: 203200 / 360380<br />
Bodem: Vorstvaaggronden (Gwt: VII)<br />
Datering: Steentijd<br />
Complextype: kampement<br />
Economie: jager-verzamelaars<br />
ARCHISwaarnemingsnummer:<br />
9433<br />
Toponiem: De Lanck; Voormalig Amk-<br />
Terrein Plaats: Swalmen<br />
Coördinaten: 202500 / 358870<br />
Bodem: Vorstvaaggronden (Gwt: VI)<br />
Datering: Steentijd<br />
Complextype: kampement<br />
Economie: jager-verzamelaars<br />
ARCHISwaarnemingsnummer:<br />
9434<br />
Toponiem: De Spick Plaats:<br />
Onbekend
RAAP-rapport 1741<br />
Coördinaten: 201250 / 357700<br />
Bodem: Hoge bruine enkeerdgronden (Gwt: VII)<br />
Datering: Neolithicum<br />
Complextype: kampement<br />
Economie: jager-verzamelaars<br />
ARCHIS-waarnemingsnummer: 9434<br />
Toponiem: De Spick Plaats: Onbekend<br />
Coördinaten: 201250 / 357700<br />
Bodem: Hoge bruine enkeerdgronden (Gwt: VII)<br />
Datering: Steentijd<br />
Complextype: kampement<br />
Economie: jager-verzamelaars<br />
ARCHIS-waarnemingsnummer: 9435<br />
Toponiem: De Spick Plaats: Onbekend<br />
Coördinaten: 201250 / 357700<br />
Bodem: Hoge bruine enkeerdgronden (Gwt: VII)<br />
Datering: Romeinse tijd<br />
Complextype: onbekend<br />
Economie: landbouwers<br />
ARCHIS-waarnemingsnummer: 9451<br />
Toponiem: Asselt Plaats: Asselt<br />
Coördinaten: 198000 / 360000<br />
Bodem: Water (Gwt: -)<br />
Datering: Middeleeuwen<br />
Complextype: onbekend<br />
Economie: landbouwers<br />
ARCHIS-waarnemingsnummer: 9461<br />
Toponiem: De Hout Plaats: Swalmen<br />
Coördinaten: 201900 / 360350<br />
Bodem: Vorstvaaggronden (Gwt: VII)<br />
Datering: Steentijd<br />
Complextype: losse vondst<br />
Economie: jager-verzamelaars<br />
ARCHIS-waarnemingsnummer: 9461<br />
Toponiem: De Hout Plaats: Swalmen<br />
Coördinaten: 201900 / 360350<br />
Bodem: Vorstvaaggronden (Gwt: VII)<br />
Datering: Mesolithicum<br />
Complextype: losse vondst<br />
Economie: jager-verzamelaars<br />
ARCHIS-waarnemingsnummer: 9461<br />
Toponiem: De Hout Plaats: Swalmen<br />
Coördinaten: 201900 / 360350<br />
Bodem: Vorstvaaggronden (Gwt: VII)<br />
Datering: Neolithicum<br />
Complextype: losse vondst<br />
Economie: jager-verzamelaars<br />
ARCHIS-waarnemingsnummer: 9462<br />
Toponiem: De Hout Plaats: Swalmen<br />
261
RAAP-rapport 1741<br />
Coördinaten: 201900 / 360350<br />
Bodem: Vorstvaaggronden (Gwt: VII)<br />
Datering: Romeinse tijd<br />
Complextype: onbekend<br />
Economie: landbouwers<br />
ARCHISwaarnemingsnummer:<br />
9463<br />
Toponiem: De Hout Plaats: Swalmen<br />
Coördinaten: 201900 / 360360<br />
Bodem: Vorstvaaggronden (Gwt: VII)<br />
Datering: Middeleeuwen<br />
Complextype: onbekend<br />
Economie: landbouwers<br />
ARCHISwaarnemingsnummer:<br />
9467<br />
Toponiem: Kasv Basten Plaats:<br />
Beesel<br />
Coördinaten: 200500 / 360150<br />
Bodem: Bebouwing (Gwt: -)<br />
Datering: Bronstijd<br />
Complextype: onbekend<br />
Economie: landbouwers<br />
ARCHISwaarnemingsnummer:<br />
9516<br />
Toponiem: Turfheide Plaats:<br />
Onbekend<br />
Coördinaten: 201500 / 362680<br />
Bodem: Rooibrikgronden (Gwt: VII)<br />
Datering: Neolithicum<br />
Complextype: kampement<br />
Economie: jager-verzamelaars<br />
ARCHISwaarnemingsnummer:<br />
9516<br />
Toponiem: Turfhei Plaats: Onbekend<br />
Coördinaten: 201500 / 362680<br />
Bodem: Rooibrikgronden (Gwt: VII)<br />
Datering: Mesolithicum<br />
Complextype: kampement<br />
Economie: jager-verzamelaars<br />
ARCHISwaarnemingsnummer:<br />
9517<br />
Toponiem: Turfheide Plaats:<br />
Onbekend<br />
Coördinaten: 201500 / 362680<br />
Bodem: Rooibrikgronden (Gwt: VII)<br />
Datering: IJzertijd<br />
Complextype: nederzetting<br />
Economie: landbouwers<br />
ARCHIS-<br />
262<br />
waarnemingsnummer: 9521<br />
Toponiem: Varkensgat Plaats:<br />
Beesel<br />
Coördinaten: 201000 / 360550<br />
Bodem: Moerige eerdgronden (Gwt: II)<br />
Datering: Neolithicum<br />
Complextype: losse vondst<br />
Economie: jager-verzamelaars<br />
ARCHISwaarnemingsnummer:<br />
9521<br />
Toponiem: Varkensgat Plaats:<br />
Beesel<br />
Coördinaten: 201000 / 360550<br />
Bodem: Moerige eerdgronden (Gwt: II)<br />
Datering: Mesolithicum<br />
Complextype: losse vondst<br />
Economie: jager-verzamelaars<br />
ARCHISwaarnemingsnummer:<br />
9532<br />
Toponiem: De Wit Plaats: Swalmen<br />
Coördinaten: 203220 / 360380<br />
Bodem: Vorstvaaggronden (Gwt: VII)<br />
Datering: Mesolithicum<br />
Complextype: losse vondst<br />
Economie: jager-verzamelaars<br />
ARCHISwaarnemingsnummer:<br />
9533<br />
Toponiem: Galgenberg; Voormalig<br />
Amk-Terrein Plaats: Swalmen<br />
Coördinaten: 202460 / 358700<br />
Bodem: Veldpodzolgronden (Gwt: V)<br />
Datering: Mesolithicum<br />
Complextype: kampement<br />
Economie: jager-verzamelaars<br />
ARCHISwaarnemingsnummer:<br />
9534<br />
Toponiem: De Spick Plaats:<br />
Swalmen<br />
Coördinaten: 201250 / 357750<br />
Bodem: Hoge bruine enkeerdgronden<br />
(Gwt: VII)<br />
Datering: Mesolithicum<br />
Complextype: losse vondst<br />
Economie: jager-verzamelaars<br />
ARCHISwaarnemingsnummer:<br />
9534<br />
Toponiem: De Spick Plaats:<br />
Swalmen<br />
Coördinaten: 201250 / 357750<br />
Bodem: Hoge bruine enkeerdgronden
RAAP-rapport 1741<br />
(Gwt: VII)<br />
Datering: Neolithicum<br />
Complextype: losse vondst<br />
Economie: jager-verzamelaars<br />
ARCHISwaarnemingsnummer:<br />
9535<br />
Toponiem: Turfhei Plaats: Swalmen<br />
Coördinaten: 201530 / 362550<br />
Bodem: Rooibrikgronden (Gwt: VII)<br />
Datering: Mesolithicum<br />
Complextype: losse vondst<br />
Economie: jager-verzamelaars<br />
ARCHISwaarnemingsnummer:<br />
9538<br />
Toponiem: Turfhei Plaats: Swalmen<br />
Coördinaten: 201500 / 362400<br />
Bodem: Rooibrikgronden (Gwt: VII)<br />
Datering: Steentijd<br />
Complextype: losse vondst<br />
Economie: jager-verzamelaars<br />
ARCHISwaarnemingsnummer:<br />
9540<br />
Toponiem: De Lanck Plaats:<br />
Swalmen<br />
Coördinaten: 203480 / 360120<br />
Bodem: Moerige eerdgronden (Gwt: II)<br />
Datering: Steentijd<br />
Complextype: losse vondst<br />
Economie: jager-verzamelaars<br />
ARCHISwaarnemingsnummer:<br />
9540<br />
Toponiem: De Lanck Plaats:<br />
Swalmen<br />
Coördinaten: 203480 / 360120<br />
Bodem: Moerige eerdgronden (Gwt: II)<br />
Datering: Neolithicum<br />
Complextype: losse vondst<br />
Economie: jager-verzamelaars<br />
ARCHISwaarnemingsnummer:<br />
9541<br />
Toponiem: De Lanck Plaats:<br />
Swalmen<br />
Coördinaten: 203500 / 360200<br />
Bodem: Moerige eerdgronden (Gwt: II)<br />
Datering: Steentijd<br />
Complextype: losse vondst<br />
Economie: jager-verzamelaars<br />
ARCHISwaarnemingsnummer:<br />
9541<br />
263<br />
Toponiem: De Lanck Plaats:<br />
Swalmen<br />
Coördinaten: 203500 / 360200<br />
Bodem: Moerige eerdgronden (Gwt: II)<br />
Datering: Neolithicum<br />
Complextype: losse vondst<br />
Economie: jager-verzamelaars<br />
ARCHISwaarnemingsnummer:<br />
9542<br />
Toponiem: Galgenberg; Voormalig<br />
Amk-Terrein Plaats: Swalmen<br />
Coördinaten: 202420 / 358960<br />
Bodem: Vorstvaaggronden (Gwt: VI)<br />
Datering: Mesolithicum<br />
Complextype: losse vondst<br />
Economie: jager-verzamelaars<br />
ARCHISwaarnemingsnummer:<br />
9543<br />
Toponiem: Galgenberg Plaats:<br />
Swalmen<br />
Coördinaten: 202500 / 358550<br />
Bodem: Veldpodzolgronden (Gwt: V)<br />
Datering: Steentijd<br />
Complextype: losse vondst<br />
Economie: jager-verzamelaars<br />
ARCHISwaarnemingsnummer:<br />
9544<br />
Toponiem: De Galgenberg Plaats:<br />
Swalmen<br />
Coördinaten: 202550 / 358450<br />
Bodem: Veldpodzolgronden (Gwt: V)<br />
Datering: Mesolithicum<br />
Complextype: losse vondst<br />
Economie: jager-verzamelaars<br />
ARCHISwaarnemingsnummer:<br />
9545<br />
Toponiem: Veldbeek Plaats:<br />
Swalmen<br />
Coördinaten: 200050 / 359750<br />
Bodem: Daalbrikgronden (Gwt: VII)<br />
Datering: Steentijd<br />
Complextype: losse vondst<br />
Economie: jager-verzamelaars<br />
ARCHISwaarnemingsnummer:<br />
9546<br />
Toponiem: De Hout Plaats: Swalmen<br />
Coördinaten: 202000 / 360500<br />
Bodem: Moerige eerdgronden (Gwt: II)<br />
Datering: Steentijd<br />
Complextype: losse vondst<br />
Economie: jager-verzamelaars
RAAP-rapport 1741<br />
ARCHISwaarnemingsnummer:<br />
9546<br />
Toponiem: De Hout Plaats: Swalmen<br />
Coördinaten: 202000 / 360500<br />
Bodem: Moerige eerdgronden (Gwt: II)<br />
Datering: Neolithicum<br />
Complextype: losse vondst<br />
Economie: jager-verzamelaars<br />
ARCHISwaarnemingsnummer:<br />
9547<br />
Toponiem: De Hout Plaats: Swalmen<br />
Coördinaten: 202000 / 360500<br />
Bodem: Moerige eerdgronden (Gwt: II)<br />
Datering: Romeinse tijd<br />
Complextype: onbekend<br />
Economie: landbouwers<br />
ARCHISwaarnemingsnummer:<br />
9548<br />
Toponiem: De Hout Plaats: Swalmen<br />
Coördinaten: 202000 / 360350<br />
Bodem: Vorstvaaggronden (Gwt: VII)<br />
Datering: Steentijd<br />
Complextype: losse vondst<br />
Economie: jager-verzamelaars<br />
ARCHISwaarnemingsnummer:<br />
9548<br />
Toponiem: De Hout Plaats: Swalmen<br />
Coördinaten: 202000 / 360350<br />
Bodem: Vorstvaaggronden (Gwt: VII)<br />
Datering: Mesolithicum<br />
Complextype: losse vondst<br />
Economie: jager-verzamelaars<br />
ARCHISwaarnemingsnummer:<br />
9548<br />
Toponiem: De Hout Plaats: Swalmen<br />
Coördinaten: 202000 / 360350<br />
Bodem: Vorstvaaggronden (Gwt: VII)<br />
Datering: Neolithicum<br />
Complextype: losse vondst<br />
Economie: jager-verzamelaars<br />
ARCHISwaarnemingsnummer:<br />
9550<br />
Toponiem: Schroefstraat Plaats:<br />
Swalmen<br />
Coördinaten: 199250 / 360750<br />
Bodem: Horstpodzolgronden (Gwt: VII)<br />
Datering: Steentijd<br />
Complextype: losse vondst<br />
Economie: jager-verzamelaars<br />
264<br />
ARCHISwaarnemingsnummer:<br />
9551<br />
Toponiem: Asselterhof Plaats:<br />
Swalmen<br />
Coördinaten: 198800 / 359650<br />
Bodem: Radebrikgronden (Gwt: VII)<br />
Datering: Neolithicum<br />
Complextype: losse vondst<br />
Economie: jager-verzamelaars<br />
ARCHISwaarnemingsnummer:<br />
9551<br />
Toponiem: Asselterhof Plaats:<br />
Swalmen<br />
Coördinaten: 198800 / 359650<br />
Bodem: Radebrikgronden (Gwt: VII)<br />
Datering: Steentijd<br />
Complextype: losse vondst<br />
Economie: jager-verzamelaars<br />
ARCHISwaarnemingsnummer:<br />
9552<br />
Toponiem: De Hout Plaats: Swalmen<br />
Coördinaten: 202000 / 360200<br />
Bodem: Veldpodzolgronden (Gwt: VII)<br />
Datering: Mesolithicum<br />
Complextype: losse vondst<br />
Economie: jager-verzamelaars<br />
ARCHISwaarnemingsnummer:<br />
9552<br />
Toponiem: De Hout Plaats: Swalmen<br />
Coördinaten: 202000 / 360200<br />
Bodem: Veldpodzolgronden (Gwt: VII)<br />
Datering: Neolithicum<br />
Complextype: losse vondst<br />
Economie: jager-verzamelaars<br />
ARCHISwaarnemingsnummer:<br />
9553<br />
Toponiem: De Hout Plaats: Swalmen<br />
Coördinaten: 202250 / 360300<br />
Bodem: Vorstvaaggronden (Gwt: VII)<br />
Datering: Mesolithicum<br />
Complextype: losse vondst<br />
Economie: jager-verzamelaars<br />
ARCHISwaarnemingsnummer:<br />
9553<br />
Toponiem: De Hout Plaats: Swalmen<br />
Coördinaten: 202250 / 360300<br />
Bodem: Vorstvaaggronden (Gwt: VII)<br />
Datering: Neolithicum<br />
Complextype: losse vondst
RAAP-rapport 1741<br />
Economie: jager-verzamelaars<br />
ARCHISwaarnemingsnummer:<br />
9553<br />
Toponiem: De Hout Plaats: Swalmen<br />
Coördinaten: 202250 / 360300<br />
Bodem: Vorstvaaggronden (Gwt: VII)<br />
Datering: Steentijd<br />
Complextype: losse vondst<br />
Economie: jager-verzamelaars<br />
ARCHISwaarnemingsnummer:<br />
9554<br />
Toponiem: De Hout Plaats: Swalmen<br />
Coördinaten: 202200 / 360400<br />
Bodem: Vorstvaaggronden (Gwt: VII)<br />
Datering: Mesolithicum<br />
Complextype: losse vondst<br />
Economie: jager-verzamelaars<br />
ARCHISwaarnemingsnummer:<br />
9555<br />
Toponiem: De Spick Plaats:<br />
Swalmen<br />
Coördinaten: 201200 / 357620<br />
Bodem: Hoge bruine enkeerdgronden<br />
(Gwt: VII)<br />
Datering: Neolithicum<br />
Complextype: losse vondst<br />
Economie: jager-verzamelaars<br />
ARCHISwaarnemingsnummer:<br />
9556<br />
Toponiem: De Wit Plaats: Swalmen<br />
Coördinaten: 203150 / 360350<br />
Bodem: Vorstvaaggronden (Gwt: VII)<br />
Datering: Mesolithicum<br />
Complextype: losse vondst<br />
Economie: jager-verzamelaars<br />
ARCHISwaarnemingsnummer:<br />
9556<br />
Toponiem: De Wit Plaats: Swalmen<br />
Coördinaten: 203150 / 360350<br />
Bodem: Vorstvaaggronden (Gwt: VII)<br />
Datering: Neolithicum<br />
Complextype: losse vondst<br />
Economie: jager-verzamelaars<br />
ARCHISwaarnemingsnummer:<br />
9556<br />
Toponiem: De Wit Plaats: Swalmen<br />
Coördinaten: 203150 / 360350<br />
Bodem: Vorstvaaggronden (Gwt: VII)<br />
Datering: Bronstijd<br />
265<br />
Complextype: onbekend<br />
Economie: landbouwers<br />
ARCHISwaarnemingsnummer:<br />
9557<br />
Toponiem: De Wit Plaats: Swalmen<br />
Coördinaten: 203200 / 360350<br />
Bodem: Vorstvaaggronden (Gwt: VII)<br />
Datering: Mesolithicum<br />
Complextype: losse vondst<br />
Economie: jager-verzamelaars<br />
ARCHISwaarnemingsnummer:<br />
9557<br />
Toponiem: De Wit Plaats: Swalmen<br />
Coördinaten: 203200 / 360350<br />
Bodem: Vorstvaaggronden (Gwt: VII)<br />
Datering: Neolithicum<br />
Complextype: losse vondst<br />
Economie: jager-verzamelaars<br />
ARCHISwaarnemingsnummer:<br />
9558<br />
Toponiem: Boukoul Plaats: Swalmen<br />
Coördinaten: 201650 / 358650<br />
Bodem: Veldpodzolgronden (Gwt: VII)<br />
Datering: Mesolithicum<br />
Complextype: losse vondst<br />
Economie: jager-verzamelaars<br />
ARCHISwaarnemingsnummer:<br />
9559<br />
Toponiem: Plaats:<br />
Coördinaten: 201500 / 357620<br />
Bodem: Vorstvaaggronden (Gwt: VII)<br />
Datering: Nieuwe tijd<br />
Complextype: onbekend<br />
Economie: landbouwers<br />
ARCHISwaarnemingsnummer:<br />
9560<br />
Toponiem: Kerk Asselt Plaats:<br />
Swalmen<br />
Coördinaten: 198550 / 359650<br />
Bodem: Kalkhoudende ooivaaggronden<br />
(jong) (Gwt: -)<br />
Datering: Neolithicum<br />
Complextype: losse vondst<br />
Economie: jager-verzamelaars<br />
ARCHISwaarnemingsnummer:<br />
9560<br />
Toponiem: Kerk Asselt Plaats:<br />
Swalmen<br />
Coördinaten: 198550 / 359650
RAAP-rapport 1741<br />
Bodem: Kalkhoudende ooivaaggronden<br />
(jong) (Gwt: -)<br />
Datering: Middeleeuwen Vroeg<br />
Complextype: onbekend<br />
Economie: landbouwers<br />
ARCHISwaarnemingsnummer:<br />
9566<br />
Toponiem: De Hout Plaats: Swalmen<br />
Coördinaten: 202000 / 360350<br />
Bodem: Vorstvaaggronden (Gwt: VII)<br />
Datering: Romeinse tijd<br />
Complextype: onbekend<br />
Economie: landbouwers<br />
ARCHISwaarnemingsnummer:<br />
9569<br />
Toponiem: Haven Stadsweide<br />
Plaats: <strong>Roermond</strong><br />
Coördinaten: 197000 / 357200<br />
Bodem: Bebouwing (Gwt: -)<br />
Datering: Romeinse tijd<br />
Complextype: onbekend<br />
Economie: landbouwers<br />
ARCHISwaarnemingsnummer:<br />
9570<br />
Toponiem: Houterveld Noord Plaats:<br />
Swalmen<br />
Coördinaten: 201200 / 360650<br />
Bodem: Hoge bruine enkeerdgronden<br />
(Gwt: VII)<br />
Datering: Middeleeuwen Vroeg<br />
Complextype: grafveld<br />
Economie: landbouwers<br />
ARCHISwaarnemingsnummer:<br />
9620<br />
Toponiem: De Wit Plaats: Onbekend<br />
Coördinaten: 203200 / 360380<br />
Bodem: Vorstvaaggronden (Gwt: VII)<br />
Datering: Steentijd<br />
Complextype: losse vondst<br />
Economie: jager-verzamelaars<br />
ARCHISwaarnemingsnummer:<br />
9621<br />
Toponiem: De Wit Plaats: Onbekend<br />
Coördinaten: 203200 / 360380<br />
Bodem: Vorstvaaggronden (Gwt: VII)<br />
Datering: Romeinse tijd<br />
Complextype: onbekend<br />
Economie: landbouwers<br />
ARCHIS-<br />
266<br />
waarnemingsnummer: 9622<br />
Toponiem: De Lanck Plaats:<br />
Swalmen<br />
Coördinaten: 202500 / 358750<br />
Bodem: Vorstvaaggronden (Gwt: VI)<br />
Datering: Steentijd<br />
Complextype: losse vondst<br />
Economie: jager-verzamelaars<br />
ARCHISwaarnemingsnummer:<br />
9623<br />
Toponiem: De Spick Plaats:<br />
Onbekend<br />
Coördinaten: 201250 / 357700<br />
Bodem: Hoge bruine enkeerdgronden<br />
(Gwt: VII)<br />
Datering: Steentijd<br />
Complextype: losse vondst<br />
Economie: jager-verzamelaars<br />
ARCHISwaarnemingsnummer:<br />
9623<br />
Toponiem: De Spick Plaats:<br />
Onbekend<br />
Coördinaten: 201250 / 357700<br />
Bodem: Hoge bruine enkeerdgronden<br />
(Gwt: VII)<br />
Datering: Neolithicum<br />
Complextype: onbekend<br />
Economie: landbouwers<br />
ARCHISwaarnemingsnummer:<br />
9624<br />
Toponiem: De Spick Plaats:<br />
Onbekend<br />
Coördinaten: 201250 / 357700<br />
Bodem: Hoge bruine enkeerdgronden<br />
(Gwt: VII)<br />
Datering: Romeinse tijd<br />
Complextype: onbekend<br />
Economie: landbouwers<br />
ARCHISwaarnemingsnummer:<br />
9625<br />
Toponiem: Plaats:<br />
Coördinaten: 203200 / 360950<br />
Bodem: Vorstvaaggronden (Gwt: VII)<br />
Datering: Steentijd<br />
Complextype: losse vondst<br />
Economie: jager-verzamelaars<br />
ARCHISwaarnemingsnummer:<br />
9632<br />
Toponiem: Asselt Museum Plaats:<br />
Asselt
RAAP-rapport 1741<br />
Coördinaten: 198600 / 359650<br />
Bodem: kalkloze poldervaaggronden<br />
(jong) (Gwt: V)<br />
Datering: Middeleeuwen Vroeg<br />
Complextype: nederzetting<br />
Economie: landbouwers<br />
ARCHISwaarnemingsnummer:<br />
9638<br />
Toponiem: Fabriek Terstappen<br />
Plaats: Swalmen<br />
Coördinaten: 202250 / 360800<br />
Bodem: Haarpodzolgronden (Gwt: VII)<br />
Datering: Bronstijd<br />
Complextype: grafveld<br />
Economie: landbouwers<br />
ARCHISwaarnemingsnummer:<br />
9648<br />
Toponiem: Westelijk Kasteel Hillenraad<br />
Plaats: Swalmen<br />
Coördinaten: 199700 / 359150<br />
Bodem: Radebrikgronden (Gwt: VII)<br />
Datering: Steentijd<br />
Complextype: losse vondst<br />
Economie: jager-verzamelaars<br />
ARCHISwaarnemingsnummer:<br />
9648<br />
Toponiem: Westelijk Kasteel Hillenraad<br />
Plaats: Swalmen<br />
Coördinaten: 199700 / 359150<br />
Bodem: Radebrikgronden (Gwt: VII)<br />
Datering: Neolithicum<br />
Complextype: losse vondst<br />
Economie: jager-verzamelaars<br />
ARCHISwaarnemingsnummer:<br />
9648<br />
Toponiem: Westelijk Kasteel Hillenraad<br />
Plaats: Swalmen<br />
Coördinaten: 199700 / 359150<br />
Bodem: Radebrikgronden (Gwt: VII)<br />
Datering: IJzertijd<br />
Complextype: onbekend<br />
Economie: landbouwers<br />
ARCHISwaarnemingsnummer:<br />
9649<br />
Toponiem: Schroefstraat Plaats:<br />
Swalmen<br />
Coördinaten: 199150 / 360850<br />
Bodem: Horstpodzolgronden (Gwt: VII)<br />
Datering: Steentijd<br />
Complextype: losse vondst<br />
Economie: jager-verzamelaars<br />
267<br />
ARCHISwaarnemingsnummer:<br />
9649<br />
Toponiem: Schroefstraat Plaats:<br />
Swalmen<br />
Coördinaten: 199150 / 360850<br />
Bodem: Horstpodzolgronden (Gwt: VII)<br />
Datering: Neolithicum<br />
Complextype: losse vondst<br />
Economie: jager-verzamelaars<br />
ARCHISwaarnemingsnummer:<br />
9650<br />
Toponiem: Swalmen Plaats:<br />
Swalmen<br />
Coördinaten: 199350 / 357850<br />
Bodem: Poldervaaggronden (oud)<br />
(Gwt: V)<br />
Datering: Steentijd<br />
Complextype: losse vondst<br />
Economie: jager-verzamelaars<br />
ARCHISwaarnemingsnummer:<br />
9650<br />
Toponiem: Swalmen Plaats:<br />
Swalmen<br />
Coördinaten: 199350 / 357850<br />
Bodem: Poldervaaggronden (oud)<br />
(Gwt: V)<br />
Datering: Neolithicum<br />
Complextype: losse vondst<br />
Economie: jager-verzamelaars<br />
ARCHISwaarnemingsnummer:<br />
9653<br />
Toponiem: Heide Plaats: Swalmen<br />
Coördinaten: 201280 / 361900<br />
Bodem: Akkereerdgronden (Gwt: VII)<br />
Datering: Steentijd<br />
Complextype: losse vondst<br />
Economie: jager-verzamelaars<br />
ARCHISwaarnemingsnummer:<br />
9653<br />
Toponiem: Heide Plaats: Swalmen<br />
Coördinaten: 201280 / 361900<br />
Bodem: Akkereerdgronden (Gwt: VII)<br />
Datering: Neolithicum<br />
Complextype: losse vondst<br />
Economie: jager-verzamelaars<br />
ARCHISwaarnemingsnummer:<br />
9653<br />
Toponiem: Swalmen Plaats:<br />
Swalmen
RAAP-rapport 1741<br />
Coördinaten: 201280 / 361900<br />
Bodem: Akkereerdgronden (Gwt: VII)<br />
Datering: Prehistorie<br />
Complextype: onbekend<br />
Economie: landbouwers<br />
ARCHISwaarnemingsnummer:<br />
9654<br />
Toponiem: De Hout Plaats: Swalmen<br />
Coördinaten: 202250 / 360300<br />
Bodem: Vorstvaaggronden (Gwt: VII)<br />
Datering: Neolithicum<br />
Complextype: losse vondst<br />
Economie: jager-verzamelaars<br />
ARCHISwaarnemingsnummer:<br />
9655<br />
Toponiem: De Hout Plaats: Swalmen<br />
Coördinaten: 202250 / 360300<br />
Bodem: Vorstvaaggronden (Gwt: VII)<br />
Datering: IJzertijd<br />
Complextype: onbekend<br />
Economie: landbouwers<br />
ARCHISwaarnemingsnummer:<br />
9657<br />
Toponiem: Achter Sijperhof Plaats:<br />
Swalmen<br />
Coördinaten: 199200 / 359100<br />
Bodem: Radebrikgronden (Gwt: VII)<br />
Datering: Steentijd<br />
Complextype: losse vondst<br />
Economie: jager-verzamelaars<br />
ARCHISwaarnemingsnummer:<br />
9658<br />
Toponiem: Achter Sijperhof Plaats:<br />
Swalmen<br />
Coördinaten: 199200 / 359100<br />
Bodem: Radebrikgronden (Gwt: VII)<br />
Datering: Mesolithicum<br />
Complextype: losse vondst<br />
Economie: jager-verzamelaars<br />
ARCHISwaarnemingsnummer:<br />
9663<br />
Toponiem: Groenewoud Plaats:<br />
Swalmen<br />
Coördinaten: 201620 / 360810<br />
Bodem: Vorstvaaggronden (Gwt: VII)<br />
Datering: Romeinse tijd<br />
Complextype: onbekend<br />
Economie: landbouwers<br />
ARCHIS-<br />
268<br />
waarnemingsnummer: 9664<br />
Toponiem: De Spick Plaats:<br />
Swalmen<br />
Coördinaten: 200000 / 358240<br />
Bodem: Radebrikgronden (Gwt: VII)<br />
Datering: Mesolithicum<br />
Complextype: losse vondst<br />
Economie: jager-verzamelaars<br />
ARCHISwaarnemingsnummer:<br />
9697<br />
Toponiem: Turfhei Plaats: Swalmen<br />
Coördinaten: 201500 / 362400<br />
Bodem: Rooibrikgronden (Gwt: VII)<br />
Datering: Steentijd<br />
Complextype: losse vondst<br />
Economie: jager-verzamelaars<br />
ARCHISwaarnemingsnummer:<br />
9698<br />
Toponiem: Turfhei Plaats: Swalmen<br />
Coördinaten: 201500 / 362400<br />
Bodem: Rooibrikgronden (Gwt: VII)<br />
Datering: Romeinse tijd<br />
Complextype: onbekend<br />
Economie: landbouwers<br />
ARCHISwaarnemingsnummer:<br />
9699<br />
Toponiem: Heide Plaats: Swalmen<br />
Coördinaten: 201280 / 361900<br />
Bodem: Akkereerdgronden (Gwt: VII)<br />
Datering: Steentijd<br />
Complextype: losse vondst<br />
Economie: jager-verzamelaars<br />
ARCHISwaarnemingsnummer:<br />
9699<br />
Toponiem: Heide Plaats: Swalmen<br />
Coördinaten: 201280 / 361900<br />
Bodem: Akkereerdgronden (Gwt: VII)<br />
Datering: Neolithicum<br />
Complextype: losse vondst<br />
Economie: jager-verzamelaars<br />
ARCHISwaarnemingsnummer:<br />
9700<br />
Toponiem: Heide Plaats: Swalmen<br />
Coördinaten: 201280 / 361900<br />
Bodem: Akkereerdgronden (Gwt: VII)<br />
Datering: IJzertijd<br />
Complextype: onbekend<br />
Economie: landbouwers<br />
ARCHIS-
RAAP-rapport 1741<br />
waarnemingsnummer: 9701<br />
Toponiem: Heide Plaats: Swalmen<br />
Coördinaten: 201280 / 361900<br />
Bodem: Akkereerdgronden (Gwt: VII)<br />
Datering: Middeleeuwen Laat<br />
Complextype: onbekend<br />
Economie: landbouwers<br />
ARCHISwaarnemingsnummer:<br />
9714<br />
Toponiem: Gerichtsberg Duitse Bos<br />
Plaats: Swalmen<br />
Coördinaten: 202800 / 360700<br />
Bodem: Haarpodzolgronden (Gwt: VII)<br />
Datering: Middeleeuwen Vroeg<br />
Complextype: onbekend<br />
Economie: landbouwers<br />
ARCHISwaarnemingsnummer:<br />
9715<br />
Toponiem: Eppenbroek Plaats:<br />
Swalmen<br />
Coördinaten: 200030 / 359720<br />
Bodem: Daalbrikgronden (Gwt: VII)<br />
Datering: IJzertijd<br />
Complextype: nederzetting<br />
Economie: landbouwers<br />
ARCHISwaarnemingsnummer:<br />
9716<br />
Toponiem: Achter Museum Asselt<br />
Plaats: Asselt<br />
Coördinaten: 198800 / 359680<br />
Bodem: Radebrikgronden (Gwt: VII)<br />
Datering: Steentijd<br />
Complextype: kampement<br />
Economie: jager-verzamelaars<br />
ARCHISwaarnemingsnummer:<br />
9716<br />
Toponiem: Achter Museum Asselt<br />
Plaats: Asselt<br />
Coördinaten: 198800 / 359680<br />
Bodem: Radebrikgronden (Gwt: VII)<br />
Datering: Neolithicum<br />
Complextype: kampement<br />
Economie: jager-verzamelaars<br />
ARCHISwaarnemingsnummer:<br />
9718<br />
Toponiem: Rookhuizen Plaats:<br />
Swalmen<br />
Coördinaten: 199900 / 361000<br />
Bodem: Horstpodzolgronden (Gwt: VII)<br />
Datering: Mesolithicum<br />
269<br />
Complextype: kampement<br />
Economie: jager-verzamelaars<br />
ARCHISwaarnemingsnummer:<br />
9737<br />
Toponiem: Turfhei Plaats: Swalmen<br />
Coördinaten: 201650 / 362330<br />
Bodem: Akkereerdgronden (Gwt: VII)<br />
Datering: Mesolithicum<br />
Complextype: losse vondst<br />
Economie: jager-verzamelaars<br />
ARCHISwaarnemingsnummer:<br />
9738<br />
Toponiem: Turfhei Plaats: Swalmen<br />
Coördinaten: 201550 / 362550<br />
Bodem: Rooibrikgronden (Gwt: VII)<br />
Datering: Steentijd<br />
Complextype: losse vondst<br />
Economie: jager-verzamelaars<br />
ARCHISwaarnemingsnummer:<br />
9780<br />
Toponiem: Rookhuizen Plaats:<br />
Swalmen<br />
Coördinaten: 199900 / 361900<br />
Bodem: Radebrikgronden (Gwt: VII)<br />
Datering: Steentijd<br />
Complextype: losse vondst<br />
Economie: jager-verzamelaars<br />
ARCHISwaarnemingsnummer:<br />
9780<br />
Toponiem: Rookhuizen Plaats:<br />
Swalmen<br />
Coördinaten: 199900 / 361900<br />
Bodem: Radebrikgronden (Gwt: VII)<br />
Datering: Neolithicum<br />
Complextype: losse vondst<br />
Economie: jager-verzamelaars<br />
ARCHISwaarnemingsnummer:<br />
9803<br />
Toponiem: De Spick Plaats:<br />
Onbekend<br />
Coördinaten: 201250 / 357700<br />
Bodem: Hoge bruine enkeerdgronden<br />
(Gwt: VII)<br />
Datering: Steentijd<br />
Complextype: kampement<br />
Economie: jager-verzamelaars<br />
ARCHISwaarnemingsnummer:<br />
9804<br />
Toponiem: De Spick Plaats:
RAAP-rapport 1741<br />
Onbekend<br />
Coördinaten: 201250 / 357700<br />
Bodem: Hoge bruine enkeerdgronden<br />
(Gwt: VII)<br />
Datering: Steentijd<br />
Complextype: kampement<br />
Economie: jager-verzamelaars<br />
ARCHISwaarnemingsnummer:<br />
9805<br />
Toponiem: De Spick Plaats:<br />
Onbekend<br />
Coördinaten: 201250 / 357700<br />
Bodem: Hoge bruine enkeerdgronden<br />
(Gwt: VII)<br />
Datering: Steentijd<br />
Complextype: kampement<br />
Economie: jager-verzamelaars<br />
ARCHISwaarnemingsnummer:<br />
9805<br />
Toponiem: De Spick Plaats:<br />
Onbekend<br />
Coördinaten: 201250 / 357700<br />
Bodem: Hoge bruine enkeerdgronden<br />
(Gwt: VII)<br />
Datering: Middeleeuwen Laat<br />
Complextype: onbekend<br />
Economie: landbouwers<br />
ARCHISwaarnemingsnummer:<br />
9808<br />
Toponiem: Turfhei Plaats: Swalmen<br />
Coördinaten: 201500 / 362400<br />
Bodem: Rooibrikgronden (Gwt: VII)<br />
Datering: Paleolithicum Midden<br />
Complextype: losse vondst<br />
Economie: jager-verzamelaars<br />
ARCHISwaarnemingsnummer:<br />
9809<br />
Toponiem: Turfhei Plaats: Swalmen<br />
Coördinaten: 201500 / 362400<br />
Bodem: Rooibrikgronden (Gwt: VII)<br />
Datering: Mesolithicum<br />
Complextype: losse vondst<br />
Economie: jager-verzamelaars<br />
ARCHISwaarnemingsnummer:<br />
9810<br />
Toponiem: De Hout Plaats: Swalmen<br />
Coördinaten: 202200 / 360400<br />
Bodem: Vorstvaaggronden (Gwt: VII)<br />
Datering: Neolithicum<br />
Complextype: kampement<br />
Economie: jager-verzamelaars<br />
270<br />
ARCHISwaarnemingsnummer:<br />
9810<br />
Toponiem: De Hout Plaats: Swalmen<br />
Coördinaten: 202200 / 360400<br />
Bodem: Vorstvaaggronden (Gwt: VII)<br />
Datering: Steentijd<br />
Complextype: kampement<br />
Economie: jager-verzamelaars<br />
ARCHISwaarnemingsnummer:<br />
9810<br />
Toponiem: De Hout Plaats: Swalmen<br />
Coördinaten: 202200 / 360400<br />
Bodem: Vorstvaaggronden (Gwt: VII)<br />
Datering: Paleolithicum<br />
Complextype: losse vondst<br />
Economie: jager-verzamelaars<br />
ARCHISwaarnemingsnummer:<br />
9810<br />
Toponiem: De Hout Plaats: Swalmen<br />
Coördinaten: 202200 / 360400<br />
Bodem: Vorstvaaggronden (Gwt: VII)<br />
Datering: Paleolithicum Laat<br />
Complextype: losse vondst<br />
Economie: jager-verzamelaars<br />
ARCHISwaarnemingsnummer:<br />
9811<br />
Toponiem: De Hout Plaats: Swalmen<br />
Coördinaten: 202000 / 360350<br />
Bodem: Vorstvaaggronden (Gwt: VII)<br />
Datering: Steentijd<br />
Complextype: losse vondst<br />
Economie: jager-verzamelaars<br />
ARCHISwaarnemingsnummer:<br />
9811<br />
Toponiem: De Hout Plaats: Swalmen<br />
Coördinaten: 202000 / 360350<br />
Bodem: Vorstvaaggronden (Gwt: VII)<br />
Datering: Neolithicum<br />
Complextype: losse vondst<br />
Economie: jager-verzamelaars<br />
ARCHISwaarnemingsnummer:<br />
9812<br />
Toponiem: De Hout Plaats: Swalmen<br />
Coördinaten: 202000 / 360350<br />
Bodem: Vorstvaaggronden (Gwt: VII)<br />
Datering: Romeinse tijd<br />
Complextype: onbekend<br />
Economie: landbouwers
RAAP-rapport 1741<br />
ARCHISwaarnemingsnummer:<br />
9818<br />
Toponiem: Wieler Plaats: Swalmen<br />
Coördinaten: 199800 / 361650<br />
Bodem: Daalbrikgronden (Gwt: VII)<br />
Datering: Steentijd<br />
Complextype: losse vondst<br />
Economie: jager-verzamelaars<br />
ARCHISwaarnemingsnummer:<br />
9818<br />
Toponiem: Wieler Plaats: Swalmen<br />
Coördinaten: 199800 / 361650<br />
Bodem: Daalbrikgronden (Gwt: VII)<br />
Datering: Neolithicum<br />
Complextype: losse vondst<br />
Economie: jager-verzamelaars<br />
ARCHISwaarnemingsnummer:<br />
9818<br />
Toponiem: Wieler Plaats: Swalmen<br />
Coördinaten: 199800 / 361650<br />
Bodem: Daalbrikgronden (Gwt: VII)<br />
Datering: Middeleeuwen Laat<br />
Complextype: onbekend<br />
Economie: landbouwers<br />
ARCHISwaarnemingsnummer:<br />
9832<br />
Toponiem: De Wit Plaats: Onbekend<br />
Coördinaten: 203200 / 360380<br />
Bodem: Vorstvaaggronden (Gwt: VII)<br />
Datering: Steentijd<br />
Complextype: losse vondst<br />
Economie: jager-verzamelaars<br />
ARCHISwaarnemingsnummer:<br />
9832<br />
Toponiem: De Wit Plaats: Onbekend<br />
Coördinaten: 203200 / 360380<br />
Bodem: Vorstvaaggronden (Gwt: VII)<br />
Datering: Mesolithicum<br />
Complextype: losse vondst<br />
Economie: jager-verzamelaars<br />
ARCHISwaarnemingsnummer:<br />
9832<br />
Toponiem: De Wit Plaats: Onbekend<br />
Coördinaten: 203200 / 360380<br />
Bodem: Vorstvaaggronden (Gwt: VII)<br />
Datering: IJzertijd<br />
Complextype: onbekend<br />
Economie: landbouwers<br />
ARCHIS-<br />
271<br />
waarnemingsnummer: 9833<br />
Toponiem: De Lanck Plaats:<br />
Swalmen<br />
Coördinaten: 202500 / 358750<br />
Bodem: Vorstvaaggronden (Gwt: VI)<br />
Datering: Steentijd<br />
Complextype: losse vondst<br />
Economie: jager-verzamelaars<br />
ARCHISwaarnemingsnummer:<br />
9833<br />
Toponiem: De Lanck Plaats:<br />
Swalmen<br />
Coördinaten: 202500 / 358750<br />
Bodem: Vorstvaaggronden (Gwt: VI)<br />
Datering: Paleolithicum Midden<br />
Complextype: losse vondst<br />
Economie: jager-verzamelaars<br />
ARCHISwaarnemingsnummer:<br />
9834<br />
Toponiem: De Spick Plaats:<br />
Onbekend<br />
Coördinaten: 201250 / 357700<br />
Bodem: Hoge bruine enkeerdgronden<br />
(Gwt: VII)<br />
Datering: Steentijd<br />
Complextype: losse vondst<br />
Economie: jager-verzamelaars<br />
ARCHISwaarnemingsnummer:<br />
9834<br />
Toponiem: De Spick Plaats:<br />
Onbekend<br />
Coördinaten: 201250 / 357700<br />
Bodem: Hoge bruine enkeerdgronden<br />
(Gwt: VII)<br />
Datering: Romeinse tijd<br />
Complextype: onbekend<br />
Economie: landbouwers<br />
ARCHISwaarnemingsnummer:<br />
9835<br />
Toponiem: De Lanck Plaats:<br />
Swalmen<br />
Coördinaten: 203480 / 360120<br />
Bodem: Moerige eerdgronden (Gwt: II)<br />
Datering: Neolithicum<br />
Complextype: losse vondst<br />
Economie: jager-verzamelaars<br />
ARCHISwaarnemingsnummer:<br />
9836<br />
Toponiem: De Hout Plaats: Swalmen<br />
Coördinaten: 202000 / 360350
RAAP-rapport 1741<br />
Bodem: Vorstvaaggronden (Gwt: VII)<br />
Datering: Steentijd<br />
Complextype: losse vondst<br />
Economie: jager-verzamelaars<br />
ARCHISwaarnemingsnummer:<br />
9836<br />
Toponiem: De Hout Plaats: Swalmen<br />
Coördinaten: 202000 / 360350<br />
Bodem: Vorstvaaggronden (Gwt: VII)<br />
Datering: Neolithicum<br />
Complextype: losse vondst<br />
Economie: jager-verzamelaars<br />
ARCHISwaarnemingsnummer:<br />
9843<br />
Toponiem: Wijler Plaats: Swalmen<br />
Coördinaten: 199800 / 361400<br />
Bodem: Daalbrikgronden (Gwt: VII)<br />
Datering: Steentijd<br />
Complextype: losse vondst<br />
Economie: jager-verzamelaars<br />
ARCHISwaarnemingsnummer:<br />
9843<br />
Toponiem: Wijler Plaats: Swalmen<br />
Coördinaten: 199800 / 361400<br />
Bodem: Daalbrikgronden (Gwt: VII)<br />
Datering: Romeinse tijd<br />
Complextype: onbekend<br />
Economie: landbouwers<br />
ARCHISwaarnemingsnummer:<br />
9843<br />
Toponiem: Wijler Plaats: Swalmen<br />
Coördinaten: 199800 / 361400<br />
Bodem: Daalbrikgronden (Gwt: VII)<br />
Datering: Middeleeuwen<br />
Complextype: onbekend<br />
Economie: landbouwers<br />
ARCHISwaarnemingsnummer:<br />
9844<br />
Toponiem: Wijler Plaats: Swalmen<br />
Coördinaten: 199560 / 361500<br />
Bodem: Daalbrikgronden (Gwt: VII)<br />
Datering: Steentijd<br />
Complextype: losse vondst<br />
Economie: jager-verzamelaars<br />
ARCHISwaarnemingsnummer:<br />
9848<br />
Toponiem: De Spick Plaats:<br />
Onbekend<br />
Coördinaten: 201250 / 357700<br />
272<br />
Bodem: Hoge bruine enkeerdgronden<br />
(Gwt: VII)<br />
Datering: Mesolithicum<br />
Complextype: kampement<br />
Economie: jager-verzamelaars<br />
ARCHISwaarnemingsnummer:<br />
9849<br />
Toponiem: De Lanck; Voormalig Amk-<br />
Terrein Plaats: Swalmen<br />
Coördinaten: 202500 / 358750<br />
Bodem: Vorstvaaggronden (Gwt: VI)<br />
Datering: Mesolithicum<br />
Complextype: losse vondst<br />
Economie: jager-verzamelaars<br />
ARCHISwaarnemingsnummer:<br />
9850<br />
Toponiem: De Wit Plaats: Onbekend<br />
Coördinaten: 203200 / 360380<br />
Bodem: Vorstvaaggronden (Gwt: VII)<br />
Datering: Mesolithicum<br />
Complextype: kampement<br />
Economie: jager-verzamelaars<br />
ARCHISwaarnemingsnummer:<br />
9854<br />
Toponiem: Reubenberg Plaats:<br />
Swalmen<br />
Coördinaten: 201700 / 362100<br />
Bodem: Akkereerdgronden (Gwt: VII)<br />
Datering: Neolithicum<br />
Complextype: losse vondst<br />
Economie: jager-verzamelaars<br />
ARCHISwaarnemingsnummer:<br />
9855<br />
Toponiem: Westelijk Kasteel Hillenraad<br />
Plaats: Swalmen<br />
Coördinaten: 199700 / 359150<br />
Bodem: Radebrikgronden (Gwt: VII)<br />
Datering: Steentijd<br />
Complextype: losse vondst<br />
Economie: jager-verzamelaars<br />
ARCHISwaarnemingsnummer:<br />
9855<br />
Toponiem: Westelijk Kasteel<br />
Hillenneedt Plaats: Swalmen<br />
Coördinaten: 199700 / 359150<br />
Bodem: Radebrikgronden (Gwt: VII)<br />
Datering: Paleolithicum Midden<br />
Complextype: losse vondst<br />
Economie: jager-verzamelaars
RAAP-rapport 1741<br />
ARCHISwaarnemingsnummer:<br />
9858<br />
Toponiem: Turfhei Plaats: Onbekend<br />
Coördinaten: 201500 / 362680<br />
Bodem: Rooibrikgronden (Gwt: VII)<br />
Datering: Mesolithicum<br />
Complextype: kampement<br />
Economie: jager-verzamelaars<br />
ARCHISwaarnemingsnummer:<br />
9858<br />
Toponiem: Turfhei Plaats: Onbekend<br />
Coördinaten: 201500 / 362680<br />
Bodem: Rooibrikgronden (Gwt: VII)<br />
Datering: Paleolithicum Laat<br />
Complextype: losse vondst<br />
Economie: jager-verzamelaars<br />
ARCHISwaarnemingsnummer:<br />
9870<br />
Toponiem: Turfhei Plaats: Onbekend<br />
Coördinaten: 201500 / 362680<br />
Bodem: Rooibrikgronden (Gwt: VII)<br />
Datering: Mesolithicum<br />
Complextype: kampement<br />
Economie: jager-verzamelaars<br />
ARCHISwaarnemingsnummer:<br />
9879<br />
Toponiem: De Lanck; Voormalig Amk-<br />
Terrein Plaats: Swalmen<br />
Coördinaten: 202500 / 358750<br />
Bodem: Vorstvaaggronden (Gwt: VI)<br />
Datering: Mesolithicum<br />
Complextype: losse vondst<br />
