Tweeëneenhalf miljoen keer Wipneus en Pim. Ed Pieters vijfde ...
Tweeëneenhalf miljoen keer Wipneus en Pim. Ed Pieters vijfde ...
Tweeëneenhalf miljoen keer Wipneus en Pim. Ed Pieters vijfde ...
You also want an ePaper? Increase the reach of your titles
YUMPU automatically turns print PDFs into web optimized ePapers that Google loves.
<strong>Ed</strong> <strong>Pieters</strong> <strong>vijfde</strong> auteur kinderserie<br />
Tweëne<strong>en</strong>half <strong>miljo<strong>en</strong></strong> <strong>keer</strong> <strong>Wipneus</strong> <strong>en</strong> <strong>Pim</strong><br />
Ter geleg<strong>en</strong>heid van de Kinderboek<strong>en</strong>week, van 19 tot <strong>en</strong> met 29 oktober, komt er<br />
weer e<strong>en</strong> nieuw deeltje uit in de bek<strong>en</strong>de <strong>Wipneus</strong>-serie. Het heet: ‘<strong>Wipneus</strong>, <strong>Pim</strong><br />
<strong>en</strong> de vlieg<strong>en</strong>de stoel’. Het is het 30e deeltje. Het eerste jaar, dat de serie uitkwam,<br />
werd<strong>en</strong> er 800 exemplar<strong>en</strong> van het boekje verkocht. De laatste zes jaar ging<strong>en</strong> er<br />
zo'n 200.000 per jaar over de toonbank. Mom<strong>en</strong>teel zijn er 2.350.000 boekjes bij<br />
de kinder<strong>en</strong> terecht gekom<strong>en</strong>, <strong>en</strong> in 1978 zal het indrukwekk<strong>en</strong>de aantal van 2½<br />
<strong>miljo<strong>en</strong></strong> exemplar<strong>en</strong> bereikt zijn.<br />
Tweë<strong>en</strong>e<strong>en</strong>half <strong>miljo<strong>en</strong></strong> <strong>keer</strong> <strong>Wipneus</strong> <strong>en</strong> <strong>Pim</strong>, die hun weg vond<strong>en</strong> naar de Nederlandse<br />
kinder<strong>en</strong>. E<strong>en</strong> bewijs, dat die boekjes door huntaalgebruik, aangeslag<strong>en</strong> zijn bij dekinder<strong>en</strong>. Voor<br />
ons e<strong>en</strong> aanleiding om e<strong>en</strong>s te gaan prat<strong>en</strong> met de heer <strong>Ed</strong> <strong>Pieters</strong>, won<strong>en</strong>d aan de Weversingel<br />
nr. 7, die het e<strong>en</strong> <strong>en</strong> ander met die boekjes te mak<strong>en</strong> sche<strong>en</strong> te hebb<strong>en</strong>. E<strong>en</strong> bedrijvige man die<br />
<strong>Ed</strong> <strong>Pieters</strong>. E<strong>en</strong> man ook, die als ie e<strong>en</strong>maal op z'n praatstoel zit, ur<strong>en</strong> kan doorvertell<strong>en</strong>. ‘B<strong>en</strong>t u<br />
de auteur van de <strong>Wipneus</strong>-serie?’, vroeg<strong>en</strong> wij hem. Hij lachte geheimzinnig, <strong>en</strong> hield ons nog<br />
e<strong>en</strong> beetje in spanning. Hij haalt uit zijn fanmail e<strong>en</strong> breifje waarin e<strong>en</strong> opmerkzaam kind hem<br />
vraagt: ‘M<strong>en</strong>eer Van Wijkcmade, hoe kan dat nou, dat de voorletters van de schrijver veraneder?<br />
Eerst B. dan B.J. dan R., dan A., dan B.G?”<br />
ONDERWIJZER<br />
Begint u nu e<strong>en</strong>s bij het begin”, drong<strong>en</strong> we aan.<br />