Economie: jager-verzamelaars<br />
ARCHISwaarnemingsnummer:<br />
9880<br />
Toponiem: Westelijk Kasteel Hillenraad<br />
Plaats: Swalmen<br />
Coördinaten: 199700 / 359150<br />
Bodem: Radebrikgronden (Gwt: VII)<br />
Datering: Steentijd<br />
Complextype: losse vondst<br />
Economie: jager-verzamelaars<br />
ARCHISwaarnemingsnummer:<br />
9880<br />
Toponiem: Bij Kasteel Hillenraedt<br />
Plaats: Swalmen<br />
Coördinaten: 199700 / 359150<br />
Bodem: Radebrikgronden (Gwt: VII)<br />
Datering: Mesolithicum<br />
Complextype: losse vondst<br />
273<br />
Economie: jager-verzamelaars<br />
ARCHISwaarnemingsnummer:<br />
9880<br />
Toponiem: Westelijk Kasteel Hillenraad<br />
Plaats: Swalmen<br />
Coördinaten: 199700 / 359150<br />
Bodem: Radebrikgronden (Gwt: VII)<br />
Datering: Neolithicum<br />
Complextype: losse vondst<br />
Economie: jager-verzamelaars<br />
ARCHISwaarnemingsnummer:<br />
9880<br />
Toponiem: Bij Kasteel Hillenraedt<br />
Plaats: Swalmen<br />
Coördinaten: 199700 / 359150<br />
Bodem: Radebrikgronden (Gwt: VII)<br />
Datering: Middeleeuwen Laat<br />
Complextype: onbekend<br />
Economie: landbouwers<br />
ARCHISwaarnemingsnummer:<br />
11372<br />
Toponiem: Swalmen Plaats: Asselt<br />
Coördinaten: 198000 / 360000<br />
Bodem: Water (Gwt: -)<br />
Datering: IJzertijd<br />
Complextype: onbekend<br />
Economie: landbouwers<br />
ARCHISwaarnemingsnummer:<br />
15246<br />
Toponiem: Bosstraat Plaats:<br />
Swalmen<br />
Coördinaten: 203280 / 360490<br />
Bodem: Vorstvaaggronden (Gwt: VII)<br />
Datering: Neolithicum<br />
Complextype: losse vondst<br />
Economie: jager-verzamelaars<br />
ARCHISwaarnemingsnummer:<br />
15278<br />
Toponiem: Bonne Aventure Plaats:<br />
<strong>Roermond</strong><br />
Coördinaten: 196350 / 356200<br />
Bodem: Water (Gwt: -)<br />
Datering: Bronstijd<br />
Complextype: onbekend<br />
Economie: landbouwers<br />
ARCHISwaarnemingsnummer:<br />
15279<br />
Toponiem: Hatenboer Plaats:<br />
<strong>Roermond</strong>
RAAP-rapport 1741<br />
Coördinaten: 195650 / 355850<br />
Bodem: Water (Gwt: -)<br />
Datering: Neolithicum<br />
Complextype: losse vondst<br />
Economie: jager-verzamelaars<br />
ARCHISwaarnemingsnummer:<br />
15606<br />
Toponiem: Houtakker Plaats:<br />
Swalmen<br />
Coördinaten: 201370 / 360640<br />
Bodem: Hoge bruine enkeerdgronden<br />
(Gwt: VII)<br />
Datering: Middeleeuwen Vroeg<br />
Complextype: nederzetting<br />
Economie: landbouwers<br />
ARCHISwaarnemingsnummer:<br />
15609<br />
Toponiem: Turfheide Plaats:<br />
Onbekend<br />
Coördinaten: 201500 / 362680<br />
Bodem: Rooibrikgronden (Gwt: VII)<br />
Datering: Neolithicum<br />
Complextype: kampement<br />
Economie: jager-verzamelaars<br />
ARCHISwaarnemingsnummer:<br />
15609<br />
Toponiem: Turfhei Plaats: Onbekend<br />
Coördinaten: 201500 / 362680<br />
Bodem: Rooibrikgronden (Gwt: VII)<br />
Datering: Steentijd<br />
Complextype: kampement<br />
Economie: jager-verzamelaars<br />
ARCHISwaarnemingsnummer:<br />
15618<br />
Toponiem: Hatenboer Plaats:<br />
<strong>Roermond</strong><br />
Coördinaten: 195000 / 356000<br />
Bodem: Water (Gwt: -)<br />
Datering: IJzertijd<br />
Complextype: onbekend<br />
Economie: landbouwers<br />
ARCHISwaarnemingsnummer:<br />
15640<br />
Toponiem: Maas Plaats: <strong>Roermond</strong><br />
Coördinaten: 195000 / 356500<br />
Bodem: Water (Gwt: -)<br />
Datering: IJzertijd<br />
Complextype: onbekend<br />
Economie: landbouwers<br />
274<br />
ARCHISwaarnemingsnummer:<br />
15714<br />
Toponiem: Houtakker Plaats:<br />
Swalmen<br />
Coördinaten: 201370 / 360640<br />
Bodem: Hoge bruine enkeerdgronden<br />
(Gwt: VII)<br />
Datering: Middeleeuwen Vroeg<br />
Complextype: nederzetting<br />
Economie: landbouwers<br />
ARCHISwaarnemingsnummer:<br />
15714<br />
Toponiem: Houtakker Plaats:<br />
Swalmen<br />
Coördinaten: 201370 / 360640<br />
Bodem: Hoge bruine enkeerdgronden<br />
(Gwt: VII)<br />
Datering: Middeleeuwen<br />
Complextype: onbekend<br />
Economie: landbouwers<br />
ARCHISwaarnemingsnummer:<br />
15805<br />
Toponiem: Munsterplein Plaats:<br />
<strong>Roermond</strong><br />
Coördinaten: 197000 / 356160<br />
Bodem: Bebouwing (Gwt: -)<br />
Datering: Middeleeuwen Laat<br />
Complextype: kerk<br />
Economie: landbouwers<br />
ARCHISwaarnemingsnummer:<br />
15821<br />
Toponiem: Zwarte Berg Plaats:<br />
Melick<br />
Coördinaten: 198280 / 352820<br />
Bodem: Holtpodzolgronden (Gwt: VII)<br />
Datering: Middeleeuwen Laat<br />
Complextype: nederzetting<br />
Economie: landbouwers<br />
ARCHISwaarnemingsnummer:<br />
15821<br />
Toponiem: Zwarte Berg Plaats:<br />
Melick<br />
Coördinaten: 198280 / 352820<br />
Bodem: Holtpodzolgronden (Gwt: VII)<br />
Datering: Middeleeuwen Vroeg<br />
Complextype: nederzetting<br />
Economie: landbouwers<br />
ARCHISwaarnemingsnummer:<br />
15821<br />
Toponiem: Zwarte Berg Plaats:
RAAP-rapport 1741<br />
Melick<br />
Coördinaten: 198280 / 352820<br />
Bodem: Holtpodzolgronden (Gwt: VII)<br />
Datering: Romeinse tijd<br />
Complextype: nederzetting<br />
Economie: landbouwers<br />
ARCHISwaarnemingsnummer:<br />
15825<br />
Toponiem: Maaswielderweg 13<br />
<strong>Roermond</strong> Plaats: <strong>Roermond</strong><br />
Coördinaten: 198000 / 357030<br />
Bodem: Bebouwing (Gwt: -)<br />
Datering: Romeinse tijd<br />
Complextype: grafveld<br />
Economie: landbouwers<br />
ARCHISwaarnemingsnummer:<br />
15974<br />
Toponiem: Dondersberg Plaats:<br />
<strong>Roermond</strong><br />
Coördinaten: 199000 / 355000<br />
Bodem: Radebrikgronden (Gwt: VII)<br />
Datering: Steentijd<br />
Complextype: kampement<br />
Economie: jager-verzamelaars<br />
ARCHISwaarnemingsnummer:<br />
16023<br />
Toponiem: Maas Plaats: Onbekend<br />
Coördinaten: 194000 / 355000<br />
Bodem: Kalkloze ooivaaggronden<br />
(jong) (Gwt: VII)<br />
Datering: Middeleeuwen Vroeg<br />
Complextype: onbekend<br />
Economie: landbouwers<br />
ARCHISwaarnemingsnummer:<br />
16168<br />
Toponiem: Oudborg Plaats:<br />
Swalmen<br />
Coördinaten: 199560 / 360460<br />
Bodem: Moerige eerdgronden (Gwt: II)<br />
Datering: Middeleeuwen Laat<br />
Complextype: steenbakkerij<br />
Economie: landbouwers<br />
ARCHISwaarnemingsnummer:<br />
16211<br />
Toponiem: Ool Plaats: Onbekend<br />
Coördinaten: 194000 / 355000<br />
Bodem: Kalkloze ooivaaggronden<br />
(jong) (Gwt: VII)<br />
Datering: IJzertijd<br />
Complextype: onbekend<br />
Economie: landbouwers<br />
275<br />
ARCHISwaarnemingsnummer:<br />
16212<br />
Toponiem: Ool Plaats: Onbekend<br />
Coördinaten: 194000 / 355000<br />
Bodem: Kalkloze ooivaaggronden<br />
(jong) (Gwt: VII)<br />
Datering: IJzertijd<br />
Complextype: onbekend<br />
Economie: landbouwers<br />
ARCHISwaarnemingsnummer:<br />
16212<br />
Toponiem: Ool Plaats: Onbekend<br />
Coördinaten: 194000 / 355000<br />
Bodem: Kalkloze ooivaaggronden<br />
(jong) (Gwt: VII)<br />
Datering: Middeleeuwen Laat<br />
Complextype: onbekend<br />
Economie: landbouwers<br />
ARCHISwaarnemingsnummer:<br />
16212<br />
Toponiem: Ool Plaats: Onbekend<br />
Coördinaten: 194000 / 355000<br />
Bodem: Kalkloze ooivaaggronden<br />
(jong) (Gwt: VII)<br />
Datering: Middeleeuwen Vroeg<br />
Complextype: onbekend<br />
Economie: landbouwers<br />
ARCHISwaarnemingsnummer:<br />
16217<br />
Toponiem: De Weerd Plaats:<br />
<strong>Roermond</strong><br />
Coördinaten: 195500 / 357500<br />
Bodem: Kalkloze ooivaaggronden<br />
(jong) (Gwt: VII)<br />
Datering: Middeleeuwen Vroeg<br />
Complextype: onbekend<br />
Economie: landbouwers<br />
ARCHISwaarnemingsnummer:<br />
16261<br />
Toponiem: Maas Plaats: Asselt<br />
Coördinaten: 198250 / 360500<br />
Bodem: Water (Gwt: -)<br />
Datering: Middeleeuwen Vroeg<br />
Complextype: onbekend<br />
Economie: landbouwers<br />
ARCHISwaarnemingsnummer:<br />
16273<br />
Toponiem: Maas Plaats: <strong>Roermond</strong><br />
Coördinaten: 197000 / 359000
RAAP-rapport 1741<br />
Bodem: Kalkloze ooivaaggronden<br />
(jong) (Gwt: VII)<br />
Datering: Middeleeuwen Vroeg<br />
Complextype: onbekend<br />
Economie: landbouwers<br />
ARCHISwaarnemingsnummer:<br />
17527<br />
Toponiem: Huis De Toren; De Thooren<br />
Plaats: Maasniel<br />
Coördinaten: 198600 / 356480<br />
Bodem: Bebouwing (Gwt: -)<br />
Datering: Middeleeuwen Laat<br />
Complextype: versterkt huis<br />
Economie: landbouwers<br />
ARCHISwaarnemingsnummer:<br />
17533<br />
Toponiem: Maas Plaats: Onbekend<br />
Coördinaten: 194000 / 355000<br />
Bodem: Kalkloze ooivaaggronden<br />
(jong) (Gwt: VII)<br />
Datering: IJzertijd<br />
Complextype: onbekend<br />
Economie: landbouwers<br />
ARCHISwaarnemingsnummer:<br />
17541<br />
Toponiem: De Spick Plaats:<br />
Onbekend<br />
Coördinaten: 201250 / 357700<br />
Bodem: Hoge bruine enkeerdgronden<br />
(Gwt: VII)<br />
Datering: Steentijd<br />
Complextype: losse vondst<br />
Economie: jager-verzamelaars<br />
ARCHISwaarnemingsnummer:<br />
18798<br />
Toponiem: De Spick Plaats:<br />
Onbekend<br />
Coördinaten: 201250 / 357700<br />
Bodem: Hoge bruine enkeerdgronden<br />
(Gwt: VII)<br />
Datering: Steentijd<br />
Complextype: kampement<br />
Economie: jager-verzamelaars<br />
ARCHISwaarnemingsnummer:<br />
18798<br />
Toponiem: De Spick Plaats:<br />
Onbekend<br />
Coördinaten: 201250 / 357700<br />
Bodem: Hoge bruine enkeerdgronden<br />
(Gwt: VII)<br />
Datering: Mesolithicum<br />
276<br />
Complextype: kampement<br />
Economie: jager-verzamelaars<br />
ARCHISwaarnemingsnummer:<br />
18799<br />
Toponiem: Westelijk Kasteel Hillenraad<br />
Plaats: Swalmen<br />
Coördinaten: 199700 / 359150<br />
Bodem: Radebrikgronden (Gwt: VII)<br />
Datering: Steentijd<br />
Complextype: kampement<br />
Economie: jager-verzamelaars<br />
ARCHISwaarnemingsnummer:<br />
18799<br />
Toponiem: Bij Kasteel Hillenraedt<br />
Plaats: Swalmen<br />
Coördinaten: 199700 / 359150<br />
Bodem: Radebrikgronden (Gwt: VII)<br />
Datering: Mesolithicum<br />
Complextype: kampement<br />
Economie: jager-verzamelaars<br />
ARCHISwaarnemingsnummer:<br />
18799<br />
Toponiem: Westelijk Kasteel Hillenraad<br />
Plaats: Swalmen<br />
Coördinaten: 199700 / 359150<br />
Bodem: Radebrikgronden (Gwt: VII)<br />
Datering: Neolithicum<br />
Complextype: losse vondst<br />
Economie: jager-verzamelaars<br />
ARCHISwaarnemingsnummer:<br />
18800<br />
Toponiem: Ten Westen Van Politieburo<br />
Plaats: Swalmen<br />
Coördinaten: 200200 / 360380<br />
Bodem: Bebouwing (Gwt: -)<br />
Datering: Romeinse tijd<br />
Complextype: onbekend<br />
Economie: landbouwers<br />
ARCHISwaarnemingsnummer:<br />
19170<br />
Toponiem: Nabij Kerk Asselt Plaats:<br />
Asselt<br />
Coördinaten: 198600 / 359800<br />
Bodem: Kalkhoudende ooivaaggronden<br />
(jong) (Gwt: -)<br />
Datering: Middeleeuwen Laat<br />
Complextype: nederzetting<br />
Economie: landbouwers<br />
ARCHIS-
RAAP-rapport 1741<br />
waarnemingsnummer: 19170<br />
Toponiem: Nabij Kerk Asselt Plaats:<br />
Asselt<br />
Coördinaten: 198600 / 359800<br />
Bodem: Kalkhoudende ooivaaggronden<br />
(jong) (Gwt: -)<br />
Datering: Middeleeuwen Vroeg<br />
Complextype: nederzetting<br />
Economie: landbouwers<br />
ARCHISwaarnemingsnummer:<br />
19170<br />
Toponiem: Nabij Kerk Asselt Plaats:<br />
Asselt<br />
Coördinaten: 198600 / 359800<br />
Bodem: Kalkhoudende ooivaaggronden<br />
(jong) (Gwt: -)<br />
Datering: Romeinse tijd<br />
Complextype: nederzetting<br />
Economie: landbouwers<br />
ARCHISwaarnemingsnummer:<br />
19170<br />
Toponiem: Nabij Kerk Asselt Plaats:<br />
Asselt<br />
Coördinaten: 198600 / 359800<br />
Bodem: Kalkhoudende ooivaaggronden<br />
(jong) (Gwt: -)<br />
Datering: IJzertijd<br />
Complextype: nederzetting<br />
Economie: landbouwers<br />
ARCHISwaarnemingsnummer:<br />
19171<br />
Toponiem: Nabij Eppenbeek Plaats:<br />
Swalmen<br />
Coördinaten: 199680 / 360040<br />
Bodem: Radebrikgronden (Gwt: VII)<br />
Datering: Neolithicum<br />
Complextype: losse vondst<br />
Economie: jager-verzamelaars<br />
ARCHISwaarnemingsnummer:<br />
19198<br />
Toponiem: Schroefstraat Plaats:<br />
Swalmen<br />
Coördinaten: 200060 / 361100<br />
Bodem: Horstpodzolgronden (Gwt: VII)<br />
Datering: Neolithicum<br />
Complextype: kampement<br />
Economie: jager-verzamelaars<br />
ARCHISwaarnemingsnummer:<br />
19198<br />
Toponiem: Schroefstraat Plaats:<br />
277<br />
Swalmen<br />
Coördinaten: 200060 / 361100<br />
Bodem: Horstpodzolgronden (Gwt: VII)<br />
Datering: Romeinse tijd<br />
Complextype: onbekend<br />
Economie: landbouwers<br />
ARCHISwaarnemingsnummer:<br />
19198<br />
Toponiem: Schroefstraat Plaats:<br />
Swalmen<br />
Coördinaten: 200060 / 361100<br />
Bodem: Horstpodzolgronden (Gwt: VII)<br />
Datering: Middeleeuwen Vroeg<br />
Complextype: onbekend<br />
Economie: landbouwers<br />
ARCHISwaarnemingsnummer:<br />
19199<br />
Toponiem: Turfhei Plaats: Swalmen<br />
Coördinaten: 201650 / 362330<br />
Bodem: Akkereerdgronden (Gwt: VII)<br />
Datering: Steentijd<br />
Complextype: losse vondst<br />
Economie: jager-verzamelaars<br />
ARCHISwaarnemingsnummer:<br />
19199<br />
Toponiem: Turfhei Plaats: Swalmen<br />
Coördinaten: 201650 / 362330<br />
Bodem: Akkereerdgronden (Gwt: VII)<br />
Datering: Paleolithicum Midden<br />
Complextype: losse vondst<br />
Economie: jager-verzamelaars<br />
ARCHISwaarnemingsnummer:<br />
19200<br />
Toponiem: De Lanck Plaats:<br />
Swalmen<br />
Coördinaten: 202500 / 358750<br />
Bodem: Vorstvaaggronden (Gwt: VI)<br />
Datering: Steentijd<br />
Complextype: kampement<br />
Economie: jager-verzamelaars<br />
ARCHISwaarnemingsnummer:<br />
19200<br />
Toponiem: De Lanck Plaats:<br />
Swalmen<br />
Coördinaten: 202500 / 358750<br />
Bodem: Vorstvaaggronden (Gwt: VI)<br />
Datering: Paleolithicum Midden<br />
Complextype: losse vondst<br />
Economie: jager-verzamelaars
RAAP-rapport 1741<br />
ARCHISwaarnemingsnummer:<br />
19201<br />
Toponiem: De Wit Plaats: Onbekend<br />
Coördinaten: 203200 / 360380<br />
Bodem: Vorstvaaggronden (Gwt: VII)<br />
Datering: Steentijd<br />
Complextype: kampement<br />
Economie: jager-verzamelaars<br />
ARCHISwaarnemingsnummer:<br />
19201<br />
Toponiem: De Wit Plaats: Onbekend<br />
Coördinaten: 203200 / 360380<br />
Bodem: Vorstvaaggronden (Gwt: VII)<br />
Datering: Mesolithicum<br />
Complextype: kampement<br />
Economie: jager-verzamelaars<br />
ARCHISwaarnemingsnummer:<br />
19201<br />
Toponiem: De Wit Plaats: Onbekend<br />
Coördinaten: 203200 / 360380<br />
Bodem: Vorstvaaggronden (Gwt: VII)<br />
Datering: Paleolithicum Laat<br />
Complextype: losse vondst<br />
Economie: jager-verzamelaars<br />
ARCHISwaarnemingsnummer:<br />
19201<br />
Toponiem: Swalmen Plaats:<br />
Onbekend<br />
Coördinaten: 203200 / 360380<br />
Bodem: Vorstvaaggronden (Gwt: VII)<br />
Datering: Paleolithicum Midden<br />
Complextype: losse vondst<br />
Economie: jager-verzamelaars<br />
ARCHISwaarnemingsnummer:<br />
19201<br />
Toponiem: De Wit Plaats: Onbekend<br />
Coördinaten: 203200 / 360380<br />
Bodem: Vorstvaaggronden (Gwt: VII)<br />
Datering: Romeinse tijd<br />
Complextype: onbekend<br />
Economie: landbouwers<br />
ARCHISwaarnemingsnummer:<br />
19202<br />
Toponiem: De Spick Plaats:<br />
Onbekend<br />
Coördinaten: 201250 / 357700<br />
Bodem: Hoge bruine enkeerdgronden<br />
(Gwt: VII)<br />
Datering: Mesolithicum<br />
Complextype: kampement<br />
278<br />
Economie: jager-verzamelaars<br />
ARCHISwaarnemingsnummer:<br />
19202<br />
Toponiem: De Spick Plaats:<br />
Onbekend<br />
Coördinaten: 201250 / 357700<br />
Bodem: Hoge bruine enkeerdgronden<br />
(Gwt: VII)<br />
Datering: Steentijd<br />
Complextype: kampement<br />
Economie: jager-verzamelaars<br />
ARCHISwaarnemingsnummer:<br />
19202<br />
Toponiem: De Spick Plaats:<br />
Onbekend<br />
Coördinaten: 201250 / 357700<br />
Bodem: Hoge bruine enkeerdgronden<br />
(Gwt: VII)<br />
Datering: IJzertijd<br />
Complextype: nederzetting<br />
Economie: landbouwers<br />
ARCHISwaarnemingsnummer:<br />
19335<br />
Toponiem: Maasnielderweg Plaats:<br />
<strong>Roermond</strong><br />
Coördinaten: 198100 / 357000<br />
Bodem: Bebouwing (Gwt: -)<br />
Datering: Romeinse tijd<br />
Complextype: grafveld<br />
Economie: landbouwers<br />
ARCHISwaarnemingsnummer:<br />
19336<br />
Toponiem: Rookhuizen Plaats:<br />
Swalmen<br />
Coördinaten: 199900 / 361900<br />
Bodem: Radebrikgronden (Gwt: VII)<br />
Datering: Steentijd<br />
Complextype: kampement<br />
Economie: jager-verzamelaars<br />
ARCHISwaarnemingsnummer:<br />
19336<br />
Toponiem: Rookhuizen Plaats:<br />
Swalmen<br />
Coördinaten: 199900 / 361900<br />
Bodem: Radebrikgronden (Gwt: VII)<br />
Datering: Middeleeuwen Laat<br />
Complextype: onbekend<br />
Economie: landbouwers<br />
ARCHIS-
RAAP-rapport 1741<br />
waarnemingsnummer: 19337<br />
Toponiem: Veldstraat Plaats:<br />
<strong>Roermond</strong><br />
Coördinaten: 197200 / 356300<br />
Bodem: Bebouwing (Gwt: -)<br />
Datering: Middeleeuwen Laat<br />
Complextype: stad<br />
Economie: landbouwers<br />
ARCHISwaarnemingsnummer:<br />
19338<br />
Toponiem: De Maasbongerd Plaats:<br />
Buggenum<br />
Coördinaten: 197440 / 360050<br />
Bodem: Kalkhoudende ooivaaggronden<br />
(jong) (Gwt: -)<br />
Datering: Nieuwe tijd<br />
Complextype: huisplaats<br />
Economie: landbouwers<br />
ARCHISwaarnemingsnummer:<br />
19343<br />
Toponiem: Plaats:<br />
Coördinaten: 197270 / 356220<br />
Bodem: Bebouwing (Gwt: -)<br />
Datering: onbekend<br />
Complextype: nederzetting<br />
Economie: onbekend<br />
ARCHISwaarnemingsnummer:<br />
19359<br />
Toponiem: Swalmen Plaats:<br />
Onbekend<br />
Coördinaten: 203200 / 360380<br />
Bodem: Vorstvaaggronden (Gwt: VII)<br />
Datering: Paleolithicum Midden<br />
Complextype: losse vondst<br />
Economie: jager-verzamelaars<br />
ARCHISwaarnemingsnummer:<br />
19361<br />
Toponiem: Industrieterrein Heide<br />
Plaats: Melick<br />
Coördinaten: 202120 / 353140<br />
Bodem: Holtpodzolgronden (Gwt: VII)<br />
Datering: Mesolithicum<br />
Complextype: kampement<br />
Economie: jager-verzamelaars<br />
ARCHISwaarnemingsnummer:<br />
19361<br />
Toponiem: Industrieterrein Heide<br />
Plaats: Melick<br />
Coördinaten: 202120 / 353140<br />
Bodem: Holtpodzolgronden (Gwt: VII)<br />
279<br />
Datering: Steentijd<br />
Complextype: kampement<br />
Economie: jager-verzamelaars<br />
ARCHISwaarnemingsnummer:<br />
19361<br />
Toponiem: Industrieterrein Heide<br />
Plaats: Melick<br />
Coördinaten: 202120 / 353140<br />
Bodem: Holtpodzolgronden (Gwt: VII)<br />
Datering: Neolithicum<br />
Complextype: onbekend<br />
Economie: landbouwers<br />
ARCHISwaarnemingsnummer:<br />
21231<br />
Toponiem: Turfheide Plaats:<br />
Onbekend<br />
Coördinaten: 201760 / 362480<br />
Bodem: Vorstvaaggronden (Gwt: VII)<br />
Datering: Neolithicum<br />
Complextype: losse vondst<br />
Economie: jager-verzamelaars<br />
ARCHISwaarnemingsnummer:<br />
21272<br />
Toponiem: Pastoors Wal Plaats:<br />
Onbekend<br />
Coördinaten: 196900 / 356600<br />
Bodem: Bebouwing (Gwt: -)<br />
Datering: Middeleeuwen Laat<br />
Complextype: stad<br />
Economie: landbouwers<br />
ARCHISwaarnemingsnummer:<br />
21273<br />
Toponiem: Stadhuis Plaats:<br />
Onbekend<br />
Coördinaten: 196830 / 356470<br />
Bodem: Bebouwing (Gwt: -)<br />
Datering: Middeleeuwen Laat<br />
Complextype: stad<br />
Economie: landbouwers<br />
ARCHISwaarnemingsnummer:<br />
21274<br />
Toponiem: Voorstad St Jacob Plaats:<br />
Onbekend<br />
Coördinaten: 196580 / 356300<br />
Bodem: Bebouwing (Gwt: -)<br />
Datering: Middeleeuwen Laat<br />
Complextype: stad<br />
Economie: landbouwers<br />
ARCHIS-
RAAP-rapport 1741<br />
waarnemingsnummer: 21276<br />
Toponiem: Min Beversstraat Plaats:<br />
Onbekend<br />
Coördinaten: 197980 / 356240<br />
Bodem: Bebouwing (Gwt: -)<br />
Datering: IJzertijd<br />
Complextype: graf<br />
Economie: landbouwers<br />
ARCHISwaarnemingsnummer:<br />
21277<br />
Toponiem: Schoolstraat Plaats:<br />
<strong>Roermond</strong><br />
Coördinaten: 197270 / 356220<br />
Bodem: Bebouwing (Gwt: -)<br />
Datering: Middeleeuwen Laat<br />
Complextype: stad<br />
Economie: landbouwers<br />
ARCHISwaarnemingsnummer:<br />
21288<br />
Toponiem: Schuitenberg Plaats:<br />
Onbekend<br />
Coördinaten: 197010 / 355930<br />
Bodem: Bebouwing (Gwt: -)<br />
Datering: Middeleeuwen Laat<br />
Complextype: stad<br />
Economie: landbouwers<br />
ARCHISwaarnemingsnummer:<br />
21290<br />
Toponiem: Maas Plaats: <strong>Roermond</strong><br />
Coördinaten: 196000 / 356000<br />
Bodem: Water (Gwt: -)<br />
Datering: IJzertijd<br />
Complextype: onbekend<br />
Economie: landbouwers<br />
ARCHISwaarnemingsnummer:<br />
21291<br />
Toponiem: Hammerveld Plaats:<br />
Onbekend<br />
Coördinaten: 196400 / 355350<br />
Bodem: Kalkloze ooivaaggronden<br />
(jong) (Gwt: VII)<br />
Datering: Middeleeuwen Laat<br />
Complextype: kasteel<br />
Economie: landbouwers<br />
ARCHISwaarnemingsnummer:<br />
21301<br />
Toponiem: Industrieterrein Plaats:<br />
Melick<br />
Coördinaten: 201600 / 353500<br />
Bodem: Holtpodzolgronden (Gwt: VII)<br />
280<br />
Datering: Steentijd<br />
Complextype: kampement<br />
Economie: jager-verzamelaars<br />
ARCHISwaarnemingsnummer:<br />
21301<br />
Toponiem: Industrieterrein Plaats:<br />
Melick<br />
Coördinaten: 201600 / 353500<br />
Bodem: Holtpodzolgronden (Gwt: VII)<br />
Datering: Neolithicum<br />
Complextype: kampement/nederzetting<br />
Economie: landbouwers<br />
ARCHISwaarnemingsnummer:<br />
21432<br />
Toponiem: Maalderstraat 36 Plaats:<br />
Onbekend<br />
Coördinaten: 202180 / 356780<br />
Bodem: Veldpodzolgronden (Gwt: VII)<br />
Datering: Neolithicum<br />
Complextype: losse vondst<br />
Economie: jager-verzamelaars<br />
ARCHISwaarnemingsnummer:<br />
27094<br />
Toponiem: Jezuietenstraat Plaats:<br />
Onbekend<br />
Coördinaten: 196970 / 356430<br />
Bodem: Bebouwing (Gwt: -)<br />
Datering: Middeleeuwen Laat<br />
Complextype: kerk<br />
Economie: landbouwers<br />
ARCHISwaarnemingsnummer:<br />
27094<br />
Toponiem: Jezuietenstraat Plaats:<br />
Onbekend<br />
Coördinaten: 196970 / 356430<br />
Bodem: Bebouwing (Gwt: -)<br />
Datering: Middeleeuwen Laat<br />
Complextype: klooster<br />
Economie: landbouwers<br />
ARCHISwaarnemingsnummer:<br />
27094<br />
Toponiem: Jezuietenstraat Plaats:<br />
Onbekend<br />
Coördinaten: 196970 / 356430<br />
Bodem: Bebouwing (Gwt: -)<br />
Datering: Middeleeuwen Laat<br />
Complextype: stad<br />
Economie: landbouwers<br />
ARCHIS-
RAAP-rapport 1741<br />
waarnemingsnummer: 27101<br />
Toponiem: Trace A 73 Plaats:<br />
Onbekend<br />
Coördinaten: 199580 / 354500<br />
Bodem: Holtpodzolgronden (Gwt: VII)<br />
Datering: Middeleeuwen Vroeg<br />
Complextype: nederzetting<br />
Economie: landbouwers<br />
ARCHISwaarnemingsnummer:<br />
27101<br />
Toponiem: Trace A 73 Plaats:<br />
Onbekend<br />
Coördinaten: 199580 / 354500<br />
Bodem: Holtpodzolgronden (Gwt: VII)<br />
Datering: Prehistorie<br />
Complextype: nederzetting<br />
Economie: landbouwers<br />
ARCHISwaarnemingsnummer:<br />
27101<br />
Toponiem: Trace A 73 Plaats:<br />
Onbekend<br />
Coördinaten: 199580 / 354500<br />
Bodem: Holtpodzolgronden (Gwt: VII)<br />
Datering: Romeinse tijd<br />
Complextype: nederzetting<br />
Economie: landbouwers<br />
ARCHISwaarnemingsnummer:<br />
27139<br />
Toponiem: Plaats: Herten<br />
Coördinaten: 195600 / 355140<br />
Bodem: Water (Gwt: -)<br />
Datering: Prehistorie<br />
Complextype: depositie<br />
Economie: landbouwers<br />
ARCHISwaarnemingsnummer:<br />
27781<br />
Toponiem: Oudborg; Oudborch;<br />
Rathem Plaats: Onbekend<br />
Coördinaten: 199690 / 360360<br />
Bodem: Moerige eerdgronden (Gwt: II)<br />
Datering: Middeleeuwen Laat<br />
Complextype: kasteel<br />
Economie: landbouwers<br />
ARCHISwaarnemingsnummer:<br />
27783<br />
Toponiem: Uiterwaard Maas Plaats:<br />
Onbekend<br />
Coördinaten: 196470 / 357230<br />
Bodem: Water (Gwt: -)<br />
Datering: Middeleeuwen<br />
281<br />
Complextype: onbekend<br />
Economie: landbouwers<br />
ARCHISwaarnemingsnummer:<br />
27785<br />
Toponiem: Kerk Van De H.Laurentius<br />
Plaats: Maasniel<br />
Coördinaten: 198760 / 356750<br />
Bodem: Bebouwing (Gwt: -)<br />
Datering: Middeleeuwen Laat<br />
Complextype: kerk<br />
Economie: landbouwers<br />
ARCHISwaarnemingsnummer:<br />
27790<br />
Toponiem: Kouleweg Plaats:<br />
Onbekend<br />
Coördinaten: 199600 / 361400<br />
Bodem: Daalbrikgronden (Gwt: VII)<br />
Datering: Romeinse tijd<br />
Complextype: pottenbakkerij<br />
Economie: landbouwers<br />
ARCHISwaarnemingsnummer:<br />
27792<br />
Toponiem: Roerkade; Roer Plaats:<br />
Onbekend<br />
Coördinaten: 196710 / 356420<br />
Bodem: Bebouwing (Gwt: -)<br />
Datering: Onbekend<br />
Complextype: Beschoeiing<br />
Economie: landbouwers<br />
ARCHISwaarnemingsnummer:<br />
27792<br />
Toponiem: Roerkade; Roer Plaats:<br />
Onbekend<br />
Coördinaten: 196710 / 356420<br />
Bodem: Bebouwing (Gwt: -)<br />
Datering: Middeleeuwen Laat<br />
Complextype: onbekend<br />
Economie: landbouwers<br />
ARCHISwaarnemingsnummer:<br />
28069<br />
Toponiem: Maas Plaats: <strong>Roermond</strong><br />
Coördinaten: 196000 / 356000<br />
Bodem: Water (Gwt: -)<br />
Datering: Onbekend<br />
Complextype: onbekend<br />
Economie: landbouwers<br />
ARCHISwaarnemingsnummer:<br />
28359<br />
Toponiem: Groenewoud Plaats:
RAAP-rapport 1741<br />
Swalmen<br />
Coördinaten: 202010 / 360630<br />
Bodem: Vorstvaaggronden (Gwt: VII)<br />
Datering: Romeinse tijd<br />
Complextype: nederzetting<br />
Economie: landbouwers<br />
ARCHISwaarnemingsnummer:<br />
28360<br />
Toponiem: Vlakte Der Kruiken<br />
Plaats: Swalmen<br />
Coördinaten: 200440 / 360440<br />
Bodem: Bebouwing (Gwt: -)<br />
Datering: Middeleeuwen Laat<br />
Complextype: onbekend<br />
Economie: landbouwers<br />
ARCHISwaarnemingsnummer:<br />
28365<br />
Toponiem: Kerk Asselt Plaats: Asselt<br />
Coördinaten: 198300 / 360500<br />
Bodem: Water (Gwt: -)<br />
Datering: Neolithicum<br />
Complextype: onbekend<br />
Economie: landbouwers<br />
ARCHISwaarnemingsnummer:<br />
28390<br />
Toponiem: De Wit Plaats: Onbekend<br />
Coördinaten: 203200 / 360380<br />
Bodem: Vorstvaaggronden (Gwt: VII)<br />
Datering: Mesolithicum<br />
Complextype: kampement<br />
Economie: jager-verzamelaars<br />
ARCHISwaarnemingsnummer:<br />
28391<br />
Toponiem: De Lanck Plaats:<br />
Swalmen<br />
Coördinaten: 202500 / 358750<br />
Bodem: Vorstvaaggronden (Gwt: VI)<br />
Datering: Mesolithicum<br />
Complextype: kampement<br />
Economie: jager-verzamelaars<br />
ARCHISwaarnemingsnummer:<br />
28392<br />
Toponiem: De Spick Plaats:<br />
Onbekend<br />
Coördinaten: 201250 / 357700<br />
Bodem: Hoge bruine enkeerdgronden<br />
(Gwt: VII)<br />
Datering: Mesolithicum<br />
Complextype: kampement<br />
Economie: jager-verzamelaars<br />
282<br />
ARCHISwaarnemingsnummer:<br />
28392<br />
Toponiem: De Spick Plaats:<br />
Onbekend<br />
Coördinaten: 201250 / 357700<br />
Bodem: Hoge bruine enkeerdgronden<br />
(Gwt: VII)<br />
Datering: Neolithicum<br />
Complextype: losse vondst<br />
Economie: jager-verzamelaars<br />
ARCHISwaarnemingsnummer:<br />
28393<br />
Toponiem: Schroefstraat Plaats:<br />
Swalmen<br />
Coördinaten: 199150 / 360850<br />
Bodem: Horstpodzolgronden (Gwt: VII)<br />
Datering: Steentijd<br />
Complextype: kampement<br />
Economie: jager-verzamelaars<br />
ARCHISwaarnemingsnummer:<br />
28395<br />
Toponiem: Vlakte Der Kruiken<br />
Plaats: Swalmen<br />
Coördinaten: 200440 / 360440<br />
Bodem: Bebouwing (Gwt: -)<br />
Datering: Middeleeuwen Laat<br />
Complextype: onbekend<br />
Economie: landbouwers<br />
ARCHISwaarnemingsnummer:<br />
28396<br />
Toponiem: Kruiskamp Plaats:<br />
Swalmen<br />
Coördinaten: 200440 / 360720<br />
Bodem: Bebouwing (Gwt: -)<br />
Datering: Middeleeuwen Laat<br />
Complextype: onbekend<br />
Economie: landbouwers<br />
ARCHISwaarnemingsnummer:<br />
28402<br />
Toponiem: Heide Plaats: Swalmen<br />
Coördinaten: 201280 / 361900<br />
Bodem: Akkereerdgronden (Gwt: VII)<br />
Datering: Mesolithicum<br />
Complextype: losse vondst<br />
Economie: jager-verzamelaars<br />
ARCHISwaarnemingsnummer:<br />
28402<br />
Toponiem: Heide Plaats: Swalmen<br />
Coördinaten: 201280 / 361900
RAAP-rapport 1741<br />
Bodem: Akkereerdgronden (Gwt: VII)<br />
Datering: IJzertijd<br />
Complextype: onbekend<br />
Economie: landbouwers<br />
ARCHISwaarnemingsnummer:<br />
28405<br />
Toponiem: Groenwoud Plaats:<br />
Swalmen<br />
Coördinaten: 202010 / 360630<br />
Bodem: Vorstvaaggronden (Gwt: VII)<br />
Datering: Romeinse tijd<br />
Complextype: villacomplex<br />
Economie: landbouwers<br />
ARCHISwaarnemingsnummer:<br />
29113<br />
Toponiem: Middelhoven Plaats:<br />
Swalmen<br />
Coördinaten: 199570 / 360810<br />
Bodem: Horstpodzolgronden (Gwt: VII)<br />
Datering: Romeinse tijd<br />
Complextype: steenbakkerij<br />
Economie: landbouwers<br />
ARCHISwaarnemingsnummer:<br />
29277<br />
Toponiem: Turfhei Plaats: Beesel<br />
Coördinaten: 201540 / 362740<br />
Bodem: Rooibrikgronden (Gwt: VII)<br />
Datering: Steentijd<br />
Complextype: kampement<br />
Economie: jager-verzamelaars<br />
ARCHISwaarnemingsnummer:<br />
29299<br />
Toponiem: Plaats:<br />
Coördinaten: 201750 / 362500<br />
Bodem: Vorstvaaggronden (Gwt: VII)<br />
Datering: Neolithicum<br />
Complextype: graf<br />
Economie: landbouwers<br />
ARCHISwaarnemingsnummer:<br />
29302<br />
Toponiem: Plaats:<br />
Coördinaten: 201750 / 362500<br />
Bodem: Vorstvaaggronden (Gwt: VII)<br />
Datering: Nieuwe tijd<br />
Complextype: onbekend<br />
Economie: landbouwers<br />
ARCHISwaarnemingsnummer:<br />
29389<br />
Toponiem: Koningsgriend Plaats:<br />
283<br />
Onbekend<br />
Coördinaten: 197000 / 359500<br />
Bodem: Water (Gwt: -)<br />
Datering: Neolithicum<br />
Complextype: onbekend<br />
Economie: landbouwers<br />
ARCHISwaarnemingsnummer:<br />
29389<br />
Toponiem: Koningsgriend Plaats:<br />
Onbekend<br />
Coördinaten: 197000 / 359500<br />
Bodem: Water (Gwt: -)<br />
Datering: Romeinse tijd<br />
Complextype: onbekend<br />
Economie: landbouwers<br />
ARCHISwaarnemingsnummer:<br />
29392<br />
Toponiem: Leeuwen Plaats:<br />
Onbekend<br />
Coördinaten: 197100 / 358500<br />
Bodem: Kalkloze ooivaaggronden<br />
(jong) (Gwt: VII)<br />
Datering: Neolithicum<br />
Complextype: losse vondst<br />
Economie: jager-verzamelaars<br />
ARCHISwaarnemingsnummer:<br />
29397<br />
Toponiem: Lateraalkanaal Plaats:<br />
Onbekend<br />
Coördinaten: 195000 / 357000<br />
Bodem: Kalkloze ooivaaggronden<br />
(jong) (Gwt: VII)<br />
Datering: Neolithicum<br />
Complextype: onbekend<br />
Economie: landbouwers<br />
ARCHISwaarnemingsnummer:<br />
29403<br />
Toponiem: Plaats: Onbekend<br />
Coördinaten: 198000 / 356500<br />
Bodem: Bebouwing (Gwt: -)<br />
Datering: Neolithicum<br />
Complextype: losse vondst<br />
Economie: jager-verzamelaars<br />
ARCHISwaarnemingsnummer:<br />
29403<br />
Toponiem: Plaats: Onbekend<br />
Coördinaten: 198000 / 356500<br />
Bodem: Bebouwing (Gwt: -)<br />
Datering: Prehistorie<br />
Complextype: onbekend<br />
Economie: landbouwers
RAAP-rapport 1741<br />
ARCHISwaarnemingsnummer:<br />
29403<br />
Toponiem: Plaats: Onbekend<br />
Coördinaten: 198000 / 356500<br />
Bodem: Bebouwing (Gwt: -)<br />
Datering: Romeinse tijd<br />
Complextype: onbekend<br />
Economie: landbouwers<br />
ARCHISwaarnemingsnummer:<br />
29405<br />
Toponiem: Ratommerveld Plaats:<br />
Onbekend<br />
Coördinaten: 199250 / 358720<br />
Bodem: Radebrikgronden (Gwt: VII)<br />
Datering: Neolithicum<br />
Complextype: kampement<br />
Economie: jager-verzamelaars<br />
ARCHISwaarnemingsnummer:<br />
29406<br />
Toponiem: Plaats: Onbekend<br />
Coördinaten: 197880 / 358530<br />
Bodem: Hoge bruine enkeerdgronden<br />
(Gwt: VII)<br />
Datering: IJzertijd<br />
Complextype: onbekend<br />
Economie: landbouwers<br />
ARCHISwaarnemingsnummer:<br />
29406<br />
Toponiem: Plaats: Onbekend<br />
Coördinaten: 197880 / 358530<br />
Bodem: Hoge bruine enkeerdgronden<br />
(Gwt: VII)<br />
Datering: Romeinse tijd<br />
Complextype: onbekend<br />
Economie: landbouwers<br />
ARCHISwaarnemingsnummer:<br />
29406<br />
Toponiem: Plaats:<br />
Coördinaten: 197880 / 358530<br />
Bodem: Hoge bruine enkeerdgronden<br />
(Gwt: VII)<br />
Datering: onbekend<br />
Complextype: onbekend<br />
Economie: onbekend<br />
ARCHISwaarnemingsnummer:<br />
29406<br />
Toponiem: Plaats:<br />
Coördinaten: 197880 / 358530<br />
Bodem: Hoge bruine enkeerdgronden<br />
284<br />
(Gwt: VII)<br />
Datering: onbekend<br />
Complextype: onbekend<br />
Economie: onbekend<br />
ARCHISwaarnemingsnummer:<br />
29452<br />
Toponiem: Hout Plaats: Swalmen<br />
Coördinaten: 202200 / 360350<br />
Bodem: Vorstvaaggronden (Gwt: VII)<br />
Datering: Steentijd<br />
Complextype: kampement<br />
Economie: jager-verzamelaars<br />
ARCHISwaarnemingsnummer:<br />
29452<br />
Toponiem: Hout Plaats: Swalmen<br />
Coördinaten: 202200 / 360350<br />
Bodem: Vorstvaaggronden (Gwt: VII)<br />
Datering: Neolithicum<br />
Complextype: kampement<br />
Economie: jager-verzamelaars<br />
ARCHISwaarnemingsnummer:<br />
29452<br />
Toponiem: Hout Plaats: Swalmen<br />
Coördinaten: 202200 / 360350<br />
Bodem: Vorstvaaggronden (Gwt: VII)<br />
Datering: Romeinse tijd<br />
Complextype: weg<br />
Economie: landbouwers<br />
ARCHISwaarnemingsnummer:<br />
29459<br />
Toponiem: Bosheide Plaats:<br />
Swalmen<br />
Coördinaten: 202500 / 361480<br />
Bodem: Veldpodzolgronden (Gwt: VI)<br />
Datering: Neolithicum<br />
Complextype: graf<br />
Economie: landbouwers<br />
ARCHISwaarnemingsnummer:<br />
29459<br />
Toponiem: Bosheide Plaats:<br />
Swalmen<br />
Coördinaten: 202500 / 361480<br />
Bodem: Veldpodzolgronden (Gwt: VI)<br />
Datering: Bronstijd<br />
Complextype: grafheuvel<br />
Economie: landbouwers<br />
ARCHISwaarnemingsnummer:<br />
29461<br />
Toponiem: Plaats:
RAAP-rapport 1741<br />
Coördinaten: 202540 / 358480<br />
Bodem: Veldpodzolgronden (Gwt: V)<br />
Datering: Mesolithicum<br />
Complextype: kampement<br />
Economie: jager-verzamelaars<br />
ARCHISwaarnemingsnummer:<br />
29464<br />
Toponiem: Plaats:<br />
Coördinaten: 201900 / 358600<br />
Bodem: Veldpodzolgronden (Gwt: VI)<br />
Datering: Mesolithicum<br />
Complextype: kampement<br />
Economie: jager-verzamelaars<br />
ARCHISwaarnemingsnummer:<br />
29468<br />
Toponiem: Plaats:<br />
Coördinaten: 200800 / 361360<br />
Bodem: Bebouwing (Gwt: -)<br />
Datering: Neolithicum<br />
Complextype: losse vondst<br />
Economie: jager-verzamelaars<br />
ARCHISwaarnemingsnummer:<br />
29472<br />
Toponiem: Plaats:<br />
Coördinaten: 201300 / 357700<br />
Bodem: Hoge bruine enkeerdgronden<br />
(Gwt: VII)<br />
Datering: Steentijd<br />
Complextype: losse vondst<br />
Economie: jager-verzamelaars<br />
ARCHISwaarnemingsnummer:<br />
29478<br />
Toponiem: Bosheide Plaats:<br />
Swalmen<br />
Coördinaten: 202640 / 360810<br />
Bodem: Haarpodzolgronden (Gwt: VII)<br />
Datering: Neolithicum<br />
Complextype: grafveld<br />
Economie: landbouwers<br />
ARCHISwaarnemingsnummer:<br />
29487<br />
Toponiem: Bosheide Plaats:<br />
Swalmen<br />
Coördinaten: 202710 / 361550<br />
Bodem: Veldpodzolgronden (Gwt: V)<br />
Datering: Bronstijd<br />
Complextype: grafheuvel<br />
Economie: landbouwers<br />
ARCHIS-<br />
285<br />
waarnemingsnummer: 29488<br />
Toponiem: Bosheide Plaats:<br />
Swalmen<br />
Coördinaten: 202770 / 361610<br />
Bodem: Veldpodzolgronden (Gwt: V)<br />
Datering: Neolithicum<br />
Complextype: grafheuvel<br />
Economie: landbouwers<br />
ARCHISwaarnemingsnummer:<br />
29489<br />
Toponiem: Bosheide Plaats:<br />
Swalmen<br />
Coördinaten: 202860 / 361690<br />
Bodem: Veldpodzolgronden (Gwt: VI)<br />
Datering: Neolithicum<br />
Complextype: grafheuvel<br />
Economie: landbouwers<br />
ARCHISwaarnemingsnummer:<br />
29772<br />
Toponiem: Kroppestraat/Romeinse<br />
Weg Plaats: Onbekend<br />
Coördinaten: 202060 / 360240<br />
Bodem: Veldpodzolgronden (Gwt: VII)<br />
Datering: Romeinse tijd<br />
Complextype: weg<br />
Economie: landbouwers<br />
ARCHISwaarnemingsnummer:<br />
30476<br />
Toponiem: Maas Plaats: <strong>Roermond</strong><br />
Coördinaten: 195930 / 357050<br />
Bodem: Kalkloze ooivaaggronden<br />
(jong) (Gwt: VII)<br />
Datering: Romeinse tijd<br />
Complextype: heiligdom<br />
Economie: landbouwers<br />
ARCHISwaarnemingsnummer:<br />
30484<br />
Toponiem: Maas Plaats: Onbekend<br />
Coördinaten: 195930 / 357130<br />
Bodem: Water (Gwt: -)<br />
Datering: Romeinse tijd<br />
Complextype: heiligdom<br />
Economie: landbouwers<br />
ARCHISwaarnemingsnummer:<br />
30507<br />
Toponiem: Plaats: Roggel<br />
Coördinaten: 196560 / 356700<br />
Bodem: Bebouwing (Gwt: -)<br />
Datering: Romeinse tijd<br />
Complextype: onbekend
RAAP-rapport 1741<br />
Economie: landbouwers<br />
ARCHISwaarnemingsnummer:<br />
30508<br />
Toponiem: Plaats: Onbekend<br />
Coördinaten: 196760 / 356310<br />
Bodem: Bebouwing (Gwt: -)<br />
Datering: Romeinse tijd<br />
Complextype: onbekend<br />
Economie: landbouwers<br />
ARCHISwaarnemingsnummer:<br />
30516<br />
Toponiem: Plaats: Leeuwen<br />
Coördinaten: 197350 / 358050<br />
Bodem: Bebouwing (Gwt: -)<br />
Datering: Romeinse tijd<br />
Complextype: onbekend<br />
Economie: landbouwers<br />
ARCHISwaarnemingsnummer:<br />
30523<br />
Toponiem: Maasnielderweg Plaats:<br />
Onbekend<br />
Coördinaten: 198040 / 357020<br />
Bodem: Bebouwing (Gwt: -)<br />
Datering: Romeinse tijd<br />
Complextype: grafveld<br />
Economie: landbouwers<br />
ARCHISwaarnemingsnummer:<br />
30527<br />
Toponiem: Plaats: Onbekend<br />
Coördinaten: 198100 / 357050<br />
Bodem: Bebouwing (Gwt: -)<br />
Datering: Romeinse tijd<br />
Complextype: graf (crematie)<br />
Economie: landbouwers<br />
ARCHISwaarnemingsnummer:<br />
30548<br />
Toponiem: Maas Plaats: Buggenum<br />
Coördinaten: 198200 / 360140<br />
Bodem: Kalkhoudende ooivaaggronden<br />
(jong) (Gwt: -)<br />
Datering: Romeinse tijd<br />
Complextype: onbekend<br />
Economie: landbouwers<br />
ARCHISwaarnemingsnummer:<br />
30623<br />
Toponiem: Plaats:<br />
Coördinaten: 198000 / 359000<br />
Bodem: Kalkloze ooivaaggronden<br />
(jong) (Gwt: VII)<br />
286<br />
Datering: Romeinse tijd<br />
Complextype: weg<br />
Economie: landbouwers<br />
ARCHISwaarnemingsnummer:<br />
30664<br />
Toponiem: Houterveld Noord Plaats:<br />
Swalmen<br />
Coördinaten: 201290 / 360610<br />
Bodem: Moerige eerdgronden (Gwt: II)<br />
Datering: Middeleeuwen Vroeg<br />
Complextype: grafveld<br />
Economie: landbouwers<br />
ARCHISwaarnemingsnummer:<br />
30664<br />
Toponiem: Houterveld Noord Plaats:<br />
Swalmen<br />
Coördinaten: 201290 / 360610<br />
Bodem: Moerige eerdgronden (Gwt: II)<br />
Datering: Romeinse tijd<br />
Complextype: nederzetting<br />
Economie: landbouwers<br />
ARCHISwaarnemingsnummer:<br />
30680<br />
Toponiem: Maasnielderweg Plaats:<br />
Onbekend<br />
Coördinaten: 198100 / 356990<br />
Bodem: Bebouwing (Gwt: -)<br />
Datering: Romeinse tijd<br />
Complextype: grafveld<br />
Economie: landbouwers<br />
ARCHISwaarnemingsnummer:<br />
30682<br />
Toponiem: Houterveld Noord Plaats:<br />
Swalmen<br />
Coördinaten: 201200 / 360650<br />
Bodem: Hoge bruine enkeerdgronden<br />
(Gwt: VII)<br />
Datering: Middeleeuwen Vroeg<br />
Complextype: grafveld<br />
Economie: landbouwers<br />
ARCHISwaarnemingsnummer:<br />
30682<br />
Toponiem: Houterveld Noord Plaats:<br />
Swalmen<br />
Coördinaten: 201200 / 360650<br />
Bodem: Hoge bruine enkeerdgronden<br />
(Gwt: VII)<br />
Datering: Romeinse tijd<br />
Complextype: onbekend<br />
Economie: landbouwers
RAAP-rapport 1741<br />
ARCHISwaarnemingsnummer:<br />
30686<br />
Toponiem: Maasnielderweg Plaats:<br />
<strong>Roermond</strong><br />
Coördinaten: 198000 / 357040<br />
Bodem: Bebouwing (Gwt: -)<br />
Datering: Romeinse tijd<br />
Complextype: grafveld<br />
Economie: landbouwers<br />
ARCHISwaarnemingsnummer:<br />
30689<br />
Toponiem: Maasnielderweg Plaats:<br />
<strong>Roermond</strong><br />
Coördinaten: 198000 / 357020<br />
Bodem: Bebouwing (Gwt: -)<br />
Datering: Romeinse tijd<br />
Complextype: grafveld<br />
Economie: landbouwers<br />
ARCHISwaarnemingsnummer:<br />
30691<br />
Toponiem: Maasnielderweg Plaats:<br />
<strong>Roermond</strong><br />
Coördinaten: 198000 / 357020<br />
Bodem: Bebouwing (Gwt: -)<br />
Datering: IJzertijd<br />
Complextype: graf<br />
Economie: landbouwers<br />
ARCHISwaarnemingsnummer:<br />
30726<br />
Toponiem: Wolfsgraaf; Wielerheide;<br />
Voorvelt Plaats: Swalmen<br />
Coördinaten: 202090 / 360760<br />
Bodem: Vorstvaaggronden (Gwt: VII)<br />
Datering: Nieuwe tijd<br />
Complextype: landweer<br />
Economie: landbouwers<br />
ARCHISwaarnemingsnummer:<br />
30727<br />
Toponiem: Wolfsgraaf; Wielerheide;<br />
Voorvelt Plaats: Swalmen<br />
Coördinaten: 201950 / 361230<br />
Bodem: Veldpodzolgronden (Gwt: VI)<br />
Datering: Nieuwe tijd<br />
Complextype: landweer<br />
Economie: landbouwers<br />
ARCHISwaarnemingsnummer:<br />
30731<br />
Toponiem: Boeshei; Op Het Maalbroek<br />
Plaats: Onbekend<br />
287<br />
Coördinaten: 201680 / 357210<br />
Bodem: Vorstvaaggronden (Gwt: VII)<br />
Datering: Nieuwe tijd<br />
Complextype: versterking<br />
Economie: landbouwers<br />
ARCHISwaarnemingsnummer:<br />
30732<br />
Toponiem: Boeshei; Op Het Maalbroek<br />
Plaats: Onbekend<br />
Coördinaten: 201680 / 357210<br />
Bodem: Vorstvaaggronden (Gwt: VII)<br />
Datering: Nieuwe tijd<br />
Complextype: schans<br />
Economie: landbouwers<br />
ARCHISwaarnemingsnummer:<br />
30744<br />
Toponiem: Wolfsgraaf Plaats:<br />
Onbekend<br />
Coördinaten: 201610 / 361700<br />
Bodem: Akkereerdgronden (Gwt: VII)<br />
Datering: Nieuwe tijd<br />
Complextype: landweer<br />
Economie: landbouwers<br />
ARCHISwaarnemingsnummer:<br />
30746<br />
Toponiem: Hillenrade; Kasteel<br />
Hillenraad Plaats: Swalmen<br />
Coördinaten: 200180 / 359330<br />
Bodem: Daalbrikgronden (Gwt: VII)<br />
Datering: Middeleeuwen Laat<br />
Complextype: kasteel<br />
Economie: landbouwers<br />
ARCHISwaarnemingsnummer:<br />
30750<br />
Toponiem: Plaats:<br />
Coördinaten: 199300 / 361400<br />
Bodem: Daalbrikgronden (Gwt: VII)<br />
Datering: Romeinse tijd<br />
Complextype: onbekend<br />
Economie: landbouwers<br />
ARCHISwaarnemingsnummer:<br />
30754<br />
Toponiem: Plaats:<br />
Coördinaten: 199600 / 360900<br />
Bodem: Bebouwing (Gwt: -)<br />
Datering: Romeinse tijd<br />
Complextype: wachtpost<br />
Economie: landbouwers<br />
ARCHIS-
RAAP-rapport 1741<br />
waarnemingsnummer: 30756<br />
Toponiem: Markt Plaats: Swalmen<br />
Coördinaten: 200320 / 360450<br />
Bodem: Bebouwing (Gwt: -)<br />
Datering: Middeleeuwen Laat<br />
Complextype: nederzetting<br />
Economie: landbouwers<br />
ARCHISwaarnemingsnummer:<br />
30757<br />
Toponiem: Middelhoven Plaats:<br />
Swalmen<br />
Coördinaten: 199570 / 360810<br />
Bodem: Horstpodzolgronden (Gwt: VII)<br />
Datering: Romeinse tijd<br />
Complextype: steenbakkerij<br />
Economie: landbouwers<br />
ARCHISwaarnemingsnummer:<br />
30758<br />
Toponiem: Plaats:<br />
Coördinaten: 199000 / 361000<br />
Bodem: Horstpodzolgronden (Gwt: VII)<br />
Datering: Middeleeuwen<br />
Complextype: onbekend<br />
Economie: landbouwers<br />
ARCHISwaarnemingsnummer:<br />
30758<br />
Toponiem: Plaats:<br />
Coördinaten: 199000 / 361000<br />
Bodem: Horstpodzolgronden (Gwt: VII)<br />
Datering: Middeleeuwen Vroeg<br />
Complextype: onbekend<br />
Economie: landbouwers<br />
ARCHISwaarnemingsnummer:<br />
30758<br />
Toponiem: Plaats:<br />
Coördinaten: 199000 / 361000<br />
Bodem: Horstpodzolgronden (Gwt: VII)<br />
Datering: Romeinse tijd<br />
Complextype: onbekend<br />
Economie: landbouwers<br />
ARCHISwaarnemingsnummer:<br />
30760<br />
Toponiem: Plaats:<br />
Coördinaten: 199540 / 361500<br />
Bodem: Daalbrikgronden (Gwt: VII)<br />
Datering: Romeinse tijd<br />
Complextype: steenbakkerij<br />
Economie: landbouwers<br />
ARCHIS-<br />
288<br />
waarnemingsnummer: 30764<br />
Toponiem: Plaats:<br />
Coördinaten: 199370 / 361360<br />
Bodem: Daalbrikgronden (Gwt: VII)<br />
Datering: Romeinse tijd<br />
Complextype: onbekend<br />
Economie: landbouwers<br />
ARCHISwaarnemingsnummer:<br />
30766<br />
Toponiem: Lateraalkanaal Plaats:<br />
Onbekend<br />
Coördinaten: 195000 / 357500<br />
Bodem: kalkloze poldervaaggronden<br />
(jong) (Gwt: V)<br />
Datering: Neolithicum<br />
Complextype: onbekend<br />
Economie: landbouwers<br />
ARCHISwaarnemingsnummer:<br />
30766<br />
Toponiem: Lateraalkanaal Plaats:<br />
Onbekend<br />
Coördinaten: 195000 / 357500<br />
Bodem: kalkloze poldervaaggronden<br />
(jong) (Gwt: V)<br />
Datering: Romeinse tijd<br />
Complextype: onbekend<br />
Economie: landbouwers<br />
ARCHISwaarnemingsnummer:<br />
30767<br />
Toponiem: Nielderbroek Plaats:<br />
Maasniel<br />
Coördinaten: 198460 / 356250<br />
Bodem: Bebouwing (Gwt: -)<br />
Datering: Romeinse tijd<br />
Complextype: onbekend<br />
Economie: landbouwers<br />
ARCHISwaarnemingsnummer:<br />
30768<br />
Toponiem: Plaats:<br />
Coördinaten: 198100 / 356990<br />
Bodem: Bebouwing (Gwt: -)<br />
Datering: Romeinse tijd<br />
Complextype: onbekend<br />
Economie: landbouwers<br />
ARCHISwaarnemingsnummer:<br />
30770<br />
Toponiem: Maas Plaats: Onbekend<br />
Coördinaten: 196040 / 357300<br />
Bodem: Water (Gwt: -)<br />
Datering: Romeinse tijd
RAAP-rapport 1741<br />
Complextype: onbekend<br />
Economie: landbouwers<br />
ARCHISwaarnemingsnummer:<br />
30807<br />
Toponiem: Dionysiuskerk; Asselterhof<br />
Plaats: Asselt<br />
Coördinaten: 198600 / 359650<br />
Bodem: kalkloze poldervaaggronden<br />
(jong) (Gwt: V)<br />
Datering: Middeleeuwen Laat<br />
Complextype: kerk<br />
Economie: landbouwers<br />
ARCHISwaarnemingsnummer:<br />
30809<br />
Toponiem: Plaats:<br />
Coördinaten: 198000 / 359000<br />
Bodem: Kalkloze ooivaaggronden<br />
(jong) (Gwt: VII)<br />
Datering: Romeinse tijd<br />
Complextype: onbekend<br />
Economie: landbouwers<br />
ARCHISwaarnemingsnummer:<br />
30812<br />
Toponiem: Museum Plaats: Asselt<br />
Coördinaten: 198660 / 359670<br />
Bodem: kalkloze poldervaaggronden<br />
(jong) (Gwt: V)<br />
Datering: Middeleeuwen<br />
Complextype: kerk?<br />
Economie: landbouwers<br />
ARCHISwaarnemingsnummer:<br />
30812<br />
Toponiem: Museum Plaats: Asselt<br />
Coördinaten: 198660 / 359670<br />
Bodem: kalkloze poldervaaggronden<br />
(jong) (Gwt: V)<br />
Datering: Middeleeuwen Laat<br />
Complextype: kerkhof<br />
Economie: landbouwers<br />
ARCHISwaarnemingsnummer:<br />
30827<br />
Toponiem: Dionysiuskerk; Asselterhof<br />
Plaats: Asselt<br />
Coördinaten: 198600 / 359650<br />
Bodem: kalkloze poldervaaggronden<br />
(jong) (Gwt: V)<br />
Datering: Romeinse tijd<br />
Complextype: versterking<br />
Economie: landbouwers<br />
289<br />
ARCHISwaarnemingsnummer:<br />
30839<br />
Toponiem: Dionysiuskerk; Asselterhof<br />
Plaats: Asselt<br />
Coördinaten: 198600 / 359660<br />
Bodem: kalkloze poldervaaggronden<br />
(jong) (Gwt: V)<br />
Datering: Middeleeuwen Laat<br />
Complextype: nederzetting<br />
Economie: landbouwers<br />
ARCHISwaarnemingsnummer:<br />
30839<br />
Toponiem: Dionysiuskerk; Asselterhof<br />
Plaats: Asselt<br />
Coördinaten: 198600 / 359660<br />
Bodem: kalkloze poldervaaggronden<br />
(jong) (Gwt: V)<br />
Datering: Middeleeuwen Vroeg<br />
Complextype: versterking<br />
Economie: landbouwers<br />
ARCHISwaarnemingsnummer:<br />
30895<br />
Toponiem: Plaats:<br />
Coördinaten: 203170 / 360340<br />
Bodem: Vorstvaaggronden (Gwt: VII)<br />
Datering: Romeinse tijd<br />
Complextype: onbekend<br />
Economie: landbouwers<br />
ARCHISwaarnemingsnummer:<br />
30896<br />
Toponiem: Rietweg Plaats: Swalmen<br />
Coördinaten: 201610 / 358790<br />
Bodem: Holtpodzolgronden (Gwt: VII)<br />
Datering: Romeinse tijd<br />
Complextype: weg<br />
Economie: landbouwers<br />
ARCHISwaarnemingsnummer:<br />
30900<br />
Toponiem: Plaats:<br />
Coördinaten: 200000 / 359000<br />
Bodem: Radebrikgronden (Gwt: VII)<br />
Datering: Romeinse tijd<br />
Complextype: onbekend<br />
Economie: landbouwers<br />
ARCHISwaarnemingsnummer:<br />
30901<br />
Toponiem: Groenewoud Plaats:<br />
Swalmen<br />
Coördinaten: 201900 / 360660<br />
Bodem: Vorstvaaggronden (Gwt: VII)
RAAP-rapport 1741<br />
Datering: Romeinse tijd<br />
Complextype: villacomplex<br />
Economie: landbouwers<br />
ARCHISwaarnemingsnummer:<br />
30911<br />
Toponiem: De Hout Plaats: Swalmen<br />
Coördinaten: 202000 / 360350<br />
Bodem: Vorstvaaggronden (Gwt: VII)<br />
Datering: Romeinse tijd<br />
Complextype: grafveld<br />
Economie: landbouwers<br />
ARCHISwaarnemingsnummer:<br />
31028<br />
Toponiem: Schuitenberg/Stadhuis<br />
Plaats: Onbekend<br />
Coördinaten: 197010 / 355930<br />
Bodem: Bebouwing (Gwt: -)<br />
Datering: Romeinse tijd<br />
Complextype: onbekend<br />
Economie: landbouwers<br />
ARCHISwaarnemingsnummer:<br />
31169<br />
Toponiem: Maasoever Plaats:<br />
Onbekend<br />
Coördinaten: 196000 / 356500<br />
Bodem: Kalkhoudende ooivaaggronden<br />
(jong) (Gwt: -)<br />
Datering: Middeleeuwen Vroeg<br />
Complextype: onbekend<br />
Economie: landbouwers<br />
ARCHISwaarnemingsnummer:<br />
31497<br />
Toponiem: De Heistert; Luzenkamp<br />
Plaats: Onbekend<br />
Coördinaten: 201500 / 354500<br />
Bodem: Vorstvaaggronden (Gwt: VII)<br />
Datering: Steentijd<br />
Complextype: losse vondst<br />
Economie: jager-verzamelaars<br />
ARCHISwaarnemingsnummer:<br />
31520<br />
Toponiem: Stationsstraat Plaats:<br />
Swalmen<br />
Coördinaten: 200320 / 360940<br />
Bodem: Bebouwing (Gwt: -)<br />
Datering: IJzertijd<br />
Complextype: graf (urnenveld)<br />
Economie: landbouwers<br />
ARCHIS-<br />
290<br />
waarnemingsnummer: 31524<br />
Toponiem: Plaats: Schondeln<br />
Coördinaten: 197620 / 353910<br />
Bodem: Vorstvaaggronden (Gwt: VII)<br />
Datering: Steentijd<br />
Complextype: losse vondst<br />
Economie: jager-verzamelaars<br />
ARCHISwaarnemingsnummer:<br />
31524<br />
Toponiem: Plaats: Schondeln<br />
Coördinaten: 197620 / 353910<br />
Bodem: Vorstvaaggronden (Gwt: VII)<br />
Datering: Prehistorie<br />
Complextype: nederzetting<br />
Economie: landbouwers<br />
ARCHISwaarnemingsnummer:<br />
31524<br />
Toponiem: Plaats: Schondeln<br />
Coördinaten: 197620 / 353910<br />
Bodem: Vorstvaaggronden (Gwt: VII)<br />
Datering: Middeleeuwen<br />
Complextype: onbekend<br />
Economie: landbouwers<br />
ARCHISwaarnemingsnummer:<br />
31524<br />
Toponiem: Plaats: Schondeln<br />
Coördinaten: 197620 / 353910<br />
Bodem: Vorstvaaggronden (Gwt: VII)<br />
Datering: Romeinse tijd<br />
Complextype: onbekend<br />
Economie: landbouwers<br />
ARCHISwaarnemingsnummer:<br />
31527<br />
Toponiem: Rattommerveld Plaats:<br />
Onbekend<br />
Coördinaten: 199300 / 353410<br />
Bodem: Holtpodzolgronden (Gwt: VII)<br />
Datering: Steentijd<br />
Complextype: kampement<br />
Economie: jager-verzamelaars<br />
ARCHISwaarnemingsnummer:<br />
31529<br />
Toponiem: Heistraat Plaats:<br />
Swalmen<br />
Coördinaten: 201200 / 359880<br />
Bodem: Holtpodzolgronden (Gwt: VII)<br />
Datering: IJzertijd<br />
Complextype: graf (urnenveld)<br />
Economie: landbouwers
RAAP-rapport 1741<br />
ARCHISwaarnemingsnummer:<br />
31549<br />
Toponiem: Maasnielder Beek Plaats:<br />
Onbekend<br />
Coördinaten: 199660 / 354770<br />
Bodem: Venige beekdalgronden (Gwt:<br />
II)<br />
Datering: Mesolithicum<br />
Complextype: losse vondst<br />
Economie: jager-verzamelaars<br />
ARCHISwaarnemingsnummer:<br />
31553<br />
Toponiem: Hillenraad Plaats:<br />
Boukoul<br />
Coördinaten: 201220 / 359500<br />
Bodem: Holtpodzolgronden (Gwt: VII)<br />
Datering: IJzertijd<br />
Complextype: grafheuvel<br />
Economie: landbouwers<br />
ARCHISwaarnemingsnummer:<br />
31553<br />
Toponiem: Hillenraad Plaats:<br />
Boukoul<br />
Coördinaten: 201220 / 359500<br />
Bodem: Holtpodzolgronden (Gwt: VII)<br />
Datering: Neolithicum<br />
Complextype: grafheuvel<br />
Economie: landbouwers<br />
ARCHISwaarnemingsnummer:<br />
31553<br />
Toponiem: Hillenraad Plaats:<br />
Boukoul<br />
Coördinaten: 201220 / 359500<br />
Bodem: Holtpodzolgronden (Gwt: VII)<br />
Datering: Bronstijd<br />
Complextype: grafheuvel<br />
Economie: landbouwers<br />
ARCHISwaarnemingsnummer:<br />
31558<br />
Toponiem: Hillenraad Plaats:<br />
Swalmen<br />
Coördinaten: 201280 / 359430<br />
Bodem: Holtpodzolgronden (Gwt: VII)<br />
Datering: Bronstijd<br />
Complextype: grafheuvel<br />
Economie: landbouwers<br />
ARCHISwaarnemingsnummer:<br />
31559<br />
Toponiem: Bosstraat Plaats:<br />
Swalmen<br />
291<br />
Coördinaten: 202200 / 360900<br />
Bodem: Haarpodzolgronden (Gwt: VII)<br />
Datering: Bronstijd<br />
Complextype: graf (urnenveld)<br />
Economie: landbouwers<br />
ARCHISwaarnemingsnummer:<br />
31571<br />
Toponiem: Schondeln Plaats:<br />
Onbekend<br />
Coördinaten: 197670 / 354060<br />
Bodem: Kalkloze ooivaaggronden<br />
(jong) (Gwt: VII)<br />
Datering: Mesolithicum<br />
Complextype: losse vondst<br />
Economie: jager-verzamelaars<br />
ARCHISwaarnemingsnummer:<br />
31593<br />
Toponiem: Rattommerveld Plaats:<br />
Melick<br />
Coördinaten: 198740 / 353340<br />
Bodem: Vorstvaaggronden (Gwt: VII)<br />
Datering: Neolithicum<br />
Complextype: losse vondst<br />
Economie: jager-verzamelaars<br />
ARCHISwaarnemingsnummer:<br />
31593<br />
Toponiem: Plaats:<br />
Coördinaten: 198740 / 353340<br />
Bodem: Vorstvaaggronden (Gwt: VII)<br />
Datering: onbekend<br />
Complextype: onbekend<br />
Economie: onbekend<br />
ARCHISwaarnemingsnummer:<br />
31613<br />
Toponiem: Ool Plaats: Ool<br />
Coördinaten: 193650 / 355850<br />
Bodem: Water (Gwt: -)<br />
Datering: Neolithicum<br />
Complextype: onbekend<br />
Economie: landbouwers<br />
ARCHISwaarnemingsnummer:<br />
31615<br />
Toponiem: Ool Plaats: Onbekend<br />
Coördinaten: 194000 / 355000<br />
Bodem: Kalkloze ooivaaggronden<br />
(jong) (Gwt: VII)<br />
Datering: Prehistorie<br />
Complextype: losse vondst<br />
Economie: landbouwers
RAAP-rapport 1741<br />
ARCHISwaarnemingsnummer:<br />
31625<br />
Toponiem: Kroppestraat Plaats:<br />
Swalmen<br />
Coördinaten: 202300 / 360210<br />
Bodem: Veldpodzolgronden (Gwt: VII)<br />
Datering: Bronstijd<br />
Complextype: grafheuvel<br />
Economie: landbouwers<br />
ARCHISwaarnemingsnummer:<br />
31626<br />
Toponiem: Ool Plaats: Ool<br />
Coördinaten: 194200 / 355320<br />
Bodem: kalkloze poldervaaggronden<br />
(jong) (Gwt: V)<br />
Datering: Prehistorie<br />
Complextype: losse vondst<br />
Economie: landbouwers<br />
ARCHISwaarnemingsnummer:<br />
31626<br />
Toponiem: Ool Plaats: Ool<br />
Coördinaten: 194200 / 355320<br />
Bodem: kalkloze poldervaaggronden<br />
(jong) (Gwt: V)<br />
Datering: Romeinse tijd<br />
Complextype: nederzetting<br />
Economie: landbouwers<br />
ARCHISwaarnemingsnummer:<br />
31626<br />
Toponiem: Ool Plaats: Ool<br />
Coördinaten: 194200 / 355320<br />
Bodem: kalkloze poldervaaggronden<br />
(jong) (Gwt: V)<br />
Datering: Bronstijd<br />
Complextype: onbekend<br />
Economie: landbouwers<br />
ARCHISwaarnemingsnummer:<br />
31626<br />
Toponiem: Ool Plaats: Ool<br />
Coördinaten: 194200 / 355320<br />
Bodem: kalkloze poldervaaggronden<br />
(jong) (Gwt: V)<br />
Datering: Middeleeuwen Laat<br />
Complextype: onbekend<br />
Economie: landbouwers<br />
ARCHISwaarnemingsnummer:<br />
31626<br />
Toponiem: Ool Plaats: Ool<br />
Coördinaten: 194200 / 355320<br />
Bodem: kalkloze poldervaaggronden<br />
292<br />
(jong) (Gwt: V)<br />
Datering: Onbekend<br />
Complextype: onbekend<br />
Economie: landbouwers<br />
ARCHISwaarnemingsnummer:<br />
31641<br />
Toponiem: Heytweg Plaats:<br />
Onbekend<br />
Coördinaten: 201240 / 361420<br />
Bodem: Akkereerdgronden (Gwt: VII)<br />
Datering: IJzertijd<br />
Complextype: graf (urnenveld)<br />
Economie: landbouwers<br />
ARCHISwaarnemingsnummer:<br />
31650<br />
Toponiem: Eppenbroek Plaats:<br />
Swalmen<br />
Coördinaten: 200030 / 359720<br />
Bodem: Daalbrikgronden (Gwt: VII)<br />
Datering: IJzertijd<br />
Complextype: nederzetting<br />
Economie: landbouwers<br />
ARCHISwaarnemingsnummer:<br />
31653<br />
Toponiem: Plaats:<br />
Coördinaten: 201000 / 358000<br />
Bodem: Daalbrikgronden (Gwt: VII)<br />
Datering: IJzertijd<br />
Complextype: graf (urnenveld)<br />
Economie: landbouwers<br />
ARCHISwaarnemingsnummer:<br />
31654<br />
Toponiem: Prinsendijk Plaats:<br />
Swalmen<br />
Coördinaten: 202000 / 361000<br />
Bodem: Bebouwing (Gwt: -)<br />
Datering: Prehistorie<br />
Complextype: grafheuvel<br />
Economie: landbouwers<br />
ARCHISwaarnemingsnummer:<br />
31661<br />
Toponiem: Hoogterras Plaats:<br />
Swalmen<br />
Coördinaten: 202860 / 360760<br />
Bodem: Haarpodzolgronden (Gwt: VII)<br />
Datering: Bronstijd<br />
Complextype: grafheuvel<br />
Economie: landbouwers<br />
ARCHIS-
RAAP-rapport 1741<br />
waarnemingsnummer: 31664<br />
Toponiem: Hoogterras Plaats:<br />
Swalmen<br />
Coördinaten: 202860 / 360710<br />
Bodem: Haarpodzolgronden (Gwt: VII)<br />
Datering: Bronstijd<br />
Complextype: grafheuvel<br />
Economie: landbouwers<br />
ARCHISwaarnemingsnummer:<br />
31668<br />
Toponiem: Hoogterras Plaats:<br />
Swalmen<br />
Coördinaten: 202880 / 360660<br />
Bodem: Haarpodzolgronden (Gwt: VII)<br />
Datering: Bronstijd<br />
Complextype: grafheuvel<br />
Economie: landbouwers<br />
ARCHISwaarnemingsnummer:<br />
31669<br />
Toponiem: Hoogterras Plaats:<br />
Swalmen<br />
Coördinaten: 202850 / 360610<br />
Bodem: Haarpodzolgronden (Gwt: VII)<br />
Datering: Bronstijd<br />
Complextype: grafheuvel<br />
Economie: landbouwers<br />
ARCHISwaarnemingsnummer:<br />
31672<br />
Toponiem: Hoogterras Plaats:<br />
Swalmen<br />
Coördinaten: 202862 / 360651<br />
Bodem: Haarpodzolgronden (Gwt: VII)<br />
Datering: Bronstijd<br />
Complextype: grafheuvel<br />
Economie: landbouwers<br />
ARCHISwaarnemingsnummer:<br />
31673<br />
Toponiem: Hoogterras Plaats:<br />
Swalmen<br />
Coördinaten: 202925 / 360700<br />
Bodem: Haarpodzolgronden (Gwt: VII)<br />
Datering: Paleolithicum Laat<br />
Complextype: kampement<br />
Economie: jager-verzamelaars<br />
ARCHISwaarnemingsnummer:<br />
31673<br />
Toponiem: Hoogterras Plaats:<br />
Swalmen<br />
Coördinaten: 202925 / 360700<br />
Bodem: Haarpodzolgronden (Gwt: VII)<br />
293<br />
Datering: Bronstijd<br />
Complextype: grafheuvel<br />
Economie: landbouwers<br />
ARCHISwaarnemingsnummer:<br />
31674<br />
Toponiem: Hoogterras Plaats:<br />
Swalmen<br />
Coördinaten: 202900 / 360700<br />
Bodem: Haarpodzolgronden (Gwt: VII)<br />
Datering: Bronstijd<br />
Complextype: grafheuvel<br />
Economie: landbouwers<br />
ARCHISwaarnemingsnummer:<br />
31690<br />
Toponiem: Hoogterras Plaats:<br />
Swalmen<br />
Coördinaten: 202980 / 360640<br />
Bodem: Vorstvaaggronden (Gwt: VII)<br />
Datering: Bronstijd<br />
Complextype: grafheuvel<br />
Economie: landbouwers<br />
ARCHISwaarnemingsnummer:<br />
31703<br />
Toponiem: Hoogterras Plaats:<br />
Swalmen<br />
Coördinaten: 202970 / 360620<br />
Bodem: Vorstvaaggronden (Gwt: VII)<br />
Datering: Bronstijd<br />
Complextype: grafheuvel<br />
Economie: landbouwers<br />
ARCHISwaarnemingsnummer:<br />
31705<br />
Toponiem: Hoogterras Plaats:<br />
Swalmen<br />
Coördinaten: 202910 / 360650<br />
Bodem: Haarpodzolgronden (Gwt: VII)<br />
Datering: Bronstijd<br />
Complextype: grafheuvel<br />
Economie: landbouwers<br />
ARCHISwaarnemingsnummer:<br />
31720<br />
Toponiem: Hoogterras Plaats:<br />
Swalmen<br />
Coördinaten: 202880 / 361060<br />
Bodem: Vorstvaaggronden (Gwt: VII)<br />
Datering: Prehistorie<br />
Complextype: grafheuvel<br />
Economie: landbouwers<br />
ARCHIS-
RAAP-rapport 1741<br />
waarnemingsnummer: 31727<br />
Toponiem: Kroppestraat Plaats:<br />
Swalmen<br />
Coördinaten: 202230 / 360190<br />
Bodem: Veldpodzolgronden (Gwt: VII)<br />
Datering: Bronstijd<br />
Complextype: grafheuvel<br />
Economie: landbouwers<br />
ARCHISwaarnemingsnummer:<br />
31746<br />
Toponiem: Maasniel Plaats:<br />
Onbekend<br />
Coördinaten: 198100 / 357050<br />
Bodem: Bebouwing (Gwt: -)<br />
Datering: IJzertijd<br />
Complextype: graf (crematie)<br />
Economie: landbouwers<br />
ARCHISwaarnemingsnummer:<br />
31769<br />
Toponiem: Keulsebaan Plaats:<br />
Melick<br />
Coördinaten: 201900 / 353010<br />
Bodem: Holtpodzolgronden (Gwt: VII)<br />
Datering: Mesolithicum<br />
Complextype: kampement<br />
Economie: jager-verzamelaars<br />
ARCHISwaarnemingsnummer:<br />
31769<br />
Toponiem: Plaats:<br />
Coördinaten: 201900 / 353010<br />
Bodem: Holtpodzolgronden (Gwt: VII)<br />
Datering: onbekend<br />
Complextype: onbekend<br />
Economie: landbouwers<br />
ARCHISwaarnemingsnummer:<br />
31770<br />
Toponiem: Jagershuisje Plaats:<br />
Melick<br />
Coördinaten: 200850 / 353210<br />
Bodem: Vorstvaaggronden (Gwt: VII)<br />
Datering: Paleolithicum Laat<br />
Complextype: kampement<br />
Economie: jager-verzamelaars<br />
ARCHISwaarnemingsnummer:<br />
31770<br />
Toponiem: Jagershuisje Plaats:<br />
Melick<br />
Coördinaten: 200850 / 353210<br />
Bodem: Vorstvaaggronden (Gwt: VII)<br />
Datering: Steentijd<br />
294<br />
Complextype: losse vondst<br />
Economie: jager-verzamelaars<br />
ARCHISwaarnemingsnummer:<br />
31773<br />
Toponiem: Keulse Baan Plaats:<br />
Onbekend<br />
Coördinaten: 200730 / 353270<br />
Bodem: Vorstvaaggronden (Gwt: VII)<br />
Datering: Steentijd<br />
Complextype: losse vondst<br />
Economie: jager-verzamelaars<br />
ARCHISwaarnemingsnummer:<br />
31775<br />
Toponiem: De Meer Plaats:<br />
Onbekend<br />
Coördinaten: 201570 / 352740<br />
Bodem: Holtpodzolgronden (Gwt: VII)<br />
Datering: Neolithicum<br />
Complextype: kampement<br />
Economie: jager-verzamelaars<br />
ARCHISwaarnemingsnummer:<br />
31776<br />
Toponiem: Plaats: Onbekend<br />
Coördinaten: 200120 / 353190<br />
Bodem: Vorstvaaggronden (Gwt: VII)<br />
Datering: Steentijd<br />
Complextype: losse vondst<br />
Economie: jager-verzamelaars<br />
ARCHISwaarnemingsnummer:<br />
31776<br />
Toponiem: Plaats:<br />
Coördinaten: 200120 / 353190<br />
Bodem: Vorstvaaggronden (Gwt: VII)<br />
Datering: onbekend<br />
Complextype: onbekend<br />
Economie: landbouwers<br />
ARCHISwaarnemingsnummer:<br />
31779<br />
Toponiem: Melicker Heide Plaats:<br />
Melick<br />
Coördinaten: 200760 / 353560<br />
Bodem: Bebouwing (Gwt: -)<br />
Datering: Neolithicum<br />
Complextype: kampement<br />
Economie: jager-verzamelaars<br />
ARCHISwaarnemingsnummer:<br />
31829<br />
Toponiem: Maasniel Plaats:<br />
<strong>Roermond</strong>
RAAP-rapport 1741<br />
Coördinaten: 198020 / 357030<br />
Bodem: Bebouwing (Gwt: -)<br />
Datering: IJzertijd<br />
Complextype: graf (urnenveld)<br />
Economie: landbouwers<br />
ARCHISwaarnemingsnummer:<br />
31832<br />
Toponiem: De Sneppen Plaats:<br />
<strong>Roermond</strong><br />
Coördinaten: 196500 / 358750<br />
Bodem: Kalkhoudende ooivaaggronden<br />
(jong) (Gwt: -)<br />
Datering: Romeinse tijd<br />
Complextype: depositie<br />
Economie: landbouwers<br />
ARCHISwaarnemingsnummer:<br />
31837<br />
Toponiem: Maas Plaats: Asselt<br />
Coördinaten: 198000 / 360000<br />
Bodem: Water (Gwt: -)<br />
Datering: Bronstijd<br />
Complextype: depositie<br />
Economie: landbouwers<br />
ARCHISwaarnemingsnummer:<br />
32894<br />
Toponiem: Hamstraat-Munsterplein<br />
Plaats: <strong>Roermond</strong><br />
Coördinaten: 197110 / 356190<br />
Bodem: Bebouwing (Gwt: -)<br />
Datering: Middeleeuwen Laat<br />
Complextype: klooster<br />
Economie: landbouwers<br />
ARCHISwaarnemingsnummer:<br />
32894<br />
Toponiem: Hamstraat-Munsterplein<br />
Plaats: <strong>Roermond</strong><br />
Coördinaten: 197110 / 356190<br />
Bodem: Bebouwing (Gwt: -)<br />
Datering: Middeleeuwen Laat<br />
Complextype: stad<br />
Economie: landbouwers<br />
ARCHISwaarnemingsnummer:<br />
33306<br />
Toponiem: Maas Plaats: Ool<br />
Coördinaten: 194350 / 355830<br />
Bodem: Water (Gwt: -)<br />
Datering: Onbekend<br />
Complextype: onbekend<br />
Economie: landbouwers<br />
295<br />
ARCHISwaarnemingsnummer:<br />
33370<br />
Toponiem: De Heistert; Luzenkamp<br />
Plaats: Onbekend<br />
Coördinaten: 201500 / 354500<br />
Bodem: Vorstvaaggronden (Gwt: VII)<br />
Datering: Middeleeuwen Vroeg<br />
Complextype: onbekend<br />
Economie: landbouwers<br />
ARCHISwaarnemingsnummer:<br />
33370<br />
Toponiem: De Heistert; Luzenkamp<br />
Plaats: Onbekend<br />
Coördinaten: 201500 / 354500<br />
Bodem: Vorstvaaggronden (Gwt: VII)<br />
Datering: Romeinse tijd<br />
Complextype: onbekend<br />
Economie: landbouwers<br />
ARCHISwaarnemingsnummer:<br />
33403<br />
Toponiem: Kruisherenstraat Plaats:<br />
<strong>Roermond</strong><br />
Coördinaten: 197250 / 356050<br />
Bodem: Bebouwing (Gwt: -)<br />
Datering: Onbekend<br />
Complextype: industrie<br />
Economie: landbouwers<br />
ARCHISwaarnemingsnummer:<br />
33403<br />
Toponiem: Kruisherenstraat Plaats:<br />
<strong>Roermond</strong><br />
Coördinaten: 197250 / 356050<br />
Bodem: Bebouwing (Gwt: -)<br />
Datering: Romeinse tijd<br />
Complextype: onbekend<br />
Economie: landbouwers<br />
ARCHISwaarnemingsnummer:<br />
33446<br />
Toponiem: Zwartenberg Plaats:<br />
Onbekend<br />
Coördinaten: 197850 / 353400<br />
Bodem: Vorstvaaggronden (Gwt: VII)<br />
Datering: Romeinse tijd<br />
Complextype: grafveld<br />
Economie: landbouwers<br />
ARCHISwaarnemingsnummer:<br />
33446<br />
Toponiem: Zwartenberg Plaats:<br />
Onbekend<br />
Coördinaten: 197850 / 353400
RAAP-rapport 1741<br />
Bodem: Vorstvaaggronden (Gwt: VII)<br />
Datering: Middeleeuwen<br />
Complextype: onbekend<br />
Economie: landbouwers<br />
ARCHISwaarnemingsnummer:<br />
33461<br />
Toponiem: Plaats: Onbekend<br />
Coördinaten: 194000 / 353000<br />
Bodem: Kalkhoudende ooivaaggronden<br />
(jong) (Gwt: -)<br />
Datering: Romeinse tijd<br />
Complextype: onbekend<br />
Economie: landbouwers<br />
ARCHISwaarnemingsnummer:<br />
33462<br />
Toponiem: Oldenburg (De Borg;<br />
Oudenborg) Plaats: Onbekend<br />
Coördinaten: 194850 / 353950<br />
Bodem: Kalkloze ooivaaggronden<br />
(jong) (Gwt: VII)<br />
Datering: Romeinse tijd<br />
Complextype: onbekend<br />
Economie: landbouwers<br />
ARCHISwaarnemingsnummer:<br />
33756<br />
Toponiem: Notenboom Plaats:<br />
Onbekend<br />
Coördinaten: 198150 / 355900<br />
Bodem: Bebouwing (Gwt: -)<br />
Datering: Onbekend<br />
Complextype: weg<br />
Economie: landbouwers<br />
ARCHISwaarnemingsnummer:<br />
33761<br />
Toponiem: Plaats: Onbekend<br />
Coördinaten: 196000 / 355000<br />
Bodem: Bebouwing (Gwt: -)<br />
Datering: Romeinse tijd<br />
Complextype: onbekend<br />
Economie: landbouwers<br />
ARCHISwaarnemingsnummer:<br />
33763<br />
Toponiem: Plaats: Onbekend<br />
Coördinaten: 196000 / 355000<br />
Bodem: Bebouwing (Gwt: -)<br />
Datering: Middeleeuwen<br />
Complextype: pottenbakkerij<br />
Economie: landbouwers<br />
ARCHIS-<br />
296<br />
waarnemingsnummer: 33763<br />
Toponiem: Plaats: Onbekend<br />
Coördinaten: 196000 / 355000<br />
Bodem: Bebouwing (Gwt: -)<br />
Datering: Middeleeuwen Vroeg<br />
Complextype: pottenbakkerij<br />
Economie: landbouwers<br />
ARCHISwaarnemingsnummer:<br />
33763<br />
Toponiem: Plaats: Onbekend<br />
Coördinaten: 196000 / 355000<br />
Bodem: Bebouwing (Gwt: -)<br />
Datering: Romeinse tijd<br />
Complextype: pottenbakkerij<br />
Economie: landbouwers<br />
ARCHISwaarnemingsnummer:<br />
33764<br />
Toponiem: Plaats: Onbekend<br />
Coördinaten: 196000 / 355000<br />
Bodem: Bebouwing (Gwt: -)<br />
Datering: Romeinse tijd<br />
Complextype: onbekend<br />
Economie: landbouwers<br />
ARCHISwaarnemingsnummer:<br />
33769<br />
Toponiem: Plaats: Onbekend<br />
Coördinaten: 196000 / 355000<br />
Bodem: Bebouwing (Gwt: -)<br />
Datering: Neolithicum<br />
Complextype: losse vondst<br />
Economie: jager-verzamelaars<br />
ARCHISwaarnemingsnummer:<br />
33769<br />
Toponiem: Plaats: Onbekend<br />
Coördinaten: 196000 / 355000<br />
Bodem: Bebouwing (Gwt: -)<br />
Datering: Steentijd<br />
Complextype: losse vondst<br />
Economie: jager-verzamelaars<br />
ARCHISwaarnemingsnummer:<br />
33769<br />
Toponiem: Plaats: Onbekend<br />
Coördinaten: 196000 / 355000<br />
Bodem: Bebouwing (Gwt: -)<br />
Datering: Middeleeuwen Vroeg<br />
Complextype: onbekend<br />
Economie: landbouwers<br />
ARCHISwaarnemingsnummer:<br />
33769
RAAP-rapport 1741<br />
Toponiem: Plaats: Onbekend<br />
Coördinaten: 196000 / 355000<br />
Bodem: Bebouwing (Gwt: -)<br />
Datering: Romeinse tijd<br />
Complextype: onbekend<br />
Economie: landbouwers<br />
ARCHISwaarnemingsnummer:<br />
33775<br />
Toponiem: Plaats: Onbekend<br />
Coördinaten: 196000 / 355000<br />
Bodem: Bebouwing (Gwt: -)<br />
Datering: Romeinse tijd<br />
Complextype: nederzetting<br />
Economie: landbouwers<br />
ARCHISwaarnemingsnummer:<br />
33779<br />
Toponiem: Maastrichterweg; Roerbrug<br />
Plaats: Onbekend<br />
Coördinaten: 197130 / 355300<br />
Bodem: Bebouwing (Gwt: -)<br />
Datering: Onbekend<br />
Complextype: onbekend<br />
Economie: landbouwers<br />
ARCHISwaarnemingsnummer:<br />
33779<br />
Toponiem: Maastrichterweg; Roerbrug<br />
Plaats: Onbekend<br />
Coördinaten: 197130 / 355300<br />
Bodem: Bebouwing (Gwt: -)<br />
Datering: Prehistorie<br />
Complextype: onbekend<br />
Economie: landbouwers<br />
ARCHISwaarnemingsnummer:<br />
33779<br />
Toponiem: Maastrichterweg; Roerbrug<br />
Plaats: Onbekend<br />
Coördinaten: 197130 / 355300<br />
Bodem: Bebouwing (Gwt: -)<br />
Datering: Romeinse tijd<br />
Complextype: onbekend<br />
Economie: landbouwers<br />
ARCHISwaarnemingsnummer:<br />
33823<br />
Toponiem: Mussenberg Plaats:<br />
Onbekend<br />
Coördinaten: 195760 / 354660<br />
Bodem: Bebouwing (Gwt: -)<br />
Datering: Romeinse tijd<br />
Complextype: onbekend<br />
Economie: landbouwers<br />
297<br />
ARCHISwaarnemingsnummer:<br />
33877<br />
Toponiem: Ratommer Veld Plaats:<br />
Onbekend<br />
Coördinaten: 200100 / 352600<br />
Bodem: Horstpodzolgronden (Gwt: VII)<br />
Datering: Romeinse tijd<br />
Complextype: onbekend<br />
Economie: landbouwers<br />
ARCHISwaarnemingsnummer:<br />
33878<br />
Toponiem: Thuserhof Plaats:<br />
Onbekend<br />
Coördinaten: 200960 / 355170<br />
Bodem: Hoge bruine enkeerdgronden<br />
(Gwt: VII)<br />
Datering: Romeinse tijd<br />
Complextype: grafveld<br />
Economie: landbouwers<br />
ARCHISwaarnemingsnummer:<br />
33879<br />
Toponiem: Thuserhof Plaats:<br />
Onbekend<br />
Coördinaten: 200960 / 355170<br />
Bodem: Hoge bruine enkeerdgronden<br />
(Gwt: VII)<br />
Datering: Neolithicum<br />
Complextype: losse vondst<br />
Economie: jager-verzamelaars<br />
ARCHISwaarnemingsnummer:<br />
33881<br />
Toponiem: Thuserhof Plaats:<br />
Onbekend<br />
Coördinaten: 200960 / 355170<br />
Bodem: Hoge bruine enkeerdgronden<br />
(Gwt: VII)<br />
Datering: Romeinse tijd<br />
Complextype: grafveld<br />
Economie: landbouwers<br />
ARCHISwaarnemingsnummer:<br />
34252<br />
Toponiem: Maas Plaats: Linne<br />
Coördinaten: 193950 / 353525<br />
Bodem: Opgehoogd (Gwt: -)<br />
Datering: Middeleeuwen Vroeg<br />
Complextype: onbekend<br />
Economie: landbouwers<br />
ARCHISwaarnemingsnummer:<br />
34254
RAAP-rapport 1741<br />
Toponiem: Kerk V.D. H.Michael;<br />
Plaats: Onbekend<br />
Coördinaten: 195330 / 354800<br />
Bodem: Bebouwing (Gwt: -)<br />
Datering: Middeleeuwen Laat<br />
Complextype: kerk<br />
Economie: landbouwers<br />
ARCHISwaarnemingsnummer:<br />
34259<br />
Toponiem: Ooldergriend; Maas<br />
Plaats: <strong>Roermond</strong><br />
Coördinaten: 193000 / 355000<br />
Bodem: Kalkhoudende ooivaaggronden<br />
(jong) (Gwt: -)<br />
Datering: Middeleeuwen Laat<br />
Complextype: onbekend<br />
Economie: landbouwers<br />
ARCHISwaarnemingsnummer:<br />
34297<br />
Toponiem: De Borg; Borch; Oudenborg<br />
Plaats: Onbekend<br />
Coördinaten: 194850 / 353950<br />
Bodem: Kalkloze ooivaaggronden<br />
(jong) (Gwt: VII)<br />
Datering: Middeleeuwen Laat<br />
Complextype: versterkt huis<br />
Economie: landbouwers<br />
ARCHISwaarnemingsnummer:<br />
34308<br />