Oké dan. De onderwijzer Bruno van Made, in het stadsdeel Wijck in Maastricht, gaf les aan de<br />
eerst klas van e<strong>en</strong> basisschool. Hij kon erg mooi vertell<strong>en</strong>. En in zijn klas zat de zoon van de<br />
uitgever Sch<strong>en</strong>k, die gespecialiseerd was in kinderboek<strong>en</strong>. Die zoon vertelde thuis, dat<br />
onderwijzer Bruno zulke leuke verhal<strong>en</strong> vertelde. En hoe gaat dat? Uitgever Sch<strong>en</strong>k vond het<br />
best aardig om daar e<strong>en</strong>s wat van op druk te zett<strong>en</strong>. Als tek<strong>en</strong>aar vond<strong>en</strong> ze de heer<br />
H. Ramaekers, e<strong>en</strong> kinderpsycholoog in Maastricht, die er zijn hobby van ging mak<strong>en</strong> om<br />
<strong>Wipneus</strong>, <strong>Pim</strong>, Koning Goedhart e<strong>en</strong> eig<strong>en</strong>, herk<strong>en</strong>baar gezicht mee te gev<strong>en</strong>. De heer<br />
Ramaekers heeft 29 van de 30 deeltjes getek<strong>en</strong>d. We kond<strong>en</strong> tot standaardtyp<strong>en</strong> kom<strong>en</strong>.<br />
Spinazie staat altijd met e<strong>en</strong> hellebaard. <strong>Wipneus</strong> kreeg e<strong>en</strong> puntmuts met de punt recht<br />
omhoog. De muts van <strong>Pim</strong> hangt néér. En dat is bij de kinder<strong>en</strong> in het verled<strong>en</strong> blijkbaar<br />
aangeslag<strong>en</strong>. De standaardtyp<strong>en</strong> <strong>Wipneus</strong> <strong>en</strong> <strong>Pim</strong> zijn door de heer Ramaekers steeds<br />
aangehoud<strong>en</strong>, zodat de kinder<strong>en</strong> ze direct kond<strong>en</strong> herk<strong>en</strong>n<strong>en</strong>."<br />
BROEDER JOZEF<br />
Goed. Bruno van Made uit Wijck werd de schrijversnaam B. van, Wijckmade. Hoe ging het<br />
verder?<br />
Bruno schreef de eerste zes deeltjes van <strong>Wipneus</strong> <strong>en</strong> <strong>Pim</strong> in 1948. To<strong>en</strong> werd hij directeur van<br />
e<strong>en</strong> pedagogische akademie in Amsterdam, <strong>en</strong> door gebrek aan tijd werd het schrijv<strong>en</strong> van de<br />
<strong>Wipneus</strong> serie overgedrag<strong>en</strong> aan e<strong>en</strong> tweede onderwijzer, broeder Jozef, B.J. van Wijckmade<br />
schreef zev<strong>en</strong> deeltjes. To<strong>en</strong> ging hij les gev<strong>en</strong> op e<strong>en</strong> MAVO in Amsterdam, <strong>en</strong> hij had ge<strong>en</strong> tijd<br />
meer. E<strong>en</strong> derde kloosterbroeder nam het schrijfwerk over: Richard. Dat werd R. van<br />
Wijckmade, maar die ging naar Pakistan om zich bezig te houd<strong>en</strong> met het methodisch schrijv<strong>en</strong><br />
voor de bevolking. Hij schreef drie deeltjes. Zo werd Alfried de vierde schrijver.<br />
A. van Wijckmade schreef ook drie deeltjes, <strong>en</strong> vertrok to<strong>en</strong> naar Ghana. In 1967 nam ik het to<strong>en</strong><br />
over: broeder Gregorio, <strong>en</strong> zo zijn we bij B.G. van Wijckmade gearriveerd.