Toponiem: Munsterkerk Plaats:<br />
<strong>Roermond</strong><br />
Coördinaten: 197400 / 356190<br />
Bodem: Bebouwing (Gwt: -)<br />
Datering: Middeleeuwen Laat<br />
Complextype: kerk<br />
Economie: landbouwers<br />
ARCHISwaarnemingsnummer:<br />
34375<br />
Toponiem: Drususberg; Drusiusberg<br />
Plaats: Onbekend<br />
Coördinaten: 193950 / 354500<br />
Bodem: Kalkloze ooivaaggronden<br />
(jong) (Gwt: VII)<br />
Datering: Middeleeuwen Laat<br />
Complextype: motte<br />
Economie: landbouwers<br />
ARCHISwaarnemingsnummer:<br />
34377<br />
Toponiem: Drususberg; Drususheuvel<br />
Plaats: Onbekend<br />
Coördinaten: 193950 / 354500<br />
298<br />
Bodem: Kalkloze ooivaaggronden<br />
(jong) (Gwt: VII)<br />
Datering: Middeleeuwen Vroeg<br />
Complextype: onbekend<br />
Economie: landbouwers<br />
ARCHISwaarnemingsnummer:<br />
34398<br />
Toponiem: Munsterplein;<br />
Cuypersmonument Plaats: <strong>Roermond</strong><br />
Coördinaten: 197050 / 356140<br />
Bodem: Bebouwing (Gwt: -)<br />
Datering: IJzertijd<br />
Complextype: onbekend<br />
Economie: landbouwers<br />
ARCHISwaarnemingsnummer:<br />
34398<br />
Toponiem: Munsterplein;<br />
Cuypersmonument Plaats: <strong>Roermond</strong><br />
Coördinaten: 197050 / 356140<br />
Bodem: Bebouwing (Gwt: -)<br />
Datering: Middeleeuwen Laat<br />
Complextype: onbekend<br />
Economie: landbouwers<br />
ARCHISwaarnemingsnummer:<br />
34403<br />
Toponiem: Plaats:<br />
Coördinaten: 196800 / 356250<br />
Bodem: Bebouwing (Gwt: -)<br />
Datering: onbekend<br />
Complextype: onbekend<br />
Economie: landbouwers<br />
ARCHISwaarnemingsnummer:<br />
34497<br />
Toponiem: Huis Hattem; Plaats:<br />
<strong>Roermond</strong><br />
Coördinaten: 196980 / 354800<br />
Bodem: Daalbrikgronden (Gwt: VII)<br />
Datering: Middeleeuwen Laat<br />
Complextype: versterkt huis<br />
Economie: landbouwers<br />
ARCHISwaarnemingsnummer:<br />
34520<br />
Toponiem: Spoorweg-Emplacement<br />
Plaats: <strong>Roermond</strong><br />
Coördinaten: 197400 / 356000<br />
Bodem: Bebouwing (Gwt: -)<br />
Datering: Middeleeuwen Vroeg<br />
Complextype: onbekend<br />
Economie: landbouwers
RAAP-rapport 1741<br />
ARCHISwaarnemingsnummer:<br />
34688<br />
Toponiem: Maas Plaats: <strong>Roermond</strong><br />
Coördinaten: 195000 / 355500<br />
Bodem: Kalkhoudende ooivaaggronden<br />
(jong) (Gwt: -)<br />
Datering: Bronstijd<br />
Complextype: depositie<br />
Economie: landbouwers<br />
ARCHISwaarnemingsnummer:<br />
34708<br />
Toponiem: Kitskesberg Plaats:<br />
Onbekend<br />
Coördinaten: 199000 / 354000<br />
Bodem: Vorstvaaggronden (Gwt: VII)<br />
Datering: Bronstijd<br />
Complextype: graf (crematie)<br />
Economie: landbouwers<br />
ARCHISwaarnemingsnummer:<br />
34761<br />
Toponiem: Hatenboer Plaats: Herten<br />
Coördinaten: 195000 / 355000<br />
Bodem: Hoge bruine enkeerdgronden<br />
(Gwt: VII)<br />
Datering: Bronstijd<br />
Complextype: depositie<br />
Economie: landbouwers<br />
ARCHISwaarnemingsnummer:<br />
34767<br />
Toponiem: Plaats: Herten<br />
Coördinaten: 195000 / 355000<br />
Bodem: Hoge bruine enkeerdgronden<br />
(Gwt: VII)<br />
Datering: Bronstijd<br />
Complextype: depositie<br />
Economie: landbouwers<br />
ARCHISwaarnemingsnummer:<br />
34821<br />
Toponiem: Plaats: Melick<br />
Coördinaten: 201000 / 354000<br />
Bodem: Veldpodzolgronden (Gwt: VII)<br />
Datering: IJzertijd<br />
Complextype: onbekend<br />
Economie: landbouwers<br />
ARCHISwaarnemingsnummer:<br />
34833<br />
Toponiem: Plaats:<br />
Coördinaten: 201000 / 354000<br />
Bodem: Veldpodzolgronden (Gwt: VII)<br />
Datering: onbekend<br />
299<br />
Complextype: onbekend<br />
Economie: onbekend<br />
ARCHISwaarnemingsnummer:<br />
36488<br />
Toponiem: Maas Plaats: Herten<br />
Coördinaten: 195000 / 355000<br />
Bodem: Hoge bruine enkeerdgronden<br />
(Gwt: VII)<br />
Datering: Middeleeuwen Vroeg<br />
Complextype: onbekend<br />
Economie: landbouwers<br />
ARCHISwaarnemingsnummer:<br />
36698<br />
Toponiem: Musschenberg Plaats:<br />
Herten<br />
Coördinaten: 195900 / 354400<br />
Bodem: Hoge bruine enkeerdgronden<br />
(Gwt: VII)<br />
Datering: Bronstijd<br />
Complextype: grafveld<br />
Economie: landbouwers<br />
ARCHISwaarnemingsnummer:<br />
36742<br />
Toponiem: Baggergat Plaats: Ool<br />
Coördinaten: 194350 / 355100<br />
Bodem: Kalkloze ooivaaggronden<br />
(jong) (Gwt: VII)<br />
Datering: Romeinse tijd<br />
Complextype: depositie<br />
Economie: landbouwers<br />
ARCHISwaarnemingsnummer:<br />
37010<br />
Toponiem: Koningsgriend Plaats:<br />
Asselt<br />
Coördinaten: 197600 / 360100<br />
Bodem: Kalkhoudende ooivaaggronden<br />
(jong) (Gwt: -)<br />
Datering: Bronstijd<br />
Complextype: depositie<br />
Economie: landbouwers<br />
ARCHISwaarnemingsnummer:<br />
37010<br />
Toponiem: Koningsgriend Plaats:<br />
Asselt<br />
Coördinaten: 197600 / 360100<br />
Bodem: Kalkhoudende ooivaaggronden<br />
(jong) (Gwt: -)<br />
Datering: Romeinse tijd<br />
Complextype: onbekend<br />
Economie: landbouwers
RAAP-rapport 1741<br />
ARCHISwaarnemingsnummer:<br />
38430<br />
Toponiem: Grintgat Plaats:<br />
Onbekend<br />
Coördinaten: 194000 / 355000<br />
Bodem: Kalkloze ooivaaggronden<br />
(jong) (Gwt: VII)<br />
Datering: Romeinse tijd<br />
Complextype: onbekend<br />
Economie: landbouwers<br />
ARCHISwaarnemingsnummer:<br />
38433<br />
Toponiem: Roodebrug Plaats:<br />
<strong>Roermond</strong><br />
Coördinaten: 195900 / 355740<br />
Bodem: Water (Gwt: -)<br />
Datering: Onbekend<br />
Complextype: brug<br />
Economie: landbouwers<br />
ARCHISwaarnemingsnummer:<br />
38434<br />
Toponiem: Paardestal Plaats:<br />
<strong>Roermond</strong><br />
Coördinaten: 195700 / 356000<br />
Bodem: Water (Gwt: -)<br />
Datering: Nieuwe tijd<br />
Complextype: schans<br />
Economie: landbouwers<br />
ARCHISwaarnemingsnummer:<br />
38438<br />
Toponiem: Maas Plaats: Onbekend<br />
Coördinaten: 194000 / 355000<br />
Bodem: Kalkloze ooivaaggronden<br />
(jong) (Gwt: VII)<br />
Datering: Paleolithicum Laat<br />
Complextype: losse vondst<br />
Economie: jager-verzamelaars<br />
ARCHISwaarnemingsnummer:<br />
38442<br />
Toponiem: Plaats:<br />
Coördinaten: 194000 / 355000<br />
Bodem: Kalkloze ooivaaggronden<br />
(jong) (Gwt: VII)<br />
Datering: onbekend<br />
Complextype: onbekend<br />
Economie: onbekend<br />
ARCHISwaarnemingsnummer:<br />
38448<br />
Toponiem: Maas Plaats: Onbekend<br />
300<br />
Coördinaten: 194000 / 353000<br />
Bodem: Kalkhoudende ooivaaggronden<br />
(jong) (Gwt: -)<br />
Datering: Onbekend<br />
Complextype: onbekend<br />
Economie: landbouwers<br />
ARCHISwaarnemingsnummer:<br />
38493<br />
Toponiem: Grintgat Plaats:<br />
Onbekend<br />
Coördinaten: 194000 / 353000<br />
Bodem: Kalkhoudende ooivaaggronden<br />
(jong) (Gwt: -)<br />
Datering: Prehistorie<br />
Complextype: losse vondst<br />
Economie: landbouwers<br />
ARCHISwaarnemingsnummer:<br />
38496<br />
Toponiem: Groenewoud Plaats:<br />
Swalmen<br />
Coördinaten: 201900 / 360660<br />
Bodem: Vorstvaaggronden (Gwt: VII)<br />
Datering: Middeleeuwen Vroeg<br />
Complextype: grafveld<br />
Economie: landbouwers<br />
ARCHISwaarnemingsnummer:<br />
38500<br />
Toponiem: Straat Plaats: Straat<br />
Coördinaten: 200550 / 355400<br />
Bodem: Hoge bruine enkeerdgronden<br />
(Gwt: VII)<br />
Datering: Romeinse tijd<br />
Complextype: onbekend<br />
Economie: landbouwers<br />
ARCHISwaarnemingsnummer:<br />
38504<br />
Toponiem: Visserstoren Plaats:<br />
<strong>Roermond</strong><br />
Coördinaten: 196700 / 356400<br />
Bodem: Bebouwing (Gwt: -)<br />
Datering: Middeleeuwen Laat<br />
Complextype: wal<br />
Economie: landbouwers<br />
ARCHISwaarnemingsnummer:<br />
38528<br />
Toponiem: Rattentoren Plaats:<br />
<strong>Roermond</strong><br />
Coördinaten: 196740 / 356520<br />
Bodem: Bebouwing (Gwt: -)<br />
Datering: Middeleeuwen Laat<br />
Complextype: versterking
RAAP-rapport 1741<br />
Economie: landbouwers<br />
ARCHISwaarnemingsnummer:<br />
38529<br />
Toponiem: De Weerd Plaats:<br />
<strong>Roermond</strong><br />
Coördinaten: 195500 / 357500<br />
Bodem: Kalkloze ooivaaggronden<br />
(jong) (Gwt: VII)<br />
Datering: Romeinse tijd<br />
Complextype: onbekend<br />
Economie: landbouwers<br />
ARCHISwaarnemingsnummer:<br />
38537<br />
Toponiem: Godsweerder-Singel<br />
Plaats: <strong>Roermond</strong><br />
Coördinaten: 197350 / 356460<br />
Bodem: Bebouwing (Gwt: -)<br />
Datering: Middeleeuwen Laat<br />
Complextype: stad<br />
Economie: landbouwers<br />
ARCHISwaarnemingsnummer:<br />
40655<br />
Toponiem: Ool Plaats: Onbekend<br />
Coördinaten: 194100 / 355700<br />
Bodem: Kalkhoudende ooivaaggronden<br />
(jong) (Gwt: -)<br />
Datering: Bronstijd<br />
Complextype: depositie<br />
Economie: landbouwers<br />
ARCHISwaarnemingsnummer:<br />
43364<br />
Toponiem: Turfhei; Heide Noord<br />
Plaats: Swalmen<br />
Coördinaten: 201501 / 362455<br />
Bodem: Rooibrikgronden (Gwt: VII)<br />
Datering: Mesolithicum<br />
Complextype: losse vondst<br />
Economie: jager-verzamelaars<br />
ARCHISwaarnemingsnummer:<br />
43364<br />
Toponiem: Turfheide Plaats:<br />
Swalmen<br />
Coördinaten: 201501 / 362455<br />
Bodem: Rooibrikgronden (Gwt: VII)<br />
Datering: Steentijd<br />
Complextype: losse vondst<br />
Economie: jager-verzamelaars<br />
ARCHISwaarnemingsnummer:<br />
43364<br />
301<br />
Toponiem: Turfheide Plaats:<br />
Swalmen<br />
Coördinaten: 201501 / 362455<br />
Bodem: Rooibrikgronden (Gwt: VII)<br />
Datering: Middeleeuwen Laat<br />
Complextype: onbekend<br />
Economie: landbouwers<br />
ARCHISwaarnemingsnummer:<br />
43364<br />
Toponiem: Turfheide Plaats:<br />
Swalmen<br />
Coördinaten: 201501 / 362455<br />
Bodem: Rooibrikgronden (Gwt: VII)<br />
Datering: Prehistorie<br />
Complextype: onbekend<br />
Economie: landbouwers<br />
ARCHISwaarnemingsnummer:<br />
43364<br />
Toponiem: Turfheide Plaats:<br />
Swalmen<br />
Coördinaten: 201501 / 362455<br />
Bodem: Rooibrikgronden (Gwt: VII)<br />
Datering: Romeinse tijd<br />
Complextype: onbekend<br />
Economie: landbouwers<br />
ARCHISwaarnemingsnummer:<br />
44172<br />
Toponiem: Musschenberg Plaats:<br />
Herten<br />
Coördinaten: 195900 / 354400<br />
Bodem: Hoge bruine enkeerdgronden<br />
(Gwt: VII)<br />
Datering: Neolithicum<br />
Complextype: kampement<br />
Economie: jager-verzamelaars<br />
ARCHISwaarnemingsnummer:<br />
44172<br />
Toponiem: Musschenberg Plaats:<br />
Herten<br />
Coördinaten: 195900 / 354400<br />
Bodem: Hoge bruine enkeerdgronden<br />
(Gwt: VII)<br />
Datering: Steentijd<br />
Complextype: kampement<br />
Economie: jager-verzamelaars<br />
ARCHISwaarnemingsnummer:<br />
44172<br />
Toponiem: Musschenberg Plaats:<br />
Herten<br />
Coördinaten: 195900 / 354400<br />
Bodem: Hoge bruine enkeerdgronden
RAAP-rapport 1741<br />
(Gwt: VII)<br />
Datering: IJzertijd<br />
Complextype: graf (urnenveld)<br />
Economie: landbouwers<br />
ARCHISwaarnemingsnummer:<br />
44172<br />
Toponiem: Musschenberg Plaats:<br />
Herten<br />
Coördinaten: 195900 / 354400<br />
Bodem: Hoge bruine enkeerdgronden<br />
(Gwt: VII)<br />
Datering: Bronstijd<br />
Complextype: nederzetting<br />
Economie: landbouwers<br />
ARCHISwaarnemingsnummer:<br />
44172<br />
Toponiem: Musschenberg Plaats:<br />
Herten<br />
Coördinaten: 195900 / 354400<br />
Bodem: Hoge bruine enkeerdgronden<br />
(Gwt: VII)<br />
Datering: Romeinse tijd<br />
Complextype: nederzetting<br />
Economie: landbouwers<br />
ARCHISwaarnemingsnummer:<br />
44201<br />
Toponiem: Kitskensberg Plaats:<br />
<strong>Roermond</strong><br />
Coördinaten: 199680 / 353380<br />
Bodem: Holtpodzolgronden (Gwt: VII)<br />
Datering: Neolithicum<br />
Complextype: kampement/nederzetting<br />
Economie: landbouwers<br />
ARCHISwaarnemingsnummer:<br />
44202<br />
Toponiem: Kitskensberg Plaats:<br />
<strong>Roermond</strong><br />
Coördinaten: 199750 / 353600<br />
Bodem: Vorstvaaggronden (Gwt: VII)<br />
Datering: Paleolithicum Laat<br />
Complextype: losse vondst<br />
Economie: jager-verzamelaars<br />
ARCHISwaarnemingsnummer:<br />
44202<br />
Toponiem: Kitskensberg Plaats:<br />
<strong>Roermond</strong><br />
Coördinaten: 199750 / 353600<br />
Bodem: Vorstvaaggronden (Gwt: VII)<br />
Datering: Steentijd<br />
Complextype: losse vondst<br />
Economie: jager-verzamelaars<br />
302<br />
ARCHISwaarnemingsnummer:<br />
44202<br />
Toponiem: Kitskensberg Plaats:<br />
<strong>Roermond</strong><br />
Coördinaten: 199750 / 353600<br />
Bodem: Vorstvaaggronden (Gwt: VII)<br />
Datering: Neolithicum<br />
Complextype: kampement/nederzetting<br />
Economie: landbouwers<br />
ARCHISwaarnemingsnummer:<br />
44202<br />
Toponiem: Kitskensberg Plaats:<br />
<strong>Roermond</strong><br />
Coördinaten: 199750 / 353600<br />
Bodem: Vorstvaaggronden (Gwt: VII)<br />
Datering: IJzertijd<br />
Complextype: onbekend<br />
Economie: landbouwers<br />
ARCHISwaarnemingsnummer:<br />
44451<br />
Toponiem: Heide Plaats: Swalmen<br />
Coördinaten: 201020 / 361700<br />
Bodem: Bebouwing (Gwt: -)<br />
Datering: Romeinse tijd<br />
Complextype: nederzetting<br />
Economie: landbouwers<br />
ARCHISwaarnemingsnummer:<br />
44451<br />
Toponiem: Heide Plaats: Swalmen<br />
Coördinaten: 201020 / 361700<br />
Bodem: Bebouwing (Gwt: -)<br />
Datering: Middeleeuwen<br />
Complextype: onbekend<br />
Economie: landbouwers<br />
ARCHISwaarnemingsnummer:<br />
44452<br />
Toponiem: Nieuwenhof Plaats:<br />
Swalmen<br />
Coördinaten: 199520 / 360280<br />
Bodem: Radebrikgronden (Gwt: VII)<br />
Datering: Neolithicum<br />
Complextype: losse vondst<br />
Economie: jager-verzamelaars<br />
ARCHISwaarnemingsnummer:<br />
44452<br />
Toponiem: Nieuwenhof Plaats:<br />
Swalmen<br />
Coördinaten: 199520 / 360280<br />
Bodem: Radebrikgronden (Gwt: VII)
RAAP-rapport 1741<br />
Datering: Steentijd<br />
Complextype: losse vondst<br />
Economie: jager-verzamelaars<br />
ARCHISwaarnemingsnummer:<br />
44452<br />
Toponiem: Nieuwenhof Plaats:<br />
Swalmen<br />
Coördinaten: 199520 / 360280<br />
Bodem: Radebrikgronden (Gwt: VII)<br />
Datering: Bronstijd<br />
Complextype: nederzetting<br />
Economie: landbouwers<br />
ARCHISwaarnemingsnummer:<br />
44545<br />
Toponiem: Reubenberg Plaats:<br />
Swalmen<br />
Coördinaten: 201400 / 361450<br />
Bodem: Akkereerdgronden (Gwt: VII)<br />
Datering: Prehistorie<br />
Complextype: onbekend<br />
Economie: landbouwers<br />
ARCHISwaarnemingsnummer:<br />
44643<br />
Toponiem: Roersingel Plaats:<br />
<strong>Roermond</strong><br />
Coördinaten: 196749 / 356165<br />
Bodem: Bebouwing (Gwt: -)<br />
Datering: Middeleeuwen Laat<br />
Complextype: stad<br />
Economie: landbouwers<br />
ARCHISwaarnemingsnummer:<br />
44643<br />
Toponiem: Roersingel Plaats:<br />
<strong>Roermond</strong><br />
Coördinaten: 196749 / 356165<br />
Bodem: Bebouwing (Gwt: -)<br />
Datering: Onbekend<br />
Complextype: stad<br />
Economie: landbouwers<br />
ARCHISwaarnemingsnummer:<br />
44914<br />
Toponiem: Groot-Seminarie Plaats:<br />
<strong>Roermond</strong><br />
Coördinaten: 197115 / 356472<br />
Bodem: Bebouwing (Gwt: -)<br />
Datering: Middeleeuwen Laat<br />
Complextype: klooster<br />
Economie: landbouwers<br />
ARCHIS-<br />
303<br />
waarnemingsnummer: 44918<br />
Toponiem: Groot Seminarie Plaats:<br />
<strong>Roermond</strong><br />
Coördinaten: 197100 / 356556<br />
Bodem: Bebouwing (Gwt: -)<br />
Datering: Middeleeuwen Laat<br />
Complextype: klooster<br />
Economie: landbouwers<br />
ARCHISwaarnemingsnummer:<br />
45359<br />
Toponiem: Reubenberg Plaats:<br />
Swalmen<br />
Coördinaten: 201303 / 361503<br />
Bodem: Akkereerdgronden (Gwt: VII)<br />
Datering: Prehistorie<br />
Complextype: onbekend<br />
Economie: landbouwers<br />
ARCHISwaarnemingsnummer:<br />
45363<br />
Toponiem: Zwartbroekplein Plaats:<br />
<strong>Roermond</strong><br />
Coördinaten: 197075 / 355750<br />
Bodem: Bebouwing (Gwt: -)<br />
Datering: Middeleeuwen Laat<br />
Complextype: stad<br />
Economie: landbouwers<br />
ARCHISwaarnemingsnummer:<br />
45363<br />
Toponiem: Plaats:<br />
Coördinaten: 197075 / 355750<br />
Bodem: Bebouwing (Gwt: -)<br />
Datering: onbekend<br />
Complextype: onbekend<br />
Economie: onbekend<br />
ARCHISwaarnemingsnummer:<br />
45407<br />
Toponiem: Maas Plaats: Ool<br />
Coördinaten: 193400 / 355700<br />
Bodem: Water (Gwt: -)<br />
Datering: Bronstijd<br />
Complextype: depositie<br />
Economie: landbouwers<br />
ARCHISwaarnemingsnummer:<br />
45427<br />
Toponiem: Plaats:<br />
Coördinaten: 194500 / 356200<br />
Bodem: Kalkloze ooivaaggronden<br />
(jong) (Gwt: VII)<br />
Datering: onbekend<br />
Complextype: onbekend
RAAP-rapport 1741<br />
Economie: onbekend<br />
ARCHISwaarnemingsnummer:<br />
46076<br />
Toponiem: Swalmerstraat Plaats:<br />
<strong>Roermond</strong><br />
Coördinaten: 197165 / 356625<br />
Bodem: Bebouwing (Gwt: -)<br />
Datering: Middeleeuwen Laat<br />
Complextype: stad<br />
Economie: landbouwers<br />
ARCHISwaarnemingsnummer:<br />
46549<br />
Toponiem: Musschenberg Plaats:<br />
Herten<br />
Coördinaten: 195867 / 354280<br />
Bodem: Hoge bruine enkeerdgronden<br />
(Gwt: VII)<br />
Datering: Neolithicum<br />
Complextype: losse vondst<br />
Economie: jager-verzamelaars<br />
ARCHISwaarnemingsnummer:<br />
46549<br />
Toponiem: Musschenberg Plaats:<br />
Herten<br />
Coördinaten: 195867 / 354280<br />
Bodem: Hoge bruine enkeerdgronden<br />
(Gwt: VII)<br />
Datering: IJzertijd<br />
Complextype: graf (urnenveld)<br />
Economie: landbouwers<br />
ARCHISwaarnemingsnummer:<br />
46549<br />
Toponiem: Musschenberg Plaats:<br />
Herten<br />
Coördinaten: 195867 / 354280<br />
Bodem: Hoge bruine enkeerdgronden<br />
(Gwt: VII)<br />
Datering: Prehistorie<br />
Complextype: onbekend<br />
Economie: landbouwers<br />
ARCHISwaarnemingsnummer:<br />
46594<br />
Toponiem: Middelhoven Plaats:<br />
Swalmen<br />
Coördinaten: 199970 / 360840<br />
Bodem: Bebouwing (Gwt: -)<br />
Datering: Steentijd<br />
Complextype: kampement<br />
Economie: jager-verzamelaars<br />
304<br />
ARCHISwaarnemingsnummer:<br />
46594<br />
Toponiem: Middelhoven Plaats:<br />
Swalmen<br />
Coördinaten: 199970 / 360840<br />
Bodem: Bebouwing (Gwt: -)<br />
Datering: Middeleeuwen Laat<br />
Complextype: akker<br />
Economie: landbouwers<br />
ARCHISwaarnemingsnummer:<br />
46594<br />
Toponiem: Middelhoven Plaats:<br />
Swalmen<br />
Coördinaten: 199970 / 360840<br />
Bodem: Bebouwing (Gwt: -)<br />
Datering: Middeleeuwen Vroeg<br />
Complextype: graf<br />
Economie: landbouwers<br />
ARCHISwaarnemingsnummer:<br />
46594<br />
Toponiem: Middelhoven Plaats:<br />
Swalmen<br />
Coördinaten: 199970 / 360840<br />
Bodem: Bebouwing (Gwt: -)<br />
Datering: IJzertijd<br />
Complextype: nederzetting<br />
Economie: landbouwers<br />
ARCHISwaarnemingsnummer:<br />
46595<br />
Toponiem: Middelhoven Plaats:<br />
Swalmen<br />
Coördinaten: 199760 / 360660<br />
Bodem: Bebouwing (Gwt: -)<br />
Datering: Steentijd<br />
Complextype: kampement<br />
Economie: jager-verzamelaars<br />
ARCHISwaarnemingsnummer:<br />
46595<br />
Toponiem: Middelhoven Plaats:<br />
Swalmen<br />
Coördinaten: 199760 / 360660<br />
Bodem: Bebouwing (Gwt: -)<br />
Datering: Middeleeuwen Laat<br />
Complextype: akker<br />
Economie: landbouwers<br />
ARCHISwaarnemingsnummer:<br />
46595<br />
Toponiem: Middelhoven Plaats:<br />
Swalmen<br />
Coördinaten: 199760 / 360660
RAAP-rapport 1741<br />
Bodem: Bebouwing (Gwt: -)<br />
Datering: Middeleeuwen Vroeg<br />
Complextype: graf<br />
Economie: landbouwers<br />
ARCHISwaarnemingsnummer:<br />
46595<br />
Toponiem: Middelhoven Plaats:<br />
Swalmen<br />
Coördinaten: 199760 / 360660<br />
Bodem: Bebouwing (Gwt: -)<br />
Datering: IJzertijd<br />
Complextype: nederzetting<br />
Economie: landbouwers<br />
ARCHISwaarnemingsnummer:<br />
46599<br />
Toponiem: Turfhei; Heide Noord<br />
Plaats: Swalmen<br />
Coördinaten: 201551 / 362599<br />
Bodem: Rooibrikgronden (Gwt: VII)<br />
Datering: Mesolithicum<br />
Complextype: kampement<br />
Economie: jager-verzamelaars<br />
ARCHISwaarnemingsnummer:<br />
46599<br />
Toponiem: Turfhei; Heide Noord<br />
Plaats: Swalmen<br />
Coördinaten: 201551 / 362599<br />
Bodem: Rooibrikgronden (Gwt: VII)<br />
Datering: Neolithicum<br />
Complextype: onbekend<br />
Economie: landbouwers<br />
ARCHISwaarnemingsnummer:<br />
46599<br />
Toponiem: Turfhei; Heide Noord<br />
Plaats: Swalmen<br />
Coördinaten: 201551 / 362599<br />
Bodem: Rooibrikgronden (Gwt: VII)<br />
Datering: Romeinse tijd<br />
Complextype: onbekend<br />
Economie: landbouwers<br />
ARCHISwaarnemingsnummer:<br />
46599<br />
Toponiem: Turfhei; Heide Noord<br />
Plaats: Swalmen<br />
Coördinaten: 201551 / 362599<br />
Bodem: Rooibrikgronden (Gwt: VII)<br />
Datering: IJzertijd<br />
Complextype: onbekend<br />
Economie: landbouwers<br />
305<br />
ARCHISwaarnemingsnummer:<br />
46601<br />
Toponiem: Turfhei; Heide Noord<br />
Plaats: Swalmen<br />
Coördinaten: 201501 / 362455<br />
Bodem: Rooibrikgronden (Gwt: VII)<br />
Datering: Mesolithicum<br />
Complextype: kampement<br />
Economie: jager-verzamelaars<br />
ARCHISwaarnemingsnummer:<br />
46601<br />
Toponiem: Turfheide Plaats:<br />
Swalmen<br />
Coördinaten: 201501 / 362455<br />
Bodem: Rooibrikgronden (Gwt: VII)<br />
Datering: Romeinse tijd<br />
Complextype: onbekend<br />
Economie: landbouwers<br />
ARCHISwaarnemingsnummer:<br />
46601<br />
Toponiem: Turfhei; Heide Noord<br />
Plaats: Swalmen<br />
Coördinaten: 201501 / 362455<br />
Bodem: Rooibrikgronden (Gwt: VII)<br />
Datering: IJzertijd<br />
Complextype: onbekend<br />
Economie: landbouwers<br />
ARCHISwaarnemingsnummer:<br />
46601<br />
Toponiem: Turfheide Plaats:<br />
Swalmen<br />
Coördinaten: 201501 / 362455<br />
Bodem: Rooibrikgronden (Gwt: VII)<br />
Datering: Neolithicum<br />
Complextype: onbekend<br />
Economie: landbouwers<br />
ARCHISwaarnemingsnummer:<br />
47150<br />
Toponiem: Syperhof Plaats:<br />
Swalmen<br />
Coördinaten: 199150 / 359000<br />
Bodem: Radebrikgronden (Gwt: VII)<br />
Datering: Neolithicum<br />
Complextype: losse vondst<br />
Economie: jager-verzamelaars<br />
ARCHISwaarnemingsnummer:<br />
47150<br />
Toponiem: Syperhof Plaats:<br />
Swalmen<br />
Coördinaten: 199150 / 359000
RAAP-rapport 1741<br />
Bodem: Radebrikgronden (Gwt: VII)<br />
Datering: IJzertijd<br />
Complextype: onbekend<br />
Economie: landbouwers<br />
ARCHISwaarnemingsnummer:<br />
47150<br />
Toponiem: Syperhof Plaats:<br />
Swalmen<br />
Coördinaten: 199150 / 359000<br />
Bodem: Radebrikgronden (Gwt: VII)<br />
Datering: Middeleeuwen<br />
Complextype: onbekend<br />
Economie: landbouwers<br />
ARCHISwaarnemingsnummer:<br />
47150<br />
Toponiem: Syperhof Plaats:<br />
Swalmen<br />
Coördinaten: 199150 / 359000<br />
Bodem: Radebrikgronden (Gwt: VII)<br />
Datering: Middeleeuwen Vroeg<br />
Complextype: onbekend<br />
Economie: landbouwers<br />
ARCHISwaarnemingsnummer:<br />
47150<br />
Toponiem: Syperhof Plaats:<br />
Swalmen<br />
Coördinaten: 199150 / 359000<br />
Bodem: Radebrikgronden (Gwt: VII)<br />
Datering: Prehistorie<br />
Complextype: onbekend<br />
Economie: landbouwers<br />
ARCHISwaarnemingsnummer:<br />
47150<br />
Toponiem: Syperhof Plaats:<br />
Swalmen<br />
Coördinaten: 199150 / 359000<br />
Bodem: Radebrikgronden (Gwt: VII)<br />
Datering: Romeinse tijd<br />
Complextype: onbekend<br />
Economie: landbouwers<br />
ARCHISwaarnemingsnummer:<br />
47150<br />
Toponiem: Plaats:<br />
Coördinaten: 199150 / 359000<br />
Bodem: Radebrikgronden (Gwt: VII)<br />
Datering: Nieuwe tijd<br />
Complextype: onbekend<br />
Economie: landbouwers<br />
ARCHIS-<br />
306<br />
waarnemingsnummer: 47897<br />
Toponiem: Biesweerd 1 Plaats:<br />
Swalmen<br />
Coördinaten: 198382 / 361793<br />
Bodem: Kalkhoudende ooivaaggronden<br />
(jong) (Gwt: -)<br />
Datering: Middeleeuwen Laat<br />
Complextype: schip<br />
Economie: landbouwers<br />
ARCHISwaarnemingsnummer:<br />
48598<br />
Toponiem: Herten Plaats: Herten<br />
Coördinaten: 195687 / 354054<br />
Bodem: Roergronden (Gwt: VII)<br />
Datering: Steentijd<br />
Complextype: losse vondst<br />
Economie: jager-verzamelaars<br />
ARCHISwaarnemingsnummer:<br />
48598<br />
Toponiem: Herten Plaats: Herten<br />
Coördinaten: 195687 / 354054<br />
Bodem: Roergronden (Gwt: VII)<br />
Datering: Middeleeuwen Laat<br />
Complextype: onbekend<br />
Economie: landbouwers<br />
ARCHISwaarnemingsnummer:<br />
48967<br />
Toponiem: Heistraat Plaats:<br />
Swalmen<br />
Coördinaten: 201180 / 359780<br />
Bodem: Holtpodzolgronden (Gwt: VII)<br />
Datering: Prehistorie<br />
Complextype: graf (urnenveld)<br />
Economie: landbouwers<br />
ARCHISwaarnemingsnummer:<br />
49055<br />
Toponiem: Hanssumer Weerd<br />
Plaats: Rijkel<br />
Coördinaten: 198457 / 362610<br />
Bodem: Water (Gwt: -)<br />
Datering: Paleolithicum Midden<br />
Complextype: losse vondst<br />
Economie: jager-verzamelaars<br />
ARCHISwaarnemingsnummer:<br />
49055<br />
Toponiem: Hanssumer Weerd<br />
Plaats: Rijkel<br />
Coördinaten: 198457 / 362610<br />
Bodem: Water (Gwt: -)<br />
Datering: Middeleeuwen Laat
RAAP-rapport 1741<br />
Complextype: onbekend<br />
Economie: landbouwers<br />
ARCHISwaarnemingsnummer:<br />
49055<br />
Toponiem: Hanssumer Weerd<br />
Plaats: Rijkel<br />
Coördinaten: 198457 / 362610<br />
Bodem: Water (Gwt: -)<br />
Datering: Onbekend<br />
Complextype: schip<br />
Economie: landbouwers<br />
ARCHISwaarnemingsnummer:<br />
49057<br />
Toponiem: Plaats:<br />
Coördinaten: 198467 / 362646<br />
Bodem: Kalkhoudende ooivaaggronden<br />
(jong) (Gwt: -)<br />
Datering: onbekend<br />
Complextype: onbekend<br />
Economie: onbekend<br />
ARCHISwaarnemingsnummer:<br />
49057<br />
Toponiem: Plaats:<br />
Coördinaten: 198467 / 362646<br />
Bodem: Kalkhoudende ooivaaggronden<br />
(jong) (Gwt: -)<br />
Datering: historie<br />
Complextype: onbekend<br />
Economie: onbekend<br />
ARCHISwaarnemingsnummer:<br />
49059<br />
Toponiem: Hanssumerweerd Plaats:<br />
Rijkel<br />
Coördinaten: 198466 / 362686<br />
Bodem: Kalkhoudende ooivaaggronden<br />
(jong) (Gwt: -)<br />
Datering: Middeleeuwen Laat<br />
Complextype: onbekend<br />
Economie: landbouwers<br />
ARCHISwaarnemingsnummer:<br />
49061<br />
Toponiem: Hanssumerweerd Plaats:<br />
Rijkel<br />
Coördinaten: 198450 / 362754<br />
Bodem: Kalkhoudende ooivaaggronden<br />
(jong) (Gwt: -)<br />
Datering: Romeinse tijd<br />
Complextype: onbekend<br />
Economie: landbouwers<br />
307<br />
ARCHISwaarnemingsnummer:<br />
49063<br />
Toponiem: Plaats:<br />
Coördinaten: 198433 / 362822<br />
Bodem: Kalkhoudende ooivaaggronden<br />
(jong) (Gwt: -)<br />
Datering: onbekend<br />
Complextype: onbekend<br />
Economie: onbekend<br />
ARCHISwaarnemingsnummer:<br />
49067<br />
Toponiem: Plaats:<br />
Coördinaten: 198382 / 362913<br />
Bodem: Water (Gwt: -)<br />
Datering: onbekend<br />
Complextype: onbekend<br />
Economie: onbekend<br />
ARCHISwaarnemingsnummer:<br />
49069<br />
Toponiem: Hanssumerweerd Plaats:<br />
Rijkel<br />
Coördinaten: 198383 / 362923<br />
Bodem: Water (Gwt: -)<br />
Datering: Paleolithicum Midden<br />
Complextype: losse vondst<br />
Economie: jager-verzamelaars<br />
ARCHISwaarnemingsnummer:<br />
49069<br />
Toponiem: Plaats:<br />
Coördinaten: 198383 / 362923<br />
Bodem: Water (Gwt: -)<br />
Datering: Paleolithicum Midden<br />
Complextype: onbekend<br />
Economie: jager-verzamelaars<br />
ARCHISwaarnemingsnummer:<br />
49078<br />
Toponiem: Hanssumerweerd Plaats:<br />
Rijkel<br />
Coördinaten: 198465 / 362413<br />
Bodem: Water (Gwt: -)<br />
Datering: Onbekend<br />
Complextype: onbekend<br />
Economie: landbouwers<br />
ARCHISwaarnemingsnummer:<br />
49080<br />
Toponiem: Plaats:<br />
Coördinaten: 198464 / 362450<br />
Bodem: Water (Gwt: -)<br />
Datering: onbekend<br />
Complextype: onbekend
RAAP-rapport 1741<br />
Economie: onbekend<br />
ARCHISwaarnemingsnummer:<br />
49082<br />
Toponiem: Hanssumerweerd Plaats:<br />
Klein Hanssum<br />
Coördinaten: 198464 / 362436<br />
Bodem: Water (Gwt: -)<br />
Datering: Romeinse tijd<br />
Complextype: onbekend<br />
Economie: landbouwers<br />
ARCHISwaarnemingsnummer:<br />
49084<br />
Toponiem: Hanssumerweerd Plaats:<br />
Klein Hanssum<br />
Coördinaten: 198470 / 362486<br />
Bodem: Water (Gwt: -)<br />
Datering: Romeinse tijd<br />
Complextype: onbekend<br />
Economie: landbouwers<br />
ARCHISwaarnemingsnummer:<br />
49086<br />
Toponiem: Hansumerweerd Plaats:<br />
Klein Hanssum<br />
Coördinaten: 198486 / 362495<br />
Bodem: Kalkhoudende ooivaaggronden<br />
(jong) (Gwt: -)<br />
Datering: Neolithicum<br />
Complextype: losse vondst<br />
Economie: jager-verzamelaars<br />
ARCHISwaarnemingsnummer:<br />
49088<br />
Toponiem: Hanssumerweerd Plaats:<br />
Klein Hanssum<br />
Coördinaten: 198479 / 362526<br />
Bodem: Kalkhoudende ooivaaggronden<br />
(jong) (Gwt: -)<br />
Datering: Middeleeuwen Laat<br />
Complextype: onbekend<br />
Economie: landbouwers<br />
ARCHISwaarnemingsnummer:<br />
49088<br />
Toponiem: Hanssumerweerd Plaats:<br />
Klein Hanssum<br />
Coördinaten: 198479 / 362526<br />
Bodem: Kalkhoudende ooivaaggronden<br />
(jong) (Gwt: -)<br />
Datering: Romeinse tijd<br />
Complextype: onbekend<br />
Economie: landbouwers<br />
308<br />
ARCHISwaarnemingsnummer:<br />
49090<br />
Toponiem: Plaats:<br />
Coördinaten: 198482 / 362519<br />
Bodem: Kalkhoudende ooivaaggronden<br />
(jong) (Gwt: -)<br />
Datering: onbekend<br />
Complextype: onbekend<br />
Economie: onbekend<br />
ARCHISwaarnemingsnummer:<br />
49092<br />
Toponiem: Hanssumerweerd Plaats:<br />
Klein Hanssum<br />
Coördinaten: 198476 / 362437<br />
Bodem: Kalkhoudende ooivaaggronden<br />
(jong) (Gwt: -)<br />
Datering: Romeinse tijd<br />
Complextype: onbekend<br />
Economie: landbouwers<br />
ARCHISwaarnemingsnummer:<br />
49094<br />
Toponiem: Hanssumerweerd Plaats:<br />
Klein Hanssum<br />
Coördinaten: 198474 / 362370<br />
Bodem: Kalkhoudende ooivaaggronden<br />
(jong) (Gwt: -)<br />
Datering: Romeinse tijd<br />
Complextype: onbekend<br />
Economie: landbouwers<br />
ARCHISwaarnemingsnummer:<br />
49096<br />
Toponiem: Hanssumer Weerd<br />
Plaats: Klein Hanssum<br />
Coördinaten: 198479 / 362421<br />
Bodem: Kalkhoudende ooivaaggronden<br />
(jong) (Gwt: -)<br />
Datering: Romeinse tijd<br />
Complextype: onbekend<br />
Economie: landbouwers<br />
ARCHISwaarnemingsnummer:<br />
49098<br />
Toponiem: Biesweerd Plaats: Wieler<br />
Coördinaten: 198454 / 362259<br />
Bodem: Kalkhoudende ooivaaggronden<br />
(jong) (Gwt: -)<br />
Datering: Romeinse tijd<br />
Complextype: onbekend<br />
Economie: landbouwers<br />
ARCHISwaarnemingsnummer:<br />
49100
RAAP-rapport 1741<br />
Toponiem: Hanssumerweerd Plaats:<br />
Rijkel<br />
Coördinaten: 198459 / 362819<br />
Bodem: Kalkhoudende ooivaaggronden<br />
(jong) (Gwt: -)<br />
Datering: Paleolithicum<br />
Complextype: losse vondst<br />
Economie: jager-verzamelaars<br />
ARCHISwaarnemingsnummer:<br />
49100<br />
Toponiem: Hanssumerweerd Plaats:<br />
Rijkel<br />
Coördinaten: 198459 / 362819<br />
Bodem: Kalkhoudende ooivaaggronden<br />
(jong) (Gwt: -)<br />
Datering: Paleolithicum Midden<br />
Complextype: losse vondst<br />
Economie: jager-verzamelaars<br />
ARCHISwaarnemingsnummer:<br />
49102<br />
Toponiem: Plaats:<br />
Coördinaten: 198428 / 362917<br />
Bodem: Kalkhoudende ooivaaggronden<br />
(jong) (Gwt: -)<br />
Datering: onbekend<br />
Complextype: onbekend<br />
Economie: onbekend<br />
ARCHISwaarnemingsnummer:<br />
49104<br />
Toponiem: Hanssumerweerd Plaats:<br />
Rijkel<br />
Coördinaten: 198433 / 362905<br />
Bodem: Kalkhoudende ooivaaggronden<br />
(jong) (Gwt: -)<br />
Datering: Onbekend<br />
Complextype: onbekend<br />
Economie: landbouwers<br />
ARCHISwaarnemingsnummer:<br />
49106<br />
Toponiem: Hanssumerweerd Plaats:<br />
Rijkel<br />
Coördinaten: 198455 / 362830<br />
Bodem: Kalkhoudende ooivaaggronden<br />
(jong) (Gwt: -)<br />
Datering: Romeinse tijd<br />
Complextype: onbekend<br />
Economie: landbouwers<br />
ARCHISwaarnemingsnummer:<br />
49108<br />
Toponiem: Hanssumerweerd Plaats:<br />
Rijkel<br />
309<br />
Coördinaten: 198463 / 362804<br />
Bodem: Kalkhoudende ooivaaggronden<br />
(jong) (Gwt: -)<br />
Datering: Middeleeuwen Laat<br />
Complextype: onbekend<br />
Economie: landbouwers<br />
ARCHISwaarnemingsnummer:<br />
49110<br />
Toponiem: Hanssumerweerd Plaats:<br />
Rijkel<br />
Coördinaten: 198464 / 362795<br />
Bodem: Kalkhoudende ooivaaggronden<br />
(jong) (Gwt: -)<br />
Datering: Paleolithicum Midden<br />
Complextype: losse vondst<br />
Economie: jager-verzamelaars<br />
ARCHISwaarnemingsnummer:<br />
49110<br />
Toponiem: Hanssumerweerd Plaats:<br />
Rijkel<br />
Coördinaten: 198464 / 362795<br />
Bodem: Kalkhoudende ooivaaggronden<br />
(jong) (Gwt: -)<br />
Datering: IJzertijd<br />
Complextype: onbekend<br />
Economie: landbouwers<br />
ARCHISwaarnemingsnummer:<br />
49112<br />
Toponiem: Hanssumerweerd Plaats:<br />
Rijkel<br />
Coördinaten: 198483 / 362729<br />
Bodem: Kalkhoudende ooivaaggronden<br />
(jong) (Gwt: -)<br />
Datering: Onbekend<br />
Complextype: onbekend<br />
Economie: landbouwers<br />
ARCHISwaarnemingsnummer:<br />
49114<br />
Toponiem: Biesweerd Plaats:<br />
Swalmen<br />
Coördinaten: 198387 / 361810<br />
Bodem: Kalkhoudende ooivaaggronden<br />
(jong) (Gwt: -)<br />
Datering: Middeleeuwen Laat<br />
Complextype: schip<br />
Economie: landbouwers<br />
ARCHISwaarnemingsnummer:<br />
49116<br />
Toponiem: Biesweerd Plaats:<br />
Swalmen<br />
Coördinaten: 198350 / 361450
RAAP-rapport 1741<br />
Bodem: Kalkhoudende ooivaaggronden<br />
(jong) (Gwt: -)<br />
Datering: Middeleeuwen Laat<br />
Complextype: onbekend<br />
Economie: landbouwers<br />
ARCHISwaarnemingsnummer:<br />
49116<br />
Toponiem: Biesweerd Plaats:<br />
Swalmen<br />
Coördinaten: 198350 / 361450<br />
Bodem: Kalkhoudende ooivaaggronden<br />
(jong) (Gwt: -)<br />
Datering: Middeleeuwen Vroeg<br />
Complextype: onbekend<br />
Economie: landbouwers<br />
ARCHISwaarnemingsnummer:<br />
49118<br />
Toponiem: Biesweerd Plaats:<br />
Swalmen<br />
Coördinaten: 198379 / 361788<br />
Bodem: Kalkhoudende ooivaaggronden<br />
(jong) (Gwt: -)<br />
Datering: Onbekend<br />
Complextype: onbekend<br />
Economie: landbouwers<br />
ARCHISwaarnemingsnummer:<br />
49118<br />
Toponiem: Biesweerd Plaats:<br />
Swalmen<br />
Coördinaten: 198379 / 361788<br />
Bodem: Kalkhoudende ooivaaggronden<br />
(jong) (Gwt: -)<br />
Datering: historie<br />
Complextype: schip<br />
Economie: landbouwers<br />
ARCHISwaarnemingsnummer:<br />
49121<br />
Toponiem: Plaats:<br />
Coördinaten: 198355 / 361691<br />
Bodem: Kalkhoudende ooivaaggronden<br />
(jong) (Gwt: -)<br />
Datering: historie<br />
Complextype: onbekend<br />
Economie: landbouwers<br />
ARCHISwaarnemingsnummer:<br />
49121<br />
Toponiem: Plaats:<br />
Coördinaten: 198355 / 361691<br />
Bodem: Kalkhoudende ooivaaggronden<br />
(jong) (Gwt: -)<br />
Datering: Middeleeuwen Laat<br />
310<br />
Complextype: onbekend<br />
Economie: landbouwers<br />
ARCHISwaarnemingsnummer:<br />
49121<br />
Toponiem: Plaats:<br />
Coördinaten: 198355 / 361691<br />
Bodem: Kalkhoudende ooivaaggronden<br />
(jong) (Gwt: -)<br />
Datering: Romeinse tijd<br />
Complextype: onbekend<br />
Economie: landbouwers<br />
ARCHISwaarnemingsnummer:<br />
49121<br />
Toponiem: Plaats:<br />
Coördinaten: 198355 / 361691<br />
Bodem: Kalkhoudende ooivaaggronden<br />
(jong) (Gwt: -)<br />
Datering: Romeinse tijd<br />
Complextype: onbekend<br />
Economie: landbouwers<br />
ARCHISwaarnemingsnummer:<br />
49123<br />
Toponiem: Plaats:<br />
Coördinaten: 198355 / 361700<br />
Bodem: Kalkhoudende ooivaaggronden<br />
(jong) (Gwt: -)<br />
Datering: onbekend<br />
Complextype: onbekend<br />
Economie: onbekend<br />
ARCHISwaarnemingsnummer:<br />
49123<br />
Toponiem: Plaats:<br />
Coördinaten: 198355 / 361700<br />
Bodem: Kalkhoudende ooivaaggronden<br />
(jong) (Gwt: -)<br />
Datering: onbekend<br />
Complextype: onbekend<br />