TRAPPISTEN<br />
Hoe komt u aan de stof voor de <strong>Wipneus</strong>boekjes? Gaat u zelf veel met kinder<strong>en</strong> om?<br />
In elke geme<strong>en</strong>schap heb je e<strong>en</strong> paar typ<strong>en</strong>. Daarvoor hoef je niet alle<strong>en</strong> in e<strong>en</strong> kloostergeme<strong>en</strong>schap<br />
te zijn. Als je rustig de m<strong>en</strong>s<strong>en</strong> observeert, kun je op e<strong>en</strong> aang<strong>en</strong>ame manier bepaalde<br />
typ<strong>en</strong> naar vor<strong>en</strong> hal<strong>en</strong>, <strong>en</strong> profiter<strong>en</strong> van de m<strong>en</strong>selijke eig<strong>en</strong>aardighed<strong>en</strong>. ‘<strong>Wipneus</strong> <strong>en</strong> <strong>Pim</strong> bij<br />
de Trappertjes’. De typ<strong>en</strong> kom<strong>en</strong> uit de Trappist<strong>en</strong>abdij in Techel<strong>en</strong>. Rond Pas<strong>en</strong> ga ik daar in<br />
retraite. Baas Ui, Koningin Prikkie: ik heb ze daar gezi<strong>en</strong>. To<strong>en</strong> ik op Saint Louis was, was daar<br />
e<strong>en</strong> broeder, die e<strong>en</strong> hond had, die overvoerd werd met vlees. De hond van Baas Basje in het<br />
boekje lust alles ... behalve vlees. Er zitt<strong>en</strong> bepaalde fantasieën in. Bij e<strong>en</strong> sprookjesboek kun je,<br />
als de knoop te moeilijk wordt, nog wel es e<strong>en</strong> toverpilletje toepass<strong>en</strong>. Graag kijk ik op de<br />
televisie naar oorspronkelijke kinderseries, als de Flintstones of Calimero. Ze br<strong>en</strong>g<strong>en</strong> me vaak<br />
op ideeën. Observer<strong>en</strong>, kombiner<strong>en</strong>, trefwoord<strong>en</strong> noter<strong>en</strong>, je stof afweg<strong>en</strong> door wat je hoort van<br />
ouders <strong>en</strong> kinder<strong>en</strong>.<br />
Het is e<strong>en</strong> m<strong>en</strong>geling tuss<strong>en</strong> person<strong>en</strong> <strong>en</strong> kabouters. Tante Zuurkool is e<strong>en</strong> gewone vrouw.<br />
Kabouters zijn e<strong>en</strong> eeuwig volkje. Bepaalde figur<strong>en</strong> kunn<strong>en</strong> door de manier van illustrer<strong>en</strong><br />
sprookjesfigur<strong>en</strong> zijn geword<strong>en</strong>. Werkelijkheid <strong>en</strong> sprookje gaan ook in elkaar over: in het boekje<br />
over de zilver<strong>en</strong> raket verliez<strong>en</strong> de kabouters in de ruimte hun gewicht <strong>en</strong> hang<strong>en</strong> ze teg<strong>en</strong> het<br />
plafond aan. <strong>Wipneus</strong> <strong>en</strong> <strong>Pim</strong> trekk<strong>en</strong> maanpakk<strong>en</strong> aan, <strong>en</strong> ontdekk<strong>en</strong> in e<strong>en</strong> krater koningin<br />
Luna met haar elfjes. Dan maak je de sprong van de maanreiz<strong>en</strong> naar de sprookjeswereld van het<br />
kind.<br />
MANNENWERELD<br />
Ik b<strong>en</strong> blij te hor<strong>en</strong>, dat er ook van e<strong>en</strong> elf<strong>en</strong>koningin sprake is. 't Kaboutervolkje komt mij te<br />
veel uit de manlijke hoek.<br />
Ik heb zo'n twintig jaar les gegev<strong>en</strong> op schol<strong>en</strong>, maar dat was in de tijd dat er alle<strong>en</strong> maar<br />
jong<strong>en</strong>s in mijn klass<strong>en</strong> war<strong>en</strong>. Meisjes heb ik nooit in mijn klas gehad. Als man vergeet je dan<br />
de vrouw<strong>en</strong>, <strong>en</strong> schrijf je over jong<strong>en</strong>s. Elfjes <strong>en</strong> prinsess<strong>en</strong> werd<strong>en</strong> verget<strong>en</strong>. Maar nu spel<strong>en</strong> ze<br />
gewoon mee in onze boekjes.<br />
AFGROND<br />
Welke acht u de voornaamste k<strong>en</strong>merk<strong>en</strong> van de <strong>Wipneus</strong>-serie?<br />
Elk verhaal is e<strong>en</strong> afgerond geheel. De hoofdperson<strong>en</strong> word<strong>en</strong> in elk deel opnieuw voorgesteld.<br />