Economie: onbekend<br />
ARCHISwaarnemingsnummer:<br />
49125<br />
Toponiem: Plaats:<br />
Coördinaten: 198355 / 361710<br />
Bodem: Kalkhoudende ooivaaggronden<br />
(jong) (Gwt: -)<br />
Datering: Onbekend<br />
Complextype: onbekend<br />
Economie: landbouwers<br />
ARCHISwaarnemingsnummer:<br />
49125
RAAP-rapport 1741<br />
Toponiem: Plaats:<br />
Coördinaten: 198355 / 361710<br />
Bodem: Kalkhoudende ooivaaggronden<br />
(jong) (Gwt: -)<br />
Datering: Nieuwe tijd<br />
Complextype: onbekend<br />
Economie: landbouwers<br />
ARCHISwaarnemingsnummer:<br />
49127<br />
Toponiem: Plaats:<br />
Coördinaten: 198355 / 361720<br />
Bodem: Kalkhoudende ooivaaggronden<br />
(jong) (Gwt: -)<br />
Datering: Middeleeuwen Laat<br />
Complextype: onbekend<br />
Economie: landbouwers<br />
ARCHISwaarnemingsnummer:<br />
49135<br />
Toponiem: Plaats:<br />
Coördinaten: 198355 / 361680<br />
Bodem: Kalkhoudende ooivaaggronden<br />
(jong) (Gwt: -)<br />
Datering: IJzertijd<br />
Complextype: onbekend<br />
Economie: landbouwers<br />
ARCHISwaarnemingsnummer:<br />
49137<br />
Toponiem: Plaats:<br />
Coördinaten: 198328 / 361460<br />
Bodem: Kalkhoudende ooivaaggronden<br />
(jong) (Gwt: -)<br />
Datering: Onbekend<br />
Complextype: onbekend<br />
Economie: landbouwers<br />
ARCHISwaarnemingsnummer:<br />
49139<br />
Toponiem: Plaats:<br />
Coördinaten: 198355 / 361670<br />
Bodem: Kalkhoudende ooivaaggronden<br />
(jong) (Gwt: -)<br />
Datering: Paleolithicum<br />
Complextype: onbekend<br />
Economie: onbekend<br />
ARCHISwaarnemingsnummer:<br />
49141<br />
Toponiem: Plaats:<br />
Coördinaten: 198355 / 361660<br />
Bodem: Kalkhoudende ooivaaggronden<br />
(jong) (Gwt: -)<br />
Datering: onbekend<br />
Complextype: onbekend<br />
311<br />
Economie: onbekend<br />
ARCHISwaarnemingsnummer:<br />
49141<br />
Toponiem: Plaats:<br />
Coördinaten: 198355 / 361660<br />
Bodem: Kalkhoudende ooivaaggronden<br />
(jong) (Gwt: -)<br />
Datering: onbekend<br />
Complextype: onbekend<br />
Economie: onbekend<br />
ARCHISwaarnemingsnummer:<br />
49149<br />
Toponiem: Plaats:<br />
Coördinaten: 198350 / 361385<br />
Bodem: Kalkhoudende ooivaaggronden<br />
(jong) (Gwt: -)<br />
Datering: Middeleeuwen<br />
Complextype: onbekend<br />
Economie: landbouwers<br />
ARCHISwaarnemingsnummer:<br />
49149<br />
Toponiem: Plaats:<br />
Coördinaten: 198350 / 361385<br />
Bodem: Kalkhoudende ooivaaggronden<br />
(jong) (Gwt: -)<br />
Datering: onbekend<br />
Complextype: onbekend<br />
Economie: onbekend<br />
ARCHISwaarnemingsnummer:<br />
49250<br />
Toponiem: Bronkweg Plaats: Melick<br />
Coördinaten: 198595 / 353100<br />
Bodem: Holtpodzolgronden (Gwt: VII)<br />
Datering: Steentijd<br />
Complextype: losse vondst<br />
Economie: jager-verzamelaars<br />
ARCHISwaarnemingsnummer:<br />
49255<br />
Toponiem: Rattommerweg Plaats:<br />
Melick<br />
Coördinaten: 198980 / 353425<br />
Bodem: Vorstvaaggronden (Gwt: VII)<br />
Datering: Steentijd<br />
Complextype: losse vondst<br />
Economie: jager-verzamelaars<br />
ARCHISwaarnemingsnummer:<br />
49257<br />
Toponiem: Oude Keulse Baan<br />
Plaats: <strong>Roermond</strong>
RAAP-rapport 1741<br />
Coördinaten: 199100 / 353550<br />
Bodem: Vorstvaaggronden (Gwt: VII)<br />
Datering: Steentijd<br />
Complextype: losse vondst<br />
Economie: jager-verzamelaars<br />
ARCHISwaarnemingsnummer:<br />
50990<br />
Toponiem: Ezelspoort Plaats:<br />
<strong>Roermond</strong><br />
Coördinaten: 196766 / 356116<br />
Bodem: Bebouwing (Gwt: -)<br />
Datering: Middeleeuwen Laat<br />
Complextype: wal<br />
Economie: landbouwers<br />
ARCHISwaarnemingsnummer:<br />
51019<br />
Toponiem: Kartuis/ Bethlehemstraat<br />
Plaats: <strong>Roermond</strong><br />
Coördinaten: 197050 / 356500<br />
Bodem: Bebouwing (Gwt: -)<br />
Datering: Middeleeuwen Laat<br />
Complextype: klooster<br />
Economie: landbouwers<br />
ARCHISwaarnemingsnummer:<br />
51019<br />
Toponiem: Kartuis/ Bethlehemstraat<br />
Plaats: <strong>Roermond</strong><br />
Coördinaten: 197050 / 356500<br />
Bodem: Bebouwing (Gwt: -)<br />
Datering: Middeleeuwen Laat<br />
Complextype: stad<br />
Economie: landbouwers<br />
ARCHISwaarnemingsnummer:<br />
51021<br />
Toponiem: Jesuitenstraat Plaats:<br />
<strong>Roermond</strong><br />
Coördinaten: 196996 / 356415<br />
Bodem: Bebouwing (Gwt: -)<br />
Datering: Middeleeuwen Laat<br />
Complextype: stad<br />
Economie: landbouwers<br />
ARCHISwaarnemingsnummer:<br />
51029<br />
Toponiem: Rotonde Roersingel<br />
Plaats: <strong>Roermond</strong><br />
Coördinaten: 196675 / 356225<br />
Bodem: Bebouwing (Gwt: -)<br />
Datering: Middeleeuwen<br />
Complextype: stad<br />
Economie: landbouwers<br />
312<br />
ARCHISwaarnemingsnummer:<br />
51035<br />
Toponiem: Wilhelminasingel 3<br />
Plaats: <strong>Roermond</strong><br />
Coördinaten: 197296 / 356670<br />
Bodem: Bebouwing (Gwt: -)<br />
Datering: Middeleeuwen Laat<br />
Complextype: stad<br />
Economie: landbouwers<br />
ARCHISwaarnemingsnummer:<br />
51037<br />
Toponiem: Huize Casimir Plaats:<br />
<strong>Roermond</strong><br />
Coördinaten: 197350 / 356725<br />
Bodem: Bebouwing (Gwt: -)<br />
Datering: Middeleeuwen Laat<br />
Complextype: stad<br />
Economie: landbouwers<br />
ARCHISwaarnemingsnummer:<br />
51091<br />
Toponiem: Herten Wolfsberg Plaats:<br />
Herten<br />
Coördinaten: 195400 / 353650<br />
Bodem: Radebrikgronden (Gwt: VII)<br />
Datering: Romeinse tijd<br />
Complextype: onbekend<br />
Economie: landbouwers<br />
ARCHISwaarnemingsnummer:<br />
51126<br />
Toponiem: Stationspark Plaats:<br />
<strong>Roermond</strong><br />
Coördinaten: 197560 / 356210<br />
Bodem: Bebouwing (Gwt: -)<br />
Datering: Middeleeuwen Laat<br />
Complextype: onbekend<br />
Economie: landbouwers<br />
ARCHISwaarnemingsnummer:<br />
51206<br />
Toponiem: Broekhin Noord Plaats:<br />
<strong>Roermond</strong><br />
Coördinaten: 198620 / 357830<br />
Bodem: Radebrikgronden (Gwt: VII)<br />
Datering: Middeleeuwen Laat<br />
Complextype: akker<br />
Economie: landbouwers<br />
ARCHISwaarnemingsnummer:<br />
51206<br />
Toponiem: Broekhin Noord Plaats:<br />
<strong>Roermond</strong>
RAAP-rapport 1741<br />
Coördinaten: 198620 / 357830<br />
Bodem: Radebrikgronden (Gwt: VII)<br />
Datering: Prehistorie<br />
Complextype: akker<br />
Economie: landbouwers<br />
ARCHISwaarnemingsnummer:<br />
51208<br />
Toponiem: Oude Baan Plaats:<br />
Swalmen<br />
Coördinaten: 199708 / 359618<br />
Bodem: Daalbrikgronden (Gwt: VI)<br />
Datering: Prehistorie<br />
Complextype: onbekend<br />
Economie: landbouwers<br />
ARCHISwaarnemingsnummer:<br />
51214<br />
Toponiem: Musschenberg Plaats:<br />
Herten<br />
Coördinaten: 195750 / 354400<br />
Bodem: Hoge bruine enkeerdgronden<br />
(Gwt: VII)<br />
Datering: Middeleeuwen Laat<br />
Complextype: akker<br />
Economie: landbouwers<br />
ARCHISwaarnemingsnummer:<br />
51356<br />
Toponiem: De Wit Plaats: Swalmen<br />
Coördinaten: 203150 / 360360<br />
Bodem: Vorstvaaggronden (Gwt: VII)<br />
Datering: Neolithicum<br />
Complextype: losse vondst<br />
Economie: jager-verzamelaars<br />
ARCHISwaarnemingsnummer:<br />
51356<br />
Toponiem: De Wit Plaats: Swalmen<br />
Coördinaten: 203150 / 360360<br />
Bodem: Vorstvaaggronden (Gwt: VII)<br />
Datering: Romeinse tijd<br />
Complextype: nederzetting<br />
Economie: landbouwers<br />
ARCHISwaarnemingsnummer:<br />
51751<br />
Toponiem: Plaats: Herten<br />
Coördinaten: 195000 / 355000<br />
Bodem: Hoge bruine enkeerdgronden<br />
(Gwt: VII)<br />
Datering: Middeleeuwen<br />
Complextype: onbekend<br />
Economie: landbouwers<br />
313<br />
ARCHISwaarnemingsnummer:<br />
51751<br />
Toponiem: Plaats:<br />
Coördinaten: 195000 / 355000<br />
Bodem: Hoge bruine enkeerdgronden<br />
(Gwt: VII)<br />
Datering: Nieuwe tijd<br />
Complextype: onbekend<br />
Economie: landbouwers<br />
ARCHISwaarnemingsnummer:<br />
51879<br />
Toponiem: Kitskensberg Plaats:<br />
Melick<br />
Coördinaten: 198700 / 353800<br />
Bodem: Gooreerdgronden (Gwt: VI)<br />
Datering: Neolithicum<br />
Complextype: losse vondst<br />
Economie: jager-verzamelaars<br />
ARCHISwaarnemingsnummer:<br />
51879<br />
Toponiem: Kitskensberg Plaats:<br />
Melick<br />
Coördinaten: 198700 / 353800<br />
Bodem: Gooreerdgronden (Gwt: VI)<br />
Datering: Romeinse tijd<br />
Complextype: onbekend<br />
Economie: landbouwers<br />
ARCHISwaarnemingsnummer:<br />
51915<br />
Toponiem: Kerkhof Plaats:<br />
<strong>Roermond</strong><br />
Coördinaten: 198380 / 353580<br />
Bodem: Gooreerdgronden (Gwt: VI)<br />
Datering: Middeleeuwen Vroeg<br />
Complextype: onbekend<br />
Economie: landbouwers<br />
ARCHISwaarnemingsnummer:<br />
51921<br />
Toponiem: Plaats: <strong>Roermond</strong><br />
Coördinaten: 199100 / 353160<br />
Bodem: Veldpodzolgronden (Gwt: VI)<br />
Datering: Middeleeuwen Vroeg<br />
Complextype: onbekend<br />
Economie: landbouwers<br />
ARCHISwaarnemingsnummer:<br />
51925<br />
Toponiem: Asselt Plaats: Asselt<br />
Coördinaten: 198850 / 359740<br />
Bodem: Ooivaaggronden (oud) (Gwt:<br />
VII)
RAAP-rapport 1741<br />
Datering: IJzertijd<br />
Complextype: onbekend<br />
Economie: landbouwers<br />
ARCHISwaarnemingsnummer:<br />
51925<br />
Toponiem: Asselt Plaats: Asselt<br />
Coördinaten: 198850 / 359740<br />
Bodem: Ooivaaggronden (oud) (Gwt:<br />
VII)<br />
Datering: Romeinse tijd<br />
Complextype: onbekend<br />
Economie: landbouwers<br />
ARCHISwaarnemingsnummer:<br />
51927<br />
Toponiem: Leeuwen Plaats:<br />
<strong>Roermond</strong><br />
Coördinaten: 198600 / 358130<br />
Bodem: Radebrikgronden (Gwt: VII)<br />
Datering: Mesolithicum<br />
Complextype: losse vondst<br />
Economie: jager-verzamelaars<br />
ARCHISwaarnemingsnummer:<br />
51927<br />
Toponiem: Leeuwen Plaats:<br />
<strong>Roermond</strong><br />
Coördinaten: 198600 / 358130<br />
Bodem: Radebrikgronden (Gwt: VII)<br />
Datering: Neolithicum<br />
Complextype: losse vondst<br />
Economie: jager-verzamelaars<br />
ARCHISwaarnemingsnummer:<br />
51929<br />
Toponiem: De Hout Plaats: Swalmen<br />
Coördinaten: 202200 / 360400<br />
Bodem: Vorstvaaggronden (Gwt: VII)<br />
Datering: Neolithicum<br />
Complextype: kampement<br />
Economie: jager-verzamelaars<br />
ARCHISwaarnemingsnummer:<br />
51931<br />
Toponiem: De Hout Plaats: Swalmen<br />
Coördinaten: 201800 / 360300<br />
Bodem: Hoge bruine enkeerdgronden<br />
(Gwt: VII)<br />
Datering: Neolithicum<br />
Complextype: losse vondst<br />
Economie: jager-verzamelaars<br />
ARCHISwaarnemingsnummer:<br />
51937<br />
314<br />
Toponiem: Plaats: Merum<br />
Coördinaten: 195580 / 353900<br />
Bodem: Roergronden (Gwt: VII)<br />
Datering: Middeleeuwen Laat<br />
Complextype: onbekend<br />
Economie: landbouwers<br />
ARCHISwaarnemingsnummer:<br />
51937<br />
Toponiem: Plaats: Merum<br />
Coördinaten: 195580 / 353900<br />
Bodem: Roergronden (Gwt: VII)<br />
Datering: Romeinse tijd<br />
Complextype: onbekend<br />
Economie: landbouwers<br />
ARCHISwaarnemingsnummer:<br />
51939<br />
Toponiem: 'T <strong>Roermond</strong>se Veld<br />
Plaats: <strong>Roermond</strong><br />
Coördinaten: 198500 / 353380<br />
Bodem: Gooreerdgronden (Gwt: VI)<br />
Datering: Romeinse tijd<br />
Complextype: onbekend<br />
Economie: landbouwers<br />
ARCHISwaarnemingsnummer:<br />
51941<br />
Toponiem: Plaats: <strong>Roermond</strong><br />
Coördinaten: 199100 / 353160<br />
Bodem: Veldpodzolgronden (Gwt: VI)<br />
Datering: Middeleeuwen Laat<br />
Complextype: onbekend<br />
Economie: landbouwers<br />
ARCHISwaarnemingsnummer:<br />
51954<br />
Toponiem: Musschenberg Plaats:<br />
Herten<br />
Coördinaten: 195980 / 354320<br />
Bodem: Hoge bruine enkeerdgronden<br />
(Gwt: VII)<br />
Datering: Neolithicum<br />
Complextype: losse vondst<br />
Economie: jager-verzamelaars<br />
ARCHISwaarnemingsnummer:<br />
51954<br />
Toponiem: Musschenberg Plaats:<br />
Herten<br />
Coördinaten: 195980 / 354320<br />
Bodem: Hoge bruine enkeerdgronden<br />
(Gwt: VII)<br />
Datering: Bronstijd<br />
Complextype: onbekend<br />
Economie: landbouwers
RAAP-rapport 1741<br />
ARCHISwaarnemingsnummer:<br />
51954<br />
Toponiem: Musschenberg Plaats:<br />
Herten<br />
Coördinaten: 195980 / 354320<br />
Bodem: Hoge bruine enkeerdgronden<br />
(Gwt: VII)<br />
Datering: IJzertijd<br />
Complextype: onbekend<br />
Economie: landbouwers<br />
ARCHISwaarnemingsnummer:<br />
51954<br />
Toponiem: Musschenberg Plaats:<br />
Herten<br />
Coördinaten: 195980 / 354320<br />
Bodem: Hoge bruine enkeerdgronden<br />
(Gwt: VII)<br />
Datering: Romeinse tijd<br />
Complextype: onbekend<br />
Economie: landbouwers<br />
ARCHISwaarnemingsnummer:<br />
51954<br />
Toponiem: Plaats:<br />
Coördinaten: 195980 / 354320<br />
Bodem: Hoge bruine enkeerdgronden<br />
(Gwt: VII)<br />
Datering: Nieuwe tijd<br />
Complextype: onbekend<br />
Economie: landbouwers<br />
ARCHISwaarnemingsnummer:<br />
51981<br />
Toponiem: Turfhei Plaats: Swalmen<br />
Coördinaten: 201550 / 362550<br />
Bodem: Rooibrikgronden (Gwt: VII)<br />
Datering: Steentijd<br />
Complextype: losse vondst<br />
Economie: jager-verzamelaars<br />
ARCHISwaarnemingsnummer:<br />
51981<br />
Toponiem: Turfhei Plaats: Beesel<br />
Coördinaten: 201550 / 362550<br />
Bodem: Rooibrikgronden (Gwt: VII)<br />
Datering: Neolithicum<br />
Complextype: losse vondst<br />
Economie: jager-verzamelaars<br />
ARCHISwaarnemingsnummer:<br />
51985<br />
Toponiem: Turfhei Plaats: Swalmen<br />
Coördinaten: 201750 / 362500<br />
315<br />
Bodem: Vorstvaaggronden (Gwt: VII)<br />
Datering: Mesolithicum<br />
Complextype: losse vondst<br />
Economie: jager-verzamelaars<br />
ARCHISwaarnemingsnummer:<br />
51985<br />
Toponiem: Turfhei Plaats: Swalmen<br />
Coördinaten: 201750 / 362500<br />
Bodem: Vorstvaaggronden (Gwt: VII)<br />
Datering: Neolithicum<br />
Complextype: losse vondst<br />
Economie: jager-verzamelaars<br />
ARCHISwaarnemingsnummer:<br />
52035<br />
Toponiem: Waterwingebied W.M.L.<br />
Plaats: Herten<br />
Coördinaten: 195540 / 354760<br />
Bodem: Bebouwing (Gwt: -)<br />
Datering: Middeleeuwen Laat<br />
Complextype: onbekend<br />
Economie: landbouwers<br />
ARCHISwaarnemingsnummer:<br />
52401<br />
Toponiem: Groenewoud Plaats:<br />
Swalmen<br />
Coördinaten: 201800 / 360740<br />
Bodem: Vorstvaaggronden (Gwt: VII)<br />
Datering: Middeleeuwen Vroeg<br />
Complextype: onbekend<br />
Economie: landbouwers<br />
ARCHISwaarnemingsnummer:<br />
52405<br />
Toponiem: De Hout Plaats: Swalmen<br />
Coördinaten: 202000 / 360500<br />
Bodem: Moerige eerdgronden (Gwt: II)<br />
Datering: Mesolithicum<br />
Complextype: kampement<br />
Economie: jager-verzamelaars<br />
ARCHISwaarnemingsnummer:<br />
52405<br />
Toponiem: De Hout Plaats: Swalmen<br />
Coördinaten: 202000 / 360500<br />
Bodem: Moerige eerdgronden (Gwt: II)<br />
Datering: Neolithicum<br />
Complextype: kampement<br />
Economie: jager-verzamelaars<br />
ARCHISwaarnemingsnummer:<br />
52421<br />
Toponiem: Plaats: <strong>Roermond</strong>
RAAP-rapport 1741<br />
Coördinaten: 197360 / 356420<br />
Bodem: Bebouwing (Gwt: -)<br />
Datering: Middeleeuwen Laat<br />
Complextype: onbekend<br />
Economie: landbouwers<br />
ARCHISwaarnemingsnummer:<br />
52583<br />
Toponiem: Hawinkel Plaats:<br />
Swalmen<br />
Coördinaten: 200500 / 361500<br />
Bodem: Daalbrikgronden (Gwt: VII)<br />
Datering: Middeleeuwen Laat<br />
Complextype: onbekend<br />
Economie: landbouwers<br />
ARCHISwaarnemingsnummer:<br />
52585<br />
Toponiem: Asselterhof Plaats: Asselt<br />
Coördinaten: 198780 / 359680<br />
Bodem: Radebrikgronden (Gwt: VII)<br />
Datering: Middeleeuwen Vroeg<br />
Complextype: walburcht<br />
Economie: landbouwers<br />
ARCHISwaarnemingsnummer:<br />
54329<br />
Toponiem: Plaats: Herten<br />
Coördinaten: 195725 / 353700<br />
Bodem: Roergronden (Gwt: VII)<br />
Datering: Nieuwe tijd<br />
Complextype: huisplaats<br />
Economie: landbouwers<br />
ARCHISwaarnemingsnummer:<br />
54329<br />
Toponiem: Plaats: Herten<br />
Coördinaten: 195725 / 353700<br />
Bodem: Roergronden (Gwt: VII)<br />
Datering: IJzertijd<br />
Complextype: onbekend<br />
Economie: landbouwers<br />
ARCHISwaarnemingsnummer:<br />
54329<br />
Toponiem: Plaats: Herten<br />
Coördinaten: 195725 / 353700<br />
Bodem: Roergronden (Gwt: VII)<br />
Datering: Middeleeuwen Laat<br />
Complextype: onbekend<br />
Economie: landbouwers<br />
ARCHISwaarnemingsnummer:<br />
54329<br />
Toponiem: Plaats: Herten<br />
316<br />
Coördinaten: 195725 / 353700<br />
Bodem: Roergronden (Gwt: VII)<br />
Datering: Middeleeuwen Vroeg<br />
Complextype: onbekend<br />
Economie: landbouwers<br />
ARCHISwaarnemingsnummer:<br />
54329<br />
Toponiem: Plaats: Herten<br />
Coördinaten: 195725 / 353700<br />
Bodem: Roergronden (Gwt: VII)<br />
Datering: Romeinse tijd<br />
Complextype: onbekend<br />
Economie: landbouwers<br />
ARCHISwaarnemingsnummer:<br />
54375<br />
Toponiem: Aan De Rijksweg Plaats:<br />
Aan de Rijksweg<br />
Coördinaten: 195400 / 353000<br />
Bodem: Roergronden (Gwt: VII)<br />
Datering: Bronstijd<br />
Complextype: onbekend<br />
Economie: landbouwers<br />
ARCHISwaarnemingsnummer:<br />
54375<br />
Toponiem: Aan De Rijksweg Plaats:<br />
Aan de Rijksweg<br />
Coördinaten: 195400 / 353000<br />
Bodem: Roergronden (Gwt: VII)<br />
Datering: Middeleeuwen<br />
Complextype: onbekend<br />
Economie: landbouwers<br />
ARCHISwaarnemingsnummer:<br />
55675<br />
Toponiem: Maasniel Plaats:<br />
Maasniel<br />
Coördinaten: 198769 / 356752<br />
Bodem: Bebouwing (Gwt: -)<br />
Datering: Middeleeuwen Laat<br />
Complextype: onbekend<br />
Economie: landbouwers<br />
ARCHISwaarnemingsnummer:<br />
55882<br />
Toponiem: <strong>Roermond</strong>-Markt Plaats:<br />
<strong>Roermond</strong><br />
Coördinaten: 196792 / 356423<br />
Bodem: Bebouwing (Gwt: -)<br />
Datering: Middeleeuwen Laat<br />
Complextype: stad<br />
Economie: landbouwers
RAAP-rapport 1741<br />
ARCHISwaarnemingsnummer:<br />
56640<br />
Toponiem: Asenray; Dorpsstraat<br />
Plaats: <strong>Roermond</strong><br />
Coördinaten: 200570 / 356600<br />
Bodem: Poldervaaggronden (oud)<br />
(Gwt: V)<br />
Datering: Steentijd<br />
Complextype: losse vondst<br />
Economie: jager-verzamelaars<br />
ARCHISwaarnemingsnummer:<br />
56640<br />
Toponiem: Asenray; Dorpsstraat<br />
Plaats: <strong>Roermond</strong><br />
Coördinaten: 200570 / 356600<br />
Bodem: Poldervaaggronden (oud)<br />
(Gwt: V)<br />
Datering: Middeleeuwen Laat<br />
Complextype: onbekend<br />
Economie: landbouwers<br />
ARCHISwaarnemingsnummer:<br />
56640<br />
Toponiem: Asenray; Dorpsstraat<br />
Plaats: <strong>Roermond</strong><br />
Coördinaten: 200570 / 356600<br />
Bodem: Poldervaaggronden (oud)<br />
(Gwt: V)<br />
Datering: Prehistorie<br />
Complextype: onbekend<br />
Economie: landbouwers<br />
ARCHISwaarnemingsnummer:<br />
121179<br />
Toponiem: Wieler Plaats: Swalmen<br />
Coördinaten: 199560 / 361500<br />
Bodem: Daalbrikgronden (Gwt: VII)<br />
Datering: Romeinse tijd<br />
Complextype: steenbakkerij<br />
Economie: landbouwers<br />
ARCHISwaarnemingsnummer:<br />
121180<br />
Toponiem: Asselt Plaats: Asselt<br />
Coördinaten: 198610 / 359680<br />
Bodem: kalkloze poldervaaggronden<br />
(jong) (Gwt: V)<br />
Datering: Middeleeuwen Vroeg<br />
Complextype: kerkheuvel<br />
Economie: landbouwers<br />
ARCHISwaarnemingsnummer:<br />
121184<br />
Toponiem: Plaats:<br />
317<br />
Coördinaten: 201900 / 358600<br />
Bodem: Veldpodzolgronden (Gwt: VI)<br />
Datering: onbekend<br />
Complextype: onbekend<br />
Economie: onbekend<br />
ARCHISwaarnemingsnummer:<br />
121310<br />
Toponiem: Hoosterhof Plaats:<br />
Swalmen<br />
Coördinaten: 199900 / 361900<br />
Bodem: Radebrikgronden (Gwt: VII)<br />
Datering: Steentijd<br />
Complextype: losse vondst<br />
Economie: jager-verzamelaars<br />
ARCHISwaarnemingsnummer:<br />
121311<br />
Toponiem: Plaats:<br />
Coördinaten: 199250 / 358720<br />
Bodem: Radebrikgronden (Gwt: VII)<br />
Datering: onbekend<br />
Complextype: onbekend<br />
Economie: onbekend<br />
ARCHISwaarnemingsnummer:<br />
121312<br />
Toponiem: Achter Museum Asselt<br />
Plaats: Asselt<br />
Coördinaten: 198800 / 359680<br />
Bodem: Radebrikgronden (Gwt: VII)<br />
Datering: Steentijd<br />
Complextype: losse vondst<br />
Economie: jager-verzamelaars<br />
ARCHISwaarnemingsnummer:<br />
121313<br />
Toponiem: Westelijk Kasteel Hillenraad<br />
Plaats: Swalmen<br />
Coördinaten: 199700 / 359150<br />
Bodem: Radebrikgronden (Gwt: VII)<br />
Datering: Steentijd<br />
Complextype: losse vondst<br />
Economie: jager-verzamelaars<br />
ARCHISwaarnemingsnummer:<br />
121313<br />
Toponiem: Bij Kasteel Hillenraedt<br />
Plaats: Swalmen<br />
Coördinaten: 199700 / 359150<br />
Bodem: Radebrikgronden (Gwt: VII)<br />
Datering: Mesolithicum<br />
Complextype: losse vondst<br />
Economie: jager-verzamelaars
RAAP-rapport 1741<br />
ARCHISwaarnemingsnummer:<br />
121343<br />
Toponiem: Plaats:<br />
Coördinaten: 201800 / 362480<br />
Bodem: Vorstvaaggronden (Gwt: VII)<br />
Datering: onbekend<br />
Complextype: onbekend<br />
Economie: onbekend<br />
ARCHISwaarnemingsnummer:<br />
121344<br />
Toponiem: De Lanck; Voormalig Amk-<br />
Terrein Plaats: Swalmen<br />
Coördinaten: 202500 / 358870<br />
Bodem: Vorstvaaggronden (Gwt: VI)<br />
Datering: Steentijd<br />
Complextype: losse vondst<br />
Economie: jager-verzamelaars<br />
ARCHISwaarnemingsnummer:<br />
121356<br />
Toponiem: Schroefstraat Plaats:<br />
Onbekend<br />
Coördinaten: 199100 / 361050<br />
Bodem: Horstpodzolgronden (Gwt: VII)<br />
Datering: Steentijd<br />
Complextype: losse vondst<br />
Economie: jager-verzamelaars<br />
ARCHISwaarnemingsnummer:<br />
121361<br />
Toponiem: Kitskensberg Plaats:<br />
Onbekend<br />
Coördinaten: 199250 / 353750<br />
Bodem: Vorstvaaggronden (Gwt: VII)<br />
Datering: Onbekend<br />
Complextype: weg<br />
Economie: landbouwers<br />
ARCHISwaarnemingsnummer:<br />
121361<br />
Toponiem: Plaats:<br />
Coördinaten: 199250 / 353750<br />
Bodem: Vorstvaaggronden (Gwt: VII)<br />
Datering: onbekend<br />
Complextype: onbekend<br />
Economie: onbekend<br />
ARCHISwaarnemingsnummer:<br />
121401<br />
Toponiem: Plaats:<br />
Coördinaten: 201250 / 357750<br />
Bodem: Hoge bruine enkeerdgronden<br />
(Gwt: VII)<br />
Datering: onbekend<br />
318<br />
Complextype: onbekend<br />
Economie: onbekend<br />
ARCHISwaarnemingsnummer:<br />
130477<br />
Toponiem: Plaats: Melick<br />
Coördinaten: 199500 / 353854<br />
Bodem: Vorstvaaggronden (Gwt: VII)<br />
Datering: Neolithicum<br />
Complextype: kampement/nederzetting<br />
Economie: landbouwers<br />
ARCHISwaarnemingsnummer:<br />
130477<br />
Toponiem: Plaats: Melick<br />
Coördinaten: 199500 / 353854<br />
Bodem: Vorstvaaggronden (Gwt: VII)<br />
Datering: Middeleeuwen Laat<br />
Complextype: onbekend<br />
Economie: landbouwers<br />
ARCHISwaarnemingsnummer:<br />
130477<br />
Toponiem: Plaats: Melick<br />
Coördinaten: 199500 / 353854<br />
Bodem: Vorstvaaggronden (Gwt: VII)<br />
Datering: Romeinse tijd<br />
Complextype: onbekend<br />
Economie: landbouwers<br />
ARCHISwaarnemingsnummer:<br />
130478<br />
Toponiem: Plaats: Melick<br />
Coördinaten: 199299 / 353731<br />
Bodem: Vorstvaaggronden (Gwt: VII)<br />
Datering: Neolithicum<br />
Complextype: kampement/nederzetting<br />
Economie: landbouwers<br />
ARCHISwaarnemingsnummer:<br />
130478<br />
Toponiem: Plaats: Melick<br />
Coördinaten: 199299 / 353731<br />
Bodem: Vorstvaaggronden (Gwt: VII)<br />
Datering: Middeleeuwen Laat<br />
Complextype: onbekend<br />
Economie: landbouwers<br />
ARCHISwaarnemingsnummer:<br />
130479<br />
Toponiem: Plaats: Melick<br />
Coördinaten: 199463 / 353686<br />
Bodem: Veldpodzolgronden (Gwt: VI)<br />
Datering: Romeinse tijd<br />
Complextype: weg
RAAP-rapport 1741<br />
Economie: landbouwers<br />
ARCHISwaarnemingsnummer:<br />
130480<br />
Toponiem: Plaats: Melick<br />
Coördinaten: 199744 / 353591<br />
Bodem: Vorstvaaggronden (Gwt: VII)<br />
Datering: Neolithicum<br />
Complextype: kampement/nederzetting<br />
Economie: landbouwers<br />
ARCHISwaarnemingsnummer:<br />
130481<br />
Toponiem: Plaats: Melick<br />
Coördinaten: 199778 / 353542<br />
Bodem: Vorstvaaggronden (Gwt: VII)<br />
Datering: Neolithicum<br />
Complextype: losse vondst<br />
Economie: jager-verzamelaars<br />
ARCHISwaarnemingsnummer:<br />
130481<br />
Toponiem: Plaats: Melick<br />
Coördinaten: 199778 / 353542<br />
Bodem: Vorstvaaggronden (Gwt: VII)<br />
Datering: Paleolithicum Laat<br />
Complextype: losse vondst<br />
Economie: jager-verzamelaars<br />
ARCHISwaarnemingsnummer:<br />
130481<br />
Toponiem: Plaats: Melick<br />
Coördinaten: 199778 / 353542<br />
Bodem: Vorstvaaggronden (Gwt: VII)<br />
Datering: Middeleeuwen Laat<br />
Complextype: onbekend<br />
Economie: landbouwers<br />
ARCHISwaarnemingsnummer:<br />
130482<br />
Toponiem: Plaats: Melick<br />
Coördinaten: 200090 / 353345<br />
Bodem: Vorstvaaggronden (Gwt: VII)<br />
Datering: Prehistorie<br />
Complextype: nederzetting<br />
Economie: landbouwers<br />
ARCHISwaarnemingsnummer:<br />
130483<br />
Toponiem: Plaats: Melick<br />
Coördinaten: 200560 / 353436<br />
Bodem: Vorstvaaggronden (Gwt: VII)<br />
Datering: Neolithicum<br />
Complextype: losse vondst<br />
Economie: jager-verzamelaars<br />
319<br />
ARCHISwaarnemingsnummer:<br />
130484<br />
Toponiem: Plaats: Melick<br />
Coördinaten: 200058 / 353563<br />
Bodem: Vorstvaaggronden (Gwt: VII)<br />
Datering: Neolithicum<br />
Complextype: kampement/nederzetting<br />
Economie: landbouwers<br />
ARCHISwaarnemingsnummer:<br />
130485<br />
Toponiem: Plaats: Melick<br />
Coördinaten: 200181 / 353436<br />
Bodem: Vorstvaaggronden (Gwt: VII)<br />
Datering: Neolithicum<br />
Complextype: losse vondst<br />
Economie: jager-verzamelaars<br />
ARCHISwaarnemingsnummer:<br />
130486<br />
Toponiem: Plaats: Melick<br />
Coördinaten: 199878 / 353681<br />
Bodem: Vorstvaaggronden (Gwt: VII)<br />
Datering: Neolithicum<br />
Complextype: losse vondst<br />
Economie: jager-verzamelaars<br />
ARCHISwaarnemingsnummer:<br />
130487<br />
Toponiem: Plaats: Melick<br />
Coördinaten: 199828 / 353716<br />
Bodem: Vorstvaaggronden (Gwt: VII)<br />
Datering: Neolithicum<br />
Complextype: losse vondst<br />
Economie: jager-verzamelaars<br />
ARCHISwaarnemingsnummer:<br />
130488<br />
Toponiem: Heide-Roerstreek Plaats:<br />
Melick<br />
Coördinaten: 200671 / 353333<br />
Bodem: Vorstvaaggronden (Gwt: VII)<br />
Datering: Steentijd<br />
Complextype: losse vondst<br />
Economie: jager-verzamelaars<br />
ARCHISwaarnemingsnummer:<br />
130488<br />
Toponiem: Heide-Roerstreek Plaats:<br />
Melick<br />
Coördinaten: 200671 / 353333<br />
Bodem: Vorstvaaggronden (Gwt: VII)<br />
Datering: Middeleeuwen<br />
Complextype: onbekend
RAAP-rapport 1741<br />
Economie: landbouwers<br />
ARCHISwaarnemingsnummer:<br />
130489<br />
Toponiem: Oude Keulse Baan<br />
Plaats: Melick<br />
Coördinaten: 199868 / 353341<br />
Bodem: Vorstvaaggronden (Gwt: VII)<br />
Datering: Steentijd<br />
Complextype: losse vondst<br />
Economie: jager-verzamelaars<br />
ARCHISwaarnemingsnummer:<br />
130489<br />
Toponiem: Plaats:<br />
Coördinaten: 199868 / 353341<br />
Bodem: Vorstvaaggronden (Gwt: VII)<br />
Datering: onbekend<br />
Complextype: onbekend<br />
Economie: onbekend<br />
ARCHISwaarnemingsnummer:<br />
130490<br />
Toponiem: Oude Keulse Baan<br />
Plaats: Melick<br />
Coördinaten: 199690 / 353369<br />
Bodem: Holtpodzolgronden (Gwt: VII)<br />
Datering: Prehistorie<br />
Complextype: onbekend<br />
Economie: landbouwers<br />
ARCHISwaarnemingsnummer:<br />
130502<br />
Toponiem: Heide Plaats: Onbekend<br />
Coördinaten: 201200 / 361900<br />
Bodem: Akkereerdgronden (Gwt: VII)<br />
Datering: Steentijd<br />
Complextype: losse vondst<br />
Economie: jager-verzamelaars<br />
ARCHISwaarnemingsnummer:<br />
130502<br />
Toponiem: Heide Plaats: Onbekend<br />
Coördinaten: 201200 / 361900<br />
Bodem: Akkereerdgronden (Gwt: VII)<br />
Datering: IJzertijd<br />
Complextype: onbekend<br />
Economie: landbouwers<br />
ARCHISwaarnemingsnummer:<br />
130502<br />
Toponiem: Heide Plaats: Onbekend<br />
Coördinaten: 201200 / 361900<br />
Bodem: Akkereerdgronden (Gwt: VII)<br />
Datering: Middeleeuwen Laat<br />
320<br />
Complextype: onbekend<br />
Economie: landbouwers<br />
ARCHISwaarnemingsnummer:<br />
130502<br />
Toponiem: Heide Plaats: Onbekend<br />
Coördinaten: 201200 / 361900<br />
Bodem: Akkereerdgronden (Gwt: VII)<br />
Datering: Prehistorie<br />
Complextype: onbekend<br />
Economie: landbouwers<br />
ARCHISwaarnemingsnummer:<br />
130504<br />
Toponiem: Heide Plaats: Onbekend<br />
Coördinaten: 201240 / 362000<br />
Bodem: Akkereerdgronden (Gwt: VII)<br />
Datering: Steentijd<br />
Complextype: losse vondst<br />
Economie: jager-verzamelaars<br />
ARCHISwaarnemingsnummer:<br />
130504<br />
Toponiem: Heide Plaats: Onbekend<br />
Coördinaten: 201240 / 362000<br />
Bodem: Akkereerdgronden (Gwt: VII)<br />
Datering: Middeleeuwen<br />
Complextype: onbekend<br />
Economie: landbouwers<br />
ARCHISwaarnemingsnummer:<br />
130504<br />
Toponiem: Heide Plaats: Onbekend<br />
Coördinaten: 201240 / 362000<br />
Bodem: Akkereerdgronden (Gwt: VII)<br />
Datering: Prehistorie<br />
Complextype: onbekend<br />
Economie: landbouwers<br />
ARCHISwaarnemingsnummer:<br />
130504<br />
Toponiem: Heide Plaats: Onbekend<br />
Coördinaten: 201240 / 362000<br />
Bodem: Akkereerdgronden (Gwt: VII)<br />
Datering: Romeinse tijd<br />
Complextype: onbekend<br />
Economie: landbouwers<br />
ARCHISwaarnemingsnummer:<br />
130506<br />
Toponiem: Baxhof Plaats: Onbekend<br />
Coördinaten: 200898 / 361770<br />
Bodem: Poldervaaggronden (oud)<br />
(Gwt: III)<br />
Datering: Nieuwe tijd
RAAP-rapport 1741<br />
Complextype: schans<br />
Economie: landbouwers<br />
ARCHISwaarnemingsnummer:<br />
130507<br />
Toponiem: Kasteelresten Oudborg<br />
Plaats: Onbekend<br />
Coördinaten: 199586 / 360465<br />
Bodem: Moerige eerdgronden (Gwt: II)<br />
Datering: Middeleeuwen Laat<br />
Complextype: kasteel<br />
Economie: landbouwers<br />
ARCHISwaarnemingsnummer:<br />
130508<br />
Toponiem: Turfheide Plaats:<br />
Onbekend<br />
Coördinaten: 201242 / 362268<br />
Bodem: Poldervaaggronden (oud)<br />
(Gwt: III)<br />
Datering: Prehistorie<br />
Complextype: onbekend<br />
Economie: landbouwers<br />
ARCHISwaarnemingsnummer:<br />
130509<br />
Toponiem: Turfheide Plaats:<br />
Swalmen<br />
Coördinaten: 201501 / 362455<br />
Bodem: Rooibrikgronden (Gwt: VII)<br />
Datering: Steentijd<br />
Complextype: losse vondst<br />
Economie: jager-verzamelaars<br />
ARCHISwaarnemingsnummer:<br />
130512<br />
Toponiem: Heide Plaats: Onbekend<br />
Coördinaten: 201220 / 362020<br />
Bodem: Akkereerdgronden (Gwt: VII)<br />
Datering: Steentijd<br />
Complextype: losse vondst<br />
Economie: jager-verzamelaars<br />
ARCHISwaarnemingsnummer:<br />
130512<br />
Toponiem: Heide Plaats: Onbekend<br />
Coördinaten: 201220 / 362020<br />
Bodem: Akkereerdgronden (Gwt: VII)<br />
Datering: Prehistorie<br />
Complextype: onbekend<br />
Economie: landbouwers<br />
ARCHISwaarnemingsnummer:<br />
130513<br />
Toponiem: Bussereind Plaats:<br />
321<br />
Onbekend<br />
Coördinaten: 201370 / 362140<br />
Bodem: Akkereerdgronden (Gwt: VII)<br />
Datering: Steentijd<br />
Complextype: losse vondst<br />
Economie: jager-verzamelaars<br />
ARCHISwaarnemingsnummer:<br />
130517<br />
Toponiem: Turfheide Plaats:<br />
Onbekend<br />
Coördinaten: 201765 / 362502<br />
Bodem: Vorstvaaggronden (Gwt: VII)<br />
Datering: Middeleeuwen<br />
Complextype: onbekend<br />
Economie: landbouwers<br />
ARCHISwaarnemingsnummer:<br />
130518<br />
Toponiem: Heide Plaats: Swalmen<br />
Coördinaten: 201020 / 361700<br />
Bodem: Bebouwing (Gwt: -)<br />
Datering: Steentijd<br />
Complextype: losse vondst<br />
Economie: jager-verzamelaars<br />
ARCHISwaarnemingsnummer:<br />
130518<br />
Toponiem: Heide Plaats: Swalmen<br />
Coördinaten: 201020 / 361700<br />
Bodem: Bebouwing (Gwt: -)<br />
Datering: Romeinse tijd<br />
Complextype: nederzetting<br />
Economie: landbouwers<br />
ARCHISwaarnemingsnummer:<br />
130518<br />
Toponiem: Heide Plaats: Swalmen<br />
Coördinaten: 201020 / 361700<br />
Bodem: Bebouwing (Gwt: -)<br />
Datering: Middeleeuwen Laat<br />
Complextype: onbekend<br />
Economie: landbouwers<br />
ARCHISwaarnemingsnummer:<br />
130518<br />
Toponiem: Heide Plaats: Swalmen<br />
Coördinaten: 201020 / 361700<br />
Bodem: Bebouwing (Gwt: -)<br />
Datering: Middeleeuwen Vroeg<br />
Complextype: onbekend<br />
Economie: landbouwers<br />
ARCHISwaarnemingsnummer:<br />
130518
RAAP-rapport 1741<br />
Toponiem: Heide Plaats: Swalmen<br />
Coördinaten: 201020 / 361700<br />
Bodem: Bebouwing (Gwt: -)<br />
Datering: Prehistorie<br />
Complextype: onbekend<br />
Economie: landbouwers<br />
ARCHISwaarnemingsnummer:<br />
130518<br />
Toponiem: Heide Plaats: Swalmen<br />
Coördinaten: 201020 / 361700<br />
Bodem: Bebouwing (Gwt: -)<br />
Datering: IJzertijd<br />
Complextype: onbekend<br />
Economie: landbouwers<br />
ARCHISwaarnemingsnummer:<br />
130522<br />
Toponiem: Swalmen Plaats:<br />
Onbekend<br />
Coördinaten: 200640 / 361290<br />
Bodem: Poldervaaggronden (oud)<br />
(Gwt: III)<br />
Datering: Middeleeuwen Laat<br />
Complextype: onbekend<br />
Economie: landbouwers<br />
ARCHISwaarnemingsnummer:<br />
130523<br />
Toponiem: Asseltseweg Plaats:<br />
Swalmen<br />
Coördinaten: 199500 / 360085<br />
Bodem: Radebrikgronden (Gwt: VII)<br />
Datering: Steentijd<br />
Complextype: losse vondst<br />
Economie: jager-verzamelaars<br />
ARCHISwaarnemingsnummer:<br />
130523<br />
Toponiem: Asseltseweg Plaats:<br />
Swalmen<br />
Coördinaten: 199500 / 360085<br />
Bodem: Radebrikgronden (Gwt: VII)<br />
Datering: Middeleeuwen Vroeg<br />
Complextype: onbekend<br />
Economie: landbouwers<br />
ARCHISwaarnemingsnummer:<br />
130523<br />
Toponiem: Asseltseweg Plaats:<br />
Swalmen<br />
Coördinaten: 199500 / 360085<br />
Bodem: Radebrikgronden (Gwt: VII)<br />
Datering: Neolithicum<br />
Complextype: onbekend<br />
Economie: landbouwers<br />
322<br />
ARCHISwaarnemingsnummer:<br />
130523<br />
Toponiem: Asseltseweg Plaats:<br />
Swalmen<br />
Coördinaten: 199500 / 360085<br />
Bodem: Radebrikgronden (Gwt: VII)<br />
Datering: Romeinse tijd<br />
Complextype: onbekend<br />
Economie: landbouwers<br />
ARCHISwaarnemingsnummer:<br />
130523<br />
Toponiem: Asseltseweg Plaats:<br />
Swalmen<br />
Coördinaten: 199500 / 360085<br />
Bodem: Radebrikgronden (Gwt: VII)<br />
Datering: Middeleeuwen Laat<br />
Complextype: onbekend<br />
Economie: landbouwers<br />
ARCHISwaarnemingsnummer:<br />
130524<br />
Toponiem: Turfheide Plaats:<br />
Onbekend<br />
Coördinaten: 201551 / 362599<br />
Bodem: Rooibrikgronden (Gwt: VII)<br />
Datering: Mesolithicum<br />
Complextype: losse vondst<br />
Economie: jager-verzamelaars<br />
ARCHISwaarnemingsnummer:<br />
130524<br />
Toponiem: Turfheide Plaats:<br />
Onbekend<br />
Coördinaten: 201551 / 362599<br />
Bodem: Rooibrikgronden (Gwt: VII)<br />
Datering: Steentijd<br />
Complextype: losse vondst<br />
Economie: jager-verzamelaars<br />
ARCHISwaarnemingsnummer:<br />
130524<br />
Toponiem: Turfhei; Heide Noord<br />
Plaats: Swalmen<br />
Coördinaten: 201551 / 362599<br />
Bodem: Rooibrikgronden (Gwt: VII)<br />
Datering: Romeinse tijd<br />
Complextype: onbekend<br />
Economie: landbouwers<br />
ARCHISwaarnemingsnummer:<br />
130525<br />
Toponiem: Turfhei; Heide Noord<br />
Plaats: Swalmen
RAAP-rapport 1741<br />
Coördinaten: 201501 / 362455<br />
Bodem: Rooibrikgronden (Gwt: VII)<br />
Datering: Mesolithicum<br />
Complextype: losse vondst<br />
Economie: jager-verzamelaars<br />
ARCHISwaarnemingsnummer:<br />
130525<br />
Toponiem: Turfheide Plaats:<br />
Swalmen<br />
Coördinaten: 201501 / 362455<br />
Bodem: Rooibrikgronden (Gwt: VII)<br />
Datering: Steentijd<br />
Complextype: losse vondst<br />
Economie: jager-verzamelaars<br />
ARCHISwaarnemingsnummer:<br />