Terwijl toch wel bepaalde ding<strong>en</strong>, die in de vroegere deeltjes werd<strong>en</strong> gebruikt, terugkom<strong>en</strong>. De<br />
wonderauto is bijvoorbeeld naderhand gebruikt om er e<strong>en</strong> raket van te mak<strong>en</strong>. Er wordt daar<br />
dan in zekere zin naar verwez<strong>en</strong>. De verhal<strong>en</strong> hebb<strong>en</strong> e<strong>en</strong> bepaalde pedagogische waarde. Er<br />
gebeurt niets angstigs in. Er gebeur<strong>en</strong> ook ge<strong>en</strong> wreedhed<strong>en</strong> of echte pesterij<strong>en</strong>. Dat wil niet<br />
zegg<strong>en</strong>, dat alles van e<strong>en</strong> lei<strong>en</strong> dakje gaat. Er wordt e<strong>en</strong> brief gevond<strong>en</strong>. <strong>Wipneus</strong> <strong>en</strong> <strong>Pim</strong> moet<strong>en</strong><br />
het probleem van de brief oploss<strong>en</strong>. Onderweg ondervind<strong>en</strong> ze allerlei moeilijkhed<strong>en</strong>. Maar het<br />
zijn kabouters, <strong>en</strong> je hebt allerlei hulpmiddel<strong>en</strong> om het weer goed te do<strong>en</strong> aflop<strong>en</strong>. Op kinderlijke<br />
wijze wordt het kind gekonfronteerd met het feit, dat het niet allemaal ev<strong>en</strong> gemakkelijk gaat in<br />
het (kabouter) lev<strong>en</strong>. En wie goed kan lez<strong>en</strong> of luister<strong>en</strong> past dat in zijn eig<strong>en</strong> lev<strong>en</strong> toe.<br />
VOORLEZEN<br />
Voor welke leeftijd schrijft u?<br />
Het voorlez<strong>en</strong> van de boekjes kan al op de kleuterschool geschied<strong>en</strong>, <strong>en</strong> kan ook in de eerste klas<br />
van de basisschool doorgaan. (Maar op Saint Louis, als de knull<strong>en</strong> van de MAVO griep hadd<strong>en</strong>,<br />
zag ik ze ook wel in die boekjes lez<strong>en</strong>!) Heel wat ouders lez<strong>en</strong> de boekjes ook. Ze hebb<strong>en</strong> de eerste<br />
boekjes destijds als kind zelf gelez<strong>en</strong>, <strong>en</strong> lez<strong>en</strong> ze nu graag aan hun eig<strong>en</strong> kinder<strong>en</strong> voor.<br />
Wat het eig<strong>en</strong>lijke zelflez<strong>en</strong> betreft: dat is voor de 8 tot 10 jarig<strong>en</strong>. Wij mak<strong>en</strong> er nooit dikke<br />
boek<strong>en</strong> van, met dikke band<strong>en</strong>. De illustraties zijn zwartwit. Als e<strong>en</strong> kind wel es teg<strong>en</strong> me zegt,<br />
dat de plaatjes niet gekleurd zijn, zeg ik: ‘Neem je verfdoos, <strong>en</strong> kleur ze zelf’. De boekjes kost<strong>en</strong><br />
nog ge<strong>en</strong> vier guld<strong>en</strong>, <strong>en</strong> lat<strong>en</strong> zich gemakkelijk vervang<strong>en</strong>. 't Zijn ook heel geliefde kadooties<br />
- 2 -
voor verjaarspartijtjes, <strong>en</strong> om, tijd<strong>en</strong>s e<strong>en</strong> slechte zomer, te lez<strong>en</strong> op de camping. In alle<br />
campingwinkels zijn ze te koop.”<br />
KINDERBOEKENWEEK<br />
Trekt u met de boekjes het land door, <strong>en</strong> praat u er met de kinder<strong>en</strong> over?<br />
Ja, dat doe ik erg graag. In de kinderboek<strong>en</strong>week b<strong>en</strong> ik in allerlei zak<strong>en</strong> te vind<strong>en</strong>. Soms lees ik<br />
ook voor, met op iedere knie e<strong>en</strong> kind. De kinder<strong>en</strong> krijg<strong>en</strong> ook <strong>Wipneus</strong>kaart<strong>en</strong> <strong>en</strong> -stickers van<br />
me. Af <strong>en</strong> toe neem ik de oorspronkelijke tek<strong>en</strong>ing<strong>en</strong> mee, zodat de kinder<strong>en</strong> iets te wet<strong>en</strong> kom<strong>en</strong><br />
over het drukk<strong>en</strong> van e<strong>en</strong> boek. Ik laat ze zi<strong>en</strong> hoe e<strong>en</strong> drukproef in elkaar zit. Wie mij vraagt,<br />
kan mij krijg<strong>en</strong>, mits dat tijdig wordt aangevraagd. De kinder<strong>en</strong> kam<strong>en</strong> mij vaak tek<strong>en</strong>ing<strong>en</strong><br />