130525<br />
Toponiem: Turfheide Plaats:<br />
Swalmen<br />
Coördinaten: 201501 / 362455<br />
Bodem: Rooibrikgronden (Gwt: VII)<br />
Datering: Prehistorie<br />
Complextype: onbekend<br />
Economie: landbouwers<br />
ARCHISwaarnemingsnummer:<br />
130525<br />
Toponiem: Turfheide Plaats:<br />
Swalmen<br />
Coördinaten: 201501 / 362455<br />
Bodem: Rooibrikgronden (Gwt: VII)<br />
Datering: Romeinse tijd<br />
Complextype: onbekend<br />
Economie: landbouwers<br />
ARCHISwaarnemingsnummer:<br />
130525<br />
Toponiem: Turfheide Plaats:<br />
Swalmen<br />
Coördinaten: 201501 / 362455<br />
Bodem: Rooibrikgronden (Gwt: VII)<br />
Datering: Neolithicum<br />
Complextype: onbekend<br />
Economie: landbouwers<br />
ARCHISwaarnemingsnummer:<br />
130526<br />
Toponiem: Swalmdal Plaats:<br />
Swalmen<br />
Coördinaten: 199572 / 360253<br />
Bodem: Radebrikgronden (Gwt: VII)<br />
Datering: Steentijd<br />
Complextype: losse vondst<br />
Economie: jager-verzamelaars<br />
323<br />
ARCHISwaarnemingsnummer:<br />
130526<br />
Toponiem: Swalmdal Plaats:<br />
Swalmen<br />
Coördinaten: 199572 / 360253<br />
Bodem: Radebrikgronden (Gwt: VII)<br />
Datering: Middeleeuwen Vroeg<br />
Complextype: onbekend<br />
Economie: landbouwers<br />
ARCHISwaarnemingsnummer:<br />
130526<br />
Toponiem: Swalmdal Plaats:<br />
Swalmen<br />
Coördinaten: 199572 / 360253<br />
Bodem: Radebrikgronden (Gwt: VII)<br />
Datering: Romeinse tijd<br />
Complextype: onbekend<br />
Economie: landbouwers<br />
ARCHISwaarnemingsnummer:<br />
130526<br />
Toponiem: Swalmdal Plaats:<br />
Swalmen<br />
Coördinaten: 199572 / 360253<br />
Bodem: Radebrikgronden (Gwt: VII)<br />
Datering: Middeleeuwen Laat<br />
Complextype: onbekend<br />
Economie: landbouwers<br />
ARCHISwaarnemingsnummer:<br />
130528<br />
Toponiem: Swalmen Plaats:<br />
Onbekend<br />
Coördinaten: 201480 / 362370<br />
Bodem: Vorstvaaggronden (Gwt: VII)<br />
Datering: Steentijd<br />
Complextype: losse vondst<br />
Economie: jager-verzamelaars<br />
ARCHISwaarnemingsnummer:<br />
130528<br />
Toponiem: Swalmen Plaats:<br />
Onbekend<br />
Coördinaten: 201480 / 362370<br />
Bodem: Vorstvaaggronden (Gwt: VII)<br />
Datering: IJzertijd<br />
Complextype: onbekend<br />
Economie: landbouwers<br />
ARCHISwaarnemingsnummer:<br />
130531<br />
Toponiem: Swalmen Plaats:<br />
Onbekend
RAAP-rapport 1741<br />
Coördinaten: 199480 / 359950<br />
Bodem: Radebrikgronden (Gwt: VII)<br />
Datering: Steentijd<br />
Complextype: losse vondst<br />
Economie: jager-verzamelaars<br />
ARCHISwaarnemingsnummer:<br />
130531<br />
Toponiem: Swalmen Plaats:<br />
Onbekend<br />
Coördinaten: 199480 / 359950<br />
Bodem: Radebrikgronden (Gwt: VII)<br />
Datering: Middeleeuwen Laat<br />
Complextype: onbekend<br />
Economie: landbouwers<br />
ARCHISwaarnemingsnummer:<br />
130532<br />
Toponiem: Swalmen Plaats:<br />
Onbekend<br />
Coördinaten: 199443 / 360103<br />
Bodem: Radebrikgronden (Gwt: VII)<br />
Datering: Steentijd<br />
Complextype: losse vondst<br />
Economie: jager-verzamelaars<br />
ARCHISwaarnemingsnummer:<br />
130532<br />
Toponiem: Swalmen Plaats:<br />
Onbekend<br />
Coördinaten: 199443 / 360103<br />
Bodem: Radebrikgronden (Gwt: VII)<br />
Datering: Middeleeuwen Laat<br />
Complextype: onbekend<br />
Economie: landbouwers<br />
ARCHISwaarnemingsnummer:<br />
130533<br />
Toponiem: Station Plaats: Onbekend<br />
Coördinaten: 200010 / 360870<br />
Bodem: Bebouwing (Gwt: -)<br />
Datering: Steentijd<br />
Complextype: losse vondst<br />
Economie: jager-verzamelaars<br />
ARCHISwaarnemingsnummer:<br />
130533<br />
Toponiem: Station Plaats: Onbekend<br />
Coördinaten: 200010 / 360870<br />
Bodem: Bebouwing (Gwt: -)<br />
Datering: Middeleeuwen Vroeg<br />
Complextype: onbekend<br />
Economie: landbouwers<br />
ARCHIS-<br />
324<br />
waarnemingsnummer: 130533<br />
Toponiem: Station Plaats: Onbekend<br />
Coördinaten: 200010 / 360870<br />
Bodem: Bebouwing (Gwt: -)<br />
Datering: Romeinse tijd<br />
Complextype: onbekend<br />
Economie: landbouwers<br />
ARCHISwaarnemingsnummer:<br />
130533<br />
Toponiem: Station Plaats: Onbekend<br />
Coördinaten: 200010 / 360870<br />
Bodem: Bebouwing (Gwt: -)<br />
Datering: Middeleeuwen<br />
Complextype: onbekend<br />
Economie: landbouwers<br />
ARCHISwaarnemingsnummer:<br />
130534<br />
Toponiem: Swalmen Plaats:<br />
Onbekend<br />
Coördinaten: 199970 / 360910<br />
Bodem: Bebouwing (Gwt: -)<br />
Datering: Steentijd<br />
Complextype: losse vondst<br />
Economie: jager-verzamelaars<br />
ARCHISwaarnemingsnummer:<br />
130534<br />
Toponiem: Swalmen Plaats:<br />
Onbekend<br />
Coördinaten: 199970 / 360910<br />
Bodem: Bebouwing (Gwt: -)<br />
Datering: Middeleeuwen Vroeg<br />
Complextype: onbekend<br />
Economie: landbouwers<br />
ARCHISwaarnemingsnummer:<br />
130534<br />
Toponiem: Swalmen Plaats:<br />
Onbekend<br />
Coördinaten: 199970 / 360910<br />
Bodem: Bebouwing (Gwt: -)<br />
Datering: Romeinse tijd<br />
Complextype: onbekend<br />
Economie: landbouwers<br />
ARCHISwaarnemingsnummer:<br />
130534<br />
Toponiem: Swalmen Plaats:<br />
Onbekend<br />
Coördinaten: 199970 / 360910<br />
Bodem: Bebouwing (Gwt: -)<br />
Datering: Middeleeuwen Laat<br />
Complextype: onbekend
RAAP-rapport 1741<br />
Economie: landbouwers<br />
ARCHISwaarnemingsnummer:<br />
130535<br />
Toponiem: Middelhoven Plaats:<br />
Swalmen<br />
Coördinaten: 199760 / 360660<br />
Bodem: Bebouwing (Gwt: -)<br />
Datering: Steentijd<br />
Complextype: losse vondst<br />
Economie: jager-verzamelaars<br />
ARCHISwaarnemingsnummer:<br />
130535<br />
Toponiem: Middelhoven Plaats:<br />
Swalmen<br />
Coördinaten: 199760 / 360660<br />
Bodem: Bebouwing (Gwt: -)<br />
Datering: Middeleeuwen Vroeg<br />
Complextype: graf<br />
Economie: landbouwers<br />
ARCHISwaarnemingsnummer:<br />
130535<br />
Toponiem: Middelhoven Plaats:<br />
Swalmen<br />
Coördinaten: 199760 / 360660<br />
Bodem: Bebouwing (Gwt: -)<br />
Datering: IJzertijd<br />
Complextype: nederzetting<br />
Economie: landbouwers<br />
ARCHISwaarnemingsnummer:<br />
130535<br />
Toponiem: Fabriek Plaats:<br />
Onbekend<br />
Coördinaten: 199760 / 360660<br />
Bodem: Bebouwing (Gwt: -)<br />
Datering: Prehistorie<br />
Complextype: onbekend<br />
Economie: landbouwers<br />
ARCHISwaarnemingsnummer:<br />
130536<br />
Toponiem: Plaats:<br />
Coördinaten: 200660 / 361370<br />
Bodem: Poldervaaggronden (oud)<br />
(Gwt: III)<br />
Datering: Nieuwe tijd<br />
Complextype: onbekend<br />
Economie: landbouwers<br />
ARCHISwaarnemingsnummer:<br />
130775<br />
Toponiem: Asselt Plaats: Asselt<br />
325<br />
Coördinaten: 199400 / 359800<br />
Bodem: Radebrikgronden (Gwt: VII)<br />
Datering: Steentijd<br />
Complextype: losse vondst<br />
Economie: jager-verzamelaars<br />
ARCHISwaarnemingsnummer:<br />
130775<br />
Toponiem: Asselt Plaats: Asselt<br />
Coördinaten: 199400 / 359800<br />
Bodem: Radebrikgronden (Gwt: VII)<br />
Datering: Neolithicum<br />
Complextype: losse vondst<br />
Economie: jager-verzamelaars<br />
ARCHISwaarnemingsnummer:<br />
130775<br />
Toponiem: Asselt Plaats: Asselt<br />
Coördinaten: 199400 / 359800<br />
Bodem: Radebrikgronden (Gwt: VII)<br />
Datering: Middeleeuwen Laat<br />
Complextype: onbekend<br />
Economie: landbouwers<br />
ARCHISwaarnemingsnummer:<br />
130775<br />
Toponiem: Asselt Plaats: Asselt<br />
Coördinaten: 199400 / 359800<br />
Bodem: Radebrikgronden (Gwt: VII)<br />
Datering: Middeleeuwen Vroeg<br />
Complextype: onbekend<br />
Economie: landbouwers<br />
ARCHISwaarnemingsnummer:<br />
130776<br />
Toponiem: Asselt Plaats: Asselt<br />
Coördinaten: 199290 / 359500<br />
Bodem: Radebrikgronden (Gwt: VII)<br />
Datering: Steentijd<br />
Complextype: losse vondst<br />
Economie: jager-verzamelaars<br />
ARCHISwaarnemingsnummer:<br />
130776<br />
Toponiem: Asselt Plaats: Asselt<br />
Coördinaten: 199290 / 359500<br />
Bodem: Radebrikgronden (Gwt: VII)<br />
Datering: Middeleeuwen Laat<br />
Complextype: onbekend<br />
Economie: landbouwers<br />
ARCHISwaarnemingsnummer:<br />
130776<br />
Toponiem: Asselt Plaats: Asselt<br />
Coördinaten: 199290 / 359500
RAAP-rapport 1741<br />
Bodem: Radebrikgronden (Gwt: VII)<br />
Datering: Middeleeuwen Vroeg<br />
Complextype: onbekend<br />
Economie: landbouwers<br />
ARCHISwaarnemingsnummer:<br />
130776<br />
Toponiem: Asselt Plaats: Asselt<br />
Coördinaten: 199290 / 359500<br />
Bodem: Radebrikgronden (Gwt: VII)<br />
Datering: Romeinse tijd<br />
Complextype: onbekend<br />
Economie: landbouwers<br />
ARCHISwaarnemingsnummer:<br />
130777<br />
Toponiem: Asselt Plaats: Asselt<br />
Coördinaten: 199240 / 359450<br />
Bodem: Radebrikgronden (Gwt: VII)<br />
Datering: Steentijd<br />
Complextype: losse vondst<br />
Economie: jager-verzamelaars<br />
ARCHISwaarnemingsnummer:<br />
130777<br />
Toponiem: Asselt Plaats: Asselt<br />
Coördinaten: 199240 / 359450<br />
Bodem: Radebrikgronden (Gwt: VII)<br />
Datering: Middeleeuwen<br />
Complextype: onbekend<br />
Economie: landbouwers<br />
ARCHISwaarnemingsnummer:<br />
130777<br />
Toponiem: Asselt Plaats: Asselt<br />
Coördinaten: 199240 / 359450<br />
Bodem: Radebrikgronden (Gwt: VII)<br />
Datering: Romeinse tijd<br />
Complextype: onbekend<br />
Economie: landbouwers<br />
ARCHISwaarnemingsnummer:<br />
130778<br />
Toponiem: Asselt Plaats: Asselt<br />
Coördinaten: 199240 / 359370<br />
Bodem: Radebrikgronden (Gwt: VII)<br />
Datering: Steentijd<br />
Complextype: losse vondst<br />
Economie: jager-verzamelaars<br />
ARCHISwaarnemingsnummer:<br />
130778<br />
Toponiem: Asselt Plaats: Asselt<br />
Coördinaten: 199240 / 359370<br />
Bodem: Radebrikgronden (Gwt: VII)<br />
326<br />
Datering: Middeleeuwen Laat<br />
Complextype: onbekend<br />
Economie: landbouwers<br />
ARCHISwaarnemingsnummer:<br />
130778<br />
Toponiem: Asselt Plaats: Asselt<br />
Coördinaten: 199240 / 359370<br />
Bodem: Radebrikgronden (Gwt: VII)<br />
Datering: Middeleeuwen Vroeg<br />
Complextype: onbekend<br />
Economie: landbouwers<br />
ARCHISwaarnemingsnummer:<br />
130778<br />
Toponiem: Asselt Plaats: Asselt<br />
Coördinaten: 199240 / 359370<br />
Bodem: Radebrikgronden (Gwt: VII)<br />
Datering: Romeinse tijd<br />
Complextype: onbekend<br />
Economie: landbouwers<br />
ARCHISwaarnemingsnummer:<br />
130779<br />
Toponiem: Asselt Plaats: Asselt<br />
Coördinaten: 199220 / 359280<br />
Bodem: Radebrikgronden (Gwt: VII)<br />
Datering: Steentijd<br />
Complextype: losse vondst<br />
Economie: jager-verzamelaars<br />
ARCHISwaarnemingsnummer:<br />
130779<br />
Toponiem: Asselt Plaats: Asselt<br />
Coördinaten: 199220 / 359280<br />
Bodem: Radebrikgronden (Gwt: VII)<br />
Datering: Neolithicum<br />
Complextype: losse vondst<br />
Economie: jager-verzamelaars<br />
ARCHISwaarnemingsnummer:<br />
130779<br />
Toponiem: Asselt Plaats: Asselt<br />
Coördinaten: 199220 / 359280<br />
Bodem: Radebrikgronden (Gwt: VII)<br />
Datering: Middeleeuwen Laat<br />
Complextype: onbekend<br />
Economie: landbouwers<br />
ARCHISwaarnemingsnummer:<br />
130779<br />
Toponiem: Asselt Plaats: Asselt<br />
Coördinaten: 199220 / 359280<br />
Bodem: Radebrikgronden (Gwt: VII)<br />
Datering: Middeleeuwen Vroeg
RAAP-rapport 1741<br />
Complextype: onbekend<br />
Economie: landbouwers<br />
ARCHISwaarnemingsnummer:<br />
130779<br />
Toponiem: Asselt Plaats: Asselt<br />
Coördinaten: 199220 / 359280<br />
Bodem: Radebrikgronden (Gwt: VII)<br />
Datering: Prehistorie<br />
Complextype: onbekend<br />
Economie: landbouwers<br />
ARCHISwaarnemingsnummer:<br />
130779<br />
Toponiem: Asselt Plaats: Asselt<br />
Coördinaten: 199220 / 359280<br />
Bodem: Radebrikgronden (Gwt: VII)<br />
Datering: Romeinse tijd<br />
Complextype: onbekend<br />
Economie: landbouwers<br />
ARCHISwaarnemingsnummer:<br />
130779<br />
Toponiem: Asselt Plaats: Asselt<br />
Coördinaten: 199220 / 359280<br />
Bodem: Radebrikgronden (Gwt: VII)<br />
Datering: IJzertijd<br />
Complextype: onbekend<br />
Economie: landbouwers<br />
ARCHISwaarnemingsnummer:<br />
130780<br />
Toponiem: Syperhof Plaats:<br />
<strong>Roermond</strong><br />
Coördinaten: 199110 / 359050<br />
Bodem: Radebrikgronden (Gwt: VII)<br />
Datering: Steentijd<br />
Complextype: losse vondst<br />
Economie: jager-verzamelaars<br />
ARCHISwaarnemingsnummer:<br />
130780<br />
Toponiem: Syperhof Plaats:<br />
<strong>Roermond</strong><br />
Coördinaten: 199110 / 359050<br />
Bodem: Radebrikgronden (Gwt: VII)<br />
Datering: Middeleeuwen<br />
Complextype: onbekend<br />
Economie: landbouwers<br />
ARCHISwaarnemingsnummer:<br />
130780<br />
Toponiem: Syperhof Plaats:<br />
<strong>Roermond</strong><br />
Coördinaten: 199110 / 359050<br />
327<br />
Bodem: Radebrikgronden (Gwt: VII)<br />
Datering: Middeleeuwen Vroeg<br />
Complextype: onbekend<br />
Economie: landbouwers<br />
ARCHISwaarnemingsnummer:<br />
130780<br />
Toponiem: Syperhof Plaats:<br />
<strong>Roermond</strong><br />
Coördinaten: 199110 / 359050<br />
Bodem: Radebrikgronden (Gwt: VII)<br />
Datering: Prehistorie<br />
Complextype: onbekend<br />
Economie: landbouwers<br />
ARCHISwaarnemingsnummer:<br />
130780<br />
Toponiem: Syperhof Plaats:<br />
<strong>Roermond</strong><br />
Coördinaten: 199110 / 359050<br />
Bodem: Radebrikgronden (Gwt: VII)<br />
Datering: Romeinse tijd<br />
Complextype: onbekend<br />
Economie: landbouwers<br />
ARCHISwaarnemingsnummer:<br />
130781<br />
Toponiem: N271 Plaats: <strong>Roermond</strong><br />
Coördinaten: 199130 / 358770<br />
Bodem: Ooivaaggronden (oud) (Gwt:<br />
VII)<br />
Datering: Steentijd<br />
Complextype: losse vondst<br />
Economie: jager-verzamelaars<br />
ARCHISwaarnemingsnummer:<br />
130781<br />
Toponiem: N271 Plaats: <strong>Roermond</strong><br />
Coördinaten: 199130 / 358770<br />
Bodem: Ooivaaggronden (oud) (Gwt:<br />
VII)<br />
Datering: Middeleeuwen Vroeg<br />
Complextype: onbekend<br />
Economie: landbouwers<br />
ARCHISwaarnemingsnummer:<br />
130782<br />
Toponiem: N271 Plaats: <strong>Roermond</strong><br />
Coördinaten: 199200 / 358540<br />
Bodem: Ooivaaggronden (oud) (Gwt:<br />
VII)<br />
Datering: Steentijd<br />
Complextype: losse vondst<br />
Economie: jager-verzamelaars
RAAP-rapport 1741<br />
ARCHISwaarnemingsnummer:<br />
130782<br />
Toponiem: N271 Plaats: <strong>Roermond</strong><br />
Coördinaten: 199200 / 358540<br />
Bodem: Ooivaaggronden (oud) (Gwt:<br />
VII)<br />
Datering: Neolithicum<br />
Complextype: losse vondst<br />
Economie: jager-verzamelaars<br />
ARCHISwaarnemingsnummer:<br />
130782<br />
Toponiem: N271 Plaats: <strong>Roermond</strong><br />
Coördinaten: 199200 / 358540<br />
Bodem: Ooivaaggronden (oud) (Gwt:<br />
VII)<br />
Datering: Middeleeuwen Laat<br />
Complextype: onbekend<br />
Economie: landbouwers<br />
ARCHISwaarnemingsnummer:<br />
130782<br />
Toponiem: N271 Plaats: <strong>Roermond</strong><br />
Coördinaten: 199200 / 358540<br />
Bodem: Ooivaaggronden (oud) (Gwt:<br />
VII)<br />
Datering: Middeleeuwen Vroeg<br />
Complextype: onbekend<br />
Economie: landbouwers<br />
ARCHISwaarnemingsnummer:<br />
130783<br />
Toponiem: Leygraaf Plaats:<br />
<strong>Roermond</strong><br />
Coördinaten: 199550 / 357740<br />
Bodem: Radebrikgronden (Gwt: VII)<br />
Datering: Steentijd<br />
Complextype: losse vondst<br />
Economie: jager-verzamelaars<br />
ARCHISwaarnemingsnummer:<br />
130783<br />
Toponiem: Leygraaf Plaats:<br />
<strong>Roermond</strong><br />
Coördinaten: 199550 / 357740<br />
Bodem: Radebrikgronden (Gwt: VII)<br />
Datering: Middeleeuwen Vroeg<br />
Complextype: onbekend<br />
Economie: landbouwers<br />
ARCHISwaarnemingsnummer:<br />
130784<br />
Toponiem: Plaats: <strong>Roermond</strong><br />
Coördinaten: 199740 / 357340<br />
Bodem: Radebrikgronden (Gwt: VII)<br />
328<br />
Datering: Neolithicum<br />
Complextype: losse vondst<br />
Economie: jager-verzamelaars<br />
ARCHISwaarnemingsnummer:<br />
130784<br />
Toponiem: Plaats: <strong>Roermond</strong><br />
Coördinaten: 199740 / 357340<br />
Bodem: Radebrikgronden (Gwt: VII)<br />
Datering: Steentijd<br />
Complextype: losse vondst<br />
Economie: jager-verzamelaars<br />
ARCHISwaarnemingsnummer:<br />
130784<br />
Toponiem: Plaats: <strong>Roermond</strong><br />
Coördinaten: 199740 / 357340<br />
Bodem: Radebrikgronden (Gwt: VII)<br />
Datering: Middeleeuwen Laat<br />
Complextype: onbekend<br />
Economie: landbouwers<br />
ARCHISwaarnemingsnummer:<br />
130785<br />
Toponiem: Elmpterweg Plaats:<br />
<strong>Roermond</strong><br />
Coördinaten: 199740 / 357420<br />
Bodem: Radebrikgronden (Gwt: VII)<br />
Datering: Steentijd<br />
Complextype: losse vondst<br />
Economie: jager-verzamelaars<br />
ARCHISwaarnemingsnummer:<br />
130785<br />
Toponiem: Elmpterweg Plaats:<br />
<strong>Roermond</strong><br />
Coördinaten: 199740 / 357420<br />
Bodem: Radebrikgronden (Gwt: VII)<br />
Datering: Middeleeuwen<br />
Complextype: onbekend<br />
Economie: landbouwers<br />
ARCHISwaarnemingsnummer:<br />
130785<br />
Toponiem: Elmpterweg Plaats:<br />
<strong>Roermond</strong><br />
Coördinaten: 199740 / 357420<br />
Bodem: Radebrikgronden (Gwt: VII)<br />
Datering: Romeinse tijd<br />
Complextype: onbekend<br />
Economie: landbouwers<br />
ARCHISwaarnemingsnummer:<br />
130786<br />
Toponiem: Elmpterweg Plaats:
RAAP-rapport 1741<br />
<strong>Roermond</strong><br />
Coördinaten: 199710 / 357570<br />
Bodem: Radebrikgronden (Gwt: VII)<br />
Datering: Neolithicum<br />
Complextype: losse vondst<br />
Economie: jager-verzamelaars<br />
ARCHISwaarnemingsnummer:<br />
130786<br />
Toponiem: Elmpterweg Plaats:<br />
<strong>Roermond</strong><br />
Coördinaten: 199710 / 357570<br />
Bodem: Radebrikgronden (Gwt: VII)<br />
Datering: Middeleeuwen<br />
Complextype: onbekend<br />
Economie: landbouwers<br />
ARCHISwaarnemingsnummer:<br />
130787<br />
Toponiem: Oude Terbaanse Weg<br />
Plaats: <strong>Roermond</strong><br />
Coördinaten: 199100 / 354860<br />
Bodem: Radebrikgronden (Gwt: VII)<br />
Datering: Steentijd<br />
Complextype: losse vondst<br />
Economie: jager-verzamelaars<br />
ARCHISwaarnemingsnummer:<br />
130787<br />
Toponiem: Oude Terbaanse Weg<br />
Plaats: <strong>Roermond</strong><br />
Coördinaten: 199100 / 354860<br />
Bodem: Radebrikgronden (Gwt: VII)<br />
Datering: Bronstijd<br />
Complextype: onbekend<br />
Economie: landbouwers<br />
ARCHISwaarnemingsnummer:<br />
130787<br />
Toponiem: Oude Terbaanse Weg<br />
Plaats: <strong>Roermond</strong><br />
Coördinaten: 199100 / 354860<br />
Bodem: Radebrikgronden (Gwt: VII)<br />
Datering: Middeleeuwen Laat<br />
Complextype: onbekend<br />
Economie: landbouwers<br />
ARCHISwaarnemingsnummer:<br />
130787<br />
Toponiem: Oude Terbaanse Weg<br />
Plaats: <strong>Roermond</strong><br />
Coördinaten: 199100 / 354860<br />
Bodem: Radebrikgronden (Gwt: VII)<br />
Datering: Middeleeuwen Vroeg<br />
Complextype: onbekend<br />
Economie: landbouwers<br />
329<br />
ARCHISwaarnemingsnummer:<br />
130788<br />
Toponiem: N271 Plaats: <strong>Roermond</strong><br />
Coördinaten: 198930 / 354980<br />
Bodem: Holtpodzolgronden (Gwt: VII)<br />
Datering: Steentijd<br />
Complextype: losse vondst<br />
Economie: jager-verzamelaars<br />
ARCHISwaarnemingsnummer:<br />
130788<br />
Toponiem: N271 Plaats: <strong>Roermond</strong><br />
Coördinaten: 198930 / 354980<br />
Bodem: Holtpodzolgronden (Gwt: VII)<br />
Datering: Middeleeuwen<br />
Complextype: onbekend<br />
Economie: landbouwers<br />
ARCHISwaarnemingsnummer:<br />
130788<br />
Toponiem: N271 Plaats: <strong>Roermond</strong><br />
Coördinaten: 198930 / 354980<br />
Bodem: Holtpodzolgronden (Gwt: VII)<br />
Datering: Middeleeuwen Vroeg<br />
Complextype: onbekend<br />
Economie: landbouwers<br />
ARCHISwaarnemingsnummer:<br />
130788<br />
Toponiem: N271 Plaats: <strong>Roermond</strong><br />
Coördinaten: 198930 / 354980<br />
Bodem: Holtpodzolgronden (Gwt: VII)<br />
Datering: Prehistorie<br />
Complextype: onbekend<br />
Economie: landbouwers<br />
ARCHISwaarnemingsnummer:<br />
130789<br />
Toponiem: Maasnielder Plaats:<br />
<strong>Roermond</strong><br />
Coördinaten: 198940 / 354670<br />
Bodem: Radebrikgronden (Gwt: VII)<br />
Datering: Steentijd<br />
Complextype: losse vondst<br />
Economie: jager-verzamelaars<br />
ARCHISwaarnemingsnummer:<br />
130789<br />
Toponiem: Maasnielder Plaats:<br />
<strong>Roermond</strong><br />
Coördinaten: 198940 / 354670<br />
Bodem: Radebrikgronden (Gwt: VII)<br />
Datering: Middeleeuwen<br />
Complextype: onbekend
RAAP-rapport 1741<br />
Economie: landbouwers<br />
ARCHISwaarnemingsnummer:<br />
130789<br />
Toponiem: Maasnielder Plaats:<br />
<strong>Roermond</strong><br />
Coördinaten: 198940 / 354670<br />
Bodem: Radebrikgronden (Gwt: VII)<br />
Datering: Middeleeuwen Vroeg<br />
Complextype: onbekend<br />
Economie: landbouwers<br />
ARCHISwaarnemingsnummer:<br />
130789<br />
Toponiem: Maasnielder Plaats:<br />
<strong>Roermond</strong><br />
Coördinaten: 198940 / 354670<br />
Bodem: Radebrikgronden (Gwt: VII)<br />
Datering: Romeinse tijd<br />
Complextype: onbekend<br />
Economie: landbouwers<br />
ARCHISwaarnemingsnummer:<br />
130789<br />
Toponiem: Plaats:<br />
Coördinaten: 198940 / 354670<br />
Bodem: Radebrikgronden (Gwt: VII)<br />
Datering: Nieuwe tijd<br />
Complextype: onbekend<br />
Economie: landbouwers<br />
ARCHISwaarnemingsnummer:<br />
130790<br />
Toponiem: Oude Terbaanse Weg<br />
Plaats: <strong>Roermond</strong><br />
Coördinaten: 199540 / 355190<br />
Bodem: Daalbrikgronden (Gwt: VII)<br />
Datering: Steentijd<br />
Complextype: losse vondst<br />
Economie: jager-verzamelaars<br />
ARCHISwaarnemingsnummer:<br />
130790<br />
Toponiem: Oude Terbaanse Weg<br />
Plaats: <strong>Roermond</strong><br />
Coördinaten: 199540 / 355190<br />
Bodem: Daalbrikgronden (Gwt: VII)<br />
Datering: Middeleeuwen Laat<br />
Complextype: onbekend<br />
Economie: landbouwers<br />
ARCHISwaarnemingsnummer:<br />
130790<br />
Toponiem: Oude Terbaanse Weg<br />
Plaats: <strong>Roermond</strong><br />
330<br />
Coördinaten: 199540 / 355190<br />
Bodem: Daalbrikgronden (Gwt: VII)<br />
Datering: Middeleeuwen Vroeg<br />
Complextype: onbekend<br />
Economie: landbouwers<br />
ARCHISwaarnemingsnummer:<br />
130790<br />
Toponiem: Oude Terbaanse Weg<br />
Plaats: <strong>Roermond</strong><br />
Coördinaten: 199540 / 355190<br />
Bodem: Daalbrikgronden (Gwt: VII)<br />
Datering: Romeinse tijd<br />
Complextype: onbekend<br />
Economie: landbouwers<br />
ARCHISwaarnemingsnummer:<br />
130873<br />
Toponiem: Leygraaf Plaats:<br />
<strong>Roermond</strong><br />
Coördinaten: 199235 / 358560<br />
Bodem: Radebrikgronden (Gwt: VII)<br />
Datering: Steentijd<br />
Complextype: losse vondst<br />
Economie: jager-verzamelaars<br />
ARCHISwaarnemingsnummer:<br />
130873<br />
Toponiem: Leygraaf Plaats:<br />
<strong>Roermond</strong><br />
Coördinaten: 199235 / 358560<br />
Bodem: Radebrikgronden (Gwt: VII)<br />
Datering: Neolithicum<br />
Complextype: losse vondst<br />
Economie: jager-verzamelaars<br />
ARCHISwaarnemingsnummer:<br />
130873<br />
Toponiem: Leygraaf Plaats:<br />
<strong>Roermond</strong><br />
Coördinaten: 199235 / 358560<br />
Bodem: Radebrikgronden (Gwt: VII)<br />
Datering: Middeleeuwen Laat<br />
Complextype: onbekend<br />
Economie: landbouwers<br />
ARCHISwaarnemingsnummer:<br />
130873<br />
Toponiem: Leygraaf Plaats:<br />
<strong>Roermond</strong><br />
Coördinaten: 199235 / 358560<br />
Bodem: Radebrikgronden (Gwt: VII)<br />
Datering: Middeleeuwen Vroeg<br />
Complextype: onbekend<br />
Economie: landbouwers
RAAP-rapport 1741<br />
ARCHISwaarnemingsnummer:<br />
130873<br />
Toponiem: Leygraaf Plaats:<br />
<strong>Roermond</strong><br />
Coördinaten: 199235 / 358560<br />
Bodem: Radebrikgronden (Gwt: VII)<br />
Datering: Prehistorie<br />
Complextype: onbekend<br />
Economie: landbouwers<br />
ARCHISwaarnemingsnummer:<br />
130874<br />
Toponiem: Intratuin Plaats:<br />
<strong>Roermond</strong><br />
Coördinaten: 199750 / 357450<br />
Bodem: Radebrikgronden (Gwt: VII)<br />
Datering: Steentijd<br />
Complextype: losse vondst<br />
Economie: jager-verzamelaars<br />
ARCHISwaarnemingsnummer:<br />
130874<br />
Toponiem: Intratuin Plaats:<br />
<strong>Roermond</strong><br />
Coördinaten: 199750 / 357450<br />
Bodem: Radebrikgronden (Gwt: VII)<br />
Datering: Romeinse tijd<br />
Complextype: nederzetting<br />
Economie: landbouwers<br />
ARCHISwaarnemingsnummer:<br />
130874<br />
Toponiem: Intratuin Plaats:<br />
<strong>Roermond</strong><br />
Coördinaten: 199750 / 357450<br />
Bodem: Radebrikgronden (Gwt: VII)<br />
Datering: IJzertijd<br />
Complextype: onbekend<br />
Economie: landbouwers<br />
ARCHISwaarnemingsnummer:<br />
130874<br />
Toponiem: Intratuin Plaats:<br />
<strong>Roermond</strong><br />
Coördinaten: 199750 / 357450<br />
Bodem: Radebrikgronden (Gwt: VII)<br />
Datering: Middeleeuwen<br />
Complextype: onbekend<br />
Economie: landbouwers<br />
ARCHISwaarnemingsnummer:<br />
130874<br />
Toponiem: Intratuin Plaats:<br />
<strong>Roermond</strong><br />
331<br />
Coördinaten: 199750 / 357450<br />
Bodem: Radebrikgronden (Gwt: VII)<br />
Datering: Middeleeuwen Laat<br />
Complextype: onbekend<br />
Economie: landbouwers<br />
ARCHISwaarnemingsnummer:<br />
130874<br />
Toponiem: Intratuin Plaats:<br />
<strong>Roermond</strong><br />
Coördinaten: 199750 / 357450<br />
Bodem: Radebrikgronden (Gwt: VII)<br />
Datering: Prehistorie<br />
Complextype: onbekend<br />
Economie: landbouwers<br />
ARCHISwaarnemingsnummer:<br />
130874<br />
Toponiem: Plaats:<br />
Coördinaten: 199750 / 357450<br />
Bodem: Radebrikgronden (Gwt: VII)<br />
Datering: Nieuwe tijd<br />
Complextype: onbekend<br />
Economie: landbouwers<br />
ARCHISwaarnemingsnummer:<br />
130875<br />
Toponiem: -Kilometerpaal 50 Plaats:<br />
Swalmen<br />
Coördinaten: 199254 / 359260<br />
Bodem: Radebrikgronden (Gwt: VII)<br />
Datering: Steentijd<br />
Complextype: losse vondst<br />
Economie: jager-verzamelaars<br />
ARCHISwaarnemingsnummer:<br />
130875<br />
Toponiem: -Kilometerpaal 50 Plaats:<br />
Swalmen<br />
Coördinaten: 199254 / 359260<br />
Bodem: Radebrikgronden (Gwt: VII)<br />
Datering: Middeleeuwen<br />
Complextype: onbekend<br />
Economie: landbouwers<br />
ARCHISwaarnemingsnummer:<br />
130876<br />
Toponiem: Plaats:<br />
Coördinaten: 199125 / 359260<br />
Bodem: Radebrikgronden (Gwt: VII)<br />
Datering: Steentijd<br />
Complextype: losse vondst<br />
Economie: jager-verzamelaars<br />
ARCHIS-
RAAP-rapport 1741<br />
waarnemingsnummer: 130876<br />
Toponiem: Plaats:<br />
Coördinaten: 199125 / 359260<br />
Bodem: Radebrikgronden (Gwt: VII)<br />
Datering: Middeleeuwen Laat<br />
Complextype: onbekend<br />
Economie: landbouwers<br />
ARCHISwaarnemingsnummer:<br />
130876<br />
Toponiem: Plaats:<br />
Coördinaten: 199125 / 359260<br />
Bodem: Radebrikgronden (Gwt: VII)<br />
Datering: Middeleeuwen Vroeg<br />
Complextype: onbekend<br />
Economie: landbouwers<br />
ARCHISwaarnemingsnummer:<br />
130877<br />
Toponiem: Kloosterhof Plaats:<br />
<strong>Roermond</strong><br />
Coördinaten: 199060 / 354856<br />
Bodem: Radebrikgronden (Gwt: VII)<br />
Datering: Middeleeuwen Laat<br />
Complextype: onbekend<br />
Economie: landbouwers<br />
ARCHISwaarnemingsnummer:<br />
130877<br />
Toponiem: Plaats:<br />
Coördinaten: 199060 / 354856<br />
Bodem: Radebrikgronden (Gwt: VII)<br />
Datering: Nieuwe tijd<br />
Complextype: onbekend<br />
Economie: landbouwers<br />
ARCHISwaarnemingsnummer:<br />
130878<br />
Toponiem: Kloosterhof Plaats:<br />
<strong>Roermond</strong><br />
Coördinaten: 199971 / 354977<br />
Bodem: Venige beekdalgronden (Gwt:<br />
II)<br />
Datering: Steentijd<br />
Complextype: losse vondst<br />
Economie: jager-verzamelaars<br />
ARCHISwaarnemingsnummer:<br />
130878<br />
Toponiem: Kloosterhof Plaats:<br />
<strong>Roermond</strong><br />
Coördinaten: 199971 / 354977<br />
Bodem: Venige beekdalgronden (Gwt:<br />
II)<br />
Datering: Middeleeuwen Laat<br />
332<br />
Complextype: onbekend<br />
Economie: landbouwers<br />
ARCHISwaarnemingsnummer:<br />
130878<br />
Toponiem: Plaats:<br />
Coördinaten: 199971 / 354977<br />
Bodem: Venige beekdalgronden (Gwt:<br />
II)<br />
Datering: Nieuwe tijd<br />
Complextype: onbekend<br />
Economie: landbouwers<br />
ARCHISwaarnemingsnummer:<br />
130879<br />
Toponiem: Spoorlijn Plaats:<br />
Swalmen<br />
Coördinaten: 199306 / 359640<br />
Bodem: Radebrikgronden (Gwt: VII)<br />
Datering: Prehistorie<br />
Complextype: onbekend<br />
Economie: landbouwers<br />
ARCHISwaarnemingsnummer:<br />
130880<br />
Toponiem: Leygraaf Plaats:<br />
<strong>Roermond</strong><br />
Coördinaten: 199285 / 358449<br />
Bodem: Radebrikgronden (Gwt: VII)<br />
Datering: Prehistorie<br />
Complextype: onbekend<br />
Economie: landbouwers<br />
ARCHISwaarnemingsnummer:<br />
130881<br />
Toponiem: Intratuin Plaats:<br />
<strong>Roermond</strong><br />
Coördinaten: 199679 / 357498<br />
Bodem: Radebrikgronden (Gwt: VII)<br />
Datering: Steentijd<br />
Complextype: losse vondst<br />
Economie: jager-verzamelaars<br />
ARCHISwaarnemingsnummer:<br />
130882<br />
Toponiem: Kloosterhof Plaats:<br />
<strong>Roermond</strong><br />
Coördinaten: 199710 / 354755<br />
Bodem: Venige beekdalgronden (Gwt:<br />
II)<br />
Datering: Steentijd<br />
Complextype: losse vondst<br />
Economie: jager-verzamelaars<br />
ARCHIS-
RAAP-rapport 1741<br />
waarnemingsnummer: 130882<br />
Toponiem: Kloosterhof Plaats:<br />
<strong>Roermond</strong><br />
Coördinaten: 199710 / 354755<br />
Bodem: Venige beekdalgronden (Gwt:<br />
II)<br />
Datering: Middeleeuwen Laat<br />
Complextype: onbekend<br />
Economie: landbouwers<br />
ARCHISwaarnemingsnummer:<br />
130883<br />
Toponiem: Kloosterhof Plaats:<br />
<strong>Roermond</strong><br />
Coördinaten: 199060 / 354856<br />
Bodem: Radebrikgronden (Gwt: VII)<br />
Datering: Steentijd<br />
Complextype: losse vondst<br />
Economie: jager-verzamelaars<br />
ARCHISwaarnemingsnummer:<br />
130884<br />
Toponiem: Straat Plaats: <strong>Roermond</strong><br />
Coördinaten: 199930 / 355590<br />
Bodem: Daalbrikgronden (Gwt: VII)<br />
Datering: Middeleeuwen Laat<br />
Complextype: onbekend<br />
Economie: landbouwers<br />
ARCHISwaarnemingsnummer:<br />
130884<br />
Toponiem: Straat Plaats: <strong>Roermond</strong><br />
Coördinaten: 199930 / 355590<br />
Bodem: Daalbrikgronden (Gwt: VII)<br />
Datering: Middeleeuwen Vroeg<br />
Complextype: onbekend<br />
Economie: landbouwers<br />
ARCHISwaarnemingsnummer:<br />
130885<br />
Toponiem: Straat Plaats: <strong>Roermond</strong><br />
Coördinaten: 199980 / 355600<br />
Bodem: Daalbrikgronden (Gwt: VII)<br />
Datering: Mesolithicum<br />
Complextype: losse vondst<br />
Economie: jager-verzamelaars<br />
ARCHISwaarnemingsnummer:<br />
130885<br />
Toponiem: Straat Plaats: <strong>Roermond</strong><br />
Coördinaten: 199980 / 355600<br />
Bodem: Daalbrikgronden (Gwt: VII)<br />
Datering: Steentijd<br />
Complextype: losse vondst<br />
Economie: jager-verzamelaars<br />
333<br />
ARCHISwaarnemingsnummer:<br />
130885<br />
Toponiem: Straat Plaats: <strong>Roermond</strong><br />
Coördinaten: 199980 / 355600<br />
Bodem: Daalbrikgronden (Gwt: VII)<br />
Datering: Middeleeuwen Laat<br />
Complextype: onbekend<br />
Economie: landbouwers<br />
ARCHISwaarnemingsnummer:<br />
130886<br />
Toponiem: Straat Plaats: <strong>Roermond</strong><br />
Coördinaten: 200030 / 355770<br />
Bodem: Daalbrikgronden (Gwt: VII)<br />
Datering: Steentijd<br />
Complextype: losse vondst<br />
Economie: jager-verzamelaars<br />
ARCHISwaarnemingsnummer:<br />
130886<br />
Toponiem: Straat Plaats: <strong>Roermond</strong><br />
Coördinaten: 200030 / 355770<br />
Bodem: Daalbrikgronden (Gwt: VII)<br />
Datering: IJzertijd<br />
Complextype: onbekend<br />
Economie: landbouwers<br />
ARCHISwaarnemingsnummer:<br />
130886<br />
Toponiem: Straat Plaats: <strong>Roermond</strong><br />
Coördinaten: 200030 / 355770<br />
Bodem: Daalbrikgronden (Gwt: VII)<br />
Datering: Middeleeuwen<br />
Complextype: onbekend<br />
Economie: landbouwers<br />
ARCHISwaarnemingsnummer:<br />
130886<br />
Toponiem: Straat Plaats: <strong>Roermond</strong><br />
Coördinaten: 200030 / 355770<br />
Bodem: Daalbrikgronden (Gwt: VII)<br />
Datering: Middeleeuwen Laat<br />
Complextype: onbekend<br />
Economie: landbouwers<br />
ARCHISwaarnemingsnummer:<br />
130887<br />
Toponiem: Leijgraaf Plaats:<br />
<strong>Roermond</strong><br />
Coördinaten: 200040 / 355870<br />
Bodem: Daalbrikgronden (Gwt: VII)<br />
Datering: Middeleeuwen<br />
Complextype: onbekend<br />
Economie: landbouwers
RAAP-rapport 1741<br />
ARCHISwaarnemingsnummer:<br />
130888<br />
Toponiem: Laatweg Plaats:<br />
<strong>Roermond</strong><br />
Coördinaten: 199760 / 357130<br />
Bodem: Radebrikgronden (Gwt: VII)<br />
Datering: Steentijd<br />
Complextype: losse vondst<br />
Economie: jager-verzamelaars<br />
ARCHISwaarnemingsnummer:<br />
130888<br />
Toponiem: Laatweg Plaats:<br />
<strong>Roermond</strong><br />
Coördinaten: 199760 / 357130<br />
Bodem: Radebrikgronden (Gwt: VII)<br />
Datering: Romeinse tijd<br />
Complextype: onbekend<br />
Economie: landbouwers<br />
ARCHISwaarnemingsnummer:<br />
130889<br />
Toponiem: Tegelerije Plaats:<br />
<strong>Roermond</strong><br />
Coördinaten: 199810 / 357750<br />
Bodem: Radebrikgronden (Gwt: VII)<br />
Datering: Steentijd<br />
Complextype: losse vondst<br />
Economie: jager-verzamelaars<br />
ARCHISwaarnemingsnummer:<br />
130889<br />
Toponiem: Tegelerije Plaats:<br />
<strong>Roermond</strong><br />
Coördinaten: 199810 / 357750<br />
Bodem: Radebrikgronden (Gwt: VII)<br />
Datering: Middeleeuwen Laat<br />
Complextype: onbekend<br />
Economie: landbouwers<br />
ARCHISwaarnemingsnummer:<br />
130889<br />
Toponiem: Tegelerije Plaats:<br />
<strong>Roermond</strong><br />
Coördinaten: 199810 / 357750<br />
Bodem: Radebrikgronden (Gwt: VII)<br />
Datering: Romeinse tijd<br />
Complextype: onbekend<br />
Economie: landbouwers<br />
ARCHISwaarnemingsnummer:<br />
130890<br />
Toponiem: Heidebaan Plaats:<br />
<strong>Roermond</strong><br />
334<br />
Coördinaten: 198840 / 354470<br />
Bodem: Bebouwing (Gwt: -)<br />
Datering: Neolithicum<br />
Complextype: losse vondst<br />
Economie: jager-verzamelaars<br />
ARCHISwaarnemingsnummer:<br />
130891<br />
Toponiem: Intratuin Plaats:<br />
<strong>Roermond</strong><br />
Coördinaten: 199750 / 357450<br />
Bodem: Radebrikgronden (Gwt: VII)<br />
Datering: Romeinse tijd<br />
Complextype: nederzetting<br />
Economie: landbouwers<br />
ARCHISwaarnemingsnummer:<br />
130892<br />
Toponiem: Tegelerije Plaats:<br />
<strong>Roermond</strong><br />
Coördinaten: 199625 / 357700<br />
Bodem: Radebrikgronden (Gwt: VII)<br />
Datering: Steentijd<br />
Complextype: losse vondst<br />
Economie: jager-verzamelaars<br />
ARCHISwaarnemingsnummer:<br />
130893<br />
Toponiem: Kloosterhof Plaats:<br />
<strong>Roermond</strong><br />
Coördinaten: 199260 / 354900<br />
Bodem: Radebrikgronden (Gwt: VII)<br />
Datering: Steentijd<br />
Complextype: losse vondst<br />
Economie: jager-verzamelaars<br />
ARCHISwaarnemingsnummer:<br />
130893<br />
Toponiem: Kloosterhof Plaats:<br />
<strong>Roermond</strong><br />
Coördinaten: 199260 / 354900<br />
Bodem: Radebrikgronden (Gwt: VII)<br />
Datering: IJzertijd<br />
Complextype: onbekend<br />
Economie: landbouwers<br />
ARCHISwaarnemingsnummer:<br />
130893<br />
Toponiem: Kloosterhof Plaats:<br />
<strong>Roermond</strong><br />
Coördinaten: 199260 / 354900<br />
Bodem: Radebrikgronden (Gwt: VII)<br />
Datering: Middeleeuwen Laat<br />
Complextype: onbekend<br />
Economie: landbouwers
RAAP-rapport 1741<br />
ARCHISwaarnemingsnummer:<br />
130893<br />
Toponiem: Kloosterhof Plaats:<br />
<strong>Roermond</strong><br />
Coördinaten: 199260 / 354900<br />
Bodem: Radebrikgronden (Gwt: VII)<br />
Datering: Middeleeuwen Vroeg<br />
Complextype: onbekend<br />
Economie: landbouwers<br />
ARCHISwaarnemingsnummer:<br />
130893<br />
Toponiem: Kloosterhof Plaats:<br />
<strong>Roermond</strong><br />
Coördinaten: 199260 / 354900<br />
Bodem: Radebrikgronden (Gwt: VII)<br />
Datering: Romeinse tijd<br />
Complextype: onbekend<br />
Economie: landbouwers<br />
ARCHISwaarnemingsnummer:<br />
130893<br />
Toponiem: Plaats:<br />
Coördinaten: 199260 / 354900<br />
Bodem: Radebrikgronden (Gwt: VII)<br />
Datering: Nieuwe tijd<br />
Complextype: onbekend<br />
Economie: landbouwers<br />
ARCHISwaarnemingsnummer:<br />
130894<br />
Toponiem: Leijgraaf Plaats:<br />
<strong>Roermond</strong><br />
Coördinaten: 199235 / 358560<br />
Bodem: Radebrikgronden (Gwt: VII)<br />
Datering: IJzertijd<br />
Complextype: onbekend<br />
Economie: landbouwers<br />
ARCHISwaarnemingsnummer:<br />
130895<br />
Toponiem: N271 Plaats: Swalmen<br />
Coördinaten: 199125 / 358900<br />
Bodem: Ooivaaggronden (oud) (Gwt:<br />
VII)<br />
Datering: Steentijd<br />
Complextype: losse vondst<br />
Economie: jager-verzamelaars<br />
ARCHISwaarnemingsnummer:<br />
130895<br />
Toponiem: N271 Plaats: Swalmen<br />
Coördinaten: 199125 / 358900<br />
Bodem: Ooivaaggronden (oud) (Gwt:<br />
335<br />
VII)<br />
Datering: IJzertijd<br />
Complextype: onbekend<br />
Economie: landbouwers<br />
ARCHISwaarnemingsnummer:<br />
130895<br />
Toponiem: N271 Plaats: Swalmen<br />
Coördinaten: 199125 / 358900<br />
Bodem: Ooivaaggronden (oud) (Gwt:<br />
VII)<br />
Datering: Middeleeuwen Laat<br />
Complextype: onbekend<br />
Economie: landbouwers<br />
ARCHISwaarnemingsnummer:<br />
130895<br />
Toponiem: N271 Plaats: Swalmen<br />
Coördinaten: 199125 / 358900<br />
Bodem: Ooivaaggronden (oud) (Gwt:<br />
VII)<br />
Datering: Middeleeuwen Vroeg<br />
Complextype: onbekend<br />
Economie: landbouwers<br />
ARCHISwaarnemingsnummer:<br />
130895<br />
Toponiem: N271 Plaats: Swalmen<br />
Coördinaten: 199125 / 358900<br />
Bodem: Ooivaaggronden (oud) (Gwt:<br />
VII)<br />
Datering: Romeinse tijd<br />
Complextype: onbekend<br />
Economie: landbouwers<br />
ARCHISwaarnemingsnummer:<br />
131024<br />
Toponiem: Gerbergaweg Plaats:<br />
Merum<br />
Coördinaten: 195310 / 353545<br />
Bodem: Radebrikgronden (Gwt: VII)<br />
Datering: Steentijd<br />
Complextype: losse vondst<br />
Economie: jager-verzamelaars<br />
ARCHISwaarnemingsnummer:<br />
131025<br />
Toponiem: Gerbergaweg Plaats:<br />
Merum<br />
Coördinaten: 195310 / 353700<br />
Bodem: Radebrikgronden (Gwt: VII)<br />
Datering: Steentijd<br />
Complextype: losse vondst<br />
Economie: jager-verzamelaars
RAAP-rapport 1741<br />
ARCHISwaarnemingsnummer:<br />
131025<br />
Toponiem: Gerbergaweg Plaats:<br />
Merum<br />
Coördinaten: 195310 / 353700<br />
Bodem: Radebrikgronden (Gwt: VII)<br />
Datering: Middeleeuwen Laat<br />
Complextype: onbekend<br />
Economie: landbouwers<br />
ARCHISwaarnemingsnummer:<br />
131025<br />
Toponiem: Gerbergaweg Plaats:<br />
Merum<br />
Coördinaten: 195310 / 353700<br />
Bodem: Radebrikgronden (Gwt: VII)<br />
Datering: Middeleeuwen Vroeg<br />
Complextype: onbekend<br />
Economie: landbouwers<br />
ARCHISwaarnemingsnummer:<br />
131026<br />
Toponiem: Gerbergaweg Plaats:<br />
Merum<br />
Coördinaten: 195220 / 353610<br />
Bodem: Radebrikgronden (Gwt: VII)<br />
Datering: Neolithicum<br />
Complextype: losse vondst<br />
Economie: jager-verzamelaars<br />
ARCHISwaarnemingsnummer:<br />
131026<br />
Toponiem: Gerbergaweg Plaats:<br />
Merum<br />
Coördinaten: 195220 / 353610<br />
Bodem: Radebrikgronden (Gwt: VII)<br />
Datering: Middeleeuwen Laat<br />
Complextype: onbekend<br />
Economie: landbouwers<br />
ARCHISwaarnemingsnummer:<br />
131026<br />
Toponiem: Gerbergaweg Plaats:<br />
Merum<br />
Coördinaten: 195220 / 353610<br />
Bodem: Radebrikgronden (Gwt: VII)<br />
Datering: Middeleeuwen Vroeg<br />
Complextype: onbekend<br />
Economie: landbouwers<br />
ARCHISwaarnemingsnummer:<br />
131042<br />
Toponiem: Tegelereye Plaats:<br />
<strong>Roermond</strong><br />
Coördinaten: 199380 / 357850<br />
336<br />
Bodem: Poldervaaggronden (oud)<br />
(Gwt: V)<br />
Datering: Middeleeuwen Laat<br />
Complextype: onbekend<br />
Economie: landbouwers<br />
ARCHISwaarnemingsnummer:<br />
131043<br />
Toponiem: Tegelereye Plaats:<br />
<strong>Roermond</strong><br />
Coördinaten: 199370 / 357770<br />
Bodem: Poldervaaggronden (oud)<br />
(Gwt: V)<br />
Datering: Steentijd<br />
Complextype: losse vondst<br />
Economie: jager-verzamelaars<br />
ARCHISwaarnemingsnummer:<br />
131043<br />
Toponiem: Tegelereye Plaats:<br />
<strong>Roermond</strong><br />
Coördinaten: 199370 / 357770<br />
Bodem: Poldervaaggronden (oud)<br />
(Gwt: V)<br />
Datering: Middeleeuwen<br />
Complextype: onbekend<br />
Economie: landbouwers<br />
ARCHISwaarnemingsnummer:<br />
131043<br />
Toponiem: Tegelereye Plaats:<br />
<strong>Roermond</strong><br />
Coördinaten: 199370 / 357770<br />
Bodem: Poldervaaggronden (oud)<br />
(Gwt: V)<br />
Datering: Middeleeuwen Laat<br />
Complextype: onbekend<br />
Economie: landbouwers<br />
ARCHISwaarnemingsnummer:<br />
131043<br />
Toponiem: Tegelereye Plaats:<br />
<strong>Roermond</strong><br />
Coördinaten: 199370 / 357770<br />
Bodem: Poldervaaggronden (oud)<br />
(Gwt: V)<br />
Datering: Romeinse tijd<br />
Complextype: onbekend<br />
Economie: landbouwers<br />
ARCHISwaarnemingsnummer:<br />
131044<br />
Toponiem: Tegelereye Plaats:<br />
<strong>Roermond</strong><br />
Coördinaten: 200020 / 357570<br />
Bodem: Radebrikgronden (Gwt: VII)
RAAP-rapport 1741<br />
Datering: Steentijd<br />
Complextype: losse vondst<br />
Economie: jager-verzamelaars<br />
ARCHISwaarnemingsnummer:<br />
131044<br />
Toponiem: Tegelereye Plaats:<br />
<strong>Roermond</strong><br />
Coördinaten: 200020 / 357570<br />
Bodem: Radebrikgronden (Gwt: VII)<br />
Datering: Neolithicum<br />
Complextype: losse vondst<br />
Economie: jager-verzamelaars<br />
ARCHISwaarnemingsnummer:<br />
131044<br />
Toponiem: Tegelereye Plaats:<br />
<strong>Roermond</strong><br />
Coördinaten: 200020 / 357570<br />
Bodem: Radebrikgronden (Gwt: VII)<br />
Datering: Middeleeuwen Laat<br />
Complextype: onbekend<br />
Economie: landbouwers<br />
ARCHISwaarnemingsnummer:<br />
131045<br />
Toponiem: Spik Plaats: <strong>Roermond</strong><br />
Coördinaten: 199850 / 356080<br />
Bodem: Daalbrikgronden (Gwt: VII)<br />
Datering: Steentijd<br />
Complextype: losse vondst<br />
Economie: jager-verzamelaars<br />
ARCHISwaarnemingsnummer:<br />
131046<br />
Toponiem: Spik Plaats: <strong>Roermond</strong><br />
Coördinaten: 200010 / 356170<br />
Bodem: Daalbrikgronden (Gwt: VII)<br />
Datering: Steentijd<br />
Complextype: losse vondst<br />
Economie: jager-verzamelaars<br />
ARCHISwaarnemingsnummer:<br />
131046<br />
Toponiem: Spik Plaats: <strong>Roermond</strong><br />
Coördinaten: 200010 / 356170<br />
Bodem: Daalbrikgronden (Gwt: VII)<br />
Datering: IJzertijd<br />
Complextype: onbekend<br />
Economie: landbouwers<br />
ARCHISwaarnemingsnummer:<br />
131046<br />
Toponiem: Spik Plaats: <strong>Roermond</strong><br />
Coördinaten: 200010 / 356170<br />
337<br />
Bodem: Daalbrikgronden (Gwt: VII)<br />
Datering: Middeleeuwen Laat<br />
Complextype: onbekend<br />
Economie: landbouwers<br />
ARCHISwaarnemingsnummer:<br />
131046<br />
Toponiem: Spik Plaats: <strong>Roermond</strong><br />
Coördinaten: 200010 / 356170<br />
Bodem: Daalbrikgronden (Gwt: VII)<br />
Datering: Prehistorie<br />
Complextype: onbekend<br />
Economie: landbouwers<br />
ARCHISwaarnemingsnummer:<br />
131047<br />
Toponiem: Spik Plaats: <strong>Roermond</strong><br />
Coördinaten: 200110 / 356000<br />
Bodem: Daalbrikgronden (Gwt: VII)<br />
Datering: Steentijd<br />
Complextype: losse vondst<br />
Economie: jager-verzamelaars<br />
ARCHISwaarnemingsnummer:<br />
131047<br />
Toponiem: Spik Plaats: <strong>Roermond</strong><br />
Coördinaten: 200110 / 356000<br />
Bodem: Daalbrikgronden (Gwt: VII)<br />
Datering: IJzertijd<br />
Complextype: onbekend<br />
Economie: landbouwers<br />
ARCHISwaarnemingsnummer:<br />
131047<br />
Toponiem: Spik Plaats: <strong>Roermond</strong><br />
Coördinaten: 200110 / 356000<br />
Bodem: Daalbrikgronden (Gwt: VII)<br />
Datering: Middeleeuwen Laat<br />
Complextype: onbekend<br />
Economie: landbouwers<br />
ARCHISwaarnemingsnummer:<br />
131111<br />
Toponiem: Aan De Rijksweg Plaats:<br />
Herten<br />
Coördinaten: 195800 / 353960<br />
Bodem: Roergronden (Gwt: VII)<br />
Datering: Steentijd<br />
Complextype: losse vondst<br />
Economie: jager-verzamelaars<br />
ARCHISwaarnemingsnummer:<br />
131111<br />
Toponiem: Aan De Rijksweg Plaats:<br />
Herten
RAAP-rapport 1741<br />
Coördinaten: 195800 / 353960<br />
Bodem: Roergronden (Gwt: VII)<br />
Datering: Prehistorie<br />
Complextype: onbekend<br />
Economie: landbouwers<br />
ARCHISwaarnemingsnummer:<br />
131134<br />
Toponiem: Plaats:<br />
Coördinaten: 197300 / 354180<br />
Bodem: Kalkloze ooivaaggronden<br />
(jong) (Gwt: VII)<br />
Datering: onbekend<br />
Complextype: onbekend<br />
Economie: onbekend<br />
ARCHISwaarnemingsnummer:<br />
131138<br />
Toponiem: Plaats:<br />
Coördinaten: 195970 / 353550<br />
Bodem: Roergronden (Gwt: VII)<br />
Datering: onbekend<br />
Complextype: onbekend<br />
Economie: onbekend<br />
ARCHISwaarnemingsnummer:<br />
131141<br />
Toponiem: Plaats:<br />
Coördinaten: 195030 / 353360<br />
Bodem: Radebrikgronden (Gwt: VII)<br />
Datering: onbekend<br />
Complextype: onbekend<br />
Economie: onbekend<br />
ARCHISwaarnemingsnummer:<br />
232009<br />
Toponiem: Molenveld Plaats: Merum<br />
Coördinaten: 195580 / 353920<br />
Bodem: Roergronden (Gwt: VII)<br />
Datering: Middeleeuwen Laat<br />
Complextype: onbekend<br />
Economie: landbouwers<br />
ARCHISwaarnemingsnummer:<br />
232009<br />
Toponiem: Molenveld Plaats: Merum<br />
Coördinaten: 195580 / 353920<br />
Bodem: Roergronden (Gwt: VII)<br />
Datering: Romeinse tijd<br />
Complextype: onbekend<br />
Economie: landbouwers<br />
ARCHISwaarnemingsnummer:<br />
232009<br />
Toponiem: Plaats:<br />
338<br />
Coördinaten: 195580 / 353920<br />
Bodem: Roergronden (Gwt: VII)<br />
Datering: onbekend<br />
Complextype: onbekend<br />
Economie: landbouwers<br />
ARCHISwaarnemingsnummer:<br />
232067<br />
Toponiem: Turfhei Plaats: Swalmen<br />
Coördinaten: 201500 / 362400<br />
Bodem: Rooibrikgronden (Gwt: VII)<br />
Datering: Mesolithicum<br />
Complextype: kampement<br />
Economie: jager-verzamelaars<br />
ARCHISwaarnemingsnummer:<br />
232067<br />
Toponiem: Turfhei Plaats: Swalmen<br />
Coördinaten: 201500 / 362400<br />
Bodem: Rooibrikgronden (Gwt: VII)<br />
Datering: Neolithicum<br />
Complextype: kampement<br />
Economie: jager-verzamelaars<br />
ARCHISwaarnemingsnummer:<br />
232070<br />
Toponiem: Turfhei Plaats: Onbekend<br />
Coördinaten: 201500 / 362680<br />
Bodem: Rooibrikgronden (Gwt: VII)<br />
Datering: Mesolithicum<br />
Complextype: kampement<br />
Economie: jager-verzamelaars<br />
ARCHISwaarnemingsnummer:<br />
232167<br />
Toponiem: Plaats:<br />
Coördinaten: 198560 / 359840<br />
Bodem: Kalkhoudende ooivaaggronden<br />
(jong) (Gwt: -)<br />
Datering: Middeleeuwen<br />
Complextype: onbekend<br />
Economie: landbouwers<br />
ARCHISwaarnemingsnummer:<br />
232167<br />
Toponiem: Plaats:<br />
Coördinaten: 198560 / 359840<br />
Bodem: Kalkhoudende ooivaaggronden<br />
(jong) (Gwt: -)<br />
Datering: Middeleeuwen Vroeg<br />
Complextype: onbekend<br />
Economie: landbouwers<br />
ARCHISwaarnemingsnummer:<br />
232174
RAAP-rapport 1741<br />
Toponiem: Munsterplein Plaats:<br />
<strong>Roermond</strong><br />
Coördinaten: 197100 / 356200<br />
Bodem: Bebouwing (Gwt: -)<br />
Datering: Middeleeuwen Laat<br />
Complextype: klooster<br />
Economie: landbouwers<br />
ARCHISwaarnemingsnummer:<br />
232176<br />
Toponiem: Kasteel Hillenraad Plaats:<br />
Boukoul<br />
Coördinaten: 200130 / 359310<br />
Bodem: Venige beekdalgronden (Gwt:<br />
II)<br />
Datering: Middeleeuwen Laat<br />
Complextype: waterburcht<br />
Economie: landbouwers<br />
ARCHISwaarnemingsnummer:<br />
232178<br />
Toponiem: Aan Het Schoolbroek<br />
Plaats: Swalmen<br />
Coördinaten: 200820 / 361720<br />
Bodem: Poldervaaggronden (oud)<br />
(Gwt: III)<br />
Datering: Nieuwe tijd<br />
Complextype: schans<br />
Economie: landbouwers<br />
ARCHISwaarnemingsnummer:<br />
232193<br />
Toponiem: Plaats:<br />
Coördinaten: 198560 / 359840<br />
Bodem: Kalkhoudende ooivaaggronden<br />
(jong) (Gwt: -)<br />
Datering: Middeleeuwen Laat<br />
Complextype: onbekend<br />
Economie: landbouwers<br />
ARCHISwaarnemingsnummer:<br />
232193<br />
Toponiem: Plaats:<br />
Coördinaten: 198560 / 359840<br />
Bodem: Kalkhoudende ooivaaggronden<br />
(jong) (Gwt: -)<br />
Datering: Romeinse tijd<br />
Complextype: onbekend<br />
Economie: landbouwers<br />
ARCHISwaarnemingsnummer:<br />
400495<br />
Toponiem: Sint-Christoffelkathedraal<br />
Plaats: <strong>Roermond</strong><br />
Coördinaten: 196759 / 356503<br />
Bodem: Bebouwing (Gwt: -)<br />
339<br />
Datering: Middeleeuwen Laat<br />
Complextype: graf<br />
Economie: landbouwers<br />
ARCHISwaarnemingsnummer:<br />
400781<br />
Toponiem: Achilleslaan Plaats:<br />
Maasniel<br />
Coördinaten: 198471 / 356357<br />
Bodem: Bebouwing (Gwt: -)<br />
Datering: Neolithicum<br />
Complextype: losse vondst<br />
Economie: jager-verzamelaars<br />
ARCHISwaarnemingsnummer:<br />
401061<br />
Toponiem: Camping Maaszicht<br />
Plaats: Asselt<br />
Coördinaten: 198740 / 360300<br />
Bodem: Ooivaaggronden (oud) (Gwt:<br />
VII)<br />
Datering: Middeleeuwen Vroeg<br />
Complextype: nederzetting<br />
Economie: landbouwers<br />
ARCHISwaarnemingsnummer:<br />
401226<br />
Toponiem: Sint-Christoffelkathedraal<br />
Plaats: <strong>Roermond</strong><br />
Coördinaten: 196770 / 356501<br />
Bodem: Bebouwing (Gwt: -)<br />
Datering: Onbekend<br />
Complextype: kerkhof<br />
Economie: landbouwers<br />
ARCHISwaarnemingsnummer:<br />
403245<br />
Toponiem: Musschenberg Plaats:<br />
<strong>Roermond</strong><br />
Coördinaten: 195900 / 354600<br />
Bodem: Hoge bruine enkeerdgronden<br />
(Gwt: VII)<br />
Datering: Prehistorie<br />
Complextype: losse vondst<br />
Economie: jager-verzamelaars<br />
ARCHISwaarnemingsnummer:<br />
403245<br />
Toponiem: Musschenberg Plaats:<br />
<strong>Roermond</strong><br />
Coördinaten: 195900 / 354600<br />
Bodem: Hoge bruine enkeerdgronden<br />
(Gwt: VII)<br />
Datering: Middeleeuwen Laat<br />
Complextype: onbekend<br />
Economie: landbouwers
RAAP-rapport 1741<br />
ARCHISwaarnemingsnummer:<br />
403245<br />
Toponiem: Musschenberg Plaats:<br />
<strong>Roermond</strong><br />
Coördinaten: 195900 / 354600<br />
Bodem: Hoge bruine enkeerdgronden<br />
(Gwt: VII)<br />
Datering: Romeinse tijd<br />
Complextype: onbekend<br />
Economie: landbouwers<br />
ARCHISwaarnemingsnummer:<br />
403294<br />
Toponiem: Musschenberg Plaats:<br />
<strong>Roermond</strong><br />
Coördinaten: 196000 / 354300<br />
Bodem: Hoge bruine enkeerdgronden<br />
(Gwt: VII)<br />
Datering: Steentijd<br />
Complextype: losse vondst<br />
Economie: jager-verzamelaars<br />
ARCHISwaarnemingsnummer:<br />
403294<br />
Toponiem: Musschenberg Plaats:<br />
<strong>Roermond</strong><br />
Coördinaten: 196000 / 354300<br />
Bodem: Hoge bruine enkeerdgronden<br />
(Gwt: VII)<br />
Datering: Prehistorie<br />
Complextype: graf<br />
Economie: landbouwers<br />
ARCHISwaarnemingsnummer:<br />
403294<br />
Toponiem: Musschenberg Plaats:<br />
<strong>Roermond</strong><br />
Coördinaten: 196000 / 354300<br />
Bodem: Hoge bruine enkeerdgronden<br />
(Gwt: VII)<br />
Datering: Prehistorie<br />
Complextype: onbekend<br />
Economie: landbouwers<br />
ARCHISwaarnemingsnummer:<br />
403294<br />
Toponiem: Musschenberg Plaats:<br />
<strong>Roermond</strong><br />
Coördinaten: 196000 / 354300<br />
Bodem: Hoge bruine enkeerdgronden<br />
(Gwt: VII)<br />
Datering: Romeinse tijd<br />
Complextype: onbekend<br />
Economie: landbouwers<br />
340<br />
ARCHISwaarnemingsnummer:<br />
403296<br />
Toponiem: Musschenberg Plaats:<br />
<strong>Roermond</strong><br />
Coördinaten: 195850 / 354700<br />
Bodem: Bebouwing (Gwt: -)<br />
Datering: Romeinse tijd<br />
Complextype: onbekend<br />
Economie: landbouwers<br />
ARCHISwaarnemingsnummer:<br />
403298<br />
Toponiem: Musschenberg Plaats:<br />
<strong>Roermond</strong><br />
Coördinaten: 196050 / 354300<br />
Bodem: Hoge bruine enkeerdgronden<br />
(Gwt: VII)<br />
Datering: Steentijd<br />
Complextype: losse vondst<br />
Economie: jager-verzamelaars<br />
ARCHISwaarnemingsnummer:<br />
403298<br />
Toponiem: Musschenberg Plaats:<br />
<strong>Roermond</strong><br />
Coördinaten: 196050 / 354300<br />
Bodem: Hoge bruine enkeerdgronden<br />
(Gwt: VII)<br />
Datering: Middeleeuwen Laat<br />
Complextype: onbekend<br />
Economie: landbouwers<br />
ARCHISwaarnemingsnummer:<br />
403298<br />
Toponiem: Musschenberg Plaats:<br />
<strong>Roermond</strong><br />
Coördinaten: 196050 / 354300<br />
Bodem: Hoge bruine enkeerdgronden<br />
(Gwt: VII)<br />
Datering: Onbekend<br />
Complextype: onbekend<br />
Economie: landbouwers<br />
ARCHISwaarnemingsnummer:<br />
403308<br />
Toponiem: Musschenberg Plaats:<br />
<strong>Roermond</strong><br />
Coördinaten: 196125 / 354125<br />
Bodem: Radebrikgronden (Gwt: VII)<br />
Datering: Steentijd<br />
Complextype: losse vondst<br />
Economie: jager-verzamelaars<br />
ARCHIS-
RAAP-rapport 1741<br />
waarnemingsnummer: 403310<br />
Toponiem: Musschenberg Plaats:<br />
<strong>Roermond</strong><br />
Coördinaten: 196000 / 354450<br />
Bodem: Hoge bruine enkeerdgronden<br />
(Gwt: VII)<br />
Datering: Steentijd<br />
Complextype: losse vondst<br />
Economie: jager-verzamelaars<br />
ARCHISwaarnemingsnummer:<br />
403312<br />
Toponiem: Musschenberg Plaats:<br />
<strong>Roermond</strong><br />
Coördinaten: 195850 / 354500<br />
Bodem: Hoge bruine enkeerdgronden<br />
(Gwt: VII)<br />
Datering: Steentijd<br />
Complextype: losse vondst<br />
Economie: jager-verzamelaars<br />
ARCHISwaarnemingsnummer:<br />
403312<br />
Toponiem: Musschenberg Plaats:<br />
<strong>Roermond</strong><br />
Coördinaten: 195850 / 354500<br />
Bodem: Hoge bruine enkeerdgronden<br />
(Gwt: VII)<br />
Datering: Middeleeuwen Laat<br />
Complextype: onbekend<br />
Economie: landbouwers<br />
ARCHISwaarnemingsnummer:<br />
403312<br />
Toponiem: Musschenberg Plaats:<br />
<strong>Roermond</strong><br />
Coördinaten: 195850 / 354500<br />
Bodem: Hoge bruine enkeerdgronden<br />
(Gwt: VII)<br />
Datering: Romeinse tijd<br />
Complextype: onbekend<br />
Economie: landbouwers<br />
ARCHISwaarnemingsnummer:<br />
403318<br />
Toponiem: Musschenberg Plaats:<br />
<strong>Roermond</strong><br />
Coördinaten: 195850 / 354600<br />
Bodem: Hoge bruine enkeerdgronden<br />
(Gwt: VII)<br />
Datering: Steentijd<br />
Complextype: losse vondst<br />
Economie: jager-verzamelaars<br />
ARCHIS-<br />
341<br />
waarnemingsnummer: 403318<br />
Toponiem: Musschenberg Plaats:<br />
<strong>Roermond</strong><br />
Coördinaten: 195850 / 354600<br />
Bodem: Hoge bruine enkeerdgronden<br />
(Gwt: VII)<br />
Datering: Middeleeuwen Laat<br />
Complextype: onbekend<br />
Economie: landbouwers<br />
ARCHISwaarnemingsnummer:<br />
403589<br />
Toponiem: Musschenberg Plaats:<br />
<strong>Roermond</strong><br />
Coördinaten: 195890 / 354400<br />
Bodem: Hoge bruine enkeerdgronden<br />
(Gwt: VII)<br />
Datering: Middeleeuwen<br />
Complextype: onbekend<br />
Economie: landbouwers<br />
ARCHISwaarnemingsnummer:<br />
403589<br />
Toponiem: Musschenberg Plaats:<br />
<strong>Roermond</strong><br />
Coördinaten: 195890 / 354400<br />
Bodem: Hoge bruine enkeerdgronden<br />
(Gwt: VII)<br />
Datering: Middeleeuwen Laat<br />
Complextype: onbekend<br />
Economie: landbouwers<br />
ARCHISwaarnemingsnummer:<br />
403591<br />
Toponiem: Musschenberg Plaats:<br />
<strong>Roermond</strong><br />
Coördinaten: 195800 / 354420<br />
Bodem: Hoge bruine enkeerdgronden<br />
(Gwt: VII)<br />
Datering: Steentijd<br />
Complextype: losse vondst<br />
Economie: jager-verzamelaars<br />
ARCHISwaarnemingsnummer:<br />
403591<br />
Toponiem: Musschenberg Plaats:<br />
<strong>Roermond</strong><br />
Coördinaten: 195800 / 354420<br />
Bodem: Hoge bruine enkeerdgronden<br />
(Gwt: VII)<br />
Datering: Middeleeuwen<br />
Complextype: onbekend<br />
Economie: landbouwers<br />
ARCHIS-
RAAP-rapport 1741<br />
waarnemingsnummer: 403591<br />
Toponiem: Musschenberg Plaats:<br />
<strong>Roermond</strong><br />
Coördinaten: 195800 / 354420<br />
Bodem: Hoge bruine enkeerdgronden<br />
(Gwt: VII)<br />
Datering: Middeleeuwen Laat<br />
Complextype: onbekend<br />
Economie: landbouwers<br />
ARCHISwaarnemingsnummer:<br />
403591<br />
Toponiem: Musschenberg Plaats:<br />
<strong>Roermond</strong><br />
Coördinaten: 195800 / 354420<br />
Bodem: Hoge bruine enkeerdgronden<br />
(Gwt: VII)<br />
Datering: Prehistorie<br />
Complextype: onbekend<br />
Economie: landbouwers<br />
ARCHISwaarnemingsnummer:<br />
403595<br />
Toponiem: Musschenberg Plaats:<br />
<strong>Roermond</strong><br />
Coördinaten: 195775 / 354350<br />
Bodem: Hoge bruine enkeerdgronden<br />
(Gwt: VII)<br />
Datering: Middeleeuwen Laat<br />
Complextype: onbekend<br />
Economie: landbouwers<br />
ARCHISwaarnemingsnummer:<br />
403595<br />
Toponiem: Musschenberg Plaats:<br />
<strong>Roermond</strong><br />
Coördinaten: 195775 / 354350<br />
Bodem: Hoge bruine enkeerdgronden<br />
(Gwt: VII)<br />
Datering: Middeleeuwen Vroeg<br />
Complextype: onbekend<br />
Economie: landbouwers<br />
ARCHISwaarnemingsnummer:<br />
403597<br />
Toponiem: Musschenberg Plaats:<br />
<strong>Roermond</strong><br />
Coördinaten: 195900 / 354175<br />
Bodem: Hoge bruine enkeerdgronden<br />
(Gwt: VII)<br />
Datering: Middeleeuwen Laat<br />
Complextype: onbekend<br />
Economie: landbouwers<br />
ARCHIS-<br />
342<br />
waarnemingsnummer: 403599<br />
Toponiem: Plaats: <strong>Roermond</strong><br />
Coördinaten: 195950 / 354075<br />
Bodem: Hoge bruine enkeerdgronden<br />
(Gwt: VII)<br />
Datering: Steentijd<br />
Complextype: losse vondst<br />
Economie: jager-verzamelaars<br />
ARCHISwaarnemingsnummer:<br />
403599<br />
Toponiem: Plaats: <strong>Roermond</strong><br />
Coördinaten: 195950 / 354075<br />
Bodem: Hoge bruine enkeerdgronden<br />
(Gwt: VII)<br />
Datering: Middeleeuwen Laat<br />
Complextype: onbekend<br />
Economie: landbouwers<br />
ARCHISwaarnemingsnummer:<br />
403599<br />
Toponiem: Plaats: <strong>Roermond</strong><br />
Coördinaten: 195950 / 354075<br />
Bodem: Hoge bruine enkeerdgronden<br />
(Gwt: VII)<br />
Datering: Middeleeuwen Vroeg<br />
Complextype: onbekend<br />
Economie: landbouwers<br />
ARCHISwaarnemingsnummer:<br />
403603<br />
Toponiem: Musschenberg Plaats:<br />
<strong>Roermond</strong><br />
Coördinaten: 195975 / 353950<br />
Bodem: Roergronden (Gwt: VII)<br />
Datering: Steentijd<br />
Complextype: losse vondst<br />
Economie: jager-verzamelaars<br />
ARCHISwaarnemingsnummer:<br />
403603<br />
Toponiem: Musschenberg Plaats:<br />
<strong>Roermond</strong><br />
Coördinaten: 195975 / 353950<br />
Bodem: Roergronden (Gwt: VII)<br />
Datering: Middeleeuwen Laat<br />
Complextype: onbekend<br />
Economie: landbouwers<br />
ARCHISwaarnemingsnummer:<br />
403603<br />
Toponiem: Musschenberg Plaats:<br />
<strong>Roermond</strong><br />
Coördinaten: 195975 / 353950<br />
Bodem: Roergronden (Gwt: VII)
RAAP-rapport 1741<br />
Datering: Middeleeuwen Vroeg<br />
Complextype: onbekend<br />
Economie: landbouwers<br />
ARCHISwaarnemingsnummer:<br />
403605<br />
Toponiem: Plaats:<br />
Coördinaten: 195800 / 354075<br />
Bodem: Roergronden (Gwt: VII)<br />
Datering: Nieuwe tijd<br />
Complextype: onbekend<br />
Economie: landbouwers<br />
ARCHISwaarnemingsnummer:<br />
403609<br />
Toponiem: Musschenberg Plaats:<br />
<strong>Roermond</strong><br />
Coördinaten: 195810 / 354075<br />
Bodem: Roergronden (Gwt: VII)<br />
Datering: Steentijd<br />
Complextype: losse vondst<br />
Economie: jager-verzamelaars<br />
ARCHISwaarnemingsnummer:<br />
403609<br />
Toponiem: Musschenberg Plaats:<br />
<strong>Roermond</strong><br />
Coördinaten: 195810 / 354075<br />
Bodem: Roergronden (Gwt: VII)<br />
Datering: Middeleeuwen Laat<br />
Complextype: onbekend<br />
Economie: landbouwers<br />
ARCHISwaarnemingsnummer:<br />
403609<br />
Toponiem: Musschenberg Plaats:<br />
<strong>Roermond</strong><br />
Coördinaten: 195810 / 354075<br />
Bodem: Roergronden (Gwt: VII)<br />
Datering: Middeleeuwen Vroeg<br />
Complextype: onbekend<br />
Economie: landbouwers<br />
ARCHISwaarnemingsnummer:<br />
403609<br />
Toponiem: Musschenberg Plaats:<br />
<strong>Roermond</strong><br />
Coördinaten: 195810 / 354075<br />
Bodem: Roergronden (Gwt: VII)<br />
Datering: Romeinse tijd<br />
Complextype: onbekend<br />
Economie: landbouwers<br />
ARCHISwaarnemingsnummer:<br />
403611<br />
343<br />
Toponiem: Musschenberg Plaats:<br />
<strong>Roermond</strong><br />
Coördinaten: 195875 / 353975<br />
Bodem: Roergronden (Gwt: VII)<br />
Datering: Steentijd<br />
Complextype: losse vondst<br />
Economie: jager-verzamelaars<br />
ARCHISwaarnemingsnummer:<br />
403611<br />
Toponiem: Musschenberg Plaats:<br />
<strong>Roermond</strong><br />
Coördinaten: 195875 / 353975<br />
Bodem: Roergronden (Gwt: VII)<br />
Datering: Middeleeuwen Laat<br />
Complextype: onbekend<br />
Economie: landbouwers<br />
ARCHISwaarnemingsnummer:<br />
403796<br />
Toponiem: Dorpstraat Plaats:<br />
Asenray<br />
Coördinaten: 201125 / 356650<br />
Bodem: Hoge bruine enkeerdgronden<br />
(Gwt: VII)<br />
Datering: Middeleeuwen Laat<br />
Complextype: onbekend<br />
Economie: landbouwers<br />
ARCHISwaarnemingsnummer:<br />
403796<br />
Toponiem: Dorpstraat Plaats:<br />
Asenray<br />
Coördinaten: 201125 / 356650<br />
Bodem: Hoge bruine enkeerdgronden<br />
(Gwt: VII)<br />
Datering: Prehistorie<br />
Complextype: onbekend<br />
Economie: landbouwers<br />
ARCHISwaarnemingsnummer:<br />
403976<br />
Toponiem: Middelhoven Plaats:<br />
Swalmen<br />
Coördinaten: 199818 / 360678<br />
Bodem: Bebouwing (Gwt: -)<br />
Datering: Mesolithicum<br />
Complextype: losse vondst<br />
Economie: jager-verzamelaars<br />
ARCHISwaarnemingsnummer:<br />
403976<br />
Toponiem: Middelhoven Plaats:<br />
Swalmen<br />
Coördinaten: 199818 / 360678<br />
Bodem: Bebouwing (Gwt: -)
RAAP-rapport 1741<br />
Datering: Neolithicum<br />
Complextype: kampement/nederzetting<br />
Economie: landbouwers<br />
ARCHISwaarnemingsnummer:<br />
403976<br />
Toponiem: Middelhoven Plaats:<br />
Swalmen<br />
Coördinaten: 199818 / 360678<br />
Bodem: Bebouwing (Gwt: -)<br />
Datering: Middeleeuwen Laat<br />
Complextype: onbekend<br />
Economie: landbouwers<br />
ARCHISwaarnemingsnummer:<br />
403976<br />
Toponiem: Middelhoven Plaats:<br />
Swalmen<br />
Coördinaten: 199818 / 360678<br />
Bodem: Bebouwing (Gwt: -)<br />
Datering: Middeleeuwen Vroeg<br />
Complextype: onbekend<br />
Economie: landbouwers<br />
ARCHISwaarnemingsnummer:<br />
403976<br />
Toponiem: Middelhoven Plaats:<br />
Swalmen<br />
Coördinaten: 199818 / 360678<br />
Bodem: Bebouwing (Gwt: -)<br />
Datering: Prehistorie<br />
Complextype: onbekend<br />
Economie: landbouwers<br />
ARCHISwaarnemingsnummer:<br />
403976<br />
Toponiem: Middelhoven Plaats:<br />
Swalmen<br />
Coördinaten: 199818 / 360678<br />
Bodem: Bebouwing (Gwt: -)<br />
Datering: Romeinse tijd<br />
Complextype: onbekend<br />
Economie: landbouwers<br />
ARCHISwaarnemingsnummer:<br />
404024<br />
Toponiem: Merum-Zuid Plaats:<br />
Herten<br />
Coördinaten: 195230 / 353300<br />
Bodem: Radebrikgronden (Gwt: VII)<br />
Datering: Steentijd<br />
Complextype: losse vondst<br />
Economie: jager-verzamelaars<br />
ARCHIS-<br />
344<br />
waarnemingsnummer: 404024<br />
Toponiem: Merum-Zuid Plaats:<br />
Herten<br />
Coördinaten: 195230 / 353300<br />
Bodem: Radebrikgronden (Gwt: VII)<br />
Datering: Middeleeuwen Laat<br />
Complextype: onbekend<br />
Economie: landbouwers<br />
ARCHISwaarnemingsnummer:<br />
404024<br />
Toponiem: Merum-Zuid Plaats:<br />
Herten<br />
Coördinaten: 195230 / 353300<br />
Bodem: Radebrikgronden (Gwt: VII)<br />
Datering: Prehistorie<br />
Complextype: onbekend<br />
Economie: landbouwers<br />
ARCHISwaarnemingsnummer:<br />
404028<br />
Toponiem: <strong>Roermond</strong> - Straat<br />
Plaats: <strong>Roermond</strong><br />
Coördinaten: 199830 / 355590<br />
Bodem: Poldervaaggronden (oud)<br />
(Gwt: V)<br />
Datering: Middeleeuwen Laat<br />
Complextype: nederzetting<br />
Economie: landbouwers<br />
ARCHISwaarnemingsnummer:<br />
404074<br />
Toponiem: N293-Zuid Plaats:<br />
<strong>Roermond</strong><br />
Coördinaten: 199000 / 353500<br />
Bodem: Vorstvaaggronden (Gwt: VII)<br />
Datering: IJzertijd<br />
Complextype: graf<br />
Economie: landbouwers<br />
ARCHISwaarnemingsnummer:<br />
404074<br />
Toponiem: N293-Zuid Plaats:<br />
<strong>Roermond</strong><br />
Coördinaten: 199000 / 353500<br />
Bodem: Vorstvaaggronden (Gwt: VII)<br />
Datering: Middeleeuwen<br />
Complextype: onbekend<br />
Economie: landbouwers<br />
ARCHISwaarnemingsnummer:<br />
404074<br />
Toponiem: N293-Zuid Plaats:<br />
<strong>Roermond</strong><br />
Coördinaten: 199000 / 353500
RAAP-rapport 1741<br />
Bodem: Vorstvaaggronden (Gwt: VII)<br />
Datering: Middeleeuwen Laat<br />
Complextype: onbekend<br />
Economie: landbouwers<br />
ARCHISwaarnemingsnummer:<br />
404098<br />
Toponiem: Musschenberg Plaats:<br />
<strong>Roermond</strong><br />
Coördinaten: 195900 / 354650<br />
Bodem: Hoge bruine enkeerdgronden<br />
(Gwt: VII)<br />
Datering: Middeleeuwen Laat<br />
Complextype: onbekend<br />
Economie: landbouwers<br />
ARCHISwaarnemingsnummer:<br />
404140<br />
Toponiem: Rijksweg 73 Zuid: F4<br />
Plaats: Straat<br />
Coördinaten: 199968 / 355650<br />
Bodem: Daalbrikgronden (Gwt: VII)<br />
Datering: Middeleeuwen Laat<br />
Complextype: nederzetting<br />
Economie: landbouwers<br />
ARCHISwaarnemingsnummer:<br />
404553<br />
Toponiem: Elmpterweg Plaats:<br />
<strong>Roermond</strong><br />
Coördinaten: 199731 / 357398<br />
Bodem: Radebrikgronden (Gwt: VII)<br />
Datering: Romeinse tijd<br />
Complextype: nederzetting<br />
Economie: landbouwers<br />
ARCHISwaarnemingsnummer:<br />
404861<br />
Toponiem: <strong>Roermond</strong> - Straat<br />
Plaats: <strong>Roermond</strong><br />
Coördinaten: 199830 / 355590<br />
Bodem: Poldervaaggronden (oud)<br />
(Gwt: V)<br />
Datering: Middeleeuwen Laat<br />
Complextype: nederzetting<br />
Economie: landbouwers<br />
ARCHISwaarnemingsnummer:<br />
405022<br />
Toponiem: De Lanck; Voormalig Amk-<br />
Terrein Plaats: Boukoul<br />
Coördinaten: 201900 / 358700<br />
Bodem: Veldpodzolgronden (Gwt: VI)<br />
Datering: Mesolithicum<br />
Complextype: losse vondst<br />
Economie: jager-verzamelaars<br />
345<br />
ARCHISwaarnemingsnummer:<br />
405321<br />
Toponiem: Musschenberg Plaats:<br />
<strong>Roermond</strong><br />
Coördinaten: 195758 / 354391<br />
Bodem: Hoge bruine enkeerdgronden<br />
(Gwt: VII)<br />
Datering: Middeleeuwen Laat<br />
Complextype: onbekend<br />
Economie: landbouwers<br />
ARCHISwaarnemingsnummer:<br />
405697<br />
Toponiem: Oolderplas Plaats:<br />
Merum<br />
Coördinaten: 194680 / 353950<br />
Bodem: kalkloze poldervaaggronden<br />
(jong) (Gwt: V)<br />
Datering: Middeleeuwen Laat<br />
Complextype: onbekend<br />
Economie: landbouwers<br />
ARCHISwaarnemingsnummer:<br />
406183<br />
Toponiem: Aan De Rijksweg Plaats:<br />
Merum<br />
Coördinaten: 195000 / 353500<br />
Bodem: Radebrikgronden (Gwt: VII)<br />
Datering: Bronstijd<br />
Complextype: onbekend<br />
Economie: landbouwers<br />
ARCHISwaarnemingsnummer:<br />
406239<br />
Toponiem: Plaats: Merum<br />
Coördinaten: 194900 / 353530<br />
Bodem: Radebrikgronden (Gwt: VII)<br />
Datering: Middeleeuwen Laat<br />
Complextype: onbekend<br />
Economie: landbouwers<br />
ARCHISwaarnemingsnummer:<br />
406709<br />
Toponiem: Middelhoven Plaats:<br />
Swalmen<br />
Coördinaten: 199368 / 359887<br />
Bodem: Radebrikgronden (Gwt: VII)<br />
Datering: Steentijd<br />
Complextype: losse vondst<br />
Economie: jager-verzamelaars<br />
ARCHISwaarnemingsnummer:<br />
406709<br />
Toponiem: Middelhoven Plaats:
RAAP-rapport 1741<br />
Swalmen<br />
Coördinaten: 199368 / 359887<br />
Bodem: Radebrikgronden (Gwt: VII)<br />
Datering: Neolithicum<br />
Complextype: kampement/nederzetting<br />
Economie: landbouwers<br />
ARCHISwaarnemingsnummer:<br />
406709<br />
Toponiem: Middelhoven Plaats:<br />
Swalmen<br />
Coördinaten: 199368 / 359887<br />
Bodem: Radebrikgronden (Gwt: VII)<br />
Datering: Bronstijd<br />
Complextype: nederzetting<br />
Economie: landbouwers<br />
ARCHISwaarnemingsnummer:<br />
406709<br />
Toponiem: Middelhoven Plaats:<br />
Swalmen<br />
Coördinaten: 199368 / 359887<br />
Bodem: Radebrikgronden (Gwt: VII)<br />
Datering: IJzertijd<br />
Complextype: nederzetting<br />
Economie: landbouwers<br />
ARCHISwaarnemingsnummer:<br />
406709<br />
Toponiem: Middelhoven Plaats:<br />
Swalmen<br />
Coördinaten: 199368 / 359887<br />
Bodem: Radebrikgronden (Gwt: VII)<br />
Datering: Middeleeuwen Laat<br />
Complextype: nederzetting<br />
Economie: landbouwers<br />
ARCHISwaarnemingsnummer:<br />
406709<br />
Toponiem: Middelhoven Plaats:<br />
Swalmen<br />
Coördinaten: 199368 / 359887<br />
Bodem: Radebrikgronden (Gwt: VII)<br />
Datering: Middeleeuwen Vroeg<br />
Complextype: nederzetting<br />
Economie: landbouwers<br />
ARCHISwaarnemingsnummer:<br />
406709<br />
Toponiem: Middelhoven Plaats:<br />
Swalmen<br />
Coördinaten: 199368 / 359887<br />
Bodem: Radebrikgronden (Gwt: VII)<br />
Datering: Romeinse tijd<br />
Complextype: nederzetting<br />
Economie: landbouwers<br />
346<br />
ARCHISwaarnemingsnummer:<br />
406787<br />
Toponiem: Groenewoud Plaats:<br />
Swalmen<br />
Coördinaten: 201985 / 360645<br />
Bodem: Vorstvaaggronden (Gwt: VII)<br />
Datering: Steentijd<br />
Complextype: losse vondst<br />
Economie: jager-verzamelaars<br />
ARCHISwaarnemingsnummer:<br />
406921<br />
Toponiem: Linderweg Plaats: Melick<br />
Coördinaten: 198485 / 353035<br />
Bodem: Holtpodzolgronden (Gwt: VII)<br />
Datering: Middeleeuwen Laat<br />
Complextype: onbekend<br />
Economie: landbouwers<br />
ARCHISwaarnemingsnummer:<br />
406921<br />
Toponiem: Linderweg Plaats: Melick<br />
Coördinaten: 198485 / 353035<br />
Bodem: Holtpodzolgronden (Gwt: VII)<br />
Datering: Prehistorie<br />
Complextype: onbekend<br />
Economie: landbouwers<br />
ARCHISwaarnemingsnummer:<br />
406921<br />
Toponiem: Linderweg Plaats: Melick<br />
Coördinaten: 198485 / 353035<br />
Bodem: Holtpodzolgronden (Gwt: VII)<br />
Datering: Romeinse tijd<br />
Complextype: onbekend<br />
Economie: landbouwers<br />
ARCHISwaarnemingsnummer:<br />
406970<br />
Toponiem: Mussenberg Plaats:<br />
<strong>Roermond</strong><br />
Coördinaten: 195750 / 354400<br />
Bodem: Hoge bruine enkeerdgronden<br />
(Gwt: VII)<br />
Datering: Steentijd<br />
Complextype: losse vondst<br />
Economie: jager-verzamelaars<br />
ARCHISwaarnemingsnummer:<br />
407724<br />
Toponiem: Rieterweg Plaats:<br />
Swalmen<br />
Coördinaten: 201743 / 359276<br />
Bodem: Veldpodzolgronden (Gwt: VII)
RAAP-rapport 1741<br />
Datering: Romeinse tijd<br />
Complextype: weg<br />
Economie: landbouwers<br />
ARCHISwaarnemingsnummer:<br />
407725<br />
Toponiem: Dr. Leurszijstraat Plaats:<br />
<strong>Roermond</strong><br />
Coördinaten: 196720 / 355850<br />
Bodem: Bebouwing (Gwt: -)<br />
Datering: Middeleeuwen Laat<br />
Complextype: nederzetting<br />
Economie: landbouwers<br />
347
RAAP-rapport 1741<br />
2. ARCHIS-vondstmeldingen<br />
ARCHISvondstmeldingsnummer:<br />
136330<br />
Toponiem: Plaats:<br />
Coördinaten: 198780 / 359680<br />
Bodem: Radebrikgronden (BKd26Gwt:<br />
VII)<br />
Datering: Middeleeuwen<br />
Complextype: onbekend<br />
ARCHISvondstmeldingsnummer:<br />
136330<br />
Toponiem: Plaats:<br />
Coördinaten: 198780 / 359680<br />
Bodem: Radebrikgronden (BKd26Gwt:<br />