br<strong>en</strong>g<strong>en</strong>: de verhal<strong>en</strong> van <strong>Wipneus</strong> <strong>en</strong> <strong>Pim</strong> zijn verhal<strong>en</strong>, waarmee ze k<strong>en</strong>nelijk overweg kunn<strong>en</strong>.<br />
Op pedagogische akademies mak<strong>en</strong> de stud<strong>en</strong>t<strong>en</strong> skripties over de serie wat betreft de<br />
didaktische mogelijkhed<strong>en</strong>: je kunt er met de kinder<strong>en</strong> e<strong>en</strong> toneelstukje, e<strong>en</strong> stiltespel, e<strong>en</strong><br />
roll<strong>en</strong>spel van mak<strong>en</strong>. De Nederlandse bibliothek<strong>en</strong> hebb<strong>en</strong> alle e<strong>en</strong> zeer goede beoordeling van<br />
de inhoudelijke betek<strong>en</strong>is van de boekjes gegev<strong>en</strong>. Bij het niveau-lez<strong>en</strong> ligg<strong>en</strong> de boekjes van de<br />
vijf schrijvers Van Wijckmade alle op hetzelfde niveau van de waardeschaal.<br />
NIEUWE TEKENAAR<br />
‘<strong>Wipneus</strong>, <strong>Pim</strong> <strong>en</strong> de vlieg<strong>en</strong>de stoel’, dat nu in de Kinderboek<strong>en</strong>week uitkomt, heeft e<strong>en</strong> andere<br />
tek<strong>en</strong>aar: Joop Wal<strong>en</strong>kamp. Binn<strong>en</strong>in zie ik staan: Ter nagedacht<strong>en</strong>is aan Herman<br />
Ramaekers.<br />
De heer Ramaekers is vorig jaar overled<strong>en</strong>. Leid<strong>en</strong> was in last. Ik wou de serie lat<strong>en</strong> beëindig<strong>en</strong><br />
met: Prins <strong>Wipneus</strong> wordt koning, <strong>en</strong> heeft nu ge<strong>en</strong> tijd meer. Maar e<strong>en</strong> neef van de heer<br />
Ramaekers, Joop Wal<strong>en</strong>kamp, die Nederlands studeert in Leid<strong>en</strong>, <strong>en</strong> die heel goed bek<strong>en</strong>d was<br />
met het illustratieve werk van zijn oom, heeft het overg<strong>en</strong>om<strong>en</strong>. Met onze restriktie, dat we elke<br />
tek<strong>en</strong>ing moest<strong>en</strong> zi<strong>en</strong>, want als het nieuwe niet helemaal in onze stijl was, zoud<strong>en</strong> we de boot in<br />
gaan. We zijn nu erg b<strong>en</strong>ieuwd hoe de kinder<strong>en</strong> er op reager<strong>en</strong>. Ik persoonlijk zie er heel weinig<br />
verschil in. Ik vind, dat Joop Wal<strong>en</strong>kamp het werk van zijn oom bijzonder goed heeft<br />
aangevoeld."<br />
T<strong>en</strong>slotte nog één vraag: hoe d<strong>en</strong>kt u over probleemboek<strong>en</strong>, <strong>en</strong> wat vindt u van stripverhal<strong>en</strong>?<br />
Ouders <strong>en</strong> opvoeders hebb<strong>en</strong> e<strong>en</strong> begeleid<strong>en</strong>de, korriger<strong>en</strong>de <strong>en</strong> konstruktieve funktie bij hun<br />
opvoed<strong>en</strong>de taak. Kinder<strong>en</strong> moet<strong>en</strong> dus ook boek<strong>en</strong> kunn<strong>en</strong> lez<strong>en</strong> over diskriminatie, geestelijk<br />
gehandikapt<strong>en</strong> <strong>en</strong>zovoorts. De ouder, moet<strong>en</strong> dat dan met de kinder<strong>en</strong> be prat<strong>en</strong>.<br />
Strips ontwikkel<strong>en</strong> niet de aktieve taalschat van de kinder<strong>en</strong>. Kinder<strong>en</strong>, die buit<strong>en</strong> de school<br />
alle<strong>en</strong> strips <strong>en</strong> televisie. onderschrift<strong>en</strong> lez<strong>en</strong>, word<strong>en</strong> taal arm. Het aantal volwass<strong>en</strong><strong>en</strong>, da later<br />
niet kan lez<strong>en</strong>, begrijp<strong>en</strong>d lez<strong>en</strong>, is ontstell<strong>en</strong>d groot. Het is absoluut nodig voor de taal- <strong>en</strong><br />
spreekvaardigheid, om boek<strong>en</strong> te lez<strong>en</strong>.<br />
ANCO MALI<br />
Barneveldse krant, 27 oktober 1977<br />
- 3 -