VII)<br />
Datering: Steentijd<br />
Complextype: losse vondst<br />
ARCHISvondstmeldingsnummer:<br />
139795<br />
Toponiem: Plaats:<br />
Coördinaten: 201945 / 360555<br />
Bodem: Moerige eerdgronden<br />
(vWzGwt: II)<br />
Datering: Middeleeuwen Laat<br />
Complextype: onbekend<br />
ARCHISvondstmeldingsnummer:<br />
139795<br />
Toponiem: Plaats:<br />
Coördinaten: 201945 / 360555<br />
Bodem: Moerige eerdgronden<br />
(vWzGwt: II)<br />
Datering: Romeinse tijd<br />
Complextype: onbekend<br />
ARCHISvondstmeldingsnummer:<br />
139827<br />
Toponiem: Plaats:<br />
Coördinaten: 198509 / 353004<br />
Bodem: Holtpodzolgronden (Y23Gwt:<br />
VII)<br />
Datering: Middeleeuwen Laat<br />
Complextype: onbekend<br />
ARCHIS-<br />
348<br />
vondstmeldingsnummer:<br />
139827<br />
Toponiem: Plaats:<br />
Coördinaten: 198509 / 353004<br />
Bodem: Holtpodzolgronden (Y23Gwt:<br />
VII)<br />
Datering: Romeinse tijd<br />
Complextype: onbekend<br />
ARCHISvondstmeldingsnummer:<br />
139827<br />
Toponiem: Plaats:<br />
Coördinaten: 198509 / 353004<br />
Bodem: Holtpodzolgronden (Y23Gwt:<br />
VII)<br />
Datering: Steentijd<br />
Complextype: losse vondst<br />
ARCHISvondstmeldingsnummer:<br />
139800<br />
Toponiem: Plaats:<br />
Coördinaten: 199740 / 353260<br />
Bodem: Vorstvaaggronden (Zb21Gwt:<br />
VII)<br />
Datering: Prehistorie<br />
Complextype: onbekend<br />
ARCHISvondstmeldingsnummer:<br />
139799<br />
Toponiem: Plaats:<br />
Coördinaten: 199790 / 353075<br />
Bodem: Vorstvaaggronden (Zb21Gwt:<br />
VII)<br />
Datering: Romeinse tijd<br />
Complextype: onbekend<br />
ARCHISvondstmeldingsnummer:<br />
139800<br />
Toponiem: Plaats:<br />
Coördinaten: 199740 / 353260<br />
Bodem: Vorstvaaggronden (Zb21Gwt:<br />
VII)<br />
Datering: Steentijd<br />
Complextype: losse vondst<br />
ARCHISvondstmeldingsnummer:<br />
139799<br />
Toponiem: Plaats:<br />
Coördinaten: 199790 / 353075
RAAP-rapport 1741<br />
Bodem: Vorstvaaggronden (Zb21Gwt:<br />
VII)<br />
Datering: Steentijd<br />
Complextype: losse vondst<br />
ARCHISvondstmeldingsnummer:<br />
139933<br />
Toponiem: Plaats:<br />
Coördinaten: 198620 / 357830<br />
Bodem: Radebrikgronden (BKd26Gwt:<br />
VII)<br />
Datering: Middeleeuwen Laat<br />
Complextype: akker<br />
ARCHISvondstmeldingsnummer:<br />
139933<br />
Toponiem: Plaats:<br />
Coördinaten: 198620 / 357830<br />
Bodem: Radebrikgronden (BKd26Gwt:<br />
VII)<br />
Datering: Prehistorie<br />
Complextype: akker<br />
3. AMK-terreinen<br />
AMK-nummer: 1348<br />
Coördinaten: 197042 / 356182<br />
Toponiem: Centrum; Munsterplein<br />
Plaats: <strong>Roermond</strong><br />
Status: Terrein van zeer hoge<br />
archeologische waarde, beschermd<br />
Datering: Middeleeuwen laat: 1050 -<br />
1500 nC / Nieuwe tijd: 1500 - 1950<br />
Complextype: Klooster(complex)<br />
AMK-nummer: 1348<br />
Coördinaten: 197042 / 356182<br />
Toponiem: Centrum; Munsterplein<br />
Plaats: <strong>Roermond</strong><br />
Status: Terrein van zeer hoge<br />
archeologische waarde, beschermd<br />
Datering: Middeleeuwen laat: 1050<br />
- 1500 nC / Middeleeuwen laat: 1050 -<br />
1500 nC<br />
Complextype: Nederzetting, onbepaald<br />
AMK-nummer: 1382<br />
Coördinaten: 201185 / 359786<br />
Toponiem: Heistraat Plaats: Swalmen<br />
Status: Terrein van zeer hoge<br />
archeologische waarde, beschermd<br />
349<br />
Datering: Bronstijd laat: 1100 - 800 vC /<br />
IJzertijd: 800 - 12 vC<br />
Complextype: Urnenveld<br />
AMK-nummer: 1383<br />
Coördinaten: 201953 / 359970<br />
Toponiem: Kroppestraat Plaats:<br />
Swalmen<br />
Status: Terrein van zeer hoge<br />
archeologische waarde, beschermd<br />
Datering: Romeinse tijd: 12 vC - 450<br />
nC / Romeinse tijd: 12 vC - 450 nC<br />
Complextype: Weg<br />
AMK-nummer: 1384<br />
Coördinaten: 202242 / 360173<br />
Toponiem: Kroppestraat-Zuid Plaats:<br />
Swalmen<br />
Status: Terrein van zeer hoge<br />
archeologische waarde, beschermd<br />
Datering: Bronstijd: 2000 - 800 vC /<br />
Bronstijd: 2000 - 800 vC<br />
Complextype: Grafheuvel, crematie<br />
AMK-nummer: 1385<br />
Coördinaten: 202306 / 360214<br />
Toponiem: Kroppestraat-Noord<br />
Plaats: Swalmen<br />
Status: Terrein van zeer hoge<br />
archeologische waarde, beschermd<br />
Datering: Bronstijd: 2000 - 800 vC /<br />
Bronstijd: 2000 - 800 vC<br />
Complextype: Grafheuvel, gemengd<br />
AMK-nummer: 1386<br />
Coördinaten: 201905 / 360654<br />
Toponiem: Groenewoud Plaats:<br />
Swalmen<br />
Status: Terrein van zeer hoge<br />
archeologische waarde, beschermd<br />
Datering: Romeinse tijd: 12 vC - 450<br />
nC / Romeinse tijd: 12 vC - 450 nC<br />
Complextype: Romeins villa(complex)<br />
AMK-nummer: 1387<br />
Coördinaten: 202865 / 360746<br />
Toponiem: Bosstraat; Brandtoren<br />
Plaats: Swalmen<br />
Status: Terrein van zeer hoge<br />
archeologische waarde, beschermd<br />
Datering: Bronstijd: 2000 - 800 vC /<br />
Bronstijd: 2000 - 800 vC<br />
Complextype: Grafheuvel, onbepaald<br />
AMK-nummer: 1387<br />
Coördinaten: 202865 / 360746<br />
Toponiem: Bosstraat; Brandtoren
RAAP-rapport 1741<br />
Plaats: Swalmen<br />
Status: Terrein van zeer hoge<br />
archeologische waarde, beschermd<br />
Datering: Middeleeuwen laat: 1050 -<br />
1500 nC / Nieuwe tijd: 1500 - 1950<br />
Complextype: Weg<br />
AMK-nummer: 1388<br />
Coördinaten: 198763 / 359674<br />
Toponiem: Asselterhof; Raaijer<br />
Luyckweg Plaats: Asselt<br />
Status: Terrein van zeer hoge<br />
archeologische waarde, beschermd<br />
Datering: Middeleeuwen vroeg: 450<br />
- 1050 nC / Middeleeuwen vroeg: 450 -<br />
1050 nC<br />
Complextype: Nederzetting, onbepaald<br />
AMK-nummer: 1389<br />
Coördinaten: 199582 / 360811<br />
Toponiem: Middelhoven Plaats:<br />
Wieler<br />
Status: Terrein van zeer hoge<br />
archeologische waarde, beschermd<br />
Datering: Romeinse tijd: 12 vC - 450<br />
nC / Romeinse tijd: 12 vC - 450 nC<br />
Complextype: Steen-/pannenbakkerij<br />
AMK-nummer: 8525<br />
Coördinaten: 199500 / 360443<br />
Toponiem: Oudenhof; Oudborg<br />
Plaats: Swalmen<br />
Status: Terrein van zeer hoge<br />
archeologische waarde<br />
Datering: Middeleeuwen laat: 1050<br />
- 1500 nC / Middeleeuwen laat: 1050 -<br />
1500 nC<br />
Complextype: Motte/kasteelheuvel/<br />
vliedberg<br />
AMK-nummer: 8527<br />
Coördinaten: 196717 / 355862<br />
Toponiem: Dr. Leurszijstraat Plaats:<br />
<strong>Roermond</strong><br />
Status: Terrein van hoge<br />
archeologische waarde<br />
Datering: Middeleeuwen laat: 1050<br />
- 1500 nC / Middeleeuwen laat: 1050 -<br />
1500 nC<br />
Complextype: Nederzetting, onbepaald<br />
AMK-nummer: 8533<br />
Coördinaten: 199919 / 361889<br />
Toponiem: WIELER-NOORD; *<br />
Plaats: Wieler<br />
Status: Terrein van archeologische<br />
betekenis<br />
Datering: Mesolithicum: 8800 - 4900<br />
350<br />
vC / Neolithicum: 5300 - 2000 vC<br />
Complextype: Nederzetting, onbepaald<br />
AMK-nummer: 8534<br />
Coördinaten: 199990 / 361008<br />
Toponiem: SWALMEN-NOORD; @<br />
Plaats: Swalmen<br />
Status: Terrein van archeologische<br />
betekenis<br />
Datering: Mesolithicum: 8800 - 4900<br />
vC / Mesolithicum: 8800 - 4900 vC<br />
Complextype: Nederzetting, onbepaald<br />
AMK-nummer: 8543<br />
Coördinaten: 201794 / 361462<br />
Toponiem: Boschheide; De Wolfsgraaf<br />
Plaats: Swalmen<br />
Status: Terrein van zeer hoge<br />
archeologische waarde<br />
Datering: Middeleeuwen laat B: 1250 -<br />
1500 nC / Nieuwe tijd A: 1500 - 1650 nC<br />
Complextype: Landweer<br />
AMK-nummer: 8544<br />
Coördinaten: 202094 / 360714<br />
Toponiem: Groenewoud; De<br />
Wolfsgraaf Plaats: Swalmen<br />
Status: Terrein van zeer hoge<br />
archeologische waarde<br />
Datering: Middeleeuwen laat B: 1250 -<br />
1500 nC / Nieuwe tijd A: 1500 - 1650 nC<br />
Complextype: Landweer<br />
AMK-nummer: 8546<br />
Coördinaten: 201743 / 359242<br />
Toponiem: Bisschopkamp; Rieterweg<br />
Plaats: Swalmen<br />
Status: Terrein van zeer hoge<br />
archeologische waarde, beschermd<br />
Datering: Romeinse tijd: 12 vC - 450<br />
nC / Romeinse tijd: 12 vC - 450 nC<br />
Complextype: Weg<br />
AMK-nummer: 8551<br />
Coördinaten: 202770 / 361610<br />
Toponiem: Prinsendijk Plaats:<br />
Swalmen<br />
Status: Terrein van zeer hoge<br />
archeologische waarde<br />
Datering: Neolithicum laat B: 2450<br />
- 2000 vC / Neolithicum laat B: 2450 -<br />
2000 vC<br />
Complextype: Grafheuvel, inhumatie<br />
AMK-nummer: 8552<br />
Coördinaten: 202523 / 361459<br />
Toponiem: Boschheide Plaats:
RAAP-rapport 1741<br />
Swalmen<br />
Status: Terrein van hoge<br />
archeologische waarde<br />
Datering: Neolithicum laat: 2850 - 2000<br />
vC / Bronstijd: 2000 - 800 vC<br />
Complextype: Grafheuvel, onbepaald<br />
AMK-nummer: 8553<br />
Coördinaten: 203182 / 360347<br />
Toponiem: Bosstraat; Grenskantoor<br />
Plaats: Swalmen<br />
Status: Terrein van hoge<br />
archeologische waarde<br />
Datering: Romeinse tijd: 12 vC - 450<br />
nC / Romeinse tijd: 12 vC - 450 nC<br />
Complextype: Nederzetting, onbepaald<br />
AMK-nummer: 8553<br />
Coördinaten: 203182 / 360347<br />
Toponiem: Bosstraat; Grenskantoor<br />
Plaats: Swalmen<br />
Status: Terrein van hoge<br />
archeologische waarde<br />
Datering: Paleolithicum: tot 8800 vC /<br />
Neolithicum: 5300 - 2000 vC<br />
Complextype: Nederzetting, onbepaald<br />
AMK-nummer: 8553<br />
Coördinaten: 203182 / 360347<br />
Toponiem: Bosstraat; Grenskantoor<br />
Plaats: Swalmen<br />
Status: Terrein van hoge<br />
archeologische waarde<br />
Datering: Bronstijd: 2000 - 800 vC /<br />
IJzertijd: 800 - 12 vC<br />
Complextype: Nederzetting, onbepaald<br />
AMK-nummer: 8554<br />
Coördinaten: 202290 / 360819<br />
Toponiem: Bosstraat; fabriek<br />
Verstappen Plaats: Swalmen<br />
Status: Terrein van hoge<br />
archeologische waarde<br />
Datering: Bronstijd laat: 1100 - 800 vC /<br />
IJzertijd: 800 - 12 vC<br />
Complextype: Urnenveld<br />
AMK-nummer: 8555<br />
Coördinaten: 201900 / 358551<br />
Toponiem: De Lanck Plaats: Boukoul<br />
Status: Terrein van zeer hoge<br />
archeologische waarde<br />
Datering: Mesolithicum: 8800 - 4900<br />
vC / Mesolithicum: 8800 - 4900 vC<br />
Complextype: Nederzetting, onbepaald<br />
AMK-nummer: 8557<br />
351<br />
Coördinaten: 201683 / 357205<br />
Toponiem: Haambroek Plaats:<br />
Boukoul<br />
Status: Terrein van zeer hoge<br />
archeologische waarde<br />
Datering: Nieuwe tijd: 1500 - 1950 /<br />
Nieuwe tijd: 1500 - 1950<br />
Complextype: Schans<br />
AMK-nummer: 8558<br />
Coördinaten: 202520 / 358490<br />
Toponiem: GP 411a Plaats: Boukoul<br />
Status: Terrein van zeer hoge<br />
archeologische waarde<br />
Datering: Mesolithicum: 8800 - 4900<br />
vC / Mesolithicum: 8800 - 4900 vC<br />
Complextype: Nederzetting, onbepaald<br />
AMK-nummer: 8558<br />
Coördinaten: 202520 / 358490<br />
Toponiem: GP 411a Plaats: Boukoul<br />
Status: Terrein van zeer hoge<br />
archeologische waarde<br />
Datering: Paleolithicum: tot 8800 vC /<br />
Neolithicum: 5300 - 2000 vC<br />
Complextype: Nederzetting, onbepaald<br />
AMK-nummer: 8559<br />
Coördinaten: 201635 / 358887<br />
Toponiem: Boukool-Oost Plaats:<br />
Boukoul<br />
Status: Terrein van zeer hoge<br />
archeologische waarde<br />
Datering: Romeinse tijd: 12 vC - 450<br />
nC / Romeinse tijd: 12 vC - 450 nC<br />
Complextype: Weg<br />
AMK-nummer: 8560<br />
Coördinaten: 202862 / 360710<br />
Toponiem: Bosstraat; Brandtoren<br />
Plaats: Swalmen<br />
Status: Terrein van zeer hoge<br />
archeologische waarde, beschermd<br />
Datering: Bronstijd: 2000 - 800 vC /<br />
Bronstijd: 2000 - 800 vC<br />
Complextype: Grafheuvel, onbepaald<br />
AMK-nummer: 8560<br />
Coördinaten: 202862 / 360710<br />
Toponiem: Bosstraat; Brandtoren<br />
Plaats: Swalmen<br />
Status: Terrein van zeer hoge<br />
archeologische waarde, beschermd<br />
Datering: Middeleeuwen laat: 1050 -<br />
1500 nC / Nieuwe tijd: 1500 - 1950<br />
Complextype: Weg
RAAP-rapport 1741<br />
AMK-nummer: 8561<br />
Coördinaten: 202866 / 360672<br />
Toponiem: Bosstraat; Brandtoren<br />
Plaats: Swalmen<br />
Status: Terrein van zeer hoge<br />
archeologische waarde, beschermd<br />
Datering: Bronstijd: 2000 - 800 vC /<br />
Bronstijd: 2000 - 800 vC<br />
Complextype: Grafheuvel, onbepaald<br />
AMK-nummer: 8561<br />
Coördinaten: 202866 / 360672<br />
Toponiem: Bosstraat; Brandtoren<br />
Plaats: Swalmen<br />
Status: Terrein van zeer hoge<br />
archeologische waarde, beschermd<br />
Datering: Middeleeuwen laat: 1050 -<br />
1500 nC / Nieuwe tijd: 1500 - 1950<br />
Complextype: Weg<br />
AMK-nummer: 8562<br />
Coördinaten: 202861 / 360634<br />
Toponiem: Bosstraat; Brandtoren<br />
Plaats: Swalmen<br />
Status: Terrein van zeer hoge<br />
archeologische waarde, beschermd<br />
Datering: Bronstijd: 2000 - 800 vC /<br />
Bronstijd: 2000 - 800 vC<br />
Complextype: Grafheuvel, onbepaald<br />
AMK-nummer: 8562<br />
Coördinaten: 202861 / 360634<br />
Toponiem: Bosstraat; Brandtoren<br />
Plaats: Swalmen<br />
Status: Terrein van zeer hoge<br />
archeologische waarde, beschermd<br />
Datering: Middeleeuwen laat: 1050 -<br />
1500 nC / Nieuwe tijd: 1500 - 1950<br />
Complextype: Weg<br />
AMK-nummer: 8563<br />
Coördinaten: 202864 / 360652<br />
Toponiem: Bosstraat; Brandtoren<br />
Plaats: Swalmen<br />
Status: Terrein van zeer hoge<br />
archeologische waarde, beschermd<br />
Datering: Bronstijd: 2000 - 800 vC /<br />
Bronstijd: 2000 - 800 vC<br />
Complextype: Grafheuvel, onbepaald<br />
AMK-nummer: 8563<br />
Coördinaten: 202864 / 360652<br />
Toponiem: Bosstraat; Brandtoren<br />
Plaats: Swalmen<br />
Status: Terrein van zeer hoge<br />
archeologische waarde, beschermd<br />
Datering: Middeleeuwen laat: 1050 -<br />
1500 nC / Nieuwe tijd: 1500 - 1950<br />
352<br />
Complextype: Weg<br />
AMK-nummer: 8564<br />
Coördinaten: 202928 / 360702<br />
Toponiem: Bosstraat; Brandtoren<br />
Plaats: Swalmen<br />
Status: Terrein van zeer hoge<br />
archeologische waarde, beschermd<br />
Datering: Bronstijd: 2000 - 800 vC /<br />
Bronstijd: 2000 - 800 vC<br />
Complextype: Grafheuvel, onbepaald<br />
AMK-nummer: 8564<br />
Coördinaten: 202928 / 360702<br />
Toponiem: Bosstraat; Brandtoren<br />
Plaats: Swalmen<br />
Status: Terrein van zeer hoge<br />
archeologische waarde, beschermd<br />
Datering: Middeleeuwen laat: 1050 -<br />
1500 nC / Nieuwe tijd: 1500 - 1950<br />
Complextype: Weg<br />
AMK-nummer: 8565<br />
Coördinaten: 202890 / 360694<br />
Toponiem: Bosstraat; Brandtoren<br />
Plaats: Swalmen<br />
Status: Terrein van zeer hoge<br />
archeologische waarde, beschermd<br />
Datering: Bronstijd: 2000 - 800 vC /<br />
Bronstijd: 2000 - 800 vC<br />
Complextype: Grafheuvel, onbepaald<br />
AMK-nummer: 8565<br />
Coördinaten: 202890 / 360694<br />
Toponiem: Bosstraat; Brandtoren<br />
Plaats: Swalmen<br />
Status: Terrein van zeer hoge<br />
archeologische waarde, beschermd<br />
Datering: Middeleeuwen laat: 1050 -<br />
1500 nC / Nieuwe tijd: 1500 - 1950<br />
Complextype: Weg<br />
AMK-nummer: 8566<br />
Coördinaten: 202981 / 360646<br />
Toponiem: Bosstraat; Brandtoren<br />
Plaats: Swalmen<br />
Status: Terrein van zeer hoge<br />
archeologische waarde, beschermd<br />
Datering: Bronstijd: 2000 - 800 vC /<br />
Bronstijd: 2000 - 800 vC<br />
Complextype: Grafheuvel, onbepaald<br />
AMK-nummer: 8566<br />
Coördinaten: 202981 / 360646<br />
Toponiem: Bosstraat; Brandtoren<br />
Plaats: Swalmen<br />
Status: Terrein van zeer hoge
RAAP-rapport 1741<br />
archeologische waarde, beschermd<br />
Datering: Middeleeuwen laat: 1050 -<br />
1500 nC / Nieuwe tijd: 1500 - 1950<br />
Complextype: Weg<br />
AMK-nummer: 8567<br />
Coördinaten: 202970 / 360629<br />
Toponiem: Bosstraat; Brandtoren<br />
Plaats: Swalmen<br />
Status: Terrein van zeer hoge<br />
archeologische waarde, beschermd<br />
Datering: Bronstijd: 2000 - 800 vC /<br />
Bronstijd: 2000 - 800 vC<br />
Complextype: Grafheuvel, onbepaald<br />
AMK-nummer: 8567<br />
Coördinaten: 202970 / 360629<br />
Toponiem: Bosstraat; Brandtoren<br />
Plaats: Swalmen<br />
Status: Terrein van zeer hoge<br />
archeologische waarde, beschermd<br />
Datering: Middeleeuwen laat: 1050 -<br />
1500 nC / Nieuwe tijd: 1500 - 1950<br />
Complextype: Weg<br />
AMK-nummer: 8568<br />
Coördinaten: 202904 / 360651<br />
Toponiem: Bosstraat; Brandtoren<br />
Plaats: Swalmen<br />
Status: Terrein van zeer hoge<br />
archeologische waarde, beschermd<br />
Datering: Bronstijd: 2000 - 800 vC /<br />
Bronstijd: 2000 - 800 vC<br />
Complextype: Grafheuvel, onbepaald<br />
AMK-nummer: 8568<br />
Coördinaten: 202904 / 360651<br />
Toponiem: Bosstraat; Brandtoren<br />
Plaats: Swalmen<br />
Status: Terrein van zeer hoge<br />
archeologische waarde, beschermd<br />
Datering: Middeleeuwen laat: 1050 -<br />
1500 nC / Nieuwe tijd: 1500 - 1950<br />
Complextype: Weg<br />
AMK-nummer: 8569<br />
Coördinaten: 201779 / 362483<br />
Toponiem: Wielerheide; Rijksweg<br />
Plaats: Swalmen<br />
Status: Terrein van archeologische<br />
waarde<br />
Datering: Neolithicum laat: 2850 - 2000<br />
vC / IJzertijd: 800 - 12 vC<br />
Complextype: Grafheuvel, onbepaald<br />
AMK-nummer: 8570<br />
Coördinaten: 202900 / 361050<br />
353<br />
Toponiem: DE BOSBERG Plaats:<br />
Swalmen<br />
Status: Terrein van archeologische<br />
betekenis<br />
Datering: Onbekend / Onbekend<br />
Complextype: Grafheuvel, onbepaald<br />
AMK-nummer: 8571<br />
Coördinaten: 201020 / 359480<br />
Toponiem: SWALMEN-ZUID Plaats:<br />
Swalmen<br />
Status: Terrein van archeologische<br />
betekenis<br />
Datering: Bronstijd: 2000 - 800 vC /<br />
Bronstijd: 2000 - 800 vC<br />
Complextype: Grafheuvel, onbepaald<br />
AMK-nummer: 8575<br />
Coördinaten: 201270 / 359440<br />
Toponiem: BOUKOUL-NOORD<br />
Plaats: Boukoul<br />
Status: Terrein van archeologische<br />
betekenis<br />
Datering: Bronstijd: 2000 - 800 vC /<br />
Bronstijd: 2000 - 800 vC<br />
Complextype: Grafheuvel, onbepaald<br />
AMK-nummer: 8576<br />
Coördinaten: 201240 / 359500<br />
Toponiem: BOUKOUL-NOORD<br />
Plaats: Boukoul<br />
Status: Terrein van archeologische<br />
betekenis<br />
Datering: Bronstijd: 2000 - 800 vC /<br />
Bronstijd: 2000 - 800 vC<br />
Complextype: Grafheuvel, onbepaald<br />
AMK-nummer: 8577<br />
Coördinaten: 201220 / 359480<br />
Toponiem: BOUKOUL-NOORD<br />
Plaats: Boukoul<br />
Status: Terrein van archeologische<br />
betekenis<br />
Datering: Bronstijd: 2000 - 800 vC /<br />
Bronstijd: 2000 - 800 vC<br />
Complextype: Grafheuvel, onbepaald<br />
AMK-nummer: 8660<br />
Coördinaten: 201535 / 362547<br />
Toponiem: Turhhei Plaats: Heide<br />
Status: Terrein van zeer hoge<br />
archeologische waarde<br />
Datering: Mesolithicum: 8800 - 4900<br />
vC / Neolithicum: 5300 - 2000 vC<br />
Complextype: Nederzetting, onbepaald<br />
AMK-nummer: 10278
RAAP-rapport 1741<br />
Coördinaten: 201462 / 362659<br />
Toponiem: Turfhei Plaats: Heide<br />
Status: Terrein van zeer hoge<br />
archeologische waarde<br />
Datering: Mesolithicum: 8800 - 4900<br />
vC / Neolithicum: 5300 - 2000 vC<br />
Complextype: Nederzetting, onbepaald<br />
AMK-nummer: 10906<br />
Coördinaten: 201449 / 358494<br />
Toponiem: Boukoul-Oost Plaats:<br />
Boukoul<br />
Status: Terrein van zeer hoge<br />
archeologische waarde<br />
Datering: Romeinse tijd: 12 vC - 450<br />
nC / Romeinse tijd: 12 vC - 450 nC<br />
Complextype: Weg<br />
AMK-nummer: 11141<br />
Coördinaten: 199316 / 353730<br />
Toponiem: Kitskensberg Plaats:<br />
<strong>Roermond</strong><br />
Status: Terrein van archeologische<br />
waarde<br />
Datering: Neolithicum: 5300 - 2000 vC /<br />
Neolithicum: 5300 - 2000 vC<br />
Complextype: Nederzetting, onbepaald<br />
AMK-nummer: 11141<br />
Coördinaten: 199316 / 353730<br />
Toponiem: Kitskensberg Plaats:<br />
<strong>Roermond</strong><br />
Status: Terrein van archeologische<br />
waarde<br />
Datering: Romeinse tijd: 12 vC - 450<br />
nC / Romeinse tijd: 12 vC - 450 nC<br />
Complextype: Weg<br />
AMK-nummer: 11142<br />
Coördinaten: 199455 / 353638<br />
Toponiem: Oude Keulse Baan Plaats:<br />
Melick<br />
Status: Terrein van archeologische<br />
waarde<br />
Datering: Neolithicum: 5300 - 2000 vC /<br />
Neolithicum: 5300 - 2000 vC<br />
Complextype: Nederzetting, onbepaald<br />
AMK-nummer: 11142<br />
Coördinaten: 199455 / 353638<br />
Toponiem: Oude Keulse Baan Plaats:<br />
Melick<br />
Status: Terrein van archeologische<br />
waarde<br />
Datering: Romeinse tijd: 12 vC - 450<br />
nC / Romeinse tijd: 12 vC - 450 nC<br />
Complextype: Weg<br />
354<br />
AMK-nummer: 11175<br />
Coördinaten: 199404 / 361446<br />
Toponiem: Wieler Plaats: Wieler<br />
Status: Terrein van zeer hoge<br />
archeologische waarde<br />
Datering: Romeinse tijd: 12 vC - 450<br />
nC / Romeinse tijd: 12 vC - 450 nC<br />
Complextype: Steen-/pannenbakkerij<br />
AMK-nummer: 11176<br />
Coördinaten: 198590 / 359666<br />
Toponiem: Asselterhof; Pastoor<br />
Pinckersstraat Plaats: Asselt<br />
Status: Terrein van zeer hoge<br />
archeologische waarde, beschermd<br />
Datering: Middeleeuwen vroeg D: 900<br />
- 1050 nC / Middeleeuwen laat A: 1050<br />
- 1250 nC<br />
Complextype: Kerk<br />
AMK-nummer: 11176<br />
Coördinaten: 198590 / 359666<br />
Toponiem: Asselterhof; Pastoor<br />
Pinckersstraat Plaats: Asselt<br />
Status: Terrein van zeer hoge<br />
archeologische waarde, beschermd<br />
Datering: Romeinse tijd: 12 vC - 450<br />
nC / Middeleeuwen vroeg D: 900 - 1050<br />
nC<br />
Complextype: Nederzetting, onbepaald<br />
AMK-nummer: 11179<br />
Coördinaten: 201287 / 357603<br />
Toponiem: Spickerbroek; Spick<br />
Plaats: Boukoul<br />
Status: Terrein van zeer hoge<br />
archeologische waarde<br />
Datering: Paleolithicum: tot 8800 vC /<br />
Neolithicum: 5300 - 2000 vC<br />
Complextype: Nederzetting, onbepaald<br />
AMK-nummer: 11234<br />
Coördinaten: 199247 / 358633<br />
Toponiem: Rijksweg Plaats: Swalmen<br />
Status: Terrein van hoge<br />
archeologische waarde<br />
Datering: Neolithicum: 5300 - 2000 vC /<br />
Neolithicum: 5300 - 2000 vC<br />
Complextype: Nederzetting, onbepaald<br />
AMK-nummer: 11235<br />
Coördinaten: 199686 / 359121<br />
Toponiem: Hillenraedt Plaats:<br />
Swalmen<br />
Status: Terrein van hoge<br />
archeologische waarde<br />
Datering: IJzertijd: 800 - 12 vC /<br />
IJzertijd: 800 - 12 vC
RAAP-rapport 1741<br />
Complextype: Nederzetting, onbepaald<br />
AMK-nummer: 11235<br />
Coördinaten: 199686 / 359121<br />
Toponiem: Hillenraedt Plaats:<br />
Swalmen<br />
Status: Terrein van hoge<br />
archeologische waarde<br />
Datering: Mesolithicum: 8800 - 4900<br />
vC / Neolithicum: 5300 - 2000 vC<br />
Complextype: Nederzetting, onbepaald<br />
AMK-nummer: 11259<br />
Coördinaten: 199111 / 361009<br />
Toponiem: Schroefstraat Plaats:<br />
Swalmen<br />
Status: Terrein van hoge<br />
archeologische waarde<br />
Datering: Paleolithicum laat: 35000<br />
C14 - 8800 vC / Neolithicum: 5300 -<br />
2000 vC<br />
Complextype: Nederzetting, onbepaald<br />
AMK-nummer: 15136<br />
Coördinaten: 199699 / 353381<br />
Toponiem: Kitskensberg Plaats:<br />
<strong>Roermond</strong><br />
Status: Terrein van zeer hoge<br />
archeologische waarde<br />
Datering: Neolithicum midden A: 4200<br />
- 3400 vC / Neolithicum midden A: 4200<br />
- 3400 vC<br />
Complextype: Nederzetting, onbepaald<br />
AMK-nummer: 15137<br />
Coördinaten: 199764 / 353628<br />
Toponiem: Kitskensberg Plaats:<br />
<strong>Roermond</strong><br />
Status: Terrein van hoge<br />
archeologische waarde<br />
Datering: Neolithicum midden A: 4200<br />
- 3400 vC / Neolithicum midden A: 4200<br />
- 3400 vC<br />
Complextype: Nederzetting, onbepaald<br />
AMK-nummer: 15773<br />
Coördinaten: 201646 / 361654<br />
Toponiem: Wolfsgraaf; Heydweg; Aan<br />
de Wolfsboom Plaats: Swalmen<br />
Status: Terrein van zeer hoge<br />
archeologische waarde<br />
Datering: Middeleeuwen laat B: 1250 -<br />
1500 nC / Nieuwe tijd A: 1500 - 1650 nC<br />
Complextype: Landweer<br />
AMK-nummer: 15774<br />
Coördinaten: 201987 / 360652<br />
355<br />
Toponiem: Groenewoud Plaats:<br />
Swalmen<br />
Status: Terrein van zeer hoge<br />
archeologische waarde<br />
Datering: Romeinse tijd: 12 vC - 450<br />
nC / Romeinse tijd: 12 vC - 450 nC<br />
Complextype: Romeins villa(complex)<br />
AMK-nummer: 15945<br />
Coördinaten: 202934 / 360628<br />
Toponiem: Brandtoren: Bosstraat<br />
Plaats: Swalmen<br />
Status: Terrein van zeer hoge<br />
archeologische waarde<br />
Datering: Bronstijd: 2000 - 800 vC /<br />
Bronstijd: 2000 - 800 vC<br />
Complextype: Grafheuvel, onbepaald<br />
AMK-nummer: 15945<br />
Coördinaten: 202934 / 360628<br />
Toponiem: Brandtoren: Bosstraat<br />
Plaats: Swalmen<br />
Status: Terrein van zeer hoge<br />
archeologische waarde<br />
Datering: Middeleeuwen laat: 1050 -<br />
1500 nC / Nieuwe tijd: 1500 - 1950<br />
Complextype: Weg<br />
AMK-nummer: 16025<br />
Coördinaten: 198679 / 360270<br />
Toponiem: Camping Maaszicht<br />
Plaats: Asselt<br />
Status: Terrein van hoge<br />
archeologische waarde<br />
Datering: Middeleeuwen vroeg: 450<br />
- 1050 nC / Middeleeuwen vroeg: 450 -<br />
1050 nC<br />
Complextype: Nederzetting, onbepaald
RAAP-rapport 1741<br />
4. Gemeentelijke<br />
monumenten<br />
Nummer: -<br />
Coördinaten: 202564/361317;<br />
202723/361317;<br />
202669/360822;<br />
202847/360646;<br />
202875/360516.<br />
Toponiem: Bosstraat<br />
Plaats: Swalmen<br />
Status: Terrein van zeer hoge<br />
archeologische waarde, beschermd<br />
Datering: Nieuwe tijd<br />
Complextype: 5 bunkers WOII<br />
Nummer: -<br />
Coördinaten: 201452/359027 -<br />
201672/358406<br />
Toponiem: Hoenderweg De Lanck<br />
Plaats: Swalmen<br />
Status: Terrein van zeer hoge<br />
archeologische waarde, beschermd<br />
Datering: Romeinse tijd<br />
Complextype: Weg<br />
Nummer: 10<br />
Coördinaten: 199580/360440<br />
Toponiem: Naborgchweg<br />
Plaats: Swalmen<br />
Status: Terrein van zeer hoge<br />
archeologische waarde, beschermd<br />
Datering: Middeleeuwen<br />
Complextype: steenoven<br />
Nummer: 26<br />
Coördinaten: 198670/359680<br />
Toponiem: Pastoor Pinckersstraat<br />
Plaats: Asselt<br />
Status: Terrein van zeer hoge<br />
archeologische waarde, beschermd<br />
Datering: Nieuwe tijd<br />
Complextype: broodovens<br />
Nummer: -<br />
Coördinaten: 201847/361387 –<br />
202426/359990<br />
Toponiem: Veestraat -Heydweg<br />
Plaats: Swalmen<br />
Status: Terrein van zeer hoge<br />
archeologische waarde, beschermd<br />
Datering: Nieuwe tijd<br />
Complextype: landweer<br />
356<br />
5. Amateurmeldingen<br />
De hieronder gehanteerde<br />
nummering is gebaseerd op<br />
de nummering die in eerste<br />
instantie aan de vindplaatsen<br />
is toegekend. Tijdens de<br />
verwerking zijn enkele nummers<br />
afgevallen, bijvoorbeeld<br />
omdat ze overeenkwamen<br />
met bestaande vindplaatsen<br />
(ARCHIS). Voor de precieze<br />
verwerking zie paragraaf 4.1 en<br />
4.2, deelrapport I.<br />
Amateur-vindplaatsnummer: 1<br />
Toponiem: Begijnhof Plaats:<br />
<strong>Roermond</strong><br />
Coördinaten: 197285 / 356389Bodem:<br />
bebouwing (Gwt: -)<br />
Datering: Late Middeleeuwen<br />
economie: landbouwers<br />
Complextype: klooster<br />
Amateur-vindplaatsnummer: 2<br />
Toponiem: Grauwe toren Plaats:<br />
<strong>Roermond</strong><br />
Coördinaten: 196806/ 356384<br />
Bodem: bebouwing (Gwt: -)<br />
Datering: Late Middeleeuwen<br />
economie: landbouwers<br />
Complextype: onbekend<br />
Amateur-vindplaatsnummer: 3<br />
Toponiem: Godsbongerd Plaats:<br />
<strong>Roermond</strong><br />
Coördinaten: 197277/ 356263<br />
Bodem: bebouwing (Gwt: -)<br />
Datering: Late Middeleeuwen<br />
economie: landbouwers<br />
Complextype: graf<br />
Amateur-vindplaatsnummer: 4<br />
Toponiem: Swalmerstraat Plaats:<br />
<strong>Roermond</strong><br />
Coördinaten: 196942 / 356498<br />
Bodem: bebouwing (Gwt: -)<br />
Datering: Nieuwe tijd economie:<br />
landbouwers<br />
Complextype: onbekend<br />
Amateur-vindplaatsnummer: 5<br />
Toponiem: Karthuis Plaats:<br />
<strong>Roermond</strong><br />
Coördinaten: 197147 / 356466
RAAP-rapport 1741<br />
Bodem: bebouwing (Gwt: -)<br />
Datering: Late Middeleeuwen<br />
economie: landbouwers<br />
Complextype: klooster<br />
Amateur-vindplaatsnummer: 6<br />
Toponiem: Wilhelminaplein Plaats:<br />
<strong>Roermond</strong><br />
Coördinaten: 197344 / 356544Bodem:<br />
bebouwing (Gwt: -)<br />
Datering: Late Middeleeuwen<br />
economie: landbouwers<br />
Complextype: stad<br />
Amateur-vindplaatsnummer: 7<br />
Toponiem: Luifelstraat Plaats:<br />
<strong>Roermond</strong><br />
Coördinaten: 196763 / 356418<br />
Bodem: bebouwing (Gwt: -)<br />
Datering: Late Middeleeuwen<br />
economie: landbouwers<br />
Complextype: stad<br />
Amateur-vindplaatsnummer: 8<br />
Toponiem: Astorie Plaats: <strong>Roermond</strong><br />
Coördinaten: 196784 / 356445<br />
Bodem: bebouwing (Gwt: -)<br />
Datering: Late Middeleeuwen<br />
economie: landbouwers<br />
Complextype: onbekend<br />
Amateur-vindplaatsnummer:<br />
10<br />
Toponiem: Neerstraat Plaats:<br />
<strong>Roermond</strong><br />
Coördinaten: 196900 / 356040<br />
Bodem: bebouwing (Gwt: -)<br />
Datering: Nieuwe tijd economie:<br />
landbouwers<br />
Complextype: onbekend<br />
Amateur-vindplaatsnummer:<br />
11<br />
Toponiem: Stadhuis Plaats:<br />
<strong>Roermond</strong><br />
Coördinaten: 196864 / 356433<br />
Bodem: bebouwing (Gwt: -)<br />
Datering: Late Middeleeuwen<br />
economie: landbouwers<br />
Complextype: stad<br />
Amateur-vindplaatsnummer:<br />
15<br />
Toponiem: Bestuursacademie Plaats:<br />
<strong>Roermond</strong><br />
357<br />
Coördinaten: 197007 / 356428<br />
Bodem: bebouwing (Gwt: -)<br />
Datering: Nieuwe tijd economie:<br />
landbouwers<br />
Complextype: industrie?<br />
Amateur-vindplaatsnummer:<br />
18<br />
Toponiem: Notenboomlaan Plaats:<br />
<strong>Roermond</strong><br />
Coördinaten: 197784 / 356248<br />
Bodem: bebouwing (Gwt: -)<br />
Datering: IJzertijd economie:<br />
landbouwers<br />
Complextype: graf<br />
Amateur-vindplaatsnummer:<br />
20<br />
Toponiem: Jezuitenstraat Plaats:<br />
<strong>Roermond</strong><br />
Coördinaten: 196954 / 356450<br />
Bodem: bebouwing (Gwt: -)<br />
Datering: Late Middeleeuwen<br />
economie: landbouwers<br />
Complextype: klooster<br />
Amateur-vindplaatsnummer:<br />
21<br />
Toponiem: Munsterstraat Plaats:<br />
<strong>Roermond</strong><br />
Coördinaten: 197000 / 356333<br />
Bodem: bebouwing (Gwt: -)<br />
Datering: Late Middeleeuwen<br />
economie: landbouwers<br />
Complextype: klooster<br />
Amateur-vindplaatsnummer:<br />
21<br />
Toponiem: Munsterstraat Plaats:<br />
<strong>Roermond</strong><br />
Coördinaten: 197000 / 356333<br />
Bodem: bebouwing (Gwt: -)<br />
Datering: Late Middeleeuwen<br />
economie: landbouwers<br />
Complextype: kerk<br />
Amateur-vindplaatsnummer:<br />
22<br />
Toponiem: Rattentoren Plaats:<br />
<strong>Roermond</strong><br />
Coördinaten: 196753 / 356560<br />
Bodem: bebouwing (Gwt: -)<br />
Datering: Late Middeleeuwen<br />
economie: landbouwers<br />
Complextype: kerkhof
RAAP-rapport 1741<br />
Amateur-vindplaatsnummer:<br />
23<br />
Toponiem: Kleine Bergstraat Plaats:<br />
<strong>Roermond</strong><br />
Coördinaten: 196841 / 356280<br />
Bodem: bebouwing (Gwt: -)<br />
Datering: Late Middeleeuwen<br />
economie: landbouwers<br />
Complextype: stad<br />
Amateur-vindplaatsnummer:<br />
24<br />
Toponiem: Grote Kerkstraat Plaats:<br />
<strong>Roermond</strong><br />
Coördinaten: 196832 / 356528<br />
Bodem: bebouwing (Gwt: -)<br />
Datering: Nieuwe tijd economie:<br />
landbouwers<br />
Complextype: industrie?<br />
Amateur-vindplaatsnummer:<br />
25<br />
Toponiem: Buitenop Plaats:<br />
<strong>Roermond</strong><br />
Coördinaten: 196679 / 356546<br />
Bodem: bebouwing (Gwt: -)<br />
Datering: Nieuwe tijd economie:<br />
landbouwers<br />
Complextype: stad<br />
Amateur-vindplaatsnummer:<br />
26<br />
Toponiem: Zwartbroekplein Plaats:<br />
<strong>Roermond</strong><br />
Coördinaten: 197121 / 355694<br />
Bodem: bebouwing (Gwt: -)<br />
Datering: Late Middeleeuwen<br />
economie: landbouwers<br />
Complextype: wal<br />
Amateur-vindplaatsnummer:<br />
27<br />
Toponiem: Wilhelminaplein Plaats:<br />
<strong>Roermond</strong><br />
Coördinaten: 197301 / 356514<br />
Bodem: bebouwing (Gwt: -)<br />
Datering: Late Middeleeuwen<br />
economie: landbouwers<br />
Complextype: stad<br />
Amateur-vindplaatsnummer:<br />
28<br />
Toponiem: Voogdijstraat Plaats:<br />
<strong>Roermond</strong><br />
358<br />
Coördinaten: 197283 / 356491<br />
Bodem: bebouwing (Gwt: -)<br />
Datering: Late Middeleeuwen<br />
economie: landbouwers<br />
Complextype: stad<br />
Amateur-vindplaatsnummer:<br />
29<br />
Toponiem: Vismarkt Plaats:<br />
<strong>Roermond</strong><br />
Coördinaten: 196662 / 356384<br />
Bodem: bebouwing (Gwt: -)<br />
Datering: Late Middeleeuwen<br />
economie: landbouwers<br />
Complextype: stad<br />
Amateur-vindplaatsnummer:<br />
32<br />
Toponiem: Jezuitenstraat Plaats:<br />
<strong>Roermond</strong><br />
Coördinaten: 196952 / 356460<br />
Bodem: bebouwing (Gwt: -)<br />
Datering: Late Middeleeuwen<br />
economie: landbouwers<br />
Complextype: stad<br />
Amateur-vindplaatsnummer:<br />
33<br />
Toponiem: Maasnielderweg Plaats:<br />
<strong>Roermond</strong><br />
Coördinaten: 197964 / 356987<br />
Bodem: bebouwing (Gwt: -)<br />
Datering: Romeinse tijd economie:<br />
landbouwers<br />
Complextype: onbekend<br />
Amateur-vindplaatsnummer:<br />
34<br />
Toponiem: Munsterplein Plaats:<br />
<strong>Roermond</strong><br />
Coördinaten: 197057 / 356220<br />
Bodem: bebouwing (Gwt: -)<br />
Datering: Late Middeleeuwen<br />
economie: landbouwers<br />
Complextype: kerkhof<br />
Amateur-vindplaatsnummer:<br />
35<br />
Toponiem: Mussenberg Plaats:<br />
<strong>Roermond</strong><br />
Coördinaten: 195994 / 354377<br />
Bodem: hoge bruine enkeerdgrond<br />
(Gwt: VII)<br />
Datering: Steentijd economie:
RAAP-rapport 1741<br />
landbouwers<br />
Complextype: losse vondst<br />
Amateur-vindplaatsnummer:<br />
35<br />
Toponiem: Mussenberg Plaats:<br />
<strong>Roermond</strong><br />
Coördinaten: 195994 / 354377<br />
Bodem: hoge bruine enkeerdgrond<br />
(Gwt: VII)<br />
Datering: Romeinse tijd economie:<br />
landbouwers<br />
Complextype: onbekend<br />
Amateur-vindplaatsnummer:<br />
35<br />
Toponiem: Mussenberg Plaats:<br />
<strong>Roermond</strong><br />
Coördinaten: 195994 / 354377<br />
Bodem: hoge bruine enkeerdgrond<br />
(Gwt: VII)<br />
Datering: Middeleeuwen economie:<br />
landbouwers<br />
Complextype: onbekend<br />
Amateur-vindplaatsnummer:<br />
37<br />
Toponiem: Louisapension Plaats:<br />
<strong>Roermond</strong><br />
Coördinaten: 197042 / 356242<br />
Bodem: bebouwing (Gwt: -)<br />
Datering: Late Middeleeuwen<br />
economie: landbouwers<br />
Complextype: stad<br />
Amateur-vindplaatsnummer:<br />
39<br />
Toponiem: Gouden Leeuw Plaats:<br />
<strong>Roermond</strong><br />
Coördinaten: 196842 / 356237<br />
Bodem: bebouwing (Gwt: -)<br />
Datering: Late Middeleeuwen<br />
economie: landbouwers<br />
Complextype: stad<br />
Amateur-vindplaatsnummer:<br />
40<br />
Toponiem: Kattentoren Plaats:<br />
<strong>Roermond</strong><br />
Coördinaten: 197244 / 356730<br />
Bodem: bebouwing (Gwt: -)<br />
Datering: Late Middeleeuwen<br />
economie: landbouwers<br />
Complextype: versterking<br />
359<br />
Amateur-vindplaatsnummer:<br />
41<br />
Toponiem: Godsweertstraat Plaats:<br />
<strong>Roermond</strong><br />
Coördinaten: 197286 / 356460<br />
Bodem: bebouwing (Gwt: -)<br />
Datering: Late Middeleeuwen<br />
economie: landbouwers<br />
Complextype: Pottenbakkerij<br />
Amateur-vindplaatsnummer:<br />
42<br />
Toponiem: <strong>Roermond</strong>seweg Plaats:<br />
<strong>Roermond</strong><br />
Coördinaten: 195810 / 354712<br />
Bodem: bebouwing (Gwt: -)<br />
Datering: Romeinse tijd economie:<br />
landbouwers<br />
Complextype: graf